; HBML3303SMP PSIKOLINGUISTIK DAN SEMANTIK PSIKOLINGUISTIK DAN
Documents
Resources
Learning Center
Upload
Plans & pricing Sign in
Sign Out
Your Federal Quarterly Tax Payments are due April 15th Get Help Now >>

HBML3303SMP PSIKOLINGUISTIK DAN SEMANTIK PSIKOLINGUISTIK DAN

VIEWS: 2,656 PAGES: 16

Nota Ringkas Danm Lengkap Modul HBML3303SMP Psikolinguistik Dan Semantik

More Info
  • pg 1
									PSIKOLINGUISTIK DAN SEMANTIK HBML 3303SMP
TAKRIF PSIKOLINGUISTIK                                                                   Noam Chomsky
RPsikologi ialah disiplin ilmu yang mengkaji hal-hal yang berkaitan dengan               berpendapat bahawa otak manusia dipraprogramkan
akal budi atau jiwa dan juga tingkah laku manusia. Ilmu linguistik pula ialah            oleh mekanisme kognitif yang disebut sebagai Peranti
bidang yang mengkaji bahasa dan cara bahasa berfungsi untuk membantu                     Pemerolehan Bahasa atau Language Acquistion Device
manusia mencapai matlamat atau hasrat dalam kehidupan hariannya                          (LAD). Alat ini telah membolehkan individu untuk
Rbidang psikolinguistik merupakan                                                        menjana ayat gramatis dengan cara sejagat atau bebas
gabungan dua bidang ilmu, iaitu bidang psikologi dan linguistic                          budaya.
Rdisiplin psikolinguistik meneliti perkara-perkara yang dikaji dalam disiplin            setiap manusia yang dilahirkan di dunia sudah ada kecekapan untuk
linguistik dan psikologi kerana kedua-dua bidang ini adalah saling                       berbahasa apabila sampai waktunya. Potensi berbahasa ini sebenarnya
bekerjasama dalam menyelesaikan persoalan bahasa.                                        ialah sifat akal, iaitu yang bersifat semula jadi. Dengan yang demikian,
Psikolinguistik sebagai Satu Disiplin ilmu                                               akalnya membolehkan seseorang untuk menerbitkan perkataan atau ayat
                                                                                         yang tak terkira.
                                                                                         RChomsky berpendapat bahawa bahasa yang dipelajari melalui satu set
                                                                                         rumus yang digunakan untuk menerbitkan kalimat baharu itu. Di sini beliau
                                                                                         memperkenalkan dua istilah seperti berikut:
                                                                                            Kompetens
                                                                                         Kompetens dapat diertikan sebagai sistem rumus yang mampu
                                                                                         menghasilkan kalimat yang tidak terbatas. Dengan kata lain, kompetens
                                                                                         ialah pengetahuan penutur mengenai bahasanya. Ia merupakan unsur
                                                                                         dalaman dan berada di dalam otak
                                                                                            Prestasi
                                                                                         diertikan sebagai bunyi-bunyi yang dilafazkan. Bunyi-bunyi ini bermakna
                                                                                         dan dapat difahami oleh pendengarnya. Berbaze dengan kompetens ia
                                                                                         terletak di bahagian luar otak


                                                                                         KEDUDUKAN PSIKOLINGUISTIK DALAM
                                                                                         KAJIAN BAHASA
                                                                                         Mangantar (1987), secara amali disiplin ini cuba menerapkan
                                                                                         pengetahuan linguistik dan psikologi terhadap penyelesaian masalah
                                                                                         bahasa. Antaranya adalah seperti masalah pengajaran dan pembelajaran
                                                                                         termasuk pengajaran bacaan, kedwibahasaan dan multibahasaan, serta
DEFINISI                                                                                 penyakit bertutur seperti afasia dan gagap, komunikasi, pemikiran
RGarnham (1985), psikolinguistik ialah kajian tentang mekanisme mental                   manusia, dialek, pidginisasi dan kreolisasi dan masalah sosial lain yang
yang membolehkan manusia menggunakan bahasa.                                             melibatkan bahasa.
RMatthews (1997) berpendapat bahawa bidang ini ialah kajian bahasa                       RBidang psikolinguistik muncul berdasarkan kesedaran ahli bahasa
dari pada sudut psikologi                                                                bahawa kajian bahasa tidak boleh dilakukan secara persendirian tetapi
RAitchison (1998), pula mendefinisikan psikolinguistik sebagai kajian                    perlu dilakukan secara kerjasama dengan disiplin lain.
bahasa dan akal budi.
RMangantar Simanjuntak (1980), mentakrifkan psikolinguistik sebagai
cabang linguistik yang bergabung dengan ilmu psikologi untuk
menganalisis bahasa dan pertuturan, iaitu proses-proses yang berlaku
pada waktu seseorang bertutur dan memahami ayat-ayat yang
didengarnya.
Rpsikolinguistik merupakan disiplin ilmu yang meneliti perkara-perkara
yang dikaji dalam ilmu linguistic dan psikolog
Rdikenali juga sebagai psikologi bahasa. Disiplin ilmu ini secara saintifik
menganalisis perkara-perkara yang berlaku dalam akal budi manusia
semasa seseorang itu berbahasa.                                                          Teori Huraian Bahasa
Matlamat Psikolinguistik                                                                 Teori bahasa ialah pendapat atau pandangan yang dikemukakan dalam
George A. Miller (1965), ilmu psikolinguistik bertujuan untuk menghuraikan               bidang bahasa. Oleh yang demikian, kita dapat memahami teori huraian
proses psikologi yang berlaku ketika orang menggunakan ayat                              bahasa sebagai pendapat yang memerihalkan teori dalam bahasa, iaitu
Rtujuan utama psikolinguistik adalah untuk mencari satu teori bahasa                     pandangan atau pemikiran tokoh-tokoh tentang huraian bahasa.
yang munasabah dan unggul daripada segi linguistik dan psikologi, yakni                  (a) Teori Tradisional (Panini)
teori yang mampu menerangkan hakikat bahasa dan pemerolehannya                           Teori Tradisional oleh Panini (ahli tokoh fonetik India) menganggap
Rpsikolinguistik merupakan bidang ilmu yang berminat untuk mengetahui                    bahawa bahasa ialah ucapan fikiran dan perasaan manusia dengan teratur
hal yang berlaku dalam akal budi manusia semasa seseorang itu                            serta menggunakan alat untuk membunyikan suara. Selain itu, ciri nahu
berbahasa.                                                                               teori ini mementingkan bahasa tulisan. Dalam hubungan ini, semua
Rpsikolinguistik juga mengkaji salah satu aspek terpenting dalam disiplin                bahasa mempunyai peraturan yang sama dengan bahasa Yunani. Di
ini, iaitu cara-cara kanak-kanak menguasai bahasa.                                       samping itu, semua penutur diwajibkan untuk mematuhi peraturan dan
RBerdasarkan takrif oleh Aitchison (1987), kita dapat membahagikan                       kesilapan yang dilakukan dianggap sebagai kesalahan.
kajian psikolinguistik kepada empat aspek utama, iaitu:                                  (b) Teori Struktural (Bloomfield
(a) Aspek yang berkaitan dengan pemerolehan pengetahuan bahasa                           Teori ini dipelopori oleh Bloomfield, Edward Sapir,
pertama atau bahasa ibunda.                                                              de Saussure dan Otto Jespersen. Mereka berpendapat bahawa bahasa
(b) Aspek yang berkaitan dengan proses pemahaman input bahasa.                           ialah sistematis, mempunyai tatabahasa yang tersendiri, hidup dan
(c) Aspek yang berkaitan dengan proses penghasilan output bahasa.                        berubah. Mereka juga berpendapat bahawa perkaitan antara
(d) Aspek yang berkaitan dengan penyimpanan maklumat bahasa atau                         fonem sebagai unit bahasa yang terkecil, dan unit tatabahasa dan ayat
pengetahuan bahasa.                                                                      dapat dianalisis secara konstituen terdekat. Dalam kajian nahu pula
TEORI PSIKOLINGUISTIK                                                                    mereka berpendapat bahawa bahasa sebagai sistem yang mempunyai ciri
Rteori psikolinguistik adalah sesuatu pendapat atau pandangan yang                       peraturan, sistem, arbitari untuk perhubungan. Mereka menumpukan
dikemukakan dalam bidang                                                                 kajian terhadap fonologi, morfologi dan sintaksis. Golongan
Psikolinguistik

                                                                                                                                                                    1

                                                                      http://oumclub.blogspot.com
PSIKOLINGUISTIK DAN SEMANTIK HBML 3303SMP
struktural juga berpendapat bahawa huraian bahasa dilakukan secara                    RMangantar (1987), juga berpendapat bahawa manusia memang
induktif. Mereka juga berpendapat bahawa huraian bahasa tidak                         dilahirkanb bersama sesuatu yang membolehkannya berbahasa dengan
mementingkan makna dan analisis dibuat secara luaran                                  mudah dan cepat. bBeliau menyebut hal ini sebagai hipotesis nurani, iaitu
(c) Teori Transformasi Generatif (Chomsky) Teori yang dipelopori oleh                 sesuatu yang dibawa lahir atau yang berada di dalam manusia.
Noam Chomsky ini bersetuju bahawa manusia dilahirkan dengan                           Sebenarnya, hipotesis ini pernah dikemukakan oleh Chomsky.
kecekapan semula jadi untuk berbahasa. Penutur natif berkebolehan untuk               Rberpendapat bahawa seseorang kanak-kanak menggunakan
membentuk dan memahami pertuturan yang baharu. Daripada kebolehan                     keupayaan yang sedia ada pada mereka untuk merumus dan membentuk
ini, akan terbentuklah rumus-rumus bahasa secara transformasi yang                    ayat mengikut sistem bahasa yang mereka peroleh.
lengkap berdasarkan bahasa pertama terlebih dahulu. Binaan ayat                       Rberpendapat bahawa manusia mempunyai kompetens (competence)
biasanya mempunyai hubungan erat antara elemen dan menggunakan                        dan prestasi (performance) bahasa. Kompetens di sini dapat
simbol atau rumus untuk menganalisis nahu. Sesuatu binaan ayat dapat                  diertikan sebagai rumus-rumus yang ada dalam mental manusia.
dihuraikan dengan memahami stuktur luaran dan stuktur dalaman.                        Manakala prestasi ialah aspek penggunaan bahasa oleh penutur
(d) Teori Fungsional (Halliday                                                        berdasarkan kecekapan bahasa manusia. Oleh hal demikian, teori ini
Halliday dan Wilkins mempelopori teori fungsional. Teori ini berkembang               mengutamakan proses berfikir berbanding dengan perlakuan manusia.
pada tahun 1960- an dan 1970-an. Penteori ini mengkaji bahasa dari                    Teori Interaksionalis (Bloom)
segi struktur dan fungsi bahasa sebagai alat komunikasi. Di samping itu,              RBloom, Bowennan, Cromer dan Halliday
mereka menganggap bahawa bahasa sebagai alat pertuturan. Oleh hal                     Rgolongan interaksionalis kelihatan telah
yang demikian, dapatan mereka ini mementingkan aspek semantik.                        berkompromi dengan mengambil jalan tengah antara teori behavourisme
Mereka bersetuju bahawa kewujudan variasi dalam penggunaan bahasa                     dan mentalis. Mereka berpendapat bahawa persekitaran luaran dan faktor
tidak boleh dinafikan. Penggunaan bahasa dapat menggambarkan fikiran                  bawaan semula jadi memainkan peranan yang sama penting dalam
dan emosi penutur. Golongan ini beranggapan bahawa pengukuhan                         pemerolehan bahasa oleh kanak-kanak. Kanak-kanak selain menerima
bahasa adalah secara verbal dan non-verbal. Aliran dan golongan ini                   latihan bahasa yang pasif daripada ibu bapa mereka, juga dapat
bukan sahaja mengkaji bahasa daripada segi struktur tetapi memberi                    memproses bahasa secara aktif kerana memiliki struktur dalaman dalam
perhatian juga kepada fungsi bahasa sebagai alat komunikasi. Aspek yang               pemerolehan bahasa. Faktor-faktor seperti persekitaran sosial,
ditekankan ialah perubahan-perubahan yang berlaku pada bentuk-bentuk                  pematangan, biologi dan kognitif memainkan peranan penting dalam
bahasa ketika seseorang itu berkomunikasi.                                            perkembangan bahasa kanak-kanak. Faktor-faktor ini saling berinteraksi
                                                                                      lalu melakukan penyesuaian antara satu sama lain. Terdapat dua
Topik 2 Proses Dalaman Penerbitan Bahasa PertuturandanKomunikasi                      pendekatan utama bagi golongan interaksionalis seperti berikut:
TAKRIF PEMEROLEHAN BAHASA                                                                Pendekatan kognitif
Kamus Linguistik (1997), mentakrifkan pemerolehan bahasa sebagai                         Pendekatan sosial
proses pembelajaran bahasa daripada satu aspek hingga keseluruhannya.                 Pemahaman kanak-kanak tentang bahasa berakar umbi daripada
Maksudnya, proses seseorang penutur seperti kanak-kanak menjadi                       perkembangan kognitif; dan perkembangan bahasa juga terlahir sebagai
penutur jati bagi bahasa natifnya, atau proses seseorang kanak-kanak                  akibat persekitaran sosial yang disediakan oleh ibu bapa mereka. Interaksi
ataupun dewasa menjadi penutur bahasa kedua. Mangantar Simunjuntak                    sosial antara kanak-kanak dan ibu bapa amat penting kerana memberikan
(1987), berpendapat bahawa pemerolehan bahasa ialah proses yang                       pengalaman bahasa bagi kanakkanak.
berlaku di dalam otak seseorang kanakkanak sewaktu memperoleh                         R Halliday (salah seorang tokoh interaksionalis, beranggapan bahawa
bahasa ibundanya. Dalam bidang psikolinguistik, konsep pemerolehan                    perkembangan bahasa kanak-kanak melibatkan proses kognitif dan proses
bahasa selalunya dikaitkan dengan pembelajaran bahasa pertama.                        interaksi bahasa. Beliau berpendapat bahawa kanak-kanak memperoleh
                                                                                      bahasa kerana mereka mempunyai keperluan untuk berinteraksi dengan
TEORI PEMEROLEHAN BAHASA                                                              ahli masyarakat dalam persekitaran mereka. Halliday juga berpendapat
Teori Behaviouris (Skinner)                                                           bahawa proses kognitif penting dalam perkembangan bahasa, khususnya
RTeori Behaviouris adalah berasaskan pemerolehan bahasa pertama oleh                  dalam usaha kanak-kanak mentafsirkan makna yang terdapat dalam
kanakkanak. Teori ini juga dikenali sebagai teori mekanis. Biasanya kanak-            situasi sosial mereka dan kemudian menggambarkan makna tersebut
kanak belajar bahasa secara tidak formal melalui proses peniruan daripada             dalam bentuk bahasa.
ahli keluarganya, khususnya daripada ibu bapanya. Oleh hal demikian, ibu
bapa menjadi model bahasa bagi anak mereka. Kanak-kanak menguasai                     EVOLUSI PERTUTURAN
bunyi-bunyi dan menyebut perkataan yang telah didengar oleh mereka                    Fungsi Otak dan Mekanisme Otak
secara berulang kali sehingga mereka dapat melafazkannya dengan betul.                Otak manusia dapat dibahagikan kepada dua bahagian, iaitu bahagian
Behaviorisme berpandangan bahawa bahasa merupakan satu tabiat yang                    bawah dan bahagian atas. Bahagian bawah dikenal dengan nama batang
diperoleh.                                                                            otak manakala bahagian atas sebagai serebrum. Batang otak memastikan
RTeori ini tidak mementingkan fungsi mental dan perkara yang dikaji                   badan kita sentiasa hidup dengan mengawal pernafasan, degup jantung,
dalam teori ini ialah data, iaitu kalimat-kalimat yang dapat diamati dan              dan sebagainya. Serebrum pula merupakan bahagian yang amat penting
diukur. Teori ini berpandangan bahawa bahasa terjadi hasil daripada                   bagi kehidupan kita kerana bahagian ini menjana bahasa. Selain itu,
operasi rangsangan dan gerak balas yang bergantung pada ciri-ciri naluri              serebrum juga mengintegrasikan manusia dengan persekitarannya.
manusia. Justeru bahasa ialah proses peri laku yang berdasarkan operasi               Serebrum dibahagikan kepada dua bahagian, iaitu hemisfera kiri dan
rangsangan dan respons. Golongan behaviouris berpendapat bahawa                       hemisfera kanan.
pemerolehan adalah sesuatu perlakuan yang terjadi melalui ulangan
perlakuan itu.
Rlatihan dan latih tubi amat penting dijalankan dengan
kerap untuk membolehkan pemerolehan bahasa berlaku sehingga menjadi
amalan kebiasaan. Dengan ini, kemahiran bahasa dapat diperoleh

