08.02.29 E-BULLETIN 22 FINAL ENGCYM by yaofenjin



Local Government E-bulletin #22
February 2008


Local Service Boards: Development of the Assembly Government Leads
Improvement Agreements
Transforming Access
Revised Community Strategy Guidance
The Partnership Council
Councillors Commission
Guilds of Freemen
The Equality Improvement Framework
Welsh European Funding Office - Structural Funds Update
Planning for an Influenza pandemic
Local Government Policy Statement Update
Welsh Assembly Government Staff Changes
Forthcoming events


Welcome to e-bulletin 22. As you can see this is a pretty substantial edition
covering a very wide range of issues. I will draw attention to a number of
them specifically below. Before then, it is worth reflecting on my first two
months in post.

One of my highest priorities was to get out and about. Meeting the key
people, seeing the territory and learning about what local government (and
our other partners) does is essential for me to understand the pressures „out
there‟ and reflect them „in here‟. So far I have visited six authorities – you
know who you are – and been deeply impressed by the breadth of activity and
services they deliver, as well as the obvious commitment to provide quality
services for their citizens. Thanks to those who have found time in busy
schedules to meet me.

A number of themes have emerged from those visits. Obviously the financial
settlement has given rise to good deal of discussion and it is clear that some
authorities face real challenges to maintain services and deliver council tax
rises in line with the Minister‟s expectations. Nonetheless, I have been
impressed by the balance and determination of authorities in working up their
budget proposals. As a consequence, driving forwards the collaboration
projects and releasing those savings becomes even more important. And, as
part of this, you should bear in mind the Assembly Government‟s efforts to
help transform access to public services. Further details are set out in the
bulletin and I encourage you to let us know about your projects. It is unlikely
that any of our problems is unique: communication and the exchange of ideas
is free and can often provide ready solutions to some of the most intractable

A second theme was Local Service Boards (LSBs). Although there is a real
drive to make LSBs work, there is a view that we need to be better at sharing
information between the boards; and especially the lessons learned from the
six pilots. You will be pleased to see that the Making the Connections team is
responding directly to this by organising a series of regional events in the next
two months in order to disseminate the lessons learned so far.

We will shortly begin to discuss and consult on the next phase of the
Government‟s improvement agenda. As you know, the Performance
Incentive Grant has been replaced with the Improvement Grant from the
2008-09 financial year. The Improvement Grant will provide a more targeted
approach to assessing service improvement and allow for pro-rata payments
rather than the „all or nothing‟ outcome under PIG. Steve Pomeroy and his
team will begin individual discussions with authorities on the content of their
agreements shortly.

Complementing the new Improvement Agreements, Ministers have agreed
that we should formulate a set of National Minimum Standards (perhaps 5 or
6) which would identify levels of provision that all providers should aim to
meet. Other sectors already have some form of standards and Ministers are
keen to extend these to local government. I should be in a position to provide
more details next month. Improvement Agreements and National Minimum
Standards are key policy developments that redirect the national uniformity of
policy agreements back toward the local level and hence bring them closer to
– and make them more meaningful for - the citizen.

When I started this post I did not appreciate the fantastic breadth of issues
that I would come across, from the intricacies of legislation about Guilds of
Freemen to the very much more wide-ranging issues of dealing with civil
contingencies such as a flu pandemic. The evidence suggests that the
question is when there will be an outbreak of flu rather than if there will be
one. And, in that case the level of casualties could be significant and put
serious pressure on the all the agencies involved: which themselves will be
operating at below optimum capacity due to their staff being ill. Work is
already underway in the Assembly Government planning for such an
eventuality and it is vital that local authorities remain fully engaged in this

The next few weeks will be busy as we try to get business done before the
pre-election period for authorities begins. And maybe by the next edition, we
will know the succession arrangements for Steve Marshall and, possibly, who
will be our next Permanent Secretary.

Reg Kilpatrick

                                                                  Back to the top
Local Service Boards: Development of the Assembly Government Leads

At the end of January, Andrew Davies, the Minister for Finance and Public
Service Delivery, met the Assembly Government lead officials joining LSBs
across Wales. The Minister led a discussion about the challenges and
opportunities of the new model, and the role of Assembly Government officials
in enabling and supporting change.

As part of the action learning model, the LSB team is convening a series of
workshops to share learning across the pilots on some of the common priority
themes. The first brought together the pilot project teams working on health
and social care integration – participants found this very practical and
relevant. We now propose a similar event on climate change in February and
Information and Data sharing in April. The objectives of the workshops are to
understand what each LSB pilot has learnt so far, to clarify the aims of each
project, and to agree lines of communication with the respective policy leads
and the LSB team.
The LSB team will also be hosting three regional events on LSBs and Local
Delivery Agreements in March and April 2008. These events will provide an
opportunity to share the learning from the LSB development projects,
including on setting up LSBs, governance and scrutiny, structure and process,
Board development and new ways of working. We will also be sharing
experience on the Local Delivery Agreement pilot model, discussing how
priority projects were identified, the links with the community strategy, and the
project management arrangements proposed for 2008-09.

The first in a series of regional events to help LSB lead officials understand
the regional context, make links with the Regional Directors and the spatial
plan co-ordinators, will take place in Bangor in March. It will be hosted by
Vanessa Griffiths, the DET Regional Director and will be followed by similar
events involving the remaining spatial plan areas.

If you want to know more please contact the Making the Connections team on
029 2080 1384 or email makingtheconnections@wales.gsi.gov.uk.

                                                                 Back to the top

Improvement Agreements

Policy Agreements ended in March 2007 and recently the Local Government
Minister, Dr Brian Gibbons and the Leader of the WLGA, Cllr Derek Vaughan
met to discuss the development of a successor agreement. Evaluation results
indicate that Policy Agreements succeeded in generating improvement across
Wales and we are therefore keen to retain a programme of funded incentives
for service improvement.
We are proposing a new system of Improvement Agreements (IAs),
focusing on addressing local areas of underperformance and priorities for
change. We aim to pay local authorities the associated Improvement
Agreement Grant (IAG) in 2008/9 subject to concluding an IA with the
Assembly. In the subsequent two years, IAG will be paid based on a
retrospective analysis of performance, as happened under the policy

Much remains to be done to develop and implement these proposals, and the
Assembly Government will be working collaboratively with the WLGA and
others to achieve this over the next few months. Following that, we envisage
a programme of consultation and face-to-face discussions with each local
authority to identify and agree the content of each improvement agreement.

For further information please contact: neil.butt@wales.gsi.gov.uk

                                                                Back to the top

Transforming Access to Public Services in Wales

A key priority for the Welsh Assembly Government is delivering responsive
public services that place the needs of all citizens and communities at the
heart of how services are designed, delivered and improved. Services need
to become increasingly co-ordinated and be able to seamlessly exchange
information to provide a more integrated service for users.

We are developing an inclusive approach to transforming citizen access to
public services in Wales. Initial consultation with specialist groups, such as
SocITM and Customer Focus Wales, have set the direction of travel, and we
will now be consulting more widely with stakeholders across the Welsh public
service to enable us to develop a coherent strategic framework and action
plan, which will deliver an improved citizen experience and to increase
organisational efficiency and effectiveness.

Our approach includes identifying and learning from best practice, and in
particular supporting a number of “test and prove” pilots which have to date
 Blaenau Gwent County Borough Council:- establishing a Citizen Account
    to enable users to have easier access to their information and the services
    they require.
 Newport City Council:- Web Development Project to determine common
    standards, seek efficiency gains, improve quality and encourage the
    increased use of web-based services.
 Rhondda Cynon Taff County Borough Council:- exploring the potential of
    Interactive Digital TV as an additional information and service delivery

Through this process of consultation and learning, we are building towards the
publication of the strategic framework and action plan in June. We
recognise that this is a dynamic process and we are keen to learn from
you about new approaches to improving service delivery, or the innovative
use of technology which has had a positive benefit.

If you would like any more information on the test and prove pilots, would like
to make a contribution, or have any comments on this work, please contact
Emma Jones by email at emmaT.jones@ales.gsi.gov.uk or telephone 029
2082 5643.

