EE371 Lecture Notes _electronic_ by kala22

VIEWS: 20 PAGES: 48

									                      FĠZ310 – Mantık Devreleri
              5              Analog Waveform

Voltage (V)




                                                             Time
              0



                              Digital Waveform
              5
                  1                                      1
Voltage (V)




                                     0                       Time
              0
                      Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                  ÜNĠVERSĠTESĠ
                      FĠZ310 – Mantık Devreleri

1. Ġkili sayı tabanında verilen tek bir basamağa bit (binary digit) adı verilir.
    - Ġkili sayı sisteminde sadece iki rakam vardır: 0 ve 1.
    -Makine dili, bilgisayarların haberleĢtiği dildir. Ġkili sayıları kullanır.
    -Sinyal var ise 1 , yoksa 0 dır veya ifade “doğru” ise 1, yanlıĢ ise 0 dır.
    - 8 adet bitin yan yana gelmesi ile byte oluĢur.
2. Sayı Sistemleri
    - Her sayı sisteminin bir tabanı vardır. b tabanlı sayı sisteminde 0 ile
    (b –1) arasındaki b adet rakam kullanılır ve bu rakamlar yanyana
    yazılarak sayılar oluĢturulur. Örneğin,
    - 2 tabanındaki sayılar 0,1 rakamlarından,
    -10 tabanındaki sayılar 0,1,2,3,4,5,6,7,8,9 rakamlarından oluĢmaktadır




                        Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                    ÜNĠVERSĠTESĠ
                      ÖZET



• TABAN DÖNÜġTÜRME
 –   10 tabanından 2 tabanına dönüşüm
 –   10 tabanından 16 tabanına dönüşüm
 –   2 tabanından 10 tabanına dönüşüm
 –   2 tabanından 16 tabanına dönüşüm
 –   16 tabanından 2 tabanına dönüşüm
 –   16 tabanından 10 tabanına dönüşüm




            Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                        ÜNĠVERSĠTESĠ
        2 Tabanından diğer Tabanlara DönüĢüm
•   2 tabanından 10 tabanına;
•   2 tabanında verilen sayının hem tamsayı kısmı ve hem de kesir
    kısmı sürekli olarak 2‟nin kuvvetleriyle çarpılarak elde edilen
    çarpım sonuçları toplanır
•   2 tabanından 16 tabanına;
•   2 tabanında verilen en sağdan baĢlanarak 4‟erli gruplar Ģeklinde
    gruplanarak 16 tabanına çevrilir.

•   Soru 1-a: (1110111.1010)2 = (?)10 dönüĢümünü yapalım.
•   Sayının tam ve kesirli kısmında bulunan rakamlar ile basamak değerleri çarpılır.
•   (1110111.1010)2 =
    1.2^6+1.2^5+1.2^4+0.2^3 + 1.2^2 + 1.2^1 + 1.2^0 , 1.2^-1 + 0.2^-2 + 1.2^-
    3+1.2^-4
•                  =64+32+16+0+4 + 2 + 1 , 0.5 + 0 + 0.125+ 0
•                  = (119.625)10
•   16 TABANINDAN 2 TABANINA DÖNÜġÜM
•   - Her bir sayının ikili karĢılığı (4 bit olarak) yazılır ve birleĢtirilir
•   Soru1-c : ( ABC.D )16 = (?)2 tabanına dönüĢümünü yapalım.
•   (1010 1011 1100. 1101) 2


                           Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                       ÜNĠVERSĠTESĠ
         10 tabanından diğer tabanlara dönüĢüm

- 10 tabanında verilen sayının tamsayı kısmı sürekli olarak istenen tabana    bölünerek
     kalanlar sağdan sola doğru yazılır.
- 10 tabanında verilen sayının kesir kısmı için ise, bu kısım sürekli olarak istenen taban ile
     çarpılır ve çarpımın sonucu istenen basamağa eriĢene kadar (ya da 0 çıkana kadar)
     iĢlemin tamsayı kısmı alınır.
•   Örnek:   (121.125)10 sayısını 2 tabanına dönüĢtürünüz.
                               Kalan
•   121 / 2 = 60                  1
•   60 / 2 = 30                   0
•   30 / 2 = 15                   0           •   Kesirli kısmı dönüĢtürelim.
•   15 / 2 = 7                    1
•   7/2=3                         1           •   0.125 * 2 = 0.250             0
•   3/2=1                         1           •   0.250 * 2 = 0.500             0
•   1/2=0                         1           •   0.500 * 2 = 1.000             1


•   Sonuç = 1111001.001



                            Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                        ÜNĠVERSĠTESĠ
         10 Tabanından 16 Tabanına dönüĢüm
•   Örnek 1-b: (123.025)10  (?) 16 tabanına dönüĢtürünüz.
•   Tam kısmı;
•                      Kalan
•   123 / 16 = 7          11
•   7 / 16 = 0            7

•   Tam kısmın Sonuç = 7B
•   Kesirli kısım;
•   - (0.025)10 sayısını onaltılık sisteme çevirelim.
•   Verilen sayı devamlı 16 ile çarpılıp, oluĢan tam sayılar yazılır
•                              Tam sayı
•   0.025x16 = 0.4          0
•   0.400x16 = 6.4             6
•   0.400x16 = 6.4              6

•   Sonuç olarak; (123.025)10 = (7B.066)16       eĢitliği bulunur.

                       Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                   ÜNĠVERSĠTESĠ
               8 tabanından 16 tabanına dönüşüm

• Soru1-d : (3741)8 = ( ? ) 16 tabanına dönüĢümü yapınız?
•   - Ġlk önce her bir sayının ikili karĢılığını ( 3 bit halinde) yazıyoruz
•   (3741)8 = ( 011 111 100 001 )2

•   - Daha sonra ikili sayını (4 bit halinde) 16 ı karĢılığını yazıyoruz
•   - 2 tabanında verilen sayı en sağdan baĢlanarak 4‟erli gruplar Ģeklinde
    gruplanarak 16 tabanına çevrilir.


