Docstoc

KPSS Sınav Analizi

Document Sample
KPSS Sınav Analizi Powered By Docstoc
					 2010
  KPSS
DERS DERS ANALİZ
      VE
  DETAYLI SORU
   ÇÖZÜMLERİ


       1
                                              SUNUŞ


AÇILIM EĞİTİM ÖĞRETİM YAPI SAN. VE TİC. A.Ş
Bu kitabın tamamının ya da bir kısmının, kitabı yayınlayan şirketin önceden izni olmaksızın elektronik, me-
kanik, fotokopi ya da herhangi bir kayıt sistemi ile çoğaltılması, yayınlanması ve depolanması yasaktır.
Bu kitabın tüm hakları AÇILIM EĞİTİM ÖĞRETİM YAPI SAN. VE TİC. A.Ş ye aittir.




                               AÇI AKADEMİ YAYINLARI
                       Yeşilırmak Sokak No: 15 Kızılay / ANKARA
                 Tel : (312) 231 75 41 (pbx) • Faks : (312) 230 75 40
             web : www. aciakademi.com • e-mail : bilgi@aciakademi.com




                                 DİZGİ – GRAFİK – MİZANPAJ
                                  AÇI AKADEMİ Dizgi – Grafik




                                             BASKI YERİ




                                                     2
                                               SUNUŞ




KPSS Üzerine…


İlk kez 1999 yılında DMS (Devlet Memurluğu sınavı) adıyla düzenlenen sınavın üzerinden tam 11 yıl
geçti. Aradan geçen yıllarda kamuda görev almak isteyenler için uygulanan sınavın hem adı, hem yapısı
hem de katılımcı sayısı oldukça değişti.

İlk yıllarda basit, temel bilgi ve birikimlerle çözümlenebilecek sorulardan oluşan bir sınav uygulanırken,
zamanla daha seçici, ayrıntıya dayalı ve hatta üst düzey yorum yapabilme gücüne dönük sınavlarla
karşılaşmaya başladık.

İlk köklü değişim 2008 yılında gerçekleşti. Özellikle eğitim bilimleri sınavında hem soru yapısı değişti,
hem de soruların zorluk derecesi. 2010’da ise eğitim bilimlerinde soruların zorluk derecesinde çok büyük
değişimler yaşanmazken, soru tarzında ve bakış açısında önemli değişikliklere gidildi.

İşte bu değişimler bir gereksinimi daha ortaya çıkardı:

Nitelikli ve profesyonel KPSS Hazırlık Yayınları…

17 yılı aşkın bir süredir AÇI Yayınları markasıyla, sınavlara hazırlık sektöründe güçlü ve nitelikli çözümler
sunan kuruluşumuz; şimdi de KPSS yayıncılığı alanında oluşan bu ihtiyacı gidermek için, KPSS sektöründeki
5 yıllık birikimini sizlerin istifadesine sunuyor.

AÇI AKADEMİ markası ve kurum odaklı yayıncılık anlayışımız ile KPSS hazırlık eğitimi veren kurumlarımıza
güçlü bir çözüm ortaklığı öneriyor, sınava uzanan yoğun süreci her anıyla birlikte yaşamayı ve sonuca
birlikte ulaşmayı önemsiyoruz.

AÇI AKADEMİ olarak KPSS kursiyerlerinin beklentilerini iyi biliyoruz. KPSS alanında faaliyet gösteren
kurumların da öncelikle değişkenleri farklı olan bu mecrayı iyi tanımaları, ardından da sınavın yapısını
iyi analiz etmeleri gerektiğine inanıyoruz.

Elinizdeki bu kitapçık 2010’da farklı bir bakış açısı kazanan KPSS’nin detaylı bir analizini içermektedir.
Sorular çözümlenirken ilgili konuya yönelik özet bilgi ve açıklamalara da yer vererek geniş bir bakış
açısıyla soruların ele alınmasını sağlamak istedik. Ayrıca her dersin çözümlerinin başında yer alan
değerlendirmelerle 2011’de gerçekleştirilecek olan sınava da ışık tutmayı amaç edindik.

Türkiye’nin dört bir yanındaki tecrübeli ve birikimli eğitimcilerden oluşan KPSS yazar kadromuzun
hazırladığı bu çalışmanın KPSS’ deki faaliyetlerinize ışık tutması dileğiyle!...


                                                                                     Oğuzhan ÜNAL

                                                                            AÇI AKADEMİ KOORDİNATÖRÜ




                                                                                             KPSS / Genel Kültür
                                                      3
     KPSS İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER VE SAYISAL VERİLER
4    KPSS NEDİR?
     Kısa adı KPSS olan Kamu Personeli Seçme Sınavı kamudaki personel ihtiyacını karşılamak
     amacıyla ilk kez 1999 yılında DMS (Devlet Memurluğu Sınavı) olarak gerçekleştirildi. Daha
     sonra sınavın adı KMS (Kurumlar İçin Merkezi Eleme Sınavı) ve en sonunda da KPSS olarak
     değiştirildi.
4	   KPSS’NİN UYGULANMASI
     Kamu Personeli Seçme Sınavı (KPSS), bir çok devlet kurumuna memur alınması için gerçek-
     leştirildiğinden, sınava farklı alanlardan giren adaylar için farklı uygulamalar yapılmakta-
     dır.
4    KPSS A NEDİR?
     KPSS-A Kadroları; müfettiş, uzman, denetmen ve kontrolör yardımcılığı ile kaymakam
     adaylığı başta olmak üzere üst düzey memurluk kadrolarından oluşmaktadır. A grubu kad-
     rolara alımlar her yıl yapılmaktadır. ÖSYM’nin sınav sonucunda belirlediği 120 farklı puan
     türünden kurumun kendi seçtiği puan türüne göre alımlar gerçekleşmektedir.
4    KPSS B NEDİR?
     KPSS-A Kadroları dışında kalan kadrolardır. B grubu kadrolara alımlar 2 yılda bir (çift yıllar-
     da) yapılmaktadır. Lisans mezunlarına yönelik B grubu kadrolar için P3 puan türü ile alım
     gerçekleştirilmektedir. Mühendis, tekniker, teknisyen, memur, psikolog, mimar, veteriner
     vb. tüm kadrolar KPSS-B grubu kadrolarda yer almaktadır.
4    KPSS ÖĞRETMENLİK NEDİR?
     Milli Eğitim Bakanlığı tarafından gerçekleştirilen öğretmen atamalarında KPSS P 10 puan
     türü kullanılmaktadır. Adayların her yıl yapılan Genel Kültür – Genel Yetenek ve Eğitim
     Bilimleri sınav sonuçlarına göre P 10 puanları oluşturulmaktadır.



                                  2010 KPSS SAYISAL BİLGİLER
                                                  ARİTMETİK           STANDART
TEST                            SORU SAYISI                                           ADAY SAYISI
                                                  ORTALAMA             SAPMA
Genel Yetenek                        60              37,071             10,487          807820
Genel Kültür                         60              29,696             12,386          803895
Eğitim Bilimleri                     120             61,388             20,800          279849


                                  2009 KPSS SAYISAL BİLGİLER
                                   SORU          ARİTMETİK                                ADAY
 TESTLER                                                           STANDART SAPMA
                                   SAYISI        ORTALAMA                                 SAYISI
 Genel Yetenek                       60            31.173                9.659           411036
 Genel Kültür                        60              26.652              10.935          408749
 Eğitim Bilimleri                    120             59.710              20.624          244269

                                                 4
                          SUNUŞ
    KPSS İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER VE SAYISAL VERİLER
4   KPSS SORU AĞIRLIKLARI VE KONU DAĞILIMLARI
GENEL YETENEK
                                 Dağılım Yüzdesi                                       Dağılım Yüzdesi
TÜRKÇE                           % 50                   MATEMATİK                      % 50
Sözcük Bilgisi                   %5                     Sayılarla İşlem Yapma          % 10
                                                        Matematiksel İlişkilerden
Dil Bilgisi                      % 10                                                  % 10
                                                        Yararlanma
Anlatım Özellikleri              %5                     Problem Çözme                  % 20
Okuduğunu Anlama                 % 30                   Temel Geometri Bilgileri       %5
                                                        Tablo, Grafik Okuma ve
                                                                                       %5
                                                        Yorumlama


GENEL KÜLTÜR
                                 Dağılım Yüzdesi                                         Dağılım Yüzdesi
Atatürk İlkeleri ve İnkılap
                                 % 40                    Temel Yurttaşlık Bilgisi        % 15
Tarihi
III. Selim’den İtibaren                                  Hukuk Başlangıcı ve Genel
Türk İnkılabını Hazırlayan       %5                      Kamu Hukuku, Devletler          %5
Etkenler                                                 Umumi ve Özel Hukuku
Ulusal Kurtuluş Savaşı           % 10                    Anayasa                         %5
Atatürk İlke ve İnkılapları      % 15                    İdare                           %5
                                                         Türkiye ve Dünya İle
Atatürk Dönemi: İç Olaylar
                                 % 10                    İlgili Genel ve Güncel          %5
ve Dış Politika
                                                         Sosyoekonomik Konular
                                                         Türk Kültür ve
Türkiye Coğrafyası               % 30                                                    % 10
                                                         Medeniyetleri
                                                         Selçuklular ve Önceki
Türkiye’nin Fiziki Özellikleri   %5                                                      %5
                                                         Dönem
Türkiye’nin Beşeri
                                 %5                      Osmanlılar Dönemi               %5
Özellikleri
Türkiye’nin Ekonomik
                                 % 20
Özellikleri


EĞİTİM BİLİMLERİ
                                  Dağılım Yüzdesi                                        Dağılım Yüzdesi

Gelişim Psikolojisi               % 10                  Program Geliştirme               % 10

Öğrenme Psikolojisi               % 25                  Öğretim Yöntem ve Teknikleri     % 25

Rehberlik                         % 15                  Ölçme ve Değerlendirme           % 15


                                                    5
                                           İÇİNDEKİLER
GENEL YETENEK-GENEL KÜLTÜR
   TÜRKÇE ........................................................................................................ 5-16
   MATEMATİK................................................................................................. 17-26
   TARİH .......................................................................................................... 27-36
   COĞRAFYA ................................................................................................. 37-42
   ANAYASA .................................................................................................... 43-48

EĞİTİM BİLİMLERİ
   GELİŞİM PSİKOLOJİSİ ................................................................................ 49-56
   ÖĞRENME PSİKOLOJİSİ ............................................................................ 57-70
   REHBERLİK ................................................................................................. 71-80
   PROGRAM GELİŞTİRME ............................................................................ 81-88
   ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ........................................................ 89-108
   ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ............................................................... 109-120


                                              YAZARLAR

                                                    TÜRKÇE
     Kenan Özcan ERTEKİN             Ahmet BAYRAKTAR             Resul YORULMAZ             Esra AYNAGÖZ

                                                MATEMATİK
           Nusret ÇELİK        Mehmet MOR             Gülcan HEBCAN           Necmettin KARAÇAM
                             Aysun AKYOL          Murat HAMEDOĞLU              Murat AY

                                                     TARİH
                                  Nuri KEKİLLİ       Hüseyin BEŞÇOCUKLU

                                                 COĞRAFYA
                            Osman YILMAZ           Turhan ÇETİN         Ahmet KURT

                                                  ANAYASA
                                      Ergün YILDIRIM          Ahmet ÖNER

                                          EĞİTİM BİLİMLERİ
          Uzm. Mustafa AKYOL             Dr. Zihni KOÇ        Dr. Murat YALÇIN        Uzm. Oğuzhan ÜNAL
   Arş.Gör. Hasan AYDEMİR           Uzm.Tuğrul İPEK           Uzm. Adem DİNÇER           Uzm. Kadir ELDEVİR




                                                          6
  2010   KPSS TÜRKÇE SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ




2010 KPSS
  TÜRKÇE
SORU VE ÇÖZÜMLERİ




                      7
                            2010      KPSS TÜRKÇE SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ




                                      2010 KPSS TÜRKÇE SORULARINA
                                       UZMAN GÖZÜYLE BİR BAKIŞ

      KPSS 2010 Türkçe sorularını 2008 yılında başlayan değişime göre değerlendirmek gerekir.
2010 sorularının 2008, 2009 yıllarında gelen sorulardan içerik ve uygulanış olarak farklı olmadığını
söyleyebiliriz. Her yıl olduğu gibi soruların % 40 ‘lık bölümünün anlamla ilgili olduğu görülmektedir. Bu
bölümün kendi içinde değişiklikler içerdiği de gözden kaçmamalıdır. Bu yıl diğer yılların aksine sözcüğün
anlamı ve yorumuyla ilgili sadece 1 soru gelirken parçanın anlamı ve yapısıyla ilgili soruların arttığı
dikkat çekicidir. Cümlenin anlatımı, anlamı ve yorumu sorularının geçmiş yıllarla sayı ve muhtevası
yönüyle benzer olduğu söylenebilir.

      Anlamla ilgili soruların yanında anlatım bozukluğu, yazım kuralları, noktalama işaretleri ve sözcük
türleriyle ilgili sorular da geçmiş yıllardaki sorularla sayı ve muhteva yönünden benzerlik göstermektedir.
Bu bölümdeki sorular geçmiş yıllardaki örneklerinden seçicilik yönüyle zayıf kalıyor, diyebiliriz. Ancak bu
ifade adaylarımızı soruların çok kolay olduğu yanılgısına düşürmemelidir. Bu değerlendirmemiz, bu yıla
kadar biraz daha farklılaşan, biraz daha seçiciliği ön plana çıkaran soruların yer aldığı KPSS sistemine
göre yapılmıştır. Bununla birlikte Türkçe sorularında seçici soru yok demek de yanlış bir söylem olmaktan
öteye gitmeyecektir.

      “Sorular kolay mıydı, zor muydu?” sorusuna verilebilecek kesin bir cevap olmamakla birlikte, genel
kanaat kolay olduğu yönündedir. KPSS Türkçe sorularının kolay ya da zor olarak değil de vakit açısından
değerlendirilmesi gerektiğini düşünmekteyiz. Paragrafların uzunluğu ve sözcük anlamı ile cümle anlamı
sorularının da en az paragraf soruları kadar uzun sorulardan oluştuğunu düşünürsek sınavın zamanı
kullanma açısından adaylara zorluk çıkardığı ortadadır.

      Sözün özü, KPSS 2010 Türkçe soruları basit gibi görünen; ama her yıl olduğu gibi zamanı iyi
kullanmamızı zorunlu kılan 30 sorudan oluşmaktadır.




KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür
                                                     8
                             2010     KPSS TÜRKÇE SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

1.   Okur için yazmıyorum. Evet, ama okura yazdığım                  3.   (I) Yazmada, çocuğa ya da yetişkine göre, diye bir
     da bir gerçek. Demem şu ki okur için yazmak baş-                     ayrım yok. (II) Her ikisi için belli bir düzeyi tutturmak,
     ka şeydir, okura yazmak başka… Birinde özgürlük                      anlatımda kimi ölçütleri gözetmek yeterli. (III) Çocuk
     vardır. Öteki ise sizin elinizi kolunuzu bağlar, sizi ba-            ya da yetişkin için yazarken yazarın, bu işi eğlen-
     ğımlı kılar. Ben böyle düşünüyorum.                                  mek amacıyla yaptığını sanmam. (IV) Yazar kullan-
                                                                          dığı her sözcüğü nice kaygıdan sonra yerine oturtur.
     Bu parçadaki altı çizili cümleyle yazar aşağıda-
                                                                          (V) Eğlenme bir yana, yazarın, işini yaparken yer yer
     kilerden hangisini anlatmak istemiştir?
                                                                          acılarla kıvrandığını bile söyleyebilirim. (VI) Ne var ki
     A) Beğenilecek konuları işlediğini                                   yazısını çocuğa yöneltirken toprağa ilk fidanı diken
     B) Kendi düşüncesini okurlara benimsetmeye ça-                       bir çiftçi gibi daha özenli çalışmanın zorunlu oldu-
         lıştığını                                                        ğunu bilir; sorumluluk duygusu doruktadır.
     C) Okurların beklentilerine göre değil, kendi istedi-                Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangi-
         ği gibi yazdığını                                                sinde, yalnızca çocuklar için kitap yazmanın ge-
                                                                          rekleri üzerinde durulmuştur?
     D) Toplumu ilgilendiren konulara değindiğini
     E) Belli bir kitleye seslenmek istediğini                            A) II.      B) III.     C) IV.       D) V.       E) VI.


 ÇÖZÜM                                                                ÇÖZÜM
                                                                     İlk beş cümlede hem çocuklar için hem de yetişkinler için
“Okur için yazmıyorum.” cümlesinde yazar okurun bek-
                                                                     yazmanın değerlendirildiği görülmektedir. VI. cümlede ise
lentilerini dikkate almadığını söylemektedir. Yani yazar
                                                                     “… özenli çalışmanın zorunlu olduğu…” “…sorumluluk
kendi iradesi ile istekleri doğrultusunda eser meydana
                                                                     duygusu…” gibi ifadeler çocuklar için yazmanın gerek-
getirdiğini “…okur için yazmak başka şeydir, okura yaz-
                                                                     liliğini belirtmiştir.
mak başka…” ifadeleriyle belirtmektedir.
                                                                                                                         Cevap: E
                                                   Cevap: C




                                                                     4.   (I) Sosyal yönün gelişmişse yazar olamazsın. (II) Bu
                                                                          uğraşı benimsemişsen sosyal yanında bir eksiklik
2.   Ülkemizde çok iyi oyuncular var ama ne yazık ki                      var demektir. (III) Böyle bir eksiklik insanlarla iletişim
     bunlar yabancı dile gereken önemi vermiyorlar. Ana                   kurmanı zorlaştırır. (IV) Sen de oturursun tek başı-
     dilleri gibi Fransızca ve İngilizce bilseler yabancı ül-             na masaya ve iğneyle kuyu kazmaya başlarsın. (V)
     kelerdeki oyuncuları bile gölgede bırakırlar.                        Bence bu, birçok yazarın karşılaştığı bir durumdur.
     Bu parçada geçen “gölgede bırakmak” sözüyle                          Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili ola-
     anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?                       rak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?
                                                                          A) I. cümlede, bir koşuldan söz edilmektedir.
     A) Başkalarından üstün duruma gelmek                                 B) II. cümlede, bir çıkarım yapılmaktadır.
     B) Eğitim yoluyla kendini geliştirmek                                C) III. cümlede, II. cümlede belirtilenlere bağlı ola-
     C) Çağın gereklerine uymak                                              rak bir sonuca varılmaktadır.
     D) Yeni oyun teknikleri geliştirmek                                  D) IV. cümlede, bir amaç belirtilmektedir.
     E) Bilgi dağarcığını zenginleştirmek                                 E) V. cümlede, genelleme yapılmaktadır.


 ÇÖZÜM                                                                ÇÖZÜM
“gölgede bırakmak” deyim anlamlıdır. Üstün hale gelmek               IV. cümle III. cümlede yer alan sosyal alanlardaki eksik-
anlamı taşımaktadır. Parçada yazar ülkemizdeki oyuncu-               liğin iletişim kurmada yol açtığı zorluğa bağlı olarak tek
ların Fransızca ve İngilizceyi daha fazla bilseler yabancı           başına daha fazla çaba harcamak gerektiğini belirtmiştir.
meslektaşlarını geride bırakacaklarını belirtmiştir. A seçe-         İki cümle arasında amaç ilişkisi değil bir neden-sonuç
neğinde bu ifade tam olarak yer almaktadır.                          ilişkisi bulunmaktadır.
                                                   Cevap: A                                                             Cevap: D
                                                                                                 KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür
                                                                 9
                            2010       KPSS TÜRKÇE SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

5.    (I) Köyün içinden geçip güneybatı yönünde ilerledik.              ÇÖZÜM
      (II) Yemyeşil bir buğday tarlasının kıyısında dev lahit-
      ler çıktı karşımıza. (III) Bir kaya mezarının üstündeki          II. cümlede ağrıların nasıl ortaya çıktığı değil, sıklıkla ne-
      kabartmalardan iki bin yıl öncesinin komutanları,
                                                                       rede görüldüğü, ne ağrısı olduğu belirtilmiştir. Seçenek
      zarif kadınları, şık zenginleri bugüne bakıyordu. (IV)
                                                                       ile II. cümlede verilenler uyuşmamaktadır.
      Nekropolis’i geride bırakıp dar ve sarp bir geçitten
      tarihî kente girdik. (V) Aşağıdaki uçurum ve deniz                                                                  Cevap: B
      yönündeki manzara tam anlamıyla soluk kesiciydi.

      Bir gezinin anlatıldığı bu parçadaki numaralan-
      mış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden
      hangisi yanlıştır?
                                                                       7.   (I) Türü ne olursa olsun, her yazınsal metinde anla-
      A) I. cümlede, ne tarafa doğru yol aldıkları belirtili-
                                                                            tılan, üzerinde durulan, bize iletilmeye çalışılan bir
         yor.                                                               şey vardır. (II) Bu, bir olay, durum, gözlem, izlenim,
      B) II. cümlede, geldikleri yer betimleniyor.                          yaşantı ya da bunların hepsi olabilir. (III) Bunlar bir
      C) III. cümlede, görülenlerle ilgili yorum yapılıyor.                 bakıma o metnin konusunu oluşturur. (IV) Ne var ki
      D) IV. cümlede, yorucu yanları üzerinde duruluyor.                    konu, bir yazınsal metnin değerini belirlemede ye-
                                                                            terli bir ölçüt değildir. (V) Okuduğumuz bir öyküde,
      E) V. cümlede, görülenlerin etkileme gücü yansıtılı-
                                                                            romanda ya da oyunda, anlatılanlar kadar bunların
         yor.                                                               nasıl anlatıldığı da önemlidir.
                                                                            Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili ola-
 ÇÖZÜM                                                                      rak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?

IV. cümlede dar ve sarp bir geçitten geçildiği belirtilmiş-                 A) I. cümlede, yazınsal metinlerin belli bir amaçla
                                                                               yazıldığı belirtilmiştir.
tir. Ancak dikkat edilecek olursa bu cümledeki ifadeler
                                                                            B) II. cümlede, I. cümlede belirtilenlerle ilgili bir
arazi şartlarından bahsetmektedir, kente girmenin zor ve
                                                                               açıklama yapılmıştır.
yorucu olduğunu belirten herhangi bir ifadeye yer veril-
                                                                            C) III. cümlede, II. cümlede belirtilenlerle ilgili bir
memiştir.
                                                Cevap: D                       adlandırma yapılmıştır.
                                                                            D) IV. cümlede, yazınsal metinde konu seçiminin
                                                                               önemi belirtilmiştir.
                                                                            E) V. cümlede, karşılaştırma yapılmıştır.
6.    (I) Düzenli olarak spor yapmaya yeni başlayan kişi-
      lerde dokuların sürekli ve aşırı yorulması sonucun-               ÇÖZÜM
      da eklem çevresinde ağrılar ve hasarlar görülebilir.
      (II) Bunlardan en sık görüleni kas ağrılarıdır. (III) Eg-        IV. cümlede yazar konunun metnin değerini belirlemede
      zersizler, kişinin alışık olduğundan daha zorlayıcı              yetersiz kaldığını ve bunun değerlendirme yapılırken öl-
      biçimde yapılmışsa genellikle spordan 12-24 saat                 çüt olamayacağını belirtmiştir. Cümlenin, metin oluşturu-
      sonra kas ağrıları ortaya çıkar. (IV) Bu ağrılar için
                                                                       lurken konu seçimine dikkat edilmesi gerektiğiyle ilgisi
      masaj ve buz uygulamak yararlı olur. (V) Ancak, kas
                                                                       yoktur.
      ağrıları spordan 3-5 saat sonra başlamışsa, kol ya
                                                                                                                      Cevap: D
      da bacakta şişme ile birlikte ortaya çıkmışsa buz
      uygulanmasına ek olarak ilaç da kullanılması gere-
      kir.
      Spor yapılırken ortaya çıkabilecek sorunların
      anlatıldığı bu parçadaki numaralanmış cümle-
                                                                       8.   Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir işin sürekli
      lerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi
                                                                            olarak yapıldığı anlamı vardır?
      yanlıştır?
                                                                            A) Bu hafta ders çalışmaya daha çok zaman ayırı-
      A) I. cümlede, nedeni ve vücudun neresinde görül-                        yor.
         düğü belirtiliyor.                                                 B) Karlı yolda arkadaşıma tutunmasaydım düşe-
      B) II. cümlede, nasıl ortaya çıktığı üzerinde durulu-                    cektim.
         yor.                                                               C) Böyle davranmaya devam ederse hakem onu
      C) III. cümlede, neden olan koşul ve başlama za-                         oyundan çıkarıverir.
         manı belirtiliyor.                                                 D) Babamın anlattıklarına gülmemek için kendimi
      D) IV. cümlede, giderilmesini sağlayacak öneriler-                       zor tuttum.
         de bulunuluyor.                                                    E) Şirketimizde bu kararlar yıllardır uygulanagel-
      E) V. cümlede, farklı belirtiler karşısında alınabile-                   mekte
         cek kimi önlemler açıklanıyor.
KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür
                                                                  10
                              2010           KPSS TÜRKÇE SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

 ÇÖZÜM                                                                  11. Sanırım pek çok insan, yaşamının her hangi bir
                                                                                       I                           II
E seçeneğinde yer alan “uygulanagelmekte” yargısı ve                         aşamasında şunu düşünmüştür: “Gençliğimde haya-
bunu destekler nitelikte kullanılan “yıllardır” sözcüğü işin
                                                                             lini kurduğum yaşam bu değildi. Git gide her günün
sürekli olarak yapıldığı anlamını taşımaktadır.
                                                                                                                          III        IV
                                                       Cevap: E
                                                                             birbirini tekrarlaması, usül yerini bulsun diye ailece
                                                                             yenen bir yemek, sonra biraz televizyon izlemek
9.   (I) Dönüşte, terk edilmiş bir köy evine uğradık.                        ve erkenden uykuya dalmak... Düşlediğimiz bu
     (II) Görkemli bir çınarın altındaydı. (III) Sahibi, yüzler-
                                                                             muydu?”
     ce yıllık tarihî kalıntının üstüne oturtuvermişti evini;
     evin içi oldukça bakımsızdı. (IV) Dışarı çıkıp ağaçtan                     V
     badem topladık. (V) Bir elimizde körpe bademler                         Bu parçadaki numaralanmış sözlerin hangisinde
     öteki elimizde mor çiçekli ada çayı demeti, dönüş
                                                                             bir yazım yanlışı vardır?
     uçağına yetişmek üzere havaalanının yolunu tuttuk.
     Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangi-                             A) I.        B) II.      C) III.          D) IV.       E) V.
     sinde niteleyici sözcük kullanılmamıştır?
     A) I.           B) II.     C) III.       D) IV.     E) V.
                                                                         ÇÖZÜM
 ÇÖZÜM                                                                  “her hangi bir” ve “git gide” sözleri “herhangi bir” ve

I. cümlede “terk edilmiş bir köy evi”, II. cümlede “gör-                “gitgide” şekliyle bitişik olarak yazılmalıdır. Seçeneklerde
kemli bir çınar”, III. cümlede “yüzlerce yıllık tarihi kalın-           sadece bir yazım yanlışı sorulmuş ancak parçadaki bu iki
tı”, V. cümlede “körpe bademler, mor çiçekli ada çayı”                  sözde de yazım yanlışı bulunmaktadır.
söz grupları niteleyici sözcüklerle kurulmuştur. Niteleyici
                                                                                                                            Cevap: İPTAL
sözcükler isme sorulan “Nasıl” sorusunun cevabıdır. Bu
bakış açısıyla I, II, III ve V. cümlelerdeki altı çizli kısımlar
bu soruya cevaptır ve niteleyici özellik taşır. IV. cümlede
böyle bir kullanım yoktur.
                                                       Cevap: D




                                                                        12. Dün, bugün ya da yarın ( ) Hüzünler, özgürlükle
10. (I) Anlattıklarıyla beni en çok etkileyen kişi babaan-                  tutsaklık arasındaki gelgitler ( ) İnsanlar arasındaki
    nemdi. (II) Anlattıklarına inanmasam da onlardan                        çekişmeler ( ) Sorunlar ve yaşananlar her dönemde
    etkileniyordum. (III) Önceleri, beni büyüleyen şe-
                                                                            aşağı yukarı aynı ( ) Bütün bu yaşananları bir tiyatro
    yin, onun anlattığı masallar olduğuna inanmıştım.
    (IV) Sonradan, büyüleyenin anlatılanlar değil, ona                      oyununa benzetirsek tek değişen kahramanlar ( )
    katılan ruh olduğunu fark ettim. (V) Eski Yunan’da
                                                                             Bu parçada ayraçlarla ( ) belirtilen yerlere aşağı-
    doğruyu söyleyenlerin değil, söylem gücü gelişmiş
    insanların toplumu yönettiğini öğrendiğimde, doğru                       dakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri
    olanı etkili söylemenin ne kadar önemli olduğunu                         sırasıyla getirilmelidir?
    yıllar sonra anlamıştım.
    Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangile-                            A) (.) (.) (…) (.) (…)             B) (!) (.) (…) (…) (...)
    rinde zaman bildirme görevinde kullanılmış söz-                          C) (…) (…) (…) (.) (.)             D) (:) (…) (!) (.) (…)
    cük yoktur?
                                                                             E) (…) (…) (:) (!) (.)
     A) I. ve II.             B) I. ve IV.         C) II. ve IV.
     D) III. ve V.            E) IV. ve V.
                                                                         ÇÖZÜM
 ÇÖZÜM
                                                                        İlk üç cümlede yargı bitirilmediği, eksiltili cümle olduğu
III. cümlede “önceleri”, IV. cümlede “sonradan”, V. cüm-                için ve devamının olabileceği anlamını taşıdıkları için
lede “yıllar sonra” sözcükleri yargının zamanını belirtmek              cümlelerin sonunda üç nokta kullanılmalıdır. Diğer iki
için kullanılmıştır. I. ve II. cümlede zaman belirten ifadeler
yer almamaktadır.                                                       cümlede anlam tamamlandığı için nokta getirilmelidir.

                                                       Cevap: A                                                                  Cevap: C
                                                                                                      KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür
                                                                   11
                            2010       KPSS TÜRKÇE SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

13. Bahar gelince gezip görme, öğrenme, keşfetme                    15. Sabahları başlarım yazmaya, kaç saat çalışacağım
    isteğimiz, yaşamdan aldığımız tat artmaya; planlar,                 hiç belli olmaz çünkü zaman durur benim için. (I)
    programlar yapmaya başlarız.                                        Çalışmaya başlamadan önce, şiire yatkın bir duyar-
                                                                        lılıkla yüklü olup olmadığımı hissetmem gerekir. (II)
      Bu cümledeki anlatım bozukluğu aşağıdaki de-
                                                                        Ama bu yetmez, ayrıca o gün belli bir yerde, belli bir
      ğişikliklerden hangisiyle giderilebilir?                          saatte, hiçbir işim de olmamalı. (III) Yani günlerce
                                                                        masa başından kalkmayacakmışım gibi işe koyul-
      A) “gelince” yerine “geldiğinde” sözcüğü getirile-                malıyım. (IV) Onu nasıl mı çağırırım? (V) Dergiler ka-
          rek                                                           rıştırarak, kimi kitapların sayfalarını çevirerek; sonra
      B) “aldığımız” yerine “alınan” sözcüğü getirilerek                bir de bakarım ki o, nerede ve nasıl geldiği bilinme-
                                                                        yen ses, sözcüklere, dizelere dönüşüvermiş.
      C) “isteğimiz” yerine “isteği” sözcüğü getirilerek
                                                                         Bu parçadaki numaralanmış yerlerin hangisine
      D) “artmaya” yerine “artar” sözcüğü getirilerek                    düşüncenin akışına göre “Öyle esin filan da bek-
      E) “başlarız” yerine “başlanır” sözcüğü getirilerek                lemem, esini kendim çağırırım masama.” cümlesi
                                                                         getirilmelidir?

 ÇÖZÜM                                                                   A) I.        B) II.    C) III.      D) IV.     E) V.