                                                                Back to the top

Revised statutory Community Strategy guidance

The revised Community Strategy statutory guidance is due to be published in
March 08 (just before Easter). The revised guidance Local Vision will replace
statutory guidance issued in August 2001. The guidance is aimed at local
authorities and all organisations engaged in the community planning. The
guidance will be supported by a series of Advice Notes, which are aimed at
providing further support and sharing interesting practice.

Feedback from consultation
The 12 week consultation closed on 23 November 2007 and in response we
received feedback from 111 sources.

The majority of responses welcomed the non-prescriptive style of the
guidance, the development of Advice Notes to support the process and the
flexible approach that allows local discretion over establishing when the
Community Strategy should be reviewed/refreshed.

A number of responses expressed concerns in relation to:
- The timing of the development of the key plans. (Four statutory plans:
   Community Strategy, Children and Young People's Plan, Health Social
   Care and Well-being; and Local Development Plan.) Many felt that as the
   community strategy is the overarching strategy this should be developed in
   the first instance and the other remaining plans should follow.
- The status/purpose of the Community Strategy and its relationship with the
   local service board.

During the 12 week consultation period LGP division met with many national
network/partner organisations, including the Community Planning Officers'
network (CPON), Welsh Association of Community Safety Officers, HSCWB
and CYP strategy co-ordinators, Housing Officers plus many more, to consult
wuth them on the revised community strategies guidance. This approach of
taking the guidance to national network meeting was judged to be an
excellent way of ensuring that the widest range of people were of, and
engaged, in the consultation process.

A summary of the consultation responses and a full list of the advice notes
can be found at www.wales.gov.uk/communitystrategies
If you request further information community planning/strategies or wish to
request a copy of the revised community strategy guidance then please email:

                                                               Back to the top

The Partnership Council

The next meeting of the Local Government Partnership Council will be held
between 1.30 and 4.00pm on Thursday 6 March 2008 at the Rural Business
Development Centre, Nantyci Carmarthen.

Under the terms of the Government of Wales Act 2006, membership of the
Partnership council will comprise Welsh Ministers, Deputy Welsh Ministers
and representatives of County/County Borough Councils, Community and
Town Councils, Fire and Rescue Authorities, Police Authorities and National
Park Authorities.

The agenda for the meeting will include the following items:
 An update on implementation of the local government policy statement “A
   Shared Responsibility”
 Improvement Agreement and Standards – an update on progress
 An update on the Public Services Delivery reform agenda
 Xchange Wales
 Skills that work for Wales

The meeting is open to the public. It is not necessary to book in advance, but
if you wish to be sure of a seat, please contact Khalid Afzal on 02920 801191
or Carol Webber on 02920 826705.

                                                               Back to the top

Councillors Commission

In December 2007 the report of the Councillors Commission was published.
The Commission, led by Dame Jane Roberts, had been established by the
Secretary of State for Communities and Local Government in February 2007
with a remit to develop recommendations to encourage a more diverse and
broader range of people to become Councillors so that communities are better

It was established in light of an IDeA survey which revealed that fewer than 3
in 10 councillors are women, 96% of councillors are white, compared to 2.7%
Asian and 0.5% black. The average age of a councillor is 58 with more than
50 per cent over 60 compared with just 0.3% under 25 and under 8 per cent
under 40. In Wales the 2004 Census of Councillors undertaken by the WLGA
revealed that only 22% of Councillors were female, 0.8% were from a minority
ethnic background and the average age of a Councillor in Wales was 57 with
88% of Councillors being aged 45 or over. Following a request by Sue Essex,
the then Minister for Finance, Local Government and Public Services, the
Commission agreed to take evidence from Wales, which they did at a seminar
in June 2007.

The Commission have made 61 recommendations which focus on how to
improve the perception of Councillors and engage the public in their work,
how best to support Councillors in their role and how to address specific
barriers that may be preventing a more diverse range of poeple becoming
Councillors. The full report of the Councillors Commission can be found at

In Wales the Welsh Assembly Government are considering how to take these
recommendations forward. A serving Councillor and employee of the Equality
and Human Rights Commission has been seconded to WAG to work on
widening participation in local government. Shortly a panel of experts willl be
established in Wales to consider the Commission's recommendations and any
other issues which would impact on widening participation in Wales. It is
intended that this panel will make recommendations to the Minister in the

For further information contact sophie.howe@wales.gsi.gov.uk

                                                                  Back to the top

Guilds of Freemen

It might seem obscure but what follows should at least be of interest to
councils in Powys, Carmarthenshire, Pembrokeshire, RCT and Newport.

The Assembly Government has been alerted to the introduction in Parliament
of a Private Member‟s Bill on Freemen, which has the support of the UK
Government. Derek Conway, MP for Old Bexley and Sidcup, was successful
in presenting a Bill in December “to enable rights of admission to the freedom
of cities or towns to be extended to women; to enable other amendments
relating to admission to be made; to confer powers to admit persons as
honorary freemen of certain places in the Confederation of the Cinque Ports;
and for connected purposes”.

The Bill would address the two different types of Freemen: those belonging to
guilds („hereditary freemen‟) and those („honorary freemen‟) awarded this
status by their council. (In the case of honorary freemen, however, the Bill will
only propose changes to the admission rules for the Confederation of Cinque
Ports in the South East of England).

Hereditary freemen belong to ancient guilds dating back before modern local
government came into being. Entry to these guilds is, however, now controlled
by local authorities. Honorary freeman status is a ceremonial title only which
can be awarded by some local authorities.
Guilds of Freemen in Wales exist in Montgomery, Laugharne, Haverfordwest,
Pembroke, Llantrisant and Newport.

The intention of the Bill is to amend admission rights in order to allow women
to enjoy this status. This demand has come from the historic guilds
themselves because the rules of entry, passed down through the male line
and restricted in many cases to those born within certain geographical areas,
has led to dwindling membership. The result of this, in some cases – although
none have been quoted in Wales – is that there are insufficient freemen to
continue the management of common grazing land.

Rights of admission as freemen has been the subject of legislation in the past,
most notably the Local Government Act 1972, section 248 of which saved the
status of freemen, i.e. provided that nothing in the Act would affect their
status. It provided also, however, that a „proper officer‟ of the relevant council,
which in Wales would now be the county or county borough if they contained
a freeman‟s guild, would keep a register of freemen. No new member could
enter without the agreement of the council chair.

The Bill will propose that rights of admission MAY be changed at the behest of
a guild. It will enable guilds and local authorities, by agreement, to change
admission rights so that women may enter. In cases where admission of
freemen is governed by Royal Charter, once agreement had been reached
between a guild and a local authority, the Charter could be amended by Royal
Parliamentary procedure.

This would involve the local authority approaching the Office of the Privy
Council, who would prepare amendments to such Charters to go before Her
Majesty in Council. The Privy Council Office would consult with the
appropriate UK Government Department and/or the Assembly Government in
the case of Welsh charters prior to amending the Charters.

We would be very pleased for early notice of any approach received by a
Welsh authority. For further information contact


                                                                   Back to the top

The Equality Improvement Framework

The Equality Improvement Framework (EIF) was formally launched by
Councillor Cheryl Green at the Association‟s „Leading the Way: are you equal
to the challenge?‟ conference that took place on 22nd January 2008. The
conference attracted over 120 delegates from across local government, the
wider public sector and third sector agencies giving a clear indication of the
interest around the EIF.

Speakers including Lord Herman Ouseley, Alison Ward and Ruth Marks gave
their personal thoughts on the importance of leaders demonstrating their
personal commitment and drive for equality and also how partner agencies in
the third sector can support authorities and provide constructive challenge
and expertise on equality issues. A post-event report providing an overview
of the day and details of the workshop discussions is currently being prepared
and will be made available on the Association‟s website.

In terms of the taking the EIF forward, the Association‟s Equality and Social
Justice Team is currently in discussions with the authors of EIF and the Welsh
Assembly Government on the themes and timings of supplementary guidance
in areas such as self-assessment for equality and how effective links can be
made to WPI.