Teori Mentalis (Chomsky)
Rpemerolehan bahasa sebagai proses
pemikiran yang melibatkan aktiviti mental. Teori ini yang juga dikenal
sebagai teori kognitif menjelaskan bahawa bahasa sebagai pengetahuan
yang dihasilkan melalui proses dalam otak. Oleh itu, menurut teori ini,
bahasa ialah aktiviti mental yang merupakan kebolehan semula jadi
manusia. N. Chomsky, salah seorang pelopor teori ini berpendapat
bahawa manusia dilahirkan bersama Peranti Pemerolehan Bahasa
(Language Acquisition Device) atau LAD. Alat ini menyebabkan manusia
mempunyai kebolehan semula jadi untuk menguasai bahasa

                                                                                                                                                               2

                                                                   http://oumclub.blogspot.com
PSIKOLINGUISTIK DAN SEMANTIK HBML 3303SMP
                                                                                             Teori behavourisme menegaskan bahawa manusia memperoleh bahasa
                                                                                          kerana terdapat rangsangan dan tindak balas. Kemudian manusia
                                                                                          menguasai sesuatu bahasa melalui proses pengulangan sehingga
                                                                                          terbentuk kebiasaan atau tabiat dalam dirinya.
                                                                                             Teori mentalis berpandangan bahawa manusia secara semula jadi
                                                                                          mempunyai keupayaan untuk berbahasa. Terdapat LAD dalam otak
                                                                                          manusia untuk membina bahasa mereka secara aktif.
                                                                                             Teori ini juga berpendapat bahawa ada dua proses dalam penguasaan
                                                                                          bahasa, iaitu kecekapan dan prestasi.
                                                                                             Teori interaksionalis beranggapan bahawa pemerolehan bahasa
                                                                                          melibatkan dua proses, iaitu proses mental dan interaksi bahasa.
                                                                                             Terdapat banyak bahagian otak yang terlibat dalam fungsi bahasa.
Bahagian otak yang penting ialah medula, pons, talamus, korteks, dan                      Antara yang penting ialah hemisfera kiri.
korpus kalosum. Medula berperanan dalam hal seperti pernafasan, degup                        Penerbitan bahasa merupakan aktiviti mental yang melibatkan hal
jantung, pemindahan, kordinasi pergerakan, tindak balas di luar kawalan,                  menghasilkan, memahami dan melaksanakan pertuturan dalam
penghadaman dan emosi. Pons pula dikaitkan dengan refleksi manakala                       komunikasi.
talamus berkaitan dengan pertuturan dan bahasa. Korteks terdiri daripada                     Penerbitan pertuturan dalam otak melibatkan tiga peringkat yang
enam lapisan tisu yang berkedut dan bengkok-bengkok. Korpus kalosum                       penting, iaitu konseptualisasi, formulasi dan pelaksanaan.
berperanan sebagai penyelaras proses mental bagi kedua-dua hemisfera.                        Bertutur melibatkan operasi semantik, sintaksis dan fonologi.
                                                                                             Pengleksikalan ialah proses memilih kata semasa kita hendak
Setiap hemisfera dibahagikan kepada empat bahagian, iaitu cuping frontal,                 berkomunikasi dengan orang lain.
cuping parietal, cuping temporal, dan cuping oksipital. Setiap msatu
hemisfera mempunyai tugas utama. Hemisfera kiri bertugas untukm                           Topik3 Struktur Dalaman Penglahiran Bahasa
mengawal bahasa, operasi logik, analitik, dan matematik. Sementara itu,                   PEMENDAMAN DAN PENGGUNAAN LEKSIKAL
hemisfera kanan bertugas untuk mengawal emosi, mengecam muka, dan                         Asosiasi Perkataan
mengenal struktur badan. Pematangan fungsi tertentu otak, khususnya                       Dalam otak kita ada leksikon atau leksikon mental (mental lexical).
fungsi verbal menjadi mantap di hemisfera kiri                                            Leksikon di sini bermaksud kosa kata atau perbendaharaan kata yang
Bahasa dan Otak                                                                           disimpan dalam akal budi kita dalam bentuk entri leksis bagi setiap item.
Sebenarnya, otak memberikan tugas kepada hemisfera otak, iaitu                            Item-item leksis disusun dalam leksikon dengan cara yang demikian untuk
hemisfera kiri dan kanan. Operasi bahasa, logik dan analisis, serta                       membolehkan kita mendapatkan semula perkataan dengan pantas. Hal
matematik bertahap tinggi biasanya berlaku di hemisfera kiri.                             menyimpan leksikon dalam otak disebut sebagai pemendaman leksikal
Sementara itu, hemisfera kanan cukup berkesan dalam hal mengenal                          (lexical storage). Oleh itu, kita akan sentiasa berusaha untuk mencapai
emosi, mengecam muka, dan mengambil kira struktur perkara secara                          kata yang terpendam dalam leksikon kita untuk bercakap atau menulis.
global tanpa sebarang analisis. Kita menyebut bidang tugas hemisfera kiri                 Manakala akses leksikal (lexical access) adalah proses mendapatkan kata
dan kanan sebagai lateralisasi. Lateralisasi otak menjelaskan bahawa otak                 daripada leksikon mental.
mempunyai tanggungjawab khusus untuk mengembangkan bahasa                                 Asosiasi perkataan lazimnya mula berlaku apabila seseorang itu bertindak
PROSES PENERBITAN BAHASA DALAM PERTUTURAN DAN                                             balas terhadap sesuatu rangsangan, iaitu kata yang dilihat atau didengar.
KOMUNIKASI                                                                                Asosiasi atau kaitan berlaku untuk mendapatkan makna perkataan, dan
Penerbitan bahasa dapat diertikan sebagai aktiviti atau proses                            bukannya bentuk perkataan tersebut. Asosiasi makna dengan leksikon
mental yang terlibat dalam hal menghasilkan, memahami lalu memperoleh                     adalah lebih kuat berbanding dengan asosiasi kesamaan bunyi atau
bahasa oleh kanak-kanak atau orang dewasa. Ketika kita menghasilkan                       tulisan. Oleh hal demikian, asosiasi perkataan di sini merujuk kepada tugas
pertuturan atau ketika mendengar dan memahami sesuatu pertuturan,                         otak kita meneliti kata-kata yang terpendam dalam jaringan semantik untuk
terdapat huraian yang berlaku dalam otak kita. Aktiviti inilah yang dikenal               membuat pilihan perkataan. Makna asosiasi perkataan lazimnya adalah
sebagai pemprosesan bahasa.                                                               berdasarkan pengelompokan semantik, iaitu cara kata-kata dihimpunkan
Levelt (1989), proses penerbitan pertuturan dapat dibahagikan kepada                      dalam kumpulan berdasarkan pertalian makna.
tiga aspek, iaitu konseptualisasi (conceptualisation), formulasi (formulation)            Kebanyakan model asosiasi perkataan yang terkini mengandaikan bahawa
dan pelaksanaan (articulation). Semasa konseptualisasi, seseorang                         katakata
penutur membentuk sesuatu niat lalu memilih maklumat yang relevan                         dikaitkan dalam satu jaringan yang kompleks. Jaringan ini
daripada ingatan atau persekitaran sebagai persediaan untuk membina                       menggambarkan
pertuturan yang dihasratkan. Inilah yang disebut sebagai proses peringkat                 hubungan semantik seperti berikut:
mesej (message-level processes). Proses formulasi pula melibatkan hal                        Sinonimi
menterjemahkan konsep yang diwakili itu ke dalam bentuk bahasa.                              Antonimi
Akhirnya, proses pelaksanaan pula melibatkan perancangan fonetik dan                         Hiponimi
artikulasi pertuturan.
                                                                                          Model Penglahiran Leksikal
Operasi semantik dalam proses penerbitan melibatkan pemilihan
perkataan yang sesuai dengan idea dan makna yang dihasratkan. Proses
memilih kata ini disebut sebagai pengleksikalan (lexicalisation). Operasi
sintaksis pula merupakan hal pemilihan pola ayat yang sesuai dan dalam
pola ayat inilah semua perkataan yang terpilih itu disusun. Operasi fonologi
pula melibatkan tugas menerbitkan idea dalam bentuk bunyi bahasa yang
dihasilkan oleh sistem ujaran seperti lidah.
Permulaan proses penerbitan ada kaitan dengan proses pemahaman.
Oleh sebab proses pemahaman merupakan proses mental, kita perlu
membuat persepsi dan kemudian memproses bunyi-bunyi yang didengar
atau dituturkan itu. Jadi proses pemahaman melibatkan tiga gerak laku
yang berurutan, iaitu menanggapi maklumat deria dan
mengenalpastikannya, menentukan makna perkataan, dan memproses
perkataan yang telah ditentukan maknanya menurut
kaedah semantik yang betul (Zulkifli Hamid, 1994).
RUMUSAN
   Pemerolehan bahasa ialah proses penguasaan bahasa oleh seseorang
                                                                                          Peringkat ini merupakan pencarian semula (retrieval) entri leksis daripada
tanpa disedari atau dipelajari secara formal.
                                                                                                                                                                       3

                                                                       http://oumclub.blogspot.com
PSIKOLINGUISTIK DAN SEMANTIK HBML 3303SMP
leksikon. Sebaik sahaja entri leksikal bagi sesuatu perkataan diakses,                    jenis ini perlu menyelenggarakan beberapa maklumat. Antara fungsinya
maka maklumat tentang kata tersebut sudah sedia wujud. Terdapat                           ialah mentafsir dan menghasilkan bahasa. Ingatan jangka panjang
beberapa model penglahiran leksikal. Antara model tersebut adalah seperti                 mencatat pengalaman lepas dalam daerah otak yang dikenal sebagai
berikut:                                                                                  serebral korteks. Kita boleh memendamkan beberapa fakta dalam ingatan
(i) Model Serial                                                                          jangka panjang jika pengalaman yang berkaitan dengan sesuatu fakta
Model ini berpendapat bahawa kita akan mencari padanan bagi perkataan                     berlaku secara berulang-ulang.
yang kita dengar atau baca. Oleh yang demikian, jelas bahawa kata-kata
yang kerap digunakan akan cepat dikenal pasti berbanding dengan yang                      Penggunaan Daya Ingatan
kurang kerap. Model ini mencadangkan bahawa kata-kata tidaklah                            Ingatan merupakan faktor penting dalam pemerolehan keupayaan
terpendam begitu sahaja dalam leksikon tetapi mengikut urutan kekerapan                   memahami dan menghasilkan pertuturan dalam bahasa. Tanpa keupayaan
penggunaannya. Model ini disokong oleh model Search yang dipelopori                       ingatan, kita tidak dapat mempelajari perkataan dan nahu sesuatu bahasa.
oleh Forster (1979).                                                                      Bagi ingatan jangka panjang, seseorang cenderung menyimpan isi atau
(ii) Model Search                                                                         makna ayat didengar. Isi atau makna dapat disimpan dalam ingatan untuk
Model search merupakan satu lagi model bagi mengakses leksis. Model ini                   jangka waktu yang lama. Kebolehan ini berbeza antara individu. Lazimnya,
berpendapat bahawa kata-kata yang dipendam dalam leksikon mental                          perkataan yang terkandung dalam ayat akan dibuang daripada ingatan.
diteliti secara serial, iaitu satu per satu item untuk menemui padanannya                 Kajian yang dibuat antara kedua-dua jenis ingatan menunjukkan bahawa
dalam isyarat bahasa, iaitu yang didengar atau dilihat.                                   perkataan atau ayat yang dihafal secara harfiah hilang dengan cepat,
(iii) Model Verifikasi                                                                    sedangkan makna atau konsep masih bertahan dalam ingatan dengan
Satu lagi model search dipelopori oleh Becker (1979) yang dikenal sebagai                 lebih lama. Keadaan ini menjelaskan bahawa perkataan dan ayat yang
model verifikasi. Model ini menghadkan subset perkataan yang dicari                       dihafal secara harfiah disimpan dalam ingatan jangka pendek. Tafsiran
dengan menggunakan kriteria semantik (makna), iaitu item dikaitkan                        semantik, isi atau makna yang biasanya bertahan lama akan disimpan
dengan konteks tertentu dan kriteria ortografi, iaitu item yang mempunyai                 dalam ingatan jangka panjang.
bentuk yang sama dengan kata sasaran.                                                     RUMUSAN
PEMPROSESAN BAHASA                                                                          Dalam otak kita terdapat leksikon mental, iaitu kosa kata dalam keadaan
Usaha memproses bahasa, lazimnya melibatkan empat kemahiran, iaitu:                       yang tersedia untuk digunakan.
   Kemahiran bertutur                                                                       Leksikon umumnya merujuk kepada perbendaharaan kata, iaitu
   Kemahiran mendengar                                                                    sejumlah perkataan yang dimiliki oleh seseorang penutur.
   Kemahiran membaca                                                                        Pemendapan leksikal merujuk kepada penyimpanan perkataan dalam
   Kemahiran menulis                                                                      otak untuk digunakan ketika kita memerlukannya.
Selain itu, pemprosesan bahasa juga melibatkan hal mendapatkan item                         Ketika kita mendapatkan semula perkataan daripada leksikon, proses itu
leksikal daripada leksikon mental.. Pemprosesan bahasa merujuk kepada                     dinamakan akses leksikal atau mendapatkan semula perkataan.
caramanusia memproses pertuturan atau tulisan, lalu memahami proses                         Terdapat banyak model penglahiran leksikal. Antaranya ialah model
tersebut sebagai bahasa. Kebanyakan teori terbaharu menyokong idea ini                    Serial, model Search, dan model Verifikasi.
dan berpendapat bahawa proses ini dijana keseluruhanya oleh otak kita.                      Pemprosesan bahasa merujuk kepada cara kita memproses pertuturan
Terdapat dua model pemprosesan bahasa. Model tersebut adalah seperti                      atau tulisan dalam otak kita.
berikut:                                                                                    Dua model pemprosesan bahasa ialah model bawah ke atas dan model
(a) Model Bawah ke Atas (bottom-up processing)                                            atas ke bawah.
(b) Model Atas ke Bawah (up-bottom processing)
Model pemprosesan bahasa atas ke bawah merujuk kepada pengaruh                            Topik4 Pengenalan Semantik
pengetahuan peringkat tinggi (konsepsi) terhadap pemprosesan peringkat
bawah tanggapan). Misalnya, ketika kita merancang untuk                                   Takrif Semantik dan Makna
bertutur atau menulis, kita mengalami proses atas bawah. Proses ini                       Palmer (1992), istilah semantic merujuk kepada kajian makna. Istilah ini
bermula dengan proposisi yang adalah besar, iaitu peringkat konsepsi.                     merupakan istilah yang agak baharu dalam bidang linguistik. Istilah ini
Kemudian proses ini bergerak ke bawah dan berakhir dengan                                 sebenarnya berasal daripada kata adjektif bahasa Yunani semantikos,
yang kecil, iaitu tanggapan. Tanggapan di sini ialah kata-kata lisan atau                 yang bermaksud penting atau bererti. Istilah semantik mula-mula
tulisan pada halaman buku bagi orang yang merancang pertuturan atau                       diperkenalkan oleh M. Bréal daripada kata Perancis semantique. Kini,
tulisan. pemprosesan atas ke bawah merujuk kepada proses konsepsi                         istilah semantik digunakan untuk merujuk kepada kajian makna dalam
manakala pemprosesan bawah ke atas merujuk kepada tanggapan atau                          bidang linguistik. Kata semantik juga diertikan sebagai „ilmu tentang
persepsi                                                                                  makna atau erti. Kini, makna menjadi sebahagian daripada ilmu linguistik.
Daya Ingatan dan Bahasa.
Menurut Noor Aina Dani (2007), daya ingatan merupakan gudang untuk                        RUllmann (1962) mentakrifkan semantik sebagai kajian makna perkataan.
menyimpan fakta dan pengetahuan am yang dipelajari seseorang. Semua                       RLyons (1981) pula mendefinisikan semantik sebagai kajian makna,
perkara itu secara tidak langsung digunakan untuk menyimpulkan makna.                     sementara semantic linguistik ialah kajian tentang semua jenis makna
Noor Aina menyatakan bahawa ingatan mempunyai empat jenis makna                           yang ditetapkan dalam bahasa.
seperti                                                                                   RKreidler (1998) menerangkan bahawa semantik ialah kajian makna
berikut:                                                                                  secara sistematik, manakala semantik linguistik ialah kajian cara
   sebagai produk yang merujuk kepada jumlah perkara yang tinggal dalam                   bagaimana makna disusun dan dinyatakan dalam bahasa.
akal budi kita sebagai peristiwa yang dialami.                                            RNathesan (2001) pula menyatakan bahawa semantik ialah suatu bidang
   diumpamakan seperti tempat                                                             ilmu yang mengkaji makna perkataan dan
   sebagai satu sifat khas dalam sistem saraf manusia yang memberikan                     ayat dalam bahasa.
kita sesuatu produk.                                                                      R Secara umum, kata makna membawa
   diibaratkan sebagai satu kuasa                                                         erti “maksudÊ atau “erti”.
Danial Schacter (1996), berpendapat bahawa otak kita dilengkapi dua jenis                  Kamus Linguistik (1997) memasukkan dua entri bagi kata makna, iaitu:
ingatan untuk memproses maklumat, iaitu ingatan yang bekerja dan                           1. erti yang didukung oleh kata atau kumpulan
ingatan jangka panjang. Ingatan yang bekerja memproses maklumat masa                      kata,
sekarang, manakala ingatan jangka panjang menyimpan maklumat bagi                         2. Pemahaman sesuatu ujaran oleh pendengar, atau pemahaman kata
jangka masa yang lama. Ingatan yang bekerja membolehkan kita                              atau frasa bertulis oleh pembaca.
melakukan perkara-perkara yang mudah, seperti mengingat nombor                            Asal Usul Istilah Semantik
telefon bimbit rakan kita. Oleh hal demikian, ingatan jenis ini terlibat dalam            Menurut Lyons (1968), Micheal Breál, ahli bahasa Perancis, mencipta
proses penyimpanan dan pemprosesan maklumat secara serentak                               istilahsemantik pada tahun 1883. Kemudian, beliau memperkenalkan
(Salthouse et.al, 1989). Semasa memproses sesuatu maklumat, ingatan                       istilah ini dalam ilmu linguistik (Ullmann, 1966). Istilah ini juga pernah