Cümlede noktalı virgül aynı özellikteki iki yardımcı yargıyı
ortak bir yükleme bağlama göreviyle kullanılmıştır. Ancak            ÇÖZÜM
“artmaya başlarız” ifadesi uygun olmadığından “artma-
ya” sözünü “artar” yaptığımızda anlatım bozukluğunu                 Parçada cümleler birbirleriyle anlam bakımından bağ-
                                                                    lantılı olarak verilmiştir. Ancak “Onu nasıl mı çağırırım?”
gidermiş oluruz.
                                                                    cümlesinin kendinden önceki cümleyi anlam ve zaman
                                                 Cevap: D           bakımından tamamlamadığı görülmektedir. Bu yüzden
                                                                    verilen cümle IV ile numaralandırılmış yere getirilmelidir.
                                                                                                                      Cevap: D




                                                                    16. (I) Masallarda anlatılan geçmiş zaman kültürleri in-
14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bo-                     sanlığın çocukluk dönemi olarak algılanıyor ve “Ma-
                                                                        sallar yalnızca çocuklar içindir.” diye düşünülüyor.
    zukluğu vardır?
                                                                        (II) Oysa bence, amacı gerçekleri topluma dolaylı
    A) Söz konusu projenin en kısa süreçte tamamlan-
                                                                        olarak anlatmak olan masallar aynı zamanda büyük-
          ması gerekiyor.                                               ler içindir. (III) Çünkü masallar bir öykü anlatır ama
      B) Anket sonuçları, çalışmalarımızın doğru yönde                  öykünün neyi anlattığı ve niçin anlattığı konusun-
                                                                        da bir açıklama yapmaz, yorumu okura bırakır. (IV)
          ilerlediğini gösteriyor.
                                                                        Çocukken dinlediğim masal kahramanlarının kendi
      C) Sonunda iki taraf da yanlışlarını görmüş ve dü-                ülkeleri dışında da yaşayabileceğini düşünemez-
          zeltmenin yollarını aramaya başlamıştı.                       dim. (V) O zamanlar masalların ait olduğu kültürü
      D) Çalışmaların bu aşamada aksaması, onları ha-                   yalnızca dekor olarak kullandığını, aslında zamanlar
                                                                        ve sınırlar ötesi olduğunu bilmiyordum. (VI) Hangi
          yal kırıklığına uğratacak.
                                                                        ülkeye ait olursa olsun, anlatılanlarla hayatın özünü
      E) Uzun zamandan beri tartışılan bu konuda hâlâ                   verdiğini yıllar sonra öğrenmiştim.
          görüş birliği sağlanamadı.                                     Bu parça iki paragrafa ayrılmak istenirse ikinci
                                                                         paragraf hangi cümleyle başlar?
 ÇÖZÜM                                                                   A) II.       B) III.   C) IV.       D) V.      E) VI.
A seçeneğindeki anlatım bozukluğunun nedeni “süreç”
sözcüğünün cümlenin anlamına uymamasıdır. Süreç                      ÇÖZÜM
sözcüğü zaman içinde tekrarlanan olaylar dizisi ya da
                                                                    IV. cümleye kadar olan bölümde masalların içeriğine ve
olayların zaman içinde sürüp gitmesi anlamını taşımak-              yapısına ilişkin bilgiler verilmiş, IV. cümleden itibaren ya-
tadır. “Süreç” sözcüğü yerine “süre” kullanıldığında bo-            zar kendi dünyasına dönerek çocukken masalı nasıl algı-
zukluk giderilir.                                                   ladığı üzerinde durmuştur.
                                                 Cevap: A                                                             Cevap: C
KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür
                                                               12
                          2010        KPSS TÜRKÇE SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

17. İstanbul’a bir gelişimde, uzun yıllar gitmediğim,                ÇÖZÜM
    çocukluğumun geçtiği sokağı görmek istedim.
    Amacım bu sokakta yürüyerek geçmişi yeniden                     Parçanın son cümlesinin başında yer alan “Kısaca” söz-
    yaşamaktı. Melih Cevdet Anday’ın, “Yarın Başka                  cüğü bölümün parçayı özetlemesi ve sonuca götürecek
    Koruda” oyununu didik didik edip incelemiş biri
                                                                    niteliğe sahip olması gerektiğini belirtmektedir. Parçada
    için bağışlanamaz bir yanlışlığın içine düştüğümü,
                                                                    sözcüklerin özel bir anlamı ve düşündürme gücü olduğu
    geçmişin çok gerilerde kaldığını hemen anlaya-
    caktım. Zaman, tanınmaz hâle getirmişti Halit Ağa               üzerinde durulmuştur.
    Caddesi’ni. Onca coşkunun, mutluluğun yaşandığı,                                                                   Cevap: A
    umutların yeşerdiği çocukluğumun sokağından yal-
    nızca buruk bir tat aldım o gün. Kırk yıl öncesine
    gidip köşedeki bakkaldan renkli selofan kâğıdına
    sarılı bir muz şekeri alsam sanki gelecek mi ağzımın            19. Dergiler ve gazeteler hızla güncelliğini yitiriyor. Bu
    tadı?                                                               nedenle ben, kalıcı olsun diye, çizdiklerimi bir ara-
                                                                        ya getirmek istiyorum. Çünkü onlar tekrar tekrar
     Bu parçanın anlatımıyla ilgili olarak aşağıdaki-
                                                                        bakılacak karikatürler. Ben de ünlü bir karikatürist
     lerden hangisi söylenemez?
                                                                        arkadaşımın on yıl önce çıkarttığı kitapta yer alan
     A)   Birden çok duyuya seslenilmiştir.                             karikatürlere hâlâ gülüyorum. On yıl sonra da güle-
                                                                        ceğim.
     B)   Birinci kişili anlatıma başvurulmuştur.
     C)   Öznellik söz konusudur.                                        Bu sözler aşağıdaki sorulardan hangisine karşı-
                                                                         lık olarak söylenmiş olabilir?
     D)   Tanımlamalardan yararlanılmıştır.
     E)   Sözde soru cümlesine yer verilmiştir.                          A) Konularınızı hep günlük olaylardan mı seçersi-
                                                                            niz?
 ÇÖZÜM                                                                   B) Bir karikatürist olarak çizdiklerinizi neden bir ki-
                                                                            tapta toplamayı düşünüyorsunuz?
Parça incelendiğinde herhangi bir kavramın ya da duru-                   C) Sizce karikatürde çizgi mi, söz mü daha önem-
mun tanımının yapılmadığı görülmektedir. Paragrafta yer                     li?
alan cümleler, bilgi verme amacı taşımıyor. Paragraf me-                 D) Karikatürlerinizi ilginç kılan özellikler nelerdir?
kan tasviri ve gezilip görülen yerlerin anlatımını içermek-              E) Sizce karikatürün amacı güldürmek midir?
tedir. Kısaca “…nedir?” sorusuna cevap olmadığından
tanımlamadan yararlanılmamıştır.                                     ÇÖZÜM
                                                    Cevap: D
                                                                    Parçada yazarın çizdiği karikatürleri bir araya getirme-
                                                                    sinin nedeni çizdiklerinin kalıcı olmasını istemesi olarak
                                                                    gösterilmiştir. I. cümle parçaya giriş olarak geniş kap-
                                                                    samlı bir yapıya sahipken II. cümle seçenekte verilen so-
                                                                    ruya yanıt olarak düzenlenmiştir.
18. Dil bir anlaşma aracıdır. Bir dilin sözcükleri, anla-
    tılmak istenenin zihnimizde canlanmasını sağlar.                                                                   Cevap: B
    Kullandığımız sözcüklere anlamlar yükler, bunların
    bizde uyandırdığı duygu, düşünce, imgelerle birbi-
                                                                    20. Dilimiz kirleniyor, kirletiliyor diye yakınıyoruz. Yakın-
    rimizle iletişim kurarız. Bir sözcüğün anlamı, çoğu
                                                                        mamızı örneklerle somutlaştırıyoruz. Düşünceleri-
    zaman o sözcüğün zihnimizde canlandırdığı gö-
                                                                        mizi yazıya dökmekte zorlanıyor ama bu eksikliği-
    rüntüden başka bir şey değildir. Kısaca söylemek
                                                                        mizi sorgulamaktan kaçınıyoruz. Bu yüzden de not
    gerekirse ----
                                                                        tutmayı, mektup yazmayı, okunan bir yapıtı yazarak
     Bu parçanın sonuna düşüncenin akışına göre                         özetlemeyi beceremiyoruz. Oysa yazma eylemi, in-
     aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?                            san beyniyle insan elinin ortak ürünüdür. Dilimizin
     A) her sözcüğün bir anlamı ve düşündürme gücü                      kirletilmesini önlemek istiyorsak öncelikle birey ola-
        vardır.                                                         rak yazılı anlatımımızı güçlendirmemiz gerekir.
     B) bireyin, dildeki bütün sözcüklerin anlamını bil-                 Böyle diyen bir yazarın dilimizle ilgili olarak vur-
                                                                         gulamak istediği aşağıdakilerden hangisidir?
        mesi mümkün değildir.
     C) sözcüklere yüklenen anlamlar, yıllar içerisinde                  A)   Sorunlarını belirlemede yetersiz kalındığı
        değişikliğe uğrayabilir.                                         B)   Zenginliğinin farkına varılamadığı
     D) sözcükler ve yüklendiği anlamlar benimsenirse                    C)   Yazı diliyle konuşma dili arasında fark olduğu
        o sözcükler dile yerleşir.                                       D)   Yabancı dillerin saldırısından korumak gerektiği
     E) duygu ve düşünceler yaygın sözcüklerle yansı-                    E)   Yazılı anlatımın, dili korumanın temel koşulu ol-
        tılırsa daha kolay anlaşılır.                                         duğu
                                                                                                KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür
                                                               13
                            2010      KPSS TÜRKÇE SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

 ÇÖZÜM                                                             ÇÖZÜM
Parçada dili korumanın en temel yolu olarak yazılı anlatı-        Parçada insanoğlunun beyin gücüyle en gelişmiş tekno-
mın güçlendirilmesi gösterilmiştir. Bunu “oysa” sözcüğü           lojileri üretmeyi başarırken bunun yanında korku, kaygı
ile başlayan cümle ile sonra gelen asıl anlatılmak istene-        gibi olumsuzlukları da yaşadığı belirtilmiştir. Buradan
nin verildiği son cümle tam manasıyla belirtmektedir.             hareketle beyin hem olumlu hem de olumsuz etkilere
                                                Cevap: E          sahiptir diyebiliriz. Seçenek bu iki karşıt düşünceyi de
                                                                  içermektedir.

                                                                                                                     Cevap: A
21. Çocuk kitabı yazmak bana göre çok eğlenceli. Ye-
    ter ki vermek istediğiniz bilgileri doğru bir biçimde
    süzün ve hissettirmeden kurguya yerleştirin. Benim
    pedagoji eğitimim var ama gördüm ki bu bana, son-
    raki yıllarda yaptığım öğretmenlikten edindiklerimi
    verememiş. On yıldır çocukların içinde yaşamak
    benim en büyük avantajım. Onların nelerden hoş-
    landıklarını, neleri sahte ve yapmacık bulduklarını
    çok iyi biliyorum.
      Düşüncesini bu sözlerle dile getiren bir öğret-
      men, kitaplarını yazarken aşağıda belirtilenlerin           23. Yazarlar eskiden, kitapları piyasaya çıkarken ga-
      hangisinden yararlanmıştır?                                     zetecileri çağırır, kitaplarını tanıtmayı amaçlayan
      A)   Öğrenciliğinde kazandığı önemli bilgilerden                konuşmalar yaparlardı. İsterlerdi ki okuyucuların
                                                                      kitaptan haberi olsun. İnsana özgü bir zayıflık ama
      B)   Çocuk dilinin inceliklerinden
                                                                      bence anlaşılır bir duygu. Ne var ki bu durum çok
      C)   Çocuklara olan sevgisinden
                                                                      eleştirildi hem de saygısız bir üslupla. Bence ya-
      D)   Mesleğinde kazandığı deneyimlerden
                                                                      zarlık, insanların rahatça saygısızlık edecekleri bir
      E)   Yazma isteğinin güçlülüğünden
                                                                      meslek değildir. Tam tersi ben çocukluğumdan beri
                                                                      yazarlığı kutsal bir iş olarak gördüm. Bu nedenle,
 ÇÖZÜM                                                                bu işi yapmaya başlayınca yazar olmanın bedeli her
                                                                      neyse onu ödemeye karar verdim. Eğer hakkında
Parçada yazar kitaplarını yazarken aldığı eğitimden çok               konuşmadığımda kitaplarım satılmayacaksa satıl-
öğretmenliği esnasında edindiği tecrübelerden fayda-                  masın, diye düşündüm.
landığını vurgulamaktadır. Bu durumu “…pedagoji eğiti-
                                                                       Bu parçada konuşan kişi aşağıdakilerin hangi-
mim var ama… öğretmenlikten edindiklerimi vermemiş.”                   sinden yakınmaktadır?
cümlesi göstermektedir.
                                               Cevap: D                A) Okurların, kitaplara ön yargıyla yaklaşmasından
                                                                       B) Yazarların, mesleklerinin gerektirdiği sorumlulu-
                                                                           ğu taşıyamamasından
                                                                       C) Fazla eleştirilen kitapların satışının az olmasın-
22. İnsanoğlu, varoluşunun bilincinde olan tek canlı-
                                                                           dan
    dır. Beyin gücüyle duygu ve düşünce üretebilmesi,
    onun hayvanlardan ayrılan en belirgin özelliğidir. İn-             D) Yazarların kendi yapıtlarındaki kusurları göre-
    san, bu yeteneği sayesinde madde ve enerjiyi kendi                     meyişinden
    yararına kullanmış, en gelişmiş teknolojileri üretme-              E) Yazarların, kitaplarını duyurma çabalarına gös-
    yi başarmıştır. Ne var ki bu özellik, insanoğlunun
                                                                           terilen tepkilerden
    yalnızlığı duyumsamasına; korku, kaygı, üzüntü gibi
    duyguları öteki canlılara göre çok daha derinden
    yaşamasına yol açmıştır.
      Bu parçada insanoğlunun beyin gücüyle ilgili
      olarak belirtilmek istenen aşağıdakilerden han-              ÇÖZÜM
      gisidir?
                                                                  Parçada yazarların eskiden kitaplarını çıkarmak için seç-
      A) Yaşamı, olumlu ve olumsuz yönden etkilediği
      B) Kişiliğin oluşumunda rol oynadığı                        tikleri yol ve karşılaştıkları durumlar anlatılmıştır. Parçada
      C) Bireyin iç dünyasını zenginleştirdiği                    yazarın yakındığı, yazarların kitaplarını duyurma çabaları-
      D) Bireyi mutluluk arayışına yönlendirdiği                  na saygı duyulmaması ve tepki gösterilmesidir.
      E) Değişik yaşam biçimleri oluşturduğu                                                                         Cevap: E
KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür
                                                             14
                         2010       KPSS TÜRKÇE SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

24. Çoğu insan kendisini mutsuz eden koşullarda yaşar             26. Bakarsınız sıradan bir insandır. Yükseköğrenim
    ama bunu değiştirmek için hiçbir şey yapmaz. Bir                  görmemiş, doktora yapmamış, yurt dışında yaşa-
    maceraya atılmayı, bir yenilik yapmayı düşünmez                   mamış, dünyayı dolaşmamıştır. Ama yaşama ba-
    bile. Çünkü sürüp giden belli bir yaşama koşullan-                kışına, olaylara yaklaşımına, bilgisine, görgüsüne,
    mış durumdadır. Bu koşullanma da mutsuzluğunu                     değerlendirmelerine hayran kalırsınız; gerçek bir
    fark edememesine yol açar. Ama ben, huzur veriyor                 aydındır. Bağnazlıktan uzak, düşüncelere saygılı,
    gibi görünse de bir insan için önceden kesin olarak               irdelemeyi, tartışmayı, değerlendirmeyi, paylaşmayı
    belirlenmiş bir gelecekten daha yıkıcı bir şey düşü-              bilen, toplumsal konulara kişisel çıkarları açısından
    nemiyorum. Çünkü insanın yaşama isteğinin özün-                   bakmayan, insanlara, sevgiyle, anlayışla yönelen bir
    de, macera tutkusu yer alır. Yaşamın tadı yeni dene-              insan…
    yimlerdedir. Bu yüzden, sürekli değişen bir ufuktan
    daha keyifli bir şey olamaz. Her yeni gün, yepyeni                 Aşağıdakilerden hangisi, bu parçada sözü edi-
    bir güneşin altında doğabilir.                                     len kişinin özelliklerinden biri değildir?
     Bu parçaya göre insanı, hayatında değişiklik
     yapmama yanılgısına düşüren etken nedir?                          A)   Kimseyi kırmamak için, tartışmaktan kaçınan
                                                                       B)   Çevresindekilerce beğenilip sevilen
     A) Toplumsal çevresinin sınırlı olması
                                                                       C)   Bilgilerini ve birikimini başkalarına aktaran
     B) Başkalarına karşı güven duygusunu yitirmesi
                                                                       D)   Eski ve tutucu düşüncelere bağlı kalmayan
     C) İçinde bulunduğu yaşam düzenini kabullenmiş
                                                                       E)   Başkalarının görüşlerine karşı hoşgörülü olan
        olması
     D) Maddi olanaklarının yetersiz olması
     E) Yaşlılık dönemini rahatça geçirmek istemesi                ÇÖZÜM
                                                                  B, C, D, E seçeneklerinde verilenler parçada bahsedilen
 ÇÖZÜM                                                            kişinin özellikleridir. A seçeneğinde belirtilenler parçada
                                                                  yer almamaktadır. Sadece parçanın bütününün yorum-
Parçaya göre insanın hayatında değişiklik yapmama ya-             lanmasıyla elde edilebilecek bir çıkarım olabilir. Ancak
nılgısına düşüren sebep sürüp giden belli bir yaşam şekli-        bu çıkarım sözü edilen kişinin özelliği olarak değerlen-
ni kabullenmiş olması olarak gösterilmiştir. Bunu “Çünkü          dirilemez.
sürüp giden belli bir yaşama koşullanmış durumdadır.”                                                               Cevap: A
cümlesi göstermektedir.
                                                Cevap: C


                                                                  27. Resim yaparken kendime sorduğum tek bir soru
25. Sanat, insanın duygu, düşünce ve hayallerini yo-                  vardır: “Bunu da yaptım peki ya bundan sonra?”
    ğunlaştırma, gerçekliği yeniden yaratma çabasıdır.                Sürekli kendimle yarışırım. “Ben ne kadar iyi bir
    Bu çaba, edebiyatta da görülür. Bu nedenle, edebi-                ressamım.” dediğim zaman tükendim demektir. Her
    yatta sunulan gerçeklik, doğal, toplumsal ve birey-               resmimin bir hikâyesi var, canım istedi de yaptım
    sel gerçeklikten kaynaklanır ama ----                             diye bir şeyi kabul edemem. Oturur düşünürüm,
    Bu parçanın sonuna düşüncenin akışına göre                        zihnimde planlarım, ondan sonra tuvale aktarırım ve
    aşağıdakilerden hangisinin getirilmesi uygun ol-                  resim ortaya çıkar. Bir resim bir defa yapılır, aynısını
    maz?                                                              yapmak benim için mümkün değil.
     A) bu, edebiyatın iç mantığına göre düzenlenmiş                   Böyle diyen bir sanatçı için aşağıdakilerden han-
        bir gerçekliktir.                                              gisi söylenemez?
     B) edebiyatın bunun yanı sıra değişik işlevleri var-              A)   Ürettikleriyle yetinmediği
        dır.
                                                                       B)   Yapacaklarını önceden tasarladığı
     C) bu onların tıpkısı değil, yeniden yaratılmış biçi-
                                                                       C)   Kendini yinelemediği
        midir.
                                                                       D)   Kendince bir çalışma yöntemi olduğu
     D) bunların estetik bir bakış açısının ürünü olduğu
                                                                       E)   Hiçbir akıma bağlanamadığı
        unutulmamalıdır.
     E) bunu olduğu gibi değil, yazınsallığa dönüştüre-
        rek yansıtmak gerekir.                                     ÇÖZÜM
                                                                  Parçada yazar, bir ressamın resim tekniğini ressamın
 ÇÖZÜM
                                                                  kendi dilinden anlatmıştır. Parçadan A, B, C, D seçe-
Parçanın sonuna A, C, D, E seçenekleri uygunluk gös-              nekleri çıkarılabilir. E seçeneği ise parçada belirtilmeyen
termektedir. Ancak B seçeneği “ama” bağlacından sonra             “hiçbir akıma bağlanamadığı” ifadesini içermektedir. Bu
getirilemez çünkü cümleye farklı ifadeler ekleme anlamı           nedenle seçenek sanatçının söyleyebilecekleri içinde yer
taşıyan “bunun yanı sıra” söz grubu kullanılmıştır.               almaz.
                                                Cevap: B                                                            Cevap: E
                                                                                             KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür
                                                             15
                            2010      KPSS TÜRKÇE SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

28. Fotoğraf çekme üzerine değişik görüşler ve dü-                  29. Roman, okurlarına birtakım incelikler, alışkanlıklar
    şünceler vardır. Söz gelimi bir fotoğrafçı fotoğrafın               kazandırır. Okur, romandaki duymaya alışkın olma-
    belgesel değil, sanatsal, sezgisel ve şiirsel yanla-                dığımız seslere kulak verirken okurların en yalnızıdır.
    rının olduğunu söylüyor. Bir başkasıysa fotoğrafın,                 Aileden, arkadaşlardan, gündelik uğraşlardan, her
    dünyamızın hem görsel hem de düşünsel iz düşü-                      şeyden ve herkesten birkaç saatliğine de olsa uzak-
    mü olduğunu belirtiyor. Bu açılardan bakıldığında                   laşarak kendi içine çekilir kişi bir kitabı okurken.
    fotoğraf çekerken neyi anlatmak istiyor ve ne hisse-                Hele ki sarmışsa okuduğu roman, okurun gözü baş-
    diyorsak ona bakan da aynı şeyleri hissetmeli. Bunu                 ka kimseyi görmez. Bu yanıyla bir “sırdaşlık”tır insa-
    yaparken ışık bize yardımcı olacaktır. Örneğin şu                   nın sevdiği bir romanı okurken hissettiği. Okurlar bu
    gördüğünüz deniz manzarasını çekerken sadeliği,                     sırra ortak olmak için romandaki herkese zihinlerinin
    sessizliği anlatmaya çalıştım. İstedim ki insanlar bu               ve yüreklerinin kapılarını açık tutmuşlardır.
    fotoğrafa bakarken kendini oradaymış gibi hisset-                    Bu parçada roman okumayla ilgili olarak aşağı-
    sin, biraz rahatlasın. Bu fotoğrafı çekerken akşam                   dakilerin hangisinden söz edilmemiştir?
    ışığı bana gereken desteği verdi. Siz de önceden                     A) Yaşamda ayrımına varılamayan gerçekleri sez-
    düşünün, çerçeveleme yaparken görüntünün, dü-
                                                                            dirdiğinden
    şündüklerinizi yansıtması için çaba harcayın.
                                                                         B) Okurun kendini daha iyi tanımasına olanak sağ-
      Bu parçadan fotoğrafçılıkla ilgili olarak aşağıda-
      kilerin hangisi çıkarılamaz?                                          ladığından
                                                                         C) Beğenilen bir romanın okur üzerindeki etkisin-
      A) İşlevsellik açısından farklı boyutları olduğu                      den
      B) Yararlanılan ve göz önünde bulundurulan temel                   D) Romanı gereği gibi anlayabilmek için çaba sarf
         etkenin ne olduğu                                                  edildiğinden
      C) Görüntülerin, algılayışımızın bir yansıması oldu-               E) Okurun kendini yeni bir dünyanın içinde buldu-
         ğu                                                                 ğundan
      D) Yaşamın birbirini izleyen evrelerine tanıklık etti-
         ği                                                          ÇÖZÜM
      E) Görüntüyü saptamanın incelikli bir iş olduğu
                                                                    Roman okumayla ve romanın okurlar üzerindeki etki-
                                                                    lerinden söz eden bu parçadan A, C, D, E seçenekleri
 ÇÖZÜM                                                              çıkarılabilir. B seçeneğinde verilen okurun kendini daha
                                                                    iyi tanımasına yardımcı olmasıyla ilgili bir cümle parçada
Parça fotoğraf çekmenin inceliklerinden ve neler yapıl-             bulunmamaktadır.
ması gerektiğinden bahsetmektedir. Parçada A, B, C, E                                                                Cevap: B
seçenekleri çeşitli cümleler incelendiğinde çıkarılabilir. D
seçeneğinde yer alan “Yaşamın birbirini izleyen evreleri-
ne tanıklık ettiği” ifadesini destekleyen herhangi bir cüm-         30. Roman tekniğine bütünüyle hâkim. Yapıtlarının her
le parçada yer almamaktadır.                                            birinde farklı anlatım biçimlerini anımsatan bir hava-
                                                 Cevap: D               nın olması, çevirmen olarak işimi güçleştirdi. Dilinin
                                                                        zenginliğini yansıtabilmek için, İtalyanca gibi zengin
                                                                        bir dilde bile güçlüklerle karşılaştım. Ama çeviri sı-
                                                                        rasında karşıma çıkan sorunları çözmeme yardım
                                                                        ettiğini, bana önerilerde bulunduğunu söyleyerek
                                                                        çevirmenlere ne kadar değer verdiğini de belirtmek
                                                                        isterim.
                                                                         Aşağıdakilerden hangisi bu parçada sözü edilen
                                                                         yazarın bir özelliği değildir?
                                                                         A)   Anlatımda çeşitliliği önemseme
                                                                         B)   Çevirmenlere yol gösterme
                                                                         C)   Başkalarına benzememeye çalışma
                                                                         D)   Romanı oluşturan ögeleri ustaca kullanma
                                                                         E)   Dilin olanaklarından yararlanabilme


                                                                     ÇÖZÜM
                                                                    Parçada A, B, D, E seçenekleri yer almaktadır. Ancak
                                                                    yazarın başkalarına benzememeye çalışmasıyla ilgili bir
                                                                    ifade parçada belirtilmemiştir.
                                                                                                                    Cevap: C
KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür
                                                               16
  2010   KPSS MATEMATİK SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ




2010 KPSS
MATEMATİK
SORU VE ÇÖZÜMLERİ




                                        KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür
                       17
                        2010          KPSS MATEMATİK SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ




                                      2010 KPSS MATEMATİK SORULARINA
                                         UZMAN GÖZÜYLE BİR BAKIŞ


      2010 KPSS sorularını değerlendirdiğimizde soruların geçmiş yıllardaki sorulara göre daha kolay ol-
duğunu söylememiz mümkün. Soruların konulara göre dağılımı geçmiş yıllara baktığımızda benzerlik
göstermektedir. Bu dağılımı şu şekilde belirtebiliriz:

      – Sayılarla İşlem Yapma: % 20

      – Matematiksel İlişkilerden Yararlanma: % 20

      – Problem Çözme: % 40

      – Temel Geometri Bilgilerinden Yararlanma: % 10

      – Tablo, Grafik Okuma ve Yorumlama: % 10

      Soru köklerine baktığımızda da KPSS adaylarının çok fazla zorlanmadan yapabilecekleri birçok so-
runun yanında seçici olduğu düşünülen birkaç soru da vardır. Özellikle çarpanlarına ayırma, grafik bilgisi
ve problemler konularına ait sorular daha çok dikkat çekmektedir. Adayların bu seçici soruları yapabil-
meleri için matematik konularının tümüne hakim olmaları gerekmektedir.

      Kısaca 2010 KPSS Matematik soruları kolay olmasının yanında adayların temel matematik bilgisini
ölçen ve zamanı iyi kullanmasını gerektiren sorulardan oluşmaktadır.




KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür                  18
                           2010      KPSS MATEMATİK SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

     4 1
      +                                                          4.   40,18.41,32
1.   3 2 işleminin sonucu kaçtır?
                                                                      işleminin sonucu kaçtır?
     2 1
      +
     3 4
                                             1         1              A) 8              B) 6           C) 4         D) 3        E) 2
     A) 2          B) 3      C) 4       D)        E)
                                             2         4

         ÇÖZÜM                                                          ÇÖZÜM
     4 1                                                              40,18.41,32 = 41,5
      +        8 3
     3 2         +
     (2) (3)
             = 6 6                                                                  = (22)1,5
      2 1      8   3
        +        +                                                                  = 23
      3 4 12 12
     (4)    (3)
           11                                                                       =8
                        2
            6 = 11 . 12
           11 6 11                                                                                                           Cevap: A
           12
              =2
                                                 Cevap: A




      0, 4   0, 06   1
2.         +       +   işleminin sonucu kaçtır?
     0, 04 0, 003 0, 5
     A) 24         B) 26     C) 30      D) 32     E) 36

                                                                 5.                                 abc
         ÇÖZÜM
                                                                                               x      84
        4    6
                                                                                                   . . . .
                  1
     = 10 + 100 +
        4    3    5                                                                      + 4248
       100 1000 10                                                                         KKLMK

          4 100    6 1000 10                                          Yukarıdaki çarpma işlemine göre, K + L + M top-
     =      .   +    .   +
         10 4     100 3    5                                          lamı kaçtır?

     = 10 + 20 + 2                                                    A) 7              B) 8           C) 9         D) 10       E) 11

     = 32
                                                 Cevap: D
                                                                        ÇÖZÜM
                                                                               abc
3.   A–B=C                                                                       84
                                                                          x
     A + B + C = 34                                                           . . . .          4.abc
                                                                      + 4248                   8.abc
     olduğuna göre, A kaçtır?
                                                                        KKLMK
     A) 14         B) 16     C) 17      D) 18     E) 20
                                                                      8.(abc) = 4248 & abc = 531

         ÇÖZÜM                                                        531.84 = KKLMK

                                                                      44604 = KKLMK
     A–B=C & A=B+C
                                                                      K = 4, L = 6, M = 0 ise K + L + M = 10
     A + B + C = 34
        123                                                                                                                  Cevap: D
      A + A        = 34
                  A = 17

                                                 Cevap: C
                                                                                                      KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür
                                                            19
                           2010         KPSS MATEMATİK SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

      1   1      x
6.      +      =   olduğuna göre, x kaçtır?                             ÇÖZÜM
      4a 4a − 1 4a
                                                                       x 2 − (y 2 − 2y + 1)
                                                                                               =−2
      A) 3         B) 4          C) 5      D) 6     E) 7               y 2 − (x 2 − 2x + 1)
                                                                       x 2 − (y − 1) 2
                                                                                         =−2
       ÇÖZÜM                                                           y 2 − (x − 1) 2
                                                                       (x + y − 1) (x − y + 1)
      1    1   x                                                                               =−2
         +   =                                                         (y + x − 1) (y − x + 1)
      4a 4a 4a
           4                                                           x−y+1
                                                                             = − 2 & x – y + 1 = –2y +2x – 2
       1   4   x                                                       y−x+1
         +   =
      4a 4a 4a                                                                          –x + y = –3
           5   x                                                                                     x–y = 3
             =   &x=5
           4a 4a
                                                                                                                        Cevap B
                                                  Cevap: C




                                                                  9.   x < y < 0 olmak üzere,

                                                                        x 2 − 2yx + y 2 + x + y

                                                                       A) 0          B) 2y           C) y      D) –2x    E) –x
7.    İki basamaklı AB sayısı 4 ile tam olarak bölünebil-
      mekte ve 10 ile bölündüğünde 2 kalanını vermekte-
      dir.                                                              ÇÖZÜM
      Buna göre, A + B toplamı kaç farklı değer alabi-                 = (x − y) 2 + x + y
      lir?
                                                                       = x−y + x+y
                                                                          \–
                                                                                    \–
      A) 4         B) 5          C) 6      D) 7     E) 8               =−x + y − x − y
                                                                       = − 2x
       ÇÖZÜM
                                                                                                                        Cevap: D
      10 ile bölündüğünde 2 kalanını verip 4 ün katı olan
      sayılar
      AB = {12, 32, 52, 72, 92}
      A + B nin alacağı farklı değer
      12 için 3
      32 için 5                                                   10. (2x + 1)2 ≤ 9 eşitsizliğini sağlayan x tam sayı de-
                                                                      ğerlerinin toplamı kaçtır?
      52 için 7
      72 için 9                                                        A) –3         B) –2           C) –1     D) 2      E) 3
      92 için 11
                                                  Cevap: B              ÇÖZÜM
                                                                       Eşitsizliğin her iki tarafının kare kökünü alalım.
                                                                                   (2x + 1) 2 ≤       9
                                                                                  ⇒|2x + 1| ≤ 3
        2     2                                                             ⇒ –3 ≤ 2x + 1 ≤ 3
      x − y + 2y − 1
8.                         =−2                                              ⇒ –4 ≤ 2x ≤ 2
      y 2 − x 2 + 2x − 1
                                                                              ⇒ –2 ≤ x ≤ 1
            olduğuna göre, x – y farkı kaçtır?
                                                                       x'in alacağı değerler –2 – 1 + 0 + 1 = –2
      A) 2         B) 3          C) 4      D) 5     E) 6                                                                Cevap: B

KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür                          20
                           2010        KPSS MATEMATİK SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

           1 4 1                     5 5 11                         13. Bir depodaki suyun önce % 30'u, sonra da kalanın
11.   x=    + −     olduğuna göre, + +          ifadesinin
          2 3 5                      2 3 5                              % 20'si kullanıldığında depoda 42 litre su kalıyor.
      x türünden eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
                                                                         Buna göre, ilk durumda depodaki su kaç litre-
      A) 9 – x              B) 8 – x           C) 3 – x                  dir?

      D) x + 3              E) x + 5
                                                                         A) 55       B) 60      C) 65        D) 70       E) 75


          ÇÖZÜM                                                            ÇÖZÜM
             5 5 11                                                      Depo = 100x
               + + =y
             2 3 5
              1 4 1                                                            30
      +         + − =x                                                   100x     = 30x kullanıldı.
              2 3 5                                                           100
               3+3+2 = x+y                                               100x – 30x = 70x kaldı.
                   8 = x+y,          y = 8−x                                  20
                                                                         70x     = 14x kullanıldı.
                                                                             100
                                                    Cevap: B             70x – 14x = 56x kaldı.
                                                                         56x            42
                                                                         100x           a

                                                                         a = 75

                                                                                                                      Cevap: E




12. Bir kesrin payı, paydasının % x'i ve paydası da pa-
    yının % y'si kadar artırılınca kesrin değeri değişmi-
    yor.
      Buna göre, kesrin karesi aşağıdakilerden hangi-
                                                                    14. 9 kişilik bir grubun yaş ortalaması x'tir.
      sine eşittir?
                                                                         Bu gruba 3 kişi daha katılırsa yeni grubun yaş
           x2                    x                  y                                3x
      A)                    B)                 C)                        ortalaması      olduğuna göre, sonradan katılan
           y2                    y2                 x2                                2
                                                                         3 kişinin yaş ortalaması aşağıdakilerden hangi-
              y                  x
      D) −                  E)                                           sidir?
              x                  y
                                                                                                                  x           x
                                                                         A) x        B) 2x      C) 3x        D)          E)
                                                                                                                  2           3

          ÇÖZÜM                                                            ÇÖZÜM
                a
      Kesir       olsun.                                                 9 kişinin yaşlarının toplamı a olsun.
                b

          bx                                                             a
       a+                                                                  = x & a = 9x
          100 = a                                                        9
           ay   b                                                        3 kişi katılınca 12 kişinin yaş toplamı b olsun.
       b+
          100                                                             b 3x
                                                                            =       & b = 18x
              b2 x        a2 y                                           12 2
      ab +         = ab +
              100         100                                            Katılan 3 kişinin yaşları toplamı
              b2 x = a2 y
                                                                         18x – 9x = 9x üç kişinin yaş toplamı
                  x a2
                   =
                  y b2                                                   Üç kişinin yaşları ortalaması
                                                                          9x
                                                                             = 3x
                                                                           3
                                                    Cevap: E                                                          Cevap: C
                                                                                               KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür
                                                               21
                         2010            KPSS MATEMATİK SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

               �         �                            �              17. Şeker oranı % 25 olan 45 kg un-şeker karışımının
15.
                                                                         4
                                                                           'i ve şeker oranı % 50 olan 14 kg un-şeker karışı-
                                                                         5
      A, B ve C kentleri aynı yol üzerinde yukarıda verilen              mının tamamı karıştırılıyor.
      sıradadır. A kentinden hızı saatte 90 km, B kentin-
                                                                          Elde edilen yeni karışımın şeker oranı yüzde
      den hızı saatte 70 km olan iki araç aynı anda ve                    kaçtır?
      yönde hareket ederek aynı anda C kentine varıyor-
      lar.                                                                A) 20       B) 24      C) 28        D) 30      E) 32

      A ile B kentleri arasındaki uzaklık 120 km oldu-
      ğuna göre, B ile C kentleri arasındaki uzaklık                       ÇÖZÜM
      kaç km'dir?                                                                           4       4
                                                                          45 kg karışımın     'i 45. = 36 kg dır.
                                                                                            5       5
      A) 420        B) 480     C) 520       D) 540    E) 560
                                                                             36      +      14      =       50

        ÇÖZÜM                                                              % 25           % 50             %x

                                                                          25.36 + 50.14 = 50.x ⇒ x = 32
      Aynı anda ve aynı yönde hareket ettiklerinden ikisi
                                                                                                                       Cevap: E
      de t saatte C kentine varsın.