The Team is also embarking on a series of EIF roadshows across Wales.
Targeted specifically at service managers in HR, Education, Social Services
and Housing the roadshows are free of charge to authorities and aim to raise
awareness of the Equality Improvement Framework and explore its role in
improving services to the community. Details are available at

                                                                 Back to the top

Welsh European Funding Office - Structural Funds Update

The £1.4 billion Structural Funds programmes 2007-2013 are getting
underway with first project approvals expected within weeks. European
funding for the 2007-2013 programming period will help continue Wales‟
transformation into a thriving, enterprising, and sustainable country,
generating a total investment of over £3 billion. The programmes will support
activities which boost job creation, skills and economic growth in line with the
EU‟s Lisbon and Gothenburg Agendas and key Welsh Assembly Government
strategies including „One Wales‟.

Already some project ideas have been posted on the WEFO website and this
has resulted in widespread collaborative planning and discussions amongst
potential partners and stakeholders. To date, 68 potential projects have been
registered with WEFO for Expressions of Interest and the sponsors are now
working on their applications. These include projects from a range of sectors
including the Welsh Assembly Government, local government, higher
education, the third sector and the private sector.

The £48 million Ireland/Wales cross-border programme, managed by the
Southern and Eastern Regional Assembly in Waterford, Ireland, was launched
at an event held in Llandudno, North Wales in December. The first call for
applications is now closed, a second call is expected in June/July of this year.
So far, 15 joint applications have been received with a total ERDF grant bid of
£10 million. The Programme Steering Committee will meet in Spring 2008 to
consider project approvals.
Further information on how to apply for funding under the new Structural
Funds programmes can be found at www.wefo.wales.gov.uk or by contacting
the WEFO Helpline service on tel: 0845 010 3355 or email: enquiries-

                                                                  Back to the top

Planning for an Influenza pandemic – local government responsibility

The threat of pandemic flu has been identified as one of the highest risks to
the UK. Under the Civil Contingencies Act 2004, local authorities, as
Category 1 responders, need to assess the risk of emergencies occurring and
use this to inform contingency planning. There is also a duty on local
authorities to provide advice and assistance to businesses and voluntary
organisations about business continuity management. All these aspects of
planning need to take into account the risk and likely impact of an influenza

Local authorities need to play a central role in the development of multi-
agency flu plans at the local level with responsibility for dealing with such
issues as:

       o Excess deaths (there will be huge pressure on cremations and
       o Death registration
       o Social Services and the needs of the vulnerable
       o Social measures such as school closures
       o Community self-help

Cabinet Office has set a target for all Local Resilience Forums to have multi-
agency pandemic flu plans in place by the end of March 2008 and these will
be published on a dedicated website. Following this, there will be periodic
reviews and exercises to test and improve the plans.

Local authorities need to recognise the risk that a flu pandemic poses and put
in place arrangements to mitigate its impact. The foundation of this planning
will be the robustness of business continuity plans able to deliver critical
public services with the resources available.

                                                                  Back to the top

Coming Soon….
Local Government Policy Division will shortly be publishing on our web site,
an update of our March 2007 Policy Statement ' A Shared Responsibility'.
This will outline the main developments which have been made towards our
commitments to date.

                                                               Back to the top

Welsh Assembly Government Staff Change

Departure of Steve Marshall, DCELLS Director

Director of DCELLS, Steve Marshall has announced that he will be leaving the
Welsh Assembly Government at the end of March to take up the post of
Deputy Minister of Education in the Provincial Government of Ontario,
Canada. Succession arrangements for the post of Director of DCELLS are
currently being considered.

                                                               Back to the top

Forthcoming Events

Wales Spatial Plan

People, Places, Futures: The Wales Spatial Plan 2008 Update - Consultation.
To view the consultation document please use the following hyperlink:

BREEAM Awareness Training for Schools

BREEAM is an environmental assessment method for buildings. All new
developments promoted or supported by the Welsh Assembly Government or
sponsored bodies must achieve „Excellent‟ BREEAM ratings. Further
information can be found on http://www.bre.co.uk/page.jsp?id=659

Value Wales is funding 3 half-day BREEAM awareness training for
schools, aimed at Schools architects, LA Schools Professionals, Design
Teams, Schools Development Sections, and Client Groups. The sessions
outline the requirements of the assessment methodology, highlight
responsibilities and show how to maximise assessment scores.

The first session recently took place at Margam, Port Talbot on 8 February. The
second event has been arranged for 17 March 2008, Media Resource Centre,
Oxford Road, Llandrindod Wells, LD1 6AH. A third session is scheduled for north
Wales, venue and date to be confirmed.
For more information or to book a place email Colin King at KingC@bre.co.uk
or phone 01639 864763

Public Services Skills Summit - 4th March, Venue Cymru, Llandudno.

"Developing Capacity for Collaboration and Change"
Following the success of the inaugural Local Government Skills Summit in
2007, the WLGA, PSMW and NLIAH have extended this event for 2008 to
bring together colleagues from across the Welsh Public Services.

Developing Capacity for Collaboration and Change is an event for
managers from across the public services interested in improving
organisational performance through people.

Key Themes
Set within the context of an agenda that is driving increased collaboration and
constant change the event will offer a series of key note presentations and
workshops around the key themes of Organisational Development and Talent
Management including:
 The findings from recent CIPD research into Talent Management
 Introduction and an exploration of Organisational Development
 Details of the new Welsh Assembly Government Skills and Employment
    Strategy: Skills that Work for Wales.
Further information is available at:

                                                                Back to the top
E-fwletin Llywodraeth Leol #22
Chwefror 2008


Byrddau Gwasanaethau Lleol: Datblygu Arweinwyr Llywodraeth y Cynulliad
Cytundebau Gwella
Gweddnewid Mynediad
Canllawiau Strategaeth Gymunedol Diwygiedig
Y Cyngor Partneriaeth
Comisiwn y Cynghorwyr
Urddau Rhyddfreinwyr
Y Fframwaith Gwella Cydraddoldeb
Swyddfa Cyllid Ewropeaidd Cymru – Diweddariad ar y Cronfeydd Strwythurol
Cynllunio ar gyfer Pandemig Ffliw
Diweddariad ar Ddatganiad Polisi Llywodraeth Leol
Newidiadau yn Staff Llywodraeth Cynulliad Cymru
Digwyddiadau i ddod

Croeso i e-fwletin 22. Fel y gwelwch, mae hwn yn rhifyn pur swmpus ac yn
ymdrin ag amrediad eang o wahanol faterion. Byddaf yn cyfeirio yn benodol at
nifer ohonynt yn nes ymlaen, ond cyn hynny, mae‟n werth edrych yn ôl ar fy
nau fis cyntaf yn fy swydd bresennol.

Mynd allan i ganfod fy ffordd o gwmpas oedd un o‟m prif flaenoriaethu – roedd
yn hanfodol fy mod yn cyfarfod y bobl allweddol, yn dod i adnabod y
diriogaeth ac yn dysgu am yr hyn y mae llywodraeth leol (a‟n partneriaid eraill
yn ogystal) yn ei wneud, er mwyn deall y pwysau sydd arnoch chi sydd “allan
acw”, a gallu adlewyrchu hynny “i mewn yma”. Hyd yn hyn rwyf wedi ymweld
â chwe awdurdod – fe wyddoch chi pwy ydych – ac wedi cael rheswm i
edmygu ehangder eu gweithgarwch a‟r gwasanaethau a gynigir ganddynt, a‟u
hymroddiad amlwg i ddarparu gwasanaeth o ansawdd uchel i‟w dinasyddion.
Diolch i bawb a neilltuodd amser yng nghanol eu prysurdeb i gyfarfod â mi.