                                                                                                                                                                      4

                                                                       http://oumclub.blogspot.com
PSIKOLINGUISTIK DAN SEMANTIK HBML 3303SMP
digunakan dalam sebuah kertas kerja yang berjudul “Reflected meanings:               terkenal ini. De Saussure (1916) memperkenalkan teori “tanda’ untuk
a point of semantics” pada tahun 1894. Walau bagaimanapun istilah ini                menunjukkan gabungan petanda dan penanda.
tidak digunakan secara meluas selepas itu.                                           RMenurutnya, bahasa mempertalikan suatu imej (makna) dengan satu set
Dewasa ini, semantik menjadi sebahagian daripada linguistik dan                      lambang (bunyi bahasa atau simbol dalam teks tertulis). Jadi, lambang
merupakan bidang yang mengkaji makna dalam bahasa secara saintifik.                  linguistik atau bahasa terdiri daripada penanda dan petanda. Petanda ialah
Semantik dan Linguistik                                                              perkara “yang dijelaskan” manakala penanda ialah perkara”yang
                                                                                     menjelaskan”. Penanda ialah makna atau mesej daripada petanda yang
                                                                                     wujudnya daripada bunyi-bunyi bahasa. Misalnya, kata meja ialah penanda
                                                                                     manakala bunyi kata meja ialah petanda. Kedua-dua penanda dan
                                                                                     petanda menjadi satu kesatuan yang merujuk kepada referen atau rujukan.
                                                                                     RRujukan ialah benda atau hal yang berada di luar bahasa. Kedua-dua
                                                                                     bunyi dan benda membentuk konsep, iaitu tanggapan yang terbentuk
                                                                                     dalam fikiran. Sementara itu, Ogden dan Richard (1923) pula telah
                                                                                     mengajukan teori klasik mereka, iaitu teori `segi tiga semiotikÊ. Dalam
                                                                                     teorinya, Ogden dan Richard melihat perhubungan antara simbol dan
Bidang semantik amat penting kerana kajian bahasa tidak akan menjadi                 perujuk dengan rujukan atau fikiran
sempurna jika tidak ada unsur makna. Semantik menjadi amat penting
dalam tatabahasa, dan tanpanya, kita mungkin dapat membina atau
melafazkan ayat atau ujaran yang tepat dari segi rumusnya
tetapi tidak tepat dari segi ilmu semantik.
Sejarah Semantik
pada mulanya istilah semantik digunakan untuk
merujuk kepada perkembangan dan perubahan makna dalam bahasa.
Sebelum tahun 1930, kajian semantik telah memberi fokus kepada aspek
kajian tradisional, iaitu perubahan makna. Tetapi, selepas tahun 1930,
                                                                                     Simbol di sini merujuk kepada unsur linguistik atau bahasa, iaitu kata, ayat
perubahan telah berlaku dan semantik sudah mula melihat masalah                      atausebagainya. Perujuk ialah benda dan sebagainya, manakala fikiran atau rujukan
deskriptif dan struktur dalam semantik (Ullmann, 1966).                              ialah konsepnya. Menurut teori ini, tidak terdapat hubungan langsung antara simbol
Tahun 1931 merupakan detik bersejarah dalam sejarah semantik. Ini                    dan perujuk. Kaitannya adalah melalui fikiran atau rujukan, iaitu konsep fikiran kita.
kerana pada tahun itu telah muncul tulisan Gustaf Stern yang berjudul                Ada kalanya, simbol diertikan sebagai perkataan, perujuk sebagai objek atau benda,
Meaning and Change of Meaning with Special Reference to English                      dan rujukan sebagai konsep oleh sesetengah ahli bahasa.
Language. Penerbitan tulisan ini telah membawa trend baharu dalam
                                                                                     ERTI DAN RUJUKAN
bidang semantik. Menurut Ullmann (1966), kajian semantik selepas tahun
1950 tidak lagi memberi perhatian terhadap perubahan makna dan sebab-                Erti
sebabnya. Sebaliknya, kajian mula beralih kepada aspek dalaman tentang               Hubungan erti atau pengertian (sense) menjadi sebahagian yang penting dalam
perbendaharaan kata dan juga daripada prinsip umum kepada kajian                     kajian bahasa. Dalam semantik, terdapat berbagai-bagai jenis hubungan erti, seperti
bahasa yang tertentu.                                                                sempit dan luas, mati dan hidup, dan jual dan beli. Dalam kamus, sesuatu kata
Nor Hashimah (1994), terdapat dua tahap perkembangan dalam ilmu                      mendapat hubungan erti dengan kata yang dirujuknya. Oleh yang demikian, kamus
semantik. Kedua-dua tahap tersebut adalah seperti berikut:                           memberikan makna rujukan kepada penggunanya. Hal ini dapat dilakukan dengan
(a) Semantik falsafah                                                                menghubungkannya melalui hubungan erti. Maksudnya, kamus menyediakan rujukan
                                                                                     bagi kata yang tidak diketahui maknanya. Misalnya, kamus akan memberikan makna
(b) Semantik linguistic                                                              `luas” bagi kata `besar” di dalamnya. Makna ini disebut sebagai makna rujukan
                                                                                     Rujukan dan Denotasi
SKOP SEMANTIK                                                                        Istilah rujukan dalam semantik telah pun digunakan sebagai kontras kepada istilah
Penamaan                                                                             denotasi. Istilah denotasi telah digunakan dalam pengertian yang lebih luas untuk
Biasanya, kita memberi nama kepada semua benda. Jadi kata-kata ini                   berkontras dengan erti untuk membezakan dua aspek makna yang amat berlainan
telah memperoleh nama atau label untuk merujuk kepada orang, benda,                  tetapi saling berkaitan.
                                                                                     RRujukan ialah kaitan antara pernyataan bahasa seperti buku ini, dan orang lain
dan lain-lain. Kanak-kanak pun mempelajari bahasa melalui proses                     dengan apa jua pernyataan dalam situasi penggunaan, termasuk apa yang
penamaan kerana semua benda yang dilihat akan diberi nama oleh ibu                   digambarkan oleh perucap. Denotasi pula ialah potensi perkataan seperti buku atau
bapa mereka. Oleh yang demikian, kata-kata ialah nama atau label yang                orang untuk dinyatakan sesuatu pernyataan bahasa. Maksudnya, rujukan ialah cara
diberikan kepada benda-benda tersebut. Umpamanya, meja dan Rama                      perucap dan pendengar menggunakan pernyataan bahasa, manakala denotasi ialah
merupakan nama atau label yang diberikan kepada benda dan orang                      ilmu yang dimiliki mereka untuk membolehkan mereka menggunakannya
tersebut. Jadi meja ialah nama bagi sejenis perabot yang digunakan untuk             dengan jayanya.
menyimpan kain. Sementara itu, Rama ialah nama orang. Oleh hal                       RRujukan juga melibatkan hubungan antara unsur-unsur linguistik, ayat dan lainlain
                                                                                     dengan dunia pengalaman bukan linguistik. Erti adalah berkaitan dengan sistem
demikian, kata meja dan Rama ialah nama yang menggantikan atau                       hubungan yang kompleks yang berlaku antara unsur linguistik itu sendiri, iaitu
merujuk kepada perabot dan orang tersebut. Walau bagaimanapun,                       melibatkan hubungan intralinguistik sahaja
terdapat masalah dalam teori penamaan ini. Dapatkah semua perkataan
dirujuk kepada sesuatu benda tertentu? Bolehkah kata sifat                           Perkataan
seperti comel dan kata kerja seperti bergerak dapat dirujuk kepada                   Perkataan merupakan unit bahasa yang terkecil yang mengandungi makna. Oleh itu,
sesuatu benda atau orang? Nampaknya, teori penamaan ini tidak dapat                  perkataan merupakan salah satu unit asas dalam ilmu semantik kerana merupakan
diaplikasi bagi semua golongan kata. Kita tidak boleh menghubungkan                  satu binaan yang membawa makna.
                                                                                     Ayat
semua perkataan dengan benda-benda secara langsung. Dengan                           Ayat ialah unit tatabahasa yang mempunyai makna. Lazimnya, kita faham
demikian kita perlu ada cara lain untuk mengatasi masalah tersebut.                  bahawa ayat merupakan pengungkapan pemikiran yang sempurna. Bidang yang
Justeru ahli bahasa telah mengemukakan beberapa pandangan                            mengkaji struktur ayat ialah bidang sintaksis. Selain mengkaji struktur ayat,sintaksis
atau teori lain untuk mengatasi masalah tersebut. Salah satu caranya                 juga mengkaji klausa dan frasa. Umumnya, ayat terdiri daripada dua konstituen, iaitu
adalah melalui perantaraan konsep pemikiran.                                         subjek dan predikat. Subjek dan predikat pula mengandungi frasa tertentu. Dalam
                                                                                     bahasa Melayu, terdapat empat jenis frasa, iaitu frasa nama (FN), frasa kerja (FK),
Konsep                                                                               frasa adjektif (FA), dan frasa sendi (FS). Keempat-empat frasa ini mendukung makna
                                                                                     tersendiri ketika digunakan dalam ayat.
RKonsep pemikiran dianggap pandangan yang menarik dan lebih                          Makna ayat akan menjadi jelas jika ayat tersebut sempurna. Misalnya, ayat cantik
dipercayai                                                                           tidak membawa apa-apa makna jika kita mengeluarkan ayat tersebut. Sebenarnya,
dalam kajian makna. Ahli-ahli falsafah dan bahasa sejak zaman dahulu                 ayat cantik sudah mengalami pengguguran konstituen subjeknya. Ayat ini menjadi
sehingga sekarang telah berpegang pada pandangan ini. Terdapat dua                   sempurna dan lengkap makna jika ditambah dengan frasa nama rumah itu. Dengan
teori yang mendukung pandangan ini. Ferdinand de Saussure dan Ogden                  demikian terbentuklah ayat ‘Rumah itu cantik’, iaitu gabungan rumah itu dan cantik
dan Richards merupakan tokoh-tokoh yang memperkenalkan teori yang                    (FN + FA).

