Docstoc

Spectrum Spectrum thema Advisium Een uitgave van

Document Sample
Spectrum Spectrum thema Advisium Een uitgave van Powered By Docstoc
					Spectrum

thema > Advisium
                ,
Een uitgave van s Heeren Loo
5e jaargang, nummer 2, april 2007

                                    2
in dit nummer o.a.




Advisium. Bijdragen aan
een beter bestaan
pagina 6




Nederlandse
gebarentaal makkelijk?
pagina 7




Gezond werken
op de dagbesteding
pagina 12




Wat te doen
bij overlijden
pagina 22
VAN DE REDACTIE                                                              COLOFON
                                                                             Titel bedrijfsblad
      Een nieuwe lente en Spectrum in een nieuw jasje: de redactie is        Spectrum
      benieuwd naar jullie reacties!
                                                                             Hoofdredactie
                                                                             Anita Keuper
      In dit nummer staat ADVISIUM in de schijnwerpers:
      ADVISIUM, leverancier van gespecialiseerd onderzoek en advies,
                                                                             Eindredactie
      van gespecialiseerde behandeling en begeleiding.                       Nynke Feenstra


      Je kunt in dit nummer kennisnemen van de vele kanten die Ad-           Redactie
      visium heeft. En kennismaken met verschillende medewerkers             Ron Cornet, Netty Witmer,

      en hun werkzaamheden. Ook ervaringen van de bewoners met               Annemiek Sevenstern, Eric Oudshoorn

      Advisium ontbreken niet. Op pagina 8, 9 en 10 kun je lezen wat
                                                                             Vormgeving
      bewoner Ed Doornekamp heeft aan de dienstverlening van Advi-
                                                                             Yabber, Utrecht
      sium-medewerkers. Anita Keuper interviewde hem.
                                                                             Omslagfoto
      Daarnaast ontbreken in dit nummer de vaste rubrieken, zoals            Sander Kattenbelt

      SpectrumKort, Om&Om en Het duo, niet.
                                                                             Druk
                                                                             Koninklijke Drukkerij
      De redactie wenst u veel leesplezier!                                  C.C. Callenbach, Nijkerk


      De redactie                                                            Correspondentieadres
                                                                             ’s Heeren Loo
                                                                             Postbus 550
                                                                             3850 AN Ermelo
                                                                             redactie.spectrum@sheerenloo


IN DEZE SPECTRUM                                                             Oplage
                                                                             9600 exemplaren


      Advisium                                                               Verschijningsfrequentie
  6   Bijdragen aan een beter bestaan
                                                                             tweemaandelijks


                                                                             Uiterste inleverdatum kopij Spectrum 3
                                                                             is dinsdag 1 mei. Het thema van dit
      Van gebarensysteem naar gebarentaal                                    nummer is ‘Veranderingen in de organi-
  7                                                                          satie’.
      Nederlandse gebarentaal makkelijk?


      Gezond werken op de dagbesteding
 12
      Nieuw beleid over fysieke belasting in de maak


      Wat te doen?
 22
      Bij het overlijden van bewoners



      EN VERDER
      SpectrumKort                                                      4
      Gezond werken op de dagbesteding                                  10
      ‘Het is hun huis. Ik ben hier te gast.’                           12
      Help! Jan verslikt zicht vaker                                    19
      Om & Om                                                           21
      Vragen registeren voor de toekomst                                24
      In the picture                                                    31




      april 2007    2   Spectrum                                                             thema      > Advisium
                                                                                                                      COLUMN


Klachtencommissie cliënten
Een klacht zal in de regel eerst worden
besproken met de leidinggevende van
de cliënt die het betreft (bijvoorbeeld
hoofd wonen) of met de naastho-
gere leidinggevende (bijvoorbeeld de
regiomanager). Van dit gesprek of de
gesprekken kan een schriftelijk verslag
worden gevraagd. Als deze gesprekken
geen bevredigende oplossing bieden,
kan de klager een klacht indienen bij
de klachtencommissie.


Klachten kunnen worden
ingediend bij:
Klachtencommissie ’s Heeren Loo
T.a.v. Wijn en Stael Advocaten                                                  Kracht biedt keuze
mr. E.L. Pasma
Postbus 354
3500 AJ Utrecht
                                          In de maand maart leek onze communicatieafdeling de ‘Fleur op’ wel! Want
Klachtencommissie medewerkers             de medewerkers van deze afdeling waren bezig met ‘het bezorgen’ van de
Een klacht dient eerst te worden be-      nieuwe huisstijl. Ons nieuwe motto ‘Kracht biedt keuze’ kan niemand meer
sproken met de leidinggevende en de       zijn ontgaan.
naasthogere leidinggevende. Van het
gesprek of de gesprekken wordt een
schriftelijk verslag gemaakt. Als deze    Een voorbeeld van dit motto zien we terug in dit themanummer. Advisium laat
gesprekken geen bevredigende oplos-       ons zien dat kracht keuze biedt. Wat is dit toch een prachtige, multidiscipli-
sing bieden, kan de klager een klacht     naire eenheid. Zoveel vakdeskundigheid! Het is een belangrijke spil in onze
indienen bij de klachtencommissie.
                                          dienstverlening.
Klachten kunnen worden                    Op het zeer geslaagde AVG-congres (Arts Verstandelijk Gehandicapten) dat
ingediend bij:                            ter ere van Frank Vissers jubileum plaats vond, nam Frank ons mee terug in
Klachtencommissie medewerkers             de tijd. Hij keek kritisch, maar betrokken naar ontwikkelingen. Gelukkig on-
T.a.v. drs. P. de Graaff
                                          derschreef hij het belang van een klantvolgende benadering.
ambtelijk secretaris
Postbus 550
3850 AN Ermelo                            De invloed van Advisium is groot. Deze professionals voegen, onder de in-
                                          spirerende leiding van Netty Witmer, dagelijks waarde toe aan het leven van
Vertrouwenspersoon                        cliënten en ouders, aan het werk van begeleiders en aan de organisatie zelf.
Als je als medewerker van ’s Heeren
                                          Ook buiten de organisatie leveren zij diensten. Menig Advisiummedewerker is
Loo te maken krijgt met ongewenste
omgangsvormen bepaal jij wanneer          zelfs in het buitenland een graag geziene gast.
het gedrag van een collega voor jou
onaanvaardbaar is.                        Naast de vakgerichte kennis van de verschillende disciplines beschikken Ad-
Het kan hier gaan om lichamelijk
                                          visiumprofessionals ook over veel ervaring. Maar daar staan ze gelukkig niet
toenaderingen, dubbelzinnige opmer-
kingen, seksueel getinte grappen,         alleen in. De afgelopen periode heb ik veel momenten meegemaakt waarin
toespelingen, pesten of discriminerende   ik onder de indruk was van de kennis van begeleiders, cliënten en ouders.
opmerkingen.                              Ervaringskennis is een belangrijk goed. We zoeken naar een manier om deze
                                          kennis voor een groter publiek toegankelijk te maken, want we kunnen zoveel
Een gesprek met de vertrouwens-
persoon blijft altijd tussen u en de      van elkaar leren. Nu onze klantvolgende blik meer wordt gericht op de primai-
vertrouwenspersoon tenzij u wilt dat er   re processen, zullen de ervaringen van cliënten, begeleiders en ouders meer
meer mee gedaan wordt. De vertrou-        aandacht krijgen. De kracht die hieruit voortkomt, leidt tot meer keuzes voor
wenspersoon kan u daarbij helpen.
                                          iedereen. Laten we samen kennismaken! Advisium gaat ons hierin voor.
De vertrouwenspersoon is:
Annette A. Vinke
Postbus 550                               Lydia Helwig Nazarowa
3850 AN Ermelo
                                          Directeur – bestuurder ’s Heeren Loo
Op werkdagen telefonisch bereikbaar
op nummer (06) 10353807




                                                                                      april 2007    3   Spectrum
SPECTRUMKORT




    • Bedankt dat Wim echt ‘thuis’                                  de webbrowser Internet Explorer. Bovendien is het nodig
                                                                    om eenmalig een aanvullende plugin te installeren. Bij het
      was in Ermelo
                                                                    eerste bezoek aan de website wordt je automatisch door
    Op 11 januari is onze broer Wim Vink overleden. Een men-        dit installatieproces geleid.
    senleven lang was hij bewoner van ’s Heeren Loo, want 62
    jaar, dat is toch een heel mensenleven. Als ik zo terugkijk
    kan ik maar één ding zeggen: Wim was echt ‘thuis’ in            • Night of the nurses
    Ermelo. Wat voor andere mensen broers en zusters zijn,
    zijn voor Wim zijn medebewoners geweest en de mensen            Op de dag van de verpleging, is weer de jaarlijkse Night

    die - op welke wijze ook - voor Wim hebben gezorgd. Er          of the nurses in Ermelo. Met deze keer een live optreden

    waren goede en minder goede periodes, maar één ding             van de Zingende Fresia’s en een spectaculair optreden

    zal ons altijd bijblijven. Dat is de grote betrokkenheid van    van Casper.

    iedereen op ’s Heeren Loo bij mijn ‘broertje’. Het gevoel       Wanneer       Zaterdag 12 mei

    was er van het begin af aan, zelfs in een zeer chaotische       Aanvang       21.30 uur

    oorlogstijd was Wim niet zomaar een patiënt, nee, Wim           Plaats        Sporthal ‘Kwadrant’

    maakte deel uit van het grote gezin op ’s Heeren Loo. En        Thema         Skihut

    die warmte, betrokkenheid en liefde zijn er tot zijn heen-      De buttons die het toegangsbewijs voor het feest zijn,

    gaan geweest. Mijn waardering hiervoor kan ik nauwelijks        kosten €7.50 en zijn voor ’s Heeren Loo verkrijgbaar bij

    in woorden uitdrukken. Toch wil ik iedereen, ongeacht in        Willemien van Iren (A-flat 508) en voor Kwadrant bij Klaas

    welke betrekking of welke relatie hij tot Wim stond, be-        de Vries in de Rode Loper.

    danken. En voor jullie verdere werk: werk en loop aan de
    kant van God. Of zoals Wim zou zeggen, ‘loop maar met
    de goede herder’!                                               • ’s Heeren Loo opent
                                                                      dagbesteding in de Baanveger
                                                                    In februari startte ’s Heeren Loo in Ermelo officieel met
    • Virtuele toer door
                                                                    dagbesteding in de Baanveger. De Baanveger is een ge-
      Groot Zonnehoeve                                              bouw van de SWOE (Stichting Welzijn Ouderen Ermelo)

    De woonwijk Groot Zonnehoeve moet in 2011 grotendeels           waar diverse activiteiten voor ouderen worden georgani-

    klaar zijn. Maar virtueel is de wijk al bijna af! Cliënten en   seerd. Wethouder Meijer van de gemeente Ermelo opende

    hun familieleden, medewerkers en andere geïnteresseer-          in het bijzijn van dhr. H. van Dijk, medewerker Welzijn,

    den kunnen virtueel rondwandelen door de toekomstige            dhr. J. te Loeke, regiomanager ’s Heeren Loo en andere

    wijk. In Virtueel Groot Zonnehoeve zie je hoe de nieu-          belangstellenden de dagbesteding in de Baanveger. Vanuit

    we woningen en de openbare ruimte er straks ongeveer            de ouderenzorg van ’s Heeren Loo is er een samenwer-

    gaan uitzien en proef je de sfeer van deze groene wijk.
    De driedimensionale beelden zijn veel toegankelijker dan
    maquettes of ‘platte’ tekeningen. Dat maakt het aantrek-
    kelijk om ook eens samen met de cliënt te bekijken hoe
    zijn of haar nieuwe wijk er gaat uitzien. Virtueel Groot
    Zonnehoeve is een groeimodel. Dat betekent dat de vir-
    tuele wijk regelmatig vernieuwd en uitgebreid wordt. Als
    je hiervan op de hoogte gehouden wilt worden, kun je je
    via de website aanmelden voor een nieuwsbrief. In deze
    nieuwsbrief, die enkele keren per jaar verschijnt, be-
    schrijft de gemeente de stand van zaken rondom de wijk          kingsverband ontstaan tussen de SWOE en ’s Heeren Loo.

    Groot Zonnehoeve. Ook kun je via een forum met andere           Onder deskundige begeleiding is er gestart met dagacti-

    bezoekers contact leggen en van gedachten wisselen over         viteiten voor ouderen met een licht verstandelijke beper-

    de nieuwe wijk. Voor een bezoek aan www.apeldoorn.nl/           king. Het aanbod bestaat uit creatieve activiteiten.