•   (3741)8 = ( 011 1 11 10 0 001 )2 = ( 7D1 ) 16
                 7     E      1




                        Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                    ÜNĠVERSĠTESĠ
                        Tümleyen Aritmetiği

•   Soru2-a: (110101010)2 sayısının (r-1) tümleyeni nedir?
•   Ġkili sayının (r-1) tümleyeni 1 e tümleyen olarak adlandırılır.
    – Ġkili sayının 1 e tümleyeni sayının her bir bitini ters çevirerek (1
      leri 0 , 0 ları 1 yaparak) gerçekleĢir.
•   (110101010)2 = ( 001010101)2
•   Soru2-b: (100100100)2 sayısının (r) tümleyeni nedir?
•   Ġkili sayının (r) tümleyeni 2 e tümleyen olarak adlandırılır.
    – Ġkili sayının 2 e tümleyeni;
     sayının her bir biti ters çevrilir(1 leri 0 , 0 ları 1 yaparak) ve
      sonuca 1 eklenir
     Sağdaki ilk 1 e kadar olan sayılar aynen yazılır, daha sonrakiler
      (sağdaki ilk 1‟in solunda kalan tüm rakamlar) tek tek ters çevrilir
    (100100100)2 = ( 011011100) 2




                       Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                   ÜNĠVERSĠTESĠ
                     Tümleyen Aritmetiği

• Soru2-c : (2838)10 = sayısının (r-1) tümleyeni nedir?
• Onlu sayının (r-1) tümleyeni 9 a tümleyen olarak adlandırılır.
     9999
     2838
   _______
     7161
• Soru2–d : (53)10 – (25)10 iĢlemi (r-1) tümleyen yöntemiyle
  nasıl yapılır?
•  53                     53                 27
• -25                     74                  1
           99-25=74
• +____                +____               +____
                           127                    28
 Eğer toplama iĢlemi sonucunda son elde oluĢtuysa, elde atılır ve
 farkı elde etmek için toplama 1 eklenir
 Eğer toplama iĢlemi sonucunda son elde oluĢmadıysa, toplamın
 (r-1) e tümleri alınır ve önüne “-” iĢareti konulur
                    Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                ÜNĠVERSĠTESĠ
                         Tümleyen Aritmetiği

• Soru2 – e:
• (11101)2 – (01101)2 = iĢlemini r ye tümleyen yöntemiyle nasıl
  yapılır?
   – M-N İşlemini 2 ye tümleyen aritmetiği ile gerçekleştirmek için
   – N sayısının 2 ye tümleri bulunur.
        • (01101)2    = (10010   +1)2 = (10011)2
   – M sayısı N nin tümleri ile toplanır
        • (11101)2 + (10011)2 = (1 10000) 2
        • Eğer toplamı iĢlemi sonucunda son elde oluĢtuysa, elde
          atılır.
        • Eğer toplama iĢlemi sonucunda son elde oluĢmadıysa
          toplamın 2 ye tümleri alınır ve önüne “-” iĢareti konur.

        ĠĢlem sonucu
        • (11101)2 – (01101)2 = (10000) 2



                        Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                    ÜNĠVERSĠTESĠ
                                 Kodlama Sistemleri

                                            Ağırlıklı Kodlar
                Sayısal Kodlar
                                            Ağırlıksız Kodlar
 Kodlar
                Alfasayısal Kodlar

    Kaynak alfabesi onlu rakamlardan, genelde sayılardan oluĢan koda
     Sayısal Kod denir.    Örnek : BCD (Binary Coded Decimal) kodu

 Ağırlıklı Kodlar                            Ağırlıksız Kodlar
   Örnekler: 8 4 2 1 ağırlıklı kod (BCD)       Örnekler: Artık-3 (Excess-3) Kodu
              4 3 2 1 ağırlıklı kodlar                    5’ten 2 (2-out-of-5) Kodu
              8 4 -2 -1 ağırlıklı kod..vb                Gray(Yansımalı) Kodu


     Kaynak alfabesinde rakamlar ve sayılar dıĢındaki simgeler de bulunan
        koda Alfasayısal Kod denir. Örnek: EBCDIC ve ASCII kodları.


                            Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                        ÜNĠVERSĠTESĠ
                          Kodlama Örnekleri

• Soru3-a: (110101010) 2 sayısını GRAY koduna çeviriniz..
•   en yüksek basamak değerine sahip bitin solunda „0‟ olduğu kabul
    edilip, her bit solundaki bit ile toplanarak yazılır. Bu iĢleme en
    düĢük basamak değerlikli bite kadar devam edilir
               0110 10 1010
               VVVVVVVVV
                101 11 1111
     (110101010) 2 = (101111111) gray
• Soru3-b: (10100110) 2 sayısını Artı 3 koduna çeviriniz.
•   Bir onlu sayının Artı 3 kodundaki karĢılığı, onlu sayının karĢılığı
    olan ikili sayıya 3 eklenmiĢ halidir. Artı 3 kodundaki sayılar, BCD
    kodunda olduğu gibi dört bitlik ikili sayılar Ģeklinde ifade edilir.
• (10100110) 2= (128 + 32 + 4 + 2) = (166)10
                                            499        = (0100 1001 1001)+3




                         Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                     ÜNĠVERSĠTESĠ
                       Kodlama Örnekleri

 • Soru3-c: (10100110) 2 sayısını BCD (84-2-1) koduna
    çeviriniz.
                       Digit     8421        84-2-1       XS3

                         0       0000        0000         0011
                         1       0001        0111         0100
                         2       0010        0110         0101
                         3       0011        0101         0110
                         4       0100        0100         0111
                         5       0101        1011         1000
                         6       0110        1010         1001
                         7       0111        1001         1010
                         8       1000        1000         1011
                         9       1001        1111         1100

(10100110) 2= (128 + 32 + 4 + 2) = (166)10 sayısının BCD kod karĢılığını
yazarsak çevrimi tamamlamıĢ oluruz
(166)10 = ( 0111 1010 1010 )84-2-1

                       Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                   ÜNĠVERSĠTESĠ
                    Kodlama Örnekleri

• Soru 3-d: (11010101) 2 verisine çift parite eklenirse eklenen
  paritenin değeri ne olur? Aynı değere tek parite eklenirse
  eklenen bitin değeri ne olur? Neden?
• Hataları tespit etmede kullanılan en yaygın ve en kolay yöntem
  eşitlik biti kodlama (parity code) yöntemidir
• Çift Parite yöntemine göre;
• Verilen sayıda tek sayıda „1‟ bulunduğundan, eĢitlik biti
  olarak „1‟ eklenir ve kodlama iĢlemi sonucunda;
• “(111010101) 2 bilgisi oluĢur.
• Tek Parite yöntemine göre;
• Aynı mantığa göre verilen sayıdaki “1” lerin toplamı tek
  olduğu için eĢitlik biti olarak “0” eklenir ve kodlama iĢlemi
  sonucunda;
• “(011010101) 2 bilgisi oluĢur.