       AC = 90.t
                 4 & |AB| = 20t
       BC = 70.t
                     120 = 20t ⇒ t = 6
      |BC| = 70t
      |BC| = 420

                                                     Cevap: A




16. Bir turizm şirketi, 1140 yolcu kapasiteli bir taşıma
      filosu kurmak için 18, 24 ve 42 yolcu kapasiteli
      araçların her birinden en az bir tane olmak üzere
      toplam 30 adet satın almak istiyor.
                                                                     18. Bir çalışan, maaşına yapılan 40 TL zam yerine daha
      Buna göre, 42 yolcu kapasiteli araçtan kaç tane
                                                                         yüksek olan % 6 oranındaki zammı tercih etmiştir.
      almalıdır?
                                                                          Bu çalışanın zamsız maaşı aşağıdakilerden han-
                                                                          gisi olabilir?
      A) 20         B) 21      C) 22        D) 23     E) 24
                                                                          A) 680      B) 650     C) 620       D) 540     E) 480

        ÇÖZÜM
                                                                           ÇÖZÜM
      18 kişilik            24 kişilik        42 kişilik
                                                                          Çalışan x L alsın.
       x tane                y tane             z tane                                              6x
                                                                                         x + 40 < x +
                                                                                                   100
             –18/   x + y + z = 30                                                100x + 4000 < 106x

       + 18x + 24y + 42z = 1140                                                          4000
                                                                                              < x
                                                                                          6
                                                                                         2000
      6y + 24z = 600 ⇒ y + 4z = 100 ⇒ y = 4, z = 24                                           < x       ⇒ x = 680 olabilir.
                                                                                           3
                                                     Cevap: E                                                          Cevap: A

KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür                             22
                          2010          KPSS MATEMATİK SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

19. Ali'nin bugünkü yaşı 7, kardeşininki ise x'tir.                  21. 1'den 90'a kadar olan sayılar, 90 tane topun üzerine

     Ali 21 yaşına geldiğinde kardeşi 8x yaşında ola-                     ayrı yazılıyor. ve toplar bir torbanın içine atılıyor.

     cağına göre, x kaçtır?                                               Üzerinde 6'ya bölünebilen sayı olan bir topu elde
                                                                          etmeyi garantilemek için en az kaç top çekilme-
     A) 2          B) 3         C) 4       D) 5       E) 6                lidir?

                                                                          A) 15        B) 26      C) 45        D) 65       E) 76
       ÇÖZÜM

        Ali                 Kardeşi                                        ÇÖZÜM

         7                      x                                                                           90
                                                                          1 den 90'a kadar 6 ile bölünebilen   = 15 sayı
                                                                                                            6
        21                      8x                                        1 den 90 a kadar 6 ile bölünmeyen 90–15 = 75 sayı

                 21 –7 = 8x – x                                           Eğer en az 76 top çekersek bu topların birinin üze-
                                                                          rindeki sayı 6 nın katı olur.
                   14 = 7x

                    2 = x                                                                                                Cevap: E

                                                   Cevap: A




20. A iş yerindeki işçi sayısı, B iş yerindeki işçi sayısının        22. Ayşe ile Meral bir ödevi birlikte 9 günde, Meral ve
     3 katıdır. A'dan 12 işçi B'ye geçerse B'deki işçi sa-                Orhan 11 ünde, Ayşe ve Orhan 8 günde yapıyorlar.
     yısı A'da kalan işçi sayısının yarısı kadar oluyor.                  buna göre, bu kişilerin ödev yapış hızlarına göre
     Buna göre, başlangıçta A iş yerindeki işçi sayısı                    doğru sıralaması aşağıdakilerin hangisidir?

     kaçtır?                                                              A) A < M < O         B) B < A < O        C) O < M < A
                                                                          D) A < O < M         E) M < O < A
     A) 114        B) 108       C) 96      D7 84      E) 72

                                                                           ÇÖZÜM
       ÇÖZÜM
                                                                          Ayşe ve Meral 9 günde
          A                 B                                             Meral ve Orhan 11 günde
       3x işçi            x işçi                                          O halde O < A (Orhan Ayşe'den daha yavaş)
        3x – 12 = 2(x + 12)
                                                                          Ayşe ve Meral 9 günde
                 x = 36                                                   Ayşe ve Orhan 8 günde
               A = 3x                                                     M < O ise (Meral Orhan'dan daha yavaş)
               A = 108                                                    M<O<A

                                                   Cevap: B                                                              Cevap: E
                                                                                                 KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür
                                                                23
                               2010         KPSS MATEMATİK SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

23. Aşağıdaki grafik A ve B araçlarının aldıkları yolların                                 ÇÖZÜM
      zamana göre değişimini göstermektedir.
                                                                                                           Alış       Satış
                    ��������
                                         �
                                                                                             1. Mal        10          16           +6
                    ���                                                                      2. Mal        20          32          +12
                                                       �                                     3. Mal        30          24           –6
                    ���                                                                      4. Mal        40          32           –8
                                                                                             5. Mal        50          x         x – 50

                      �             �         �        ������������                        TOPLAM                                  –14

                                                                                       ise x = 32 olur.
      Buna göre, iki aracın hızlarının farkı saatte kaç
      km'dir?                                                                                                                            Cevap: D

      A) 10          B) 12          C) 15              D) 20         E) 24


       ÇÖZÜM
      A aracı 160 km'den başlayıp 340 km'ye çıkıyor. 3
      saatte
                                                                                  25. 1. şekilde verilen silindir biçimindeki tereyağı kalıbı,
           340 – 160 = 180 km                                                         bıçakla yatay olarak kesilip iki eş parçaya ayrılıyor.
      yol alıyor ise 1 saatte 60 km                                                    2. şekilde gösterilen bu eş parçalardan biri şeffaf
                                                                                       paketleme malzemesiyle sarılıyor.
      B aracı 0 'dan başlayıp 160 km yol alıyor. 2 saatte
      160 km yol alıyor ise 1 saatte 80 km yol alır.
           80 – 60 = 20
                                                                                               ��� ����                       ��� ����
                                                                  Cevap: D
                                                                                       Silindirin yarıçapı 4 cm ve yüksekliği 30 cm ol-
                                                                                       duğuna göre, 2. şekildeki parçayı sarmak için
                                                                                       kullanılan malzeme en az kaç cm2 olmalıdır?
                                                                                       A) 240 + 136p                   B) 240 + 124p
                                                                                       C) 120 + 120p                   D) 240p
                                                                                       E) 200p


24. Aşağıdaki grafikte beş farklı maldan dördünün alış
      ve satış fiyatları verilmiştir.                                                      ÇÖZÜM
          ��� ������ �����
                                                                                  Yarım silindirin yüzey alanı sorulmaktadır. Dolayısıyla
                ��
                ��
                                                                                           Silindirin Yüzey Alanı
                                                                                  Alan =                          + Dikdörtgenin alanı
                                                                                                      2
                ��
                                                                                           Yanal Alan + 2.Taban Alanı
                ��                                                                Alan =                              + Dikdörtgenin alanı
                                                                                                        2
                 �
                                                                                           2π.4.30 + 2.π.4 2
                                                                                  Alan =                     + 8.30
                �         ��   ��   ��   ��       ��                                              2
                                                           �� ������ �����
                                                                                           240π + 32π
                                                                                  Alan =              + 240
      Bu beş malın alım satımından 14 TL zarar edil-                                           2
      diğine göre, alış fiyatı 50 TL olan beşinci malın                                    272π
                                                                                  Alan =        + 240
                                                                                            2
      satış fiyatı kaç TL 'dir?
                                                                                  Alan = 136π + 240 olur.
      A) 8           B) 16          C) 24              D) 32         E) 40                                                               Cevap: A

KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür                                          24
                          2010      KPSS MATEMATİK SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

26.                �       �                         �                  ÇÖZÜM
                                                                                        &         &
                                                                       Taralı Alan = A (ABC) − A (DBC)
                 �
                                                                                         �



                   �               ��                �                                   �


      ABCD bir dikdörtgen,                                                             �� ��
      E ∈ DC, |AB| = 15 cm, |AD| = 8 cm
      Şekildeki ABCD dikdörtgeninin [DC] kenarı üzerin-                      ��                     ��
      de bir E noktası alınıyor.                                       �          �             �         �
                                                                                         �
      Buna göre, taralı bölgelerin alanları toplam kaç                            �             �
      cm2 dir?
                                                                                               a
      A) 40        B) 45    C) 50       D) 60            E) 75                              a.
                                                                       16.^ 3 − 1h =
                                                                                     a2 3
                                                                                          − 2
                                                                                       4     2
                                                                       16.^ 3 − 1h =
       ÇÖZÜM                                                                         a2 3 a2
                                                                                          −
                                                                                       4    4
      A(ABCD) = 15.8 = 120 cm2
                                                                       16.^ 3 − 1h =
                                                                                       a2 ^
                                                                                         . 3 − 1h & a 2 = 64
         &      A (ABCD)                                                               4
      A (ABE) =          = 60 cm 2                                                                & a = 8 cm
                    2
                                                                                                                      Cevap: C
      Taralı alan = 120 – 60 = 60 cm2

                                                     Cevap D




27.                            �



                               �




               �                                 �
                               �

      ABC bir eşkenar üçgen. DBC bir ikizkenar dik üç-
      gen. |DB| = |DC|, |BC| = a dır.
      Taralı bölgenin alanı 16 ( 3 − 1) cm2 olduğuna
      göre, a kaç cm 'dir?

      A) 4         B) 6     C) 8        D) 6 3           E) 8 3




                                                                                               KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür
                                                                  25
                             2010         KPSS MATEMATİK SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

    28.–30. SORULARI AŞAĞIDAKİ BİLGİLERE GÖRE                        29. Buna göre, 2004 yılında A şirketinde çalışanların
    CEVAPLAYINIZ.                                                        sayısı kaçtır?

Aşağıdaki tabloda A, B, C, D, E şirketlerine 2004 ve 2005
                                                                         A) 475        B) 485   C) 520     D) 525      E) 575
yıllarında çalışan sayılarının bazıları gösterilmiştir.

                          Yıllar
                                    2004    2005                           ÇÖZÜM
                 Şirketler
                      A                     420                          Grafikte A şirketinde % 20 azalma olmuştur.

                      B                     540                                  20
                                                                          A − A.    = 420
                                                                                100
                      C             360     270                                80.A
                                                                                    = 420 & A = 525
                                                                               100
                      D                     360
                      E             500     550                                                                     Cevap: D

Aşağıdaki grafikte ise 2005 yılında bu şirketlerde çalışan-
ların sayılarının 2004 yılına göre yüzde olarak değişimi
şirket sırası gözetilmeden verilmiştir.

    ���� � ���




     ��

    ����
     ��
                                                                     30. Buna göre, 2005 yılında B şirketinde çalışanların
      �                                                                  sayısı 2004 yılına göre kaç kişi artmıştır?
                                                     ��������

                                                                         A) 40         B) 50    C) 60      D) 80       E) 100

     ��
     ��
                                                                           ÇÖZÜM
                                                                         Grafikte % 12,5 artmıştır.
Bu şirketlerde çalışanların sayılarıyla ilgili şunlar bilin-
mektedir.
                                                                                   12, 5
•     2005 yılında A şirketinde çalışanların sayısı, 2004                 B + B.         = 540 & B = 480
                                                                                   100
      yılına göre azalmıştır.
                                                                         2004 ⇒ 480 kişi
•     2005 yılında B ve D şirketlerinde çalışanların sayısı,
      2004 yılına göre eşit sayıda artmıştır.                            2005 ⇒ 540 kişi
                                                                         Dolayısıyla 540 – 480 = 60 kişi

                                                                                                                    Cevap: C


28. Grafikte, 2005 yılındaki çalışan sayısı 2004 yılına
    göre % 10 artış gösteren şirket hangisidir?

       A) A          B) B          C) C      D) D    E) E


           ÇÖZÜM
       E şirketi 500 kişiden 550'ye % 10 luk artış yapmış-
       tır.
                        10
            500 + 500.     = 550
                       100
                                                    Cevap: E

KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür                             26
  2010   KPSS TARİH SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ




2010 KPSS
  TARİH
SORU VE ÇÖZÜMLERİ




                                      KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür
                     27
                             2010     KPSS TARİH SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

                                       2010 KPSS TARİH SORULARINA
                                         UZMAN GÖZÜYLE BİR BAKIŞ




2010 KPSS Lisans Tarih sorularının konulara göre dağılımı şu şekilde olmuştur:

      a) Selçuklular ve önceki dönem %5

      b)	 Osmanlılar	Dönemi	%5	

      c)	 III	Selim’den	itibaren	Türk	İnkılâbını	hazırlayan	etkenler	%5

      d)	 Ulusal	Kurtuluş	Savaşı	%10

      e)	 Atatürk	İlke	ve	İnkılâpları	%15

      f)	 Atatürk	Dönemi:	İç	Olaylar	ve	Dış	Politika	%10


Bu alanlardaki soruların zorluk derecelerine göre değerlendirilmeleri ise şu şekildedir:

•	 Selçuklular	ve	önceki	dönemlere	ait	konulardan	bu	sene	3	tane	soru	gelmiştir.	Bu	soruların	dağılımı-
     na	baktığımızda	ise	yine	her	yıl	olduğu	gibi	1	soru	İslamiyet	Öncesi	Türk	Tarihinden	2	tanesi	ise	Türk	
     İslam	Devletleri	ve	Selçuklular	ünitesinden	gelmiştir.

•	 İslamiyet	Öncesi	Türk	Tarihi’ne	ait	sorular	genelde	Türk	Kültür	ve	Medeniyet	ağırlıklı	olduğundan	
     bu	yıl	da	Devlet	Yönetimi’nden	soru	sorularak	beklenilen	bir	soru	tipidir	diyebiliriz.	Sorunun	zorluk	
     derecesi	ise	geçen	yıllara	oranla	daha	basit	ve	açıktır.

•	 Türk	İslam	Devletlerine	ait	sorular	genelde	Türklerin	İslamiyet’e	yaptıkları	hizmetlerden	ya	da	bu	
     alanda	ilerlemiş	önemli	Türk	devletlerinden	geldiği	için	bu	yıl	da	sorular	bu	tarz	sorulmuş	ve	gayet	
     kolay	nitelikli	sorular	olmuştur.

•	 Osmanlılar	dönemine	ait	gelen	soruların	konu	dağılımlarına	baktığımızda	ise	1	soru	gerilemeden,	3	
     soru	kültür	ve	medeniyetten,	2	soru	da	dağılma	döneminden	gelmiştir.

•	 Osmanlılar	 dönemine	 ait	 soruların	 zorluk	 derecesine	bakacak	olursak	 gerileme	dönemine	 ait	 so-
     runun	yorum	ağırlıklı	olduğunu,	kültür	ve	medeniyete	ilişkin	gelen	soruların	ise	yazı,	dil,	edebiyat	
     ve	ekonomi	alanlarına	ilişkin	geldiğini	ve	bu	sorulardan	birinin	aynen	2006	yılında	sorulan	bir	soru	
     olduğunu	görmekteyiz.	Buradan	şunu	anlıyoruz	ki	KPSS'ye	hazırlanırken	çıkmış	soruların	çözülmesi	
     öğrenci	açısından	oldukça	önemlidir.	Çünkü	ÖSYM	her	yıl	benzeri	şekilde	sorular	sormaktadır.	Kültür	
     ve	medeniyetten	gelen	soruların	yorum	ve	bilgi	olarak	sorulduğunu	ve	bu	alanda	yeterli	bilgisi	olan	
     adayların	bu	soruları	rahat	bir	şekilde	çözmüş	olmaları	gerektiğini	söyleyebiliriz.
KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür
                                                      28
                        2010       KPSS TARİH SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

•	 Osmanlı	dağılma	dönemine	ilişkin	gelen	sorulara	baktığımızda	Tanzimat	ve	Islahat	Fermanlarının	
    yayınlanma	 amaçları	 ve	 maddelerinin	 yorumlanmasına	 dair	 soruların	 geldiğini	 ve	 bu	 ön	 bilgiye	
    dayalı	yorum	sorularını	ise	konuya	hakim	olan	öğrenci	arkadaşlarımızın	yapmış	olduklarını	düşü-
    nüyoruz.

•	 III	Selim’den	itibaren	Türk	İnkılâbını	hazırlayan	etkenler	ünitesine	ait	soruların	konu	dağılımlarına	
    baktığımızda	 dağılma	 dönemine	 ait	 soruları	 da	 bu	 alanda	 yine	 değerlendirirsek	 Kurtuluş	 Savaşı	
    Örgütlenme	Dönemi	soruları	ile	birlikte	toplamda	4	sorunun	geldiğini	görüyoruz.	Bu	alandaki	so-
    rularda	özellikle	genelgeler	kongreler	dönemine	ait	olayların	ve	kararların	çok	iyi	bir	şekilde	analiz	
    edilmiş	ve	öğrenilmiş	olması	gerekmektedir.	Çünkü	sorular	bu	saydığımız	gelişmelere	göre	sorul-
    maktadır.	Bu	yıl	bu	alandan	gelen	sorular	çok	zor	olmamakla	birlikte	bilmeyen	öğrenciler	için	“yine	
    zor	sayılabilecek	sorulardır”	diyebiliriz.

•	 Ulusal	Kurtuluş	Savaşı	ünitesinden	gelen	sorular	her	yıl	olduğu	gibi	yine	bu	yıl	da	muharebelerin	so-
    nuçları	ve	bu	dönemde	meydana	gelen	siyasi	olaylardan	gelmiştir.	Bu	sorular	zor	olmasa	da	bilgiye	
    dayalı	yapılması	gereken	sorular	olduğu	için	dikkat	edilmesi	gereken	sorular	arasındaydı.

•	 Atatürk	ilke	ve	inkılâpları	ünitesinden	ise	9	soru	gelmiştir.	Bu	soruların	özellikle	inkılâplar	dönemi-
    ne	 ait	 sorular	 bilgiye	 dayalı	 orta	 zorlukta	 sorulardan	 oluşmuştur.	 İlkeler	 ünitesine	 ait	 sorular	 ise	
    Atatürk’ün	sözleri	ile	birlikte	sorulduğu	için	yoruma	dayalı	ön	bilgi	sorularından	oluşmuştur.	Bu	so-
    rular	da	zor	sayılmayacak	derecede	sorulardan	meydana	gelmiştir.

•	 Atatürk	Dönemi	İç	Olaylar	ve	Dış	Politika	ünitesinden	ise	toplamda	7	soru	gelmiştir.	Bu	sorularda	
    özellikle	 dış	 politikadaki	 siyasi	 gelişmelerin	 neden	 ve	 sonuçları	 üzerinde	 durulmuş	 aynı	 zamanda	
    "Atatürk	döneminde	yapılmıştır-	yer	alır"	tarzında	sorular	da	gelmiştir.	Bu	sorular	da	genelde	bilgiye	
    dayalı	sorular	olduğu	için	öğrencilerimizin	bu	sorularda	bilgilerini	iyi	kullanmaları	gerekmekteydi.

•	 Sonuç	olarak	2010	KPSS-Lisans	tarih	sorularının	konu	dağılımları	geçen	yıllardan	çok	farklı	olmamış-
    tır.	Ancak	bu	yıl	daha	kolay,	açık,	herkesin	yapabileceği	tarzda	sorular	gelmiştir.	Hatta	bazı	sorular	
    1999	–	2006	-	2009	yıllarındaki	KPSS’lerle	çok	benzerlik	göstermiştir.	Bu	da	öğrencilere	avantaj	sağ-
    lamıştır.	Öğrenciler	açısından	zor	sayılabilecek	sorular	inkılâp	tarihinden	gelmiştir.




                                                                                       KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür
                                                         29
                               2010             KPSS TARİH SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

1.    Aşağıdakilerden hangisi, Türklerin İslam toplu-                            3.   Türk-İslam mimarisinin temelleri aşağıdaki dev-
      muna katılmasından sonra uyguladıkları arasın-                                  letlerden hangisinin zamanında atılmıştır?
      da değildir?                                                                    A)	 Memluklar	                  B)	 Karahanlılar
      A)	 Ahilik	teşkilatı                                                            C)	 Eyyübiler	                  D)	 Gazneliler
      B)	 Kümbet	mimarisi                                                             E)	 Selçuklular
      C)	 Arap	alfabesi
      D)	 Vakıf	sistemi
      E)	 Veraset	sistemi
                                                                                  ÇÖZÜM

                                                                                 Türk-İslam	mimarisinin	temelleri	İslamiyet’i	kabul	eden	ilk	

    ÇÖZÜM                                                                        Türk	devleti	olan	Karahanlılar	zamanında	atılmıştır.	Kara-
                                                                                 hanlılar	döneminde	Türk	dünyasında	cami,	medrese,	ima-
Ahilik	 teşkilatı,	 Kümbet	 mimarisi,	 Arap	 alfabesi	 ve	 Vakıf	                ret	ve	kervansarayların	ilk	örneklerine	rastlanmaktadır.
sistemi	Türklerin	İslam	toplumuna	katılmalarından	sonra	
                                                                                                                                       Cevap: B
uyguladıkları	arasındadır.	Ancak;	Veraset	Sistemi,	İslami-
yet	öncesi	Türklerde	görüldüğü	gibi	İslamiyet’in	kabulün-
den	 sonra	 da	 devam	 etmiştir.	 Sık	 sık	 taht	 kavgalarının	
yaşanmasına	 ve	 Türk	 Devletlerinin	 kısa	 zamanda	 yıkıl-
masına	neden	olmuştur.	Veraset	Sistemi;	Memlûk	Devleti	
hariç	 hemen	 hemen	 tüm	 Türk	 Devletleri	 tarafından	 uy-
gulanmıştır.

                                                         Cevap: E



                                                                                 4.   Osmanlı	İmparatorluğu	17.	yüzyılda	gerileme	döne-
                                                                                      mine	girmiş,	bu	gerileme	başlangıçtaki	duraklama-
                                                                                      dan	sonra	yıllar	geçtikçe	hızlanmıştır.
                                                                                      Bu hızlanmayla birlikte Osmanlı İmparatorluğu’n-
                                                                                      da,
                                                                                      						I.	sınırlar,
2.    Türk Devletlerinde,
                                                                                      					II.	nüfus,
	      I.	Taht	kavgalarının	ortaya	çıkması,
                                                                                      				III.	teokratik	yapı
	     II.	Toprakların,	gelirlerine	göre	bölümlere	ayrılması,
                                                                                      konularından hangilerinde değişme olmuştur?
	    III.	Çeşitli	dinlere	inanılması
                                                                                      A)	 Yalnız	I	        B)	 Yalnız	II	                     	
                                                                                                                                C)	 Yalnız	III								
     durumlarından hangileri “ülkenin hükümdar ai-
     lesinin ortak malı olması” töresinin sonuçları                                   D)	 I	ve	II	         E)	 I,	II	ve	III
     arasındadır?
      A)	 Yalnız	I	          B)	 Yalnız	II	                      	
                                                   C)	 Yalnız	III								
      D)	 I	ve	III	          E)	 I,	II	ve	III                                     ÇÖZÜM

                                                                                 Osmanlı	İmparatorluğu’nun	17.	yüzyılda	duraklama	yaşa-
                                                                                 ması	ve	her	geçen	yüzyılda	daha	da	gerilemesi	var	olan	
    ÇÖZÜM
                                                                                 sınırların	daralmasına	sebep	olmuştur.	Sınırların	daralma-
“Ülkenin	 hükümdar	 ailesinin	 ortak	 malı	 olması”	 töresi;	                    sı	da	mevcut	Osmanlı	nüfusunun	azalmasına	sebep	ol-
hanedan	üyelerinin	bütün	erkek	fertlerinin	devletin	başı-                        muştur.	Ancak;	Yavuz	Sultan	Selim	zamanında	halifeliğin	
na	geçme	hakkının	doğmasına,	bu	durum	da	taht	kavga-                             Osmanlı	 Devleti’ne	 geçmesiyle	 kazanılan	 teokratik	 yapı	
larının	ortaya	çıkmasına	neden	olmuştur.                                         devlet	dağılıncaya	kadar	korunmuştur.

                                                         Cevap: A                                                                      Cevap: D
KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür
                                                                            30
                               2010         KPSS TARİH SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

5.    Osmanlı Devleti’nde resmî tarih yazarlarına veri-                          7.    Rusya,	 Tanzimat	 Fermanı	 ve	 Islahat	 Fermanı’nda	
      len ad aşağıdakilerden hangisidir?                                               cinsiyet	ve	din	farkı	gözetilmeksizin,	kanunlar	önün-
                                                                                       de	eşit	bir	Osmanlı	tebaası	meydana	getirmesi	için	
      A)	 Mültezim	          B)	 Mütevelli	                    	
                                                    C)	 Nişancı										              konmuş	olan	ilkeleri	yeterli	bulmamış;	cemaatlerin,	
      D)	 Reisülküttap	 E)	 Vakanüvis                                                  mevcut	 imtiyazları	 göz	 önünde	 tutularak	 milliyet	
                                                                                       esaslarına	göre	teşkilatlandırılmasını	istemiştir.
                                                                                       Rusya’nın bu tutumuyla, Osmanlı Devleti’nin,
  ÇÖZÜM                                                                                						I.	toprak	bütünlüğünü	korumak,
                                                                                       					II.	rejimini	değiştirmeye	çalışmak,
Osmanlı	Devleti’nde	resmi	devlet	tarihçisine	“Vakanüvis”	
                                                                                       				III.	bünyesindeki	etnik	unsurlardan	yararlanmak
denir.	 Divan-ı	 Hümayun’a	 bağlı	 ilk	 resmi	 vakanüvis	 Ha-
                                                                                      amaçlarından hangilerini gözettiği savunulabilir?
lepli	Mustafa	Naima,	sonuncusu	ise	Abdurrahman	Şeref	
                                                                                       A)	 Yalnız	I	        B)	 Yalnız	II	                       	
                                                                                                                                   C)	 Yalnız	III								
olup	Osmanlı’nın	yetiştirdiği	en	büyük	vakanüvis	Ahmet	
                                                                                       D)	 I	ve	II	         E)	 I,	II	ve	III
Cevdet	Paşa	olarak	kabul	edilir.

                                                         Cevap: E                 ÇÖZÜM
                                                                                 Rusya’nın,	 Tanzimat	 Fermanı	 ve	 Islahat	 Fermanı’na	
                                                                                 rağmen	 Osmanlı	 tebaasının	 milliyetçilik	 esaslarına	 göre	
                                                                                 düzenlenmesini	 istemesindeki	 amaç;	 bünyesindeki	 et-
                                                                                 nik	 unsurlardan	 yararlanma	 düşüncesiyle	 açıklanabilir.	
                                                                                 Çünkü	 Rusya,	 özellikle	 19.	 yüzyıldan	 itibaren	 Panisla-
                                                                                 vizm	(tüm	Slavları	bir	çatı	altında	toplama)	politikasını	yü-
                                                                                 rüterek	 Slav	 uluslarını	 Osmanlı	 Devleti’nden	 koparmayı	
                                                                                 amaçlıyordu.
                                                                                                                                        Cevap: C




6.    Osmanlılar zamanında Kitab-ı Bahriye adlı ese-
      riyle ve haritacılık çalışmalarıyla ünlü bilim ada-                        8.    XIX.	 yüzyılın	 ortalarından	 itibaren	 Sanayi	 İnkılâbı,	
                                                                                       Osmanlı	 Devleti’nde	 esnaf	 teşkilatını	 etkilemiş	 ve	
      mı aşağıdakilerden hangisidir?
                                                                                       esnafın	üretimdeki	önemi	azalmıştır.
      A)	 Piri	Reis                                                                    Aşağıdakilerden hangisinin bu durumla ilgili ge-
                                                                                       lişmelerden biri olduğu savunulamaz?
      B)	 Ali	Kuşçu
                                                                                       A)	 İthalatın	azalması
      C)	 Seydi	Ali	Reis
                                                                                       B)	 İşsizliğin	artması
      D)	 Matrakçı	Nasuh                                                               C)	 Paranın	değerinin	düşmesi
      E)	 Sabuncuoğlu	Şerafeddin                                                       D)	 Yerli	malın	iç	pazarda	sürümünün	azalması
                                                                                       E)	 Üretimde	kullanılan	ham	maddenin	dışarıya	
                                                                                           çıkması
  ÇÖZÜM

Kitab-ı	 Bahriye,	 Osmanlı	 amirali	 Piri	 Reis’in	 hazırladı-                    ÇÖZÜM
ğı	 Akdeniz	 kıyılarına	 ait	 ayrıntılı	 bir	 kılavuzdur.	 Bu	 eser;	
                                                                                 18.	yüzyılda	İngiltere’de	başlayan	ve	hızla	tüm	Avrupa’ya	
Anadolu	sahillerinin	özelliklerini	karış	karış	veren	değerli	                    yayılan	Sanayi	Devrimi	ile	büyük	fabrikalar	açılmıştır.	Bu-
bir	coğrafya	kitabı	olarak	bugün	dahi	geçerlidir.	Piri	Reis;	                    ralarda	 üretilen	 ucuz	 ve	 kaliteli	 malların	 kapitülasyonlar	
Kitab-ı	Bahriye	adlı	eseri	ve	eserde	yer	alan	hiç	gitmediği	                     sayesinde	 Osmanlı	 pazarlarına	 serbestçe	 girmesi	 kar-
Amerika’yı	gösteren	dünya	haritası	ile	tanınmıştır.                              şısında	 yerli	 esnaf	 Avrupa	 malları	 ile	 rekabet	 edemeyip	
                                                                                 çökmüştür.	Ülke	içinde	üretimin	yapılamaması	da	temel	
                                                         Cevap: A                tüketim	 mallarının	 ülke	 dışından	 alınması	 yani	 ithalatın	
                                                                                 artması	sonucunu	doğurmuştur.	Dolayısıyla;	Sanayi	Dev-
                                                                                 rimi	 Osmanlı	 Devleti’nde	 ithalatın	 azalmasına	 değil	 tam	
 Not: Bu sorunun aynısı 2006 KPSS/Lisans’da da so-                               tersi	ithalatın	artmasına	neden	olmuştur.
 rulmuştur.
                                                                                                                                        Cevap: A
                                                                                                                KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür
                                                                            31
                               2010         KPSS TARİH SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

9.    Aşağıdakilerden hangisi, Birinci Meşrutiyet Dö-                        11. Aşağıdakilerden hangisi, Erzurum ve Sivas
      neminin özelliklerinden biri değildir?                                     Kongresi’nin ortak kararlarından biri değildir?
      A)	 Mebusan	Meclisi	üyelerinin	dört	yılda	bir	seçil-                        A)	 Mustafa	Kemal’in	kongre	başkanlığına	getiril-
          mesi                                                                        mesi

      B)	 Âyan	Meclisi	üyelerinin	padişah	tarafından	                             B)	 Millî	kuvvetlerin	etken,	millî	iradenin	hâkim	
          belirlenmesi                                                                kılınması
                                                                                  C)	 Vatanın	parçalanmaz	bir	bütün	olduğunun	dile	
      C)	 Mebusan	Meclisinin	padişahın	izniyle	kanun	
                                                                                      getirilmesi
          teklifi	hazırlaması
                                                                                  D)	 Temsilciler	Kurulunun	doğu	illerinin	tamamını	
      D)	 Mebusan	Meclisi	üyelerinin	halk	tarafından	
                                                                                      temsil	ettiğinin	kabul	edilmesi
          seçilmiş	olması
                                                                                  E)	 Azınlıklara,	siyasi	egemenliği	ve	sosyal	dengeyi	
      E)	 Birden	fazla	siyasi	parti	(fırka)	kurulması
                                                                                      bozacak	imtiyazlar	verilmesine	karşı	çıkılması


                                                                              ÇÖZÜM
  ÇÖZÜM
                                                                             Soruda	 verilen	 A,B,C,E	 seçenekleri	 Erzurum	 ve	 Si-
Soruda	 verilen	 A,B,C,D	 seçenekleri	 1876	 I.	 Meşrutiyet	                 vas	 Kongresi’nin	 ortak	 kararlarındandır.	 Ancak;	 D	 se-
Dönemi	 özelliklerindendir.	 Ancak;	 E	 seçeneğinde	 yer	                    çeneğinde	 yer	 alan	 Temsilciler	 Kurulunun	 doğu	 ille-
alan	birden	fazla	siyasi	partinin	kurulması	yani	çok	partili	                rinin	 tamamını	 temsil	 ettiğinin	 kabul	 edilmesi	 sadece	
hayata	geçilmesi	1908	II.	Meşrutiyet	Dönemi	özelliklerin-                    Erzurum	Kongresi’nde	alınan	bir	karardır.	Bu	karar	Sivas	
den	 olacaktır.	 Ahrar,	 İttihat	 ve	 Terakki,	 Hürriyet	 ve	 İtilaf	        Kongresi’nde	"Temsilciler	Kurulu	tüm	yurdu	temsil	eder."	
Fırkası	adıyla	partiler	ortaya	çıkacaktır.                                   şekline	dönüştürülecektir.

