Samenvatting van de resultaten van de openbare raadpleging door de Europese Commissie over meertaligheid 14 september - 15 november 2007
Samenvatting Context Grotere mobiliteit binnen de grenzen van de Europese Unie, migratiestromen vanuit derde landen en globalisering hebben in het dagelijks leven van burgers en bedrijven tot een groeiend aantal talen geleid. De Europese Commissie zet zich in voor de bevordering van het leren van talen en van taalverscheidenheid, overeenkomstig de grondbeginselen van de Europese Unie. Zij heeft tussen 14 september en 15 november 2007 een openbare raadpleging gehouden om naar de opvattingen en verwachtingen van de burgers betreffende het taalbeleid te vragen. De resultaten van dit onderzoek, dat deel uitmaakt van een breed raadplegingsproces, dienen als uitgangspunt voor een nieuwe mededeling van de Commissie die eind 2008 moet verschijnen. Dat document zal verder ingaan op de plaats en rol van talen in een steeds meertaliger Europa. Procedure De vragenlijst had betrekking op zes verschillende gebieden, die alle nauw verband houden met de manier waarop en de mate waarin talen binnen de EU worden gebruikt en het gebruik ervan wordt bevorderd, van onderwijsvoorzieningen, via sociale, culturele en economische aspecten, tot de werking van de Europese instellingen. De enquête omvatte zestien vragen, deels open vragen, deels met voorgeformuleerde antwoordmogelijkheden. Sommige vragen waren een combinatie van beide. Dit document geeft de belangrijkste resultaten van de raadpleging weer. Voor alle gesloten vragen konden weliswaar statistieken worden opgesteld, maar de antwoorden op de open vragen moesten uitvoerig worden geanalyseerd en naar steeds terugkerende thema's worden gebundeld om trends en onderlinge verbanden vast te stellen. De antwoorden op de open vragen gaven ook inzicht in de redenen waarom de respondenten voor de verschillende opties hadden gekozen. Deelname De raadpleging stond open voor alle belanghebbenden zowel binnen als buiten de grenzen van de EU. Het ontvangen aantal volledig ingevulde reacties bedroeg 2 419, in alle officiële talen van de EU. Aan de enquête werd ruchtbaarheid gegeven door aankondigingen op verschillende webpagina's van de Europasite, verwijzingen in de pers en in openbare toespraken, alsmede door rechtstreekse kennisgeving aan een groot aantal mensen, organisaties en netwerken die eerder hun belangstelling voor het Europese beleid hebben laten blijken. Aangezien niet is gevraagd hoe de deelnemers wisten dat er een raadpleging plaatsvond, is het moeilijk in te schatten hoeveel respondenten spontane bezoekers van de Europasite of lezers van de Europese pers waren in vergelijking met het aantal mensen dat rechtstreeks werd gecontacteerd. We moeten wel in gedachten houden dat de bijdragen van mensen en organisaties afkomstig zijn die belangstelling hebben voor het EU-beleid in het algemeen en voor de plaats en de rol die in de EU aan talen wordt toegekend in het bijzonder. Ondanks het relatief grote aantal deelnemers mogen de resultaten van deze raadpleging derhalve in geen geval worden opgevat als die van een opiniepeiling, maar eerder als de opvattingen van
1
burgers die voor een dialoog met de Europese Commissie hebben gekozen over de manier waarop zij de Europese Unie in de toekomst graag zouden zien. Een opmerkelijk hoge respons 2 419 volledig ingevulde bijdragen aan de enquête over meertaligheid betekent een opmerkelijk hoog deelnamepercentage voor een openbare raadpleging over Europees beleid, waarop gemiddeld tussen 200 en 500 reacties worden ontvangen. Een ander opvallend aspect van de deelname is dat er meer individuele respondenten waren dan mensen die namens hun organisatie reageerden. In de lange reeks landen die door de respondenten worden vertegenwoordigd, treffen we alle EU-, EVA- en kandidaat-lidstaten aan; daarnaast is een aanzienlijk aantal bijdragen uit andere continenten ontvangen. De raadpleging was in 22 officiële EU-talen beschikbaar, maar in totaal vertegenwoordigden de deelnemers 57 moedertalen, inclusief talrijke regionale en minderheidstalen, alsmede talen die in landen buiten de EU worden gesproken. Dit hoge deelnamepercentage in zo'n groot geografisch gebied en voornamelijk door privépersonen geeft duidelijk aan dat de manier waarop in Europa talen worden onderwezen, behandeld en gesproken een onderwerp is dat de mensen na aan het hart ligt. Daarnaast blijkt uit het aanzienlijke aantal respondenten die niet een van de officiële EU-talen als moedertaal hebben, dat meertaligheid in het huidige Europa een realiteit is die vele malen complexer is dan het werken met 23 talen. Een dergelijke context vraagt om antwoorden op andere niveaus dan het louter functionele, die zich tot een veel grotere reeks talen uitstrekken dan de talen met een officiële status. In het kort: wat denken de respondenten over talen? • Meer dan 96% van de respondenten is het ermee eens dat de taaldiversiteit in de EU om speciale aandacht van Europese politici vraagt en dat taalvaardigheden zowel voor hun dagelijks leven als voor hun beroepsleven van belang zijn. • Volgens de respondenten zijn de belangrijkste factoren voor het goed leren van een taal vroeg beginnen en rechtstreekse ervaring in het land van de doeltaal. • De meeste mensen denken dat de taaldiversiteit van de EU een voordeel is dat moet worden bewaard, en willen dat deze diversiteit in een context wordt geplaatst die verder gaat dan economische en functionele aspecten en waarin de identiteit en cultuur die in talen tot uiting komen, worden erkend. • Voorstanders van regionale en minderheidstalen vinden dat er met name in het onderwijs en de openbare dienstverlening meer kan worden gedaan om met deze talen rekening te houden, en zij zouden graag zien dat de EU in dit verband een meer beschermende rol speelt. • De meeste respondenten zouden graag zien dat de media een intercultureel maatschappijmodel bevorderen, waarin culturele en taalidentiteit worden gewaardeerd en de aandacht op tolerantie in plaats van confrontatie wordt gevestigd. • Het overgrote merendeel van de respondenten deelt de opvatting dat het makkelijker is in het buitenland zaken te doen als je de lokale taal kent, en dat bedrijven er daarom belang bij hebben om in de ontwikkeling van de taalvaardigheden van hun personeel te investeren. • Het merendeel deelt de opvatting dat migranten hun oorspronkelijke taal moeten behouden en zien hun culturele en taalidentiteit als een noodzakelijke basis om in een taal- en cultuurgemeenschap die van hun eigen gemeenschap verschilt, te kunnen integreren.
2
• De meeste mensen vinden dat de kosten in verband met het werken met 23 officiële talen gerechtvaardigd zijn of zelfs nog mogen toenemen.
3