                   Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                               ÜNĠVERSĠTESĠ
                    Boole Cebiri ve Kuralları
•   1854 yılında George Boole tarafından mantıksal iĢlemler için
    oluĢturuldu.
•   1938 yılında Claude Shannon tarafından anahtarlama cebiri
    (switching algebra) olarakda adlandırılan ikili Boole cebiri
    geliĢtirildi.




                      Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                  ÜNĠVERSĠTESĠ
                                             ÖZET


LOJĠK KAPILAR ve LOJĠK DEVRELER

Temel Kapılar :

    - ÇıkıĢlar, giriĢlerin değerlerine bağlıdır
    - Hafızaları (bellekleri yoktur)




                                Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                            ÜNĠVERSĠTESĠ
              TEMEL LOJĠK KAPILAR


NOT       A    A’          Çıkış = A’ = A         f(in) = A’ = A
(DEĞĠL)




OR                          Çıkış = a+b           f(a,b) = a+b
(VEYA)




AND                        Çıkış = a·b            f(a,b) = a·b
(VE)




               Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                           ÜNĠVERSĠTESĠ
              TEMEL LOJĠK KAPILAR


XOR                        Çıkış = ab            f(a,b) = ab
(Özel VEYA)




NOR                         Çıkış = a+b           f(a,b) = a+b
VEYA Değil




NAND                       Çıkış = a·b            f(a,b) = a·b
(VE Değil)



               Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                           ÜNĠVERSĠTESĠ
                          LOJĠK KAPILAR


XNOR                               Çıkış = ab            f(a,b) = ab
(Özel VEYA
DEĞĠL)




XOR Kapısı hatırlarsak:
      f(a,b) = ab = (a’b + b’a)

Değili XNOR dur.   ÇıkıĢ=AB+A'B'



Lojik İşlemlerin Öncelik Sırası:
         NOT, AND, OR

                       Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                   ÜNĠVERSĠTESĠ
                                LOJĠK KAPILAR


DeMorgan Teoremi

-   AND kapısının çıkışını ters çevirmek (inverting) , OR kapısının girişlerini ters çevirmekle
-   eşdeğerdir

                                     Çıkış = a+b
                                                       1) Değil Çubuğu
                                     Çıkış= a+b
                                                       2) + , · olur
                                     Çıkış = a·b




                             Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                         ÜNĠVERSĠTESĠ
                        LOJİK DEVRELER
Minterm     Açılımı…            Kısaltması
 x’y’z’     x=0, y=0, z=0           m0
 x’y’z      x=0, y=0, z=1           m1
 x’yz’      x=0, y=1, z=0           m2
 x’yz       x=0, y=1, z=1           m3
 xy’z’      x=1, y=0, z=0           m4
 xy’z       x=1, y=0, z=1           m5
 xyz’       x=1, y=1, z=0           m6
 xyz        x=1, y=1, z=1           m7
x   y   z    f(x,y,z)    f’(x,y,z)   f = x’y’z’ + x’y’z + x’yz’ + x’yz + xyz’
0   0   0       1           0          = m 0 + m1 + m2 + m3 + m 6
0   0   1       1           0          = m(0,1,2,3,6)  Minterm eşdeğeri
0   1   0       1           0
                                     f’ = xy’z’ + xy’z + xyz
0   1   1       1           0
                                        = m4 + m 5 + m7
1   0   0       0           1
                                        = m(4,5,7)  Maxterm eşdeğeri
1   0   1       0           1
1   1   0       1           0
                                       Maxterm, minterm’in tersidir
1   1   1       0           1
                    Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                ÜNĠVERSĠTESĠ
                             LOJİK DEVRELER
A    B   Q        A B
0    0   0              A'
0    1   1   F1                A'B F=A'B+AB'              Çarpımların toplamı;
1    0   1   F2
1    1   0
                                                               F=m(m0,m1)
F1=A'B
                        B'     AB'
F2=AB'




 w   m(1,2,3,5,6,7)
 w   M (0,4)  (a  b  c).(a  b  c)
                                     ab
                                            00       01       11       10
                                c

                                    0       0        1        1        0
                                        0        2        6        4

                                    1       1        1        1        1
                                        1        3        7        5




                         Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                     ÜNĠVERSĠTESĠ
                                     Lojik Devreler
•   Soru 4: Aşağıdaki devrede Z çıkışı A,B,C,D cinsinden nasıl ifade edilir?




•   ÇÖZÜM:
•   Yukarıda gösterilen noktalardaki değerleri bularak bunları daha sonra işleme koyabiliriz ;
•        ___                       __      __ ____         _________
•   1): A.B                 3): 1.2 = [(AB)(C+D)] = ( A.B + C + D ) => 3) : = AB + C + D
•        _____                      ____      __      ____
•   2): (C + D)             4): (1 + 2) = [A.B + (C + D)] => 4) : = (A.B)(C + D)
•          _                          _ _________           _       _     __     __
•   5): (3.A + 3.A) = (A.B + C + D).A + (A.B + C + D).A = A.C + A.D + (A.B).(C+D).A =
•      _    _ _ _ _
•   A.B +A.C.D +A.C+A.D =
•         _ _          ____ __________                                 ____
•   6): (2.4 + 2.4) = (C + D)[(A.B)(C + D)] + (C + D)[(A.B)(C + D)] =(C+D) +(A.B)(C+D)

•   Kural: A’. (AB)’ = A’ ( A’ + B’) = A’ + A’B’=A’(1+B’) = A’
•      __       _ _
•   Z= 5.6 = 5+6

                               Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                           ÜNĠVERSĠTESĠ
                          KARNAUGH HARİTALARI
 a bc                                 Örnek f3(a,b,c) = (2, 3, 4, 6, 7)
    00 01       11   10
  0 m0 m1       m3   m2    a bc
                                    00     01    11    10
  1 m4       m5 m7   m6        0                  1     1
                                                              En küçük deyim:
                               1     1            1     1     f3(a,b,c) = b + ac’