Daeth nifer o themâu i‟r amlwg o ganlyniad i‟r ymweliadau hynny. Mae‟r
setliad ariannol wrth gwrs wedi ysgogi llawer o drafod, ac y mae‟n amlwg y
bydd rhai awdurdodau‟n wynebu her wirioneddol i gynnal eu gwasanaethau
tra‟n cadw‟r codiadau yn y dreth gyngor o fewn y terfynau a ddisgwylir gan y
Gweinidog. Er hynny, rhaid oedd edmygu‟r ffordd gytbwys a phenderfynol yr
aeth yr awdurdodau ati i baratoi eu cynigion cyllidebol. Yn y sefyllfa
bresennol, mae‟n bwysicach nag erioed gyrru ymlaen â phrosiectau
cydweithredol er mwyn gwireddu‟r arbedion a ddisgwylir. Ac yn rhan o hynny,
dylech gadw mewn cof ymdrechion Llywodraeth y Cynulliad i weddnewid
mynediad i‟r gwasanaethau cyhoeddus. Rhoddir manylion pellach am hynny
yn y bwletin hwn, ac anogaf chi i roi gwybod inni am eich prosiectau chi.
Mae‟n annhebygol bod unrhyw broblem sy'n ein hwynebu yn unigryw; ac yn
aml, trwy gyfathrebu a chyfnewid syniadau, a hynny yn rhad ac am ddim,
gellir canfod atebion parod i rai o‟r materion mwyaf dyrys.

Ail thema a ddaeth i‟r amlwg oedd y Byrddau Gwasanaethau Lleol (BGLlau).
Er bod ymgyrch galed ar droed i wneud i‟r BGLlau weithio, teimlir bod angen
rhannu gwybodaeth yn well rhwng y byrddau; yn enwedig rhannu‟r gwersi a
ddysgwyd o‟r chwe rhagbrawf. Byddwch yn falch o ddeall bod y tîm Creu‟r
Cysylltiadau yn ymateb yn uniongyrchol i hyn trwy drefnu cyfres o
ddigwyddiadau rhanbarthol yn ystod y deufis nesaf, i ledaenu‟r gwersi a
ddysgwyd hyd yma.

Byddwn yn dechrau trafod ac ymgynghori maes o law ynghylch y cam nesaf
yn agenda‟r Llywodraeth ar gyfer gwella. Fel y gwyddoch, bydd y Grant
Cymell Perfformiad (GCP) yn cael ei ddisodli gan y Grant Gwella o‟r flwyddyn
ariannol 2008-09 ymlaen. Bydd y Grant Gwella yn cynnig dull mwy
targededig o asesu gwelliannau yn y gwasanaeth ac yn caniatáu gwneud
taliadau pro rata yn hytrach na‟r canlyniadau „cyfan neu ddim‟ a geid o dan yr
GCP. Bydd Steve Pomeroy a‟i dîm yn cychwyn trafod ag awdurdodau unigol
maes o law, ynglŷn â chynnwys eu cytundebau.

I ategu‟r Cytundebau Gwella newydd, mae‟r Gweinidogion wedi cytuno y
dylem ffurfio cyfres o Safonau Gofynnol Cenedlaethol (5 neu 6 o safonau,
hwyrach) a fyddai‟n nodi‟r lefel o ddarpariaeth y dylai pob darparwr amcanu
i‟w cyrraedd. Mae gan sectorau eraill eisoes ryw fath o safonau, ac y mae‟r
Gweinidogion yn awyddus i estyn hynny i faes llywodraeth leol. Dylwn fod
mewn sefyllfa i ddarparu rhagor o fanylion erbyn y mis nesaf. Mae
Cytundebau Gwella a Safonau Gofynnol Cenedlaethol yn ddatblygiadau polisi
allweddol, sy‟n ailgyfeirio‟r unffurfiaeth genedlaethol o gytundebau polisi yn ôl
i‟r lefel leol, gan ddod â hwy‟n nes at y dinesydd a'u gwneud yn fwy ystyrlon

Dechreuais yn y swydd hon heb amgyffred yr ehangder ffantastig o faterion y
deuwn ar eu traws, o ddatrys cymhlethdod y ddeddfwriaeth ar Urddau
Rhyddfreinwyr i faterion llawer mwy eang megis paratoi ar gyfer
hapddigwyddiadau sifil, gan gynnwys y risg o bandemig ffliw. Mae‟r
dystiolaeth yn awgrymu bod pandemig o‟r fath yn anochel rhywdro yn y
dyfodol. A phan ddaw, mae‟n bosibl y bydd nifer y dioddefwyr yn sylweddol
iawn a hynny‟n gosod straen ddifrifol ar yr holl asiantaethau perthnasol: a
fydd, eu hunain, yn gweithredu islaw eu galluedd normal oherwydd salwch
ymhlith eu gweithwyr. Mae gwaith ar droed eisoes yn Llywodraeth y Cynulliad
i gynllunio ar gyfer senario o‟r fath, ac y mae‟n hollbwysig bod yr awdurdodau
lleol yn parhau i gyfranogi‟n llawn yn y broses hon.

Bydd yr ychydig wythnosau nesaf yn rhai prysur wrth inni geisio cwblhau
busnes cyn dechrau‟r cyfnod cyn-etholiad ar gyfer yr awdurdodau. Erbyn y
rhifyn nesaf, hwyrach y bydd y trefniadau ar gyfer olynydd Steve Marshall yn
hysbys, ac y byddwn yn gwybod, o bosibl, pwy fydd ein Hysgrifennydd
Parhaol nesaf.

Reg Kilpatrick
                                                                   Yn ôl i‟r brig

Byrddau Gwasanaethau Lleol: Datblygu Arweinwyr Llywodraeth y

Ar ddiwedd Ionawr cyfarfu Andrew Davies, y Gweinidog dros Gyllid a
Chyflenwi Gwasanaethau cyhoeddus, â‟r swyddogion arweiniol o Lywodraeth
y Cynulliad sy‟n ymuno â BGLlau ledled Cymru. Arweiniodd y Gweinidog
drafodaeth ar yr heriau a‟r cyfleoedd sy‟n gysylltiedig â‟r model newydd, a rôl
swyddogion Llywodraeth y Cynullid o ran galluogi a chefnogi newid.

Yn rhan o‟r model dysgu gweithredol, mae‟r tîm BGLl yn cynnull nifer o
weithdai er mwyn rhannu'r gwersi a ddysgwyd yn ystod y rhagbrofion peilot ar
rai o‟r themâu blaenoriaeth cyffredin. Yn y cyntaf o‟r gweithdai, daeth timau‟r
prosiectau peilot ynghyd sy‟n gweithio ar integreiddio iechyd a gofal
cymdeithasol – ym marn y cyfranogwyr roedd yr achlysur yn un ymarferol a
pherthnasol iawn. Rydym yn awr yn cynnig digwyddiad cyffelyb ar y newid yn
yr hinsawdd yn Chwefror, ac gweithdy ar rannu gwybodaeth a data, yn Ebrill.
Amcanion y gweithdai yw deall yr hyn y mae pob rhagbrawf BGLl wedi ei
ddysgu hyd yma, egluro amcanion pob prosiect, a chytuno ar y llinellau
cyfathrebu gyda'r priod arweinwyr polisi ac chyda'r tîm BGLl.

Bydd y tîm BGLl hefyd yn cynnull tri digwyddiad rhanbarthol ag y BGLlau a‟r
Cytundebau Cyflenwi Lleol ym Mawrth ac Ebrill 2008. Ceir cyfle yn y
digwyddiadau hyn i rannu‟r hyn a ddysgwyd o‟r prosiectau datblygu BGLl, gan
gynnwys sefydlu BGLlau, llywodraethu a chraffu, strwythur a phroses,
datblygu Byrddau a ffyrdd newydd o weithio. Byddwn hefyd yn rhannu ein
profiadau o fodel rhagbrofol y Cytundeb Cyflenwi Lleol, yn trafod sut y nodwyd
prosiectau blaenoriaeth, y cysylltiadau â‟r strategaeth gymunedol, a‟r
trefniadau rheoli prosiectau a gynigir ar gyfer 2008-09.

