KONSULTACJE NA TEMAT INICJATYW KOMISJI W KWESTII MODERNIZACJI
I REFORMY SYSTEMU KONTROLI WSPÓLNEJ POLITYKI RYBOŁÓWSTWA
DOKUMENTY KONSULTACYJNE 1. PODSTAWOWE INFORMACJE 1.1. Słabości obecnego systemu
Komisja i trybunał obrachunkowy zidentyfikowały podstawowe słabości obowiązującego obecnie systemu kontroli wspólnej polityki rybołówstwa1. Narodowe systemy rejestracji połowów mają wiele wad. Podstawowe dane są niepełne i niewiarygodne. Podstawy prawne są nieadekwatne i nie są właściwie stosowane przez państwa członkowskie. W związku z tym Komisja nie jest w stanie zidentyfikować błędów i anomalii oraz podjąć koniecznych decyzji we właściwym czasie. Systemy inspekcji nie gwarantują efektywnej prewencji i wykrywania przestępstw w sytuacji, gdy brak jest ogólnych standardów kontroli. Państwa członkowskie nie wykorzystują działań inspekcyjnych w należytym stopniu, poświęcając zbyt wiele zasobów na kontrole w trakcie połowów, a zbyt mało na kontrole podczas powrotu do portu i podczas sprzedaży ryb. Mechanizmy kontroli są nieefektywne i niewystarczające. Komisja ma ograniczone możliwości oceny sytuacji w krajach członkowskich, a obecna w branży i administracji kultura naginania prawa stawia całą wspólną politykę rybołówstwa pod znakiem zapytania. Procedury postępowania nie gwarantują wprowadzania odpowiednich kar. Kary nie są wprowadzane lub nie są odpowiednio dokuczliwe. Jedyna procedura dostępna Komisji to „działanie w przypadku niepowodzenia”, która jest procedurą długą i niezbyt efektywną. Pozostawienie zasad kontroli bez zmian wywrze poważne konsekwencje na łowiska, przemysł rybny i regiony zależne od rybołówstwa. 1.2. Potrzeba wprowadzenia nowych zasad
W związku z tym wymagane jest wprowadzenie w życie nowej polityki. Powinna ona charakteryzować się globalnym, zintegrowanym podejściem opartym na następujących kryteriach: • upraszczanie • standaryzacja • efektywność pod względem kosztów • rozwój kultury zgodności z prawem Opierając się na tych podstawach, nowa polityka będzie dążyć do następujących celów:
1
Raport specjalny nr 7/2007, zgodnie z artykułem 248(4), paragraf drugi, WE, o kontroli, inspekcji i systemach sankcji związanych z zasadami ochrony łowisk Wspólnoty.
• • • • • • • • • 2.
rozwój nowego podejścia do inspekcji i kontroli racjonalizacja zasad rozszerzenie możliwości działania Komisji harmonizacja kar wzmocnienie współpracy rozwój kultury kontroli wykorzystanie nowoczesnych technologii zwiększenie efektywności pod względem kosztów przyjęcie mandatu Agencji KONSULTACJE
NA TEMAT INICJATYW KOMISJI W KWESTII MODERNIZACJI I REFORMY SYSTEMU KONTROLI WSPÓLNEJ POLITYKI RYBOŁÓWSTWA
• Poniżej przedstawiono 9 celów inicjatywy oraz ich możliwe skutki. Dyrektoriat Generalny ds. rybołówstwa i gospodarki morskiej Komisji Europejskiej prosi o opinie zainteresowanych stron na temat poszczególnych celów, a zwłaszcza o odpowiedzi na następujące pytania: • • Czy Wspólnota powinna podejmować działania w każdym z tych obszarów? Jakie konkretne działania należy podjąć w danym obszarze? Na jakim poziomie (międzynarodowym, regionalnym, Wspólnoty, narodowym)? W jaki sposób powinny być wprowadzane w życie? Jaki wpływ ekonomiczny i społeczny najprawdopodobniej wywrą inicjatywy proponowane przez Wspólnotę na przemysł rybny i państwa trzecie? Jaki wpływ wywrą na środowisko naturalne? Jakie koszty administracyjne mogą spowodować?