                                    Örnek :f5(a,b,c,d) = (0, 1, 2, 3, 5, 6, 7, 8, 13, 15)
                                            ab cd
                                                     00 01 11 10
ab cd
        00     01    11   10                      00   1      1     1     1
  00 m0 m1           m3   m2
                                                  01          1     1     1
  01 m4 m5           m7   m6                      11          1     1
  11 m12 m13 m15 m14
                                                  10   1
  10 m8 m9           m11 m10          Minterm : f5(a,b,c,d) = a’d + a’c + bd + b’c’d’

                           Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                       ÜNĠVERSĠTESĠ
                  KARNAUGH HARİTALARI

  CD
AB     00   01   11    10

  00   0    0    1     0

  01   1    1    1     0        Z  CD  BD  A BC
  11   0    1    1     0

  10   0    0    1     0
                      A                                  A.B.C

                      B

                                                                 Z



                                                         B.D




                       C
                                                         C.D
                       D


                      Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                  ÜNĠVERSĠTESĠ
                              Karnaugh HAritası

Soru5 . F(a,b,c,d) = (0, 1, 4, 5, 10, 11, 14, 15) minterm ifadesini
   karnaugh haritası yöntemini kullanarak sadeleĢtiriniz ve yalnızca
   VEDEĞĠL kapılarını kullanarak çiziniz


          ab cd
                  00   01    11   10
            00 m0 m1         m3   m2            1    1
            01 m4 m5         m7   m6            1    1
            11 m12 m13 m15 m14                            1    1
            10 m8 m9         m11 m10                      1    1

                                           A
     F(a,b,c,d)=A‟C‟ + AC                  C




                            Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                        ÜNĠVERSĠTESĠ
ENTEGRE DEVRELER


14   13    12   11   10    9   8




          Entegrenin Adı




 1   2     3    4    5     6   7




Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
            ÜNĠVERSĠTESĠ
                             SAYISAL ENTEGRELER
•   Lojik kapılar baĢlığı altında açıkladığımız temel lojik elemanlar; direnç, diyot, transistör,
    küçük değerlikli kondansatör, FET, MOSFET, vb. elektronik devre elemanlarından oluĢur.
    Aynı çeĢit veya farklı elektronik elemanların bir paket haline getirilmesi ile oluĢan yeni
    eleman, „entegre‟ (Integrated Circuit -IC) olarak isimlendirilir. Entegreler ;
    –   Yapılarında kullanılan elemanların çeĢidine,
    –   Entegre içerisinde bulunan lojik kapı ve transistör sayısına,
    –   Kullanılan entegre teknolojisine,
•   göre sınıflandırılabilirler.
•   Sayısal entegreler, yapılarında kullanılan devre elemanları referans alınarak :
    –   i- Bipolar entegre devreler; DTL, TTL, HTL, ECL, vb.
    –   ii- MOS-lojik entegre devreler; NMOS, PMOS, CMOS,
•   şeklinde iki grupta toplanabilirler.
•   Her iki grupta bulunan elemanlar, içerdikleri lojik kapı ve transistör sayısına
    göre;
    – i- Küçük ölçekli IC‟ler, (SSI –Small Scale Integration)
    – ii- Orta ölçekli IC‟ler, (MSI –Medium Scale Integration)
    – iii- GeniĢ ölçekli IC‟ler, (LSI – Large Scale Integration)
    – iv- Çok geniĢ ölçekli IC‟ler, (VLSI – Very Large Scale Integration)
    – v-Çok-çok geniĢ ölçekli IC‟ler, (XLSI – Extra LArge Scale Integration)
    – vi-Giga ölçekli IC‟ler,
•   olarak sınıflandırılırlar.

                                 Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                             ÜNĠVERSĠTESĠ
Lojik Entegrelerin Yapılarındaki Elemanlara Göre Sınıflandırılması
•   Entegre devrelerin oluĢumunda, direnç, diyot, kondansatör, transistör, FET,
    MOSFET vb. elemanlar kullanılır. Lojik entegreler, devrelerin
    oluĢturulmasında kullanılan devre elemanlarına (direnç, diyot, transistör vb.)
    göre sınıflandırılabilir. Genel olarak bipolar ve MOS lojik aileleri adı altında
    yapabileceğimiz sınıflandırmada, alt gruplar aĢağıdaki Ģekilde oluĢur:

•   A-Bipolar Lojik Ailesi
     –   Direnç Diyot Lojik (Resistor Diode Logic - RDL),
     –   Direnç Transistör Lojik (Resistor Transistor Logic - RTL),
     –   Diyot Transistör Lojik (Diode Transistor Logic - DTL),
     –   Yüksek EĢikli Lojik (High Threshold Logic - HTL),
     –   Transistör Transistör Lojik (Transistor Transistor Logic - TTL),
                  Standard TTL
                   Low-power TTL
                   High Speed TTL
                   Low-Power Shottky TTL
                   Advanced Shottky TTL
                   Advanced Low-Power Shottky TTL, …vb.

     –   Emiter Kuplajlı Lojik (Emiter Coupled Logic - ECL),
     –   EntegrelendirilmiĢ Enjeksiyon Lojik (Integrated Injection Logic –IIL - I2L).

•   B-MOS Lojik Ailesi
     –   i- Metal Oksit Lojik (Metal Oxide Semiconductor-MOS),
     –       ● N - MOS Lojik,
     –       ● P - MOS Lojik,
     –   ii- CMOS Lojik (Complementary MOS-CMOS).


                               Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                           ÜNĠVERSĠTESĠ
 Devre Karmaşıklığı açısından entegre devre sınıflandırması
ENTEGRE YOĞUNLUK DERECESİ                                           FONKSİYON    İÇERDİĞİ    KAPI SAYISI
                                                                        SAYISI   Eleman
                                                                                 SAYISI

Sıfır Ölçekli Birleştirme (Zero Scale İntegration - ZSI)



Küçük Ölçekli Birleştirme (Small Scale İntegration - SSI)              2-20         100         1-12

Orta Ölçekli Birleştirme (Medium Scale İntegration-MSI)               20-100        500         13-99

Geniş Ölçekli Birleştirme (Large Scale İntegration - LSI)            100-500      100000      100-9999

Çok Geniş Ölçekli Birleştirme (Very Large Scale İnteg.-             500-100000    250000     10000-99999
    VLSI)

Çok    Çok Geniş    Ölçekli   Birleş.      (Ultra   Large   Scale    100000 ≤    107 – 109    105 – 108
      İnteg.ULSI)

Giga Ölçekli Birleştirme (Giga Scale İntegration - GSI)                 -          109 ≤       108 ≤?