Ym Mangor ym mis Mawrth, cynhelir y cyntaf mewn cyfres o ddigwyddiadau
rhanbarthol i helpu swyddogion arweiniol BGLl i ddeall y cyd-destun
rhanbarthol a sefydlu cysylltiadau â‟r cyfarwyddwyr Rhanbarthol a
chydgysylltwyr y cynllun gofodol. Cynullir yr achlysur gan Vanessa Griffiths,
Cyfarwyddwr Rhanbarthol Adran yr Economi a Thrafnidiaeth. Dilynir hwn gan
ddigwyddiadau cyffelyb yng ngweddill ardaloedd y cynllun gofodol.

Os oes arnoch angen rhagor o wybodaeth , cysylltwch â‟r tîm Creu‟r
Cysylltiadau ar 029 2080 1384 neu anfonwch e-bost at

                                                                   Yn ôl i‟r brig
Cytundebau Gwella

Daeth y Cytundebau Polisi i ben ym Mawrth 2007, a chynhaliwyd cyfarfod yn
ddiweddar rhwng y Gweinidog Llywodraeth Leol, Dr Brian Gibbons, ac
Arweinydd CLlLC, y Cynghorydd Derek Vaughan i drafod datblygu cytundeb
i‟w holynu. Roedd canlyniadau'r gwerthuso yn awgrymu bod y Cytundebau
Polisi wedi llwyddo i sicrhau gwelliannau ledled Cymru, ac yr ydym felly‟n
awyddus i gadw rhaglen o gymhellion a gyllidir er mwyn gwella

Yr hyn a gynigiwn yw system newydd o Gytundebau Gwella (CGau), a fydd
yn canolbwyntio ar feysydd lleol lle mae‟r perfformiad yn annigonol ac ar y
blaenoriaethau ar gyfer newid. Ein nod fydd talu‟r Grant Cytundeb Gwella
(GCG) cysylltiedig i awdurdodau lleol yn 2008/09 yn amodol ar ffurfio CG â
Llywodraeth y Cynulliad. Yn ystod y ddwy flynedd ddilynol, telir yr GCG ar
sail dadansoddiad ôl-weithredol o‟r perfformiad, fel a ddigwyddai yn achos y
cytundebau polisi.

Mae llawer o waith i‟w wneud eto i ddatblygu a gweithredu‟r cynigion hyn, a
bydd Llywodraeth y Cynulliad yn cydweithio â CLlLC ac eraill i gyflawni hynny
yn ystod yr ychydig fisoedd nesaf. Yn dilyn hynny, rydym yn rhagweld rhaglen
o ymgynghori a thrafod wyneb-yn-wyneb â phob awdurdod lleol i bennu a
chytuno ar gynnwys pob cytundeb gwella.

I gael rhagor o wybodaeth, cysylltwch os gwelwch yn dda â:

                                                                 Yn ôl i‟r brig

Gweddnewid Mynediad i Wasanaethau Cyhoeddus yng Nghymru

Un o flaenoriaethau allweddol Llywodraeth Cynulliad Cymru yw cyflenwi
gwasanaethau cyhoeddus ymatebol sy‟n rhoi lle canolog i anghenion yr holl
ddinasyddion a chymunedau yn y modd y mae gwasanaethau yn cael eu
cynllunio, eu cyflenwi a‟u gwella. Mae angen i‟r gwasanaethau ddod yn
fwyfwy cydgysylltiedig, gyda‟r gallu i gyfnewid gwybodaeth yn ddi-dor er mwyn
darparu gwasanaeth mwy integredig i‟r defnyddwyr.

Rydym yn datblygu dull cynhwysol o weddnewid mynediad y dinesydd i‟r
gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru. Mae‟r ymgynghori dechreuol â
grwpiau arbenigol megis y Gymdeithas Rheoli Technoleg Gwybodaeth
(SocITM) wedi pennu‟r cyfeiriad y byddwn yn symud iddo, a‟r cam nesaf fydd
ymgynghori‟n ehangach â rhanddeiliaid ledled y gwasanaeth cyhoeddus yng
Nghymru, i‟n galluogi i ddatblygu fframwaith strategol cydlynol a chynllun
gweithredu, a fydd yn cynnig gwell profiad i‟r dinesydd a threfniadaeth fwy
effeithlon ac effeithiol.

Bydd y dull a ddefnyddiwn yn canfod yr arferion gorau ac yn dysgu oddi
wrthynt; ac yn benodol, byddwn yn cefnogi nifer o ragbrofion “profi a
chadarnhau”, gan gynnwys hyd yma:
 Cyngor Bwrdeistref Sirol Blaenau Gwent:- sefydlu Cyfrif Dinesydd i
   alluogi defnyddwyr i gael mynediad yn hwylus at eu gwybodaeth a‟r
   gwasanaethau a fynnant.
   Cyngor Dinas Casnewydd:- Prosiect Datblygu’r We i ganfod safonau
    cyffredin, ceisio enillion effeithlonrwydd, gwella ansawdd ac annog rhagor
    o ddefnydd o‟r gwasanaethau sy‟n seiliedig ar y we.
   Cyngor Bwrdeistref Sirol Rhondda Cynon Taf:- archwilio potensial Teledu
    digidol rhyngweithiol fel sianel ychwanegol ar gyfer cyflenwi gwybodaeth
    a gwasanaeth.

Trwy‟r broses hon o ymgynghori a dysgu, rydym yn nesáu at gyhoeddi‟r
fframwaith strategol a‟r cynllun gweithredu ym Mehefin. Rydym yn cydnabod
mai proses ddynamig yw hon ac yn awyddus i ddysgu gennych chi am
ddulliau newydd o wella‟r ffordd y cyflenwir gwasanaethau, neu o ddefnyddio
technoleg mewn ffyrdd arloesol a buddiol.

Os hoffech glywed rhagor am y rhagbrofion profi a chadarnhau, neu wneud
cyfraniad eich hunan, neu gynnig unrhyw sylw ar y gwaith hwn, anfonwch e-
bost os gwelwch yn dda at Emma Jones yn
emmaT.jones@cymru.gsi.gov.uk neu ffoniwch 029 2082 5643.

                                                                  Yn ôl i‟r brig

Canllawiau statudol diwygiedig ar y Strategaeth Gymunedol

Disgwylir cyhoeddi‟r canllawiau statudol diwygiedig ar y Strategaeth
Gymunedol yn ystod Mawrth 2008 (yn union cyn y Pasg). Bydd y canllawiau
diwygiedig Gweledigaeth Leol yn disodli‟r canllawiau statudol a gyhoeddwyd
yn Awst 2001. Anelir y canllawiau newydd at awdurdodau lleol a phob
sefydliad arall sy‟n ymwneud â chynllunio cymunedol. Ategir y canllawiau gan
gyfres o Nodiadau Cyngor a fydd yn amcanu i ddarparu cefnogaeth
ychwanegol a rhannu arferion o ddiddordeb.

Adborth o’r ymgynghori
Daeth y cyfnod ymgynghori o 12 wythnos i ben ar 23 Tachwedd 2007, a
derbyniasom adborth o 111 o ffynonellau.

Roedd mwyafrif yr atebion yn croesawu arddull anrhagnodol y canllawiau,
datblygiad y Nodiadau Cyngor i gefnogi‟r broses a‟r hyblygrwydd o ganiatáu
disgresiwn lleol wrth benderfynu pa bryd y dylid adolygu/ adfywio‟r

Roedd nifer o atebion yn mynegi pryderon ynghylch:
- Yr amserlen ar gyfer datblygu‟r cynlluniau allweddol. (Pedwar cynllun
  statudol: Strategaeth Gymunedol; Cynllun Plant a Phobl Ifanc; Cynllun
  Iechyd, gofal Cymdeithasol a Lles; a Chynllun Datblygu Lleol.) Gan mai‟r
  strategaeth gymunedol yw‟r strategaeth drosfwaol, roedd llawer yn teimlo
  y dylid datblygu honno yn gyntaf ac y dylai gweddill y cynlluniau ddilyn
- Statws/ diben y Strategaeth Gymunedol a‟i pherthynas â‟r bwrdd
  gwasanaethau lleol.
Yn ystod y 12 wythnos o ymgynghori, bu‟r is-adran Polisi Llywodraeth Leol
(PLlL) yn cwrdd â nifer o rwydweithiau cenedlaethol/ sefydliadau partner, gan
gynnwys Rhwydwaith y Swyddogion Cynllunio Cymunedol (RhSCC),
Cymdeithas Swyddogion Diogelwch Cymunedol Cymru, cydgysylltwyr
strategaethau IGCLl a PPhI, Swyddogion Tai a llawer partner arall i
ymgynghori ynglŷn â‟r canllawiau strategaethau cymunedol diwygiedig.
Barnwyd bod y dull hwn o fynd â‟r canllawiau i gyfarfodydd rhwydweithiau
cenedlaethol yn ffordd ragorol o sicrhau bod yr amrediad ehangaf posibl o
bobl yn cael eu cynnwys ac yn ymgysylltu yn yr ymgynghori.