    grootzonnehoeve heb je een breedbandverbinding nodig,
    ADSL of kabel. Verder werkt de toepassing alleen onder
                                                                    • Vriendschap en seksualiteit
                                                                    Het afgelopen jaar is het innovatieproject SICS uitgevoerd.
                                                                    SICS staat voor: Steunpunt Informatie en Coördinatie
 SPECTRUMKORT                                                       Seksualiteit. Het SICS ondersteunt begeleiders, familie-
                                                                    leden en cliënten bij vragen rond seksualiteit. Een nieuwe



    april 2007    Spectrum
Advisium: wat is dat?
Advisium biedt specialistische diensten op het gebied van    Ook zijn Advisiummedewerkers betrokken bij een veelheid
onderzoek, behandeling en advisering. Binnen Advisium        aan projecten, zoals nieuwbouw en verbouwprojecten.
kennen we de volgende teams:
• medische teams, waarin de Arts Verstandelijk Gehan-        Tenslotte voeren de medewerkers van Advisium in nauwe
  dicapten (AVG), de AVG-in-opleiding, de polimede-          samenwerking met regio’s (wetenschappelijke) onderzoe-
  werker/doktersassistente, de apothersasssistente, de       ken uit. Bijvoorbeeld onderzoek naar motorisch functio-
  tandarts en de mondhygiëniste werkzaam zijn;               neren van kinderen met Downsyndroom, onderzoek naar
• paramedische teams, met hierin de fysiotherapeut, de       syndromen, onderzoek naar levensverhalen. Natuurlijk
  ergotherapeut, de logopedist en de diëtist;                wordt hierbij altijd eerst toestemming gevraagd aan de
• de Orthopedische werkplaats, die is gehuisvest in Er-      cliënt en de wettelijk vertegenwoordiger. De gelden om
  melo. Hier werken de orthopedisch schoenmaker, de          deze onderzoeken te financieren worden gezocht in sub-
  revalidatietechnicus en de vervaardiger van elastische     sidies en fondsen.
  kousen;
• een pedagogisch/ psychologisch team, met de gedrag-        Advisium herbergt tal van specialisten, kent tal van klan-
  kundige, de casemanager, de psychodiagnostisch me-         ten, maar moet doordat de regio’s in verschillende gebie-
  dewerker en de spel-, creatief- en haptotherapeut;         den werkzaam zijn (Veluwe, Utrecht, Flevoland, Over-de-
• het Team Geestelijke Verzorging, met daarin de pastor      IJssel) steeds meer nadenken over hoe je zonder te zeer
  en de pastoraal medewerker.                                te versnipperen de verschillende specialismen in stand
                                                             houdt. Daarbij is samenwerking met de eerstelijnszorg,
Advisium biedt haar diensten in de eerste plaats aan aan     bijvoorbeeld huisartsen een mogelijkheid. En samenwer-
mensen met een verstandelijke beperking die wonen of         king met collega-organisaties. Zoals in Utrecht met Abro-
werken in een voorziening van ‘s Heeren Loo en aan hun       na en in Flevoland met Kwadrant en Meeregaard.
ouders/vertegenwoordigers. Maar de specialisten van Ad-
visium worden ook steeds meer ingezet bij vragen van         De Advisiumspecialisten leggen meer en meer verant-
mensen van buiten de organisatie. Deze vragen worden         woording af naar de klant en de financier. Dat is goed,
behandeld door het poliklinische team. Ook andere (zorg-     maar moet niet leiden tot overbodige administratieve
)organisaties doen een beroep op de diensten van Advi-       rompslomp. Met dit spanningveld moet bij verandering
sium. Dit omdat ze zelf vaak te klein zijn om deze specia-   van financiering terdege rekening worden gehouden.
listische deskundigheid in huis te hebben.
                                                             Advisium is een bloeiende regio, met interessante klanten
Advisium medewerkers verrichten niet alleen cliëntge-        en interessante medewerkers. Op de volgende pagina’s
bonden taken, maar ook indirecte taken: zo zijn zij in de    vertellen een paar collega’s over hun werk. Ik nodig u
regio’s werkzaam in advisering en begeleiding van de me-     graag uit kennis met hen te maken.
dewerkers op de woon- en dagbestedinggroepen en ver-
zorgen zij op aanvraag scholingen en trainingen.                         Do o r N e t ty W i t m e r, M an a g e r A d v i s i um




activiteit in Apeldoorn en Ermelo van het steunpunt is een   Verder sluit de cursus aan bij de belevingswereld van de
cursus voor cliënten, namelijk de training ‘Vriendschap      cliënt. Met het gekozen cursusmateriaal worden de on-
en seksualiteit’. Deze training wordt gegeven onder lei-     derwerpen zo concreet mogelijk en op een begrijpelijke
ding van Mieke Swennen (GZ-psycholoog en orthopeda-          manier aangeboden. Marja Eding en Mieke Swennen,
goog) en Ineke Lakerveld (orthopedagoog in opleiding).       beide orthopedagoog, over deze cursus: ‘Wij vinden het
Cliënten kunnen lang met vragen rondlopen zonder te we-      belangrijk om de beleidsuitgangspunten seksualiteit van
ten bij wie ze daarvoor terecht kunnen. Het zijn vragen      ’s Heeren Loo Midden-Nederland (2006) in de praktijk
als: wat is vriendschap eigenlijk, hoe maak ik contact met   te brengen. Deze zijn: “Ik mag alle vragen stellen die ik
iemand die ik niet ken, wanneer mag je nou seks hebben       heb en krijg hulp als ik dat nodig heb, ik krijg seksuele
met elkaar of hoe moet je een condoom omdoen? Deze           voorlichting”. De eerste cursus start in maart 2007. We
training biedt cliënten de mogelijkheid om vragen te stel-   wachten met spanning de reactie van de cursisten en hun
len en zich te laten informeren.                             begeleiders af!’


Het doel van de cursus is tweedelig:                         Meer informatie:
1. de cursisten maken kennis met het onderwerp vriend-       Marja Eding voor Ermelo tel.: 0341 - 5555450
schap en seksualiteit in een vertrouwde omgeving;            Mieke Swennen voor Apeldoorn tel.: 055 - 3696441
2. de cursisten leren passend weerbaar gedrag aan in on-
                                                                                                                                    lees verder
gewenste situaties.                                                                                                                 p. 25




                                                                                          april 2007      5   Spectrum
THEMA-ARTIKEL




Advisium: ‘Onze bijdrage
aan een zinvol bestaan’
        Door Ad Lock , b e l e i d s m e d e w e r ke r A d v i s i u m E r m e l o


        Via hoogwaardige ondersteuning bijdragen aan een zinvol bestaan. Dit motto van ’s Heeren Loo
        is met recht pretentieus. De medewerkers van Advisium bieden ondersteuning die de kwaliteit
        van de zorg verhoogt en die bijdraagt aan de kwaliteit van het bestaan. Ad Lock legt vanuit welk
        gedachtegoed dit gebeurt,

        Acties van Advisium vinden samen met de cliënt plaats.                        individueel functioneren van de persoon. Dit functioneren
        Bij ingewikkelde vragen gaan de dokter, de diëtist, de                        staat op zijn beurt in wisselwerking met de ondersteu-
        groepsleider en de pedagoog met de cliënt en zijn of haar                     ning. Ook wordt de intensiteit van de benodigde onder-
        familie om de tafel zitten. Terwijl de dagbesteding, de be-                   steuning beschreven.
        geleiders van wonen, de psycholoog en de logopedist op
        zoek gaan naar goede verwijzers voor de cliënt. Samen                         De onderzoeker Schalock wijst er op dat we er bij de on-
        werken we aan een betere dienstverlening vanuit de ach-                       dersteuning vooral op moeten letten dat deze bijdraagt
        tergrond dat de cliënt én recht heeft op ondersteuning én                     aan de kwaliteit van bestaan. Ieder mens streeft er naar
        een vraag kan hebben naar hele speciale zorg. De bezig-                       om te kunnen beschikken over wat hieronder puntsge-
        heden van Advisium zijn gericht op samenwerking met de                        wijs staat opgenoemd. Dit geldt, al of niet in aangepaste
        andere dienstverleners van ’s Heeren Loo, zoals de be-                        vorm, ook voor mensen met een beperking.
        geleiders in de woning of op de dagbesteding. En op het                       1.   Emotioneel welbevinden
        ondersteunen van het persoonlijk netwerk van de cliënt.                       2.   Interpersoonlijke relaties
                                                                                      3.   Materieel welbevinden
        Om ons werk goed te kunnen doen, is het belangrijk dat                        4.   Persoonlijke ontplooiing
        we cliënten goed leren kennen. Niet alleen wat betreft                        5.   Lichamelijk welbevinden en gezondheid
        hun mogelijkheden en beperkingen, begrip en inzicht.                          6.   Zelfbepaling
        Maar ook wat betreft het vermogen om zich aan te pas-                         7.   Sociale inclusie (erbij horen)
        sen aan de eisen die de omgeving aan hun stelt. Ook be-                       8.   Rechten
        kijken we in hoeverre zij in de gelegenheid zijn om deel te
        nemen aan de samenleving. Ook bezien we hun gezond-                           Competentieverhoging
        heid en conditie.We baseren ons hierbij op kennis van de                      Wat doet Advisium hiermee? Advisium moet hierbij twee
        Amerikaanse koepelorganisatie AAMR en van onderzoeker                         belangrijke uitgangspunten combineren.
        Schalock. De AAMR vertelt ons het volgende:                                   Ten eerste de roep om vraaggerichte ondersteuning. Hier-
                                                                                      bij is de autonomie en zeggenschap van de cliënt met
                                                                                      een verstandelijke beperking uitgangspunt van denken
    I. Verstandelijke
                                                                                      en handelen, waarbij we verwijzen naar het AAMR-onder-
  mogelijkheden
                                                                                      steuningsmodel en kwaliteit van bestaan (Schalock).
 II. Adaptief gedrag
                                                                                      Ten tweede is er het besef dat we te maken hebben met
 III. Participatie inter-      Ondersteuning       Individueel functioneren           mensen met ernstige beperkingen; mensen die veel
 actie en sociale rollen
                                                                                      moeite hebben om hun autonomie en zeggenschap te to-
 IV. Gezondheid
                                                                                      nen, en die vragen om een speciale en soms sturende
    V. Context                                                                        begeleiding.
                                                                                      Om deze twee zaken met elkaar te verbinden, moeten we
                                                                                      zowel de cliënten als hun netwerk (familie, begeleiders)
        In het eerste vak (zie bovenstaande figuur) wordt op ver-                     steun en helderheid bieden die kan bijdragen aan compe-
        schillende gebieden het functioneren van de persoon in                        tentieverhoging. Met als motto: we moeten er voor zorgen
        kaart gebracht, zowel zijn sterke als zijn zwakke kanten.                     dat het goed gaat met de cliënten én met de begeleiders.
        Door de lens van ondersteuning gezien, bepalen deze het                       Hoe? Dit kun je op de volgende pagina´s lezen.   •


        april 2007     6    Spectrum
                                                                                                               THEMA-ARTIKEL




Nederlandse Gebarentaal
makkelijk?
Door Ruth den Best e n , l o g o p e d i s t e E r m e l o


Het Groot Gebarenboek is in onbruik geraakt, omdat we in 2001 zijn overgestapt op de
Nederlandse Gebarentaal (NGT). Waarom eigenlijk, en wat zijn de verschillen?

Tot vijf jaar geleden werkten we op ’s Heeren Loo met          NGT makkelijk?
het Groot Gebarenboek, het dikke groene boek waarin            Iedereen die dit denkt, raad ik aan een cursus te volgen.
meer dan 1600 gebaren stonden getekend. Het was toen           Want het hierboven genoemde ‘uitbeelden’ is gebonden
gebruikelijk om tegen dove cliënten (en tegen horende          aan allerlei regels: je lichaamshouding, de stand van je
cliënten die dit nodig hadden) gewoon te praten en de          hoofd, je ogen, je gezichtsexpressie, de positie van je
belangrijke woorden in de zin te ondersteunen met een          handen en zelfs de stand van je wenkbrauwen. En dat
gebaar. Op deze manier gebruik maken van gebaren heet          allemaal tegelijk!
een gebarensysteem.
                                                               Doof geboren
Papa                                                           NGT is geen plaatjes tekenen in de lucht of een gek ge-
Sinds 2001 is het gebarenbeleid wezenlijk veranderd. We        zicht trekken. Het is de officiële taal van de prelinguaal
gebruiken in de communicatie met dove cliënten de Ne-          dove mensen. Dit zijn mensen die doof zijn geboren of
derlandse Gebarentaal (NGT). Een aantal gebaren uit de         dit zijn geworden voordat ze de gesproken taal hebben
NGT zijn anders dan we gewend waren uit het Groot Ge-          verworven. Deze taal is ontstaan binnen de dovenge-
barenboek:                                                     meenschappen zelf en heeft een eigen woordenschat en
                                                               grammatica.


                                                               Beter te begrijpen
                                                               Voor mensen die met dove cliënten werken, is het een
                                                               hele klus om NGT een beetje in de vingers te krijgen.
                                                               Dove cliënten gebruiken van nature al elementen uit de
                                                               grammatica van de NGT, afhankelijk van cognitieve, mo-
                                                               torische en communicatieve vaardigheden. Daarom be-
                                                               grijpen ze ook veel beter wat je vertelt in gebaren, als dit
                                                               in NGT gebeurt.


                                                               Meerwaarde
                                                               Omdat het wél communiceren terwijl je níet kan horen
gebaar PAPA uit het                   gebaar PAPA uit de NGT   heel belangrijk is, heeft het bij elkaar brengen van dove
Groot Gebarenboek                (zie het Klein Gebarenboek)
                                                               cliënten een grote meerwaarde. De mogelijkheden tot
                                                               communiceren met elkaar en de omgeving worden hier-
Je hoofd schudden                                              door enorm vergroot.
Maar NGT houdt veel meer in dan alleen een gebaar als
‘papa’ anders maken. Als je bijvoorbeeld het woord ‘nee’       Horen en zien
in NGT zegt, moet je, terwijl je de zin gebaart, je hoofd      Nederlandse Gebarentaal is absoluut een aanwinst voor
schudden. Verder is de volgorde van gebaren in een zin         de dove cliënten van ’s Heeren Loo. Maar ook horende cli-
anders dan de woordvolgorde in het Nederlands. De zin          enten kunnen veel profijt hebben van het bewust gebruik
‘het kopje staat op de tafel’ wordt in gebarentaal ‘tafel      van gezichtsexpressie, houding en bewegingen. Omdat zij
kopje op’. En in een verhaal over een hond wordt deze          dan kunnen horen én zien wat je zegt.    •
uitgebeeld. Dit lijkt simpel toneelspel, maar het is een es-
sentiële grammaticale vaardigheid om duidelijk te maken
welke persoon in het verhaal wat doet.



                                                                                          april 2007   7    Spectrum
THEMA-ARTIKEL




                                                                         ‘Ik kon zelfs
     Door Anita Ke u p e r, m e d e w e r ke r c o m m u n i c a t i e


     Ed Doornekamp woont ruim een half jaar aan Molenkamp 18 in Ermelo. Ed heeft een spierziekte
     en maakt veel gebruik van Advisium. Hij heeft fysiotherapie, logopedie en zijn rolstoel is aange-
     past door de instrumentmakerij. Ed wil wel iets vertellen over zijn ervaringen met Advisium. Op
     een zonnige dinsdagmiddag zoek ik hem op.