                                                                                                                                                                              5

                                                                  http://oumclub.blogspot.com
PSIKOLINGUISTIK DAN SEMANTIK HBML 3303SMP
Oleh hal demikian, makna ayat amat bergantung kepada makna yang didukung oleh             Dalam bahasa, konteks memainkan peranan amat penting untuk
perkataan dalam ayat tersebut. Dua ayat yang mengandungi perkataan yang sama              memahami bahasa yang dilafazkan. Tetapi, kita mendapati bahawa ada
tidak semestinya membawa makna yang sama.                                                 sebilangan ahli bahasa yang selalu mengetepikan konteks dalam kajian
Rmakna ayat terjelma berdasarkan perkataan-perkataan yang
termuat dalamnya.
                                                                                          semantik dengan beberapa alasan tertentu. Salah satu sebab adalah
                                                                                          kerana terdapatnya kesukaran yang cukup rumit dari segi teori dan praktik
RUMUSAN                                                                                   dalam hal mengendalikan konteks dengan memuaskan.
  Semantik ialah cabang linguistik yang memberi tumpuan kepada                            Mereka berhujah bahawa kita selalunya sedia memaklumi makna sesuatu
persoalan makna dalam bahasa.                                                             ayat yang diujarkan atau dibina sebelum menggunakannya dalam satu-
  Oleh itu, semantik ialah bidang ilmu yang mengkaji makna perkataan                      satu konteks. Sama ada makna sesuatu ayat itu taksa atau menyimpang,
dan ayat dalam bahasa.                                                                    kita dapat mengetahuinya secara terpisah daripada konteks. Justeru,
  Bidang semantik amat penting dalam kajian bahasa kerana tanpa unsur                     makna dianggap bebas daripada konteks dan oleh hal demikian kajian
makna, bahasa tidak akan menjadi ÂbermaknaÊ.                                              bahasa tidak perlu merujuk kepada konteks.
  Teori penamaan merujuk proses memberi nama atau label kepada                            KONTEKS KEADAAN
benda,orang dan lain-lain yang terdapat di sekeliling kita.                               Konteks keadaan mempunyai peranan penting Konteks keadaan
  Teori makna tiga segi semiotik menerangkan bahawa hubungan makna                        mempunyai peranan penting dan amat relevan dalam kajian
dapat dijelmakan melalui kata, konsep dan objek.                                          semantik. Ada juga ahli bahasa yang mentakrifkan konteks keadaan
  Erti (sense) merupakan inti bagi bentuk bahasa. Sementara itu, denotasi                 sebagai keperihalan keadaan. (Sila rujuk topik 7, Rencana Linguistik, hlm.
merujuk kepada golongan orang, benda dan lain-lain. Biasanya ia diwakili                  159-164.) Ketika kita membincangkan tentang keperihalan keadaan, kita
oleh perkataan atau ungkapan. Rujukan pula menunjukkan orang atau                         perlu mengenal dua orang sarjana yang sering dikaitkan dengan konsep
benda sebenarnya yang dirujuki dalam satu-satu konteks tertentu.                          tersebut. Mereka adalah Brainslou Malinowski, ahli antropologi, dan John
  Makna kata dapat difahami dalam hubungannya dengan perkataan lain.                      Rupert Firth, ahli linguistik.
  Makna ayat akan menjelma berdasarkan kata-kata yang dimuatkan                           Mereka berdua pernah menegaskan bahawa makna dalam bahasa
dalamnya.                                                                                 menjadi jelas dalam konteks bahasa itu digunakan.
                                                                                          Malinowski dan Firth
Topik5 Konteks dan Rujukan                                                                Istilah keperihalan keadaan (context of situation) pertama kali digunakan
RELATIVITI LINGUISTIK                                                                     oleh Beliau menghasilkan kaedah ini untuk mentafsir dan memahami
RMenurut Asmah Hj Omar (1986) relativiti bahasa menyatakan bahawa                         pertuturan masyarakat peribumi sepenuhnya ketika menjalankan
bahasa mempengaruhi cara penuturnya mempersepsi dan memahami                              kajiannya. Hujah Malinoswki ini adalah berdasarkan pemerhatiannya
alam sekilingnya.                                                                         terhadap bagaimana bahasa masyarakat yang dikaji disesuaikan dengan
RKamus Linguistik (1997) menerangkan relativiti bahasa sebagai                            aktiviti seharian mereka. Firth lebih gemar melihat keperihalan keadaan
fahaman linguistik yang menyatakan bahawa bahasa penutur menentukan                       sebagai sebahagian alat linguistik. Keperihalan keadaan ini paling sesuai
pandangan dunianya melalui katagori tatabahasa dan klasifikasi semantik                   digunakan sebagai suatu kerangka tersusun yang baik bagi memahami
yang wujud dalam sistem bahasa dan budaya yang diwarisinya.                               peristiwa bahasa. Firth menggunakan keperihalan keadaan sebagai satu
Maksudnya, cara kita melihat dunia amat bergantung pada bahasa yang                       cara untuk menganalisis makna dengan sepenuhnya secara abstrak.
kita gunakan. Kita menggolongkan pengalaman kita melalui bahasa kita.                     Beliau berpendapat bahawa kaedah ini sesuai digunakan sebagai rangka
Oleh itu, pembelajaran tentang dunia dan pembelajaran bahasa                              untuk memahami makna sesuatu pertuturan. Hal ini kerana bahasa
merupakan aktiviti yang tidak boleh dipisahkan. Jadi, dunia kita adalah                   merupakan susunan daripada konteks, yakni situasi penggunaan bahasa.
sebahagiannya ditentukan oleh bahasa.                                                     Dengan demikian, konteks merupakan suatu aspek yang
Ringkasnya, bahasa menentukan cara orang memahami dan menyusun                            amat penting untuk dipelajari. Justeru, Firth mencadangkan kategori yang
dunia mereka.                                                                             berikut untuk memahami keperihalan keadaan:
Humbolt, ahli bahasa dan falsafah Jerman merupakan orang yang                             (a) Ciri-ciri relevan mengenai peserta; orang, keperibadiannya
mempelopori teori relativiti bahasa. Kemudian pada abad ke-20, teori ini                  (i) gerak ujaran peserta
menjadi lebih terkenal sebagai hipotesis Sapir-Whorf kerana diperkembang                  (ii) gerak bukan ujaran peserta
oleh dua orang ahli antropologi, Sapir dan Whorf berdasarkan teori relativiti             (b) Objek-objek yang relevan
bahasa. Teori ini menerangkan hubungan antara bahasa dan fikiran.                         (c) Kesan gerak ujaran tersebut
Hipotesis ini juga menyatakan bahawa struktur bahasa kita menentukan                      Dengan cara yang demikian, dapatlah keperihalan keadaan dikumpulkan
cara kita memahami dunia pada kadar tertentu. Ketika kita membicarakan                    dan digolongankan sebelum analisis bahasa dapat dijalankan. Hal ini
hubungan bahasa dan fikiran, maka aspek semantik menjadi amat penting.                    merupakan amat penting dalam analisis bahasa. Malinowski. Ketika
Sapir dan Whorf                                                                           membuat kajian tentang bahasa yang digunakan oleh masyarakat peribumi
Edward Sapir, ahli antropologi dan ahli bahasa Amerika serta Benjamin                     di Kepulauan Triobriand, Pasific Selatan, beliau mendapati bahawa ujaran
Lee Whorf, pengikut Sapir, amat tertarik dengan soal hubungan bahasa                      akan menjadi bererti jika dilihat dalam konteks penggunaannya
dan fikiran. Mereka berhujah bahawa ada kaitan rapat antara bahasa dan
fikiran kita; dalam erti kata lain kedua-duanya adalah sama. Pandangan                    Konteks dan Makna
inilah kemudian menjadi hipotesis relativiti bahasa atau yang lebih terkenal              Dalam bahasa, konteks merupakan factor yang amat penting untuk
sebagai hipotesis Sapir-Whorf.                                                            memudahkan berlakunya komunikasi yang jelas. Ada masa kita rasa
Hipotesis ini sebenarnya mencakupi dua prinsip, iaitu:                                    bingung akan makna bahasa yang diujarkan kerana ujaran tersebut kurang
(a) Penentuan bahasa (linguistic determinism)                                             maklumat kontekstual. Dengan mengambil kira unsur konteks, kita dapat
(b) Relativiti bahasa (linguistic relativity)                                             mengelakkan unsur ketaksaan makna dalam ujaran atau tulisan kita.
Prinsip penentuan bahasa (linguistic determinism) menerangkan bahawa                      ayat yang berikut, konteks menjadi amat mustahak. Dalam ayat, „Ayah
bahasa menentukan cara kita berfikir. Prinsip relativiti bahasa (linguistic               menghantar kawat kepada abang di Sandakan,‰ konteks amat penting
relativity) pula menerangkan bahawa perbezaan yang dikodkan dalam                         untuk membezakan makna kata kawat. Hal ini kerana kata ini bersifat
sesuatu bahasa tidak dapat dikodkan dalam bahasa yang lain. Whorf                         homonimi, iaitu kata yang mendukung dua makna, iaitu dawai dan
berhujah bahawa perbezaan ini menyebabkan seorang penutur sesuatu                         telegram.
bahasa tidak boleh memahami penutur bahasa lain kerana perbezaan                          Dalam hal ini, Wittgenstein (1953), ahli falsafah yang terkenal, pernah
konsep yang terdapat dalam bahasa-bahasa tersebut. Whorf yang meneliti                    menegaskan bahawa Âmakna kata tidak dapat diketahui kecuali dilihat
beberapa bahasa peribumi Amerika mendapati bahawa bahasa yang                             dalam penggunaannya atau dalam konteks penggunaannyaÊ. Ullmann
berbeza-beza ini membahagikan dunia secara berbeza-beza. Sesuatu                          (1954) juga sependapat dengan berhujah bahawa makna perkataan hanya
konsep yang mewakili sesuatu ÊbendaÊ dalam satu bahasa barangkali                         dapat ditentukan berdasarkan penelitiaan terhadap penggunaannya.
mewakili satu “peristiwa”, atau “proses’ dalam bahasa yang lain.                          BEHAVIORISME, KONTEKS, KEBUDAYAAN DAN GAYA
Perbezaan bahasa ini, kata beliau, mewakili perbezaan sebenar cara                        Behaviorisme
seorang penutur pelbagai bahasa memahami dunia                                            Malinowski dan Firth mempercayai bahawa huraian sesuatu bahasa itu
Pengetepian Konteks                                                                       tidak akan lengkap, sekiranya kita tidak merujuk kepada keperihalan

                                                                                                                                                                  6

                                                                       http://oumclub.blogspot.com
PSIKOLINGUISTIK DAN SEMANTIK HBML 3303SMP
keadaan peristiwa bahasa itu berlaku. Oleh itu, makna unsur bahasa itu
mengambil kira seluruh keadaan bahasa yang digunakan. Hal ini                          RUMUSAN
menjelaskan bahawa kita melihat bahasa dalam konteks behaviorisme,                       Makna sebahagian besarnya adalah berkenaan hubungan antara
yakni konsep yang diperkenalkan oleh Bloomfield dalam bidang linguistik.               bahasa, serta dunia bahasa itu digunakan.
Bloomfield merupakan ahli bahasa yang mula-mula memasukkan kajian                        Konteks pula dirujuk kepada situasi penggunaan bahasa dalam satu-
makna dalam linguistik (Nor Hashimah, 1994). Walaupun tidak                            satu keadaan.
mempelopori sebarang teori makna, namun dalam tulisan-tulisannya,                        Relativiti bahasa merujuk kepada cara kita melihat dunia berdasarkan
Bloomfield lebih menekankan hubungan bentuk dan makna kerana bentuk                    pengalaman bahasa kita.
selalunya melahirkan makna.                                                              Terdapat hubungan erat antara bahasa dan fikiran. Hipotesis Sapir-
Dengan kata lain, beliau memberi perhatian kepada bentuk-bentuk ujaran                 Whorf menerangkan hubungan antara pertuturan orang dengan fikirannya.
yangmelibatkan keadaan penutur dan pendengar berdasarkan rangsangan                      Keperihalan keadaan merujuk kepada penggunaan bahasa berdasarkan
dan tindak balas, iaitu amalan behaviorisme. Oleh itu, Bloomfield                      sesuatu konteks bahasa itu digunakan.
merupakan orang pertama yang pertama kali menghubungkan konsep ini                       Konteks merupakan faktor penting untuk menghilangkan kekaburan atau
dalam bidang linguistik. Bloomfield berpendapat bahawa makna kepada                    ketidakjelasan makna sebarang ujaran dan tulisan.
sesuatu bentuk bahasa ialah situasi ketika penutur mengeluarkan ujaran                   Behaviorisme dalam linguistik menerangkan bahawa ujaran bahasa
dan tindak balas yang ditimbulkannya kepada pendengar. Beliau                          yang berlaku antara penutur dan pendengar adalah berdasarkan
mengatakan bahawa bahasa adalah satu tingkah laku manusia yang sama                    rangsangan dan tindak balas.
dengan tingkah laku yang lain. Sehingga tingkah laku manusia yang lain                   Sistem deiksis dalam bahasa menjadi faktor penting untuk membantu
itu berpunca daripada adanya rangsangan, maka bahasa dapat dilahirkan                  memahami konteks penggunaan bahasa.
sebagai gerak balas terhadap rangsangan itu. Oleh yang demikian,                         Umumnya, terdapat tiga jenis deiksis dalam bahasa. Deiksis merupakan
menurut Bloomfield, yang harus dikaji ialah tingkah laku                               kata yang berfungsi untuk menentukan orang, benda, atau idea dalam
yang terjadi ketika ucapan itu terlahir daripada mulut seseorang hingga                satu-satu konteks bahasa.
ucapan itu diterima dan difahami oleh pendengar, dan demikian
sebaliknya.                                                                            Topik 6 Semantik dan Leksikal
RMenurut Bloomfield, rangsangan (stimulus) (S) menyebabkan seseorang                   MEDAN DAN KOLOKASI
untuk memberi respons (r), yang juga merupakan lakuan bahasa (speech                   Medan makna ialah satu set perkataan yang mempunyai pertalian rapat
act). Kepadapendengar, lakuan bahasa ini merupakan rangsangan (s)                      yang boleh dikenal pasti, seperti set tetikus, papan kekunci, monitor,
yang melahirkan gerak balas (R). Gerak balas ini barangkali boleh jadi                 pencetak dan sistem unit (Finegan, 2004: 195-196). Kajian lanjutan oleh
suatu tindakan atau pemahaman. Oleh itu, behaviorisme menganggap                       Trier telah menghasilkan konsep medan (O Grady, 2000: 213). Beliau
bahasa sebagai satu set kebiasaan yang diserapkan ke dalam sistem saraf                menjelaskan bahawa dalam medan makna ada makna inti dan makna
penutur ibunda.                                                                        sampingan. Makna sampingan adalah bertindih dengan bahagian makna
Konteks, Kebudayaan dan Gaya                                                           perkataan-perkataan lain.
Walaupun kita tidak perlu mentafsirkan makna menurut konteks, namun
ciri-ciri konteks dapat dikenal pasti melalui sistem deiksis. Kaitan paling            Medan Makna
penting antara bahasa dan konteks dapat ditafsirkan oleh penutur bahasa                Wujudnya lapisan perbendaharaan kata sedemikian berlaku kerana setiap
melalui system deiksis. Kebanyakan bahasa mempunyai kategori deiksis                   perkataan tidak wujud secara terpencil tetapi mempunyai hubungan antara
yang berfungsi untuk menentukan jenis deiksis. Misalnya, dalam bahasa                  satu sama lain berdasarkan jalinan perkataan yang mungkin ada kaitan
Inggeris sistem deiksis dapat dibahagikan kepada empat kategori seperti                dengan tatabahasa atau kedua-duanya sekali. Konsep jalinan perkataan
yang berikut:                                                                          juga boleh menjurus kepada makna sahaja dengan berdasarkan satu
(a) kata ganti diri orang pertama dan kedua seperti I, we dan you yang                 lingkaran yang mengelilingi lambang.
disebut sebagai deiksis orang. Deiksis ini digunakan untuk membolehkan                 Satu lagi gagasan penting tentang konsep jalinan perkaitan bagi perkataan
penutur mengaitkan apa yang disampaikan kepada peserta dalam sesuatu                   ialah konsep lingkungan pengertian. Konsep medan makna juga timbul
peristiwa bahasa.                                                                      berdasarkan gagasan bahawa perbendaharaan kata sesuatu bahasa itu
(b) sistem kala (tenses) dan adverba temporal (temporal adverbs) yang                  mempunyai struktur tatabahasa dan fonologi. Dalam perbendaharaan kata
membolehkan penutur mengaitkan hal yang dikatakan merujuk kepada                       sesuatu bahasa terdapat medan atau lingkungan konsep yang mesti
masa peristiwa bahasa itu berlaku.                                                     bertindih kerana adanya perkaitan dan pergantungan. Jika medan cukup
(c) adverba lokasi (location adverbs) seperti here dan there, dan kata                 besar, maka lapangan itu akan membentuk subperbendaharaan kata.
tunjuk seperti this dan that yang membolehkan perucap dapat mengenal                   Medan mengandungi kata kunci yang mengelilingi satu kata kunci sebagai
pasti objek yang relatif kepada kedudukan sendiri.                                     pusatnya atau kata fokus. Kata kunci merupakan sejumlah perkataan
(d) kedudukan status sosial melalui deiksis sosial.                                    dalam perbendaharaan kata sesuatu bahasa yang sangat kuat
Walau bagaimanapun, terdapat tiga jenis deiksis yang utama, iaitu orang,               mempengaruhi pembentukan fikiran konsep sesebuah masyarakat tentang
benda, dan idea atau peristiwa dalam kebanyakan bahasa. Dengan                         kewujudan, alam, realiti dan kehidupan. Kata kunci bertindak sebagai
demikian, melalui kategori deiksis, kita dapat mengenal pasti orang, benda             kata fokus apabila perkataan itu menampakkan lapangan semantik yang
dan peristiwa berdasarkan hubungannya dengan penutur dari segi ruang                   ketara dan penting serta sangat rapat hubungannya dengan makna pusat
dan masa. Umpamanya, dalam satu wacana, penutur hendaklah mengenal                     bagi sesuatu perbendaharaan kata dalam sesuatu bahasa.
pasti pesertanya, iaitu dirinya sendiri, dan orang atau mereka yang dilawan            Kata kunci atau kata fokus ialah konsep makna asasi dan makna
cakap. Lazimnya kita menggunakan kata ganti nama orang pertama                         perkaitan.. Konteks pula ialah situasi yang mendahului dan membentuk
seperti saya, kita atau engkau. Pilihan ganti nama ini bergantung pada                 medan, tetapi tidak semua yang menghasilkan medan.
faktor sosial. Misalnya, penutur akan berengkau dengan orang yang
dilawan cakap jika orang itu muda daripadanya, atau mempunyai                          Kolokasi
kedudukan sosial yang rendah daripadanya. Keduanya, kita biasa                         Kolokasi bermaksud hubungan kedudukan atau kewujudan antara satu
menggunakan kata tunjuk sini dan sana dan kata ganti                                   perkataan dengan satu perkataan yang lain dalam susunan (Kamus
tunjuk itu dan ini dalam bahasa Melayu untuk membezakan jarak                          Dewan, 2000). Bagi memudahkan anda menaakul maksud kolokasi, anda
kedudukan penutur dengan sesuatu, dan kedudukan lain atau jarak yang                   perlu mengetahui hubungan tentang ketepatan sesuatu ayat, iaitu antara
lebih jauh. Hubungan ruang tepat yang dapat ditunjukkan oleh perkataan-                sifat dan nama.
perkataan tadi akan berubah mengikut bahasa-bahasa tertentu. Ketiga,
terdapat beberapa kata adverba seperti sekarang, kemudian, serta kata
adverba yang lebih khusus seperti kelmarin dan esok, lusa, tulat dalam
bahasa Melayu untuk menerangkan hubungan masa. Oleh hal demikian,
kita tidak boleh mengabaikan penggunaan deiksis dalam kajian makna
kerana bahasa penuh dengan penggunaan deiksis. Penggunaan
memahami konteks penggunaan bahasa.