Genellikle MSI yongası kullanılarak yapılan devreler arasında
Toplayıcılar (Adders), Çıkarıcılar (subtractors), karşılaştırıcılar
(comparators), kodlayıcılar (encoders), kod çözücüler (decoders),
çoklayıcılar (multiplexer), ve dağıtıcılar (demultiplexers) sayılabilir
                                        Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                                    ÜNĠVERSĠTESĠ
    Bipolar Transistör Kullanılarak Oluşturulan Lojik Teknolojisi

•   Yarıiletken ve pasif elektronik devre elemanları kullanılarak farklı Ģekillerde lojik
    kapı devreleri oluĢturulur. OluĢturulan kapı devreleri, kullanılan elemana göre
    isimlendirilir.
•   i- Direnç Diyot Lojik (RDL) :
•   Kapı devrelerini oluĢturan temel elemanlar olarak direnç ve diyotların kullanıldığı
    mantık, „Direnç Diyot Lojik (RDL)‟ olarak isimlendirilir. RDL mantığı sabit bir çıkıĢ
    gerilimi veremediğinden ve tersleme (değil) iĢlemi yapamadığından dolayı
    güncelliğini yitirmiĢtir.
•   ii- Direnç Transistör Lojik (RTL) :
•   Ġlk imal edilen ticari tip olan ve basit bir yapısı bulunan RTL entegreleri, diğer lojik
    entegre tekniklerinin geliĢtirilmesiyle önemini yitirmiĢtir.
•   RTL tipi entegrelerin çalıĢma gerilimi 3V-3.6V arasındadır. RTL tipi entegreler 700
    ve 900 ile baĢlayan sayılarla kodlanırlar.
•   iii- Diyot Transistör Lojik (DTL) :
•   DTL tekniği; RTL tipi entegrelere göre hız, güç ve kararlılık bakımından daha iyi
    durumda olmalarına rağmen, uygulamadan kalkan ve yerini TTL teknolojisine
    bırakan entegrelerdir.
•   DTL devrelerin çalıĢma gerilimleri 5V civarındadır. Gürültü bağıĢıklığı düĢük olan
    DTL entegreler, 830 ve 930 ile baĢlayan sayılarla kodlanırlar.




       RDL ile AND , RTL ile NOR , DTL ile AND yapılan devreler
                            Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                        ÜNĠVERSĠTESĠ
    Bipolar Transistör Kullanılarak Oluşturulan Lojik Teknolojisi
•   iv- Yüksek EĢikli Lojik (HTL) :
•   HTL tipi entegreler, DTL tipi entegrelerde bulunan diyot
    yerine zener diyot konularak gerçekleĢtirilir. Böylece
    endüstride çeĢitli elektromekanik cihazların kontrol
    devrelerinde kullanabilecek gürültü bağıĢıklığı çok iyi özel
    entegreler oluĢur.
•   HTL tipi entegreler, çalıĢma gerilimleri 15V ve yayılım
    gecikmesi en büyük olan entegre çeĢididir.
•   Gürültü seviyesinin yüksek olduğu bu tip entegreler, 660‟lı
    sayılarla kodlanırlar. Örneğin; Motorola MC660, MC661 VE
    MC668 gibi.
•   v- Emiterden Kuplajlı Lojik (Emiter Coupled Logic - ECL) :
•   ECL, CPU gibi hızlı çalıĢması gereken devrelerin
    üretiminde kullanılır.
•   Mantık sınıfları içerisinde en hızlı yapıya sahip olan
    Emiterden Bağlı Lojik (ECL) devrelerde, kullanılan
    transistörler doyuma gitmeden çalıĢırlar. Transistörlerin
    doyuma gitmeden çalıĢması, transistörlerin durum
    değiĢtirmesi için gerekli akımı düĢürür ve anahtarlama
    hızını artırır. Bu da ECL mantığı ile üretilen elemanların
    hızının artması sonucunu doğurur.
•   ECL mantığı ile yapılan devreler, „akım modlu mantık‟
    (Current Mode Logic–CML) olarak ta isimlendirilirler. ECL
    mantık kapıları, birbirlerinin tümleyeni olan iki çıkıĢ
    verirler
•   Güç tüketimi yüksek olduğu için, ECL teknolojisi ile
    üretilen devrelerin yoğunluğu düĢüktür.
                            Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                        ÜNĠVERSĠTESĠ
Bipolar Transistör Kullanılarak Oluşturulan Lojik Teknolojisi

•   vi- Entegreli Enjeksiyon Lojik (Integrated Injection Logic – IIL - I2L) :
•   Entegreli Enjeksiyon lojik kapıları; temel bazı farklılıklar dıĢında RTL
    lojik ile benzer çalıĢma özelliğine sahiptirler. Yapım olarak farklılıklar;
     –   i- RTL kapıda kullanılan beyz ve kollektör dirençleri kaldırılarak bunların yerine uygun
         tip transistörler bağlanması,
     –   ii- I2L‟de kullanılan transistörlerin birden fazla kollektöre sahip olması olarak
         özetlenebilir
•   I2L entegre devre yapımında çok yer kaplayan dirençlerin
    kullanılmaması, bir entegre içerisine daha fazla eleman yerleĢtirilmesi
    ve maliyetin ucuzlaması sonucunu doğurur.
•   vii- Tansistör Transistör Lojik (TTL) :
•   DTL entegrelerin geliĢmiĢ Ģekli olan ve giriĢ olarak çok elemanlı
    (emiterli) transistörlerin kullanıldığı TTL entegreler, en yaygın
    kullanılan dijital entegre grubudur. RTL ve DTL sınıflarının devamı
    olarak piyasaya çıkan TTL‟de temel eleman „VEDEĞĠL‟ kapısıdır.
    Bununla beraber, bütün lojik kapıların TTL mantığı ile oluĢturulması
    mümkündür. TTL entegreler 7 alt gruba ayrılabilir.