     Omdat Ed door zijn ziekte moeilijk praat, maakt hij gebruik         Je maakt dus veel gebruik van Advisium.
     van een spraakcomputer. Als we willen starten met het in-           Ja, ik heb fysiotherapie van Hester en logopedie van
     terview blijkt deze defect te zijn en wijken we uit naar zijn       Wilma. Ik heb het erg naar mijn zin bij de logopedie en de
     slaapkamer waar zijn gewone computer staat. Terwijl ik              fysiotherapie. Ik heb niets te klagen. Ik ben blij dat deze
     de vragen stel, geeft Ed antwoord via de computer.                  mensen er zijn, zij zorgen er voor dat het zo goed moge-
                                                                         lijk met me gaat. De logopedie heeft bijvoorbeeld gezorgd
     Waar heb je gewoond voor je in Ermelo kwam wo-                      voor een spraakcomputer.
     nen?
     Ik heb op de Gaffel in Nijkerk gewoond. Ik ben ook ge-              Vind je het goed dat Wilma en Hester in Spectrum
     boren in Nijkerk, daar wonen mijn ouders ook, ze komen              iets vertellen over wat jij doet bij de fysiotherapie
     elke week bij mij op bezoek. Ik heb ook nog twee broers,            en logopedie?
     die zijn ouder dan ik. Het bevalt me goed in Ermelo, ik heb         Dat lijkt me een heel goed plan.
     het reuze naar mijn zin.
                                                                         Wil je zelf nog iets kwijt, Ed?
     Hoe lang heb je deze spierziekte?                                   Nee, het leven is al zo kort. Het is goed.
     Ik heb ze twee jaar.
                                                                         Mogen we een foto van je maken en heb je ook
     Door jouw ziekte zal het steeds slechter met je                     voorkeur voor een plek?
     gaan, dat lijkt me moeilijk voor je.                                Wat dacht je van het PSV-stadion?
     Dat valt wel mee. Maar het gaat wel achteruit. Jammer
     genoeg wel. Voor dat ik deze ziekte kreeg, kon ik lopen,            Je hebt wel gevoel voor humor, maar dat lijkt me
     praten en zelfs voetballen met vrienden. Mijn vrienden              een beetje ver weg. Achter de computer, vindt je
     komen vaak bij me langs, dat vind ik fijn.                          dat ook goed?
                                                                         Ed steekt z’n duim omhoog.   •
     Heb je ook pijn of ben je erg moe?
     Ja, je kunt het vergelijken met een boer met kiespijn. Ik
     heb ook medicijnen.




     Pauline van Bennekom en Hester Houweling,
     fysiotherapeuten van Ed:
     ‘Sinds juli 2005 krijgt Ed fysiotherapie. Hij woonde toen           het bewegen staat centraal, ook het algemeen welzijn van
     nog in Nijkerk en kwam bij een fysiotherapeut in de eerste          Ed. Bijvoorbeeld wat een goed slaaphouding voor hem is,
     lijn terecht. Ed wordt behandeld om zijn beweeglijkheid             of aan welke eisen zijn rolstoel moet voldoen. Al deze as-
     en mogelijkheden tot bewegen zoveel mogelijk te onder-              pecten houden de behandeling afwisselend en samen met
     houden. Dit kan op verschillende manieren, bijvoorbeeld             Ed blijven we aanpassingen zoeken als zich een nieuwe
     fietsen op een hometrainer, lopen met een loophulpmid-              situatie voordoet.’
     del, of spelvormen vanuit zijn rolstoel. Maar niet alleen




     april 2007    8
                      Spectrum
                       Spectrum
voetballen met vrienden’




                 april 2007    Spectrum
                              9
THEMA-ARTIKEL




     Wilma van Vulpen, logopediste van Ed:
     De logopedie bij Ed begon ruim een jaar geleden. Ed            Vrouwenstem
     woonde nog op de Gaffel in Nijkerk en kreeg steeds meer        Daarnaast werd een aanvraag ingediend voor het aan-
     moeite met praten, kauwen en slikken. Ik ging elke week        passen van een ondersteunend communicatiemiddel. We
     op mijn fietsje naar de Gaffel om Ed logopedie te geven,       hebben gekozen voor een Allora, een draagbaar apparaat
     want ik woon er vlakbij. We oefenden houding, adem en          dat de door Ed getypte tekst uitspreekt. Ed mocht het
     stem, om het spreken te vergemakkelijken. Ik had daarbij       apparaat even uitproberen. ‘Natuurlijk krijg jij er een met
     regelmatig contact met de fysiotherapeut.                      een mannenstem,’ zei de logopediste van de firma die het
                                                                    apparaat leverde. Maar later kregen we een reactie van
     Een bord pap                                                   Ed: hij wilde liever de vrouwenstem, want die vond hij
     Daarnaast praatten Ed en ik over hoe het ging met kau-         beter te verstaan! Gelijk had Ed!
     wen en slikken. Ed was in die tijd al flink afgevallen. Door
     het moeizame kauwen en slikken, bleek hij ongemerkt            Kuchen
     steeds minder te eten. De diëtiste zorgde bij Ed voor een      Doordat Ed ruime ervaring heeft met computeren kan
     dieet met onder andere meer energieverrijkte voeding. En       hij de Allora na minimale instructie uitstekend bedienen.
     ik gaf het team van de Gaffel - en later ook het team van      We hebben veel gebruikte woorden en zinnen voorgepro-
     Polhuis de Luifel - een scholing over slikken, verslikken en   grammeerd. Als spreken niet meer lukt, mis je vaak ook
     wat eraan te doen valt. In detail werd in nauw overleg met     andere communicatieve geluiden, zoals je keel schrapen,
     Ed afgesproken wat er met iedere maaltijd zou gebeuren.        roepen, kuchen of lachen. Op onze eerstvolgende afspraak
     Ed vindt het bijvoorbeeld erg belangrijk om op zijn werk       gaan we van de bijgeleverde Cd-rom dergelijke geluiden
     gewoon brood te kunnen eten. Als ontbijt vindt hij een         in de Allora zetten. Ik verheug me er al op!
     bord pap prima. Door eens in de maand te kijken bij de
     maaltijd volg ik nu de slikvaardigheid en kan ik indien        Duim omhoog
     noodzakelijk snel reageren.                                    Toen ik laatst aan Ed vroeg hoe hij het communiceren
                                                                    vond gaan, vond hij het praten minder goed gaan. Steeds
     Gebaren                                                        meer is hij aangewezen op zijn Allora. Toen ik vroeg of
     Het was voor Ed (uiteraard) heel moeilijk dat hij steeds       de mensen in zijn omgeving goed naar hem luisterden en
     minder verstaanbaar kon praten. Duidelijk werd dat Ed          hem de tijd gaven om duidelijk te maken wat hij bedoelt,
     andere middelen nodig zou hebben om naast het spreken          stak hij zijn duim op: goed. Op de groep? Duim omhoog.
     te gebruiken. We hebben eenvoudige gebaren uitgezocht          Op je werk? Duim omhoog. Met je ouders? Duim omhoog.
     en die met ouders en de begeleiding van wonen en dagbe-        Fysio? Duim omhoog.
     steding geoefend. Het was wel even wennen voor Ed om
     deze te gebruiken, maar het blijkt nu heel handig. Vooral      Je best doen
     de gebaren ‘goed’, ‘fout’, ‘klaar’ en op je vingers tellen     Dat je ervan op aankunt dat, waar je ook komt en op welke
     (kiezen uit keuze 1 of 2) worden veel gebruikt.                manier je je ook uit, iedereen zijn best doet om je bood-
                                                                    schap werkelijk te begrijpen, is de basis voor geslaagde
                                                                    communicatie en daar draait het om bij logopedie.   •



    Jan Bossers, instrumentmaker over Ed:
                                                                    ‘Eds rolstoel hebben wij zo goed mogelijk ingesteld, waar-
                                                                    onder de armleuningen en de beensteunen. Dit is nodig om
                                                                    te voorkomen dat er te veel druk op de billen komt.Want
                                                                    Ed zit best wel veel uren per dag in zijn rolstoel. Verder
                                                                    zijn er anti-kiepsteunen aan de achterkant van de rolstoel
                                                                    gemaakt, niet de standaard, maar extra stevige, om er
                                                                    voor te zorgen dat Ed niet achterover kiept en zich daarbij
                                                                    bezeerd. In de rolstoel is ook een speciale heupgordel ge-
                                                                    plaatst, net als op de huiskamerstoel, alleen zijn op deze
                                                                    kussentjes gemaakt om drukplekken te voorkomen. Ed
                                                                    heeft inmiddels ook een andere rugleuning gehad, omdat
                                                                    hij de vorige heeft gebroken. Verder is een nieuwe rolstoel
                                                                    aangevraagd, eentje die beter bij Ed past.’



     april 2007   10 Spectrum
                  10 Spectrum
                                                                                                                  THEMA-ARTIKEL


Active Support methode Wales ook in ’s Heeren Loo?




‘Het is hun huis.
Ik ben hier te gast.’
Door Annemieke Ho o g s t a d , p e d a g o o g E r m e l o


Het enthousiasme over de methode Active Support is groot na een werkbezoek aan zorginstellin-
gen in Wales. Zou de methode ook iets voor ’s Heeren Loo kunnen zijn? Een onderzoeksvoorstel
over deze vraag is ingediend bij het Steunfonds.


Afgelopen februari hebben medewerkers van ’s Heeren           gelijkwaardigheid die wordt gezocht in de relatie tussen
Loo en Reinaerde, dienstverlening aan mensen met een          de cliënt en de begeleider.
handicap, een inspirerend bezoek gebracht aan zorgin-
stellingen in Wales. Hier werkt men al jaren met de me-       Dagelijks de krant voorlezen
thode Active Support. Deze werkwijze is in de jaren 90        In Wales zie je dit duidelijk terug. Bijvoorbeeld in de in-
ontwikkeld vanwege de grootschalige deïnstitutionalise-       dividuele plannen. Thema’s bij het opstellen hiervan zijn
ring die daar toen gaande was: mensen met een verstan-        ‘Wat is belangrijk voor mij?’, ‘Mijn sterke voorkeuren en
delijke beperking verhuisden vanuit de zorginstelling naar    behoeftes zijn …’, ‘Grote thema’s in mijn leven zijn …’.
een woonwijk.                                                 Maar we zien het niet alleen terug in de visie, maar ook
                                                              in de manier van werken: samen met de cliënt in plaats
                                                              van voor de cliënt. Er wordt niet ‘over’ cliënten gepraat.
                                                              Als je een huis binnenkomt, merk je dat je in het huis van
                                                              cliënten bent. Zo laat een bewoner tijdens het bezoek de
                                                              kast met zijn verzameling brandweerauto’s zien. Hij laat
                                                              ook trots zien dat hij tosti’s kan maken. Verder hoorden
                                                              we dat in een groepje van de dagbesteding de krant da-
                                                              gelijks wordt voorgelezen, op verzoek van de cliënten. Zo
                                                              zijn er vele voorbeelden!


                                                              Onderzoeksvoorstel
                                                              Wales heeft natuurlijk een andere cultuur dan Nederland.
                                                              Maar we denken dat het ook kan in Nederland. Met weten-
                                                              schappelijk onderzoek willen we helder krijgen wat de ef-
                                                              fecten van Active Support bij ons kunnen zijn. Momenteel
                                                              werkt ’s Heeren Loo samen met andere instellingen en
                                                              universiteiten om dit onderzoek te kunnen doen. Ik heb
Uitbreiden vriendenkring                                      zojuist een onderzoeksvoorstel ingediend bij het Steun-
De methode Active Support is er op gericht begeleiders te     fonds van ’s Heeren Loo. Het is voor mij een uitdaging
helpen bij het anders gaan denken over cliënten. Met als      theorie en praktijk samen te laten komen om zo een be-
motto: geef hen meer dan voorheen het heft in handen in       tere zorg voor cliënten te realiseren.     •
hun dagelijks leven. Niet alleen wat betreft huishoudelijke
taken zoals bijvoorbeeld zelf leren koffie zetten, maar ook
wat betreft het uitbreiden van de kennissen- en vrienden-
kring en een actieve deelname aan de samenleving.


Gelijkwaardigheid
‘Het is hun huis. Ik ben hier te gast.’ Dit is de basishou-
ding van begeleiders bij de methode Active Support.
De kracht van Active Support ligt vooral in de uitgangs-
positie voor de cliënt (midden in de samenleving) en in de



                                                                                            april 2007       11 Spectrum
THEMA-ARTIKEL


                                          Nieuw beleid over fysieke belasting cliënten in de maak:




Gezond werken op de dag
     Door Pauline va n B e n n e ko m e n Lyd i d e L a n g e , fy s i o t h e ra p e u t e n E r m e l o



     Er is geen Arbo-beleid voor mensen met een verstandelijke beperking, terwijl zij meer en meer
     deelnemen aan het arbeidsproces in de vorm van dagbesteding. Daarom start de vakgroep fysio-
     therapie een innovatieproject om te komen tot een Beleid Fysieke Belasting voor cliënten.


     Mensen met een verstandelijke beperking nemen steeds                       van de dagbesteding. Het plan is de pilot op verschillende
     meer deel aan een arbeidsproces of aan andere vormen                       locaties in Ermelo en Apeldoorn te laten plaatsvinden.
     van dagbesteding. Er is bij deze vormen van arbeid en
     dagbesteding regelmatig sprake van gezondheidsrisico’s                     Coördinator fysieke belasting
     door fysieke belasting. Voor deze mensen is er echter nog                  Het is van belang dat begeleiders van de dagbesteding-
     geen Arbo-beleid vastgesteld. Terwijl het ook voor hen                     groepen die meedoen aan de pilot, zicht hebben op de
     erg belangrijk is om in een verantwoorde houding te wer-                   fysieke belasting van de cliënten op hun groep. Daarom
     ken in een ergonomisch ingerichte werkplek. Een goede                      worden op de deelnemende dagbestedinggroepen mede-
     houding, de juiste tiltechniek en de juiste wijze van du-                  werkers aangesteld als coördinator fysieke belasting. Zij
     wen en trekken zijn van groot belang om klachten aan het                   krijgen een training op het gebied van houding, beweging
     bewegingsapparaat te voorkomen.                                            en fysieke belasting. Deze wordt gegeven door deskun-
                                                                                digen van de vakgroep fysiotherapie. Vervolgens worden
     Innovatieproject                                                           met deze coördinatoren ‘fysieke belasting afspraken’ ge-
     Met een pilot op verschillende dagbestedinggroepen binnen                  maakt. Dit zijn afspraken over werkplekonderzoek en trai-
     ’s Heeren Loo Midden-Nederland willen we eerst komen tot                   ning van de cliënten.
     een Beleid Fysieke Belasting voor cliënten én dit daarna im-
     plementeren. Dit alles in samenwerking met medewerkers                     Werkplekonderzoek
                                                                                De werkplekken van de cliënten worden beoordeeld op
                                                                                bijvoorbeeld de juiste werkhoogte, de opstelling en de
                                                                                kwaliteit van het meubilair en de materialen, en de aan-
                                                                                wezigheid van noodzakelijke hulpmiddelen. Als het nodig
                                                                                is, wordt een voorstel gemaakt voor verbetering van de
                                                                                werkplek.


