Portfolio-ac-vorming-UU

Document Sample
Portfolio-ac-vorming-UU Powered By Docstoc
					                                                                              Portfolio Implementatie Instrumenten



Portfolio en Academische vorming bij Universiteit Utrecht

Omschrijving
José van Vonderen interviewde Henk Kummeling en Fried Keesen van Universiteit Utrecht over de
invoering van de bachelor-masterstructuur aldaar. Kenmerkend voor de aanpak van Universiteit
Utrecht is de invoering van academische vorming en portfolio voor alle studenten.


Bron
Uitleg 8 van 22 mei 2002


Dit materiaal is binnen het consortium van de Digitale Universiteit verzameld en vrijelijk te gebruiken,
mits voorzien van adequate bronvermelding.


Na de zomervakantie wordt het menens met de bachelor-masterstructuur. Nog niet iedereen is
zover, maar op een aantal plaatsen wordt dan een begin gemaakt met de invoering. Terwijl er
voor de hogescholen niet heel veel verandert, hebben de meeste universiteiten de
studieprogramma's behoorlijk op de schop genomen. Vooral de Universiteit Utrecht heeft
gekozen voor een grondige aanpak.

http://active.postbus51.nl/nar.asp?runrsc=searchonly.asp&method=Framedef&phrase=uitleg

De invoering van de nieuwe bachelor-masterstructuur heeft zijn wortels in de zogeheten Bologna-
verklaring (1999) van 29 Europese ministers. Daarin is afgesproken het Europese hoger onderwijs te
harmoniseren naar het Amerikaanse model van bachelor- en masteropleidingen, zodat studiepunten
en graden internationaal vergelijkbaar zijn. Dit moet de uitwisseling van studenten en de mobiliteit van
werknemers bevorderen.
Vrijwel alle universiteiten hebben de nieuwe structuur aangegrepen om het onderwijsaanbod tegen
het licht te houden en te herzien.

Veranderingstraject
Het meest ver hierin gaat de Universiteit Utrecht. 'Universitaire opleidingen moeten twee doelen
dienen, academische vorming en voorbereiding op een beroepsuitoefening. Universiteiten hebben
daar altijd mee geworsteld. Bij visitaties doen we het eigenlijk nooit goed. Je krijgt altijd te horen dat je
aan één van de twee doelstellingen te weinig aandacht besteedt', vertelt Henk Kummeling, hoogleraar
staats- en bestuursrecht aan de Universiteit Utrecht en voorzitter van de adviescommissie bachelor-
master van deze instelling.
Hij heeft in de bachelor-masterstructuur een kans gezien om uit de genoemde spagaat te komen.
'Omdat je twee fasen hebt, kun je aan elke fase een eigen doelstelling koppelen. In onze
bacheloropleidingen ligt een sterk accent op academische vorming en een brede ontwikkeling. De
masterfase is gericht op specialisatie in de richting van onderzoek dan wel een andere
beroepsuitoefening.'
Fried Keesen, adviseur onderwijs bij de Universiteit Utrecht: 'Dit heeft geleid tot een ingrijpend
veranderingstraject dat enorme gevolgen heeft voor de inrichting van het onderwijs. Het college van
bestuur heeft daarvoor richtlijnen vastgesteld.
Dat is een breuk met de traditie, want de faculteiten hebben altijd een grote autonomie gehad. Maar
als je daadwerkelijk tot een verandering over de hele linie wilt komen, moet je het instellingsbreed
aanpakken.'

Uniform rooster
Een van de opmerkelijkste kenmerken van de Utrechtse bachelorfase is dat studenten een kwart van
het studieprogramma geheel vrij mogen invullen uit het totale cursusaanbod van de universiteit.
Zo kan een student natuurkunde vakken kiezen als economie, filosofie en kunstgeschiedenis.
Vraaggestuurd onderwijs noemt de Utrechtse universiteit dit.
Criticasters zouden van een cafetariamodel kunnen spreken.
'Maar studenten doen niet zomaar wat', werpt Kummeling tegen. 'Om te beginnen stellen we


                                                                                                                1
                                                                           Portfolio Implementatie Instrumenten



niveaueisen. Verder worden studenten sterk bij hun keuzes begeleid en gewezen op de
consequenties daarvan. Maar de student blijft wel de baas. Wij vinden het belangrijk dat studenten
zich op verschillende disciplines oriënteren, want juist op het grensvlak van disciplines vinden veel
ontdekkingen en innovaties plaats.'
'We willen ook recht doen aan de verschillen tussen studenten', zegt Keesen.
'Er zijn studenten die absoluut nog niet weten wat ze willen. Dat zijn beslist geen domme studenten,
maar hun belangstelling is zo breed dat ze niet kunnen kiezen. Andere studenten weten al precies
waarin ze willen afstuderen. Beide groepen willen we bedienen.'
Een bijkomend voordeel is dat switchen van studie niet tot studievertraging hoeft te leiden. Behaalde
studiepunten kunnen worden meegenomen naar de vrije ruimte van de nieuwe studie.
Om het voor studenten mogelijk te maken cursussen bij verschillende onderwijsinstituten te volgen,
wordt een uniform rooster ingevoerd met vier blokken en dus vier instapmomenten. Cursussen mogen
niet over de instapmomenten heen worden geroosterd en bevatten een standaardomvang aan
studiepunten.