                                                                                                                                                                 7

                                                                    http://oumclub.blogspot.com
PSIKOLINGUISTIK DAN SEMANTIK HBML 3303SMP




Dalam kolokasi, anda perlu memfokuskan kepada sesuatu perkataan yang
mempunyai kaitan dengan
sesuatu situasi sahaja.
Paradigmatik dan Sintagmatik
Lazimnya, para pengkaji selalunya berkelompok-kelompok dengan cara
berpegang kepada idea-idea atau prinsip-prinsip tertentu yang didukung
dan diperjuangkan bersama. Fahaman menyalurkan idea dan prinsip yang
diterima bersama oleh sekelompok penyelidik atau ilmuwan ini dikenali
sebagai paradigmatik dan sintagmatik.
Pendapat Kuhn (1970:11) Maksud
Paradigmatik dan sintagmatik merupakan kerangka ilmu bahasa yang
didukung sekumpulan ahli bahasa dengan berasaskan prinsip. Fungsi
Paradigmatik dan sintagmatik membantu penyelidikpenyelidik bahasa
dalam membentuk metodologi kajian, selain mentafsirkan perolehan data.




                                                                                   SISTEM WARNA
                                                                                   Sistem warna adalah berdasarkan konsep hiponim dan hipernim. Selain
                                                                                   itu, sistem warna juga berpandukan konsep perlambangan.

                                                                                   Konsep Hiponim dan Hipernim
                                                                                   Maksud hiponim ialah perkataan yang mempunyai makna yang boleh
                                                                                   mencakupi makna perkataan lain, di samping mempunyai hierarki dengan
                                                                                   sesuatu perkataan yang merupakan subordinat bagi sesuatu perkataan
                                                                                   yang superordinat (O Grady, 2000: 119-120).
                                                                                   Konsep Perlambangan
                                                                                   Konsep perlambangan menunjukkan bahawa warna membawa maksud
                                                                                   tertentu. Terdapat warna yang melambangkan sesuatu yang positif dan
                                                                                   negatif. Misalannya, warna kuning bermaksud raja; hijau adalah subur;
                                                                                   merah adalah garang atau berani; biru adalah perpaduan; putih adalah
                                                                                   suci; dan hitam adalah kegelapan.
                                                                                   KOLOKASI DAN PERIBAHASA
                                                                                   Peribahasa ialah simpulan bahasa, perumpamaan, pepatah dan bidalan
                                                                                   atau juga disebut bahasa kiasan. Terdapat penggunaan kata-kata yang
                                                                                   membawa kolokasi dengan makna asalnya. Contohnya, tulang apabila
                                                                                   digunakan dalam peribahasa menjadi ringan tulang atau berat tulang.
                                                                                   Dalam contoh tersebut, anda dapati makna ringan tulang berkolokasi
                                                                                   dengan rajin.

                                                                                   peribahasa boleh mencakupi perumpamaan, pepatah dan bidalan.
                                                                                   Peribahasa juga boleh mencakupi perbilangan dan lidah pendeta.
                                                                                   Peribahasa yang dipilih hanyalah merujuk kepada beberapa peribahasa
                                                                                   yang mengandung unsur-unsur pemilihan gender atau jantina dalamnya.
                                                                                   Selain itu, ada beberapa lagi simpulan bahasa ataupun peribahasa dalam
                                                                                   bahasa Melayu yang turut mencerminkan unsur jantina, seperti puteri
                                                                                   berkolokasi dengan lilin, suri berkolokasi dengan rumah, orang berkolokasi
                                                                                   dengan dapur dan sebagainya. Contoh-contoh yang diberikan ini sering
                                                                                   kali digunakan untuk kaum perempuan sahaja. Sebagai contoh, puteri lilin
                                                                                   yang merujuk kepada seorang perempuan yang tidak tahan berpanas.
                                                                                   Menurut Crosby dan Nyquist (1977: 57), bahasa perempuan itu
                                                                                   didefinisikan sebagai 'laras bahasa wanita'.

                                                                                   RUMUSAN

                                                                                   Dalam semantik, medan makna ialah satu set perkataan yang mempunyai
                                                                                   pertalian rapat yang boleh dikenal pasti.

                                                                                                                                                            8

                                                                http://oumclub.blogspot.com
PSIKOLINGUISTIK DAN SEMANTIK HBML 3303SMP
   Dalam medan, ada makna inti dan makna sampingan. Makna
sampingan adalah bertindih dengan bahagian makna perkataan-perkataan
lain.
   Wujudnya lapisan perbendaharaan kata kerana setiap perkataan tidak
wujud secara terpencil, tetapi mempunyai hubungan antara satu sama lain
berdasarkan jalinan perkataan yang mungkin ada kaitan dengan
tatabahasa atau kedua-duanya sekali.
   Kata kunci atau kata fokus ialah konsep makna asasi dan makna
perkaitan. Jika anda merujuk kepada lambang, maknanya ialah pemikiran                  Hiponim dan Hipernim
atau konsep tentang sesuatu benda atau perkara.                                        Maksud hiponim ialah perkataan yang mempunyai makna yang boleh
Kolokasi bermaksud hubungan kedudukan atau kewujudan antara satu                       mencakupi makna perkataan lain, di samping mempunyai hirarki dengan
perkataan dengan satu perkataan yang lain dalam susunan.                               sesuatu perkataan yang merupakan subordinat bagi sesuatu perkataan
   Fahaman penyaluran idea dan prinsip yang diterima bersama oleh                      yang superordinat (O Grady, 2000: 119-120).
sekelompok penyelidik atau ilmuwan ini dikenali sebagai paradigmatik.                  Hiponim wujud apabila ada perkataan yang berfungsi sebagai nama kelas
   Dalam ilmu psikolinguistik, terdapat dua kategori pendapat tentang                  bagi segolongan perkataan (Abdullah Hassan, 2006: 233). Dalam
paradigmatik, masing-masing berasaskan teori behavioris dan mentalis.                  sesetengah bahasa lain, golongan kata seperti ini akan lebih jelas
   Sistem warna adalah berasaskan konsep hiponim dan hipernim. Selain                  maknanya jika anda dapat meneliti struktur tatatingkatnya.
itu, sistem warna juga membabitkan konsep perlambangan.
   Konsep perlambangan menunjukkan bahawa warna membawa maksud
tertentu. Terdapat warna yang melambangkan sesuatu yang positif dan
negatif.
   Peribahasa ialah simpulan bahasa, perumpamaan, pepatah dan bidalan
atau juga disebut bahasa kiasan. Terdapat penggunaan kata-kata yang
membawa berkolokasi dengan makna asalnya.
   Peribahasa boleh mencakupi perbilangan dan lidah pendeta. Peribahasa
yang dipilih hanyalah merujuk kepada beberapa peribahasa yang
mengandung dalamnya unsur-unsur pemilihan gender atau jantina.
                                                                                       POLISEM, PERTINDIHAN DAN KETAKSAAN
                                                                                       Polisem
Topik 7 Semantik Leksikal                                                              Polisem bermaksud perkataan sama yang mempunyai beberapa makna
Dalam semantik leksikal, kita boleh memberikan makna bagi perkataan
                                                                                       yang berkaitan secara konseptual (Kuiper & Allan, 2004: 55). Abdullah
dengan meninjau perhubungan antara unsur-unsur yang membentuk
                                                                                       Hassan (2006: 231) pula memberikan maksud perkataan yang semula jadi
struktur makna bagi sesuatu perkataan. Struktur makna perkataan dikenali
                                                                                       mempunyai banyak makna. Selepas anda mempelajari dua jenis polisem,
dengan istilah sinonim, antonim, honmonim, homofon, homograf, hiponim,
                                                                                       saya akan menunjukkan kepada anda tentang cara-cara untuk
hipernim, polisem, pertindihan dan ketaksaan. Di dalam topik ini juga, kita
                                                                                       menentukan polisem.
akan membincangkan kaedah mengkaji makna perkataan menerusi
                                                                                       (a) Polisem Tulen
perbandingan dengan struktur makna bagi perkataan-perkataan yang
                                                                                       Berdasarkan sebuah kamus, kata polisem mengandungi satu senarai
sama.
                                                                                       makna yang berlainan yang kesemuanya dihuraikan bawah satu kata
SINONIM DAN ANTONIM
                                                                                       masukan sahaja. Contohnya, kata pelat bermakna kurang betul cara
Sinonim
                                                                                       pengucapan dan gaya tertentu mengucapkan sesuatu ungkapan (Kamus
Sinonim bermaksud perkataan yang berlainan bentuk ejaan atau bunyi
                                                                                       Dewan, 2000: 999).
tetapi mempunyai makna yang sama atau hampir sama (OÊ Grady, 2000:
                                                                                       Terdapat dua makna berlainan wujud yang bermaksud polisem tulen. Pada
118). Contoh bagi sinonim, iaitu induk ialah ibu atau emak atau yang
                                                                                       situasi lain pula, jika sesuatu perkataan sekadar mempunyai sama sebutan
terutama. Antonim pula ialah perkataan yang berlainan bentuk ejaan atau
                                                                                       atau sama ejaan dibentuk sebagai kata masukan berlainan, maka
bunyi tetapi mempunyai makna yang berlawanan (Kuiper & Allan, 2004:
                                                                                       perkataan berkenaan bukan tergolong dalam polisem yang mempunyai
57). Contoh bagi antonim pula ialah tinggi yang lawannya rendah. Makna
                                                                                       banyak makna.
ini juga disebut sebagai antonim berperingkat yang menunjukkan bahawa
                                                                                       (b) Polisem Konteks
skalanya adalah mutlak tetapi berterusan. Terdapat juga antonim saling
                                                                                       Jika anda melihat secara teliti makna sesuatu perkataan, maka terdapat
melengkapi, iaitu hidup lawannya mati. Bagi contoh antonim berhubungan
                                                                                       perkataan yang mempunyai makna yang berlainan yang bergantung pada
pula adalah seperti pensyarah lawannya siswa yang hubungannya adalah
                                                                                       konteks.
berkait-kait dan bersimetri. Selain itu, terdapat
juga antonim resiprokal, misalnya majikan lawannya pekerja.
                                                                                       Pertindihan
Istilah sinonim juga merujuk kepada fenomena bahasa apabila terdapatnya
perkataan-perkataan yang mempunyai makna yang sama. Walau
bagaimanapun, tidak semestinya ada perkataan-perkataan yang
mempunyai makna yang sama secara keseluruhannya. Walaupun ada
perkataan-perkataan yang sama makna, contohnya kereta dan motokar,
tetapi penggunaannya tidaklah menyeluruh. Maknanya memang sama
dalam frasa seperti kereta besar dan motokar besar.
Antonim
Bagi antonim, terdapat juga jenis-jenisnya berdasarkan penelitian. Jenis-
jenis tersebut ialah antonim berpasangan, berperingkat dan berhubungan,
HONMONIM, HOMOFON DAN
HOMOGRAF
Honmonim merujuk kepada homofon dan homograf (Finegan, 2004: 195-
196). Homofon pula bererti sebutan adalah sama, tetapi ejaan berlainan (O              Ketaksaan
Grady, 2000: 120-121). Manakala homograf ialah ejaan sama tetapi                       Ketaksaan yang terdapat dalam sesuatu ayat juga tergolong sebagai
sebutan berlainan (Finegan, 2004: 195).                                                struktur makna berdasarkan teori semantik.




                                                                                                                                                               9

                                                                    http://oumclub.blogspot.com
PSIKOLINGUISTIK DAN SEMANTIK HBML 3303SMP
                                                                                        Morfologi mengandung konsep asas, iaitu morfem dan perkataan.
                                                                                        (a) Morfem
                                                                                        Morfem unit tatabahasa terkecil yang menjalankan tugas nahu.




                                                                                        (b) Perkataan
                                                                                        Perkataan ialah unit ujaran bebas yang mempunyai makna.




                                                                                        Sintaksis - mengandung konsep asas, iaitu ayat, klausa dan frasa.
(a) Ketaksaan Struktural
                                                                                        Ayat
Ketaksaan struktural melibatkan lebih daripada satu pentafsiran bagi suatu
                                                                                        Ayat ialah unit pengucapan paling tinggi yang mempunyai makna lengkap.
konstituen, seperti frasa, klausa dan ayat. Contoh, „Dua orang pelajar
menerima anugerah inovasi sains yang mengharumkan nama universiti
(b) Ketaksaan Leksikal
Ketaksaan leksikal melibatkan lebih daripada satu pentafsiran bagi sesuatu
perkataan. Contoh, „Pelajar tersebut masih memikirkan sesuatu di dalam                  Klausa
kamarnya                                                                                Klausa ialah unit gabungan yang mengandung subjek dan predikat serta
(c) Ketaksaan Metafora                                                                  menjadi konstituen dalam ayat
Ketaksaan metafora melibatkan lebih daripada satu pentafsiran bagi unsur
unsur kiasan yang pada dasarnya sensitif terhadap budaya

RUMUSAN
   Sinonim bermaksud perkataan yang berlainan bentuk ejaan atau bunyi
tetapi mempunyai makna yang sama atau hampir sama.
   Dalam semantik leksikal, ada beberapa jenis sinonim, iaitu sinonim                   (c) Frasa
pinjaman, konteks, laras sosial, dan kolokasi.                                          Frasa ialah satu susunan yang mengandung sekurang-kurangnya satu
   Antonim pula ialah perkataan yang berlainan bentuk ejaan atau bunyi                  atau dua perkataan yang berpotensi untuk diperluas menjadi dua
tetapi mempunyai makna yang berlawanan.                                                 perkataan atau lebih. Ia tidak mengandung subjek atau predikat seperti
   Bagi antonim, terdapat juga jenis-jenisnya berdasarkan penelitian. Jenis-            klausa tetapi boleh menjadi unsur dalam klausa
jenis tersebut ialah antonim berpasangan, berperingkat dan berhubungan.                 Kategori Tatabahasa
   Honmonim merujuk kepada homofon dan homograf. Homofon pula                           Dalam bahagian ini, anda akan diberi pendedahan tentang kategori
bererti sebutan adalah sama, tetapi ejaan berlainan. Homograf ialah ejaan               tatabahasa, iaitu morfologi dan sintaksis.
sama tetapi sebutan berlainan.                                                          (a) Morfologi
   Maksud hiponim ialah perkataan yang mempunyai makna yang boleh                       bidang kajian tentang aspek kata dari segi:
mencakupi makna perkataan lain, di samping mempunyai hierarki dengan                       Struktur kata
sesuatu perkataan yang merupakan subordinat bagi sesuatu perkataan                         Binaan kata
yang superordinat.                                                                         Golongan kata
   Hiponim wujud apabila ada perkataan yang berfungsi sebagai nama                         Bentuk kata
kelas bagi segolongan perkataan.
   Polisem bermaksud perkataan sama yang mempunyai beberapa makna
yang berkaitan secara konseptual. Perkataan yang semula jadi mempunyai
banyak makna.
   Ketaksaan struktural melibatkan lebih daripada satu pentafsiran bagi
suatu konstituen, seperti frasa, klausa dan ayat. Contoh, „Dua orang
pelajar menerima anugerah inovasi sains yang mengharumkan nama
universiti
   Ketaksaan leksikal melibatkan lebih daripada satu pentafsiran bagi
sesuatu perkataan. Contoh, „Pelajar tersebut masih memikirkan sesuatu di
dalam kamarnya
   Ketaksaan metafora melibatkan lebih daripada satu pentafsiran bagi                   Bentuk kata ialah unit tatabahasa yang tunggal dan terhasil menerusi
unsurunsur kiasan yang pada dasarnya sensitif terhadap budaya. Contoh,                  proses pengimbuhan, penggandaan dan pemajmukan. Bentuk kata juga
„Perbuatan rakan anda itu biadab                                                        terbahagi kepada beberapa jenis seperti berikut:
Topik 8 Hubung Kait Semantik dengan Tatabahasa                                             Kata tunggal
TATABAHASA                                                                                 Kata terbitan
Tatabahasa merupakan sebahagian daripada kajian bahasa yang meliputi                       Kata majmuk
kata, frasa, klausa dan ayat (Abdullah Hassan & Ainon Mohd., 1994:11)                      Kata ganda
.-memberikan perhatian terhadap pembentukan kata, selain proses
penerbitan ayat.
-Kajian tatabahasa adalah dalam dua cara, iaitu morfologi (cara
pembentukan perkataan) dan sintaksis (cara penyusunan ayat).
Perkataan - terbina daripada gabungan bunyi-bunyi yang bermakna
yang digabungkan menjadi suku kata.
Ayat -terbina daripada rentetan perkataan yang bermak
Tatabahasa Formal
Tatabahasa formal merujuk kepada penggunaannya dalam ujaran atau
tulisan yang lengkap dari segi morfologi dan sintaksis (Vinacke, 1952:37).
                                                                                                                                                                 10

                                                                     http://oumclub.blogspot.com
PSIKOLINGUISTIK DAN SEMANTIK HBML 3303SMP
                                                                                       Kerajaan mengumumkan bahawa semua kakitangan awam akan
                                                                                       menerima kenaikan gaji (pancangan komplemen); Kita mesti
                                                                                       bersatu demi keamanan negara (pancangan keterangan); dan
                                                                                       Perdana Menteri menyatakan bahawa kerajaan akan memberikan
                                                                                       perhatian kepada sektor pelancongan kerana sumbangan
                                                                                       pentingnya untuk meningkatkan pendapatan negara (campuran).
                                                                                       (vi) Proses Penerbitan Ayat
                                                                                       Proses Pengguguran: Anda baca arahan dengan teliti. > Baca arahan
                                                                                       dengan teliti (pengguguran frasa nama sebagai subjek); Adik
                                                                                       membaca buku. Adik menulis. > Adik membaca buku dan menulis
                                                                                       (pengguguran frasa kerja); Cincin itu untuk ibu. Rantai itu untuk ibu.
                                                                                       > Cincin dan rantai itu untuk ibu (pengguguran frasa sendi nama);
                                                                                       Ibu bapa perlu dihormati oleh anak-anak. > Ibu bapa perlu dihormati
                                                                                       (pengguguran sebahagian frasa predikat); Faiz membaca novel. Novel
                                                                                       itu ditulis oleh Sarbini. > Faiz membaca novel yang ditulis oleh
                                                                                       Sarbini (pengguguran frasa nama yang mendahului frasa relatif); dan
                                                                                       Aktiviti membaca sangat berfaedah. > Membaca sangat berfaedah
                                                                                       (pengguguran kata nama yang berfungsi sebagai inti dalam frasa
                                                                                       nama).
                                                                                       (vii) Analisis Ayat
                                                                                       Analisis ayat merupakan ayat yang diberikan penanda frasa atau
                                                                                       rajah pohon yang bertujuan untuk menganalisis penggolongan frasa
                                                                                       atau kata yang membina ayat.