                                                                                Training
                                                                                Bij het ontwikkelen van een training voor cliënten zullen
                                                                                we deze aanpassen aan het niveau van de cliënt. Hiervoor
                                                                                maken we instructiemateriaal met veel beeldmateriaal als
                                                                                foto’s, tekeningen of pictogrammen. Ook met andere vor-
                                                                                men van training, zoals het oefenen van een beweging
                                                                                of het samen uitvoeren van een werkhandeling, zal wor-
                                                                                den gewerkt aan een minder belastende werktechniek.
                                                                                Training kan rechtstreeks aan de cliënt worden gegeven,
                                                                                maar ook via adviezen aan de begeleiders.


                                                                                Workshop
                                                                                Ter voorbereiding op de pilot bieden we een workshop
                                                                                ‘Gezond Werken’ aan. Deze workshop is een aanzet om
                                                                                aandacht te vragen voor de verschillende aspecten van
                                                                                fysieke belasting die een rol spelen bij de werkzaamheden
                                                                                van cliënten van de dagbesteding. De workshop wordt ge-
                                                                                geven op de verschillende locaties, op afspraak, en is be-
                                                                                doeld voor medewerkers én cliënten.   •


     april 2007    12 Spectrum
besteding




 Functionele fysiotherapie bij senioren met een verstandelijke beperking




                                                                                                                                                THEMA-ARTIKEL
 Behandeling op locatie sleutel tot succes
 Door Martijn Venhu i ze n , fy s i o t h e ra p e u t A p e l d o o r n


 Het afgelopen jaar is er een behandelprogramma ontwikkeld om senioren te helpen die
 problemen hebben met opstaan en lopen. De samenwerking tussen fysiotherapeuten en de
 mensen om de cliënt heen is daarbij de sleutel tot succes gebleken.


 De functionele fysiotherapie onderzoekt en behandelt de                   Fysiotherapeut vaker op woongroep
 cliënt in de omgeving waar de problemen met opstaan of                    Om de groepsleiding de juiste ondersteuning te geven,
 lopen zich voordoen. Als bijvoorbeeld lopen naar het toilet               zijn formulieren ontwikkeld om de problemen met op-
 een probleem is, kan de rollator te laag zijn afgesteld of                staan en lopen goed in kaart te brengen en te volgen. De
 de vloer te glad zijn. Ook kan het zijn dat medewerkers                   fysiotherapeut zal voor een goede overdracht steeds meer
 het moeilijk vinden om in te schatten wat een cliënt nog                  op de woongroep of op de dagbesteding aanwezig zijn.
 zelfstandig kan. Anders gezegd, de oorzaken van het pro-                  Het project heeft een duidelijk behandelprogramma op-
 bleem zijn vaak belemmeringen in de omgeving.                             geleverd dat:
                                                                           • samenwerking tussen groepsleiding/activiteitenbegelei-
 Medewerkers krijgen inzicht                                                 ding en fysiotherapeuten rond de cliënt waarborgt;
 Wat zijn de belangrijkste conclusies van het project over                 • aansluit bij de belevingswereld van de cliënt;
 het ontwikkelen van een behandelprogramma?                                • aansluit bij de huidige inzichten rond motorisch leren;
 • Wanneer het fysiotherapeutisch onderzoek en de be-                      • instrumenten bevat om de behandeling te begeleiden
   handeling worden uitgevoerd op locatie dan levert dat                     en resultaten te evalueren.
   vaak de noodzakelijke informatie op voor een goede be-
   handeling en een goed resultaat.                                        Deze manier van werken is voor onze afdeling niet nieuw,
 • Ouder wordende cliënten kunnen vaak geholpen worden                     maar zal steeds vaker worden toegepast.
   als de behandeling met name gericht is op het onder-
   steunen van medewerkers. Door samen met de fysio-                       Als je geïnteresseerd bent in deze werkwijze en de verdere con-
   therapeut te kijken naar de cliënt, krijgen medewerkers                 clusies dan kun je het volledige verslag opvragen door een mail te
   inzicht in de mogelijkheden van de cliënt en in hoe zij                 sturen naar martijn.venhuizen@sheerenloo.nl. Binnenkort zal er
   hem of haar het beste kunnen begeleiden.                                ook meer informatie beschikbaar komen via het intranet. •



                                                                                                         april 2007    13 Spectrum
                                                                                                                       13
THEMA-ARTIKEL




Communicatiepaspoort voor
                                                                                                               THEMA-ARTIKEL




beter contact                                                  Pas op, valgevaar!!
                                                               Do o r A n n e m a r i e M e n k ve l d , fy s i o t h e rap e ut Apeldoorn

 Door Danielle te Ka a t–van d e n O s ,
 logopedist Ermelo                                             De afdeling fysiotherapie heeft valpreventie op
                                                               de agenda gezet. Nieuw is dat drie afdelingen
 Sneller en beter contact maken met cliënten                   nu ook meewerken aan een landelijk verbeter-
 met een zeer ernstige verstandelijke beper-                   traject van het Ministerie van Volksgezondheid,
 king. Dit wordt mogelijk met een nieuw hulp-                  Welzijn en Sport. Wat zijn hierbij de doelen?
 middel: het communicatiepaspoort.
                                                               Met de groei van het aantal ouderen met een verstande-
                                                               lijke beperking, gaan problemen die gerelateerd zijn aan
 Cliënten met een zeer ernstige verstandelijke beperking
                                                               ouderdom een steeds grotere rol spelen. Zoals valinciden-
 worden vaak niet of niet goed begrepen. Zij communice-
                                                               ten met letsels (zoals een fractuur) als gevolg. De afdeling
 ren voornamelijk met lichaamstaal, met mimiek of met
                                                               fysiotherapie in Apeldoorn krijgt regelmatig aanmeldin-
 geluiden als huilen, lachen, schreeuwen. Om de commu-
                                                               gen van cliënten die zijn gevallen en hier letsel aan heb-
 nicatie tussen de cliënt en de mensen om hem of haar
                                                               ben overgehouden.
 heen te bevorderen is het communicatiepaspoort ontwik-
 keld.                                                         Wat is er al?
                                                               Daarom heeft de afdeling fysiotherapie valpreventie op
 Reacties cliënt
                                                               de agenda gezet. Zij is gestart met het zoeken naar infor-
 Het communicatiepaspoort is een kaart op A4 formaat
                                                               matie hierover. Binnen ziekenhuizen, verpleeg- en verzor-
 waarop met tekst en beeld de communicatiemogelijkhe-
                                                               gingshuizen zijn namelijk instrumenten beschikbaar om
 den van de cliënt staan beschreven. Iedere cliënt heeft
                                                               cliënten met een verhoogd risico op vallen en fracturen op
 zijn eigen kaart, die na een logopedisch onderzoek wordt
                                                               te sporen. Om deze instrumenten ook inzetbaar te maken
 gemaakt door medewerkers van de vakgroep logopedie.
                                                               voor ouderen met een verstandelijke beperking, zijn deze
 Op de voorzijde van de kaart staat beschreven hoe de
                                                               door de afdeling fysiotherapie aangepast en gebundeld in
 cliënt reageert als hij of zij bijvoorbeeld vrolijk, boos,
                                                               een “Checklist Val- en Fractuurrisico”.
 bang of verdrietig is (zie pagina hiernaast, bovenste af-
 beelding). Op de achterzijde van de kaart vind je informa-    Landelijk verbetertraject
 tie over de visus, het gehoor en het gevoel van de cliënt.    Hierna kwam de vraag mee te werken aan een landelijk
                                                               verbetertraject Valpreventie. Dit is een initiatief van het
 Rolstoel of tas
                                                               Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Aan
 De vakgroep logopedie maakt sinds 2006 steeds meer
                                                               deze verbetertrajecten nemen instellingen uit verschil-
 gebruik van het communicatiepaspoort. De kaart wordt
                                                               lende sectoren deel.
 bevestigd aan de rolstoel of aan de tas van de cliënt. De
 kaart kan worden gebruikt als je de cliënt niet begrijpt of   Risico’s herkennen
 bij een eerste kennismaking. Het communicatiepaspoort         Drie afdelingen nemen vanuit de afdeling fysiotherapie in
 is gericht op het maken van contact in de vorm van sa-        Apeldoorn deel aan een pilot van het verbetertraject Val-
 men iets beleven of een gesprek. Voor mensen die geen         preventie, te weten twee woongroepen en een dagbeste-
 mogelijkheden hebben tot het voeren van een gesprek is        dingsgroep. De doelen zijn:
 de inhoud van de kaart gericht op:                            • aandacht geven aan vallen, de gevolgen van vallen en
 • de wijze van benaderen en het maken van contact                preventieve mogelijkheden;
 • de wijze waarop de cliënt communiceert met een ander        • hierdoor vermindering van het aantal valincidenten;
   of dingen duidelijk probeert te maken.                      • een richtlijn opzetten om risico’s voor vallen en fractu-
                                                                  ren bij cliënten te herkennen.
 Met de kaart wordt de wijze van communiceren afgestemd
 op het communicatieniveau van de cliënt. Hierdoor zullen      Zorgzwaarte
 de cliënt en zijn of haar communicatiepartner elkaar eer-     Het uiteindelijke doel is een duidelijk beeld krijgen van
 der en beter begrijpen.   •                                   wat wij kunnen doen om de zorgzwaarte van onze cliën-
                                                               ten zo laag mogelijk te houden.       •



                                                                                       april 2007     15 Spectrum
THEMA-ARTIKEL


                                                            Fysiotherapie
                                                            Een stoere meid met een enkelfractuur krijgt looptraining.
                                                            Een jongen, met een progressieve neurologische aandoe-
                                                            ning, wil zo zelfstandig mogelijk blijven. Welke voorwaar-
                                                            den en hulpmiddelen hebben zij hiervoor nodig?
                                                            De externe cliënten, bewonersfitness, groepsbehandelin-
                                                            gen en het onderhouden van contacten met ouders, be-
                                                            geleiders, paramedici, orthopedagogen en artsen maken
                                                            deel uit van mijn dagelijks werk.
                                                            Pascale Aldenhoff, paramedische zorg Ermelo




In het kort
                                                            Ergotherapie
                                                            Het uitvoeren van dagelijkse activiteiten verloopt niet
                                                            altijd vanzelfsprekend voor mensen met een verstande-
                                                            lijke beperking. Het doel van de ergotherapie is mensen
     Medewerkers van Advisium vertellen over                in staat te stellen zo zelfstandig mogelijk te functioneren
                                                            in hun omgeving. Dit kan thuis zijn, op het werk of op het
     hun werk. Wat zijn zoal hun dagelijkse bezig-
                                                            activiteitencentrum. De ergotherapeut analyseert door
     heden?                                                 middel van observaties waarom iemand ergens moeite
                                                            mee heeft. Ergotherapeutische behandeling stimuleert
                                                            het uitvoeren van praktische vaardigheden. Dit wordt ge-
                                                            daan met training, adviezen aan ouders en begeleiders, of
                                                            het adviseren en leren omgaan met een hulpmiddel.
                                                            Daphne Koldenhof, paramedische zorg Apeldoorn,




                  Herman de Waal                           Jeanette Niekus                                       Mariëlle Rouleaux




                               directie


       onderdeels-
                              manager
                                                           Advisium
        commissie
                                                           Apeldoorn en Ermelo
                                      beleids
                   secretariaat
                                    medewerkers


                                                                               ERMELO                     APELDOORN

        orthopedie          geestelijke        A&I
                                                                                paramedisch




                                                                                                                   paramedisch




                            verzorging      advies- en
                                                                     medisch




                                                                                                       medisch
                                                                                              * P&PD




                                                                                                                                 * P&PD




                                          informatiepunt




     april 2007   16 Spectrum
Arts voor verstandelijk gehandicapten (AVG)                   Geestelijke verzorging
Medische zorg leveren aan mensen met een verstande-
lijke beperking. Dit houdt in voor Schuylenburg en het        warmte
Hietveld in Beekbergen: spreekuur draaien, visites afleg-     en licht
gen, mono- en multidisciplinaire besprekingen bijwonen,       de paaskaars brandt
overleg voeren met familie en specialisten, behandelen        wij zijn niet alleen
van externe cliënten (zogenaamde polipatiënten). Daar-        kerk
naast werkzaamheden verrichten als BOPZ-arts voor De
Beele in Voorst en als teamarts voor Passerel (Pippo, Dog-    tijd
                                                              vrijdag club
gersbank en de Bascuul) in Apeldoorn.
                                                              naar verhalen luisteren
Herman de Waal, Medische zorg Apeldoorn
                                                              samen hand in hand
                                                              bijbel
Psychodiagnostiek
Psychologische testen afnemen bij (interne en externe)
                                                              samen
cliënten en gegevens over hen verzamelen. Bijvoorbeeld
                                                              we praten
door dossieronderzoek, observatie of het invullen van
                                                              er is stilte
vragenlijsten met ouders of begeleiders. De resultaten
                                                              jij geeft een hand
hiervan verwerk ik tot een verslag, waarin ik ook mijn        ontmoeting
interpretaties geef. Hiermee lever ik een bijdrage aan de
beeldvorming over de cliënt.                                  rouw
Jeanette Niekus, P&PD, Apeldoor                               stille tranen
                                                              teken van hoop
Orthopedagogie                                                hand op de schouder
Orthopedagoog binnen ’s Heerenloo: een boeiende, geva-        troost
rieerde baan! Mensen met moeilijk verstaanbaar gedrag
hebben mijn grootste aandacht. Meedenken, adviseren,          pastoraat
ondersteunen en samenwerken met hun begeleiders en            geestelijke verzorging
alle betrokkenen. Met kwaliteit van bestaan als kerndoel.     dat wat bezield
Scholingen Persoonlijk Plan, autisme, haptonomie en di-       ontdekkend zoeken zingevend onderweg
agnostisch onderzoek binnen onze auti-poli zijn daarnaast     samen
kernactiviteiten.
Mariëlle Rouleaux, orthopedagoog en GZ-psycholoog,
Apeldoorn                                                     Martin ter Veen, pastoraal werker