                                                        Cevap: E                                                                   Cevap: D




                                                                             12. Moskova Antlaşması’nda yer alan “İki taraftan
10. Aşağıdakilerden hangisi Misak-ı Millî’de yer alan                            birinin tanımadığı uluslararası hiçbir antlaşmayı,
     konulardan biridir?                                                         diğeri de tanımayacaktır.” maddesiyle aşağıdaki
      A)	 Batı	cephesinin	açılması                                               antlaşmalardan hangisinin kastedildiği savunu-
                                                                                 labilir?
      B)	 Düzenli	ordunun	kurulması	gereği
                                                                                  A)	 Ankara	           B)	 Sevr	                    	
                                                                                                                             C)	 Kars																		
      C)	 Batı	Trakya’nın	geleceğinin	halkoyuyla	belirlen-
                                                                                  D)	 Gümrü	            E)	 Brest-Litowsk
          mesi
      D)	 Temsilciler	Kurulunun	seçilmesi
      E)	 Anadolu	 ve	 Trakya’daki	 Müdafaa-i	 Hukuk	 Ce-                     ÇÖZÜM
          miyetlerinin	birleştirilmesi
                                                                             Moskova	 Antlaşması,	 I.	 İnönü	 Savaşı’ndan	 sonra	 16	
                                                                             Mart	1921’de	TBMM	Hükümeti	ile	Sovyet	Rusya	arasın-
  ÇÖZÜM                                                                      da	 imzalanmıştır.	 Moskova	Antlaşması’nda	yer	 alan	“İki	
                                                                             taraftan	birinin	tanımadığı	uluslararası	hiçbir	antlaşmayı,	
“Batı	 Trakya,	 Kars,	 Ardahan	 ve	 Batum’un	 geleceğinin	                   diğeri	de	tanımayacaktır.”	şeklinde	bir	maddenin	yer	al-
halk	 oyuyla	 belirlenmesi”	 kararı	 Son	 Osmanlı	 Mebusan	                  ması	 tarafların	 siyasi	 alanda	 birlikte	 hareket	 edecekleri-
Meclisi’nde	28	Ocak	1920’de	ilan	edilen	Misak-ı	Milli’de	                    nin	 ve	 TBMM’nin	 tanımadığı	 Sevr	 Antlaşması’nı	 Sovyet	
yer	almıştır.                                                                Rusya’nın	da	tanımadığının	göstergesidir.

                                                        Cevap: C                                                                    Cevap: B
KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür
                                                                        32
                               2010             KPSS TARİH SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

13.		 I.	Anadolu	Ajansı                                                           15.	    −	Mondros	 Ateşkes	 Anlaşması’nın	 geçersiz	 kılın-
                                                                                            ması,
	       II.	İrade-i	Milliye	gazetesi
                                                                                  	       −	Doğu	Trakya	topraklarının	savaşsız	alınması,
	      III.	Hâkimiyet-i	Milliye	gazetesi                                          	       −	Kurtuluş	 Savaşı’nın	 askerî	 bölümünün	 sona	 er-
	      IV.	Peyam-ı	Sabah	gazetesi                                                           mesi
       Yukarıdakilerden hangileri, Kurtuluş Savaşı’nda                                   gelişmeleri aşağıdakilerden hangisinin kazanım-
                                                                                         ları arasındadır?
       millî birliği tehlikeye düşürecek iç ve dış yayınla-
       ra karşı milleti uyarma görevini yapmıştır?                                       A)	 Gümrü	Antlaşması
                                                                                         B)	 Kars	Antlaşması
       A)	 Yalnız	I	         B)	 Yalnız	II	                       	
                                                     C)	 Yalnız	IV								
                                                                                         C)	 Mudanya	Anlaşması
       D)	 III	ve	IV	        E)	 I,	II	ve	III
                                                                                         D)	 Moskova	Antlaşması
                                                                                         E)	 Ankara	Antlaşması


    ÇÖZÜM
                                                                                      ÇÖZÜM
Anadolu	 Ajansı,	 Hâkimiyet-i	 Milliye,	 İrade-i	 Milliye	 Kur-
tuluş	 Savaşı’nda	 millî	 birliği	 tehlikeye	 düşüren	 iç	 ve	 dış	               Mondros	Ateşkes	Antlaşması’nın	geçersiz	hale	gelmesi,	
tehditlere	 karşı	 milleti	 uyarma	 görevini	 yapan	 basın	 ya-                   Doğu	Trakya’nın	savaş	yapılmadan	diplomasi	yoluyla	geri	
                                                                                  alınması	 ve	 Kurtuluş	 Savaşı’nın	 askeri	 safhasının	 sona	
yın	organlarındandır.	Peyam-ı	Sabah	ise	İstanbul’da	millî	
                                                                                  ermesi	 “Mudanya	 Ateşkes	 Antlaşması”nın	 kazanımları	
mücadele	karşıtı	yayım	yapan	bir	gazetedir.
                                                                                  arasındadır.
                                                          Cevap: E                                                                       Cevap: C



    Not: Bu	sorunun	benzeri	1999/DMS	ve	2009/KPSS’de	
    de	sorulmuştur.




                                                                                  16.	    I.	Menemen	olayı
                                                                                  	      II.	Atatürk’e	suikast	girişimi
                                                                                  	      III.	İslam	Teali	Cemiyeti’nin	kurulması
14. Mustafa Kemal, “Hattı müdafaa yoktur; sathı
                                                                                  	      IV.	Anzavur	Ayaklanması
    müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır. Vatanın
    her karış toprağı, vatandaşın kanıyla ıslanma-                                       Ulus egemenliğine dayalı rejime karşı bir tepki
                                                                                         niteliğinde olan yukarıdaki gelişmelerden hangi-
    dıkça terk olunmaz.” emriyle aşağıdaki savaş-
                                                                                         leri, cumhuriyetin ilanından sonra gerçekleşmiş-
    lardan hangisinin kaderini belirlemiştir?                                            tir?
       A)	 I.	İnönü	                   B)	 Sakarya                                       A)	 I	ve	II	        B)	 I	ve	IV	                       	
                                                                                                                                   C)	 II	ve	III													
       C)	 II.	İnönü	                  D)	 Eskişehir	ve	Kütahya                          D)	 III	ve	IV	      E)	 I,	II	ve	III
       E)	 Başkomutanlık


    ÇÖZÜM                                                                             ÇÖZÜM
                                                                                  	        I.	Menemen	olayı	(1930)
Mustafa	 Kemal,	 “Hattı	 müdafaa	 yoktur;	 sathı	 müdafaa	                        	       II.	Atatürk’e	suikast	girişimi	(1926)
vardır.	O	satıh	bütün	vatandır.	Vatanın	her	karış	toprağı,	                       	      III.	İslam	Teali	Cemiyeti’nin	kurulması	(1919)
vatandaşın	 kanıyla	 ıslanmadıkça	 terk	 olunmaz.”	 emrini	                       	      IV.	Anzavur	Ayaklanması	(1920)
Sakarya	Savaşı	sırasında	vermiştir.	Kurtuluş	Savaşı’nda	                          I.	 ve	 II.	 öncüllerde	 verilen	 olaylar	 Cumhuriyetin	 ila-
son	savunma	savaşımız	olan	Sakarya	Savaşı’ndan	sonra	                             nından	 sonra,	 III.	 ve	 IV.	 öncüllerde	 verilen	 olaylar	 ise	
Türk	ordusu	taarruza	geçecektir.                                                  Cumhuriyet'in	ilanından	önce	gerçekleşen	olaylardır.
                                                          Cevap: B                                                                        Cevap: A
                                                                                                               KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür
                                                                             33
                              2010             KPSS TARİH SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

17. Atatürkçü düşüncede, vicdan özgürlüğü bir hak-                                    19. 1961 Anayasası’nda Türk milletini, bütün fertle-
    tır.                                                                                  riyle kaderde, kıvançta ve tasada ortak kılmak,
      Bu	yargının,	bireyin,                                                               bölünmez bir bütün hâlinde millî bilinç ve ülkü
                                                                                          etrafında toplamak biçiminde ifade edilen ilke,
      						I.	Kendine	özgü	siyasal	ve	felsefi	bir	düşünceye	                             aşağıdakilerden hangisidir?
            sahip	olduğunu	açıklayabilmesi,
                                                                                            A)	 Milliyetçilik	               B)	 Halkçılık
      					II.	Bağlı	olduğu	dinin	gereklerini	yerine	getirmesi	
                                                                                            C)	 Laiklik	                     D)	 Devletçilik
            ya	da	getirmemesi,
                                                                                            E)	 Cumhuriyetçilik
      				III.	Kendi	etnik	kökenini	diğer	etnik	kökenlerden	
            üstün	gördüğünü	açıklayabilmesi
      görüşlerinden hangilerini desteklediği savunula-
      bilir?                                                                           ÇÖZÜM
      A)	 Yalnız	I	         B)	 Yalnız	II	                   	
                                                  C)	 I	ve	II																	
                                                                                      “1961	Anayasası’nda	Türk	milletini,	bütün	fertleriyle	ka-
      D)	 II	ve	III	        E)	 I,	II	ve	III
                                                                                      derde,	 kıvançta	 ve	 tasada	 ortak	 kılmak,	 bölünmez	 bir	
                                                                                      bütün	hâlinde	millî	bilinç	ve	ülkü	etrafında	toplamak	biçi-
                                                                                      minde	ifade	edilen	ilke”	ulusal	birlik	ve	bütünlük	vurgusu	
    ÇÖZÜM                                                                             yaptığı	için	Milliyetçilik	ilkesi	ile	ilişkilidir.
                                                                                                                                               Cevap: A
Atatürk’ün	paragrafta	verilen	sözü	laiklikle	ilgilidir.	Laiklik;	
bireylerin	dini	inançlarına,	vicdan	özgürlüklerine	karışma-
mak,	bu	haklarını	güvence	altına	almak,	devleti	ve	hukuk	
kurallarını	 dine	 göre	 değil,	 akla	 ve	 bilime	 göre	 düzenle-
                                                                                      20. Yeni Türk Devleti’nin,
meyi	öngören	bir	ilkedir.	Bir	kişinin	kendine	özgü	siyasi	
                                                                                      	     I.	Bağımsızlık,
ve	 felsefi	 düşünceye	 sahip	 olması	 ve	 sahip	 olduğunu	
                                                                                      	    II.	Barışseverlik,
açıklayabilmesi	 ve	 sahip	 olduğu	 dinin	 gereklerini	 yerine	
                                                                                      	   III.	Devletçilik
getirmesi	 ya	 da	 getirmemesi	 din	 ve	 vicdan	 özgürlüğü	                               ilkelerinden hangilerini uluslararası ilişkilerde
kapsamında	yer	alır.                                                                      temel aldığı savunulabilir?
                                                         Cevap: C                           A)	 Yalnız	I	         B)	 Yalnız	II	                   	
                                                                                                                                        C)	 I	ve	II																	
                                                                                            D)	 II	ve	III	        E)	 I,	II	ve	III


                                                                                       ÇÖZÜM
18. Türk Devriminin “Cumhuriyetçilik ilkesi saltanat
    ve hilafete karşıdır.” yargısının,                                                Yeni	Türk	Devleti	dış	politikada	bağımsızlık	(hiçbir	devle-
	      I.	Egemenliğin	millete	ait	olması,                                             tin	içişlerine	karışmama	ve	hiçbir	dış	devleti	de	içişlerine	
	     II.	Yönetimin	din	kurallarına	dayandırılmaması,                                 karıştırmama)	ve	barışseverlik	(Yurtta	Sulh,	Cihanda	Sulh)	
	    III.	Azınlık	okullarının	öğretime	devam	etmesine	izin	                           ilkelerine	önem	vermiştir.	Devletçilik	ilkesi	özel	sektörün	
                                                                                      yetmediği	durumlarda	ekonomik	yatırımların	devlet	eliyle	
         verilmesi
      durumlarından hangileriyle ilgili olduğu savunu-                                gerçekleştirilmesidir.	 Uluslararası	 ilişkilerle	 değil,	 ulusal	
      labilir?                                                                        mali	politikayla	ilgili	bir	ilkedir.
      A)	 Yalnız	I	         B)	 Yalnız	II	                      	
                                                  C)	 Yalnız	III								                                                                       Cevap: C
      D)	 I	ve	II	          E)	 I,	II	ve	III



                                                                                      21. 1929-1930	 yılları	 arasında	 dünyada	 ekonomik	 bu-
    ÇÖZÜM                                                                                 nalım	 baş	 göstermiş,	 bu	 durum	 Türk	 Devleti’nin	
                                                                                          ekonomisine	yeni	bir	yön	vermesini	gerektirmiştir.
Egemenliğin	millete	ait	olması	yani	bir	kişiden	alınıp	mil-                               Bu gereksinim,
letin	kendisine	verilmesiyle	ile	ilgili	olarak	Cumhuriyetçilik	                             						I.	Devletçilik	ilkesinin	uygulanması,
ilkesi	Saltanata	karşıdır;	yönetimin	din	kurallarına	dayan-
                                                                                            					II.	İlk	beş	yıllık	sanayi	planının	hazırlanması,
dırılmaması	 yani	 dini	 ve	 siyasi	 otorite	 olan	 bir	 kurumun	
                                                                                            				III.	Teşvik-i	Sanayi	Kanunu’nun	çıkarılması
reddedilmesi	ilgili	olarak	da	Cumhuriyetçilik	ilkesi	hilafete	                              gelişmelerinden hangilerini sağlamıştır?
karşıdır.                                                                                   A)	 Yalnız	I	         B)	 Yalnız	II	                      	
                                                                                                                                        C)	 Yalnız	III								
                                                         Cevap: D                           D)	 I	ve	II	          E)	 II	ve	III
KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür
                                                                                 34
                              2010             KPSS TARİH SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

 ÇÖZÜM                                                                                 ÇÖZÜM
1929-1930	 yılları	 arasında	 dünyada	 yaşanan	 ekono-                          Türk	Tarih	Kurumunun	kurulması	ve	Türk	Dil	Kurumunun	
mik	 bunalım	 devletçilik	 ilkesinin	 uygulanmasını	 zorunlu	                   açılması	Türk	tarihi	ve	Türk	dili	ile	ilgili	çalışmalar	olduğu	
kılmıştır.	 Bu	 bunalımdan	 kurtulmak	 için	 de	 ilk	 beş	 yıllık	              için	milliyetçiliğin	gelişmesinde	ve	hızlanmasında	etkili	ol-
sanayi	 planı	 hazırlanmıştır.	 Teşvik-i	 Sanayi	 Yasası	 ise	                  muştur.	Şapka	inkılâbı	ise	topluma	modern	bir	görünüm	
özel	 sektörde	 oluşacak	 sermaye	 birikimine	 devlet	 des-                     kazandırma	açısından	inkılâpçılık	ilkesi	ile	ilgilidir.
teği	sağlayarak	sanayileşmeyi	gerçekleştirmek	amacıyla	                                                                              Cevap: D
1927’de	çıkarılmıştır.
                                                       Cevap: D

                                                                                24. Atatürk:	 “Şimdiye	 kadar	 izlenen	 eğitim	 ve	 öğre-
                                                                                    tim	 yöntemlerinin	 ulusumuzun	 geri	 kalmasında	 en	
                                                                                    önemli	 etken	 olduğu	 kanısındayım.	 Onun	 için	 bir	
                                                                                    ulusal	 eğitim	 programından	 söz	 ederken	 eski	 dö-
                                                                                    nemin	 boş	 inançlarından	 ve	 doğuştan	 getirdiğimiz	
                                                                                    niteliklerimizle	 hiçbir	 ilişkisi	 olmayan	 yabancı	 dü-
                                                                                    şüncelerden,	 Doğu’dan	 ve	 Batı’dan	 gelebilen	 tüm	
                                                                                    etkilerden	uzak,	ulusal	kimliğimiz	ve	tarihimizle	uyu-
                                                                                    şan	bir	kültürü	kastediyorum.”	demiştir.
                                                                                    Atatürk’ün bu sözleriyle aşağıdakilerden hangi-
                                                                                    sine vurgu yaptığı savunulamaz?
                                                                                     A)	 Ulusal	değerleri	korumaya
22. Yeni Türk Devleti’nde aşağıdakilerden hangi-                                     B)	 Eğitim	ve	öğretimde	çağdaşlaşmaya
    siyle yaşanan sorunun, egemenlik anlayışından                                    C)	 Ulusal	değerlere	uygun	eğitim	modeli	seçmeye
    kaynaklandığı savunulamaz?
                                                                                     D)	 Toplumsal	yapımızın	ihtiyaçlarını	karşılamaya
      A)	 Yabancı	okullar	             B)	 Osmanlı	borçları
                                                                                     E)	 Geçmişteki	eğitim	sistemini	devam	ettirmeye
      C)	 Kabotaj	hakkı	               D)	 Boğazlar
      E)	 Kapitülasyonlar
                                                                                 ÇÖZÜM
                                                                                Atatürk’ün	 verilen	 açıklamasında	 daha	 önceki	 eğitimi	
 ÇÖZÜM                                                                          eleştirerek	 toplumumuzu	 geri	 bıraktığı	 dile	 getirilmiştir.	
                                                                                Buna	 göre,	 geçmişteki	 eğitim	 sisteminin	 devam	 ettiril-
Yabancı	okullar,	kabotaj	hakkı,	kapitülasyonlar	ve	Boğaz-                       mesi	düşünülemez.
lar	 Anlaşma	 Devletlerinin	 Türkiye	 üzerindeki	 ekonomik,	
                                                                                                                                      Cevap: E
politik,	kültürel	egemenliklerini	devam	ettirmeye	yönelik	
sorunlardır,	 içişlerimize	 karışılmasına	 olanak	 tanımışlar-
dır.	 Borçlar	 sorunu	 Lozan	 Antlaşması’yla	 Osmanlı’dan	
yeni	ayrılan	uluslar	arasında	eşit	şekilde	paylaştırılmıştır.	
Türkiye’nin	 istediği	 doğrultuda	 düzenleme	 yapıldığı	 için	
egemenlik	 ile	 ilgisi	 bulunmamaktadır.	 Türkiye	 Osmanlı	                     25.	 I.	Seçmen	yaşının	18’den	22’ye	çıkarılması
Devleti’nin	mirasçılarından	biri	olarak	üzerine	düşen	bor-                      	     II.	Kadınlara	seçme	ve	seçilme	hakkının	verilmesi
cu	1954	yılına	kadar	ödemiştir.                                                 	    III.	Tek	dereceli	seçim	sistemine	geçilmesi
                                                                                     Yukarıdakilerden hangileri Atatürk döneminde
                                                       Cevap: B                      yapılan değişiklikler arasındadır?
                                                                                     A)	 Yalnız	I	         B)	 Yalnız	II	                     	
                                                                                                                                C)	 Yalnız	III								
                                                                                     D)	 I	ve	II	          E)	 I,	II	ve	III
23. I.	Türk	Tarih	Kurumu’nun	kurulması
	    II.	Türk	Dil	Kurumu’nun	açılması
                                                                                 ÇÖZÜM
	   III.	Şapka	giyilmesi	hakkında	kanun	çıkarılması
    Yukarıdaki gelişmelerden hangilerinin, Atatürk                              Seçmen	yaşının	18’den	22’ye	çıkarılması	(1934)
    milliyetçiliğinin gelişmesinde ve hızlanmasında
                                                                                Kadınlara	seçme	ve	seçilme	hakkının	verilmesi	(1934)
    etkili olduğu savunulabilir?
      A)	 Yalnız	I	         B)	 Yalnız	II	        C)	 Yalnız	III								
                                                                	               Tek	dereceli	seçim	sistemine	geçilmesi	(1946)	
      D)	 I	ve	II	          E)	 I,	II	ve	III                                                                                         Cevap: D
                                                                                                             KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür
                                                                           35
                             2010             KPSS TARİH SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

26.	 I.	Nüfus	mübadelesi                                                                 ÇÖZÜM
	     II.	Kardak	kayalıkları
	    III.	Kara	sularının	6	milden	12	mile	çıkarılması                                Köy	Enstitüleri,	köylerden	ilkokul	mezunu	zeki	çocukların	
     Türkiye ile Yunanistan arasında yukarıdaki ko-                                  alınıp	bu	okullarda	yetiştirildikten	sonra	yeniden	köylere	
     nulardan hangileriyle ilgili olarak yaşanan sorun
     Atatürk zamanındadır?                                                           giderek	 öğretmen	 olarak	 çalışmaları	 düşüncesiyle	 1940	
      A)	 Yalnız	I	        B)	 Yalnız	III	       C)	 I	ve	II																	
                                                            	                        yılında	 kurulmuşlardı.	 Bu	 bağlamda	 köy	 enstitülerinin	
      D)	 II	ve	III	       E)	 I,	II	ve	III                                          amaçları	 arasında	 köylünün	 üretim	 becerilerinin	 artırıl-
                                                                                     ması	ve	köylülerin	bilgi	ve	görüşünü	arttıracak	önlemlerin	
                                                                                     alınması	gösterilebilir.
 ÇÖZÜM
                                                                                                                                          Cevap: B
Nüfus	mübadelesi	(1930)
Kardak	kayalıkları	(1996)
Kara	sularının	6	milden	12	mile	çıkarılması	(Yunanistan	ile	                         29. Aşağıdakilerden hangisi Atatürk döneminde ya-
olan	sorun	bugün	hala	devam	etmektedir.)                                                 şanan dış olaylardan biri değildir?
                                                        Cevap: A                           A)	 Türk-Amerikan	ilişkilerinin	gelişmesi
                                                                                           B)	 Mısır’ın	İngiliz	yönetimine	geçmiş	olmasının	
                                                                                               kabul	edilmesi
                                                                                           C)	 Türkiye’nin	Milletler	Cemiyetine	üye	olması
27. Bulgaristan,	Balkan	ülkesi	olmasına	rağmen	Balkan	
                                                                                           D)	 Boğazların	Türk	egemenliğine	girmesi
    Antantı’na	girmemiştir.
    Bulgaristan’ın, Balkan Antantı’na girmemesin-                                          E)	 Türkiye’nin	Kore	Savaşı’na	asker	göndermesi
    de,
	     I.	Romanya’dan	Dabruca’yı	almak	istemesi,
	    II.	Ege	Denizi’ne	inmeyi	amaçlaması,                                                ÇÖZÜM
	   III.	Yeni	bir	savaşın	Balkanlar’a	sıçramasından	endi-
         şe	duyması                                                                  Kore	 Savaşı	 1950-1953	 yılları	 arasında	 Kuzey	 Kore	 ile	
    durumlarından hangilerinin etkili olduğu savu-                                   Güney	 Kore	 arasında	 yapılmıştır.	 BM’nin	 Kore’ye	 asker	
    nulabilir?                                                                       gönderme	çağrısına	karşılık	veren	ilk	ülke	Türkiye	olmuş	
      A)	 Yalnız	I	        B)	 Yalnız	II	                      	
                                                 C)	 Yalnız	III								              ve	Kore	Savaşı’na	1950	yılında	bir	tugay	yollamıştır.	Bu	
      D)	 I	ve	II	         E)	 I,	II	ve	III                                          durum	 Türkiye’nin	 1952’de	 NATO’ya	 girişini	 kolaylaştır-
                                                                                     mıştır.	
 ÇÖZÜM                                                                                                                                     Cevap: E
Balkan	 Antantı;	 İtalya	 ve	 Almanya’nın	 dünya	 barışını	
tehdit	 etmesi	 üzerine	 Türkiye,	 Yunanistan,	 Romanya	 ve	
Yugoslavya	tarafından	9	Şubat	1934’te	kurulmuştur.	Bal-                              30. Türkiye’de demokrasinin yerleşmesi amacıyla,
kanlarda	yer	almasına	rağmen	Bulgaristan;	Romanya’dan	                               	      I.	Atatürk	ilkelerinin	Anayasa’ya	girmesi,
Dabruca’yı	 almak	 istediğinden	 ve	 Ege	 Denizi’ne	 inmeyi	                         	     II.	Demokrat	Partinin	kurulması,
amaçladığından	Balkan	Antantı’na	katılmamıştır.
                                                                                     	     III.	Terakkiperver	Cumhuriyet	Fırkasının	kurulması
                                                        Cevap: D                           gelişmelerinden hangileri Atatürk döneminde
                                                                                           sağlanmıştır?
                                                                                           A)	 Yalnız	I	        B)	 Yalnız	II	                 	
                                                                                                                                   C)	 I	ve	III																	
28.	 I.	Köylüden	ağır	vergilerin	kaldırılması                                              D)	 II	ve	III	       E)	 I,	II	ve	III
	     II.	Köylünün	üretim	becerilerinin	artırılması
	    III.	Köylünün	bilgi	ve	görüşünü	artıracak	önlemlerin	
          alınması                                                                       ÇÖZÜM
	    IV.	Toprağı	olmayan	köylülere	toprak	verilmesi
     Köycülük siyasetinin yukarıdaki esaslarından                                    			Atatürk	ilkelerinin	Anayasa’ya	girmesi	(1937)
     hangilerinin, köylerde açılan köy enstitülerinin                                			Demokrat	Partinin	kurulması	(1946)
     amaçları arasında olduğu savunulabilir?
      A)	 I	ve	II	         B)	 II	ve	III	        C)	 III	ve	IV												
                                                              	                      			T.C.F.’nin	kurulması	(1924)

      D)	 I,	II	ve	III	    E)	 II,	III	ve	IV                                                                                              Cevap: C
KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür
                                                                                36
  2010   KPSS COĞRAFYA SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ




2010 KPSS
COĞRAFYA
SORU VE ÇÖZÜMLERİ




                                       KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür
                      37
                          2010        KPSS COĞRAFYA SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ




                                      2010 KPSS COĞRAFYA SORULARINA
                                         UZMAN GÖZÜYLE BİR BAKIŞ



      2010 KPSS Coğrafya soruları değerlendirildiğinde; soruların konu dağılımı olarak daha önce
yapılan sınavların konu dağılımı ile aralarında fazla bir fark olmadığını söyleyebiliriz.

      İçerik olarak ise soruların hazırlanış biçiminde farklılıklar görmek mümkündür. Soruların
önemli bir bölümünde, tek bir konudan soru hazırlamak yerine farklı konuların etkileşiminin
bulunduğu örnekler tercih edilmiş.

      Soruların ölçmek istediği davranışın ise; bilgiden daha çok yorumlama, sentez yapabilme
gücü olduğunu görüyoruz. Bu aşamada adaylarımızın, önümüzdeki sınavlar için hazırlanırken
Coğrafya konularını bir uzman yardımıyla, daha fazla soru çözerek, daha fazla önemseyerek
çalışmaları gerektiğini bir öneri olarak sunabiliriz.




KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür
                                                   38
                          2010        KPSS COĞRAFYA SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

1.    Aşağıdakilerden hangisi, son yıllarda Türkiye’ye                   3.   Benzer	 topoğrafik	 ve	 klimatik	 özelliklere	 sahip	 ol-
      gelen yabancı turist sayısının artmasında etkili                        masına	 karşın	 İstanbul	 ilinin	 nüfus	 yoğunluğu	 Ça-
                                                                              nakkale	ilinin	50	katıdır.	
      olmamıştır?
                                                                              Bu yoğunluk farkının oluşmasında aşağıdakiler-
      A)	 Birinci	sınıf	turistik	tesislerin	yaygınlaşması                     den hangisinin etkisi diğerlerinden daha fazla-
                                                                              dır?
      B)	 Metropol	kentlerde	uluslararası	kongre	ve	fuar-
                                                                              A)	 İstanbul’un	kapladığı	alanın	daha	küçük	olması
          ların	düzenlenmesi
                                                                              B)	 İstanbul’da	 ticaret	 ve	 endüstrinin	 çok	 gelişmiş	
      C)	 Turistik	bölgelerdeki	nüfusun	iç	göçlerle	artması                       olması
      D)	 Formula	 1	 gibi	 tekrarlanan	 büyük	 spor	 organi-                 C)	 Çanakkale	 Boğazı’nın	 batı	 yakasını	 oluşturan	
                                                                                  Gelibolu	Yarımadası’nın	millî	park	olması
          zasyonlarının	yapılması
                                                                              D)	 İstanbul’da	 kültür	 ve	 sanat	 etkinliklerinin	 daha	
      E)	 Yamaç	paraşütü,	rafting,	kano	yarışları	gibi	et-                        fazla	olması
          kinliklerin	yaygınlaşması                                           E)	 Çanakkale’de	tarım	alanlarının	geniş	yer	tutması


                                                                          ÇÖZÜM
 ÇÖZÜM
                                                                         Bu	 soruyu	 Türkiye’de	 Nüfus	 ve	 Yerleşme	 konusu	 içeri-
Seçeneklerde	 yabancı	 turist	 sayısını	 arttırmak	 için	 ge-            sinde	değerlendirebiliriz.	İstanbul’un	ticaret	ve	ekonomik	
rekenler	 verilmiştir.	 Turizm	 bölgelerimize	 gerçekleşen	 iç	          faaliyetler	bakımından	gelişmesi,	bölgede	nüfusun	ve	bu	
                                                                         durumda	nüfus	yoğunluğunun	hızla	artmasına	neden	ol-
göçler	sonucunda,		bu	bölgelerimizde	ortaya	çıkan	nüfus	                 muştur.	
artışı	 yabancı	 turistleri	 Türkiye’ye	 getirecek	 bir	 gelişme	
                                                                                                                            Cevap: B
olarak	değerlendirilemez.