                                                                                       Tatabahasa dan Leksikon
                                                                                       Leksikon juga mengandung maklumat yang sama, malah ditambah dengan
                                                                                       kata leksikal dalam bahasa. Maklumat itu terdiri daripada makna dalam
                                                                                       bentuk ciri-ciri semantik, maklumat sintaksis seperti posisi kata dalam ayat,
                                                                                       ciri-ciri morfologi dan fonologi. Dalam tatabahasa transformasi, leksikon
                                                                                       mengandung ciri-ciri morfologi, fonologi, semantik dan sebagainya. Suatu
                                                                                       kelompok ciri-ciri bagi sesebuah item leksikal kemudiannya disisipkan
Proses pembentukan kata melibatkan pengimbuhan (awalan, akhiran,                       bawah kategori simbol yang selaras dengannya. Leksikal dengan secara
sisipan dan apitan), pemajmukan (pengimbuhan kata majmuk > ambil alih                  automatis menggantikannya melalui transformasi penyisipan .
   mengambil alih dan penggandaan kata majmuk > alat tulis alat-alat                   HUBUNGAN GRAMATIS
tulis) dan penggandaan (penuh, separa dan berentak).                                   -merujuk kepada penggunaan ejaan,tatabahasa, susunan struktur dan
                                                                                       makna yang tepat. Dalam konteks yang lebih ilmiah, sesuatu ayat yang
Golongan kata terdiri daripada kata nama, iaitu nama am, nama khas dan                 mengandung kesemua aspek tersebut dikatakan mempunyai aspek
kata ganti nama; kata kerja, iaitu kata kerja transitif (perbuatan + objek,            kegramatisan.
seperti frasa menanak nasi) dan kata kerja tak transitif (tanpa pelengkap,             Komponen dan Ayat
seperti ayat Dia ketawa) dan (dengan pelengkap, seperti ayat Dia tinggal di
Puchong), kata adjektif (seperti rajin, kuat dan pantas), kata tugas; kata
penyambung ayat (tetapi), kata praklausa (amboi, kenapa, arakian dan
hatta), kata prafrasa (seperti sedang bantu, pun penegas, terlalu
penguat, tidak nafi, ialah pemeri, antara arah, satu bilangan dan
tentang sendi nama).
(b) Sintaksis
bidang ilmu bahasa yang mengkaji proses pembinaan ayat.
Dalam sintaksis, wujud hukum atau rumus tatabahasa yang berdasarkan
kaedah penggabungan dan penyusunan perkataan untuk membina                             HUBUNGAN PREDIKAT DAN HUJAHAN
sesuatu ayat.                                                                          Hubungan predikat dan hujahan merujuk kepada aspek berpelengkap atau
(i) Pola Ayat Dasar                                                                    berketerangan dengan objek atau frasa sendi nama+objek atau frasa kerja
Terdapat empat pola ayat dasar:                                                        (transitif dan tak transitif) + objek dan frasa adjektif.
    Frasa Nama + Frasa Nama (Saya + guru)                                              Hujahan adalah berdasarkan keadaan yang logik, teratur dan sistematik
    Frasa Nama + Frasa Kerja (Pelajar itu + sedang membaca)                            menerusi fikiran. Hakikat ini mentafsir sesuatu kejadian dalam suasana
    Frasa Nama + Frasa Adjektif (Syahirah + sangat pandai)                             huraian yang dapat difahami dan diterima umum serta selaras dengan
    Frasa Nama + Frasa Sendi Nama (Bunga itu + di atas meja)                           hukum alam yang benar-benar berlaku secara nyata.
(ii) Susunan Ayat                                                                      Logik Predikat
    Susunan Biasa: Bas itu telah berlepas.                                             Logik predikat berdasarkan dua ciri. Ciri-ciri tersebut adalah seperti berikut:
    Susunan Songsang: Yang Sedang menulis artikel itu Encik Sarbini.                   (a) Predikat Keterangan atau Rujukan Sebenar dan Bukan Keterangan
(iii) Ragam Ayat                                                                       atau Rujukan Sebenar
    Ayat Aktif: Pihak tentera melancarkan peluru berpandu itu.                         (i) Predikat Keterangan atau Rujukan Sebenar
    Ayat Pasif: Peluru berpandu itu dilancarkan oleh pihak tentera.                    Ayat 1: Rosli nak jadi macam Mawi, iaitu artis paling popular yang
(iv) Jenis Ayat                                                                        berasal dari Johor.
    Ayat Penyata: Rumah besar itu milik Ali.                                           (ii) Predikat Bukan Rujukan Sebenar
    Ayat Tanya: Dia mengarang novel itu?                                               Ayat 2: Rosli nak jadi macam Mawi.
    Ayat Perintah: Baca arahan dengan teliti (suruhan); Dilarang                       Ayat 1 adalah lengkap kerana ada predikat yang mempunyai unsur
berniaga di kawasan ini (larangan); Sila masuk (silaan); dan Harap                     keterangan dan rujukan.
dapat bersabar (permintaan).                                                           Ayat 2 tidak dapat ditentukan siapa sebenarnya Mawi kerana tiada
(v) Bentuk Ayat                                                                        unsur keterangan atau rujukan sebenar.
    Ayat Tunggal: Pelajar tersebut sedang menulis.                                     (b) Predikat Umum dan Khusus
    Ayat Majmuk: Dia menulis sambil membaca (gabungan); Salimah                        Ayat: Tenggiling mempunyai kulit keras.
sedang makan ayam goreng yang ayah beli itu (pancangan relatif);

                                                                                                                                                                   11

                                                                    http://oumclub.blogspot.com
PSIKOLINGUISTIK DAN SEMANTIK HBML 3303SMP
Ayat tersebut di atas adalah umum dan khusus dengan merujuk kepada                   situasi penggunaan sesuatu bahasa pertuturan merupakan fakta utama
ciri sebenar yang memang ada pada tenggiling, iaitu berkulit keras.                  dalam menentukan makna bagi sesuatu perkataan, frasa, klausa dan ayat.
Tatabahasa Kasus                                                                     RIni bermaksud bahawa erti sesuatu ayat tidak semata-mata ditentukan
Tatabahasa Kasus diperkenalkan oleh Fillmore melalui buku beliau „The                oleh makna bagi setiap perkataan. Dalam pengertian lain,
Case for Case (1968). Tatabahasa Kasus sering dijadikan rujukan oleh                 R makna ayat tidak hanya ditentukan oleh pertalian struktur antara
ahli-ahli semantikatau psikolingusitik dalam beberapa kajian linguistik.             perkataan-perkataan dalam pembinaan sesuatu ayat, tetapi bergantung
Menurut Steinberg(terjemahan Azhar Simin: 1990: 75):                                 pada bahasa pertuturan, iaitu intonasi pengucapan, keperihalan situasi,
„Sebenarnya, Fillmore layak digelar ahli Nahu Hubungan Asal kerana                   kewujudan ayat dan penutur dan tujuan sesuatu ayat diujarkan oleh
beliau merupakan ahli linguistik pertama yang sedar dan lantas mahu                  penutur.
mencuba untuk menyelesaikan masalah memperinci pertalian semantik
antara konstituen konstituen asasnya.                                                Bahasa Pertuturan
Analisis Tatabahasa Kasus boleh dilakukan dengan melihat kepada dua
aspek, iaitu:
(a) Kelas Kata atau Kategori Kata
(b) Bentuk Jelmaan Kasus
Bahasa Inggeris dan bahasa-bahasa Indo Eropah mempunyai kasus-
kasus yang nyata, malah boleh wujud dalam setiap kelas kata, iaitu sama
halnya dalam bahasa Arab. Namun tidak begitu kedudukannya dalam
bahasa Melayu. Sebabnya, kasus dalam bahasa Melayu paling ketara
wujud dalam kelas kata kerja. Dalam bahasa Melayu juga, kasus tergolong
dalam „gramatika dependensi atau diistilahkan sebagai Valensi Verba
(Harimurti, 1984). Secara amnya, mengikut peraturan, kesesuaian kasus
tatabahasa wujud untuk mengelakkan kesulitan dalam pengkajian                        (i) Penyaluran Bunyi atau Tulisan
tatabahasa. Misalnya, kata kerja dalam sesuatu ayat tidak berubah tanpa              R, bahasa menyalurkan ujaran bunyi atau tulisan. Tegasnya, menerusi
mengira bilangan dan kata nama ganti diri pertama bagi sesuatu subjek                saluran bunyi dan tulisan, penyebaran bahasa berlaku.
(Thomson, 1959). Dari segi bilangan dan kasus, setiap kata adjektif harus            (ii) Penganalisisan dan Pemahaman
mempunyai hubungan secocok dengan kata nama yang digunakan dalam                     Kita juga boleh menganalisis dan memahami bahasa pertuturan yang kita
ayat. Sebagai contoh, kotak kotak Besar mengandung kata adjektif yang                dengar atau baca. Berdasarkan penganalisisan dan pemahaman minda,
menggunakan bentuk jamak bersama-sama dengan kata nama jamaknya.                     kita mampu untuk bertindak balas.
Dalam situasi lain, sesuatu perkataan dalam bahasa Inggeris memerlukan               (iii) Penguasaan Kemahiran Berasaskan Konteks
imbuhan akhiran pada kata nama untuk menunjukkan penggunaan kasus                    Pemindahan sistem komunikasi juga adalah dengan berteraskan bahasa.
aksuatif. Berhubung dengan penggunaan kasus tatabahasa berikutnya,                   Penguasaan kemahiran tentang sesuatu bahasa pertuturan turut
bahasa Melayu menggandaikan penggunaan perkataan yang                                berasaskan pendedahan kepada penggunaan bahasa dalam sesuatu
menunjukkan jantina adalah langsung dalam penyebutan kata-kata                       konteks. Konteks di sini bermaksud budaya masyarakat yang
perhubungan mesra bagi keluarga.                                                     menggunakan bahasa.
                                                                                     Lakuan Pertuturan dan Performatif
RUMUSAN                                                                              Lakuan ujaran merupakan satu teori yang membicarakan kata kerja yang
Tatabahasa merupakan sebahagian daripada kajian bahasa yang meliputi                 maknanya menunjukkan implikasi. Sesuatu ujaran berdasarkan
kata, frasa, klausa dan ayat. Bidang ini memberikan perhatian terhadap               penggunaan kata kerja telah memaparkan pelakuan tingkah laku yang
pembentukan kata, selain proses penerbitan ayat.                                     terdiri daripada pelbagai jenis. Kata kerja yang tergolong dalam kategori ini
   Kajian tatabahasa adalah dalam dua cara, iaitu morfologi (cara                    dinamakan performatif. Contoh ayat yang menggunakan kata kerja
pembentukan perkataan) dan sintaksis (cara penyusunan ayat).                         performatif adalah seperti berikut:
   Tatabahasa formal merujuk kepada penggunaannya dalam ujaran atau                  (a) Secara rasmi saya melantik anda sebagai ketua kumpulan
tulisan yang lengkap dari segi morfologi dan sintaksis.                              (b) Pelajar itu memohon kebenaran untuk melanjutkan pengajian
   Proses pembentukan kata melibatkan pengimbuhan (awalan, akhiran,                  Dalam ayat (a) dan (b), contoh kata kerja performatif ialah melantik dan
sisipan dan apitan), pemajmukan (pengimbuhan kata majmuk > ambil alih                memohon. Austin (1962) menamakan ayat-ayat seperti di atas sebagai
   mengambil alih dan penggandaan kata majmuk > alat tulis alat-alat                 ayat performatif. Searle (1969) pula menamakannya sebagai lakuan ujaran
tulis) dan penggandaan (penuh, separa dan berentak).                                 Lakuan ujaran yang tergolong dalam kategori ini dinamakan lakuan ujaran
   Sintaksis ialah bidang ilmu bahasa yang mengkaji proses pembinaan                 tidak langsung atau indirect speech-acts.
ayat. Dalam sintaksis, wujud hukum atau rumus tatabahasa yang                        RGranham (1985), bahagian-bahagian ujaran berasaskan golongan ini
berdasarkan kaedah penggabungan dan penyusunan perkataan untuk                       bermula dengan satu contoh yang merupakan ayat penyata yang diujarkan
membina sesuatu ayat.                                                                sebenarnya dalam ayat perintah. Dalam ujaran selepas itu, tiada lagi kata
   Hubungan gramatis merujuk kepada penggunaan ejaan, tatabahasa,                    kerjaperformatif digunakan. Ujaran berbentuk seperti ini dinamakan lakuan
susunan struktur dan makna yang tepat. Dalam konteks yang lebih ilmiah,              ujaran tidak langsung
sesuatu ayat yang mengandung kesemua aspek tersebut dikatakan                        Penggunaan ujaran memudahkan untuk menginterpretasikan lakuan
mempunyai kegramatisan.                                                              pertuturan. Ia juga memberikan panduan kepada anda untuk mempelajari
   Hubungan predikat dan hujahan merujuk kepada berpelengkap atau                    caracara mentafsirkan lakuan pertuturan dengan berdasarkan penggunaan
berketerangan dengan objek atau frasa sendi nama + objek atau frasa                  beberapa ujaran,
kerja (transitif dan tak transitif) + objek dan frasa adjektif.
   Hubungan predikat dan hujahan merujuk kepada aspek berpelengkap                   Proposisi
atau berketerangan dengan objek atau frasa sendi nama + objek atau                   RAyat merupakan ujaran yang sempurna dari segi makna dan tatabahasa.
frasa kerja (transitif dan tak transitif) + objek dan frasa adjektif.                Selain itu,
   Leksikon mengandung maklumat yang lebih luas. Jika anda teliti kamus,             Rayat ialah susunan perkataan-perkataan yang dibentuk berdasarkan
anda akan mendapati bahawa kamus mengandung banyak maklumat                          hukum tatabahasa yang betul
seperti sebutan, ejaan, golongan kata dan makna.                                     RProposisi atau penegasan bagi sesuatu ayat adalah berbeza daripada
SEMAK KENDIRI 8.3                                                                    binaan ayat. Ayat ialah lambang, manakala proposisi ialah rujukan
Topik 9 : Makna Ujaran, Semantik dan Logik                                           lambang. Justeru, ayat adalah salah dari segi proposisinya, tetapi betul
BAHASA                                                                               dari segi strukturnya. Sebenarnya, proposisi dalam sesuatu ayat
RUllmann (1975:95) menjelaskan bahawa makna dalam bahasa                             melambangkan beberapa perkara, iaitu:
bergantung pada cara penggunaannya dalam sesuatu pertuturan. Sesuatu                 (i) Makna Berfakta
kata juga mempunyai makna kabur dan jelas yang hanya diperoleh                       Makna berfakta menunjukkan benar atau salah.
dengan cara melihat tentang penggunaannya terlebih dahulu. Justeru,                  (ii) Makna Situasi