Management                                   Medische zorg Ermelo                       Orthopedie
flat A-4, locatie Ermelo                     • artsen                                   • instrument- en schoenmakerij
telefoon: 0341 - 555 478                     • apotheek                                 Het Keerpunt
mies.schut@sheerenloo.nl                     • laboratorium                             telefoon: 0341 - 555 571
                                             • mondhygiënist                            willeke.hoeven@sheerenloo.nl
Advies en Informatie                         Dupontcentrum
telefoon: 0800 - 3555 555                    telefoon: 0341 - 555 400                   P&PD Schuylenburg
advieseninformatie.mn@sheerenloo.nl          secr.medischteam.mne@sheerenloo.nl         • pedagogen/psychologen
                                                                                        • psychodiagnostiek
Geestelijke Verzorging                       Paramedische zorg Schuylenburg             • casemanagers (g.t.)
pastorie Ermelo                              • fysiotherapie                            Het Loohuis
telefoon: 0341 - 555 429                     • logopedie                                • creatieve therapie
secr.pastoraat@sheerenloo.nl                 • dieëtetiek                               De Terp
gebouw Hannah Apeldoorn                      • ergotherapie                             telefoon: 055 - 3696 441
telefoon: 055 - 3696 451                     Het Loohuis                                maureen.buurkes@sheerenloo.nl
medewerkers.pastoraat@sheerenloo.nl          telefoon: 055 - 3696 178
                                             fysiotherapie-apeldoorn@sheerenloo.nl      P&PD Ermelo
Medische zorg Schuylenburg                                                              • pedagogen/psychologen
• artsen                                     Paramedische zorg Ermelo                   • psychodiagnostiek
• apotheek                                   • fysiotherapie                            • g.t. (casemanagers)
• lab./doktersassistent                      • logopedie                                De Villa
• mondhygiënist                              • diëtetiek (Dupontcentrum)                telefoon: 0341 - 555 450
Het Loohuis                                  • ergotherapie                             secr.ppt.mne@sheerenloo.nl
telefoon: 055 - 3696 404                     Het Keerpunt
cintha.puister@sheerenloo.nl                                                            * P&PD = Pedagogische & Psychologische
                                             telefoon: 0341 - 555 571                   Dienstverlening
                                             ina.van-de-horst@sheerenloo.nl

                                                                                        april 2007   17 Spectrum
                                                                                                     17
THEMA-ARTIKEL


                                            Cursus alleen niet voldoende




Hulp nodig bij het in de pra
     Door Janna Ve r s t ra t e n , d i ë t i s t e E r m e l o



     Op je Gezondheid! Zo heet een nieuwe cursus voor cliënten over een gezonde
     leefstijl, met voldoende beweging en gezonde voeding. De eerste pilot is afge-
     rond en de eerste conclusies zijn: de kennis is toegenomen, maar de stap naar
     toepassen in de praktijk is voor veel cliënten nog te groot.


     We weten het allemaal van de mediacampagnes: de ge-          beperking een grotere kans hebben op een aantal veel
     middelde Nederlander eet ongezond, rookt teveel en be-       voorkomende gezondheidsproblemen. Daarnaast heeft
     weegt te weinig. Deze leefstijl werkt overgewicht in de      deze doelgroep vaak ook onvoldoende kennis over de ei-
     hand en vergroot de kans op chronische ziekten. Met          gen gezondheid.
     campagnes probeert de overheid de Nederlandse bevol-
     king te stimuleren om gezonder te leven.                     Fysiotherapeute en diëtiste
     Dat is vreemd                                                Pauline van Bennekom en Janna Verstraten zagen het daar-
     Projecten die gericht zijn op het bevorderen van een ge-     om als een uitdaging, maar ook als noodzaak, om gezonde
     zonde leefstijl bij mensen met een verstandelijke beper-     leefgewoonten ook bij deze doelgroep onder de aandacht
     king bestaan echter nog niet. Dat is vreemd, zeker wan-      te brengen. Daarom hebben de fysiotherapeute en diëtiste
     neer je je bedenkt dat mensen met een verstandelijke         uit Ermelo de cursus Op je Gezondheid! ontwikkeld.




     april 2007     18 Spectrum
                                                                                                                    THEMA-ARTIKEL
                                                                                                             THEMA-ARTIKEL




ktijk brengen                                                  Help, Jan verslikt zich vaker!!
                                                               Do o r H e t s l i k t e a m Sc h u y l e n b u r g A p e l d o orn


                                                               Jan heeft steeds meer moeite met zelfstandig eten en
                                                               drinken. De mondmotoriek gaat achteruit, wordt slap-
                                                               per en trager. Hierdoor verloopt de verwerking van het
 Wat gebeurt er in je lijf?
                                                               eten en drinken in de mond moeizaam. Jan verslikt zich
 De cursus bestond uit elf bijeenkomsten, waarin spelen-
                                                               steeds vaker. Behalve een gemalen warme maaltijd heeft
 derwijs kennis werd overgedragen. Omdat niet alle deel-
                                                               hij geen voedingsaanpassingen.
 nemers konden lezen en schrijven, moest de informatie
 gevisualiseerd worden. Daarom hebben de cursuslei-
                                                               Specifieke kennis
 ders de informatie ondersteund met powerpointpresen-
                                                               Eet-, drink- en slikproblemen komen veel voor bij mensen
 taties. Tijdens de lessen deden de deelnemers mee aan
                                                               met een verstandelijke beperking. Vanwege de ingewik-
 (vragen)spelletjes, discussies en beweegactiviteiten. In
                                                               kelde problematiek bij slikstoornissen is voor een effec-
 de cursus kwamen onder andere de volgende onderwer-
                                                               tieve behandeling de specifieke kennis van verschillende
 pen aan bod:
                                                               disciplines     nodig. Daarom is in Schuylenburg een slik-
                                                               team opgezet.
 •   de spijsvertering;
 •   wat gebeurt er in je lijf als je gaat bewegen?;
                                                               Slikprobleem
 •   de schijf van vijf;
                                                               De kern van het slikteam wordt gevormd door de logope-
 •   welke sporten/activiteiten vind ik leuk?;
                                                               dist, de diëtist, de ergotherapeut en de arts. Deze komen
 •   wat heb ik op een dag nodig?;
                                                               één keer in de twee weken bij elkaar. De fysiotherapeut,
 •   hoe lang moet ik iedere dag bewegen?
                                                               tandarts, mondhygiëniste en orthopedagoog kunnen op
                                                               consultbasis ingeschakeld worden. Om passende maat-
 Een echt diploma
                                                               regelen te kunnen treffen, is een goede analyse van het
 Alle deelnemers kregen een cursusmap, met daarin een
                                                               slikprobleem essentieel. Daarom wordt de cliënt onder
 beknopte versie van de lesinhoud en huiswerkopdrachten.
                                                               andere geobserveerd tijdens het eten en drinken. Hierbij
 Hiermee kon de informatie thuis herhaald worden. Onder-
                                                               wordt vooral gekeken naar wat er in de mond van de cli-
 steuning van de groepsbegeleiding was dan ook nodig. Na
                                                               ent gebeurt. Eventueel kunnen de andere fases van het
 afronding van de cursus kregen alle deelnemers een echt
                                                               slikken met een slikvideo onderzocht worden in het zie-
 diploma, dat zij vol trots in ontvangst namen.
                                                               kenhuis. Op basis van de bevindingen geeft het slikteam
                                                               adviezen of stelt een behandelplan op.
 Evaluatie
 De deelnemers gaven aan dat ze de cursus als erg gezellig
                                                               Energie over
 hebben ervaren. Maar voor de cursusleiders bleek het in
                                                               Zo besluit het slikteam dat Jan beter niet meer zelfstan-
 de praktijk erg lastig te zijn om een cursus te ontwikke-
                                                               dig kan eten en drinken. Door de achteruitgang van zijn
 len die geschikt is voor een zo diverse groep cliënten als
                                                               motoriek kost hem dit teveel energie. Bovendien wordt
 deze. Want het concentratievermogen van de deelnemers
                                                               door vermoeidheid het risico op verslikken alsmaar groter.
 bleek erg verschillend. Ook hadden sommige deelnemers
                                                               Omdat de mondmotoriek slapper en trager is geworden,
 al enige basiskennis, voor anderen was alles nieuw. Daar-
                                                               zijn er aanpassingen gedaan in de consistentie van het
 naast was het een hele uitdaging om kennis over te dra-
                                                               eten en drinken. Ook het eet- en drinkgerei is aangepast.
 gen en hierbij zo min mogelijk tekst te gebruiken.
                                                               Hiernaast heeft het slikteam de groepsleiding geadviseerd
 ersteuning nodig
                                                               om bij Jan meer tijd te nemen voor het aanbieden van
 De conclusie van deze pilot is, dat bij een groot deel van
                                                               eten en drinken. Kleine happen en slokken is het devies
 de deelnemers de kennis is toegenomen. De stap naar de
                                                               en wachten met de volgende hap of slok totdat de mond
 toepassing in de praktijk is echter voor velen te groot. Om
                                                               goed leeg is. Na evaluatie met de groepsleiding blijkt dat
 concrete gedragsverandering te bereiken, is veel begelei-
                                                               de adviezen van het slikteam een positieve uitwerking
 ding en ondersteuning nodig op alle fronten; niet alleen
                                                               hebben. Jan verslikt zich minder en lijkt meer energie
 op de leefgroep, maar ook op het werk en bij familie.   •
                                                               over te hebben voor ander dingen.             •




                                                                                         april 2007       1 Spectrum
INFORMATIEF




Open dag voor ouders in De
    Door Ron Co r n e t , p r o j e c t l e i d e r d a g b e s t e d i n g E r m e l o



    De Ervaring in Nunspeet is niet zomaar een activiteitengebouw, maar noemt zich met recht ook
    een expertisecentrum voor mensen met ernstig meervoudige beperkingen (EMB). Op 17 februari
    werd er een open dag gehouden voor ouders en wettelijk vertegenwoordigers. Een verslag van
    deze dag.

    De dag begon met een terugblik. Hoofd dagbesteding An-                                altijd beginnen en eindigen, en waar ze ’s middags eten.
    neke Poortstra vertelde in haar toespraak wat de reorga-                              Te vaak zien we dat autisten niet gestructureerd, maar
    nisatie van de regio Dagbesteding in 1997 teweegbracht.                               gestraktureerd worden: elke dag hetzelfde, op dezelfde
    Ineens had iedereen recht op acht dagdelen dagbeste-                                  manier. Wij geloven daar niet in. Een autist kan heel veel,
    ding. Daar zaten ze dan, de mensen met EMB en het per-                                mits de begeleidingsstijl juist is. Dat bleek ook: binnen
    soneel, in Nieuw Zeezicht en de School. De mensen van                                 zes weken deden ze vrolijk mee aan het bezoeken van de
    dagbesteding hadden wel een overdracht gehad vanuit de                                themaruimtes.
    thuissituatie, maar verder kenden ze deze mensen nog
    niet. Ook wisten zij nog weinig over een geschikte dagbe-                             Leertraject horeca
    steding voor mensen met EMB, en was er weinig materi-                                 In 2004 zijn we ook gestart met de groep dienstverlening,
    aal voorhanden.                                                                       bestaande uit mensen die allemaal een opleiding wilden
                                                                                          volgen om naar werk in de horeca te kunnen toegroeien.
    Gebouw niet geschikt                                                                  Ze waren gastheer of gastvrouw voor de mensen die hier
    Daarom ontwikkelde Dagbesteding toen samen met het                                    dagbesteding kregen, zorgden voor koffie en thee en hiel-
    Trimbos-instituut een opleiding die nog steeds in het land                            den een deel van het gebouw schoon. Dit is nog altijd een
    wordt gegeven. Ook werd heel wat materiaal aangeschaft,                               deel van hun takenpakket, maar de naam van de groep is
    of geschonken door stichting De Klink. Verder bleek met                               – terecht - omgedoopt in leertraject horeca.
    name de School niet geschikt te zijn en werd er gezocht
    naar een beter gebouw. En in 2004 werd De Ervaring ge-                                Staan te trappelen
    vonden. Het stond niet, zoals de bedoeling was, midden                                Zestien mensen van ’s Heeren Loo en acht mensen met
    in de samenleving, maar wel los van het terrein. Hierdoor                             niet-aangeboren hersenletsel hebben inmiddels een lan-
    kregen de cliënten dezelfde ervaring als andere mensen                                delijk erkend certificaat gehaald. De volgende acht staan
    die naar hun werk gaan.                                                               al te trappelen om te beginnen. Er is ook een afgeleide
                                                                                          cursus ontwikkeld voor mensen met een matige verstan-
    Variatie in sfeer                                                                     delijke beperking onder het motto ‘Wie niet leerbaar is,
    We wisten al het een en ander uit onderzoeken van prof.                               is wel trainbaar’. Door het leertraject te koppelen aan de
    dr. Carla Vlaskamp. Volgens haar hebben mensen met                                    andere horecagroepen van onze regio hebben cursisten
    EMB een zeer ernstige verstandelijke beperking én een                                 de mogelijkheid om, elk op eigen zijn niveau, doelgericht
    zeer ernstige motorische beperking, zijn zij óf doof óf                               te werken aan hun toekomst.
    blind, ontstaan voor het achttiende jaar door stoornis-
    sen van neurologische aard. Deze mensen zijn 75 procent                               Ouderparticipatie
    van hun dag aan het wachten, want medewerkers heb-                                    Dagbesteding is in die tien jaar gegroeid. We hebben ons
    ben maar één paar handen. Van daaruit ontstond het idee                               ontwikkeld, en de zorgvragers gelukkig ook. We hebben
    om te gaan werken met themaruimtes. Mensen komen ’s                                   onze visie duidelijk op papier staan en weten waar we
    morgens en ’s middags in een andere ruimte. Ze krijgen                                naar toe willen, samen met ouders. Want we hebben ook
    daardoor meer variatie in de sfeerbeleving.                                           de ouders nodig om het verhaal van de zorgvrager te ver-
                                                                                          tellen. Zij hebben lang met hem of haar geleefd en weten
    Gestraktureerd                                                                        vaak wat wel of niet werkt. Die kennis hebben we nodig
    Maar omdat er ook mensen zijn die niet onder de noemer                                om te bedenken welke begeleidingsstijl een zorgvrager
    EMB vallen, zoals mensen met een stoornis in het au-                                  nodig heeft. Een zorgvrager heeft recht op samenwerking
    tistisch spectrum die behoefte hebben aan veiligheid en                               tussen ouders, wonen en dagbesteding. Om die reden
    structuur, zijn er ook twee basisruimtes waar de mensen                               zullen we in het komende jaar niet meer apart dagbeste-