                            Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                        ÜNĠVERSĠTESĠ
                 vii- Transistor Transistor Lojik (TTL)
•   Standart TTL – (Standart TTL – TTL) - 74XX ile gösterilir.
•   DüĢük Güçlü TTL – (Low power TTL – LTTL) - 74LXX ile gösterilir.
•   Yüksek Hızlı TTL – (High speed TTL – HTTL) - 74HXX ile gösterilir.
•   ġotki (Çok hızlı) TTL – (Schottky TTL – STTL) - 74SXX ile gösterilir.
•   DüĢük Güçlü ġotki TTL – (Low power schottky TTL – LSTTL) - 74LSXX ile
    gösterilir.
•   GeliĢtirilmiĢ ġotki ve GeliĢtirilmiĢ DüĢük Güçlü ġotki TTL (Advanced
    Schottky and Advanced – Low Power Schottky TTL)- 74ASXX ve 74ALSXX ile
    gösterilir.
•   HızlandırılmıĢ- GeliĢtirilmiĢ ġotki TTL (Fast – Advanced Schottky TTL –
    FASTTL) - 74FXX ile gösterilir.




                         Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                     ÜNĠVERSĠTESĠ
     Metal Oksit Yarıiletken Elemanlarından OluĢturulan Lojik
                             Teknolojisi
•   Ġsmini yarıiletkene kaplanan oksit yalıtkan üzerindeki elektrodun yapısından alır.
    MOS teknolojisi (Metal-Oxide-Semiconductor - MOS) ile üretilen transistörler,
    alan etkili transistörlerdir. Bu transistörler FET veya MOSFET olarak adlandırılır.
•   Entegre içerisinde bipolar transistörlerle 50 mm2 yer kaplayan bir eleman,
    MOSFET ile 1 mm2 yer kaplar. Yapımında çok yer kaplayan dirençlerin
    kullanılmadığı MOSFET entegrelerde, bir entegrenin içerisine bipolar
    transistörlerle yapılan entegrelere göre çok daha fazla sayıda devre elemanı
    yerleĢtirilebilir. Bu durum LSI ve VLSI tipi entegre sınıflarında MOSFET
    teknolojisi kullanılması sonucunu doğurur.
•   MOS dijital entegrelerin temel yapı elemanı olan MOSFET‟lerin üstünlüğü,
    üretiminin basit ve ucuz olmasının yanında, küçük yer kaplaması ve güç
    harcamasının çok düĢük olmasıdır.
•   MOS entegrelerin dezavantajı düĢük iĢlem hızıdır. Bu özelliğin gözardı edildiği
    bir çok uygulamada MOS lojik, bipolar lojige üstün bir alternatif oluĢturur.

    Bir MOSFET, n-kanal (nMOS) veya p-kanal
    (pMOS) olarak gerçeklenebilir ve bu iki tür,
    kanal oluĢturmalı- çoğalan (enhancement)
    ve ayarlamalı - azalan (depletion) modlarda
    çalıĢtırılabilir. Bir MOS
    tranzistorün üç adet bağlantısı, kaynak
    (source), geçit (gate) ve savak (drain),
    vardır.

                              Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                          ÜNĠVERSĠTESĠ
       Tümlemeli Metal-Oksit-Yarıiletken (CMOS) Kapılar

• Tümlemeli MOS (CMOS) yapının temel taĢlarını, n-kanal ve p-
  kanal MOSFET tranzistorler oluĢturur ve lojik kapılar, bu yapılar
  kullanılarak gerçeklenebilir. CMOS teknolojisinde temel fikir,
  besleme ve toprak iĢaretlerinin hiçbir zaman birleĢmemesidir.
  74C00, dört adet iki giriĢli AND kapısı içeren TTL 7400
  tümdevresinin CMOS karĢılığıdır. Birçok uygulamada, TTL‟in
  CMOS versiyonlarının kullanılmasının sebebi, bu tümdevrelerin
  TTL‟e nazaran daha az güç tüketmesidir. Fakat bu tümdevreler,
  TTL‟e nazaran daha yavaĢ çalıĢır.




                     Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                 ÜNĠVERSĠTESĠ
Sayısal Entegre Parametreleri ve Sayısal Entegre Terminolojisi

 •   Entegre gruplarını birbirleri ile kıyaslamak için entegrelerin
     sahip oldukları özelliklerden faydalanılır. Entegrelerin sahip
     oldukları özellikler, „entegre parametreleri‟ veya „ entegre
     teknik özellikleri‟ olarak adlandırılır. Sayısal entegre
     parametreleri ve entegrelerde kullanılan terimler aĢağıdaki
     Ģekilde sıralanabilir:
     –   Lojik gerilim / akım seviyelerinin tanımlanması,
     –   Yükleme (çıkıĢ) kapasitesi (Fan Out),
     –   Gürültü bağıĢıklığı (Noise Immunity –Noise Margin),
     –   Yayılım Gecikmesi ve Yayılım Hızı (Propagation Delay ve Propagation
         Speed),
     –   Güç Tüketimi (Power Dissipation),
     –   Hız-Güç Üretimi (Speed-Power Product),
     –   Akım kaynağı (Current Sourcing) ve Akım yutumu (Current Sinking).
     –   Besleme gerilimi ve ÇalıĢma Isısı.