                                                     Cevap: C




                                                                         4.   Aşağıdaki haritada gösterilen alanların hangi-
2.    Son yıllarda, Türkiye’de, tarımdaki gelişmelere                         sinde, nüfus artışının temel nedeni doğurganlı-
                                                                              ğın yüksek olmasıdır?
      bağlı olarak aşağıdakilerin hangisinde azalma
      olduğu söylenebilir?
      A)	 Tarımsal	etkinliklerin	iklime	bağımlılığında
      B)	 Tarımsal	ürünleri	pazarlama	olanaklarında
      C)	 Tarımsal	ürünlerin	tüketiminde
      D)	 Tarıma	dayalı	endüstri	kuruluşlarının	sayısında
      E)	 Tarımdan	elde	edilen	gelirde
                                                                              A) I        B) II      C) III        D) IV       E) V

 ÇÖZÜM                                                                    ÇÖZÜM
                                                                         V	 numaralı	 merkezimizde	 ekonomik	 faaliyetler	 gelişme	
B-C-D-E	 seçenekleri	 tarımda	 ortaya	 çıkan	 gelişmelerin	
                                                                         göstermediği	için,	merkezin	göç	alma	olasılığı	düşüktür.	
sonucudur.	Türkiye’de	modern	tarım	yöntemlerinin	yay-                    Dolayısıyla	merkezdeki	nüfus	artışlarının	nedeni;	doğur-
gınlaşması	ve	sulama	yapılabilen	arazilerin	artması	iklime	              ganlığın	fazla	olmasıdır.

olan	bağlılığı	azaltmıştır.	                                                                                                Cevap: E

                                                     Cevap: A
                                                                                                     KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür
                                                                    39
                          2010         KPSS COĞRAFYA SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

5.                                                                        ÇÖZÜM
                                                                         Verilen	 öncülleri	 değerlendirdiğimizde	 karayel	 ülkemize	
                                                                         balkanlar	 üzerinden,	 yani	 kuzeybatımızdan	 sokulan	 bir	
                                                                         rüzgardır	 ve	 ülkemizde	 kış	 aylarında	 kar	 yağışlarına	 se-
                                                                         bep	olur.
                                                                                                                             Cevap: E

      21 haziranda, haritada gösterilen kentlerin han-
      gisinde, Kırşehir’e göre hem gündüz süresi daha
      kısadır hem de güneş daha erken doğar?                             8.
      A)	 Bolu	            B)	 Sinop	           C)	 Artvin
      D)	 Siir	            E)	 Antalya

    ÇÖZÜM
Türkiye,	Kuzey	Yarım	Küre	ülkesi	olduğu	için,	21	Haziran’da	
güneye	gidildikçe	gündüz	süresi	kısalır.	Doğuda	ise	güneş	
erken	doğar,	erken	batar.	Bu	durumlara	uygun	olarak	biz-
den	 istenilen	 merkez	 Kırşehir’in	 güneydoğusunda	 kalan	
Siirt’tir.
                                                                              Yukarıdaki İç Anadolu Bölgesi haritasında nu-
                                                     Cevap: D                 maralarla gösterilen alanların hangisinde, ço-
                                                                              raklaşma nedeniyle tarımda yüksek verim almak
6.    Türkiye’nin aşağıdaki özelliklerinden hangisi,                          daha zordur?
      yükseltinin fazla olmasının sonucu değildir?                            A) I         B) II      C) III        D) IV        E) V
      A)	 Bitki	türleri	bakımından	zengin	olması
      B)	 Kara	yolu	ve	demir	yolu	yapım	maliyetinin	yük-
                                                                          ÇÖZÜM
          sek	olması
      C)	 Sıra	dağların	genelde	doğu	batı	yönünde	uzan-                  Harita	incelendiğinde	iki	farklı	konunun	bir	arada	ölçüldü-
          ması                                                           ğü	görülmektedir:	Türkiye’de	tarım	ve	Türkiye’nin	iklimi.
      D)	 Nüfus	dağılışının	düzensiz	olması                              Tuz	Gölü	ve	çevresinde	görülen	iklime	bağlı	olarak	aşırı	
      E)	 Yaylacılığın	önemli	bir	etkinlik	olması                        kuraklık	toprakların	çoraklaşmasına	neden	olmuştur.	
                                                                                                                             Cevap: C
    ÇÖZÜM
A-B-D-E	seçeneklerinde	verilen	özellikler	yükselti,	dağlık	
ve	engebeyle	ilgili	iken	ülkemizde	bulunan	dağların	genel	
                                                                         9.   Türkiye’de	zeytinliklerin	çıkabildiği	yükselti	sınırı	ku-
olarak	doğu-batı	yönünde	uzanması	yükseltinin	fazla	ol-
                                                                              zeye	 bakan	 yamaçlarda	 genelde	 200-250	 metrey-
ması	ile	değil,	jeolojik	oluşumlar	ile	açıklanabilir.                         ken	güneye	bakan	yamaçlarda	500-600	metredir.
                                                     Cevap: C                 Bu duruma neden olan etmen aşağıdakilerden
                                                                              hangisidir?
                                                                              A)	 Bakı	durumu	                 B)	 Bağıl	nem	oranı
                                                                              C)	 Gündüz	süresi	               D)	 Toprak	türü
7.   Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğünden
     “İstanbul’da	 yarın	 kuvvetli	 kara	 yel	 ve	 şiddetli	 kar	             E)	 Su	kaynakları
     yağışı	beklenmektedir.”	uyarısı yapılmıştır.
     Bu uyarının,
	      I.	İstanbul’da	 kuzey	 sektörlü	 rüzgârların	 egemen	
          olması,                                                         ÇÖZÜM
	     II.	kış	mevsiminin	yaşanması,
	    III.	kuzeybatı	yönünden	gelen	bir	hava	kütlesi	olması               Ülkemizin	matematik	konumuna	bağlı	olarak,	Türkiye’de	
     verilerinden hangilerine dayanarak yapılmış ol-                     bulunan	dağların	güney	yamaçlarında	sıcaklık	ortalama-
     ması beklenir?                                                      ları,	 kuzey	 yamaçlarına	 göre	 daha	 yüksektir.	 Bu	 durum	
      A)	 Yalnız	I	        B)	 Yalnız	II	       C)	 I	ve	II              bakı	etkisinin	bir	sonucudur.
      D)	 I	ve	III	        E)	 II	ve	III	                                                                                    Cevap: A

KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür
                                                                    40
                         2010        KPSS COĞRAFYA SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

10. Aşağıdakilerden hangisi, Türkiye’de tarımsal et-                   12. Türkiye’de bir yıla ait buğday ve arpa üretim
    kinliklerle ilgili doğru bir bilgidir?                                 miktarları ile ekim alanlarının illere göre dağılışı-
     A)	 Üretimi	fazla	olduğundan	tahıl	ürünlerinin	çoğu	                  nı gösteren bir grafikten yararlanılarak aşağıda-
                                                                           kilerden hangisine ulaşılamaz?
         dış	ülkelere	satılır.
                                                                             A)	 Buğdaydan	en	yüksek	verimin	hangi	ilden	alın-
      B)	 Sulama	olanaklarının	artmasıyla	birlikte	pamuk	
                                                                                 dığına
          üretiminde	 Güneydoğu	 Anadolu	 Bölgesi’nin	
          payı	artmıştır.                                                    B)	 Türkiye’nin	yıllık	toplam	arpa	üretimine

      C)	 İklim	koşulları	nedeniyle	şeker	pancarı	yalnızca	                  C)	 Buğday	üretimi	için	hangi	illerin	daha	uygun	ik-
          iç	bölgelerde	yetiştirilir.                                            lim	koşullarına	sahip	olduğuna
                                                                             D)	 Buğday	 ve	 arpanın	 hangisinden	 daha	 yüksek	
      D)	 Tarımda	makineleşmenin	en	yaygın	olduğu	alan	
                                                                                 verim	alındığına
          Karadeniz	Bölgesi’dir.
                                                                             E)	 Arpa	üretim	miktarının	en	fazla	olduğu	ile		
      E)	 İklimi	uygun	olduğu	için	incir	üretiminde	Akde-
          niz	Bölgesi	ilk	sıradadır.                                    ÇÖZÜM
                                                                       Verilen	 açıklamada	 buğday	 ve	 arpa	 ile	 ilgili	 olarak	 iklim	
 ÇÖZÜM                                                                 üzerine	kesin	hükümler	belirtmek	doğru	değildir.	Modern	
                                                                       tarım	yöntemlerinin	gelişmesi	tarımsal	etkinlikler	de	ikli-
Güneydoğu	 Anadolu	 Bölgesi’nde	 uygulanmakta	 olan	
                                                                       me	olan	bağımlılığı	azaltmıştır.
GAP	 çerçevesinde	 sulama	 olanakları	 genişletilmiş,	 bu	
                                                                                                                             Cevap: C
durum	 bölgede	 yapılan	 pamuk	 tarımı	 faaliyetlerinin	 de	
artışını	sağlamıştır.
                                                                       13. İskenderun’un, bir liman kenti olarak Sinop ve
                                                   Cevap: B                Trabzon’a göre daha fazla gelişmesindeki temel
                                                                           neden aşağıdakilerden hangisidir?
                                                                             A)	 Korunaklı	liman	olması
                                                                             B)	 Eski	bir	yerleşim	yeri	olması
                                                                             C)	 Gelişmiş	ulaşım	ağının	olması
                                                                             D)	 Ağır	endüstri	kuruluşlarının	bulunması
11. Çalışma	 çağında	 (15-64	 yaş	 arası)	 olan	 ve	 bir	 işte	
                                                                             E)	 Verimli	tarım	alanlarının	bulunması
    çalışan	nüfusa	aktif	nüfus	denir.	Türkiye’de	1955	yı-
    lında	nüfusun	%	82’si	aktifken	bu	oran	2005	yılında	                ÇÖZÜM
    %	45’e	düşmüştür.
    Türkiye’de, kalkınma hızının ve kişi başına dü-                    İskenderun’da	 kurulan	 Demir-Çelik	 Fabrikası	 ilin	 geliş-
    şen ulusal gelirin artmasına karşın aktif nüfusun                  mesindeki	en	önemli	faktördür.
    azalmasında aşağıdakilerden hangisinin etkisi                                                                            Cevap: D
    olduğu savunulamaz?
     A)	 Kadınların	çalışma	hayatında	daha	fazla	yer	al-
                                                                       14. Aşağıdakilerden hangisi, Türkiye’de ekolojik
         ması                                                              dengeyi bozan etkenlerden biri değildir?
     B)	 Nüfusun	bir	kısmının	çalışmak	üzere	yurt	dışına	                    A)	 Tarımda	göl	sularının	aşırı	kullanılması
         göç	etmesi
                                                                             B)	 Birçok	hayvan	türünün	bilinçsiz	avlanması
     C)	 15-25	 arası	 yaş	 grubundaki	 öğrenci	 sayısının	
                                                                             C)	 Kentlerin	hızlı	ve	plansız	büyümesi
         artması
                                                                             D)	 Yer	altı	sularının	kontrolsüz	bir	şekilde	çekilme-
     D)	 İş	olanaklarındaki	artışın	nüfus	artışından	az	ol-
                                                                                 si
         ması
                                                                             E)	 Akarsu	ağızlarındaki	deltaların	genişlemesi
     E)	 Makineli	 tarıma	 geçilmesiyle	 tarımda	 çalışan	
         kişi	sayısının	azalması	                                       ÇÖZÜM
                                                                       Türkiye’nin	 fiziki	 özelliklerine	 bağlı	 olarak	 akarsuların	
 ÇÖZÜM                                                                 yatak	 eğimlerinin	 fazla	 olduğu,	 dolayısıyla	 bol	 alüvyon	
                                                                       taşıdıkları	 görülür.	 Bu	 nedenle	 deltalarımız	 genişlemek-
B-C-D-E	seçeneklerinde	verilenler	aktif	nüfusun	azalma-                tedir.	Akarsu	ağızlarında	bulunan	verimli	delta	ovalarının	
sına	 neden	 olurken	 kadınların	 çalışma	 hayatında	 daha	            genişlemesinin	 herhangi	 bir	 çevre	 sorunu	 yarattığı	 söy-
fazla	yer	alması	aktif	nüfusun	artmasına	sebep	olmuştur.	              lenemez.
                                                   Cevap: A                                                                  Cevap: E
                                                                                                     KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür
                                                                  41
                          2010          KPSS COĞRAFYA SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

15.	    •	Turizm	geliri	en	yüksektir.                                      17. Türkiye’nin orta kuşakta bulunması, aşağıdaki
	       •	Endüstri	kolu	çeşitliliği	en	fazladır.                               ekonomik özelliklerinden hangisini etkilemiştir?
	       •	Enerji	tüketimi	en	fazladır.                                            A)	 Tarihî	eserlerin	ve	doğal	güzelliklerin	olması
	       •	Okullaşma	oranı	en	yüksektir.
                                                                                  B)	 Kişi	başına	düşen	ulusal	gelirin	büyük	kentlerde	
       Bu özelliklerin tümüne sahip olan bölge aşağı-
                                                                                      daha	yüksek	olması
       dakilerden hangisidir?
                                                                                  C)	 İşletilen	ve	işletmeye	açılacak	çeşitli	madenlerin	
       A)	 Akdeniz	                   B)	 Karadeniz
                                                                                      olması
       C)	 Marmara	                   D)	 İç	Anadolu                              D)	 Çeşitli	tarım	ürünlerinin	yetiştirilmesi
       E)	 Ege                                                                    E)	 Kara	 yolu	 ve	 deniz	 yolu	 transit	 taşımacılığının	
                                                                                      gelişmiş	olması

    ÇÖZÜM
                                                                             ÇÖZÜM
Ülkemizin	bölgesel	özellikleri	değerlendirildiğinde	turizm	
gelirlerinin	 en	 yüksek,	 ulaşım	 imkanlarının	 en	 fazla,	 en-           Türkiye’de	çeşitli	tarım	ürünlerinin	yetiştirilmesi	Orta	Ku-
düstri	 kuruluşlarının	 en	 fazla,	 enerji	 tüketiminin	 en	 fazla	        şakta	bulunmasıyla	ilgili	iken	diğer	seçenekler	özel	konu-
olduğu	bölgemiz	Marmara	Bölgesi’dir.                                       mu	ile	alakalıdır.

                                                      Cevap: C                                                                   Cevap: D




                                                                           18. Bir	yerde	endüstrinin	gelişebilmesi,	ham	maddenin	
                                                                               varlığı,	enerji	kaynaklarına	yakınlık,	iş	gücü	temini-
                                                                               nin	 kolaylığı,	 ulaşımın	 kolaylığı,	 üretim	 araçları	 ve	
                                                                               ham	 maddenin	 getirilmesinin	 kolaylığı	 gibi	 etmen-
                                                                               lere	bağlıdır.
                                                                               Buna göre, aşağıdakilerin hangisinde verilen
16. Aşağıdakilerden hangisi Orta Karadeniz ve İç                               yerdeki endüstri kolu diğerlerinden farklı bir et-
       Batı Anadolu bölümlerinin ortak özelliği değil-                         mene bağlı olarak gelişmiştir?
       dir?
                                                                                  A)	 Adana	ve	çevresinde	dokuma	endüstrisi
       A)	 Termal	kaynakların	yaygın	olması
                                                                                  B)	 Edremit-Ayvalık	ve	çevresinde	sıvı	yağ	endüstri-
       B)	 Fındık,	mısır	ve	tütün	üretiminin	fazla	olması                             si
       C)	 Linyit	rezervlerinin	zengin	olması                                     C)	 Çanakkale’de	konserve	balık	endüstrisi
       D)	 Büyükbaş	hayvancılığın	yaygın	olması                                   D)	 Seydişehir’de	alüminyum	endüstrisi
       E)	 Kara	yolu	ulaşımında	önemli	kavşak	noktalarına	                        E)	 Bursa	ve	çevresinde	otomotiv	endüstrisi
           sahip	olması

                                                                             ÇÖZÜM
    ÇÖZÜM
                                                                           Bursa’da	 otomotiv	 endüstrisinin	 gelişmesi	 ile	 hammad-
Karadeniz	Bölgesi’nin	Orta	Karadeniz	Bölümü’nde	fındık,	                   deye	yakınlık	arasında	bir	bağ	kurulamaz.	Hammaddeye	
mısır	ve	tütün	üretimi	fazla	iken,	Ege	Bölgesi’nin	fındık	ve	              yakınlık	 dışında	 işgücü	 ve	 ulaşım	 kolaylığı	 değerlendiri-
mısır	üretiminde	fazla	bir	etkisi	yoktur.                                  lebilir.
                                                      Cevap: B                                                                   Cevap: E
KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür
                                                                      42
  2010   KPSS ANAYASA SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ




2010 KPSS
 ANAYASA
SORU VE ÇÖZÜMLERİ




                                       KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür
                      43
                           2010       KPSS ANAYASA SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ




                                      2010 KPSS ANAYASA SORULARINA
                                        UZMAN GÖZÜYLE BİR BAKIŞ

2010 KPSS Lisans Temel Yurttaşlık Bilgisi ve Anayasa’dan 4 alanda soru soruldu;
a)	 Hukuk	başlangıcı	ve	genel	kamu	hukuku,	devletler	umumi	hukuku	ve	özel	hukuku	%5	–	3	soru
b)	 Anayasa	Hukuku	%5	–	3	soru
c)	 İdare	Hukuku	%5	–	3	soru
d)	 Güncel	bilgiler	%5	–	3	soru
Bu alanlardaki soruların zorluk derecelerine göre değerlendirilmeleri ise şu şekildedir;
•	    Hukuk	başlangıcı	ve	genel	kamu	hukuku,	devletler	umumi	hukuku	ve	özel	hukuku	alanlarından	ge-
      len	3	soru	2009	KPSS’ye	göre	daha	açık	ve	kolay	sorulardan	oluşmuştur.	Ayrıca	bu	alandaki	sorulara	
      dikkat	edilecek	olursa	tanım	içerikli	sorular	olmalarıdır.	Sınava	giren	adaylardan	bu	konularda	bilgi-
      si	iyi	olanlar	ve	çok	soru	çözenlerin	bu	soruları	zorlanmadan	yapmaları	gerekirdi.
•	    Anayasa	hukuku	soruları	geçen	yıl	olduğu	gibi	bu	yıl	da	yasama	kurumu	olan	TBMM,	Yürütme	orga-
      nı	olan	Bakanlar	Kurulu	ve	Yargı	organlarının	görevleri	ve	yapısından	gelmiştir.	Bu	bölüm	de	gayet	
      açık	 ve	 basit	 sorulardan	 oluşmuştur.	 Burada	 dikkat	 etmemiz	 gereken	 yasama	 -	 yürütme	 -	 yargı	
      organlarının	fonksiyonlarını	iyi	bir	şekilde	ayırt	edebilmemizdir.	
•	    İdare	Hukuku’yla	ilgili	sorular	yine	Türk	idare	teşkilatının	merkez	ve	yerel	örgütlenmelerinden	gel-
      miştir.	Bu	tip	sorularda	idare	sistemimizi	merkez	-	yerel	ve	bunların	alt	birimleri	şeklinde	kavram	
      haritası	ile	hafızamıza	yerleştirirsek	bu	alandan	gelen	soruları	zorlanmadan	yaparız.	Ayrıca	bu	mer-
      kezi	teşkilat	içinde	yer	alan	organlarının	görev	ve	yetkilerini	de	iyi	bir	şekilde	analiz	etmemiz	gere-
      kiyor.	Bu	yıl	bu	alandan	gelen	sorular	yine	bu	teşkilatın	yapısını	bilmeyi	gerektiren	kolay	sorulardan	
      oluşmuştur.
•	   Güncel	bilgiler	alanından	gelen	3	soru	son	dönemde	ekonomi	ve	devletlerarası	diplomasi	çalışma-
     larıyla	ilgilidir	ki	yine	bu	soruların	oldukça	kolay	olduğu	görülmektedir.	Özellikle	karşılıklı	olarak	vi-
     zeyi	kaldırdığımız	ülkelerden	bu	yıl	soru	beklemekteydik.	Yine	Türkiye	Cumhuriyeti’nin	üyesi	olduğu	
     uluslar	arası	teşkilatlarda	son	dönemde	gündemi	meşgul	eden	konular	olduğu	için	yine	buradan	
     da	soru	gelmesi	olasıydı.	Ekonomi	alanında	devletlerin	izlediği	politikalar	ya	da	bu	alandaki	önemli	
     güncel	isimler	de	sorulması	muhtemel	sorular	arasında	yer	alıyordu.	Gündem	konularına	son	dö-
     nemlerde	dikkat	eden	adayların	bu	soruları	rahatlıkla	yapmaları	gerekiyordu.	Çünkü	güncel	bilgiler	
     alanındaki	sorular	istisnalar	hariç	olmak	üzere	genellikle	sınava	1	yıl	kala	gelişen	olaylardan	gel-
     mektedir	ve	bu	yıl	da	öyle	olmuştur.




KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür
                                                      44
                           2010        KPSS ANAYASA SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

1.    Aralarında var olan borç ilişkisi dolayısıyla ala-                 3.    Henüz ergin olmamış veya ergin olmakla birlikte
      caklının borçludan isteyebileceği, borçlunun da                          kısıtlanmış olan çocuk üzerinde medeni kanun
      yerine getirmekle yükümlü olduğu davranış biçi-                          tarafından ana ve babaya tanınan haklara ne ad
      mine ne ad verilir?                                                      verilir?
      A)	 İş                                                                   A)	 Velayet	          B)	 Vesayet	         C)	 Veraset	
      B) Edim                                                                  D)	 Soy	bağı	         E)	 Evlat	edinme
      C)	 Çalışma
      D) Alacak
      E)	 Sözleşme                                                        ÇÖZÜM
                                                                         Velayet;	kural	olarak	küçüklerin,	istisnai	olarak	kısıtlıların	
 ÇÖZÜM                                                                   bakım	 ve	 korunmalarının	 sağlanması	 için	 onların	 kişiliği	
                                                                         ve	 malları	 üzerinde	 ana	 babanın	 sahip	 oldukları	 görev,	
Seçeneklerde	 yer	 alan	 ifadelerden	 edim	 ve	 çeldiriciliği	           yetki	ve	hakların	tümüdür.
yüksek	sözleşme	ve	alacak	kavramlarının	tanımlarını	in-                  Velayetin	 kapsamı	 sınırlıdır;	 velayet	 çocuğun	 kişiliği	 ve	
celeyecek olursak;                                                       mallarının	bakımı	ve	yönetimi	ile	çocuğun	üçüncü	kişiler-
                                                                         le	olan	ilişkilerinde	temsilini	içerir.
Edim:	 Borç	 ilişkisine	 dayanarak	 alacaklının	 borçludan	
                                                                         Velayet	hakkını	evlilik	birliği	devam	ederken,	ana	ve	baba	
yerine	getirmesini	isteyebileceği	ve	borçlunun	da	yerine	                birlikte	kullanılır.
getirmekle	yükümlü	olduğu	bir	davranış	biçimidir.                                                                         Cevap: A
Sözleşme:	İki	tarafın	bir	hukuki	sonucu	elde	etmek	üzere	
iradelerini	 karşılıklı	 ve	 birbirine	 uygun	 surette	 açıklama-
larıdır.
Alacak:	 Borç	 ilişkisinde	 karşı	 taraftan	 (borçludan)	 bir	
edimde	bulunmasını	isteyecek	olan	kişiye	ait	haktır.
                                                     Cevap: B




2.    Bir gerçek kişinin doğumu ve soy bağıyla ilgili                    4.    1982 anayasasına göre TBMM başkanlık divanı
      kayıtları içeren kütüğe ne ad verilir?                                   için bir yasama döneminde kaç defa seçim yapı-
      A)	Doğum	kütüğü                                                          lır?
      B)	Evlenme	kütüğü                                                        A)	 1	       B)	 2	     C)	 3	        D)	 4	      E)	 6
      C)	Boşanma	kütüğü
      D)	Ölüm	kütüğü
      E)	Yer	değiştirme	kütüğü                                            ÇÖZÜM
                                                                         Anayasanın	 94.	 maddesine	 göre;	 Türkiye	 Büyük	 Millet	
                                                                         Meclisi	 Başkanlık	 Divanı	 için,	 bir	 yasama	 döneminde	
 ÇÖZÜM                                                                   iki	seçim	yapılır:	İlk	seçilenler	2	yıl,		ikinci	seçilenler	3	yıl	
                                                                         görev	yaparlar.
Medeni	Kanun’da	iki	kütük	öngörülmüştür.	Bunlardan	biri	                                                                       Cevap: B
doğum	kütüğü,	diğeri	ise	ölüm	kütüğüdür.	Bu	kavramla-
rın	tanımları	şu	şekildedir;
Doğum kütüğü:	Doğum	kütüğünde	kişinin	doğum	tari-
hi	ve	yeri	bildirilir.	Ayrıca	bu	kütüğe	kişinin	cinsiyeti,	adı,	
soyadı,	 ana	 babasının	 adı,	 yerleşim	 yeri	 de	 işlenir.	 Do-
ğum	 kütüğü	 Türk	 Medeni	 Kanunu’nun	 41.	 Maddesinde	
düzenlenmiştir.
Ölüm kütüğü:	Her	ölüm	ve	bulunan	her	ölü,	nüfus	me-
muruna	bildirilir.	Ölüm	nerede	vuku	bulmuşsa,	bildirim	o	
yerin	nüfus	memurluğuna	yapılır.
                                                     Cevap: A

                                                                                                       KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür
                                                                    45
                           2010       KPSS ANAYASA SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

5.     1982 Anayasası’na göre aşağıdakilerden hangisi                 7.    Tüzüklerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi
       anayasa metnine dahil değildir?                                      doğrudur?
       A)	 Başlangıç	kısmı                                                  A)	 Tüzükler,	kanun	ve	yönetmeliklerin	uygulanma-
       B)	 Anayasanın	ilk	dört	maddesi                                          sını	sağlamak	üzere	çıkarılırlar.
       C)	 Anayasanın	geçici	maddeleri                                      B)	 Hangi	 tüzüklerin	 Resmî	 Gazete’de	 yayımlana-
       D)	 Anayasa	da	bulunan	madde	kenar	başlıkları                            cağı	kanunla	belirtilir.
       E)	 Anayasanın	175.	maddesi                                          C)	 Tüzük	çıkarma	yetkisi	yalnızca	Bakanlar	Kurulu-
                                                                                na	tanınmıştır.
 ÇÖZÜM                                                                      D)	 Tüzüklerin	 Anayasa’ya	 ve	 kanunlara	 uygunlu-
Anayasanın	176.	maddesi	“Başlangıç	ve	kenar	başlıklar”	                         ğunun	denetimi	Anayasa	Mahkemesi	tarafından	
başlığını	 taşımaktadır	 ve	 gerekli	 ayrıntılar	 bu	 maddede	                  yapılır.
yer	almaktadır.	Buna	göre;                                                  E)	 Tüzük	tasarıları	hakkında	düşüncesini	bildirmek	
Anayasanın	 dayandığı	 temel	 görüş	 ve	 ilkeleri	 belirten	                    Danıştay’ın	idari	görevleri	arasında	yer	alır.
başlangıç	kısmı,	Anayasa	metnine	dâhildir.
Madde	kenar	başlıkları,	sadece	ilgili	oldukları	maddelerin	
konusunu	ve	maddeler	arasındaki	sıralama	ve	bağlantıyı	
gösterir.	Bu	başlıklar,	Anayasa	metnine	dâhil	kabul	edil-               ÇÖZÜM
mez.
                                                  Cevap: D            Tüzükler	 bir	 kanunun	 uygulanmasını	 göstermek	 ve	 em-
                                                                      rettiği	işleri	belirtmek	üzere,	kanunlara	aykırı	olmamak	ve	
                                                                      “Danıştay”ın	incelemesinden	geçirilmek	şartıyla	“Bakan-
                                                                      lar	Kurulu”	tarafından	çıkarılan	yazılı	hukuk	kurallarıdır.
                                                                      Bu	tanımdan	sonra	seçeneklerdeki	bilgileri	inceleyelim;
                                                                      A	 seçeneğindeki	 ifadenin	 bir	 kısmı	 yanlıştır.	 Çünkü	 tü-
                                                                      zükler	 kanunun	 uygulanmasını	 sağlamak	 amacıyla	 çı-
                                                                      karılır.	 Ancak	 yönetmeliklerin	 uygulanmasını	 göstermek	
                                                                      için	çıkarılmaz.	Ayrıca	yönetmelik	normlar	hiyerarşisinde	
                                                                      tüzüğün	 altındadır.	 Bu	 nedenle	 yönetmelikler	 tüzüklerin	
                                                                      uygulanmasını	göstermek	için	çıkarılır.
                                                                      B	seçeneğindeki	ifade	yanlıştır.	Çünkü	tüm	tüzükler	res-
6.     1982 Anayasası’na göre, aşağıdakilerin hangi-                  mi	gazetede	yayınlanır.
       sinde hükümetin (Bakanlar Kurulu’nun) görevi                   C	seçeneğindeki	ifade	doğrudur.	Çünkü	tüzük,	yürütme-
       sona erer?
                                                                      nin	düzenleyici	işlemlerinden	biridir.	Tüzük	çıkarmak	yal-
       A)	 Adalet	Bakanının	istifası	hâlinde                          nızca	Bakanlar	Kurulu’na	tanınan	bir	yetkidir.
       B)	 Cumhurbaşkanının	görevden	ayrılması	hâlinde
                                                                      D	seçeneğindeki	ifade	yanlıştır.	Çünkü	tüzüklerin	yargısal	
       C)	 Millî	Savunma	Bakanının	istifası	hâlinde                   denetimi	Danıştay’da	yapılır.	Tüzükler	için	Anayasa	Mah-
       D)	 Genelkurmay	Başkanının	istifası	hâlinde                    kemesinde	dava	açılması	söz	konusu	olamaz.
       E)	 Başbakanın	ölümü	hâlinde
                                                                      E	seçeneğindeki	ifade	yanlıştır.	Danıştay’ın	tüzük	tasarı-
                                                                      larını	 inceleme	 görevi	 idari	 değil,	 istişari	 (karşılıklı	 görüş	
                                                                      bildirme)	bir	görevdir.
 ÇÖZÜM
Bakanlar	Kurulu	(hükümet);	meclisten	güvenoyu	alamaz-
sa	 ve	 başbakanın	 görevinin	 sona	 ermesi	 durumunda	
düşmüş	kabul	edilir.
Başbakanın	ölümü	halinde	de	Bakanlar	Kurulu’nun	göre-
vi	sona	ereceğinden,	bu	durum	hükümetin	de	düşmesine	
neden	olur.
                                                  Cevap: E                                                                     Cevap: C
KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür
                                                                 46
                           2010          KPSS ANAYASA SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

8.     1982 Anayasası’na göre, aşağıdaki idari birim-                 10. 12 Mayıs 2010 tarihinde Türkiye ile imzalanan bir
       lerden hangisi mahallî idareler içerisinde yer                     anlaşmayla 30 günü geçmeyen seyahatlerde ve
       alır?                                                              180 gün içerisinde 90 günü aşmayacak şekilde
       A)	 Mahalle	        B)	 Bucak	             C)	 Köy                 vize uygulamasını karşılıklı olarak kaldıran ülke
                                                                          aşağıdakilerden hangisidir?
       D)	 İlçe	           E)	 Bölge
                                                                           A)	 Rusya	            B)	 Yunanistan	      C)	 Brezilya
                                                                           D)	 Almanya	          E)	 İran

    ÇÖZÜM
1982	Anayasası’na	göre	yerel	yönetimler	(mahalli	idarel-
er):                                                                   ÇÖZÜM
-	İl	Özel	İdareleri                                                   Türkiye	 Cumhuriyeti	 Hükümeti	 ile	 Rusya	 Federasyonu	
- Belediyeler                                                         Hükümeti	 arasında	 Türkiye	 Cumhuriyeti	 ile	 Rusya	 Fe-
-	Büyükşehir	Belediyeleri                                             derasyonu	 vatandaşlarının	 karşılıklı	 seyahatlerine	 ilişkin	
                                                                      usullere	dair	anlaşma,	Dışişleri	Bakanı	Ahmet	Davutoğlu	
-	Köylerden	oluşur.	
                                                                      ile	Rusya	Federasyonu	Dışişleri	Bakanı	Sergey	Lavrov	ta-
                                                      Cevap: C
                                                                      rafından	Ankara’da	12	Mayıs	2010’da	imzalanmıştır.	Bu	
                                                                      çerçevede,	hususi,	hizmet	ve	umuma	mahsus	pasaport	
                                                                      hamili	 Türk	 vatandaşları	 ile	 hizmet	 ve	 umuma	 mahsus	
                                                                      pasaport	hamili	Rus	vatandaşları	birbirlerinin	ülkelerinde	
                                                                      30	günden	fazla	kalmayacak	şekilde	vizesiz	olarak	seya-
                                                                      hat	 yapabileceklerdir.	 Vize	 muafiyeti	 180	 gün	 içerisinde	
                                                                      90	günü	aşmayacak	şekilde	geçerli	olacaktır.

                                                                                                                          Cevap: A
9.	      I.	Cumhurbaşkanının	tek	başına	yaptığı	işlemler
	       II.	Hâkimler	ve	Savcılar	Yüksek	Kurulu	kararları
	      III.	Genelkurmay	 Başkanının	 tek	 başına	 yaptığı	 iş-
            lemler
	      IV.	Yüksek	Askerî	Şûra	kararları
       Yukarıdaki idari işlemlerden hangilerine karşı
       Anayasa ile yargı yolu kapatılmıştır?
       A) I ve II          B) II ve IV            C) III ve IV
       D)	 I,	II	ve	IV	    E)	 I,	II,	III	ve	IV


    ÇÖZÜM
Anayasada	Belirtilen	Yargı	Denetimi	Dışındaki	İşlemler:	              11. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’nin de üyesi ol-
•	 Cumhurbaşkanı’nın	tek	başına	yaptığı	işlemler                          duğu Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT) üyelerin-
                                                                          den biri değildir?
•	 Yüksek	Askeri	Şura	kararları
                                                                           A)	 Azerbaycan	       B)	 Afganistan	                    	
                                                                                                                      C)	 Tacikistan	
•	 Hakimler	ve	Savcılar	Yüksek	Kurulu	kararları
                                                                           D)	 İran	             E)	 Irak
•	 Silahlı	Kuvvetler	mensupları	hakkında	verilen	disiplin	
      cezaları
•	 Memurlara	verilen	uyarma	ve	kınama	cezası                           ÇÖZÜM
•	 Yüksek	Seçim	Kurulu	kararları
                                                                      1985’te	 kurulmuş	 olan	 EİT’ye	 üye	 ülkeler;	 Türkiye,	 İran,	
•	 Milletler	arası	antlaşmalar                                        Pakistan,	 Afganistan,	 Azerbaycan,	 Kazakistan,	 Kırgızis-
•	 İnkılap	kanunları                                                  tan,	Tacikistan,	Türkmenistan	ve	Özbekistan’dır.

                                                      Cevap: D                                                            Cevap: E
                                                                                                   KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür
                                                                 47
                           2010       KPSS ANAYASA SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

12. Avrupa Merkez Bankası Başkanı aşağıdakiler-
    den hangisidir?
      A) Ben Bernanke
      B)	 Jean-Claude	Trichet
      C)	 Paul	Wolfowitz
      D)	 Rodrigo	de	Rato
      E)	 Dominique	Strauss-Kahn



 ÇÖZÜM
Jean	Claude	Trichet,	2003	yılından	bu	yana	Avrupa	Mer-
kez	Bankası	başkanıdır.
                                            Cevap: B




KPSS / Genel Yetenek - Genel Kültür
                                                         48
2010   KPSS GELİŞİM PSİKOLOJİSİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ




2010 KPSS
  GELİŞİM
PSİKOLOJİSİ
SORU VE ÇÖZÜMLERİ




                                                  KPSS / Eğitim Bilimleri
                          49
                  2010    KPSS GELİŞİM PSİKOLOJİSİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ




                          2010 KPSS GELİŞİM PSİKOLOJİSİ SORULARINA
                                   UZMAN GÖZÜYLE BİR BAKIŞ


      2010 KPSS’de Gelişim psikolojisinden 11 soru sorulmuştur. 2 soru da rehberlik dersi ile disiplinler
arası bir yaklaşım gözeterek birleştirilmiştir. Bu sorulardan büyük bir çoğunluğu beklenen konulardan
gelmiş fakat ilk kez sorulan konularda gelişim psikolojisi kapsamını genişletmiştir.

      Gelişime kalıtım ve çevre etkisi, özümseme, Kohlberg’in ahlak gelişimi, savunma mekanizmaları ve
benmerkezci düşünme,odaktan uzaklaşma konularından gelen sorular beklenen sorulardır.

      Bunların yanı sıra bu yıl ilk kez gelişim psikolojisi alanında “Gelişim ve Öğrenme Psikolojisi Araş-
tırma Yöntemlerinden ve Benmerkezci Dil” konularından soru gelmiştir. Özellikle gelişim ve öğrenme
psikolojisi araştırma yöntemlerinden sorulan soru gelişim psikolojisinin sürpriz sorularındandır. Bu konu
bazı KPSS yayınlarında olmakla birlikte sorunun tam cevabını da barındırmaktadırlar.

      Rehberlik soruları ile birleştirilen “Ergenlerde bağlanma türleri ve Marcia’nın kimlik statüleri” konu-
sundan sorulan sorularda zor olmayan ve beklenen soru tarzlarıdır.

      Ayrıca fiziksel gelişimden kız ve erkeklerin boylarındaki artış miktarlarını gösteren grafik sorusu ge-
lişim psikolojisi sorusundan çok, grafik okuma ve yorumlama sorusudur. Özellikle birçok adayın soruyu
“Boy artış miktarı” yerine “Boy uzunluğu” gibi anlaması grafik yorumunu daha da zorlaştırmıştır.

      ÖSYM’nin açık/net soru tarzı bu yılda devam etmiştir. Bu bağlamda gelişim soruların büyük bir ço-
ğunluğu KPSS’ye hazırlanan adaylar tarafından yapılabilecek sorulardır.




KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                      50
                 2010        KPSS GELİŞİM PSİKOLOJİSİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

1.    Bir araştırmacı çocukların yaşa bağlı konuşma geli-                                            KESİTSEL	YÖNTEM

      şimi örüntüsünü incelemek ister. Bu amaçla iki, dört
                                                                                                                                                                             21
      ve altı yaşlarından ellişer çocuğu rastgele örnekle-                                                            10
      me yöntemiyle seçerek toplam 150 çocuktan tek                                 1                5                                                                    yaşındaki
                                                                                                            yaşındaki                                                      OSMAN
      seferde veri toplar. Daha sonra verileri çözümleye-                                       yaşındaki     EMEL
                                                                               yaşındaki
      rek farklı yaşlarda dil gelişimine ilişkin genellenebilir                                     SALİH
                                                                                 NUR
      sonuçlar ortaya koyar.
                                                                                 FARKLI yaşlardaki FARKLI bireylerin, belirli özellikle-
	     Bu	 araştırmacının	 kullandığı	 araştırma	 yöntemi	                             rini inceleyen KESİTSEL YÖNTEMDİR.

      aşağıdakilerden	hangisidir?                                        Soruda araştırmacının iki, dört ve altı yaşlarından ellişer
      A) Meta-analiz                 B) Kesitsel                         çocuğu rastgele örnekleme yöntemiyle seçerek toplam
                                                                         150 çocuktan tek seferde veri toplaması kesitsel yöntem
      C) Örnek olay                  D) Nitel
                                                                         kullandığını gösterir.
      E) İzleme                                                          2.	 Boyutsal	yöntem	(Uzunlamasına): Aynı bireyin fark-
                                                                             lı yaşlardaki belirli özellikleri inceleyen yöntemdir.

    ÇÖZÜM                                                                BOYLAMSAL	YÖNTEM


Soru seçeneklerinde verilen gelişim ve öğrenme psiko-
lojisinde kullanılan araştırma yöntemleri aşağıda açıklan-




                                                                                                               AYNI bireyin FARKLI yaşlardaki belirli özelliklerini
                                                                                        yaşındaki
mıştır:                                                                         1         NUR




                                                                                                                    inceleyen BOYLAMSAL YÖNTEMDİR.
A	seçeneği:	
                                                                                        yaşındaki
Meta	Analiz: Çok sayıda bağımsız çalışmanın sonuçla-
                                                                                5         SALİH

rını “havuzlayarak“ birleştirmek ve belli konuda yeni özel
sonuçlara erişmek için yapılan istatistiksel çalışma tekni-                              yaşındaki

ğidir. Meta analiz yönteminin en önemli yararları;
                                                                               10           EMEL

•    Örneklem artımı sağlanır.
•    Kritik düzeylerdeki tekil şonuçların (sınırda anlamlı /                               yaşındaki
                                                                               21           OSMAN
     anlamsız) belli yönde belirmesi sağlanır.
•    Tekil çalışmalarda akla gelmemiş soruların ortaya çık-
     ması sağlanır.
•    Çelişkili sonuçlar için belli ağırlıkta olan eğilim belirle-
                                                                         C	seçeneği:	
     nebilir.
                                                                         Betimleyici	 Ve	 Tanımlayıcı	 Yöntemlerden	 Vaka	 İnce-
Meta analize alınacak bağımsız çalışmaların çok iyi seçil-               lemesi	(Örnek	olay): Bir kişi, kurum ya da topluluğu bir
mesi; temel özellikler ve araştırma yöntem bilimi olarak                 ünite gibi ele alarak derinliğine incelemeye vaka (olay)
                                                                         incelemesi denir.
benzer olmaları ve mümkünse çalışılması daha ender
olan, “anlamsız sonuçlu“ çalışmalara da erişilmesi gere-
                                                                         D	seçeneği:	
kir.(http://senocakbiyo.4t.com/dizin.html) (23.07.2010)                  Deneysel	Yöntemlerden	değişkenler

                                                                         1.	 Nicel	 (Kantitatif)	 Değişkenler: Birimlerin ölçüm ve
B	seçeneği:	
                                                                             tartım sonucu değerleri saptanan sayısal özellikleri-
Gelişimsel	Yöntemler: Bireylerde yaşa bağlı olarak orta-                     ni belirten değişkenlerdir. Bu değişkenler değerleri,
ya çıkan süreçleri inceler. İkiye ayrılır:                                   mekanik ve elektronik araçlara sayısal olarak aralıklı
                                                                             ölçekli ya da orantılı ölçekli verileridir.
1. Kesitsel	yöntem	(Kesitlemesine): Farklı yaşlardaki
                                                                         Örneğin birimlerin, boy uzunluğu, vücut ağırlığı, kilosu,
     bireylerin, belirli özelliklerini inceleyen yöntemdir.              kan basıncı gibi özellikler nicel değişkenlerdir.
                                                                                                                                                                      KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                    51
                   2010          KPSS GELİŞİM PSİKOLOJİSİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

2.	 Nitel	 (Kalitatif)	 değişkenler: Birimlerin kalite, kate-               ÇÖZÜM
    gorik, ya da isimsel olarak belirtilebilen karakteristik
    özelliklerini, durumlarını ve pozisyonlarını belirten                  Bu soru, grafik okuma ve               �����������������
                                                                                                                  ��������
    değişkenlerdir. Bu değişkenlerin verilerine nitel veri-                anlama sorusudur. Fizik-
                                                                                                                  ��
    ler adı verilir. Örneğin birimlerin, cinsiyeti, kan grubu,             sel gelişimleri bakımından             ��
                                                                           erkek ve kızların yaşlara              ��
    medeni durum, göz rengi, mesleği, yerleşim yeri, tut-
                                                                                                                  ��
    tuğu futbol takımı (fanatikler için ) gibi nitelik bildiren            göre boylarındaki artış                 �
    drumları açıklayan değişkenlerdir.                                     miktarlarını en doğru gös-                   �   �� �� �� �� ��
                                                                           teren grafik E seçeneğin-                             ���

                                                                           deki grafiktir.
E	seçeneği:
                                                                           Grafik incelendiğinde doğumdan başlayarak kız ve erkek
Gözlem	(İzleme): Kendiliğinden oluşan ya da bilinçli ola-
                                                                           çocuklarının boy artış miktarları ergenliğe kadar azal-
rak hazırlanan olayları, belirtildikleri sırada sistematik ve
                                                                           maktadır.Ergenliğe girerken tekrar artan boy artış miktarı
amaçlı bir şekilde incelemektir. Doğal ve sistematik göz-
                                                                           ergenlikten sonra yavaşlar ve durur.
lem olarak ikiye ayrılır.

1.	 Doğal	gözlem: Olayların akışına gözlemcinin müda-                                 �����������������
    hele etmeden izleme biçimidir.                                                        ��������
2.	 Sistematik	gözlem: Olayların yeri, zamanı ve koşul-                                   ��
    larının gözlemci tarafından önceden hazırlandığı izle-                                ��
    me biçimidir.                                                                         ��

                                                           Cevap:	B                       ��
                                                                                              �

                                                                                                    �        ��   ��   ��       ��     ��
2.	   Fiziksel	gelişimleri	bakımından	erkek	ve	kızların	                                                           ���
      yaşlara	göre	boylarındaki	artış	miktarlarını	en	iyi	
      gösteren	grafik	aşağıdakilerden	hangisidir?                              ���������                                               �����������
                                                                                �������                                              ���������������
      (Grafiklerde kesikli çizgiler erkekleri, düz çizgiler                    �������                                                   �������
      kızları göstermektedir.)                                             ����������������                                          ���������������
                                                                                                 ������            ��������
                                                                               ���������
                                                                                               ���������           ���������
        ��                               ��                                                   ������������         ����������
       �����������������               �����������������
       ��������                        ��������                                                          ���������
       ��                              ��                                                               �����������
       ��                              ��                                                                ���������
       ��                              ��                                                                 �������
       ��                              ��                                                                 ���������
        �                               �
             �   �� �� �� �� ��                �   �� �� �� �� ��                                                                           Cevap:	E
                      ���                               ���
        ��                               ��
       �����������������               �����������������
       ��������                        ��������
       ��                              ��
       ��                              ��
       ��                              ��
       ��                              ��
        �                               �
             �   �� �� �� �� ��                �   �� �� �� �� ��
                      ���                               ���

                            ��
                           �����������������
                           ��������
                           ��
                           ��
                           ��
                           ��
                            �
                                 �   �� �� �� �� ��
                                          ���


KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                      52
                2010        KPSS GELİŞİM PSİKOLOJİSİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

3.   Bebeklikten itibaren ayrı büyütülmüş bir grup ye-                İlk çocuklukta tek yumurta ikizlerinin çift yumurta ikizleri-
     tişkin ikiz üzerinde boylamsal bir araştırma yapıl-              ne göre daha benzer davrandıkları ancak çocuklar büyü-
     mıştır. Bu araştırmada ilk çocuklukta tek yumurta                dükçe (erim genişliği artıkça) benzerliğin azalmasının se-
     ikizlerinin çift yumurta ikizlerine göre daha benzer
                                                                      bebi çevre etkisinin artmasıdır.
     davrandıkları ancak çocuklar büyüdükçe benzerli-
                                                                                                                       Cevap:	D
     ğin azaldığı görülmüştür.
                                                                      4.   Öğretmen: Otomobile başka ne deriz?
     Bununla birlikte, yetişkinlikte bu benzerliğin ikizlerin
     dinsel, siyasal görüşlerinde, ilgi alanlarında ve eş                  Öğrenci: Araba.
     seçimlerinde daha az; sayısal ve sözel yeteneklerin-                  Öğretmen: Araba ne işimize yarar?
     de, yürüyüşlerinde, gülüşlerinde ve ses tonlarında                    Öğrenci: Arabaya bineriz.
     ise daha fazla olduğu gözlenmiştir.                                   Öğretmen: Bindiğimiz arabalara “taşıt” deriz.
                                                                           Öğrenci: Öyleyse otomobil de bir taşıttır.
	    Bu	 araştırmaya	 göre	 aşağıdaki	 sonuçlardan	
     hangisine	varılamaz?                                             	    Piaget’nin	 bilişsel	 gelişim	 kuramına	 göre,	 yu-
                                                                           karıdaki	 soru-cevap	 tekniğini	 uygulayan	 bir	
                                                                           öğretmen,	 öğrencisinde	 aşağıdaki	 süreçlerden	
     A) Bazı davranışların gelişiminde çevre, bazıların-
                                                                           hangisinin	 gelişmesine	 yardımcı	 olmaya	 çalış-
        da ise kalıtım baskındır.                                          maktadır?
     B) Davranış gelişiminde çevrenin etkisi yaşa bağlı
        olarak artmaktadır.                                                A)   Ayırt etme
     C) Kalıtım ve çevrenin etkileri bireysel farklılıklara                B)   Tümdengelim
        bağlı olarak değişir.                                              C)   Özümleme
     D) Tek yumurta ikizlerinde gelişimin çeşitli alanla-                  D)   Özelden özele akıl yürütme
        rındaki etkileşim, çift yumurta ikizlerinden daha                  E)   Toplu monolog
        fazladır.                                                         ÇÖZÜM
     E) Erim genişliği (ranj) fazla olan özelliklerde çevre-
                                                                      Öğretmen öğrencisi ile yaptığı soru-cevap tekniğinde
        nin etkisi, dar olanlara göre daha fazladır.
                                                                      öğrencisinin zaten var olan “otomobil” şemasına “taşıt”
    ÇÖZÜM                                                             kavramını yerleştirmek istemektedir.
                                                                      Bu nedenle doğru cevap C yani özümleme olur.
A	 seçeneğinde bazı davranışların gelişiminde çevre,
                                                                      Özümleme; Yeni karşılaşılan bilgileri var olan şemalar-
bazılarında ise kalıtım baskındır ifadesi doğrudur. Çün-
                                                                      la açıklamaya çalışma sürecidir. Karşılaşılan yeni obje,
kü; dinsel, siyasal görüşlerinde, ilgi alanlarında ve eş
                                                                      fikir, olayın daha önceden kendisinde var olan bilişsel
seçimlerinde çevre, sayısal ve sözel yeteneklerinde, yü-
                                                                      yapının (şemanın) içine alınmasıdır. Zihin özümseme
rüyüşlerinde, gülüşlerinde ve ses tonlarında ise kalıtım
baskındır.                                                            ve uyumsama akadamasyon süreçleriyle tekrar denge
                                                                      haline kavuşur.
B	 seçeneğinde yer alan davranış gelişiminde çevrenin
                                                                      Bunun	 yanında	 öğretmen	 –	 öğrenci	 arasında	 geçen	
etkisi yaşa bağlı olarak artmaktadır, ifadesi doğrudur.
Çünkü ilk çocuklukta tek yumurta ikizlerinin çift yumurta             diyalog	şöyle	olsaydı;
ikizlerine göre daha benzer davrandıkları ancak çocuklar              Öğretmen: Otomobil bir taşıttır.
büyüdükçe benzerliğin azalmasının sebebi yaş ilerledik-               Öğretmen: Otomobile başka ne deriz?
çe çevrenin daha baskın olmasıdır.                                    Öğrenci: Araba.
C	seçeneğinde kalıtım ve çevrenin etkileri bireysel fark-             Öğretmen: Araba ne işimize yarar?
lılıklara bağlı olarak değişir, ifadesi doğrudur. Örneğin tek         Öğrenci: Arabaya bineriz.
yumurta ikizi olan kardeşlerde yürüme yaşı, okuma ve                  Öğrenci: Bindiğimiz arabalara “taşıt” deriz.
yazma becerileri, ergenlğe giriş yaşları çevresel faktörlere          Cevap B seçeneği yani tümdengelim olurdu.
bağlı olarak farklılık gösterebilir.                                  Eğer	öğrenci	tümdengelim	veya	tümevarım	da	yapa-
D	 seçeneğinde tek yumurta ikizlerinde gelişimin çeşit-               masaydı	 o	 zaman	 öğretmen-öğrenci	 diyalogu	 şöyle	
li alanlarındaki etkileşim, çift yumurta ikizlerinden daha            olabilirdi:
fazladır, ifadesi yanlıştır. Çünkü soru öncülü incelendi-             Öğretmen: Otomobil bir taşıttır.
ğinde ayrı büyütülen tek ve çift yumurta ikizlerinin yaş              Öğretmen: Otomobile başka ne deriz?
ilerledikçe kalıtsal özelliklerinin ve çevresel özelliklerinin        Öğrenci: Araba.
farklılaşması anlatılmaktadır. Bu nedenle gelişim alanla-             Öğretmen: Araba ne işimize yarar?
rındaki etkileşim hakkında bir yorum yapılamaz.                       Öğrenci: Arabaya bineriz.
E	 seçeneğinde yer alan erim genişliği (ranj) fazla olan              Öğretmen: O zaman otomobil taşıt mıdır?
özelliklerde çevrenin etkisi, dar olanlara göre daha faz-             Öğrenci: Hayır otomobil, arabadır…
ladır.                                                                Bu durumda da cevap D seçeneği yani özelden özele akıl
Erim	Genişliği	(Ranj): Dönemler arasında görülen özel-                yürütme olurdu.
likler arasındaki farktır.                                                                                          Cevap:	C
                                                                                                              KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                 53
                  2010     KPSS GELİŞİM PSİKOLOJİSİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

5.    Dört yaşındaki Beste, babasına “Sana kitap oku-                ÇÖZÜM
      yayım mı?” der ve bir hafta önce satın alınan ma-
      sal kitabının resimlerine bakarak masalı okur gibi            Babasının 2 + 3 =           işlemini ikinci kez sorduğunda
      anlatır. Daha önce annesi birkaç kez okuduğu için
      masalı ezberleyen Beste, babasına masalı okurken              Banu’nun yine parmaklarını kullanmasının asıl sebebi
      bazı bölümleri unutur. Babası hatırlattığında, Beste          odaklanma (Merkeziyetcilik)dır.
      ezberlediğinden emin, “Sen bu masalı bilmiyorsun.”            Odaklanma	 (Merkezileşme): İşlem öncesi dönemde
      diyerek karşı çıkar.
                                                                    çocuk, uyarıcı ya da durumun sadece bir yönü üzerin-
	     Piaget’nin	bilişsel	gelişim	kuramına	göre,	Beste’-
      nin	 babasına	 karşı	 çıkmasının	 altında	 yatan	 bi-         de durur, diğer yönleri göremez. En son yapılan veya en
      lişsel	süreç	aşağıdakilerden	hangisi	olabilir?                dikkat çeken noktaya saplanırlar. Kendilerini başkalarının
                                                                    yerine koyamaz.
      A)   Özelden özele akıl yürütme
                                                                    Banu en son yapılan işleme odaklanmakta, takılmakta ve
      B)   Uyum kurma
      C)   Odaktan uzaklaşma                                        daha önce yaptığı işlemlerden faydalanmayı, olayın geri-
      D)   Benmerkezci düşünme                                      sini ve ilerisini düşünmeyi akıl edememekte yani odaktan
      E)   Aynılık-değişmezlik ilkesi                               uzaklaşamamaktadır.
                                                                    Odaktan	 uzaklaşma: Çocuğun karşılaşılan bir durumu
    ÇÖZÜM                                                           değerlendirmede, zihinsel olarak, odaktan (En son ve en
                                                                    dikkat çeken noktadan) uzaklaşma ve olayı diğer yönle-
Beste 4 yaşındadır. Bilişsel gelişim açısından işlem ön-            riyle ele alma becerisini kazanmasıdır. Diğer bir ifade ile
cesi dönemde yer almaktadır.İşlem öncesi dönemin en                 dikkatini olayın farklı yönlerine de verebilmesidir.
belirgin özelliği çocuğun benmerkezci düşünce yapısına
                                                                    Odaklanma, işlem öncesi dönemde görülürken, odaktan
sahip olmasıdır.
                                                                    uzaklaşma ancak somut işlemlerin başlamasıyla görüle-
Benmerkezci düşünce (Egosantrik düşünce): Çocuğun
                                                                    cek bir zihinsel yetidir.
tek doğrunun kendi doğrusu olduğunu sanmaktır. Ken-
disi dışındaki doğruları anlayamaz. Bu nedenle çocuk                Banu eğer odaktan uzaklaşma bilişsel becerisini kazan-
göreceli ve hipotetik düşünemez.                                    mış olsaydı babasının ikinci kez sorduğu “3+2=?” soru-
                                                                    suna parmaklarını kullanmak yerine “Yine 5 olur.” ceva-
Beste’nin ezberlediği ve bazı bölümlerini unuttuğu masa-
lı ona hatırlatan babasına “Sen bu masalı bilmiyorsun.”             bını verebilirdi.
diyerek karşı çıkmasının sebebi kendinden ve kendi bil-                                                               Cevap:	C
diğinden çok emin olması yani benmerkezci düşünceye
sahip olmasıdır.
                                                 Cevap:	D
                                                                     7.	 VE	 8.	 SORULARI	 AŞAĞIDAKİ	 PARÇAYA	 GÖRE	
                                                                     CEVAPLAYINIZ.
6.    Babası bir kâğıda 2 + 3 =        yazar ve Banu’ya
      sonucun ne olduğunu sorar. Banu bir elinde 2, diğe-           Suç ve Ceza romanının kısa özeti:
      rinde 3 parmağını kaldırıp parmaklarını 1’den baş-            Maddi nedenlerle üniversite eğitimini yarıda bırakan Ras-
      layarak sayar ve sonucun 5 olduğunu söyleyip boş
      kutunun içine yazar. Bununla birlikte, farklı sayılar-        kolnikov iş bulamaz ve birçok kimseye borçlanır.
      la birkaç toplama işleminin ardından, babası 2 + 3            Vaktinin çoğunu hayal kurarak geçiren Raskolnikov ken-
      yazarak Banu’dan tekrar toplamasını ister. Banu bu            disinin de borçlu olduğu tefeci Ivanovna’yı öldürmeyi
      işlemin sonucunu her defasında parmaklarını kulla-
      narak hesaplar, aynı sayfa da daha önce yaptıkları-           aklından geçirir. Birini öldürmeyi düşündüğü için kendin-
      na bakmayı düşünemez.                                         den nefret eden Raskolnikov, insanların düşkünlüğünü
	     Piaget’nin	bilişsel	gelişim	kuramına	göre,	Banu’-             kullanıp servet edinen, kendi kardeşi Lizaveta’yı bile kul-
      nun	daha	önce	yaptığı	işlemler	için	parmakları-               lanmaktan çekinmeyen ihtiyar bir kadını öldürmenin, bin-
      nı	kullanıp	aynı	sayfada	daha	önce	yaptıklarına	              lerce kişiyi mutlu edecek yüce bir görev olduğunu düşü-
      bakmayı	 düşünememesi,	 aşağıdaki	 bilişsel	 be-
                                                                    nerek yaşadığı çatışmadan kurtulur. Lizaveta’nın dışarıda
      cerilerden	 hangisinin	 tam	 olarak	 gelişmediğini	
      gösterir?                                                     olduğunu öğrendiği bir akşam tefecinin evine giden Ras-
      A) Özelden özele akıl yürütme                                 kolnikov, önce yaşlı kadını daha sonra, o sırada eve gelip
      B) Tümevarımsal düşünme                                       olanları gören Lizaveta’yı feci şekilde öldürür. Yaşadığı
      C) Odaktan uzaklaşma                                          vicdan azabı yüzünden suçunu daha sonra polise itiraf
      D) Hipotetik düşünme                                          etse de bu durum Raskolnikov’un zulme uğrayanları kur-
      E) Aynılık-değişmezlik ilkesi                                 tarmak için tefeciyi öldürdüğü gerekçesine ters düşer.
KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                               54
                 2010        KPSS GELİŞİM PSİKOLOJİSİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

7.	    Kohlberg’in	 ahlaki	 gelişim	 kuramına	 göre,	                 8.	   Raskolnikov’un	aşağıdaki	savunma	mekanizma-
       Raskolnikov’un	içinde	bulunduğu	evre	ve	bu	ev-                       larından	hangisini	öncelikle	kullanarak	yaşadığı	
       rede	bulunma	nedeni	aşağıdakilerin	hangisinde	                       çatışmadan	bir	süreliğine	kurtulduğu	söylenebi-
       doğru	eşleştirilmiştir?                                              lir?

                                                                            A) Mantığa bürüme         B) Hayal kurma
                Evre                     Neden
                                                                            C) Ödünleme               D) Yüceltme
        A) İtaat-ceza        Lizaveta’ya    yaptıklarından                  E) Karşıt tepki oluşturma
                             ötürü, Ivanovna’yı cezalandır-
                             dığından
        B) Saf çıkarcı       Borçlarından kurtulmak için                  ÇÖZÜM
                             Ivanovna’yı öldürdüğünden
                                                                      Raskolnikov sırf kendisini rahatlatmak, içinde bulunduğu
        C) Kişilerarası      Başkalarının yaşadığı sıkıntı-
           eğilim            ları gidermek için cinayet iş-           çatışmadan kurtulmak için “Tefeci Ivanovna’yı öldürme-
                             lediğinden                               nin binlerce kişiyi mutlu edecek yüce bir görev olduğu”
        D) Kanun-            İşlediği suçu daha sonra poli-           düşüncesini kullanması savunma mekanizmalarından
           düzen             se itiraf ettiğinden                     “Mantığa Bürümeyi” kullandığını gösterir. Çünkü asıl
        E) Evrensel          Cinayetlerden sonra vicdan               amacı kendi borçlarından kurtulmaktır.
           ahlak             azabı duyduğundan                        Mantığa bürüme (Rasyonelleştirme) savunma mekaniz-
                                                                      masında birey toplumca tasvip edilmeyecek olan davra-
    ÇÖZÜM                                                             nışlarına haklı açıklamalar getirmeye çalışır.
                                                                      Örneğin, bir KPSS adayının sınavı kazanamamasının se-
Raskolnikov’un tefeci Ivanovna’yı öldürmesinin asıl se-               bebi olarak “Kazanamadım; çünkü sorular hiçbir kaynak-
bebini parçanın en son cümlesinden çıkarmak mümkün-                   ta olmayan konulardı.” demesi.
dür. “Yaşadığı vicdan azabı yüzünden suçunu daha sonra                                                            Cevap:	 A
polise itiraf etse de bu durum Raskolnikov’un zulme uğ-
rayanları kurtarmak için tefeciyi öldürdüğü gerekçesine               9.    Başarı güdüsü; engelleri aşma, çaba harcama, zor
ters düşer.” ifadesinden analşıldığı üzere Raskolnikov’un,                  bir görevi en kısa sürede ve en iyi şekilde yapmaya
                                                                            çalışma olarak tanımlanmaktadır.
tefeci Ivanovna’yı öldürmesinin asıl sebebi , saf çıkarcı
ahlak düşüncesi ile kendi borçlarından kurtulmaktır.                  	     Buna	göre,	çocukların	başarı	güdüsünü	güçlen-
                                                                            dirmek	isteyen	anne	babalara	önerilecek	en	uy-
                                                                            gun	yaklaşım	aşağıdakilerden	hangisidir?
Saf	çıkarcı	ahlak	evresinde;                                                A) Çocuğa bir şey yaptırmanın değil, çocukla bir-
                                                                               şey yapmanın önemli olduğunu bilmeleri
*     Önemli olan kişinin kendi istek ve ihtiyaçlarıdır.                    B) Çocuğa başarısızlığın mutsuzluk getireceğini
*     İhtiyacı karşılayan,   ödül   getiren, kişiyi sıkıntıdan                 anlatmaları
      kurtaran davranışlar doğrudur.                                        C) Çocuğu başarılı olsun olmasın sevmeleri ve
*     Bu evrede insanda çıkarcılık egemendir.                                  bunu ona ifade etmeleri
*     Karşılıklı ilişkilerde sürekli kendini düşünür.                       D) Çocuğu erken yaştan başlayarak davranışları-
*     “Sen benim borcumu sil ben de seni öldürmeyeyim”                         nın sorumluluğunu almaya teşvik etmeleri
      anlayışı egemendir.                                                   E) Çocuğa ulaştığı yerin yeterli olmadığını, daha
C seçeneğinde yer alan “Başkalarının yaşadığı sıkıntıları                      çok çaba gösterirse daha iyi olabileceğini anlat-
                                                                               maları
gidermek için cinayet işlediğinden” ifadesi Raskolnikov’un
tefeci Ivanovna’yı öldürmesinin asıl sebebi olarak göste-
rilemez.Bu nedenle kişilerarası eğilim ahlak evresindedir,                ÇÖZÜM
demekte yanlış olur. Çünkü parçaya bağlı ikinci soruda
                                                                      Soru öncülünde başarı güdüsü engelleri aşma, çaba
da vurgulandığı gibi Raskolnikov sırf kendisini rahatlat-
                                                                      harcama, zor bir görevi en kısa sürede ve en iyi şekilde
mak, içinde bulunduğu çatışmadan kurtulmak için “Te-
                                                                      yapmaya çalışma olarak tanımlanmaktadır. Bu tanıma
feci Ivanovna’yı öldürmenin binlerce kişiyi mutlu edecek              göre çocuğun başarmasından çok başarmaya çalışması
yüce bir görev olduğu” düşüncesini uydurmuş, asıl amacı               önemsenmektedir.
olan kendi borçlarından kurtulma düşüncesini gizlemeye
                                                                      Erikson’un kişilik kuramının dönemlerine göre atlatıla-
çalışmıştır.
                                                                      mayan her kriz bir sonraki dönemi de etkiler, bu duruma
                                                   Cevap:	 B          epigenetik ilkesi denmektedir.
                                                                                                             KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                 55
                  2010     KPSS GELİŞİM PSİKOLOJİSİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

Başarıya karşı aşağılık döneminde bireyin başarı duygu-              ya dönüşür. Vygotsky’ye göre de sosyal ilişkiler olmadan
sunu desteklemek için önceki dönemlerin de olumlu geç-               içsel konuşma olmaz. (Vygotsky, 1998:35). (Ergün ve Öz-
mesi önemlidir. Girişimciliğe karşı suçluluk döneminde               süer, 2006:271). May 2010 Vol:18 No:2 Kastamonu Edu-
çocuğun girişimleri engellenmemeli, davranışlarının so-              cation Journal.) (Tazegül DEMİR)
rumluluğunu üstlenmelidir. Bu nedenle başarı güdüsünün               C seçeneği yanlıştır. Çünkü, yansıtıcı konuşma, karşılıklı
oluşması için erken yaşlarda çocuğun başarı duygusunu                konuşma esnasında, karşımızdaki kişinin içini dökmesi,
tatması sağlanmalıdır. Bunun için de girişimleri destek-             dilediği sayıda cümle kurarak kendini istediği gibi ifa-
lenmeli, alay edilememeli ve suçlanmamalıdır.                        de edebilmesi, başarmak için nelere ihtiyacı olduğunu,
C seçeneğinde “Çocuğu başarılı olsun olmasın sevme-                  çocuğun kendi konuşmaları içerisinden çekip bulmasını
leri ve bunu ona ifade etmeleri” çocukta başarı güdüsün-             sağlamak amacıyla kullanılır. (Arş. Gör. Ceyhun OZAN-
den çok ait olma ve öz saygı gibi özellikleri destekleyici           Eğitim Programları ve Öğretim)
niteliktedir.
                                                                                                                       Cevap:	 E
                                                Cevap:	D

                                                                     11. Lise 2. sınıf rehber öğretmeni Işıl Hanım “Ergenlerde
                                                                         Bağlanma Biçimleri” adlı seminere katıldıktan son-
10. Gülce ile annesi oynamaktadır.                                       ra, öğrencilerinin arkadaşlarına bağlanma biçim-
      Gülce: Anne bana “Kızım ne yapıyorsun?” diye sor.                  leriyle sosyal bir etkinliğe birlikte katılma istekleri
      Anne: Kızım ne yapıyorsun?                                         arasında ilişki olabileceğini düşünür. Öğrencilerine
                                                                         sosyometri uygular ve aşağıdaki sosyogramı ha-
      Gülce: Gemi yüzdürüyorum.
                                                                         zırlar. Sosyogramda etkinliği birlikte gitme isteğini
      Gülce: Şimdi de “Nereye gidiyorsun?” diye sor.                     düz, bunu reddetmeyi ise kesikli çizgilerle gösterir.
      Anne: Nereye gidiyorsun?                                           Ayrıca çift yönlü ilişkileri      ile tek yönlü ilişkileri
      Gülce: Anneanneme gidiyorum.                                       ise      ile belirtir.
	     Yukarıdaki	 karşılıklı	 konuşmada	 Gülce’nin	 dav-                                         L
      ranışları	 dil	 gelişimiyle	 ilgili	 aşağıdaki	 kavram-
                                                                                     T
      lardan	hangisiyle	açıklanabilir?
                                                                                                                K
      A)   İçsel konuşma
                                                                                                     S
      B)   Telgraf konuşması
      C)   Yansıtıcı konuşma
      D)   Toplu monolog
                                                                                                         M            F
      E)   Benmerkezci dil
                                                                     	    Kaçınmalı	 bağlanma	 biçimine	 sahip	 olanların	
                                                                          kendilerini	 ve	 başkalarını	 olumsuz	 gördükleri,	
    ÇÖZÜM                                                                 reddedilme	 korkusuyla	 yakın	 ilişkilerden	 uzak	
                                                                          durdukları	düşünüldüğünde,	yukarıdaki	sosyog-
Piaget, işlem öncesi dönemde çocuğun karşısındakinin                      ramda	 bu	 tanıma	 uygun	 öğrencileri	 aşağıdaki-
bakış açısını dikkate alma gibi bir eğilimi olmadığını ve                 lerden	hangisi	olabilir?
anlaşılmış olma kaygısı taşımadığını yani benmerkezci bir                 A) Yalnız F        B) K ve S         C) L ve M
düşünceye sahip olduğunu ifade eder. (Piaget, 2007:38).                   D) M ve T          E) L, M ve T
(Akt. Mercan, 2007:19).
Benmerkezci konuşma sadece çocukların faaliyetlerine                     ÇÖZÜM
eşlik etmekle kalmaz, o çocuğun sıkıntılarının bir ifadesi,
sorunlarına çözüm arayan ve planlar yapan bir düşünce                Kaçınmalı bağlanma biçimine sahip olan bireylerin ken-
aracı olarak ortaya çıkar. Piaget, çocuğun okul çağına               dilerini ve başkalarını yalnız gördükleri, reddedilme kor-
kadar konuşma özelliği olarak toplumsallık yerine bi-                kusuyla yakın ilişkilerden uzak durdukları düşünüldüğün-
reyselci ve kendi için konuşma eğiliminin olduğunu ileri             de bu açıklamaya uygun düşen öğrencinin F öğrencisi
sürmüştür.                                                           olduğunu görmekteyiz. Çünkü F öğrencisi “M-S-L-K”
Gülce’nin annesi ile diyologu incelendiğinde Gülce, anne-            öğrencileriyle birlikte etkinliğe katılma isteğinde bulun-
sinden kendi duymak istediklerini sormasını/söylemesini              mamıştır. K-L-S öğrencilerinin ise kendini reddedeceğini
istemektedir. Diyoloğu annesinin duygu ve düşünceleri-               düşünmüştür. Sadece M öğrencisi F öğrencisi ile birlikte
ni dikkate almadan sadece kendi duygu ve düşünceleri                 etkinliğe katılma davranışında bulunmuş; fakat bu seçim
doğrultusunda yönlendirmiştir.                                       tek yönlü bir seçim olmuştur. Bu nedenle yalnız F öğren-
A seçeneği yanlıştır.Çünkü egosentrik (Benmerkezci) ko-              cisi kaçınmalı bağlanma biçimine sahiptir.
nuşma ileriki yaşlarda,toplumsallaşma ile içsel konuşma-                                                                  Cevap: A
KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                56
2010   KPSS ÖĞRENME PSİKOLOJİSİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ




2010 KPSS
 ÖĞRENME
PSİKOLOJİSİ
SORU VE ÇÖZÜMLERİ




                                                  KPSS / Eğitim Bilimleri
                          57
                2010      KPSS ÖĞRENME PSİKOLOJİSİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ




                          2010 KPSS ÖĞRENME PSİKOLOJİSİ SORULARINA
                                  UZMAN GÖZÜYLE BİR BAKIŞ



      2010 KPSS de öğrenme psikolojisinden toplam 29 tane soru sorulmuştur. Soruların ko-
nulara göre dağılımını incelediğimizde bu yıl önceki yıllara göre öğrenmeye giriş konusuna
önem verilmiş daha önceki yıllarda öğrenmeye giriş konusundan üç ya da dört tane sorulur-
ken bu yıl öğrenmeye giriş konusunda sekiz tane soru çıkmıştır. Öğrenmeye giriş konusunda
özellikle öğrenmeyi etkileyen etmenler önemi artan bir konudur. Öğrenmeye girişle ilgili çıkan
sorular fazla zorlanmadan çözülebilecek sorulardır. Yalnız A KİTAPÇIĞINDAKİ 98. SORUdaki
seçeneklerde yer alan çağrışımsal anlam, kavramsal anlam, kavram kategorileri,çağrışımsal
basamaklar,kavramsal benzerlik seçeneklerinin verilmesi sorunun çözümünü zorlaştırmıştır.