    april 2007      20 Spectrum
Ervaring                                                      Voor in het museum
                                                              Lekker is dat: nét nu ik aan de beurt ben voor een column
                                                              is het thema van de Spectrum: Advisium, de dienst van
                                                              (para)medici en (ortho)peda/psychologen. Met die eerste
                                                              doelgroep heb ik nog wel wat. Als je ziek bent, bel je
 ding – planbesprekingen houden, maar maken we samen          de dokter, heb je last van je rug dan ga je naar de fy-
 een zorgplan. Ook zorgvragers met EMB hebben recht op        siotherapeut en als je niet zo goed kunt praten naar de
 ondersteuning van alle betrokken partijen. Samen zoeken      logopedist.
 waar we naar toe willen, waar de zorgvrager naar toe wil.
 Wij zijn ervan overtuigd dat dit veel voor de zorgvragers    Maar bij de gedragswetenschappers ligt het anders: ik
 zal opleveren, want ondanks alle modieuze initiatieven die   moet dan toch denken aan een pedagoog die één keer
 vandaag de dag in organisaties ontplooit worden, gaat het    per maand in het paviljoen langskwam met vreemde ad-
 uiteindelijk om het antwoord op deze vraag: ‘Wat schiet      viezen waarvan ik als eerstejaars Z-leerling al wist dat ze
 de zorgvrager er mee op?’                                    niet zouden werken; maar van wie ik wist dat die dat nóóit
                                                              zou toegeven. Of aan een psychiater die, toen ik met een
 De vraag achterhalen                                         bewoonster een formulier op kwam halen, zei: ‘Wil je
 Daarom is het belangrijk dat we weten of de zorgvrager       volgende keer die enge mevrouw buiten laten staan?’ Of
 goed kan zien, horen, voelen, ruiken en dat we dat goed      aan een psycholoog die me enthousiast een ingewikkeld
 vastleggen, zodat niet steeds hetzelfde hoeft te worden      schema liet zien waarop je toch duidelijk kon aflezen dat
 uitgeprobeerd. We willen er door samenwerking achter         het moeilijke gedrag van onze groep aan het verbeteren
 komen wat de vraag is van de cliënt, wat zijn of haar        was. Maar op mijn vraag waarom wij daar dan niets van
 voorkeuren en aversies zijn. We willen opschrijven hoe       merkten, antwoordde dat die verbetering in de praktijk
 het werkt bij die ene zorgvrager, zodat we die zo goed       waarschijnlijk niet op zou vallen.
 mogelijk kunnen ondersteunen. En we laten dat door pro-
 fessor Vlaskamp persoonlijk toetsen, want zoals gezegd,      In mijn persoonlijke leven heb ik ook een paar keer te ma-
 zorgvragers moeten er wat aan hebben.                        ken gehad met gedragswetenschappers. Ook die kleurden
                                                              het beeld bepaald niet bij. Vaak begonnen ze te vragen
 Regioraad                                                    hoe de zwangerschap was verlopen toen mijn moeder in
 Voorzitter Harrie Knol van de regioraad kreeg daarna         verwachting was van mij. Of konden ze aan de manier
 het woord. Na een uitleg over de betekenis van de regi-      waarop ik in de zandbak speelde, zien dat ik een hekel
 oraad vertelde hij over ouderparticipatie: ‘Medezeggen-      had aan spruitjes (daar hadden ze trouwens wel gelijk in).
 schap, ouderparticipatie, functioneert het beste als het     En de psycholoog die mij getest heeft toen ik op ’s Heeren
 niet gebeurt op basis van regels en reglementen, maar        Loo kwam werken, voorspelde dat ik binnen twee jaar uit
 in onderling respect en vertrouwen, met het belang van       verveling weg zou zijn. Dat was in 1981.
 de zorgvrager, ons familielid, voorop. Daarom hebben we
 als regioraad uw wensen en vragen nodig. Alleen als we       Tegenwoordig zijn de gedragswetenschappers geluk-
 dat weten, kunnen we adviezen geven die ervoor zorgen        kig vooral frisse jonge meiden die normaal Nederlands
 dat het beleid zo goed mogelijk aansluit bij de behoeften    spreken, realistisch nadenken en die willen adviseren.
 en wensen van onze kinderen. Daarom hebben wij u als         Die paar wereldvreemde boekenwijsheidwetenschappers
 ouder of wettelijk vertegenwoordiger nodig, maar daar-       moeten we vooral koesteren en bijzetten in het ’s Heeren
 voor hebben we ook informatie vanuit de teams nodig. We      Loo-museum. Naast het kooibed en het vaste stoeltje.    •
 bezoeken daarom ook een paar keer per jaar hun werk-
 overleg. We doen dat graag, want ook daar is merkbaar
 wat ons gezamenlijke doel is: het beste te zoeken voor
 ons familielid.’



                                                                                                   OM&OMT
 Afsluiting
 Na deze toespraken kreeg iedereen de kans om de thema-
 ruimtes te bekijken en aldaar een korte uitleg te krijgen
 over de activiteiten die aan de zorgvragers worden aange-
 boden. Ook werden de aanwezigen hier voorzien van een
 hapje en een drankje door - uiteraard - de mensen van de
 leergang Horeca.   •


                                                                                  april 2007       21 Spectrum
THEMA-ARTIKEL




Bijeenkomsten over het
overlijden van bewoners
     Door Consta n c e S c h o u w s t ra - Di j k m a n , p a s t o r A p e l d o o r n


     Wat te doen bij overlijden, en wat niet? De animo voor een bijeenkomst over dit onderwerp onder
     begeleiders van regio Apeldoorn was zo groot dat er drie avonden georganiseerd zijn voor 180
     personeelsleden. Een verslag.


     Arend Schaafsma, uitvaartleider van het Apeldoornse uit-                        lenburg die komen te overlijden, krijgen hun laatste ver-
     vaartcentrum Rouwenhorst, vertelde een en ander over                            zorging van het personeel van de afdeling. Zij doen dit
     begraven en cremeren. Zoals dat je je voorkeur voor een                         samen met mensen van Rouwenhorst. Vaak worden dan
     begraafplaats kunt vastleggen in een overlijdenscodicil.                        vragen gesteld over het waarom van bepaalde handelin-
     En bij cremeren kunt kiezen bij welk crematorium je de                          gen. Op deze informatieavonden vertelde Gerrit Methorst
     plechtigheid wilt laten plaatsvinden. De as kan verstrooid                      daarom alles over de verzorgingskoffer, de make-up kof-
     worden, maar kan ook worden bijgezet in een urnen-nis                           fer, de kistkoeling en een bedkoeling. Ook bood hij pastor
     (columbarium). Een begrafenis moet plaatsvinden tussen                          Constance namens het rouwcentrum een complete laatste
     minimaal 36 uur en maximaal vijf dagen na het overlijden.                       verzorgingskoffer aan.
     In bepaalde omstandigheden kan deze periode verkort of
     verlengd worden. Persoonlijke spullen mogen mee in de                           Goedheid van God
     kist. Mobieltjes en flessen drank niet, beertjes, poppen, te-                   Ik heb, als pastor, op deze avonden kunnen vertellen hoe
     keningen en foto’s wel. Het eigen hoofdkussen is ook een                        belangrijk een goede begeleiding rond het sterven is. Want
     mogelijkheid.                                                                   als mensen oog in oog staan met afhankelijkheid, ziekte
                                                                                     en dood komen er dikwijls indringende vragen naar boven.
     Handpoppen                                                                      Vragen die te maken hebben met twijfel en angst, vragen
     Mensen met een verstandelijke beperking vragen om                               naar een leven na de dood of naar de goedheid van God.
     een specifieke benadering, met passende ‘taal’, beelden
     en rituelen. Bovendien zijn zij door hun beperking extra                        Mapje met procedures
     kwetsbaar. Begeleiding als een medebewoner of familielid                        Verder kregen de deelnemers aan het einde van deze bij-
     komt te overlijden, is daarom belangrijk. Hiervoor is on-                       eenkomsten een mapje waarin de procedures staan die ge-
     der andere de ‘troostkoffer’ ontwikkeld. In de troostkof-                       volgd dienen te worden en die bovendien in het kwaliteits-
     fer zitten handpoppen, muziek en boekjes. Zoals een boek                        boek (HKZ) staan vermeld. Van de gelegenheid om vragen
     met achtergrondinformatie voor de begeleider of ouder. En                       te stellen is gretig gebruik gemaakt. Al met al waren het
     prentenboeken en werkboeken voor de bewoners zelf. Met                          zeer geslaagde bijeenkomsten.
     handpoppen kan spelenderwijs over het verlies gesproken
     worden.                                                                         De ‘troostkoffer’ kan geleend worden bij de Afdeling Gees-
                                                                                     telijke Verzorging.   •
     De dromenvanger
     Ook kregen de aanwezigen op deze avonden nog wat idee-
     en aangereikt. Zoals: maak een mooie herinneringsdoos
     met foto’s, de rouwkaart, iets herkenbaars van de overle-                                                          Arend Schaafsma,
     dene. Of: maak gebruik van de dromenvanger. Deze staat                                            uitvaartleider, over de bijeenkomsten
     symbool voor het feit dat mensen zich zorgen maken en                                         met medewerkers van Schuylenburg: ‘De
     vervelende dromen en nachtmerries hebben wanneer ie-
                                                                                              dood komt gelukkig steeds meer uit de taboesfeer.
     mand komt te overlijden.
                                                                                                 Zeker de jongere generatie spreekt er met grote
                                                                                           openheid over en is zich bewust van de impact die een
     Verzorgingskoffer
     Na de pauze gaf Gerrit Methorst, eerste medewerker laat-                        overlijden heeft bij familie, vrienden en kennissen. Want
     ste zorg bij uitvaartcentrum Rouwenhorst, uitleg over de                         stelt u zich eens voor wat er allemaal op uw nabestaan-
     laatste verzorging. Want de meeste bewoners van Schuy-                         den afkomt als u overlijdt. Weten ze wat uw wensen zijn?
                                                                                                 En weet u wat de wensen zijn van uw naasten?’

     april 2007     22 Spectrum
                                                                                                  THEMA-ARTIKEL




‘Servicecontract’
voor orthopedische schoen
Door Peter Lautesla g e r, h o o fd p a ra m e d i s c h e zo r g E r m e l o


De orthopedische schoenmakerij van ’s Heeren Loo biedt iets nieuws: PAKKETPLUS+.
Met het schoenspreekuur en de afhandeling van administratieve rompslomp zijn zowel de cliënt
als de organisatie geholpen.


De afgelopen twee jaar heeft de orthopedische schoen-
makerij van ’s Heeren Loo Ermelo bij wijze van proef or-
thopedische schoenvoorzieningen geleverd aan cliënten
op de Rietkampen in Ede. Tijdens deze pilot is een plus-
pakket dienstverlening ontwikkeld. Deze is voor cliënten
en organisaties heel aantrekkelijk. Voor de organisatie
omdat PAKKETPLUS+ betrokken paramedici ontlast en de
administratieve rompslomp vermindert. Voor de cliënt,
omdat het bijdraagt aan een comfortabel en verantwoord
schoengebruik. Met ingang van 2007 wordt PAKKETPLUS+
kosteloos aangeboden aan externe klantorganisaties.


Wat houdt PAKKETPLUS+ in?
• dicht bij de klant wordt in een afgesproken frequentie
  een schoenspreek-uur georganiseerd;
• vrijblijvend beoordeling van schoeisel en advies door
  orthopedisch schoentechnicus;
• levering van schoenvoorzieningen binnen 8 weken, na
  3 maanden gebruik, volgt standaard een evaluatie;
• gebruikersinstructies en een cliëntgebonden evaluatie-
  kaart;
• dossiergegevens in kopie voor de indicerend fysiothe-
  rapeut;
• het secretariaat verzorgt afspraken en planning;
• het secretariaat regelt machtigingsprocedure en beta-
   ling door zorgkantoor en zorgverzekeraar;
• reparaties binnen één week per bode retour.


Broek ophouden
’s Heeren Loo Orthopedie werkt met goed opgeleide vak-
mensen die jarenlange expertise hebben in dienstverle-
ning aan mensen met een verstandelijke beperking. Het
bedrijf ontwikkelt zich voorspoeding. Ook in 2006 heeft
Orthopedie laten zien de eigen broek op te kunnen hou-
den, en zelfs meer dan dat! Het behaalde rendement
komt vanzelfsprekend ten goede aan de zorg in ’s Heeren
Loo.   •




                                                                                april 2007   23 Spectrum
HOE KAN IK U HELPEN?