                                                                                                                                                               12

                                                                  http://oumclub.blogspot.com
PSIKOLINGUISTIK DAN SEMANTIK HBML 3303SMP
Makna situasi menunjukkan ada atau tiada. Sesuatu situasi memang sukar                hubungan logik dengan makna dengan berpandukan proses
wujud. Mungkin juga sesuatu situasi boleh wujud jika terdapat sesuatu                 pembentukan pengertian secara imbasan.
keluarbiasaan.                                                                        (b) Pengkonsepsian
(iii) Makna Bukan Penegasan                                                           Pengertian akan menjadi lebih tekal dan stabil kerana diperkukuh
Makna bukan penegasan menunjukkan penegasan berasaskan soalan,                        dengan pengalaman secara berulang kali yang lazimnya didukung
perintah atau seruan.                                                                 oleh penggunaan istilah, perkataan atau ungkapan tertentu.
(iv) Makna Perasaan                                                                   Logik Proposisional
Selain jenis-jenis proposisi yang dinyatakan tersebut, ayat juga mempunyai            Logik proposisional melibatkan dua asas iaitu:
makna perasaan. Makna ini wujud apabila keadaan faktual yang                          (a) Konsep Ayat
dilambangkan adalah tidak jelas.                                                      Proposisi atau penegasan ialah penyusunan konsep-konsep yang
(viii) Makna Penggambaran                                                             kebiasaannya didukung oleh sesuatu ayat atau beberapa ayat. Proposisi
Makna ini dihuraikan dengan menggunakan gambaran khayalan.                            boleh berbentuk pendapat atau pengadilan atau hipotesis atau teori
Khayalan adalah untuk menjadi sindiran yang tajam terhadap tingkah laku               apabila merujuk kepada andaian tentang dasar, keadaan, sifat, kedudukan
manusia yang menimbulkan kesan psikologi yang kuat.                                   sesuatu perkara atau benda, perlakuan dan kejadian alam.
Implikatur                                                                            (b) Hukum Alam
Implikatur merupakan suatu bentuk pentafsiran makna yang melewati                     Proposisi atau juga dinamakan pengertian mempunyai keselarasan
batasbatas makna yang tersurat atau literal dalam sesuatu ayat (Grice,                dengan hukum alam. Contohnya api membakar, pisau memotong dan
1975:45). Tegasnya, logik makna yang berasaskan pendekatan makna                      benda yang berat akan jatuh ke bawah (hukum graviti alam).
yang lebih luas akan wujud, di samping terbentuknya komunikasi yang erat              Logik Predikat
secara berkesinambungan antara penutur dan pendengar. Anda juga perlu                 Rberdasarkan dua ciri. Ciri-ciri tersebut adalah seperti
memastikan bahawa implikatur boleh beroperasi dengan kepatuhan pada                   berikut:
maksim-maksim ujaran serta saling bekerjasama.                                        (i) Predikat Keterangan atau Rujukan Sebenar dan Bukan Keterangan atau
LOGIK                                                                                 Rujukan Sebenar
Logik merupakan tatacara menghubungkan situasi kecil dengan situasi                   (a) Predikat Keterangan atau Rujukan Sebenar
yang lebih luas (Ellis, 1966: 33). Jelasnya, berdasarkan pengalaman dan                (b) Predikat Bukan Rujukan Sebenar
makna, logik adalah berkaitan dengan tesis situasi. Kedua-duanya                      (ii) Predikat Umum dan Khusus
memberikan maklumat tentang situasi atau situasi-situasi yang sedang                  KEBENARAN
diberikan oleh bahasa. Pada sesuatu ketika, berdasarkan pengalaman dan                Praandaian ialah perkara yang penutur jangkakan sudah diketahui oleh
makna, logik dikelompokkan di bawah tajuk makna dengan berpandukan                    pendengar, iaitu sesuatu keadaan yang telah diketahui pendengar tanpa
gagasan.                                                                              diujarkan oleh penutur. Karttunen (1973) menyatakan bahawa dengan
Logik dan Bahasa                                                                      berasaskan perhubungan semantik, praandaian ialah keadaan yang tidak
RHashim Hj Musa (2006: 10) berpandangan bahawa                                        menunjukkan ketidaktentuan. Dari sudut perhubungan pragmatik pula,
logik adalah berdasarkan benda-benda yang dialami pancaindera di dalam                praandaian bermaksud keadaan yang menunjukkan kebenaran.
alam ini yang diterima akal (menerima sesuatu perkara yang ada dan                    Kebenaran Bersyarat
wujud secara objektif dan tersendiri dan realistik seperti adanya), benar             Rbermaksud ayat dilengkapi maksim kualiti, kuantiti,
dan bebas daripada pengkonsepsian akal fikiran kita. Manakala itu, makna              hubungan dan perlakuan.. Aspek kualiti menunjukkan
ialah gambaran akal yang memberikan pengenalan tentang kedudukan                      kebenaran ujaran, kuantiti memaparkan keperluan ujaran, hubungan
dan tugas sesuatu perkara dalam sesuatu sistem yang diperoleh apabila                 adalah tentang perkaitan ujaran dan perlakuan pula melibatkan
hubungan sesuatu perkara dengan yang lain dalam sistem itu dapat                      penggunaan bahasa yang padat, ringkas dan ketidakjelasan serta
dijelaskan dan difahami.                                                              ketaksaan ujaran pula dinyahkan
RMakna juga merujuk kepada denotasi bagi sebarang tanda atau simbol                   Syarat Kebenaran dan Linguistik
yang boleh terdiri daripada pelbagai jenis, misalnya warna, bentuk, gerak-            Terdapat beberapa syarat tentang kebenaran dan linguistik dalam
geri bunyi dan sebagainya. Darwis Harahap (1994) pula menyatakan                      menentukan makna sesuatu ujaran, semantik dan logik. Syarat-syarat
makna sebagai sumber perkataan.                                                       tersebut adalah seperti berikut:
(a) Pancaindera                                                                       (i) Wacana perlu mendahului sesuatu frasa, klausa dan ayat
Pancaindera merangkumi deria penglihatan, pendengaran, pembauan,                      (ii) Sesuatu ungkapan perlu ditafsirkan secara jelas
pengecapan dan penyentuhan untuk pengesanan. Walau bagaimanapun,                      (iii) Maklumat ujaran hendaklah diringkaskan dan dipadatkan
pentafsiran adalah pada fakulti akal dalaman (perlambangan) bagi objek                (iv) Sesuatu komen perlu menjelaskan sesuatu topik yang diutarakan
luaran, daya pengukuran, daya ingatan dan daya imaginasi yang                         (v) Ungkapan perlu mempunyai rujukan tentang sesuatu unsur predikat
mewujudkan pengenalan terhadap hubungan antara logik dan bahasa.                      (vi) Maklumat perlu cukup dan relevan serta terdapat maksim kualiti
(b) Hujahan                                                                           RUMUSAN
Hujahan adalah berdasarkan keadaan yang logik, teratur dan sistematik                 RMakna dalam bahasa bergantung pada cara penggunaannya dalam
menerusi fikiran. Hakikat ini mentafsir sesuatu kejadian dalam suasana                sesuatu pertuturan.
huraian yang dapat difahami dan diterima umum serta selaras dengan                    RPengertian ayat tidak hanya ditentukan oleh pertalian struktur antara
hukum alam yang benar-benar berlaku secara nyata.                                     perkataan-perkataan dalam pembinaan sesuatu ayat, tetapi bergantung
(c) Intuisi                                                                           pada bahasa pertuturan, iaitu intonasi pengucapan, keperihalan situasi
Intuisi ialah ilham yang bertempat dalam hati yang dapat menanggapi                   ayat dan penutur dan tujuan sesuatu ayat diujarkan oleh penutur.
secara terus dan spontan makna dalam bahasa bagi sesuatu perkara                      R Lakuan ujaran merupakan satu teori yang membicarakan kata kerja
menerusi resapan. Intuisi dibahagikan kepada dua jenis, iaitu intuisi pada            yang maknanya menunjukkan implikasi.
tahap kesedaran dan manusia istimewa. Intuisi pada tahap kesedaran                    R Implikatur merupakan suatu bentuk pentafsiran makna yang melewati
adalah berasaskan penyelidikan, pengalaman dan penghujahan yang                       batasbatasmakna yang tersurat atau literal dalam sesuatu ayat.
membuka ruang kepada kewujudan ilham secara spontan. Manakala                         R Proposisi atau penegasan bagi sesuatu ayat adalah berbeza daripada
intuisi pada tahap manusia istimewa pula wujud berdasarkan pemahaman                  binaan ayat. Ayat ialah lambang, manakala proposisi ialah rujukan
tentang realiti kerana berjaya menemukan kehidupan dengan berasaskan                  lambang.
kebenaran.                                                                            R Ayat pula adalah dimensi kedua dalam makna. Dalam komunikasi
(d) Laporan                                                                           harian kita menggunakan ayat untuk menyampaikan maksud dan mesej
Laporan adalah berdasarkan autoriti yang sah dan absah (legitimate) yang              kita. Ayat merupakan ujaran yang sempurna dari segi makna dan
membabitkan kesahan majoriti dengan berasaskan pengalaman. Laporan                    tatabahasa. Selain itu, ayat ialah susunan perkataan-perkataan yang
berikutnya melibatkan kesahan mesti yang berkonsepkan ketuhanan.                      dibentuk berdasarkan hukum.
Hubungan antara logik dan bahasa melibatkan dua laluan proses, iaitu:                 R Logik merupakan tatacara menghubungkan situasi kecil dengan situasi
(a) Pengertian Imbasan                                                                yang lebih luas.
Berdasarkan penggunaan pancaindera, manusia mengetahui                                R Logik adalah berkaitan dengan tesis situasi. Kedua-duanya memberikan
                                                                                                                                                           13

                                                                   http://oumclub.blogspot.com
PSIKOLINGUISTIK DAN SEMANTIK HBML 3303SMP
maklumat tentang situasi atau situasi-situasi yang sedang diberikan oleh              Berasaskan pendekatan ini, pengetahuan akan memungkinkan pengguna
bahasa. Pada sesuatu ketika, berdasarkan pengalaman dan makna, logik                  bahasa menggunakan unsur-unsur yang terkandung dalam sesuatu
dikelompokkan bawah tajuk makna dengan berpandukan gagasan.                           bahasa secara tepat dan berkesan. Maksudnya, akal budi pengguna
R Praandaian ialah perkara yang penutur jangkakan sudah diketahui oleh                bahasa telah dibekalkan dengan pengetahuan bahasa yang bersifat utuh
pendengar, iaitu sesuatu keadaan yang telah diketahui pendengar tanpa                 atau menyeluruh dalam jumlah berpada. Berdasarkan pendekatan teori
diujarkan oleh penutur.                                                               yang sesuai bagi sekolah menengah, pelajar memerlukan pengetahuan
                                                                                      tentang dua aspek kebahasaan, iaitu:
Topik 10 Aplikasi Dalam Pengajaran                                                        pengetahuan tentang rumus-rumus nahu; dan
APLIKASI TEORI DALAM PENGAJARAN                                                           kemahiran untuk mengemukakan output bahasa, selain mentafsir input
RMenurut Bloomfield, latih tubi adalah penting dalam membina sesuatu                  bahasa dengan wajar dan tepat. Aspek kenahuan merujuk kepada
tabiat berbahasa. Ciri utama strategi adalah seperti yang dinyatakan oleh             kebolehan menyusun unsur-unsur bahasa dalam urutan linear atau dalam
Steinberg (terj. Azhar M. Simin, 1990: 264), iaitu dalam proses pengajaran            susunan selari secara betul, manakala kemahiran mengutarakan output
dan pembelajaran bahasa, „Ahli bahasa lebih suka menggunakan latih                    dan mentafsir input merujuk kepada keupayaan untuk membuat pilihan
tubi.                                                                                 yang tepat daripada pelbagai pilihan yang ada. Dengan pengertian lain,
 RKepentingan latih tubi adalah berfokus kepada prinsip rangsangan dan                aspek pertama melibatkan pengetahuan tentang struktur atau bentuk ayat,
gerak balas. Manakala itu, prinsip-prinsip berasaskan pandangan                       manakala aspek kedua tentang kecekapan memilih unsur-unsur atau kosa
Chomsky dan pengikut pengikutnya adalah tertumpu kepada pengetahuan                   kata yang tepat yang bersesuaian dengan keperihalan keadaan
nahu. Ini adalah selaras dengan pandangan Chomsky bahawa aspek nahu                   sesebuah ayat. Untuk memastikan wujud kesahihan tentang kesahan
atau sintaksis adalah penting dalam menghuraikan berbagai-bagai aspek                 psikologi, sesuatu program pengajaran bahasa seharusnya mengambil
kebahasaan. Pada dasarnya, strategi ini melibatkan dua komponen, iaitu:               kira beberapa aspek pengajaran seperti berikut:
  kajian terperinci terhadap rumus nahu; dan                                          (i) Pengetahuan nahu dan kekangan-kekangan sosial semasa berbahasa.
  perbendaharaan kata dan penggunaan terjemahan.                                      (ii) Akal budi pelajar sekolah menengah sewajarnya mengandung kedua-
                                                                                      dua aspek pengetahuan bahasa. Selain kemahiran lisan, seseorang
Pendekatan Teori yang Sesuai dengan Pelajar Sekolah Rendah                            pelajar yang unggul harus dapat menyampaikan hasratnya secara bertulis.
Untuk pengetahuan anda, pendekatan teori kognitif adalah sesuai dengan                Ini kerana dalam dunia yang serba moden, budaya berbahasa lisan dalam
pelajar sekolah rendah. Kognitif ialah kata pinjaman daripada bahasa                  proses penyampaian maklumat semakin hari semakin diganti oleh budaya
Inggeris, iaitu cognitive. Dalam bahasa Melayu, perkataan yang membawa                bertulis. Jika kemudahan telekomunikasi semakin hari semakin
makna yang serupa ialah akal , pemikiran atau Ingatan                                 mementingkan kemahiran penulisan, setiap pelajar menengah seharusnya
Menurut ahli-ahli kognitif, perubahan tingkah laku manusia adalah sejajar             menguasai kemahiran menulis dengan baik. Kemahiran berbahasa di
dengan perubahan kognitif. Perubahan bentuk lakuan adalah bergantung                  peringkat ayat belum mampu memungkinkan seseorang pelajar sekolah
pada kuantiti maklumat-maklumat baharu yang telah diterima oleh                       menengah menjadi pengguna bahasa berkesan. Ini kerana bahasa tidak
manusia. Ahli-ahli kognitif juga turut mengambil kira proses persepsi yang            digunakan dalam suatu lowongan atau vacuum, tetapi bahasa adalah alat
terlibat dan pengetahuan serta pengalaman yang sedia ada dalam akal                   komunikasi dalam keperihalan keadaan yang pelbagai. Ketaksaan makna,
budi. Hakikatnya, proses pembelajaran adalah bersifat evolusi, iaitu                  sama ada yang bersifat leksikal atau struktur boleh wujud jika ayat-ayat
mempelajari bahasa sedikit demi sedikit. Ahli-ahli kognitif berpandangan              dianalisis secara tunggalan atau terpisah daripada keperihalan
bahawa pengajaran bahasa yang berteraskan teori-teori kognitif ialah                  keadaannya. Ketaksaan sering kali terjelas apabila ayat diamati dan
pengajaran yang mementingkan aspek pemahaman atau                                     difahami dalam keperihalan keadaan dengan berdasarkan kewujudannya
perubahan mental. Proses pengajaran hanya akan dianggap berjaya                       (Brown, 1980:190).
apabila berlaku perubahan mental dalam diri pelajar, iaitu bertambahnya               PEDAGOGI PENGAJARAN
maklumat yang tersimpan dalam ingatan jangka panjang. Ahli-ahli kognitif              Dalam pengajaran bahasa, seseorang guru yang baik harus sentiasa
menerapkan kaedah-kaedah pengajaran yang mementingkan aspek                           memikirkan kekurangan-kekurangan yang ada pada dirinya dalam usaha
pemahaman atau mengutamakan pemerolehan makna daripada bahan                          untuk menghasilkan pengajaran yang berkesan dengan pencapaian
bacaan. Berikut merupakan beberapa pendekatan proses oleh ahli-ahli                   pelajar yang maksimum. Ini juga menggambarkan bahawa guru perlu
kognitif dalam mengaplikasikan pengajaran:                                            mempunyai satu prinsip tentang pedagogi pengajaran. Berhubung dengan
R Guru menyerapkan kaedah yang memulakan pengajaran dengan                            prinsip-prinsip tersebut, anda akan menerima paparan
unsurunsur yang bermakna.                                                             tentang dua sudut pengajaran yang berasaskan aliran Behaviorisme,
R Unsur-unsur yang lebih kecil daripada morfem diperkenalkan kemudian                 Kognitif dan Interaksionalisme. Prinsip pengajaran bahasa berasaskan
selepas dipaparkan unsur-unsur yang bermakna.                                         aliran Behaviorisme adalah berhubung dengan teori-teori pemerolehan
R Contohnya, pengajaran membaca permulaan mengikut pendekatan ini                     bahasa yang berkisar kepada enam prinsip yang lebih umum, iaitu:
bergerak daripada unsur-unsur yang lebih besar kepada unsur-unsur yang                1. Bahasa lisan menjadi keutamaan.
lebih kecil.                                                                          2. Bahasa adalah suatu tabiat.
R Pengajaran dimulakan dengan unsur-unsur yang bermakna seperti ayat,                 3. Pengukuhan adalah penting dalam pengajaran.
frasa, atau perkataan, selain memperkenalkan suku kata dan abjad.                     4. Mengutamakan model bahasa yang baik.
                                                                                      5. Wujudkan operasi rangsangan dan tindak balas
                                                                                      dalam pengajaran.
Pendekatan Teori yang Sesuai dengan Pelajar                                           6. Latihan pembelajaran diperkukuh.
 Sekolah Menengah                                                                     Prinsip pengajaran bahasa berasaskan aliran Kognitif adalah berhubung
Pendekatan teori kesahan psikologi sesuai dengan pelajar                              dengan teori-teori pemerolehan bahasa yang juga berkisar kepada enam
sekolah menengah. Kesahan psikologi ialah konsep keilmuan                             prinsip yang lebih umum, iaitu:
yang mengandaikan bahawa huraian yang dikemukakan untuk                               1. Pembelajaran merupakan proses mental.
menjelaskan sesuatu perkara, sewajarnya menepati perkara sebenarnya                   2. Semua kanak-kanak dapat mempelajari bahasa kerana mereka telah
yang berlaku yang harus bertepatan dengan realiti. Jika anda merujuk                  dilahirkan dengan kebolehan semula jadi untuk berbuat demikian.
kepada nahu atau tatabahasa, maka huraian yang dikemukakan oleh nahu                  3. Dalam keadaan normal, kadar perkembangan bahasa adalah sama bagi
tersebut akan dianggap memenuhi kriteria kesahan psikologi (Steinberg,                kanakkanak dalam peringkat kematangan yang sama.
1982: 188). Dalam memberikan huraian tentang proses penggunaan                        4. Dalam huraian bahasa, penyampaian makna lebih diutamakan.
bahasa pula, sesuatu teori gerak laku bahasa dikatakan sah dari                       5. Dalam proses pembelajaran, tulisan dan bacaan diutamakan.
sudut konsep kesahan psikologi apabila huraian itu dapat menerangkan                  6. Kajian-kajian bahasa disampaikan secara deduktif dan tatabahasa
secara wajar lakuan penutur dalam menukarkan sesuatu idea atau                        disampaikan secara formal.
pemikiran kepada bunyi-bunyi bahasa semasa proses penghasilan output                  Prinsip pengajaran bahasa berasaskan aliran Interaksionalisme adalah
bahasa. Chomsky (1985: 101) menerangkan bahawa secara teknikal, teori                 berhubung dengan teori-teori pemerolehan bahasa yang hanya berkisar
linguistik adalah teori mentalisme kerana teori ini terlibat dalam hal                kepada tiga prinsip yang lebih umum, iaitu:
menemukan hakikat mentalisme yang mendasari gerak laku sebenarnya.                    1. Dalam sesuatu komunikasi bahasa, penyampaian makna diutamakan.