                        Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                    ÜNĠVERSĠTESĠ
Sayısal Entegre Parametreleri ve Sayısal Entegre Terminolojisi

 • - Besleme gerilimi (power supply voltage) ve ÇalıĢma Isısı:
 •   Besleme gerilimi; entegrenin çalıĢması için güç kaynağından
     entegreye uygulanması gereken gerilim değerini ifade eder.
 •   ÇalıĢma ısısı ; entegrenin normal çalıĢmasını gerçekleyebilmesi ve
     bozulmadan çalıĢabilmesi için imalatçı firma tarafından belirlenen
     sıcaklık bandıdır.
 •   - Güç Tüketimi (Power Dissipation)
 •   „Güç Tüketimi‟; bir lojik kapının harcadığı güç miktarıdır ve „mW‟
     cinsiden ifade edilir. Entegrede harcanan güç genelde tek bir
     kaynaktan elde edilir. Entegrenin güç kaynağına bağlanacak ucu
     bipolar entegrelerde „VCC‟, CMOS entegrelerde „VDD‟ olarak
     isimlendirilir.
 •   Bir lojik kapının bağlı olduğu güç kaynağından çekeceği akım,
     kapının çıkıĢının aldığı değere (0 veya 1) göre değiĢir. Bu
     değiĢiklik, entegre devrenin harcadığı gücün değiĢmesi sonucunu
     doğurur. Entegre devrenin harcadığı gücü bulmak için, çıkıĢın „0‟
     ve „1‟ olduğu anlarda entegrede harcanan gücün ortalaması alınır


                       Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                   ÜNĠVERSĠTESĠ
  Yayılma Gecikmesi (Propagation Delay) ve Yayılım hızı
 Dijital devrenin veya lojik kapının giriĢindeki değiĢme ile buna bağlı olarak
çıkıĢta meydana gelecek değiĢme arasındaki zaman farkına „yayılım
gecikmesi‟ adı verilir ve nanosaniye (nsn) cinsinden ifade edilir. Yayılım hızı
ise yapılan iĢlemin hızını belirtir ve MHz cinsinden ifade edilir.

 Geçitlerin yayılma gecikmesinin tipik değerleri 100 ps (piko saniye) ile
100 ns arasında değiĢen değerlerdir (1 ps = 10-12 saniye, 1 ns = 10–9 saniye).

                 Zaman




                    x


                    y




                                          : Yayılma Gecikmesi


                     NOT Kapısının Yayılma Gecikmesi

                          Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                      ÜNĠVERSĠTESĠ
          Hız-Güç Tüketimi (Speed-Power Product),

• Sayısal entegreler başlangıçtan beri düşük yayılım gecikmesi ve
  küçük güç harcaması özellikleriyle tanımlanırlar. Lojik entegre
  aileleri çok değişik hız-güç harcaması oranına sahiptirler. Bu
  nedenle sayısal entegreleri kıyaslamada kullanılacak özelliklerden
  birisi, „hız-güç tüketimi‟ olarak isimlendirilen ve kapı yayılım
  gecikmesi ile kapı güç harcamasının çarpımından elde edilen
  değerdir.
• Örneğin; bir entegrede yayılım gecikmesi 10 nsn ve ortalama güç
  harcaması 50 mW ise;
• Hız-güç üretimi = 10 nsn*50 mW = 50 piko watt-sn (50 piko joule)
  olarak bulunur.
• Sayısal entegrelerin seçiminde düşük hız-güç üretimi tercih edilir.
  Bu nedenle, tasarımcılar entegrenin hızını artırarak yayılım
  gecikmesini düşürmeye veya güç harcamasını düşürerek hız-güç
  üretimini küçültmeye çalışmaktadırlar.
   Yoğunluk ve güç tüketimi ilişkisi; Yüksek yoğunluklu devrelerin
  üretilebilmesi için, hem çok az güç tüketen teknolojilerin, hem de çok küçük
  boyutlu tasarım ve üretime imkan sağlayan teknolojilerin gelişmiş olması
  gerekir
                       Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                   ÜNĠVERSĠTESĠ
    Gürültü BağıĢıklığı (Noise Immunity - Noise Margin)
•   Gürültü bağıĢıklığı, devrenin çalıĢmasına etki etmeyecek Ģekilde izin
    verilebilen gürültü sınırıdır ve „mV‟ cinsinden ifade edilir. TTL entegrelerin
    „1‟ konumuna gelmesi için 2.4V gereklidir derken, bunun 0.4 V‟u gürültü
    payı olarak konmuĢtur. „0‟ seviye için de durum aynıdır.
•   Emniyet Payı: Bir sayısal devrenin giriĢine gelen gürültü iĢaretlerini,
    gerçek iĢaretten ayırabilmesi için konulan gerilim farkına sayısal devrenin
    „gürültü-emniyet payı‟ denir (ġekil). Diğer bir deyiĢle, lojik devrelerde giriĢ
    ve çıkıĢ iĢaretlerinde „1‟ ve „0‟ seviyeleri arasındaki fark, „gürültü-emniyet
    payı‟ olarak isimlendirilir.
         VCC (5.0)                                                    VCC (5.0)
                           H                                H
         VOH (2.4)
                                      High Noise
                                        margin
                       KARARSIZ                                       VIH (2.0)
                                                     KARARSIZ
                       DEVRE
                                                     DEVRE
                                                                      VIL (0.8)
                                       Low Noise
                                         margin
         VOL (0.4)
                           L                                L
         GND (0)                                                      GND (0)


                     Output Voltage                  Input Voltage
                         range                           range

                         Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                     ÜNĠVERSĠTESĠ
                        Lojik Gerilim Seviyeleri
•   Lojik gerilim seviyeleri, lojik bir sinyalde „0‟ ve „1‟ seviyelerini temsil
    eden gerilim değerleridir. „1‟ seviyesinin „H-High‟ ve „0‟ seviyesinin
    „L-Low‟ ile gösterildiğini kabul edersek, gerilim seviyeleri ġekil deki
    değerlere sahip olur.
                                              VIL(max) = V input low maximum -
                                              Girişin ‘0’ olması için olabilecek en
                                              yüksek gerilim seviyesi.
                                              VIH(min) = V input high minimum -
                                              Girişin ‘1’ olması için gereken en
                                              düşük gerilim seviyesi.
                                              VOL(max) = V output low maximum -
                                              Çıkışın lojik ‘0’ olması için olabilecek
                                              en yüksek gerilim seviyesi.
                                              VOH(min) = V output high minimum -
                                              Çıkışın ‘1’ olması için gerekli en düşük
                                              gerilim seviyesi.