Vragen registreren
voor de toekomst
     Door Andre M an ak , zo r g m a ke l a a r


     ‘Wat wil je eigenlijk?’ Deze vraag wordt in menig gezin,       Registratie
     soms open, maar soms ook verzuchtend, gesteld. De aan-         Alle klantvragen worden geregistreerd binnen de AWBZ-
     gesprokene kan met een helder antwoord komen, maar             brede ZorgRegistratie. Op grond van deze gegevens kun-
     kan ook antwoorden dat hij het gewoon niet weet. “Ik           nen de overheid en het zorgkantoor zien welke zorgvragen
     weet het niet – ik weet het echt niet!” Toch heeft zo ie-      toe- of afnemen. Tevens wordt inzichtelijk welke instelling
     mand meestal wel een idee van wat hij wil. Alleen kan hij      zorgvragers het snelst tegemoet komt met de gewenste
     er niet de juiste woorden voor vinden. Of ontbreekt het        ondersteuning. Ook biedt de registratie inzicht in de aard
     hem aan de juiste informatie. Daarnaast is het ook mo-         en de omvang van de gestelde vragen.
     gelijk dat de persoon in kwestie meent dat zijn antwoord
     niet realiseerbaar geacht wordt en durft hij het daarom        Advisering
     niet te geven. Het kan natuurlijk ook zijn dat de vraag te     Bovendien adviseert Advies&Informatie het management
     algemeen is gesteld. En zal voor een duidelijk antwoord        over de vraagontwikkeling. Zodat ’s Heeren Loo kan blij-
     een andere vraag gesteld moeten worden.                        ven inspelen op de wensen van klanten van morgen en
                                                                    ook hen de gewenste ondersteuning kan bieden.
     Aan het werk
     ‘Wat zou u eigenlijk het liefst willen?’ en ‘Hoe kan ’s Hee-   Kracht
     ren Loo u hierbij helpen?’ Deze twee op elkaar lijkende        Kortom: alle veranderingen beginnen met een vraag.
     vragen stellen de mensen van Advies&Informatie aan             Advies&Informatie is er dan ook voor alle hele en halve
     nieuwe klanten. Het zijn belangrijke eerste vragen die ge-     vragen over de mogelijkheden van ’s Heeren Loo. Want de
     volgd worden door vragen waarmee de wensen van de              vraag leidt naar keuze en keuze biedt kracht.
     cliënt meer specifiek worden gemaakt. Met de antwoorden        Ter illustratie een bewerking van een toepasselijk gedicht
     gaan de mensen van Advies&Informatie aan het werk.             van Remco Campert:


     Bemiddeling                                                    Verandering begint niet met grote woorden
     Bemiddeling kan snel gaan. Zeker als de ondersteuning          maar met kleine daden
     thuis kan worden gegeven. Als er specifieke of specialis-
     tische vragen zijn, kan het iets langer duren. Een enkele      De ander een vraag stellen
     maal zal er zelfs personeel geworven moeten worden. Vra-       jezelf een vraag stellen
     gen naar een specifieke vorm van verblijf met begeleiding      daarmee begint Verandering
     zijn minder snel te beantwoorden. Het huidige aanbod is
     van grote invloed op de mogelijkheden. Nieuwe cliënten         en dan die vraag aan weer een ander stellen.
     kunnen vragen hebben waarop ’s Heeren Loo een ander
     zorgaanbod moet ontwikkelen. Daarom is zo’n vraag erg
     belangrijk!


     Voorlichting
     Een goede voorlichting over de producten van ’s Heeren
     Loo is essentieel. Door een heldere presentatie krijgt
     de cliënt inzicht in de mogelijkheden. Op grond hiervan
                                                                                            ADVIES&
     kan de cliënt kiezen. Het feit dat er keuzemogelijkheden
     zijn, geeft niet alleen ’s Heeren Loo, maar ook de cliënt
                                                                                          INFORMATIE
     kracht.                                                                                       In de rubriek Hoe kan ik u
                                                                                  helpen? stelt Andre Mannak van de afdeling
                                                                          Advies&Informatie ontwikkelingen en actuele zaken
                                                                        binnen ’s Heeren Loo aan de orde. Ook geeft hij tips.
                                                                          Advies&Informatie, vraagbaak bij zorgbemiddeling,
                                                                        indicatiestelling en marktverkenning, telefoon: 0800-
                                                                     3555555, e-mail: advieseninformatie.mn.sheerenloo.nl.
    april 2007     2 Spectrum
                                                                                                                  INFORMATIEF




Jongeren van Kwadrant
runnen personeelsrestaurant
Door Anita Keuper, m e d e w e r ke r c o m m u n i c a t i e


Het was maandag 26 februari een ware stormloop op het personeelsrestaurant in Ermelo, dat
gerund wordt door jongeren van Kwadrant. Op de dag van de opening lieten de medewerkers
zien dat ze ook onder grote druk kunnen presteren.


We kunnen weer lunchen op ’s Heeren Loo. Het personeels-        geren een opleiding voor schoonmaker volgen, ook dit is
restaurant is sinds lange tijd weer open. Met elke dag verse    een landelijk erkende opleiding. Momenteel werken er acht
soep en een andere personeelsbezetting. Het restaurant          jongeren in het restaurant. Ze rouleren; ze staan de ene
wordt gerund door jongeren van Kwadrant. De leiding is in       dag achter de kassa, de andere dag in de koude keuken, de
handen van Anja Bagnay, docent zorg en welzijn van het          warme keuken, of vullen de vakken en de koeling.
Emauscollege, Marian Oosterweghel, oud medewerkster
van het restaurant en Henk Vijge, groepsleider.                 Normaal werk
                                                                Roewendy Carolina is een van de jongeren die in het res-
Erkend diploma                                                  taurant werkt. Hoe vindt hij het op zijn nieuwe werkplek?
In het Prémaus college (een besloten afdeling voor jon-         ‘Leuk, ik heb altijd al kok willen worden en nu leer ik voor
geren) was al langer een klein restaurantje voor vaste          kok en loop ik hier twee dagen stage. Het is gewoon ‘nor-
klanten. Het restaurantje, dat de naam ’Koken met ster-         maal’ werk, en dat vind ik fijn’. Ook Nicole heeft het naar
ren’ droeg, deed goede zaken. Maar het werd te klein.           haar zin in het restaurant. ’Ik doe elke keer iets anders
Toen het restaurant van ’s Heeren Loo vrij kwam, was de         en dat maakt het heel afwisselend.’ Joseph vindt snijden
keuze snel gemaakt. Nu kon Anja het werk dat ze al met          en recepten klaarmaken het allerleukste om te doen. Dat
jongeren van Het Premaus college deed, ook gaan doen            komt goed uit, want de medewerkers zijn van plan om
met jongeren die meer vrijheid genieten.                        in de toekomst thematisch te gaan werken. Met bijvoor-
                                                                beeld een Hollandse of een Surinaamse week. De jongens
Meer dan één leer-werktraject                                   hebben genoeg lekkere recepten in hun hoofd, dus dat
De jongeren die in het restaurant werken volgen het leer-       belooft wat voor de toekomst. Het restaurant kan overi-
werktraject ‘Werken in de keuken niveau 1’. Dit is een lan-     gens nog steeds afgehuurd worden voor recepties of bij-
delijk erkend diploma. Jongeren die nog niet weten of het       eenkomsten. Ook kunnen er voor kleine gezelschappen
horecavak iets voor hen is, kunnen zes weken ter oriëntatie     lunchpakketjes worden besteld.    •
in het restaurant komen werken. Daarnaast kunnen jon-




vervolg van pagina 5, SpectrumKort



• Schuylenburg heeft
	 kwaliteitscertificaat
Schuylenburg hangt de vlag uit! Want op dinsdag 30 ja-          punt sprake te zijn van een tekortkoming: het sturen op
nuari is certificeringbureau Det Norske Veritas (DNV) met       de uitkomsten van de zorg. Hiervoor is in december een
het verlossende bericht gekomen: de regio’s Wonen en            verbeterplan opgesteld. En met succes: DNV zag geen be-
de regio Dagbesteding worden voorgedragen voor certifi-         lemmering meer. Het is bijzonder dat een vestiging in z’n
cering. Aan de audits die in november vorig jaar hebben         geheel het kwaliteitscertificaat behaald. Dat is te danken
plaatsgevonden, is een jaar van intensieve voorbereiding        aan de extra inspanning die de medewerkers de afgelopen
vooraf gegaan. De week die op de audits volgde, is dan          periode hebben geleverd. Een compliment aan iedereen
ook spannend geweest. Bij de evaluatie bleek maar op een        die zich voor de certificering heeft ingezet!



                                                                                           april 2007    25 Spectrum
THEMA-ARTIKEL


                                                                            Over het belang van haptonomie in de zorg




Met respect met jezelf omg
     Door Marja E d i n g , p s yc h o l o o g E r m e l o, Be r t Ba k ke r, fy s i o t h e ra p e u t E r m e l o e n Pe t e r L e e s t ,
     haptotherape u t A p e l d o o r n



     Ieder mens kan voelen. Juist daarom is haptotherapie een goede ingang voor de cliënten van
     ’s Heeren Loo. Ook begeleiders kunnen er veel aan hebben.



     Ieder mens kan voelen. Juist daarom is haptotherapie bij
     onze cliënten zo’n goede ingang. Ons lichaam vertelt op                                            Karin reageert spanningen

     heldere wijze hoe het met ons is. Soms luisteren we niet                                 af op haar eigen lijf: ze doet aan zelfbe-
     goed naar dat gevoel en sluiten we ons af voor signalen.                              schadiging. Al heel lang, en Karin heeft hier-
     Door ons eigen lijf te ervaren, kunnen we onze emoties                              bij steeds heftiger prikkels nodig. De rugspieren
     en gevoelens beter voelen. Zo krijgen we inzicht in onze                            van Karin voelen gespannen aan. Karin en ik gaan
     eigen gedragspatronen. Hiermee verwerven de vrijheid                               aan het werk. We beginnen met het aanraken van
     van doen en laten.
                                                                                        de huid op rug en benen. Karin voelt mijn hand,
                                                                                        maar het dringt niet echt tot haar door. Door Karin
     Aanraken
     Binnen de veilige grenzen van een therapeutische rela-                             te laten benoemen welk lichaamsdeel ik aanraak en

     tie nodigen we de ander uit om (weer) meer te voelen,                              hoe dat voelt, gaat Karin haar lijf steeds meer als
     grenzen te verkennen en ander gedrag te ervaren. Die                                iets van haarzelf ervaren. Gaandeweg verdwijnen
     ervaringen vertalen we samen telkens naar het leven van                             haar rugklachten en nemen haar dwanghande-
     alledag. Naast aanraken maken we bij haptotherapie ook                                lingen af. Karin benut het positieve gevoel nu
     gebruik van andere (soms creatieve) oefeningen en van                                   zelfs door bijvoorbeeld lekker bij iemand
     gesprekken.
                                                                                                 op schoot te kruipen.




                         Merel laat anderen
                 over haar grenzen heen gaan en
                                                                                     Rode hoofden en zweetplekken
             belandt zo telkens in voor haar vervelen-                               We gebruiken haptonomie ook in de cursus ‘Van leiden
           de situaties. Merel voelt haar eigen grenzen                              naar begeleiden’. Hierin proberen we als begeleider op een
          niet meer. Tijdens de oefening loop ik op haar                             andere manier naar cliënten te kijken en met hen om te
         af. Merel mag ‘stop’ zeggen als ik te dichtbij                              gaan. Haptonomie leert ons dat als we met respect met
         kom. Ze staat stram, kijkt omlaag, haar ademha-                             onszelf omgaan, we ook meer ruimte hebben om waar te
                                                                                     nemen wat de ander nodig heeft. Immers, ‘je moet wel
         ling versnelt. Opeens rent ze drie passen achter-
                                                                                     thuis zijn om iemand te kunnen ontvangen’. Tijdens de
         uit en roept ‘stop’! Merel ervaart de grens pas als
                                                                                     cursus blijkt dit hard werken te zijn. Naast de rode hoof-
         ik er al over heen ben. Ze zal haar ruimte moe-
                                                                                     den en de zweetplekken die deze confrontatie oplevert, is
         ten vergroten om ‘nee’ te kunnen zeggen.                                    het meest opvallende de lol en de energie die bij de cur-
                                                                                     sus vrijkomt. Er ontstaat ruimte voor creativiteit!


                                                                                     Wat we echt voelen en willen
                                                                                     Voor ons allemaal geldt, zowel voor cliënten als voor be-
                                                                                     geleiders, dat we maar al te vaak handelen op basis van
                                                                                     afspraken, verwachtingen, regels en gewoonten. Belang-
                                                                                     rijk daarbij is wat we echt voelen en willen. Hiermee kun-




     april 2007     26 Spectrum
                                                                                                         INFORMATIEF




                                                             BOEKENTIPS




aan                                                          Ze is meer dan je ziet
                                                             In het boek ‘Ze is meer dan je ziet’ schrijft moeder Käthe
                                                             Boshuis over de stoornis in het Autisme Spectrum (ASS)
                                                             van haar dochter Marjolein. Zij beschrijft haar ervaringen
                                                             met kennis van zaken, met liefde en met een positieve
                                                             inslag. Hierdoor is ‘Ze is meer dan je ziet’ geen probleem-
                                                             boek, maar een verhaal waaraan mensen in vergelijkbare
                                                             omstandigheden veel kunnen hebben. Hoe ontdek je dat
                                                             je kind ASS heeft? Wat is ASS eigenlijk? Hoe ga je verder
                                                             na de diagnose? Deze onderwerpen en meer komen in het
                                                             boek aan de orde. Prachtig is ook hoe alle ervaringen met
                                                             de stoornis in het nawoord dat door dochter Marjolein zelf
                  Karel heeft regelma-                       is geschreven, worden gerelativeerd. Wie dat leest, weet
           tig een slecht humeur en dan                      het zeker: Ze is meer dan je ziet.

         slaat hij bij het minste of geringste. Als ik
                                                             Titel: Ze is meer dan je ziet
     bij hem aan het voeteneinde van zijn bed kom
                                                             Auteur: Käthe Boshuis
    zitten, geeft hij mij eerst een paar tikken. Als ik
                                                             ISBN 978-90-8834-041-3
   die afweer, slaat hij er op los: Karel voelt zich af-
                                                             Aantal pagina’s: 128
   gewezen. Als ik echter het lef heb om dichterbij te
                                                             Prijs € 15,95
   komen, en daar verder niets wil of hoef, dan be-
                                                             Uitgever: Uitgeverij Boekscout.nl, Soest,
   gint hij met een felle uithaal naar mijn gezicht die      Website: www.boekscout.nl.
   verbazingwekkend zacht aankomt. De tweede ‘tik’
   eindigt in een gevoelige aai over mijn gezicht. Ka-
    rel kan niet praten, maar weet zich wel te uiten.
    Als ik zijn enige manier van communiceren niet           Ik mis je zo
         afwijs, voelt Karel zich gehoord. Hij verzacht,
           zijn gezicht wordt vriendelijker en toont         Voor mensen met een verstandelijke beperking is een
                zich ook blij en verdrietig.                 boek samengesteld dat hen helpt bij het omgaan met de
                                                             dood en met het verwerken van hun verdriet. Voor de
                                                             rouwenden zelf is er een werkboek dat ook kan dienen
                                                             als herinneringsboek aan de overledene. Bij dit boek ho-
                                                             ren pictogrammen, foto’s, stickers en kleurplaten en een
 nen we emancipatorisch werken. Passend bij onze missie      bewaardoos. Ook aan de verwanten en begeleiders van
 en visie. Haptotherapie werkt persoonsbevestigend en        de rouwende is gedacht. Voor hen is er een handboek,
 spreekt onze vermogens aan. Kortom, ons zelfvertrouwen      waarin wordt uitgelegd hoe te handelen bij rouw en ver-
 neemt er door toe, onze veerkracht wordt voelbaar groter    driet bij mensen met een verstandelijke beperking.
 en het lukt ons beter om grenzen en behoeften aan te        Het boek is geschreven door twee specialisten: dr. Riet
 geven.    •                                                 Fiddelaers-Jaspers en Hennie van Schooten. Riet Fidde-
                                                             laers is deskundige op het gebied van omgaan met rouw,
 Marja Eding is Gezondheidszorgpsycholoog en haptothe-       Hennie van Schooten is als creatief therapeute gespeci-
 rapeut in opleiding, Bert Bakker werkt als fysiotherapeut   aliseerd in rouw- en verlieservaringen. Nelleke de Laat
 op haptonomische basis en Peter Leest is haptothera-        verzorgde de tekeningen en Silvia Wennekes de foto’s.
 peut.
                                                             Titel: Ik mis je zo
                                                             Auteurs: Riet Fiddelaers-Jaspers en Hennie van Schooten
                                                             ISBN 6252
                                                             Uitgever: Damon, Budel
                                                             Prijs: €16.90 per deel
                                                             Bestellen via www.damon.nl of bij Provinciaal steunpunt
                                                             Groningen ‘aandacht voor levensvragen’, telefoon: 050 –
                                                             5777 447 of e-mail info@aandachtvoorlevensvragen.nl.