Mae crynodeb o‟r ymatebion ymgynghori a rhestr gyflawn o‟r nodiadau cyngor
i‟w cael yn www.cymru.gov.uk/communitystrategies
Gellir cael rhagor o wybodaeth am gynllunio/ strategaethau cymunedol neu
gael copi o‟r canllawiau strategaeth gymunedol diwygiedig trwy anfon e-bost
at communitystrategies@cymru.gsi.gov.uk

                                                                  Yn ôl i‟r brig

Y Cyngor Partneriaeth

Cynhelir y cyfarfod nesaf o‟r Cyngor Partneriaeth Llywodraeth Leol rhwng
1.30 a 4.00 pm ar ddydd Iau 6 Mawrth 2008 yn y Ganolfan Datblygu Busnes
Cefn Gwlad, Nant-y-ci, Caerfyrddin.

Yn unol â thelerau Deddf Llywodraeth Cymru 2006, aelodau‟r Cyngor
Partneriaeth yw Gweinidogion Cymru, Dirprwy Weinidogion Cymru a
chynrychiolwyr y Cynghorau Sir/ Bwrdeistrefi Sirol, Cynghorau Cymuned a
Thref, Awdurdodau Tân ac Achub, Awdurdodau Heddlu ac Awdurdodau‟r
Parciau Cenedlaethol.

Bydd agenda‟r cyfarfod yn cynnwys yr eitemau canlynol:
 Diweddariad ar weithredu‟r datganiad polisi llywodraeth leol “Rhannu
 Cytundebau Gwella a Safonau – diweddariad ar y cynnydd a wnaed
 Diweddariad ar yr agenda i ddiwygio Cyflenwi Gwasanaethau Cyhoeddus
 Xchange Wales
 Sgiliau sy‟n Gweithio i Gymru

Mae‟r cyfarfod yn agored i‟r cyhoedd . Nid oes angen archebu lle ymlaen llaw,
ond er mwyn bod yn sicr o sedd cysylltwch, os gwelwch yn dda, â Khalid Afzal
ar 02920 801191 neu Carol Webber ar 02920 826705.

                                                                  Yn ôl i‟r brig

Comisiwn y Cynghorwyr

Yn Rhagfyr 2007 cyhoeddwyd adroddiad Comisiwn y Cynghorwyr. Sefydlwyd
y Comisiwn, a arweinir gan y Fonesig Jane Roberts, gan yr Ysgrifennydd
Gwladol dros Gymunedau a Llywodraeth Leol yn Chwefror 2007, gyda‟r cylch
gwaith o ddatblygu argymhellion i annog amrediad ehangach a mwy amrywiol
o bobl i fynd yn Gynghorwyr, er mwyn cynrychioli cymunedau yn well.

Sefydlwyd ef yng ngoleuni arolwg gan yr Asiantaeth Gwella a Datblygu a
ddangosodd mai llai na 3 o bob 10 o‟r cynghorwyr sy‟n fenywod, a bod 96%
o‟r cynghorwyr yn bobl wyn, o gymharu â 2.7% Asiaidd a 0.5% Du. Oedran
cyfartalog cynghorydd yw 58 ac y mae mwy na 50 y cant ohonynt dros 60
oed, o gymharu â 0.3% sydd o dan 25 a llai nag 8 y cant o dan 40 oed. Yng
Nghymru, datgelodd y Cyfrifiad Cynghorwyr a wnaed gan CLlLC yn 2004 mai
22% yn unig o‟r cynghorwyr oedd yn fenywod, 0.8% oedd o gefndir ethnig
lleiafrifol, ac mai oed cyfartalog cynghorydd yng Nghymru oedd 57, gydag
88% o‟r cynghorwyr yn 45 oed neu drosodd. Yn dilyn cais gan Sue Essex, y
Gweinidog Cyllid, Llywodraeth Leol a Gwasanaethau Cyhoeddus ar y pryd,
cytunodd y Comisiwn i gasglu tystiolaeth o Gymru, a gwnaed hynny mewn
seminar ym Mehefin 2007.

Gwnaeth y Comisiwn 61 o argymhellion sy‟n canolbwyntio ar sut i wella‟r
modd y canfyddir Cynghorwyr a chael y cyhoedd i ymgysylltu â‟u gwaith, pa
un yw‟r ffordd orau i gefnogi Cynghorwyr yn eu rôl, a sut i fynd i‟r afael â‟r
rhwystrau penodol sy‟n atal amrediad mwy amrywiol o bobl rhag mynd yn
Gynghorwyr. Mae adroddiad llawn Comisiwn y Cynghorwyr ar gael yn

Yng Nghymru, mae Llywodraeth y Cynulliad yn ystyried sut y gellir gyrru
ymlaen â‟r argymhellion hyn. Mae Cynghorydd sy‟n gwasanaethu ac un o
gyflogeion y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol wedi eu secondio i
LlCC i weithio ar ehangu‟r cyfranogi mewn llywodraeth leol. Sefydlir panel o
arbenigwyr yng Nghymru maes o law, i ystyried argymhellion y Comisiwn ac
unrhyw faterion eraill a allai effeithio ar ehangu‟r cyfranogi yng Nghymru.
Bwriedir i‟r panel hwn gyflwyno argymhellion i‟r Gweinidog yn yr Hydref.

am ragor o wybodaeth cysyllter â sophie.howe@cymru.gsi.gov.uk

                                                                    Yn ôl i‟r brig

Urddau o Ryddfreinwyr

Dichon y bydd yn ymddangos yn fater braidd yn ddi-nod i rai, ond dylai‟r hyn
sy‟n dilyn fod o ddiddordeb i gynghorau ym Mhowys, Sir Gaerfyrddin, Sir
Benfro, Rhondda Cynon Taf a Chasnewydd o leiaf.

Tynnwyd sylw Llywodraeth y Cynulliad at Fesur Aelod Preifat gerbron y
Senedd, sy‟n ymwneud â Rhyddfreinwyr, ac a gefnogir gan Lywodraeth y DU.
Llwyddodd Derek Conway, yr Aelod Seneddol dros Old Bexley a Sidcup, i
gyflwyno Mesur yn Rhagfyr i “alluogi hawliau derbyn i ryddfraint dinasoedd
neu drefi gael eu hestyn i fenywod; galluogi gwneud diwygiadau eraill mewn
perthynas â derbyn; cyflwyno pwerau i dderbyn personau yn rhyddfreinwyr er
anrhydedd lleoedd penodol yng Nghydffederasiwn y Cinque Ports; ac i
bwrpasau cysylltiedig”.
Byddai‟r Mesur yn ymwneud â dau wahanol fath o Ryddfreiniwr: y rhai sy‟n
perthyn i urddau (“rhyddfreinwyr etifeddol”) ac eraill (“rhyddfreinwyr er
anrhydedd”) y dyfernir y statws hwnnw iddynt gan eu cyngor. (Yn achos y
rhyddfreinwyr er anrhydedd, fodd bynnag, byddai‟r unig newidiadau a gynigid
yn y Mesur yn ymwneud â‟r rheolau derbyn ar gyfer Cydffederasiwn y Cinque
Ports yn Ne-ddwyrain Lloegr).