•
Zainteresowane strony prosi się o wyrażenie swoich poglądów na temat dziewięciu poniższych celów, a także o przedstawienie opinii na temat kolejnych działań, jakie można podjąć w celu wzmocnienia kontroli wspólnej polityki rybołówstwa.
2
Cel nr 1:
Rozwój nowego podejścia do inspekcji i kontroli Możliwe opcje – Na poziomie Wspólnoty pierwszym celem powinno być wzmocnienie koordynacji (rola Agencji Kontroli Rybołówstwa) oraz kontroli polityki państw członkowskich. – Na poziomie państw członkowskich podstawowy cel to rozwój zasad polityki kontroli, zapewniający ich zgodność z przepisami prawnymi Wspólnoty. – Na poziomie wymagań technicznych: przyjęto założenie, że inspekcje morskie na poziomie europejskim są nieefektywne, kosztowne i źle zorganizowane. Co więcej, pomijane są inne ważne obszary, takie jak aukcje, rynki i import. W związku z tym zalecanym rozwiązaniem jest położenie nacisku na kontrolę dokowania oraz zwiększenie możliwości dostępu do dowodów na naruszenie prawa. W związku z powyższym podejście to wymaga: • • • • • • standaryzowanych i koordynowanych działań i procedur inspekcji na morzu i lądzie, w tym harmonizacji współczynników konwersji używanych przez państwa członkowskie do obliczania „ekwiwalentu żywej wagi”; nowych środków kontroli portów i handlu, w tym weryfikacji u zainteresowanych stron; strategii inspekcji i kontroli skierowanej na działania o wysokim stopniu ryzyka; efektywnych systemów weryfikacja danych od zainteresowanych stron; rozbudowanych metod i procedur śledzenia; możliwości kontroli metod zarządzania i ochrony środowiska.
Cel nr 2:
Racjonalizacja zasad Możliwe opcje Potrzebne jest jedno rozporządzenie w sprawie kontroli, zawierające standardy kontroli związane z wszystkimi aspektami wspólnej polityki rybołówstwa oraz oferujące globalne podejście, oparte na uproszczeniu procedur i obejmujące wszystkie aspekty działalności, od połowu do handlu. Propozycja ta powinna ustanowić podstawowe zasady, natomiast szczegóły powinny zostać określone w przepisach wdrażających rozporządzenie. Należy jasno określić obowiązki Komisji i państw członkowskich, aby uniknąć powielania i stworzyć sytuację, w której Komisja ogranicza się do swoich podstawowych zadań — kontroli i weryfikacji wdrażania zasad wspólnej polityki rybołówstwa przez państwa członkowskie. Propozycja ta wymaga skompilowania i zebrania środków kontroli opisanych obecnie w ponad 20 rozporządzeniach, w tym w rozporządzeniu podstawowym.