      Öğrenme psikolojisinde diğer soruların büyük çoğunluğu yine beklendiği gibi davranışçı
yaklaşımlardan çıkmıştır. Davranışçı yaklaşımlardan klasik koşullanma ve edimsel koşullanma
soruların çoğunlukta çıktığı kuramlardır. Bu yıl da özellikle klasik koşullanmayla ilgili uyaran
–tepki türlerine yine önem verilmiştir. Edimsel koşullanmayla ilgili sorular ilkelerden hareketle
bir yoruma ulaşma türündeki sorulardır.

      Bu yıl ilk defa edimsel koşullanma konusunda karşımıza çıkan kavram DAVRANIŞTA KONT-
RASTIR. Davranışta kontrast kavramı dışındaki sorularda yeni kavram karşımıza çıkmamaktadır.
Yalnız 79. ve 86. soruların seçeneklerinde yer alan psikolojik tepkisellik sorulmamasına rağmen
daha önce öğrenme psikolojisinde çok sık rastlamadığımız bir kavramdır.

      Sonuç olarak öğrenme psikolojisi soruları önceki yıllarla eş değer zorlukta sorulmuştur.




KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                58
                             2010                          KPSS ÖĞRENME PSİKOLOJİSİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

1.          Bebeklerin ilk birkaç ay içindeki tepkilerinin bir                                                                    Soruyu	incelediğimizde	C	seçeneğinde	verilen	Elini,	aya-
            kısmının doğuştan geldiği, bir kısmının da öğ-                                                                        ğını	ısırarak	seven	bir	yetişkini	görünce	ağlamaya	başla-
            renme yoluyla sonradan kazanıldığı bilinmek-                                                                          ması	öğrenme	ürünü		bir	davranıştır.		Bu	davranışı	tep-
            tedir. Bir bebeğin aşağıdaki tepkilerinden han-                                                                       kisel	şartlanma	süreciyle	öğrenilmiştir.	Bebeğin		kendini	
            gisinin öğrenme yoluyla kazanıldığı sonucuna                                                                          ısırarak	 seven	 bir	 yetişkini	 gördüğünde	 ağlaması	 için	 o	
            varılabilir?
                                                                                                                                  yetişkinle	ilgili	bir	yaşantı	geçirmiş	olması	yani	bir	yetişki-
            A)	 Biberondan	 emdiği	 süt	 çok	 sıcak	 olduğunda	                                                                   nin	bebeği	daha	önceden	ısırarak	sevmiş	olması	gerekir	
                      ağzından	püskürtmesi                                                                                        ki	bu	bize	davranışın	yaşantı	ürünü	olduğunu	göstermek-
            B)	 Uzunca	bir	süre	altı	ıslak	kalınca	ağlamaya	baş-                                                                  tedir.	 Bebek	 ağlama	 tepkisini	 yetişkin	 kendini	 ısırarak	
                      laması                                                                                                      sevmeye	başladıktan	sonra	ortaya	koymuştur	yani	dav-
            C)	 Elini,	ayağını	ısırarak	seven	bir	yetişkini	görünce	                                                              ranış	değişmiştir:	Bebek	bir	süre	bu	yetişkini	gördüğünde	
                      ağlamaya	başlaması                                                                                          ağlama	tepkisini	tekrar	edecektir.	Yani	kazandığı	davranış	
            D)	 Değiştirilmek	 için	 alt	 bezi	 açıldığında	 ellerini,	                                                           kalıcı	izlidir.	Diğer	seçeneklerdeki	tüm	davranış	örnekleri	
                      ayaklarını	oynatması                                                                                        öğrenilmemiş	doğuştan	gelen	refleksif	davranışlardır.	Bu	
            E)	 Hareket	eden	bir	nesneyi	gözleriyle	takip	etme-                                                                   davranışları	bebeğin	göstermesi	için	yaşantı	kazanması-
                      si                                                                                                          na	gereksinim	yoktur.	Ayrıca	bu	A,	B,	D,	E	seçeneklerin-
                                                                                                                                  deki	davranışları	dünyadaki	tüm	bebekler	ortaya	koyar	ki	
                                                                                                                                  bu	da	davranışların	doğuştan	geldiğinin	yaşantıya	gerek-
  ÇÖZÜM                                                                                                                           sinim	olmadığının	kanıtıdır.

Davranış,	organizmanın	gözlenebilen	ya	da	gözleneme-                                                                                                                                  Cevap: C
yen	tüm	etkinlikleridir.Davranışlar	ikiye	ayrılır.



                                                                                                                                  2.   Aşağıdakilerden hangisi koşulsuz tepki örneği-
                                                                      ��������                                                         dir?
                                                                                                                                       A)	 Yılan	görünce	korkma
                                                                                                                                       B)	 Utanınca	yanakların	kızarması
                              �������������                                                                                            C)	 Komik	bir	olaya	gülme
                                 �������                                                       �������������
                               �����������                                                      �����������                            D)	 Sıcak	havada	terleme
                                                                                                                                       E)	 Oyunda	hile	yapılmasına	öfkelenme

                    ��������                      ������������������                               �����������������

                      �����
                                                     ����������������������
                                                    �����������������������
                                                                                                ��������������������������
                                                                                                 ���������������������
                                                                                                                                   ÇÖZÜM
                                                      ����������������
                   �����������                    �������������������������
                                                   ������������������������
                                                                                                  �����������������������

                                                                                                                                  Koşulsuz	 tepki,	 öğrenilmemiş	 doğal	 tepkidir.	 Koşulsuz	
                                                                                                                                  tepki	için	olumlu	ya	da	olumsuz	bir	yaşantı	şartı	yoktur.
         ������                      �������
 �������������������������   ���������������������������                                                                          Koşulsuz	tepkiler	doğuştan	potansiyel	olarak	organizma-
 �������������������������   ���������������������������
   �������������������
  ���������������������
                               ����������������������
                                    ������������                                                                                  da	vardır.	İnsandaki		tüm	refleksif	davranışlar	aslında	birer	
      �������������

                                                                                                                                  koşulsuz	tepki	örneğidir.	Buna	göre	soruyu	incelersek	D	
                                                                                                                                  seçeneğinde	yer	alan	sıcak	havada	terleme	bir	koşulsuz	
                                                                                                                                  tepki	örneğidir.	Diğer	seçeneklerdeki	davranışlar	öğren-
        ÖĞRENME ÜRÜNÜ DAVRANIŞ                                       ÖĞRENME ÜRÜNÜ OLMAYAN DAVRANIŞ
•	 Öğrenme	yaşıntı	ürünüdür.	Yani	                                    •	 Doğuştan	gelen	içgüdü	ve	refleks	
                                                                                                                                  me	 ürünü	 davranış	 olduğu	 için	 koşulsuz	 tepki	 değildir.
   organizmanın	çevreyle	etkileşime	                                     davranışları	öğrenme	ürünü	değildir.                     Bu	 sorudaki	 en	 güçlü	 çeldiriciler	 A	 ve	 B	 seçenekleridir.
   girmesi	ve	organizmanın	bundan	                                    •	 Yaşantıya	gereksinim	olmadan	
   etkilenmesi	gerekir.                                                  olgunlaşmanın	etkisiyle	ortaya	çıkan	                    Unutmamak	 gerekir	 ki	 korkma	 ve	 yanakların	 kızarması	
•	 Öğrenme	sonucunda	davranış	                                           davranışlar	öğrenme	ürünü	değildir.
   değişikliği	meydana	gelir.	Öğrenme	                                •	 Geçici	durumların	(hastalık,	kaza,	                      doğuştan	 potansiyel	 olarak	 insanda	 olmasına	 rağmen	
   sonucunda	istendik	ya	da	istenme-                                     ilaç,	sarhoşluk	vb.)	etkisiyle	ortaya	
   yen	bir	davranış	değişikliği	meydana	                                 çıkan	davranışlar	öğrenme	ürünü	                         bunların	hangi	uyarıcı	durumda	ortaya	koyulacağı	yaşan-
   gelir.                                                                değildir.
•	 Öğrenme	sonucunda	meydana	                                         •	 Fizyolojik	etmenlere	bağlı	davranışlar	                  tı	sonucunda	kazanılmaktadır.	A	ve	B	seçeneklerinin	ko-
   gelen	davranış	değişikliği	nisbeten	                                  kalp	atışı,	uyuma,	boşaltım	vb.	
   kalıcıdır.	Geçici	davranışlarda	da	                                   davranışlar	öğrenme	ürünü	değildir.                      şulsuz	tepki	örneği	olabilmesi	için	yılan	tarafından	ısırılan	
   davranış	değişimi	meydana	gelir	                                   •	 Alışma	ve	duyarsızlaşma	ürünü	
   ama	kalıcı	izli	değildir.                                             davranışlar	eğer	amaçlı	bir	uğraş	
                                                                                                                                  birisinin		bağırması,	üşüyen	birinin	yanaklarının	kızarması	
                                                                         olmadan	bilinçsizce	kendiliğinden	                       şeklinde	verilmesi	gerekirdi.
                                                                         gerçekleşiyorsa	öğrenme	ürünü	
                                                                         değildir.
                                                                                                                                                                                      Cevap: D
                                                                                                                                                                            KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                                                                             59
                               2010                  KPSS ÖĞRENME PSİKOLOJİSİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

3.        Caddede karşıdan karşıya geçerken duyduğu                                                                              ÇÖZÜM
          bir korna sesinin hemen ardından kendisini ara-
          banın altında bulan bir kişi, bu olaydan sonra ne                                                                     Koşullu	tepki		koşullu	uyarana	karşı	ortaya	konulan	tep-
          zaman bir korna sesi duysa kapalı bir mekânda
                                                                                                                                kidir.	Koşullu	uyaran	ise	ilk	başta	herhangi	bir	tepkiye	ne-
          olsa bile yerinden sıçramaktadır. Bu kişinin kor-
                                                                                                                                den	olmayan	daha	sonra	koşulsuz	bir	uyarıcıyla	geçirilen	
          na sesini duyunca yerinden sıçramasının teme-
          linde davranışçı yaklaşıma göre aşağıdakilerden                                                                       yaşantı	sonucunda	tepki	yaratma	gücü	kazanan	uyarıcı-
          hangisi yatmaktadır?                                                                                                  dır.	Yani	koşullu	uyarıcı	koşullu	tepki	bağının	oluşması	için	
                                                                                                                                öğrenmenin	gerçekleşmesi	gerekir.	Bu	bağlamda	koşullu	
          A)	 Bilinçaltı	süreçler
                                                                                                                                uyarıcıya	karşı	ortaya	koyulan	koşullu	tepkiler	öğrenilmiş	
          B)	 Tepkisel	koşullanma
          C)	 Ayırt	etme	                                                                                                       davranışlardır.	Bu	açıklamalara	uyan	örnek	ise	C	seçene-

          D)	 Edimsel	koşullanma                                                                                                ğindeki	kar	yağdığını	görünce	ürpermedir.	Burada	karın	
          E)	 Genelleme                                                                                                         yağdığının	görülmesi	koşullu	uyaran,	ürperme	ise	koşullu	
                                                                                                                                tepkidir.	Diğer	seçeneklerdeki	davranışlar	birer	koşulsuz	
                                                                                                                                tepki,	refleks		örneğidir.
  ÇÖZÜM
                                                                                                                                                                                               Cevap: D
Korna	sesinden	sonra	arabanın	altında	kalan	kişinin	daha	
sonra	ne	zaman	korna	sesi	duysa	kapalı	bir	mekanda	bile	
olsa	yerinden	sıçraması	tepkisel	koşullanma	yoluyla	ka-
                                                                                                                                5.   Şiddetli	gürültüden	korkan	bir	çocuk	birkaç	kez	gök	
zanılmış	bir	davranış	örneğidir.	Bu	davranışın	kazanılma	
                                                                                                                                     gürlemesinden	 önce	 şimşek	 çaktığına	 tanık	 olur.	
süreci	Pavlov’un	deney	sürecine	çok	benzemektedir.                                                                                   Daha	sonra	şimşek	çakar	çakmaz	henüz	gök	gürle-
                                                                                                                                     meden	korku	tepkisi	vermeye	başlar.
                � ��������������������                                  � ����������������������
�������������   � ����������������������������                          � ���������������������������������                          Bir tepkisel koşullama olayını anımsatan bu ör-
    ����
                                                                                                                                     nekte (I) gök gürültüsü, (II) şimşekten korkma,
                                                                                                                                     (III) gök gürültüsünden korkma ve (IV) şimşek
                � ����������������������                                ���������
                                                                                                                                     çakmasına işaret eden kavramlar aşağıdakilerin
�������������   � �������������������������������������                 ���������
    ����                                                                                                                             hangisinde doğru sırada verilmiştir?
                                                                                                                                                I               II               III              IV
                � ����������������������   �     ��������������������                  ����������������������                         A)   Koşulsuz	 - Koşullu	tepki - Koşulsuz	tepki - Koşullu	uyarıcı
 ����������     � ������������������������ �     �����������������������������         ���������������������������������                    uyarıc
   ������
                                                                                                                                      B) Koşulsuz	 - Koşulsuz	 - Koşullu	tepki - Koşullu	uyarıcı
                                                                                                                                            uyarıcı           tepki
                � �������������������������                             ���������������������                                         C) Koşullu	uyarıcı - Koşullu	tepki - Koşulsuz	tepki - Koşulsuz	uyarıcı
 ����������     � ���������������������������                           ��������������������������������
  �������                                                                                                                             D) Koşulsuz	tepki -   Koşulsuz	   - Koşullu	tepki – Koşullu	uyarıcı
                                                                                                                                                             uyarıcı
                                                                                                                                      E)   Koşulsuz	    -    Koşullu	   - Koşulsuz	tepki	    Koşullu	tepki
                                                                                                                                            uyarıcı          uyarıcı
Yukarıdaki	 tabloda	 görüldüğü	 gibi	 bu	 örnekteki	 kişinin	
korna	 sesi	 kaza	 bitişikliği	 nedeniyle	 korna	 sesine	 karşı	
                                                                                                                                 ÇÖZÜM
yerinden	sıçrama	davranışını	tepkisel	koşullanma	yoluyla	
öğrenmiştir.                                                                                                                    Birey	şimşek	çakması	gök	gürlemesi	bitişikliği	nedeniy-
                                                                                                    Cevap: B                    le	 şimşekten	 de	 korkmaya	 başlamıştır	 Bu	 korkuyu	 tep-
                                                                                                                                kisel	 koşullanma	 yoluyla	 öğrenmiştir.	 Bu	 soruda	 bizden	
                                                                                                                                tepkisel	 koşullanma	 sürecindeki	 uyaran	 tepki	 türleri	 is-
4.        Aşağıdakilerden hangisi koşullu tepki örneği-                                                                         tenmektedir	 ancak	 uyaran	 ve	 tepki	 türleri	 karışık	 olarak	
          dir?
                                                                                                                                rakamlarla	verildiği	için	öncelikle	rakamlarla	ifade	edilen	
          A)	Soğuk	suya	dalınca	titreme                                                                                         kavramları	sıralamamız	gerekmektedir.
          B)	Ani	ve	şiddetli	bir	gürültüde	yerinden	sıçrama                                                                     I.	 Gök	gürültüsü
          C)	Sıcak	bir	nesneye	değince	elini	geri	çekme                                                                         II.	 Şimşekten	korkma
          D)	Kar	yağdığını	görünce	ürperme                                                                                      III.	 Gök	gürültüsünden	korkma
          E)	Burna	toz	kaçınca	hapşırma                                                                                         IV.	 Şimşek	çakması
KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                                                                           60
                        2010                KPSS ÖĞRENME PSİKOLOJİSİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

     ������������������������������������������������
                                                                                                  övgü	alan	bir	öğrencinin	şiire	ilgi	duyması	ve	şiir	yazma-
                                                                                                  ya	 devam	 etmesi	 edimsel	 koşullanmaya	 örnektir.	 Çün-
     �����������������������������������     ���������������������������������������������
                                                                                                  kü	öğrencinin	şiir	yazma	davranışı	öğretmeni	tarafından	
                                                                                                  övgü	 aldığı	 yani	 ödüllendirildiği	 için	 devam	 etmiştir.	 A	
                                                                                                  seçeneğinde	 ceza	 alan	 arkadaşını	 gören	 bir	 öğrencinin	
            ��������������������������������������������                                          aynı	davranışı	tekrar	etmemesi	sosyal	öğrenmeye	örnek-
     �������������������������������������     ������������������������������������               tir	çünkü	öğrenci		kendi	yaşantısının	sonucuna	göre	değil	
                      ��������������������������������������������
                                                                                                  arkadaşının	 yaşantısının	 sonucuna	 göre	 düzenli	 olarak	    	
                                                                                                  ödev	 yapmaya	 başlamıştır.	 B	 ve	 D	 seçeneklerinde	 ise	
                                                                                                  davranışların	ortaya	çıkardığı	sonuçla	ilgili	bir	veri	yoktur.	
 ���������������������������������������������������
                                                                                                  Tutumlarda	değişme	söz	konusudur.	E	seçeneğinde		öğ-
     ������������������������������������    �������������������������������������                rencinin	fizik	dersine	çalışması	kimya	dersindeki	başarı-
                                                                                                  sını	artırmıştır	ki	bu	durum	olumlu	transfere	örnektir.	Aynı	
                                                                                                  zamanda	öğrencinin	kimya	dersini	daha	kolay	öğrenmesi	
                                                                                                  sonucuna	 göre	 fizik	 dersiyle	 ilgili	 çalışma	 davranışının	
       BU KOŞULLANMA SÜRECİNE                                                                     devam	edip	etmediğine	ilişkin	bir	veri	de	soruda	yoktur.	
                GÖRE
I.Gök	gürültüsü                                                         Koşulsuz	                                                                       Cevap: C
                                                                        uyarıcı
II.Şimşekten	korkma                                                     Koşullu	                  7.    Öğrencilerinin	 sınıf	 tartışmalarına	 katılmalarını	 an-
                                                                        tepki
                                                                                                        cak	tartışmaların	derste	işlenen	konuyla	sınırlı	kal-
III.Gök	gürültüsünden	korkma                                            Koşulsuz	
                                                                        tepki                           masını	 isteyen	 bir	 öğretmen,	 bu	 amaçla	 önce	 öğ-
IV.Şimşek	çakması                                                       Koşullu	                        rencilerini	 konuyla	 ilgili	 konuşup	 konuşmadıklarına	
                                                                        uyarıcı                         bakmaksızın	her	söz	alışlarında,	sınıfın	çoğunluğu-
                                                                                                        nun	tartışmalara	katıldığını	gördükten	sonra	da	sa-
Sorunun	 cevabı	 bu	 sıralamanın	 doğru	 olarak	 verildiği	 A	
                                                                                                        dece	işlenen	konuyla	ilgili	bir	şeyler	söylediklerinde	
seçeneğidir.                                                                                            ödüllendirir.
                                                 Cevap: A
                                                                                                        Öğretmenin öğrencilerin sınıf tartışmalarına ka-
                                                                                                        tılmalarını sağlamak için kullandığı teknik aşağı-
6.      Aşağıdakilerden hangisi edimsel koşullanma                                                      dakilerden hangisidir?
        kuramına göre bir davranışın kazanılmasına ör-
        nek verilebilir?                                                                                A)	 Projektif		           B)	 Model	oluşturma
                                                                                                        C)	 Tepkisel	koşullanma		 D)	 Alıştırma
        A)	 Ödevini	yapmadığı	için	 öğretmeninden	azar	 işi-                                            E)	 Kademeli	yaklaşma
             ten	arkadaşını	gören	bir	öğrencinin	düzenli	ola-
             rak	ödev	yapmaya	başlaması
        B)	 Bir	 öğrencinin	 7.	 ve	 8.	 sınıfta	 aldığı	 fen	 ve	 tek-                            ÇÖZÜM
             noloji	 dersinde	 başarısız	 olduğu	 için	 9.sınıfta	                                Bu	sorudaki	örnek	durumda	öğretmen	öğrencilerine	yeni	
             alacağı	 fizik	 ve	 kimya	 derslerinde	 de	 başarısız	                               bir	davranış	kazandırmayı		dersle	ilgili	sınıf	içi	tartışma-
             olacağına	inanması                                                                   lara	 katılma	 davranışını	 kazandırmayı	 amaçlamaktadır.
        C)	Türkçe	dersinde	yazdığı	şiir	nedeniyle	öğretme-                                        Öğretmen	 öğrencilerine	 bu	 davranışı	 kazandırmak	 için	
             ninden	övgü	alan	bir	öğrencinin	şiire	ilgi	duyma-                                    önce	öğrencileri	her	söz	alışında,	sonra	sınıfın	çoğunlu-
             sı	ve	şiir	yazmaya	devam	etmesi                                                      ğunun	 tartışmalara	 katıldığını	 gördüğünde	 en	 sonunda	
        D)	 Geometri	 dersinden	 hoşlanan	 bir	 öğrencinin	                                       ise	 öğrenciler	 konuyla	 ilgili	 konuştuklarında	 onları	 ödül-
             analitik	geometri	dersine	de	ilgi	duyması                                            lendirerek	 dersle	 ilgili	 sınıf	 içi	 tartışmalara	 katılma	 dav-
        E)	Fizik	dersinde	açığını	kapatmak	için	çok	çalışan	                                      ranışını	kazandırmıştır.	Öğretmenin	kullandığı	bu	yöntem	
            bir	 öğrencinin	 kimya	 dersindeki	 konuları	 daha	                                   Skinner’in	kademeli	yaklaşma	yöntemine	örnektir.Kade-
             kolay	öğrenmesi                                                                      meli	 yaklaşma	 yönteminde	 	 önce	 kazandırılacak	 davra-
                                                                                                  nış	 belirlenir,	 bu	 davranış	 alt	 basamaklara	 ayrılır	 ve	 her	
 ÇÖZÜM                                                                                            bir	basamakta	ödül	kullanılır.	Bu	sorudaki	çeldiriciliği	en	
                                                                                                  yüksek	seçenek		D	seçeneğindeki	alıştırmadır.	Alıştırma,	
Edimsel	 koşullanma,	 organizmanın	 çevreyle	 etkileşimi	                                         bir	beceriyi,	bir	bilgiyi	güçlendirmek	için	yapılan	yineleme	
sonucu	 yaptığı	 davranışın	 ödüllendirilmesi	 ya	 da	 ceza-                                      işlemidir.	Öğretmen	bu	örnekte	öğrencilerine	dersle	ilgili	
landırılmasına	göre	davranışın	devam	edip	etmemesidir.	
                                                                                                  sınıf	içi	tartışmalara	katılma	davranışını	kazandırmak	için	
Ödüllendirilen,	organizmada	hoşnutluk	yaratan	davranış-
                                                                                                  bu	davranışı	sürekli	yinelemelerini	istememiştir.	Bu	dav-
lar	tekrar	edecektir.	Rahatsızlık	yaratan	davranışlar	tekrar	
                                                                                                  ranışı	alt	basamaklara	ayırarak	pekiştirmiştir.	
etmeyecektir.	Bu	açıklamalara	göre	soruya	baktığımızda	
Türkçe	 dersinde	 yazdığı	 şiir	 nedeniyle	 öğretmeninden	                                                                                              Cevap: E
                                                                                                                                              KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                                             61
                2010       KPSS ÖĞRENME PSİKOLOJİSİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

8.    Anne ve babası sık sık tartışan bir öğrenci, ev-                    ÇÖZÜM
      deki huzursuzluk ortamından kaçınmak için
      dersler bittikten sonra çeşitli bahaneler üreterek                 Yıllardır	 bilet	 almasına	 rağmen	 hiç	 ikramiye	 çıkmadığı	
      okulda kalma süresini uzatır. Öğrencinin bu dav-                   için	 kişi	 bilet	 almayı	 bırakmış,	 piyanyo	 bileti	 alma	 dav-
      ranışı aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?                   ranışı	sönmüştür.	Kişinin	davranışının	sönmesinin	nedeni	
      A)	 Duyarlılaşma	                                                  ise	 hiç	 ikramiye	 çıkmaması	 yani	 bilet	 alma	 davranışının	
      B)	 Psikolojik	tepkisellik                                         pekiştirilmemesidir.	Bir	davranışın	sürdürülmesi	için	mut-
      C)	 Davranışta	kontrast                                            laka	 pekiştirilmesi	 	 gerekir.	 Pekiştirilmeyen	 davranışlar	
      D)	 Öğrenilmiş	çaresizlik                                          tekrar	etmez	söner.
      E)	 Olumsuz	pekiştirme                                                                                                  Cevap: A


  ÇÖZÜM
Soruda	 öğrenci	 okulda	 kalma	 süresini	 uzatarak	 evdeki	
huzursuzluk	 ortamından	 kaçınmaktadır.	 Yani	 öğrenci	
okulda	kalarak	kendisini	rahatsız	eden	bir	durumdan	kur-                 10. Bir	otomobil	tamir	ustası,	çırak	olarak	işe	başlayan	
tulmaktadır.	Bu	durum	da	olumsuz	pekiştirmeye	örnektir.                      bir	genci	teşvik	etmek	amacıyla	bir	şeyler	öğrenmek	
Olumsuz	 pekiştirmede	 birey	 bir	 davranışta	 bulunur	 ve	                  için	gösterdiği	her	çabayı	aferin	diyerek	pekiştirmiş	
                                                                             ve	 başlangıçta	 her	 aferin	 deyişinden	 sonra	 çırağın	
davranış	sonucunda	bireyi	rahatsız	eden	olumsuz	pekiş-
                                                                             öğrenme	gayretinin	biraz	daha	arttığını	gözlemiştir.	
tireç	ortamdan	çıkarılmış	olur.	Öğrenci,	çeşitli	bahaneler	                  Ancak	 bir	 süre	 sonra	 usta,	 aferin	 demesinin	 çırağı	
üreterek	okulda	kalma	sürecini	uzatma	davranışı	sonun-                       ilk	 günlerdeki	 kadar	 gayrete	 getirmediğini	 fark	 et-
da	onu	rahatsız	eden;	huzursuzluk	olumsuz	pekiştirecin-                      miştir.
den	kurtulmuş		ve	öğrencinin	bahaneler	üreterek	okulda	                        Ustanın övgüsünün çırağı gayrete getirme işle-
kalma	davranışı	olumsuz	pekişmiştir.	A	seçeneğinde	yer	                        vinin bir süre sonra azalmasının nedeni aşağıda-
                                                                               kilerden hangisidir?
alan	 duyarlılaşma	 ise	 organizmanın	 tepki	 vermediği	 bir	
uyarıcıya	 tepki	 vermeye	 başlaması	 ya	 da	 tepkinin	 sıklı-                 A)	 Çırak,	neyi	iyi	neyi	kötü	yaptığını	kendisi	değer-
ğının	ve	şiddetinin	öncekine	göre	artması	durumudur.	B	                            lendirebilecek	duruma	gelmiştir.
seçeneneğinde	yer	alan	Psikolojik	Tepkisellik	ise,insanlar	                    B)	 Çırağın	 ustasına	 duyduğu	 sevgide	 azalma	 ol-
belirli	 durumlarda	 bazı	 özgürlüklere	 sahip	 olduklarına	                       muştur.
inandıkları	 	 için	 özgürlüklerinin	 tehdit	 edildiğini	 ya	 da	              C)	 Öğrenme	 davranışı	 koşulsuz	 uyarıcı	 tarafından	
engellendiğini	 düşündükleri	 zaman	 tepki	 vererek	 tehdit	                       izlenmediği	için	sönmeye	başlamıştır.
edildiklerini	düşündükleri	özgürlüklerini	korumaya	çalışır-                    D)	 Uyarıcı	ile	tepki	arasındaki	bağlantı	kopmuştur.
lar.	(Psikoljik	Tepkisellik	Kuramı,	Brehm,1966-1972)		                         E)	 Alışma	 nedeniyle	 övgünün	 pekiştirici	 değeri	
                                                                                   azalmıştır.
                                                    Cevap: E

                                                                          ÇÖZÜM
                                                                         	Bir	davranışın		kazanılması	ve	devam	etmesi	için	mutlaka	
9.    “Yıllardır	 piyango	 bileti	 alıyorum.	 Çevremdeki	 her-           pekiştirilmesi	gerekir.	Bu	soruda	da	otomobil	tamir	ustası	
      kese	az	ya	da	çok	bir	ikramiye	çıktı.	Bana	bir	kez	ol-             çırağın	gösterdiği	her	çabayı	aferin	diyerek	pekiştirmiş	ve	
      sun	amorti	bile	çıkmadı.	Artık	bilet	almayacağım.”                 çırağın	öğrenme	gayretinin	başlangıçta	arttığı	gözlenmiş-
      Örnekteki kişinin kendisine amorti bile çıkma-                     tir.	Pekiştirme	ilkelerine	göre	kazanılmış	bir	davranışın	de-
      dığı gerekçesiyle bilet almaktan vazgeçmesi                        vamını	sağlamak	için	sürekli	aynı	pekiştirecin	kullanılması	
      bir davranışın sürdürülmesinde aşağıdakilerden                     bireyde	doymaya,	alışmaya	neden	olacak	pekiştireç	gü-
      hangisinin önemli bir rol oynadığını göstermek-                    cünü	kaybedecek	ve	bireyin	davranışında	önceki	düzeye	
      tedir?                                                             göre	 azalma	 olacaktır.Sorudaki	 usta	 da	 çırağına	 sürekli	
      A)	Pekiştirme		               B)	Şans	                             aferin	dediği	için	aferin	pekiştireci	çırakta	alışmaya	neden	
      C)	Alışkanlık	                D)	Genelleme	                        olmuş		ve	pekiştirecin		çırak	için	değeri	azalmıştır.
      E)	Ayırt	etme                                                                                                           Cevap: E
KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                    62
               2010         KPSS ÖĞRENME PSİKOLOJİSİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

11. Bir	öğretmen	ders	sırasında	konuşarak	sınıfın	düze-                     ÇÖZÜM
    nini	bozan	bir	öğrencisinin	bu	davranışını	bastırmak	
    için	 onu	 sınıftan	 çıkararak	 cezalandırmıştır.	 Ancak	
                                                                          Bir	davranış	sadece	belirli	uyarıcı	ya	da	ortamda	yapılır	
    öğretmenin	 beklentisinin	 aksine	 öğrencinin	 derste	
    konuşma	davranışı	artmıştır.	                                         ve	 pekiştirilirse	 bir	 süre	 sonra	 uyarıcı	 ya	 da	 ortam	 dav-
      Bu örnek, öğretmenlerin cezayı bir davranış                         ranış	için	ayırt	edici	hale	gelir.	Davranışı	kontrol	eden	bu	
      kontrol tekniği olarak kullanırken aşağıdakiler-
                                                                          uyarıcıya	 ayırt	 edici	 uyarıcı,	 ayırt	 edici	 uyarıcıya	 verilen	
      den hangisini dikkate almaları gerektiğine işaret
      etmektedir?                                                         tepkiye	ise	ayırt	edici	edim	denir.	Soruyu	incelediğimiz-
      A)	 Birinci	tip	cezanın	daha	etkili	olabileceği	durum-              de	çocuk	babası	korna	çaldığında	küfür	etmektedir.	Ço-
          larda	ikinci	tip	cezanın	kullanılmaması	gerektiği-              cuğun,	babası	korna	çaldığında	küfür	etmesi	ayırt	edici	
          ni                                                              edim,çocuğun	küfür	etme	davranışını	ortaya	çıkaran	kor-
      B)	 Ceza	olarak	niteledikleri	bir	eylemin	öğrenci	için	
                                                                          na	sesi	ise	ayırt	edici	uyarıcıdır.Soruya	göre	çocuk	sade-
          aslında	bir	pekiştireç	işlevi	görüp	görmediğini
      C)	 Cezanın	 yapılan	 davranışla	 orantılı	 olması	 ge-             ce	korna	sesi	ayırt	edici	uyarıcısının	bulunduğu	ortamda	
          rektiğini                                                       bu	 davranışı	 sergilemektedir.	 A,	 B,	 E	 seçeneklerindeki	
      D)	 Nasihat	edilmeden	uygulanan	bir	cezanın	etki-                   pekiştirici,	itici,özendirici		kavramları	bir	davranıştan	son-
          sinin	sınırlı	olabileceğini                                     ra	ortaya	çıkan	durumu	ifade	etmektedir.
      E)	 Uygulanan	cezanın	şiddetinin	her	seferinde	artı-
          rılması	gerektiğini                                                                                                    Cevap: D