Portfolio
Het cursusformat bevat nog meer richtlijnen. Zo moeten in elke cursus academische vaardigheden en
attitudes worden geoefend en getoetst. Daarnaast worden cursussen aangeboden, bijvoorbeeld over
de geschiedenis van een wetenschapsgebied of bio-ethiek, die specifiek gericht zijn op academische
vorming.
Voor de beoordeling van het bereikte niveau van academische vorming in de totale bacheloropleiding
wordt het portfolio geïntroduceerd, een elektronisch dossier, waarin de student zijn ontwikkeling en
prestaties op dit terrein bijhoudt. Een volledig ingevuld portfolio is voorwaarde voor het
bachelordiploma.
De keuzevrijheid en het accent op academische vorming in de bachelorfase heeft als consequentie
dat studenten in opleidingen met strenge voorschriften ten aanzien van de vakinhoud minder ver
komen in hun specialisatie. Dat geeft problemen voor opleidingen als klinische psychologie en
rechten, waar de beroepsgroep eisen stelt aan het kennisniveau. Om het eindniveau te garanderen
van wat nu doctorandus is, zouden deze opleidingen een tweejarige master moeten hebben. Maar
zo'n tweede masterjaar valt niet onder de bekostiging door de overheid.
Kummeling: 'Een andere oplossing is dat de student zijn vrije ruimte vult met vakken die aansluiten bij
de masteropleiding. De student heeft een eigen verantwoordelijkheid om zich goed te positioneren.
Daarnaast ben ik ervan overtuigd dat academisch gevormde studenten zich in de masteropleiding snel
nieuwe kennis kunnen eigen maken en daardoor eventuele kennisachterstanden probleemloos
inhalen.'

Actieve werkvormen
De Universiteit Utrecht heeft de bachelor-masterstructuur ook aangegrepen voor een instellingsbrede
onderwijsvernieuwing.
'In het universitaire onderwijs is meer aandacht voor didactiek gekomen sinds de nota 'Kwaliteit en
studeerbaarheid' van tien jaar geleden', zegt Keesen.
'Bij ons heeft dat ertoe geleid dat docenten verplicht zijn een onderwijskwalificatie te halen. Zonder die
kwalificatie kun je geen vaste aanstelling krijgen. Je kunt bij ons ook hoofddocent worden en
binnenkort zelfs hoogleraar op basis van onderwijskwaliteiten.
Tegenwoordig wordt de didactische kwaliteit en de inzet van docenten als goed beoordeeld in
studentenevaluaties. Dat is lange tijd anders geweest, maar daar hebben we dus tien jaar over
gedaan.'
Nu wil de universiteit het grootschalige onderwijs aanpakken. Minder hoorcolleges, meer onderwijs in
kleine werkgroepen met actieve werkvormen. De norm wordt maximaal 20 tot
25 studenten per cursus en minimaal acht contact-uren per week. Bij cursussen waar men met enkele
hoorcolleges placht te volstaan, wordt het onderwijs nu wel veel duurder.
'Dat betekent dat we onrendabele cursussen moeten schrappen. Cursussen die twee of drie
studenten trekken, kunnen niet meer worden gehonoreerd. De letterenfaculteit bijvoorbeeld had
duizend cursussen. Daar zijn zeshonderd van overgebleven. Dat is misschien wel een verarming van
het aanbod, maar daar staat tegenover dat de onderwijskwaliteit omhoog gaat.'
Ook hiervoor zijn universitaire richtlijnen opgesteld. De student is verplicht aanwezig te zijn en actief
mee te doen. Het ongelimiteerd herkansen wordt afgeschaft. Studenten krijgen nog maar eenmaal de
gelegenheid een onvoldoende om te zetten in een voldoende.



                                                                                                             2
                                                                                   Portfolio Implementatie Instrumenten



'Onze slogan is: inschrijven is meedoen, meedoen is slagen', aldus Kummeling.
'De veronderstelling is dat de student het diploma haalt, als hij weloverwogen een vak kiest en zich
hard inspant. Wel heeft de student recht op ten minste één tussentijdse toets. Verder verwachten we
van docenten dat ze meer dan voorheen feedback geven op studieprestaties, zodat tijdig kan worden
bijgestuurd om tot een voldoende eindresultaat te komen.'

Loopbaanbegeleiding
Elk onderwijsinstituut zorgt voor een systeem van studieloopbaanbegeleiding. Dat begint met een
introductieweek voor eerstejaars, gevolgd door intensieve studiebegeleiding tijdens het eerste
semester. Dit wordt afgesloten met een 'dringend' advies over de gemaakte studiekeuze. Ook in de
rest van hun loopbaan worden studenten begeleid bij hun studie en keuzeprocessen.
Al met al wordt het onderwijs een stuk minder vrijblijvend, een hele omslag in de academische cultuur.
Volgens Keesen staat de universiteit helemaal achter de nieuwe werkwijze van activerend onderwijs
en intensieve begeleiding. 'Maar met het rooster en het cursusformat die door het college van bestuur
voor de hele universiteit zijn vastgesteld, heeft men wel moeite. Daar wordt nog steeds over
gemopperd.'


Universiteiten proberen hun studenten en andere betrokkenen zo goed mogelijk te informeren over de invoering
van het nieuwe stelsel. Bij de Universiteit Utrecht is al geruime tijd een speciale site in de lucht (www.uu.nl/bama
  ). Via Postbus 51-Infolijn zijn exemplaren van een gratis brochure voor (toekomstige) studenten te bestellen,
telefoon: 0800-8051 (bestelnummer AOCenW 2002.3).
Op het OCW-plein staat in het dossier Bachelor-Master veel informatie over het besluitvormingsproces en
aspecten van de invoering, zie: www.minocw.nl/bachelor




                                                                                                                       3

				
DOCUMENT INFO
Shared By:
Categories:
Tags:
Stats:
views:10
posted:9/8/2011
language:Dutch
pages:3