3
Cel nr 3:
Rozszerzenie możliwości działania Komisji Możliwe opcje – Rozszerzenie możliwości działania Komisji w kwestii zarządzania łowiskami: • inicjatywy Komisji w kwestii wykorzystania łowisk, umożliwiające zarządzanie kwotami w czasie rzeczywistym oraz uniknięcie przeławiania; • rozwój środków prewencyjnych, w tym systemów ostrzegawczych. – Rozszerzenie możliwości Komisji w celu zapewnienia zgodności z przepisami Wspólnoty. Komisja powinna mieć rozszerzone możliwości interwencji, proporcjonalnie do poziomu niezgodności postanowień Wspólnoty: Obecne przepisy prawne nie dają Komisji odpowiednich możliwości zapewnienia zgodności z zasadami. Komisja powinna mieć możliwość przeprowadzania bez ograniczeń wyrywkowych kontroli wprowadzania przepisów wspólnej polityki rybołówstwa przez państwa członkowskie. Dodatkową korzyścią płynącą z takich kontroli byłaby możliwość udzielenia pomocy państwom członkowskim w kwestii sprawdzania zgodności z przepisami poszczególnych podmiotów. Wymaga to ponownego określenia uprawnień operatorów oraz wprowadzenia mechanizmu współpracy między państwami członkowskimi a Komisją. • Obecne procedury naruszeń, stosowane w celu zapewnienia zgodności z wspólną polityką rybołówstwa, nie zawsze są odpowiednio skuteczne. Obrazuje to wyrok Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich przeciwko jednemu z państw członkowskich w sprawie braku poszanowania przepisów technicznych. Proces ten trwał 21 lat i wymagał całkowicie nieproporcjonalnej ilości czasu i zasobów ze strony Komisji i państwa. • W przypadku niezgodności ze wspólną polityką rybołówstwa — zawieszenie pomocy udzielanej przez Wspólnotę. •
4
Cel nr 4:
Harmonizacja kar Możliwe opcje W tym momencie na poziomie Wspólnoty nie ma żadnego wspólnego systemu monitorowania naruszeń prawa i poziomów kar. Istnieje jednak możliwość wprowadzenia kar administracyjnych (np. uzależnienia pozwoleń od „punktów karnych”) i środków ich egzekwowania.
Cel nr 5:
Wzmocnienie współpracy Możliwe opcje Przewiduje się trzy typy działań: • • • rozwój metodologii inspekcji oraz audytów na morzu i lądzie; wprowadzenie programu wsparcia i współfinansowania, wymagającego od państw członkowskich wyrażenia zgody na poszczególne cele; wprowadzenie odpowiednich programów szkoleniowych przez Agencję Kontroli Rybołówstwa.
Współpraca między państwami członkowskimi nie musi się ograniczać do inspekcji na morzu. Nadszedł czas na odejście od inspekcji dotyczących jedynie kwestii technicznych. Współpraca powinna rozciągać się na wszystkie etapy (rozładunek, transport i handel). W związku z tym zaleca się rozwijanie współpracy i wprowadzenie systemu pomocy między państwami członkowskimi, Komisją i Agencją Kontroli Rybołówstwa. Inicjatywa ta może wymagać zmiany mandatu Agencji w celu umożliwienia jej udziału w tego typu przedsięwzięciach.
5
Cel nr 6:
Rozwój kultury kontroli Możliwe opcje Cel ten uwzględnia zwiększenie przejrzystości wprowadzania przepisów wspólnej polityki rybołówstwa i stopnia zrozumienia przez zainteresowane strony poszczególnych środków kontrolnych, uwzględniających poglądy przedsiębiorstw z sektora rybołówstwa.
Cel nr 7:
Wykorzystanie nowoczesnych technologii Możliwe opcje Niezwykle ważną kwestią jest promowanie wykorzystania nowoczesnych technologii, ułatwiających porównywanie danych i informacji oraz identyfikację zagrożeń, a także umożliwiających racjonalizację kontroli na morzu i lądzie.
Cel nr 8:
Zwiększenie ekonomii Możliwe opcje Konieczne jest zmniejszenie kosztów administracyjnych zarówno na poziomie przedsiębiorstw, jak i administracji. Należy skupić się na tych aspektach przepisów, których kontrola może być efektywna. Kwestia ta obejmuje wykorzystanie nowoczesnych technologii oraz zapewnienie zgodności i uzupełniania się metod kontroli państw członkowskich.
6
Cel nr 9:
Przyjęcie mandatu Agencji Możliwe opcje Należy przyjąć mandat Agencji, umożliwiający rozwój współpracy pomiędzy państwami członkowskimi a Komisją.
7