Mae‟r rhyddfreinwyr etifeddol yn perthyn i‟r hen urddau neu gildiau, sy‟n
dyddio o‟r cyfnod cyn sefydlu llywodraeth leol fodern. Fodd bynnag, mae
derbyn rhai yn aelodau o‟r gildiau hyn bellach yn fater a reolir gan
awdurdodau lleol. Mae statws rhyddfreiniwr er anrhydedd deitl seremonïol y
gellir ei ddyfarnu gan rai awdurdodau lleol yn unig.

Yng Nghymru, mae urddau rhyddfreinwyr yn bodoli yn Nhrefaldwyn, Llacharn,
Hwlffordd, Penfro, Llantrisant a Chasnewydd.

Nod y Mesur yw diwygio‟r hawliau derbyn i ganiatáu i fenywod fwynhau‟r
statws hwn. Daeth y galw am hyn o‟r urddau hanesyddol eu hunain, gan fod
y rheolau derbyn presennol, sy‟n cyfyngu aelodaeth i wrywod a‟u hetifeddion
gwryw, ac yn aml i ardaloedd daearyddol penodol, wedi achosi i‟w niferoedd
leihau. Canlyniad hyn, mewn rhai achosion – er na chyfeiriwyd at yr un achos
o‟r fath yng Nghymru – yw fod nifer y rhyddfreinwyr yn annigonol i barhau i
reoli pori ar dir comin.

Bu hawliau derbyn rhyddfreinwyr yn destun deddfwriaeth yn y gorffennol, yn
fwyaf nodedig yn adran 248 o Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, a achubodd
statws y rhyddfreinwyr, h.y. trwy ddarparu na fyddai a oedd yn y Ddeddf yn
effeithio ar eu statws. Darparodd hefyd, fodd bynnag, y byddai „swyddog
priodol‟ o‟r cyngor perthnasol (sef, yng Nghymru bellach, y sir neu‟r fwrdeistref
sirol os yw‟n cynnwys urdd rhyddfreinwyr) yn cadw cofrestr o ryddfreinwyr. Ni
fyddai modd derbyn unrhyw aelod newydd heb i gadeirydd y cyngor gydsynio.

Bydd y Mesur yn cynnig y GELLIR CANIATÁU newid hawliau derbyn ar gais
yr urdd. Bydd yn galluogi urddau ac awdurdodau lleol, trwy gytundeb, i newid
hawliau derbyn gan ganiatáu mynediad i fenywod. Mewn achosion lle y
rheolir mynediad trwy Siarter Brenhinol, gellid diwygio‟r Siarter trwy gyfrwng
gweithdrefn Seneddol Frenhinol, unwaith y cyrhaeddid cytundeb rhwng urdd
ac awdurdod lleol.

Ar gyfer hyn byddai gofyn i‟r awdurdod lleol nweud cais i Swyddfa‟r Cyfrin
Gyngor, a fyddai‟n paratoi diwygiadau i‟r cyfryw Siarteri, i‟w rhoi gerbron Ei
Mawrhydi yn y Cyngor. Cyn diwygio‟r Siarteri byddai Swyddfa‟r Cyfrin Gyngor
yn ymgynghori yn gyntaf â‟r Adran briodol yn Llywodraeth y DU a/neu
Lywodraeth y Cynulliad yn achos siarteri Cymreig.

Byddem yn ddiolchgar iawn am gael clywed yn gynnar am unrhyw ymholiad a
wneir i awdurdod yng Nghymru. I gael gwybodaeth bellach, cysylltwch â

                                                                Yn ôl i‟r brig

Y Fframwaith Gwella Cydraddoldeb

Lansiwyd y Fframwaith Gwella cydraddoldeb (FfGC) gan y Cynghorydd
Cheryl Green yng nghynhadledd y Gymdeithas „Arwain y Ffordd: fyddwch
chi‟n croesawu‟r cyfle?‟ ar 22ain Ionawr 2008. Denodd y gynhadledd dros 120
o gynrychiolwyr o lywodraeth leol, y sector cyhoeddus ehangach ac
asiantaethau‟r trydydd sector, sy‟n arwydd eglur o‟r diddordeb yn y FfGC.

Mynegodd y siaradwyr, yn eu plith yr Arglwydd Herman Ouseley, Alison Ward
a Ruth Marks, eu meddyliau personol ar bwysigrwydd amlygu ymrwymiad
personol yr arweinwyr i ymgyrraedd at gydraddoldeb, a‟r ffordd y gall
asiantaethau partner yn y trydydd sector gefnogi awdurdodau, a chynnig
heriau adeiladol ac arbenigedd ar faterion cydraddoldeb.
Mae adroddiad ôl-ddigwyddiad yn cael ei baratoi ar hyn o bryd, a fydd yn
cynnwys trosolwg ar y diwrnod a manylion y trafodaethau yn y gweithfeydd,
ac a fydd ar gael ar wefan y Gymdeithas.

O ran gyrru ymlaen â‟r FfGC, mae tîm Cydraddoldeb a Chyfiawnder
Cymdeithasol y Gymdeithas mewn trafodaethau ag awduron y FfGC a
Llywodraeth Cynulliad Cymru ar hyn o bryd, ynglŷn â themâu ac amseriadau‟r
canllawiau ategol mewn meysydd megis hunanasesu ar gyfer cydraddoldeb,
a sut i sefydlu cysylltiadau effeithiol â Rhaglen Cymru ar gyfer Gwella.

Mae‟r Tîm hefyd yn cychwyn cynnal cyfres o sioeau teithiol FfGC ledled
Cymru. Targedir y sioeau hyn yn benodol ar gyfer rheolwyr gwasanaethau
AD, Addysg, Gwasanaethau Cymdeithasol a Thai; ni chodir tâl ar yr
awdurdodau a‟r nod yw codi ymwybyddiaeth o‟r Fframwaith Gwella
Cydraddoldeb ac archwilio‟i rôl o wella‟r gwasanaethau i‟r gymuned. Mae
manylion ar gael yn

                                                                Yn ôl i‟r brig

Swyddfa Cyllid Ewropeaidd Cymru – diweddariad ar y Cronfeydd
Mae‟r rhaglenni Cronfeydd Strwythurol gwerth £1.4 biliwn ar gyfer 2007-2013
yn awr yn cychwyn, a disgwylir cymeradwyo‟r prosiectau cyntaf o fewn
wythnosau. Bydd cyllid Ewropeaidd y cyfnod rhaglennu 2007-2013 yn helpu i
barhau‟r gwaith o weddnewid Cymru yn wlad ffyniannus, mentrus a
chynaliadwy, gan greu cyfanswm buddsoddiad o dros £3 biliwn. bydd y
rhaglenni'n cefnogi gweithgareddau creu swyddi, yn hyrwyddo sgiliau a thwf
economaidd yn unol ag agendâu Lisbon a Gothenburg yr UE yn ogystal â
strategaethau allweddol Llywodraeth Cynulliad Cymru, megis 'Cymru'n Un'.

Mae syniadau ar gyfer rhai prosiectau eisoes wedi ymddangos ar wefan
WEFO, ac wedi arwain at gynllunio cydweithredol a thrafodaethau eang
ymhlith partneriaid posibl a rhanddeiliaid. Hyd yma, mae 68 prosiect posibl
wedi eu cofrestru gyda WEFO fel Datganiadau o Ddiddordeb ac y mae'r
noddwyr yn awr yn gweithio ar eu ceisiadau. Maent yn cynnwys prosiectau o
amrediad o sectorau, gan gynnwys Llywodraeth Cynulliad Cymru, llywodraeth
leol, addysg uwch, y trydydd sector a'r sector preifat.

Lansiwyd y rhaglen drawsffiniol Iwerddon/Cymru gwerth £48 miliwn, a reolir
gan Gynulliad Rhanbarthol y De a'r Dwyrain yn Waterford, Iwerddon, mewn
digwyddiad a drefnwyd yn Llandudno ym mis Rhagfyr. Mae'r alwad gyntaf am
geisiadau bellach wedi cau, a disgwylir ail alwad ym Mehefin/ Gorffennaf
eleni. Hyd yma cafwyd 15 o gydgeisiadau, am gyfanswm grant o £10 miliwn
o Gronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop. Bydd Pwyllgor Llywio'r Rhaglen yn
cyfarfod yn ystod y gwanwyn, 2008, i ystyried cymeradwyo prosiectau.