                                                                                                                                                            14

                                                                   http://oumclub.blogspot.com
PSIKOLINGUISTIK DAN SEMANTIK HBML 3303SMP
2. Pembelajaran bahasa merupakan proses mental dan linguistik.                       RAspek bahasa dilatih mengikut situasi.
3. Pengajaran dan pembelajaran bahasa memerlukan penumpuan                           RMematuhi perbendaharaan kata.
terhadap tugastugas atau aktiviti-aktiviti bermakna.                                 R Bahasa dan penulisan diperkenalkan sebaik sahaja asas
                                                                                     leksikal dan tatabahasa dapat dikuasai pelajar dengan
Pedagogi yang Sesuai dengan Tahap Pelajar                                            sepenuhnya.
Dalam aspek pedagogi, konsep pendekatan, kaedah dan teknik sering
digunakan dalam proses pengajaran dan pembelajaran. Menurut
pengamal linguistik Amerika, Anthony (1963), pendekatan ialah satu set
andaian yang saling berkaitan dengan proses pengajaran yang diamalkan
dalam pembelajaran sesuatu mata pelajaran supaya sesuai dengan tahap
pelajar.

Induktif
RMelibatkan satu proses penaakulan yang tinggi.
R Pelajar digalakkan mencari, meneliti dan mempelajari.
R Pelajar mengemukakan rumusan dengan sesuatu sebab atau
contoh dan membuat generalisasi.
Deduktif
RMengasaskan pengajaran dan pembelajaran murid kepada
hukum-hukum tertentu.
RMenggunakan proses penaakulan yang tinggi.
R Pembelajaran dimulakan dengan melihat hukum-hukum atau
mempelajari peraturan-peraturan tertentu, menganalisis dan
mengaplikasikannya.
Eklektik
R Gabungan beberapa pendekatan.
R Menggabungkan ciri-ciri yang baik daripada beberapa
pendekatan.
R Tujuan pendekatan adalah untuk menghasilkan strategi
pengajaran dan pembelajaran berkesan.
R Sesuai digunakan bagi kelas-kelas yang terdiri daripada
pelajar-pelajar pelbagai kebolehan.
Komunikatif                                                                          Persediaan Pengajaran Mikro
R Berpusatkan bentuk-bentuk komunikatif seperti bercerita,                           pengkhususan haruslah berkisar kepada faktor-faktor berikut:
melapor dan menyampaikan maklumat.                                                   R Pemilihan bahan-bahan pengajaran
R Memberikan penekanan kepada penyerapan bentuk-bentuk                               R Pengolahan bahan pengajaran
gramatikal untuk tujuan berkomunikasi.                                               R Pembinaan bahan pengajaran
R Menyerapkan faktor-faktor kognitif dan sosiobudaya.                                R Penggunaan bahan pengajaran
                                                                                     (a) Pemilihan Bahan-Bahan Pengajaran
Kaedah pula merujuk kepada satu set siri tindakan guru yang sistematik               (i) Berkaitan dengan matlamat dan objektif pengajaran.
dengan tujuan mencapai objektif pelajaran tertentu dalam jangka masa                 (ii) Bahan mengandung unsur-unsur falsafah pendidikan.
pendek. Kaedah merupakan cara mendekati sesuatu objektif pelajaran                   (iii) Menggunakan bahasa secara efektif.
yang penyampaian langkah-langkahnya berdasarkan susunan yang teliti                  (iv) Wujud perkaitan antara aspek bahasa dengan proses pengajaran
dan rapi. Anthony berpendapat bahawa kaedah merujuk kepada ikhtiar                   dan pembelajaran.
keseluruhanN yang terbentuk dalam satu set prosedur tersusun dengan                  (b) Pengolahan Bahan Pengajaran
berlandaskan suatu pendekatan yang dipilih. Anthony juga membuat                     (i) Menjadikan dialog bersifat komunikatif.
rujukan bahawa teknik ialah satu strategi yang digunakan oleh guru untuk             (ii) Memenuhi keperluan pelajar sama ada dari segi luaran ataupun
mencapai objektif pelajaran yang optimum                                             psikologi.
Tatabahasa Terjemahan                                                                (iii) Menggunakan bahasa autentik.
R Dirancang untuk memberikan kemahiran menulis.                                      (c) Pembinaan Bahan Pengajaran
Terjemahan Menentukan perbendaharaan kata diberikan pada awal                        (i) Menyampaikan maksud dalam bentuk fungsi bahasa.
pelajaran.                                                                           (ii) Bahasa digunakan secara tepat.
R Kata-kata disusun dalam ayat menerusi hukum tatabahasa.                            (iii) Kepelbagaian pengajaran bahasa adalah untuk mendedahkan
R Isi atau kefahaman tidak dipentingkan sangat, tetapi hanya                         pelajar dengan variasi bahasa yang digunakan secara meluas
sebagai latihan tatabahasa untuk menentukan terjemahan                               dalam masyarakat.
dalam bahasa ibunda.                                                                 (iv) Kemahiran berbahasa harus digabungjalinkan untuk mewujudkan
                                                                                     satu strategi pembelajaran bermakna.
Terus                                                                                (d) Penggunaan Bahan Pengajaran
R Membolehkan pelajar menguasai kempat-empat kemahiran                               (i) Mengikut keperluan pancaindera pelajar.
berbahasa.                                                                           (ii) Pastikan bahan berasaskan sukatan pelajaran bahasa.
R berlandaskan empat asas, iaitu perhubungan langsung antara                         (iii) Bahan mestilah disusun dengan mengambil kira isi semasa.
perkataan dan benda, mengaitkan pengalaman, menimbulkan perasaan                     (iv) Kaji jumlah dan kualiti bahan.
ingin tahu anak-anak dengan berpandukan lunas-lunas berbahasa.                       PROSES PENILAIAN
Audiolingual                                                                         Raktiviti atau proses yang bersistematik untuk mendapatkan maklumat
R Sistem mengekod makna.                                                             berguna dalam menentukan pencapaian sesuatu objektif pengajaran atau
R Digunakan secara linear.                                                           pembelajaran. Berikut merupakan tatacara pelaksanaan penilaian:
R Bahasa dianalisis secara deskriptif.                                               (i) Penilaian Formatif adalah untuk mendapatkan maklum balas berhubung
R Bahasa sebagai satu sistem ke arah pembinaan frasa, klausa                         dengan kemajuan proses pengajaran oleh guru.
dan ayat.                                                                            (ii) Tujuan penilaian formatif adalah untuk membantu dan membaiki proses
Situasional                                                                          pengajaran dan pembelajaran.
R Pengajaran bahasa dimulakan dengan bahasa pertuturan.                              (iii) Keputusan penilaian adalah untuk pemeringkatan dan perbandingan
R Bahasa sasaran ialah bahasa bilik darjah.                                          antara seorang pelajar dengan seorang pelajar yang lain.
                                                                                                                                                           15

                                                                  http://oumclub.blogspot.com
PSIKOLINGUISTIK DAN SEMANTIK HBML 3303SMP
(iv) Penilaian Sumatif pula adalah untuk mengesan secara menyeluruh                 RMelihat ketekalan markah satu-satu ujian dalam mengukur apa-apa yang
tentang taraf pencapaian pelajar pada akhir sesuatu pelajaran. Matlamat             hendak diuji. Maksud ketekalan ialah markah yang dihasilkan dalam satu-
utama penilaian jenis ini adalah untuk memberikan markah atau gred                  satu ujian telah diperoleh pengambil ujian tanpa sebarang gangguan.
kepada seseorang pelajar supaya dapat membandingkannya dengan                       Gangguan adalah seperti keletihan, ketegangan, kebimbangan atau faktor-
markah pelajar lain dalam kumpulannya                                               faktor lain yang menjejaskan pengambil ujian.
Soalan-Soalan untuk Menilai Penguasaan Pelajar                                      Langkah-Langkah Pemulihan dan Pemantapan
Soalan-soalan untuk menilai penguasaan pelajar hendaklah berasaskan                 Konsep pemulihan dan pemantapan merupakan langkah-langkah khas
kepada jenis-jenis ujian bahasa. Ujian bahasa yang dimaksudkan adalah               untuk membantu pelajar yang menghadapi masalah pembelajaran di
seperti berikut:                                                                    sekolah.
(a) Ujian Pencapaian -ujian sumatif. Tujuan ujian ini                               Rdilakukan dalam tempoh jangka masa pendek.
adalah untuk menilai hasil pengajaran berdasarkan pengukuran
pencapaian pelajar secara menyeluruh.
(b) Ujian Penempatan -menempatkan pelajar dalam kursus atau
kumpulan tertentu. Pelajar diasingkan mengikut kumpulan.
(c) Ujian Bakat -menilai prestasi seseorang pelajar
dalam pelajaran atau kemahiran bahasa yang akan dipelajarinya.
(d) Ujian Diagnostik -mengesan kelemahan-kelemahan atau
masalah yang dihadapi pelajar dalam proses pembelajaran. Tujuannya
adalah untuk mengesan daerah-daerah kelemahan dan merancang serta
menjalankan aktiviti-aktiviti pemulihan.
(e) Ujian Formatif -menentukan kemajuan pelajar dari semasa ke semasa
sepanjang pembelajaran. Ujian ini dijalankan semasa kursus diadakan dan
tujuannya adalah untuk mempercepat proses
pembelajaran.

Ujian Objektif:                                                                     RUMUSAN
Ujian ini ialah ujian yang pendek-pendek yang melibatkan proses                     R Menurut ahli-ahli kognitif, perubahan dalam tingkah laku manusia
menanda, membulat, menggaris, mengisi tempat kosong dan gerak balas                 adalah
ringkas yang lain. Ujian ini dibentuk daripada beberapa                             sejajar dengan perubahan yang berlaku dalam kognitif.
item objektif yang boleh diperiksa secara objektif, iaitu pemeriksa-                R Proses pembelajaran adalah bersifat evolusi, iaitu mempelajari bahasa
pemeriksa berlainan untuk memperoleh skor yang sama ketika                          sedikit demi sedikit.
memeriksa tindak balas yang serupa.                                                 R Jika anda merujuk kepada nahu atau tatabahasa, maka huraian yang
(a) Item jawapan pendek.                                                            dikemukakan oleh nahu tersebut akan dianggap memenuhi kriteria
(b) Item jenis pilihan.                                                             psikologi.
(c) Item beraneka pilihan.                                                          RDalam memberikan huraian tentang proses penggunaan bahasa pula,
(d) Item betul-salah.                                                               sesuatu teori gerak laku bahasa dikatakan sah dari sudut konsep kesahan
(e) Item padanan.                                                                   psikologi apabila huraian itu dapat menerangkan secara wajar lakuan
(f) Item key list.                                                                  penutur dalam menukarkan sesuatu idea atau pemikiran kepada
(g) Item aturan terbaik.                                                            bunyibunyi bahasa semasa proses penghasilan output bahasa.
(h) Item objektif kloz                                                              R, konsep pendekatan, kaedah dan teknik sering digunakan dalam proses
Ujian Subjektif:                                                                    pengajaran dan pembelajaran. Pendekatan ialah satu set andaian yang
Ujian ini lazimnya berbentuk esei. Calon diminta membuat huraian tepat              saling berkaitan dengan proses pengajaran dan pembelajaran yang
dan jelas terhadap soalan-soalan yang diberi. Ujian ini memberikan                  diamalkan dalam pengajaran sesuatu mata pelajaran
peluang kepada calon untuk memberikan gerak balas dalam tulisan                     supaya sesuai dengan tahap pelajar.
dan perkataan mereka sendiri.
(a) Gerak balas terhad (jawapan mengingat kembali dan pendek).                      R Kaedah pula merujuk kepada satu set siri tindakan guru yang sistematik
(b) Gerak balas lanjutan (memerlukan jawapan kepada perkataan seperti               dengan tujuan mencapai objektif pelajaran tertentu dalam jangka masa
terangkan, huraikan dan bezakan).                                                   pendek.
                                                                                    R Penilaian merupakan aktiviti atau proses yang bersistematik untuk
                                                                                    mendapatkan maklumat berguna dalam menentukan pencapaian sesuatu
Langkah-Langkah Membina Ujian                                                       objektif pengajaran atau pembelajaran.
                                                                                    R Konsep pemulihan dan pemantapan merupakan langkah-langkah khas
                                                                                    untuk membantu pelajar yang menghadapi masalah pembelajaran di
                                                                                    sekolah.




Kesahan:
RSejauh manakah satu-satu bahan ujian dapat mengukur tentang apa-
apayang hendak diukur.
Kebolehpercayaan:

                                                                                                                                                          16

                                                                 http://oumclub.blogspot.com

								
To top