                           Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                       ÜNĠVERSĠTESĠ
                    ÇıkıĢ Kapasitesi (Fan Out)

•   Bir lojik kapının çıkıĢına bağlanabilecek maksimum yük sayısına
    „ÇıkıĢ kapasitesi - Fan Out‟ denir. „Fan Out‟ değeri entegre
    çeĢidine göre farklılık gösterir. KarmaĢık devrelerde, kullanılan
    entegrenin çıkıĢına kaç tane kapı devresinin bağlanabileceğinin
    bilinmesi gerekir. Buna göre, fan-out değeri örneğin 10 olan bir
    kapının çıkıĢı en çok 10 kapının giriĢine bağlanır. ÇıkıĢ ucuna fazla
    sayıda yük bağlanırsa entegre bozulur.
•   Ardarda bağlanacak entegrelerin aynı cins olması uygulamada
    kolaylık sağlar. „Fan Out‟ değeri, kullanılan entegrelerin giriĢ ve
    çıkıĢ akımlarına göre hesaplanır

                          I OH I OL 
                         I ,I 
          Fan _ out  max           
                          IH IL 
                     max(Logic H output fanout, Logic L output fanout)

    Ayrıca, Girişe bağlanacak kapılarında belirli sayıda olması gerekir. Girişe
    bağlanacak maksimum eleman sayısı kataloglarda ‘fan in’ olarak belirtilir.

                         Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                     ÜNĠVERSĠTESĠ
                                   FAN-OUT

•   Örnek1:
•   Bir TTL ailesinin giriş ve çıkış akım değerleri aşağıdaki gibidir.

                IOH = 400 A
                IOL = 16 A
                IIH = 40 A
                 IIL = 1.6 A

Buna göre fan-out değeri kaçtır ?

Fanout = I OH / I IH = 400 /40 = 10 veya
       = I OL / I IL = 16 /1.6 = 10 dur

Farklı değerler olursa küçük olan alınır




                           Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                       ÜNĠVERSĠTESĠ
     ENTEGRE DEVRELER için FAN –OUT Hesabı

• Örnek 1: 74ALS20 „VEDEĞĠL‟ kapısı ile kaç tane 74ALS20
  kapısı sürebileceğini hesaplayalım.
• Çözüm : Entegre kataloglarından aĢağıdaki değerler
  okunur. IOH(max) = 0,4 mA = 400 μA, IOL(max) = 8 mA,
  IIH(max) = 20 μA, IIL(max) = 0,1mA.

• ÇıkıĢın „1‟ olduğu durumda Fan Out(1) = 400 μA / 20 μA =
  20, ÇıkıĢın „0‟ olduğu durumda Fan Out(0) = 8 mA / 0,1 mA
  = 80 olarak bulunur.

• Bu durumda, „Fan Out‟ olarak daha küçük değer olan 20
  seçilir




                  Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                              ÜNĠVERSĠTESĠ
       ENTEGRE DEVRELER için FAN –OUT Hesabı
•   Örnek 3: 7404 entegresinde bulunan „DEĞĠL‟ kapısı için giriĢ ve çıkıĢ
    yükleme değerlerini bulalım.
•   Çözüm: Veri kataloglarından „Input Loading / Fan Out‟ baĢlığı altında ifade
    edilen değerler bulunur. Okunan ilk değerler 40µA / 1,6mA‟dır ve bunun
    anlamı aĢağıdaki Ģekilde ifade edilir:
•   7404‟ün giriĢi; „1‟ durumunda iken giriĢ sinyal kaynağından maximum 40
    µA bir akım çekerken, giriĢin „0‟ olması durumunda ise maksimum 1,6
    mA‟lik bir akım sağlar. Bu değerler maksimum akım değerlerini
    göstermektedir ve pratikte giriĢte IIH = 10 µA ve IIL=1,1mA değerleri
    ölçülür.
•   Veri kitabında görülen ikinci değer 800µA / 16mA‟dur ve bunun anlamı;
    7404 çıkıĢı;
•   „1‟ durumunda iken; 800 µA akım sağlayabilirken,
•   „0‟durumunda; 16 mA akım çekebilir.

•   Bu değerlere göre „Fan-Out‟ değerlerini hesaplarsak;
•   Fan-Out(1) =800µA/ 40 µA= 20
•   Fan-Out(0) =16mA/ 1,6 mA= 10
•   olarak bulunur.
•   Bulunan değerlerden küçük olan seçileceği için Fan-Out= 10 olarak alınır.




                        Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                    ÜNĠVERSĠTESĠ
Akım Besleme (Current Sourcing) ve Akım Yutumu (Current Sinking)

•   Lojik aileleri, akımın bir lojik
    elemanın çıkıĢı ile diğer lojik
    elemanın giriĢi arasında akıĢ Ģekline                   +VCC
    göre tanımlanabilir.
•   Akım besleme (current sourcing)                                      VOH
    iĢleminde; „A‟ kapısının çıkıĢı „1‟         ‘0’          1                     IOH       2
    olduğu zaman, gerçekte bir direnç           ‘0’
    gibi davranan „B‟ kapısının giriĢine                                         I1H
    IIH akımı sağlanır. Bu nedenle; „A‟                                                              B
    kapısının çıkıĢı „B‟ kapısı giriĢi için                      A
    bir akım kaynağı oluĢturur.
                                                            Akım Besleme (Current
•   „Akım yutumu‟ (Current sinking)
    iĢleminde; „B‟ kapısının giriĢ devresi                        Sourcing)    VCC
    Vcc kaynağına bir direnç bağlanmıĢ
    etkisi gösterir .„A‟ kapısının çıkıĢı „0‟
    durumuna geldiği zaman, akım „B‟                  ‘1’        1
                                                                           VOL
                                                                                       IOL
    kapısından „A‟ kapısının çıkıĢ                    ‘1’
                                                                                                 2
    direncine doğru akar                                                         I1L
•   Diğer bir deyiĢle, „B‟ kapısının
    giriĢini süren devrenin „0‟ olması,
    giriĢten gelen akımı Ģase yapacak
    pozisyonda olur. Akımın Ģase                                     A                           B
    yapılması nedeniyle bu özellik, „akım
    yutumu‟ olarak adlandırılır.                            Akım Yutumu (Current Sinking)



                             Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                         ÜNĠVERSĠTESĠ
Akım Besleme (Current Sourcing) ve Akım Yutumu (Current Sinking




Sink akımı, gerilim kaynağından çıkış portuna doğru akan akıma, source
akımı ise I/0 pininden GND (şase) ucuna doğru akan akıma denir.
                      Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU SAKARYA
                                  ÜNĠVERSĠTESĠ

								
To top