Ceir rhagor o wybodaeth am sut i wneud cais am gyllid o dan raglenni newydd
y Cronfeydd Strwythurol yn www.wefo.cymru.gov.uk neu trwy gysylltu â Llinell
Gymorth WEFO: 0845 010 3355 neu anfon e-bost at : enquiries-

                                                                    Yn ôl i‟r brig

Cynllunio ar gyfer pandemig ffliw – cyfrifoldeb llywodraeth leol

Nodwyd y bygythiad o bandemig ffliw fel un o'r risgiau uchaf i'r Deyrnas
Unedig. O dan Ddeddf Argyfyngau Sifil Posibl 2004 dylai'r awdurdodau lleol,
fel ymatebwyr Categori 1, asesu'r risg y gall argyfwng ddigwydd, a defnyddio'r
asesiad hwnnw i oleuo'r cynllunio ar gyfer argyfyngau posibl. Mae dyletswydd
ar yr awdurdodau lleol hefyd i ddarparu cyngor a chymorth i fusnesau a chyrff
gwirfoddol ar reoli parhad busnes. Rhaid i bob un o'r agweddau hyn ar
gynllunio roi ystyriaeth i'r risg o bandemig ffliw, a'i effaith debygol.

Bydd disgwyl i'r awdurdodau lleol chwarae rhan ganolog yn y gwaith o
ddatblygu cynlluniau ffliw amlasiantaethol ar y lefel leol, ac ysgwyddo'r
cyfrifoldeb am faterion megis:

       o Y niferoedd ychwanegol o farwolaethau.(bydd y pwysau ar
         amlosgfeydd a chladdedigaethau yn aruthrol)
       o Cofrestru marwolaethau
       o Gwasanaethau Cymdeithasol ac anghenion rhai sy'n agored i niwed
       o Mesurau cymdeithasol megis cau ysgolion
       o Hunan-gymorth cymunedol

Mae Swyddfa'r Cabinet wedi gosod targed o ddiwedd Mawrth 2008 i bob un
o'r Fforymau Lleol Cymru Gydnerth fod wedi sefydlu cynlluniau aml-
asiantaethol pandemig ffliw, a chyhoeddir y cynlluniau hynny ar wefan a
neilltuir i'r pwrpas. Yn dilyn hynny, cynhelir adolygiadau ac ymarferion
rheolaidd i brofi a gwella'r cynlluniau.

Mae angen i awdurdodau lleol gydnabod y risg sy'n gysylltiedig a phandemig
ffliw, a bod â threfniadau wedi eu gwneud yn barod i liniaru ei effaith. Sylfaen
hyn yr holl gynllunio fydd cadernid y cynlluniau parhad busnes a'u gallu i
gyflenwi'r gwasanaethau cyhoeddus critigol â'r adnoddau a fydd ar gael.

                                                                    Yn ôl i‟r brig

I ddod cyn bo hir….

Bydd yr Is-adran Polisi Llywodraeth Leol yn cyhoeddi diweddariad ar ein
gwefan cyn bo hir o'n Datganiad Polisi 'Rhannu Cyfrifoldeb' a gyhoeddwyd yn
2007. Bydd yn amlinellu'r prif ddatblygiadau hyd yma tuag at gyflawni ein

                                                                    Yn ôl i‟r brig

Newid yn Staff Llywodraeth Cynulliad Cymru

Ymadawiad Steve Marshall, Cyfarwyddwr APADGOS

Cyhoeddodd Steve Marshall, Cyfarwyddwr yr Adran Plant, Addysg, Dysgu
Gydol Oes a Sgiliau y bydd yn gadael Llywodraeth Cynulliad Cymru ddiwedd
Mawrth i ymgymryd â swydd Dirprwy Weinidog Addysg yn Llywodraeth
Daleithiol Ontario, Canada. Mae'r trefniadau i benodi olynydd iddo fel
Cyfarwyddwr APADGOS o dan ystyriaeth ar hyn o bryd.

                                                                    Yn ôl i‟r brig

Digwyddiadau Arfaethedig

Cynllun Gofodol Cymru

Pobl, Lleoedd, Dyfodol: Ymgynghori ar Ddiweddaru Cynllun Gofodol Cymru
I weld y ddogfen ymgynghori defnyddiwch yr hyperddolen ganlynol os
gwelwch yn dda

Hyfforddiant mewn Ymwybyddiaeth o Ddull Asesu Amgylcheddol y
Sefydliad Ymchwil Adeiladu (BREEAM) ar gyfer Ysgolion
Dull asesu amgylcheddol ar gyfer adeiladau yw BREEAM. Rhaid i bob
datblygiad newydd a hyrwyddir neu a gefnogir gan Lywodraeth Cynulliad
Cymru neu gyrff a noddir ganddi gyrraedd y graddiadau BREEAM 'Rhagorol'.
Ceir rhagor o wybodaeth yn http://www.bre.co.uk/page.jsp?id=659

Mae Gwerth Cymru yn cyllido 3 hanner diwrnod o hyfforddiant
ymwybyddiaeth BREEAM ar gyfer ysgolion. Anelir yr hyfforddiant at
benseiri ysgolion, gweithwyr proffesiynol ysgolion yr awdurdodau lleol,
timau dylunio, adrannau datblygu ysgolion a grwpiau cleientiaid. Yn ystod
y sesiynau amlinellir gofynion y fethodoleg asesu, amlygir y cyfrifoldebau,
a dangosir sut i sicrhau'r sgoliau asesu uchaf.

Cynhaliwyd y sesiwn gyntaf eisoes, ym Margam, Port Talbot ar 8 Chwefror.
Trefnwyd yr ail ddigwyddiad ar gyfer 17 Mawrth 2008 yn y Ganolfan Adnoddau'r
Cyfryngau, Oxford Road, Llandrindod, LD1 6AH. Rhestrwyd y drydedd sesiwn ar
gyfer Gogledd Cymru: cyhoeddir y lleoliad a'r dyddiad yn nes ymlaen.

I gael rhagor o wybodaeth neu archebu lle, anfonwch e-bost at Colin King yn
KingC@bre.co.uk neu ffoniwch 01639 864763

Uwch gynhadledd Sgiliau Gwasanaethau Cyhoeddus- 4ydd Mawrth,
Venue Cymru, Llandudno.

"Datblygu Galluedd ar gyfer Cydweithio a Newid"
Yn dilyn llwyddiant yr Uwchgynhadledd Sgiliau Llywodraeth Leol agoriadol yn
2007, mae CLlLC, RhNgCC ac AGAAGI wedi ehangu'r digwyddiad hwn yn
2008 i ddwyn cydweithwyr at ei gilydd o bob rhan o Wasanaethau Cyhoeddus

Mae Datblygu Galluedd ar gyfer Cydweithio a Newid yn ddigwyddiad ar
gyfer rheolwyr o bob rhan o'r gwasanaethau cyhoeddus sydd â diddordeb
mewn gwella perfformiad sefydliadol trwy gyfrwng pobl.

Y Themâu Allweddol
Yng nghyd-destun yr agenda bresennol sy'n annog rhagor o gydweithio a
newid cyson, bydd y digwyddiad yn cynnig cyfres o gyflwyniadau a gweithdai
sy'n cysylltu â'r themâu allweddol o Ddatblygu Sefydliadol a Rheoli Doniau,
gan gynnwys:
 Canfyddiadau ymchwil ddiweddar i Reoli Doniau gan y Sefydliad Siartredig
    Personél a Datblygu (CIPD)
 Cyflwyniad i Ddatblygu Sefydliadol ac archwiliad o'r maes
 Manylion Strategaeth Sgiliau a Chyflogaeth newydd llywodraeth Cynulliad
    Cymru: Sgiliau sy'n Gweithio i Gymru
Mae rhagor o wybodaeth ar gael yn:

                                                                   Yn ôl i‟r brig

To top