                                                                                    april 2007    27 Spectrum
    THEMA-ARTIKEL


                                                          Symposium 25 jaar Arts voor Verstandelijk gehandicapten




    ‘Zie de zorg niet als product’
               Door Gerda Sl o t m a n , s e c r e t a r e s s e r e g i o ’s E r m e l o



               Advisium georganiseerde op 8 maart een symposium. Aanleiding was het 25-jarig jubileum van
               Frank Visser, huisarts/AVG bij ‘s Heeren Loo. Op het symposium in Nunspeet waren 150 aanwe-
               zigen, voornamelijk collega-artsen en andere professionals die betrokkenen zijn bij de medische
               zorg voor verstandelijk gehandicapten.


               Als de organisatoren Frank Visser vooraf gevraagd had-                       heer B. Hamel, verbonden aan het UMC Nijmegen, consta-
               den wat hij van een symposium ter ere van zijn jubileum                      teerde dat de AVG en de klinisch geneticus partners zijn in
               bij ’s Heeren Loo zou vinden, zou hij het geen goed idee                     plaats van concurrenten. Mevrouw M. van Weelden, apo-
               gevonden hebben. Want hij vindt dat alle aandacht naar de                    theker, sprak over verantwoord geneesmiddelengebruik.
               cliënten moet gaan. Toch verleende hij zijn medewerking.                     En in ‘een defilé van onbedoelde fouten’ schetste mevrouw
                                                                                            C. Vlaskamp, leerstoel orthopedagogiek aan de Rijksuni-
               Sprekers                                                                     versiteit Groningen en ontwikkelaar van de Vlaskampme-
               Verschillende sprekers schetsten een beeld van 25 jaar                       thode, wat er mis kan gaan als de arts en de gedragswe-
               Arts voor Verstandelijk gehandicapten (AVG). Mevrouw H.                      tenschapper elkaars kennis onvoldoende gebruiken.
               Veeren, voorzitter NVAVG, plaatste de ontwikkeling van de
               AVG in historisch perspectief: van geneesheer tot AVG. De                    Van buitenaf bekeken
                                                                                            Na deze sprekers die de zorg van binnenuit kennen, gaf
                                                                                            voorzitter Frans Scholte het woord aan sprekers die van
Frank Visser
                                                                                            buitenaf naar de zorg kijken. Mevrouw L. Claessen, In-
                                                                                            spectie voor de Gezondheidszorg, vertelde hoe moeilijk
                                                                                            het soms laveren is tussen vrijheid en veiligheid. De heer
                                                                                            R. Quast van Philadelphia-Support pleitte voor een terug-
                                                                                            keer naar de menselijke maat. Hij stelde dat de cliënt uit
                                                                                            beeld raakt door schaalvergroting, beheer en voldoen aan
                                                                                            normen. Arend van Dam, cartoonist, gaf zijn eigen hu-
                                                                                            moristische kijk via cartoons die hij tijdens de toespraken
                                                                                            maakte.


                                                                                            Aanbevelingen
                                                                                            Het laatste woord was aan de jubilaris zelf. Frank Visser
                                                                                            deed ‘s Heeren Loo, zoals hij dat zelf voorzichtig noemde,
                                                                                            wat aanbevelingen: Zie de zorg niet als product, maar als
                                                                                            dienst met sterk relationele kenmerken; continuïteit en
                                                                                            open dialoog zijn belangrijk; zorg voor goede randvoor-
                                                                                            waarden en toets het effect van je beleid.   •


                                                                                            De symposiumbundel is op te vragen bij wenda.van-loe-
                                                                                            nen@sheerenloo.




           april 2007 2 Spectrum
            april 2007 28
april 2007   29 Spectrum
  Casemanagement




‘Je volledig in een cliënt verdiepen’
  Door Irma Ko l k e n E e l ke S a r i s , o r t h o p e d a g o g e n E r m e l o



  Irma en Eelke zijn orthopedagoog en werken respectievelijk vier en zeven jaar met veel plezier bij
  de pedagogische en psychologische dienstverlening in Ermelo. Allebei zijn ze niet alleen als ortho-
                                                                      pedagoog, maar ook als casemanager betrokken bij
                                                                            de zorg voor cliënten. Wat doen casemanagers
                                                                              en wat maakt dit werk zo boeiend?


                                                                                Video-opname
                                                                                Samen met het team verdiepen we ons in de problema-
                                                                                tiek. Hierbij richten we onze aandacht op de cliënt, zijn
                                                                                begeleiders, medecliënten en de interacties die tussen
                                                                                hen plaatsvinden. Door het schrijven van een levens-
                                                                                verhaal van de cliënt, observaties, dossieronderzoek en
                                                                                gesprekken met het team en andere betrokkenen, vor-
                                                                                men we ons een beeld van de cliënt. Hierna kijken we op
                                                                                welke wijze de cliënt het best begeleid kan worden. Om


                  &
                                                                                dit goed aan te laten sluiten bij de dagelijkse praktijk,
   Eelke                     Irma                                               vinden geregeld teamgesprekken plaats, kijken we mee
                                                                                en geven we feedback in dagelijkse situaties. Ook kun-
                                                                                nen ter verduidelijking video-opnamen worden gemaakt
                                                                                van interacties tussen de cliënt en de begeleiders, die in
  Geschiedenis                                                                  teamverband worden besproken. Het doel van het case-
  Geïntensiveerde Teambegeleiding (GT) is eind jaren 70                         management is teams gedurende het hele proces inzicht
  geleidelijk ontstaan. Voorheen was het gedragstherapie                        geven in de problematiek en in hoe de betreffende cliënt
  en was de gedragstherapeut de assistent van de psycho-                        het best begeleid kan worden.
  loog. In een klaslokaal van het schoolgebouw in Ermelo
  werd gedragstherapeutische begeleiding gegeven. Wat                           Thuis
  de cliënten daar leerden, konden ze in de woning echter                       De vakgroep casemanagement Ermelo biedt ook thuisbe-
  niet toepassen, daarom werd wonen er ook bij betrok-                          geleiding. We geven praktische opvoedingsadviezen voor
  ken. Toen werd duidelijk dat vooral de interactie tussen                      ouders of verzorgers met een kind met een verstandelijke
  cliënten en begeleiders van invloed is op het hele proces.                    beperking dat nog thuis woont. De vragen komen bin-
  Hiermee werd de GT geboren, wat tegenwoordig casema-                          nen via MEE of via het Poliklinisch Advies Team. Evenals
  nagement heet.                                                                in Ermelo, is er in Apeldoorn binnen de P&PD een team
                                                                                casemanagers actief.
  Zich extreem terugtrekken
  Als casemanager kunnen we ingezet worden wanneer de                           Enthousiasme
  begeleiders niet meer weten hoe de cliënt het best bege-                      Wat maakt het nu zo leuk om als casemanager te wer-
  leid kan worden. Vaak is er sprake van gedragsproblemen                       ken? Het is geweldig om je volledig in een cliënt en zijn
  bij de cliënt, zoals agressie, automutilatie of zich extreem                  omgeving te verdiepen en te analyseren waar de knelpun-
  terugtrekken. De cliënt kan ook psychische problemen                          ten liggen. En vervolgens samen met alle betrokkenen te
  hebben of problemen ondervinden in de dagelijkse om-                          werken aan verbetering. Hierna kunnen de cliënt en de
  gang met medecliënten. Wanneer in dergelijke situaties                        begeleiders samen verder. En mag je als casemanager
  de normale ondersteuning van de pedagoog of psycho-                           weer bijdragen aan een volgende verbetering. Mooier kan
  loog voor het team niet toereikend is, kan tijdelijke onder-                  het niet!   •
  steuning door ons geboden worden. Dit kan variëren van
  een paar weken tot anderhalf jaar.


                                                                                                       HETDUO

  april 2007     30 Spectrum
                                                                                                               IN THE PICTURE
                                                                                           IN THE PICTURE


                                ‘Wat bezielt je, dat je je
                                 opsluit in zo’n gesticht?’
                                   Frank Visser vierde vorig jaar zijn 25-jarig jubileum als Arts voor Ver-
                                  standelijk Gehandicapten (AVG) in dienst van ’s Heeren Loo. Spectrum
                                 is benieuwd naar zijn ervaringen met een kwart eeuw medische zorg in
                              deze sector.



Hoe komt een net afgestudeerd huisarts terecht                  maken. Bij gecompliceerde zaken consulteren ze mij als
op ’s Heeren Loo?                                               AVG, maar ik ken de cliënt niet altijd even goed. Ik moet
‘Mijn broer was schoolmeester bij Emaus en ik kwam er           samenwerken met verschillende huisartsen en dat kost
geregeld in de weekenden om te helpen bij sport-evene-          veel tijd. Bewoners die intensieve (AVG)-zorg nodig heb-
menten. Ik had nauwelijks enige kennis van verstandelijk        ben, zouden eigenlijk op het terrein moeten wonen, tenzij
gehandicapten, maar de doelgroep sprak mij aan. Familie         het nadrukkelijk een meerwaarde heeft dat zij buiten de
en studievrienden vroegen zich af wat mij bezielde, dat         instelling wonen. Verder heb ik soms last van organisa-
ik mij opsloot in zo’n gesticht. De sector had geen hoog        torische flauwekul die afleidt van de zorg voor de bewo-
aanzien. Gaandeweg ging ik verstandelijk gehandicapten          ners.’
steeds meer waarderen als pure mensen zonder franje.’
                                                                Flauwekul?
Is je werk in die 25 jaar veranderd?                            ‘Neem nou de nieuwe huisstijl. Tegenwoordig moeten we
‘Vroeger zat de arts dichter op de zorg. In sommige pavil-      de telefoon opnemen met ’s Heeren Loo. Mensen die mij
joens kwam ik toen dagelijks. Samen met de pedagoog/            bellen, wie willen die aan de telefoon? ’s Heeren Loo of
psycholoog zat ik bij de screeningen: niet zelden maakte        dokter Visser? Het gaat mij nog steeds om de inhoud van
een van de twee uit hoe de zorg er uit zag. Als arts zat        de zorg en niet om een gelikt jasje. Als je je medewerkers
je vroeger ook in het paviljoenteam en in de selectiecom-       bovendien serieus neemt als zelfsturende professionals,
missie voor leidinggevenden, nu niet meer. Verder kon ik        zou je dit niet moeten willen opdragen. Procedures bin-
vroeger zonder afspraak een paviljoen binnenlopen, nu           nen een grote organisatie als ’s Heeren Loo zijn soms
is er vaak niemand meer. Hierdoor hebben we vandaag             erg traag en dienen niet zelden een ander doel dan de
de dag vaker spreekuur; alles gaat op afspraak. Ook is          organisatie zelf.’
de zorg intensiever geworden, mede door de vergrijzing.
Bewoners die nog op het terrein wonen, hebben vaker             Tot slot nog iets positiefs?
een meer gecompliceerde zorgvraag. In het belang van            ‘Ik ben blij met het nieuwe huisarts- en apotheeksy-
bewoners improviseer ik geregeld en zoek ik naar oncon-         steem. Ik heb een goed team en de samenwerking met
ventionele oplossingen; soms los van het protocol.’             de huisartsenpost verloopt ook prima. Ook is het AVG-
                                                                consult in de polikliniek financieel goed geregeld. En ik
Je werkt cliëntvolgend?                                         heb waardering voor de groepsleiding. Enige flexibiliteit
‘Ik probeer het, maar cliëntvolgend kan niet altijd. Als arts   in dit vak is wel fijn.’
van (deels) wilsonbekwame mensen heb je een inhoude-
lijke eindverantwoordelijkheid voor de medische zorg. Ik        We moeten afronden. Er wacht een bewoner die
hoop dat het mij lukt om een balans te vinden tussen de         niet op de behandeltafel wil. Hij zal daarom on-
mogelijkheden die er zijn en de handicaps van de bewo-          derzocht worden terwijl hij staat en loopt.
ners. Het is goed dat we in de individuele zorgplannen          ‘Dat bedoel ik nou met flexibiliteit.’   •
omschrijven wat een bewoner wel en niet kan en dat we
de ouders bij de zorgplanbesprekingen betrekken.’


Het werken in deze sector vraagt veel afstemming.
‘De zorg loopt over veel schijven: bewoner, begeleider,
familie. Ook wonen steeds meer bewoners buiten de in-
stelling. Hierdoor heb ik met plaatselijke huisartsen te



                                                                                            april 2007       31 Spectrum
2
Adressen ’s Heeren Loo

Fokko Kortlanglaan 25
3853 KD Ermelo
Postbus 550
3850 AN Ermelo
telefoon (0341) 555 911

De Voorwaarts 61
7325 AA Apeldoorn
Postbus 27
7300 AA Apeldoorn
telefoon (055) 3696 169

Apeldoornseweg 60
6733 SC Wekerom
Postbus 75
6710 BB Ede
telefoon (0318) 593 593

				
DOCUMENT INFO
Shared By:
Categories:
Tags:
Stats:
views:227
posted:9/19/2011
language:Dutch
pages:32