 ÇÖZÜM
	Ceza,	istenilmeyen	davranışların	yapılmaması	için	yapı-
lan	işlemdir.		Ceza	iki	şekilde	uygulanır.	Birinci	tip	cezada	
öğrenciye	istenmeyen	bir	davranışından	sonra	onu	rahat-
sız	eden	bir	uyarıcı	ortama	eklenir.	Örnek	sınıfın	düzenini	
                                                                          13. İşine giderken kullandığı yolda tamirat başlama-
bozan	öğrenciye	öğretmenin	bağırması	birinci	tip	ceza-
                                                                              sı nedeniyle bir hafta boyunca daha uzun olan
dır.	İkinci	tip	ceza	ise	öğrencinin	istenmeyen	davranışın-
                                                                              bir başka yolu kullanmak zorunda olan bir sü-
dan	 sonra	 onun	 hoşuna	 giden	 bir	 uyarıcının	 ortamdan	
çıkarılması	yani	istediği	bir	şeyden	mahrum	bırakılması-                      rücü, tamirat bittiği hâlde uzun yolu kullanma-
dır.	Örnek	sınıfın	düzenini	bozan	öğrenci	sınıfta	bulunmak	                   ya devam ettiğini fark etmiştir.Sürücünün uzun
istiyorsa	 onun	 sınıftan	 çıkarılması	 ikinci	 tip	 cezadır.	 Bu	            yolu kullanmaya devam etmesi aşağıdakilerden
soruda	 öğretmen	 öğrencinin	 davranışını	 bastırmak	 için	                   hangisiyle açıklanabilir?
ikinci	tip	cezayı	kullanmış	öğrenciyi	sınıftan	çıkarak	ceza-
                                                                                A)	 Duyarlılık	kazanma
landırmıştır.	Öğretmenin	amacı	öğrencinin	ders	sırasında	
konuşarak	sınıfın	düzenini	bozma	istenmeyen	davranışını	                        B)	 Alışkanlık	kazanma	(oluşması)
bastırmaktır.Soruyu	incelediğimizde	öğrencinin	istenme-                         C)	 İkinci	derece	koşullanma
yen	davranışı	bastırılmamış	yok	olmamış	aksine	artmıştır.	                      D)	 Gizil	öğrenme
Edimsel	 koşullanma	 ilkelerine	 göre	 bir	 davranış	 devam	
                                                                                E)	 Olumsuz	öğrenme
ediyorsa	 ortamda	 o	 davranışı	 pekiştiren	 bir	 pekiştireç	
vardır.	 Öğretmenin	 öğrenciyi	 sınıftan	 çıkarması	 öğrenci	
için	pekiştireç	işlevi	görmüştür.                                           ÇÖZÜM
                                                     Cevap: B
                                                                          Sorudaki,	sürücü	bir	hafta	boyunca		uzun	yolu		kullandı-
12. Bir	sürücü	trafikte	kendi	aracını	sıkıştıran	başka	bir	               ğı	için	daha	önce	kullandığı	kısa	yolu	kullanmamaktadır.	
    araç	sürücüsüne	korna	çalarak	küfür	etmiştir.	Bu	sı-                  Çünkü	uzun	yolu	kullanma	davranışı	sürücüde	alışkanlık	
    rada	araçta	bulunan	üç	yaşındaki	kızı	bu	olaya	tanık	
    olmuştur.	Daha	sonra	babasının	her	korna	çalışında	                   oluşturmuştur.	 Alışkanlık	 kazanma	 (oluşması):	 İç	 ve	 dış	
    kız	küfür	etmiştir.                                                   etkilerle	düşünce,duygu	ve	davranışlarımızı	yönlendiren,	
      Bu örnekte korna sesi küçük kızın küfür etme                                                                                 	
                                                                          sürekli	 aynı	 şekilde	 gerçekleşmesi	 sonucunda	 zamanla	
      davranışını kontrol eden ne tür bir uyarıcıdır?
                                                                          otomatik	 bir	 tepki	 haline	 dönüşen	 öğrenilmiş	 davranış-
      A)	 Pekiştirici		         B)	 İtici
      	C)	 Koşulsuz	            D)	 Ayırt	edici	                          lardır.
      E)	 Özendirici                                                                                                             Cevap: B
                                                                                                                       KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                     63
                2010        KPSS ÖĞRENME PSİKOLOJİSİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

14. Antrenmanlarda son derece gayretli bir şekilde                       15. Evde	istediklerini	ağlayarak	yaptırabilen	bir	çocuk,	
    çalıştığı hâlde teknik direktörü tarafından maç-                         okula	 başladıktan	 sonra	 kısa	 bir	 süre	 içinde	 aynı	
    larda oynatılmayan bir futbolcu antrenmanlarda                           davranışın	 işe	 yaramadığını	 öğrenir	 ve	 okulda	 is-
    giderek daha az çalışır hâle gelmiş ancak tek-                           tediklerini	 ağlayarak	 yaptırmaktan	 vazgeçer.	 Buna	
    nik direktörün kendisini bir maçta oynatmasının                          karşın	evde	ağlayarak	istediklerini	yaptırmaya	çalış-
    ardından antrenmanlarda tekrar aynı gayretle
                                                                             ma	sıklığında	bir	artma	görülür.	
    çalışmaya başlamıştır. Yukarıda verilen örneğe
    dayanarak aşağıdaki sonuçlardan hangisine va-                              Çocuğun evde isteklerini ağlayarak yaptırmaya
    rılabilir?                                                                 çalışmasının sıklığındaki artış aşağıdakilerden
                                                                               hangisiyle açıklanabilir?
      A)	 Bir	davranışın	devamının	sağlanmasında	sürekli	
           pekiştirme	aralıklı	pekiştirmeden	daha	etkilidir.                   A)	 Davranışta	kontrast
      B)	 Sönen	bir	davranış	pekiştirilmese	de	kendiliğin-                     B)	 Sınama-yanılma
           den	geri	gelebilir.                                                 C)	 İkinci	derece	koşullama
      C)	 Bir	 bireyin	 güdülenme	 düzeyini	 artırmak	 için	                   D)	 Sezgisel	öğrenme
           önce	onu	engellemek	yaralıdır.                                      E)	 Psikolojik	tepkisellik
      D)	 Sönmeye	yüz	tutan	bir	davranışın	yeniden	gös-
           terilmesi	 için	 birkaç	 kez	 pekiştirilmesi	 yeterli	
                                                                          ÇÖZÜM
           olabilir.
      E)	 Davranışlarının	pekiştireçle	sonuçlanmaması	bi-                	Sorudaki	örnek		durumda	evde	isteklerini	ağlayarak	ka-
           reyde	olumsuz	duyguların	oluşmasına	yol	açar.
                                                                         bul	ettiren	bir	çocuk	okulda	aynı	davranışın	işe	yaramadı-
                                                                         ğını		öğrenince	okulda	isteklerini	ağlayarak	yaptırmaktan	
                                                                         vazgeçmiş	evde	ise	isteklerini	yaptırmak	için	ağlama	sık-
  ÇÖZÜM                                                                  lığı	 	 artmıştır.	 Çocuğun	 okulda	 bu	 davranıştan	 vazgeç-
                                                                         mesinin	nedeni	ağlama	davranışının	pekiştirilmemesidir.	
Futbolcu	 antrenmanlarda	 gayretli	 çalışmasına	 rağmen	
                                                                         Çocuğun	 okulda	 bu	 davranıştan	 vazgeçerken	 evde	 ağ-
teknik	 direktörü	 tarafından	 maçlarda	 oynatılmadığı	 için	
giderek	daha	az	çalışmaya	başlamıştır	yani	futbolcunun	                  lama	 sıklığındaki	 artışının	 nedeni	 ise	 evde	 ağlama	 dav-
gayretli	 çalışma	 davranışı	 pekiştirilmediği	 için	 tamamen	           ranışının	 pekiştirilip	 okulda	 pekiştirilmiyor	 olmasıdır.	 Bu	
ortadan	 kalkmamış	 yani	 davranış	 sönmemiş	 ama	 dav-                  durum	davranışta	kontrasta	örnektir.	Davranışta	kontrast	
ranışın	 düzeyinde	 bir	 düşme,	 gerileme	 olmuştur.	 Daha	              bir	ayırt	edici	uyarıcı	durumunda,	davranışın	pekiştirilme-
sonra	aynı	futbolcu	teknik	direktörün	kendisini	bir	maçta	               siyle	davranışta	artma,	pekiştirilmeme	durumunda	azal-
oynatmasının	ardından	antrenmanlarda	tekrar	aynı	gay-                    ma	 görülmesidir   .	 Davranışta	 kontrast	 davranış	 sadece	
retle	 çalışmaya	 başlamıştır.	 Futbolcunun	 davranışının	               belirli	 durumlarda	 ortamlarda	 pekiştiriliyor	 diğer	 ortam-
artmasının	 nedeni	 ise	 teknik	 direktör	 tarafından	 birkaç	           larda	pekiştirilmiyorsa	davranışın	pekiştirildiği	ortamlarda	
kez	 pekiştirilmesidir.	 Dolayısıyla	 sönmeye	 yüz	 tutan	 bir	
                                                                         davranışın	sıklığı	önceki	düzeyine	göre	artarken	pekişti-
davranışın	birkaç	kez	pekiştirilmesi	davranışın	sıkılığının	
                                                                         rilmediği	ortamlarda	azalır.	Davranışta	kontrast	KPSS	de	
artmasında	yeterlidir.	A	seçeneğinde	sürekli	pekiştirme-
                                                                         ilk	defa	sorulan	bir	kavramdır.
nin	 davranışın	 devamında	 etkili	 olduğu	 vurgulanmıştır;	
ama	 soruda	 futbolcunun	 davranışının	 artmasının	 ne-                                                                      Cevap: A
deni	 sürekli	 pekiştirilmesi	 değildir.	 B	 seçeneğinde	 ise	
kendiliğinden	 geri	 gelme	 sürecinden	 bahsedilmektedir.	
Kendiliğinden	 geri	 gelme	 sürecinde	 pekiştirilmeyen	 bir	
davranışın	tamamen	ortadan	kalkması	ve	bir	süre	sonra	
pekiştireç	 verilmediği	 halde	 tekrar	 ortaya	 çıkması	 gere-
kir.	 C	 seçeneğinde	 engellemenin	 güdülenme	 üzerindeki	
etkisinden	bahsedilmiş	sorumuzdaki	futbolcu	pekiştireç	
kesilerek	engellendiği	için	değil	tekrar	pekiştireç	verildiği	
için	çalışmaya	başlamıştır.	Soruda	E	seçeneğindeki	gibi	
pekiştirecin	 verilmemesiyle	 futbolcuda	 oluşan	 olumsuz	
bir	duygudan	bahsedilmemektedir.
                                                    Cevap: D
KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                    64
                2010       KPSS ÖĞRENME PSİKOLOJİSİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

16. Bir ilköğretim okulunun hentbol takımını çalış-                      17. Aşağıdaki örneklerin hangisinde bir davranışın
    tıran beden eğitimi öğretmeni oyuncuların sü-                            ayırt edici uyarıcı tarafından kontrol edilmesi
    rekli olarak top oynamak istediklerini, dayanık-                         söz konusudur?
    lılıklarını artıracak diğer çalışmaları yapmaktan
    kaçındıklarını fark eder.Bu beden eğitimi öğret-                           A)	 Mehmet	test	usulü	yapılan	sınavlarda	daha	ba-
    meninin oyuncularına dayanıklılık artırma çalış-                               şarılı	olmaktadır.
    malarına katılma alışkanlığını kazandırmak için                            B)	 Ayşe	sinemadan	çok	tiyatroya	gitmeyi	tercih	et-
    başvurabileceği aşağıdaki yollardan hangisinin                                 mektedir.
    en az etkili olması beklenir?                                              C)	 Ali	kedilerden	çok	köpekleri	sevmektedir.

       A)	 Oyuncularına	 dayanıklılıklarını	 artıracak	 çalış-                 D)	 Ahmet	ne	zaman	fotoğraf	çekilecek	olsa	saçını	

            maları	yaptıkları	taktir	de	top	oynamalarına	izin	                     düzeltmektedir.

            vereceğini	söylemesi                                               E)	 Soner	erken	kalktığında	kendisini	daha	dinç	his-
                                                                                   setmektedir.
       B)	 Dayanıklılık	artırmaya	yönelik	çalışmalara	katıl-
            mayanlara	normal	olarak	yapılandan	daha	fazla	
            dayanıklılık	çalışması	yaptırması                             ÇÖZÜM
       C)	 Oyuncularına	 dayanıklılık	 çalışması	 yapmaları-
                                                                         Skinner	 ‘e	 göre	 bir	 davranış	 ortamda	 bir	 uyarıcı	 varken	
            nın	ileride	kendilerine	sağlayacağı	yararları	an-
                                                                         yapılır	 ve	 bu	 davranış	 pekiştirilirse	 aynı	 davranış	 ilerde	
            latması
                                                                         sadece	uyarıcının	bulunduğu	durumlarda	yapılacak	diğer	
       D)	 Dayanıklılık	 artırma	çalışmalarını	düzenli	olarak	
                                                                         durumlarda	 yapılmayacaktır.	 Bu	 davranışa	 Skinner	 ayırt	
            yapan	oyuncularına	daha	fazla	top	oynama	izni	
                                                                         edici	edim,	ayırt	edici	edimi	ortaya	çıkaran	duruma		da	
            vermesi
                                                                         ayırt	edici	uyarıcı	demiştir.	Ayırt	edici	uyarıcı	davranıştan	
       E)	 Dayanıklılık	artırma	çalışmalarına	katılmayanları	
                                                                         önce	ortamda	vardır	ve	davranışa	zemin	hazırlar.	C	seçe-
            maçta	oynatmayacağını	söylemesi
                                                                         neğinde	Ahmet’in	saçını	düzeltme	davranışı	fotoğraf	çe-
                                                                                                                                     	
                                                                         kilme	ayırt	edici	uyarıcısı	tarafından	kontrol	edilmektedir.	
  ÇÖZÜM                                                                  B	ve	C	seçeneklerinde	de	ayırt	etme	davranışına	örnektir;	
                                                                         ama	bu	seçeneklerde	ayırt	etme	sürecinde	rol	oynayan	
	Bir	davranışın	yapılmasında	ve	istikrarlı	bir	şekilde	tekrar	
                                                                         ayırt	edici	uyarıcıya	değinilmemiştir.
etmesinde	önemli	olan	etmen	davranışın	ortaya	çıkardı-
                                                                                                                              Cevap: D
ğı	 sonuçtur.	 Buna	 göre	 hentbol	 oyuncularının	 dayanık-
lılıklarını	 arttıracak	 çalışma	 alışkanlığını	 kazanabilmeleri	
için	kullanılması	gereken	yöntem	dayanıklılık	çalışmaları	
yaptıklarında	hentbolcuların	pekiştirilerek	davranışın	de-
vamını	 sağlamadır.Yani	 dayanıklılık	 alıştırmaları	 yapma	
hentbolcularda	 haz	 yaratırsa(olumlu	 pekiştirme)	 ya	 da	              18. Bir	fen	ve	teknoloji	öğretmeni	laboratuvar	dersi	biti-
onları	rahatsız	edici	bir	durumdan	kurtarırsa	tekrar	ede-                    minde	öğrencilerin	laboratuvarı	temiz	bırakmalarını	
                                                                             istemiş	 ancak	 öğrenciler	 temizlik	 yapmaktan	 hoş-
cektir.	Haz	yaratmayan	rahatsızlık	yaratan	davranışlarda	
                                                                             lanmadıkları	 için	 temizlikten	 kaçmışlardır.	 Bunun	
(ceza)	tekrar	etmez	dayanıklılık	çalışmalarına	katılmama	
                                                                             üzerine	 öğretmen	 de	 temizliği	 yaptırmak	 için	 ma-
davranışı	rahatsızlık	yarattığında	ortadan	kalkacaktır.	Bu	                  sasını	temizleyen	öğrencilerin	bir	sonraki	teneffüse	
açıklamalara	 ilişkin	 örnek	 durumlar	 A,	 B,	 D	 ve	 E	 şıkla-             çıkabileceğini	söylemiştir.
rında	verilmiştir.	Ama	C	seçeneğinde	verilen,	oyunculara	                      Bu öğretmen öğrencilerin masaları temizleme-
dayanıklılık	çalışması	yapmanın	ilerde	kendilerine	sağla-                      lerini sağlamak için aşağıdakilerden hangisini
yacağı	yararların	anlatılması	bir	davranışın	alışkanlık	hali-                  kullanmaktadır?
ne	gelmesinde	diğer	seçeneklerdeki	yöntemlere	göre	en	                         A)	 Tepkisel	davranış	
az	etkili	olanıdır.	Çünkü	davranışın	ortaya	çıkardığı	sonuç	                   B)	 Olumsuz	pekiştirme
davranışla	ilgili	öneride	tavsiyede	bulunmadan	daha	et-                        C)	 Sistematik	uzaklaşma
kilidir.	                                                                      	D)	 Kademeli	yaklaşma
                                                    Cevap: C                   E)	 Premack	ilkesi
                                                                                                                    KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                    65
                   2010             KPSS ÖĞRENME PSİKOLOJİSİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

  ÇÖZÜM                                                                        ödüllendirmektedir.	O	halde	öğretmen	sürekli	pekiştirme	
                                                                               tarifesini	 kullanmamış	 aralıklı	 tarifelerden	 birini	 kullan-
Sorudaki	 öğretmen	 temizlik	 yapmaktan	 hoşlanmayan	                          mıştır.Öğrencilerin	ödülü	alabilmesi		davranışlarına	değil	
öğrencilerine	 	 temizlik	 yaptırmak	 için	 masasını	 temizle-                 zamana	bağlıdır	(on	dakika	sonunda)	pekiştireç	zamana	
yenlerin	 teneffüse	 çıkabileceğini	 söylemiştir.	 Bu	 öğret-                  bağımlı	ise	öğretmen	oranlı	aralıklı	tarifeleri	değil	zaman	
men	öğrencilerin	masasını	temizlemelerini	sağlamak	için	                       aralıklı	 tarifelerden	 birini	 kullanmıştır.	 Öğrenciler	 pekişti-
Premack	ilkesini	kullanmıştır.                                                 recin	 her	 on	 dakika	 sonunda	 geldiğini	 bildikleri	 için	 bu	
Premack	 ilkesi	 “herhangi	 bir	 tepkiden	 yapılma	 ihtimali	                  soruda	kullanılan	pekiştirme	tarifesi	sabit	zamanlı	tarife-
yüksek	olan	yapılma	ihtimali	düşük	olanı	pekiştirir”	ilke-                     dir.
sine	dayanmaktadır.	Premack	ilkesinde	pekiştireç	olarak	                                                                             Cevap: C
faaliyetler	kullanılmaktadır.	Bu	sorudaki	,öğretmende	ya-
pılma	ihtimali	yüksek	olan	teneffüse	çıkma	tepkisini	hoş-
lanılmayan	 yapılma	 ihtimali	 düşük	 olan	 temizlik	 yapma	
tepkisini	ortaya	çıkarmak	için	pekiştireç	olarak	kullanmış-                    20. “Kır atın yanında duran ya huyundan ya suyun-
                                                                                   dan” özdeyişi aşağıdaki kuramlardan hangisinin
tır.Seçeneklerdeki	en	güçlü	çeldirici	olumsuz	pekiştirme-
                                                                                   çocukların yeni davranışları nasıl edindiklerine
dir.	Olumsuz	pekiştirmede	birey	bir	davranışta	bulunarak	
                                                                                   ilişkin açıklamalarını desteklemektedir?
kendisini	rahatsız	eden	bir	durumdan	kurtulmuş	olur	eğer	
                                                                                   A)	 Gestalt	öğrenme
öğretmen	öğrencilerine	masalarınızı	temizlemeden	tenef-
                                                                                   	B)	 Sosyal	öğrenme
füse	çıkamazsınız,	teneffüsünüz	boşa	gider	demiş	olsay-
                                                                                   C)	 Tepkisel	koşullama
dı	olumsuz	pekiştirme	yapmış	olurdu.	Premack	ilkesinde	
az	tercih	edilen	davranıştan	sonra	ortama	çok	tercih	edi-                          	D)	 Edimsel	koşullama
len	yapılma	ihtimali	yüksek	olan	davranış	etkinlik	eklenir.                        E)	 Bilişsel	öğrenme
                                                 Cevap: E

19. Gürültü yapmadan ders dinlemeyi öğrenmele-
                                                                                ÇÖZÜM
    rini sağlamak amacıyla öğrencilerine sessiz bir
                                                                               	Gestalt	öğrenme	kuramı	algı	ve	problem	çözme	süreciy-
    biçimde oturdukları her on dakika sonrasında
    ödül veren bir ilköğretim 1. sınıf öğretmeni aşa-                          le	 ilgilenmiş	 öğrenmeyi	 bireyin	 algılama	 ve	 yorumlama-
    ğıdaki pekiştirme tarifelerinden hangisini kullan-                         rındaki	değişmeler	olarak	açıklamıştır.
    maktadır?                                                                  Tepkisel	 koşullanma	 kuramı	 öğrenmeyi	 önceleri	 tepkiye	
    A)	 Sabit	oranlı		         B)	 Sürekli
                                                                               neden	 olmayan	 bir	 uyarıcının	 koşulsuz	 bir	 uyaranla	 eş-
    C)	 Sabit	aralıklı		       D)	 Değişken	aralıklı
                                                                               leşmesi	sonucunda	tepki	yaratma	gücü	kazanması	ola-
    E)	 Değişken	oranlı
                                                                               rak	açıklamaktadır.
                                                                               Edimsel	 koşullanma	 öğrenmede	 davranış	 ve	 davranışın	
  ÇÖZÜM
                                                                               sonucuna	önem	vermiştir.
                            ���������������������
                                                                               Bilişsel	 öğrenme,öğrenmede	 zihinsel	 faaliyetlerin	 etkisi	
                  ������������������                                           üzerinde	durmuştur	
                  �����������������������������������������������������
                                                                               Sosyal	öğrenme	kuramı	ise	bireyin	sadece	kendi	yaşan-
                  �������������������                                          tılarının	 sonucuna	 göre	 değil	 gözlediği	 modelin	 yaşan-
                  ����������������������������������������������������         tılarının	 sonucuna	 göre	 de	 birçok	 davranışı	 kazandığını	
                                                                               savunmuştur.	Sorudaki	atasözü	de	sosyal	öğrenme	ku-
 ������������������������                �������������������������             ramının	ilkerini	desteklemektedir.
 ������������������������������          ��������������������������
 ��������                                �����������������������
                                                                                                                                     Cevap: B
   �������������������                      ��������������������
   ����������                               ����������
   �������������������������
                                            ���������������������              21. Ablasının	 tırnağı	 kesilirken	 canının	 yandığına	 tanık	
   �����������������������������
   ����������������������������
                                            �������������������������              olan	 Ali,	 sıra	 kendisine	 geldiğinde	 tırnağını	 kestir-
   ����������������������������������       ������������������������
                                                                                   memek	için	uzun	süre	direnmiştir.
                                                                                     Canının yanacağını düşünerek Ali’nin tırnağını
   ����������������������
   ����������
                                            �����������������������
                                                                                     kestirmemeye direnmesi aşağıdaki kavramlar-
   ���������������������������              ����������
   ������������������������                 ���������������������                    dan hangisiyle açıklanabilir?
   ������������������������������           �������������������������
   ��������������������������
   ���������                                ��������������������������               A)	   II.	tip	ceza	
                                                                                     B)	   Dolaylı	öğrenme
Öğretmen	 gürültü	 yapmadan	 ders	 dinlemeyi	 öğretmek	
                                                                                     C)	   Gölgeleme	
için	öğrencilerine	sessiz	biçimde	oturdukları	her	on	daki-
ka	sonrasında	ödül	vermektedir.	Öğretmen	öğrencilerinin	                             D)	   Olumsuz	pekiştireç
tüm	sessiz	oturma	davranışlarını		değil	bazı	davranışları	                           E)	   Tepki	genellemesi
KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                          66
               2010        KPSS ÖĞRENME PSİKOLOJİSİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

 ÇÖZÜM                                                                   23. Öğrencilerinden İstiklal Marşı’nın tüm kıtalarını
                                                                             ezberlemelerini isteyen bir öğretmenin onlara
Öğrenme	 yaşantı	 sonucunda	 oluşmaktadır.	 Davranışçı	                      tavsiye edebileceği en uygun çalışma stratejisi
                                                                             aşağıdakilerden hangisidir?
yaklaşımlarda	öğrenmenin	gerçekleşmesi	için	doğrudan	
                                                                             A)	 Aralıksız	çalışma		   B)	 Toplu	çalışma
yaşantı	kazanılması	gerekirken		sosyal	öğrenme	kuramı-                       C)	 Bütün-parça-bütün		 D)	 Parça-bütün-parça
na	göre	bireyler	sadece	doğrudan	yaşantıların	sonucuna	                      E)	 Tümdengelim
göre	 değil	 dolaylı	 yaşantılarla	 da	 öğrenirler.	 Dolaylı	 ya-
şantı	 gözlemlediğimiz	 modelin	 davranışlarının	 sonucu-
                                                                          ÇÖZÜM
dur.	 Modelin	 davranışlarının	 sonucuna	 göre	 biz	 birçok	
davranışı	kazanabiliriz	buna	dolaylı	öğrenme	denir.	Soru-                İstiklal	 Marşı	 olgusal	 yani	 sözel	 bir	 öğrenmedir.	 Ezber-
da	da	Ali’nin	ablasının	tırnak	kesilirken	canının	yanması	               leme	 ise	 sözel	 bilgilerin	 öğrenilmesinde	 kullanılan	 bir	
Ali	için	dolaylı	yaşantıdır.	Alinin	dolaylı	yaşantının	sonu-             yöntemdir.	Ezberlemeyle	sözel	bilginin	etkili	olarak	öğre-
                                                                         nilebilmesi	için	en	uygun	çalışma	stratejisi	Bütün-Parça-
cuna	 göre	 tırnağını	 kestirmemesi	 dolaylı	 öğrenmedir.	 D	
                                                                         Bütündür.	 Bütünden	 başlayıp	 parçaları	 öğrenerek	 daha	
seçeneğindeki	 olumsuz	 pekiştirme	 en	 güçlü	 çeldiricidir.
                                                                         sonra	tekrar	bütüne	gitmek	bilgilerin	karışmasını	engeller	
Olumsuz	pekiştirme	de	bireyin	kendi	yaşantılarının	sonu-                 bütüncül	anlamlı	bir	öğrenme	sağlar.	Parçadan	başlaya-
cu	önemlidir.                                                            rak	ezberlemeye	çalışmak	ise	bütünlüğün	yakalanmasını	
                                                    Cevap: B             güçleştirerek	karışmaya	neden	olabilir.	Aralıksız	ve	toplu	
                                                                         çalışma	stratejisiyle	elde	edilen	bilgiler	çabuk	unutulmak-
                                                                         tadır.	 Tümdengelim	 bütünden	 parçaya	 inmek	 suretiyle	
                                                                         sonuç	alma	yoludur.	Tümdengelim	yöntemi	ezberlemeye	
                                                                         dayalı	bilgilerden	çok	kavramaya	dayalı	bilgilerin	öğrenil-
                                                                         mesinde	kullanılır.
                                                                                                                               Cevap: C
22. Bir	öğretmen,	kızının	23	Nisan	törenlerinde	okuya-
    cağı	 şiiri	 daha	 çabuk	 öğrenmesine	 nasıl	 yardımcı	
    olabileceğini	 soran	 bir	 anneye,	 kızına	 şiiri	 yüksek	
    sesle	okutmasını	ve	hata	yaptığı	zaman	hemen	ona	
                                                                         24. Ders	 kitaplarında	 bazı	 cümlelerin	 altının	 çizilmesi	
    yaptığı	 hatanın	 ne	 olduğunu	 söylemesini	 tavsiye	
                                                                             veya	koyu	ya	da	italik	harflerle	yazılması	bu	cümle-
    eder.
                                                                             nin	önemli	olduğuna	işaret	etmenin	yanı	sıra	öğre-
     Öğretmen yaptığı bu tavsiyeyle sözel bir mal-                           nilmesini	de	kolaylaştırmaktadır.
     zemenin öğrenilmesini kolaylaştıran aşağıdaki
                                                                               Ders kitaplarında altı çizilen, koyu ya da italik
     süreçlerin hangisinden yararlanmasını amaçla-                             harflerle yazılan cümlelerin daha kolay öğrenil-
     maktadır?                                                                 meleri, öğrenilecek malzemeye ilişkin aşağıdaki
                                                                               özelliklerden hangisiyle ilgilidir?
     A)	   Sonuçlar	hakkında	bilgi	edinme
                                                                               A)	   Kavramsal	kategori	
     B)	   Pekiştirme
                                                                               B)	   Çağrışımsal	anlam
     C)	   Parçalara	bölerek	öğrenme
                                                                               C)	   Kavramsal	benzerlik	
     D)	   Anlamsal	basamaklar	dizisi	oluşturma
                                                                               D)	   Örgütlülük
     E)	   Olumlu	aktarma
                                                                               E)	   Algısal	ayırt	edilebilirlik

 ÇÖZÜM                                                                    ÇÖZÜM
Öğretmen,	anneye	yardımcı	olmak	için	kızına	şiiri	yüksek	                Algı	 ilkelerine	 göre,	 çevredeki	 uyarıcılardan	 	 farklı	 olan	
sesle	 okutmasını	 ve	 hata	 yaptığı	 zaman	 hemen	 yaptığı	             uyarıcılar	 daha	 çok	 dikkat	 çeker.	 Dikkatin	 yoğunlaştığı	
hatanın	 ne	 olduğunu	 söylemesini	 tavsiye	 etmektedir.	                uyaranlar	 daha	 çabuk	 algılanır	 ve	 daha	 kolay	 öğreni-
Öğretmenin	 anneye	 önerdiği	 yöntem	 geribildirim	 yani	                lir.	 Öğrenilecek	 öğrenme	 malzemesindeki	 bazı	 yerlerin	
sonuçlar	hakkında	bilgi	edinmedir.	Geribildirim	sonuçlar	                altının	 çizilmesi	 koyu	 ya	 da	 italik	 harflerle	 yazılması	 öğ-
                                                                         renme	malzemesinin	algısal	ayırt	edilebilirliğini	arttırarak	
hakkında	bilgi	edinme,	bireye	öğrenme	düzeyiyle	ilgi	bilgi	
                                                                         öğrenenin	dikkatinin	bu	cümlelere	yoğunlaşmasını	sağla-
verilmesidir.	 Geribildirim	 (sonuçlar	 hakkında	 bilgi	 edin-
                                                                         makta	ve	öğrenmenin	daha	kolay	gerçekleşmesini	sağla-
menin)	 etkili	 olabilmesi	 için	 öğrenme	 yaşantısından	 he-            maktadır.	Algısal	ayırt	edilebilirlik	öğrenme	malzemesinin	
men	sonra	verilmesi	gerekir.	Soruda	da	öğretmen	anneye	                  çevredeki	diğer	uyarıcılardan	ayırt	edilebilmesi	için	daha	
kızının	yaptığı	hataları	hemen	söylemesini	önermiştir.                   dikkat	çekici	şekilde	sunulmasıdır.	
                                                    Cevap: A                                                                   Cevap: E
                                                                                                                     KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                    67
                2010       KPSS ÖĞRENME PSİKOLOJİSİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

25. Sözel bir içerik, aşağıdakilerden hangisine sahip                     ÇÖZÜM
    olursa öğrenilmesi zorlaşır?

      A)	   Çok	sayıda	çağrışımsal	anlam	içermesi                        	Öğrenmeyi	etkileyen	faktörler		üçe	ayrılır
      B)	   Algısal	ayırt	edilebilirliğinin	düşük	olması
                                                                           Öğrenen ile ilgili      Öğrenme Yöntemi             Öğrenilen Konu ile
      C)	   Sık	kullanılması                                                  Faktörler             ile ilgili Faktörler         ilgili Faktörler
      D)	   Birden	fazla	duyuya	hitap	etmesi
      E)	   Kavramsal	 kategoriler	 hâlinde	 örgütlenmiş	 ol-             •	 Türe	özgü	hazır	      •	 Öğrenmeye	ayrılan	       •	   Telaffuz	edilebilirlik
                                                                             oluş                     zaman	(Toplu-aralıklı	   •	   Algısal	ayırt
            ması                                                                                      öğrenme)
                                                                          •	 Olgunlaşma                                        	    edilebilirlik
                                                                          •	 Genel	uyarılmışlık	   •	 Öğrenilen	konunun	
                                                                                                      yapısı	(Bütün	olarak	    •	   Çağrışımsal	anlam
  ÇÖZÜM                                                                      hali
                                                                                                      ya	da	parçalara	         •	   Kavramsal
                                                                          •	 Geçmiş	yaşantılar        bölerek	öğrenme
Sözel	bir	bilginin	çok	sayıda	anlamsal	çağrışım	içermesi	                                                                      	    gruplandırma
                                                                          •	 Dikkat                •	 Öğrenenin	etkinliği
yani	ön	bilgilerle	ilişkilendirilmesi,	sık	sık	kullanılması	öğre-
                                                                          •	 Öğrenme	güdüsü        •	 Geri	bildirim
nilen	bilginin	tekrar	edilmesi,	öğrenilen	bilginin	birden	faz-
la	duyuya	hitap	etmesi	ve	öğrenilecek	bilginin	kavramsal	                                          	 (Dönüt)
kategoriler	 halinde	 örgütlenmiş	 olması	 yani	 kavramların	
kavram	haritalarıyla	sunulması		sözel	bir	öğrenmeyi	des-                 Öğrencilerin	sınav	öncesinde	yoğun	bir	şekilde	ders	ça-
tekler	ve	öğrenilmesini	kolaylaştırır.	Ancak	B	seçeneğinde	              lışmaları	ya	da	günde	bir	iki	saat	çalışmaları	öğrenmeyi	
yer	alan	sözel	içeriğin	algısal	ayırt	edilebilirliğinin	düşük	           etkileyen	faktörlerden	öğrenme	yöntemiyle	ilgi	öğrenme-
olması	öğrenmeyi	zorlaştırmaktadır.	Çünkü	çevresindeki	                  ye	ayrılan	zaman	konusuyla	ilişkilidir.	Öğrenmeye	ayrılan	
malzemeden	kolayca	ayırt	edilebilen	şey,	kolay	öğrenilir.	               zamanda	 iki	 farklı	 strateji	 izlenmektedir:	 toplu-aralıklı	
Bu	 durumda	 önemli	 olan	 şey	 dikkattir.	 Ayırt	 edilebilirlik	        öğrenme.	 Konunun	 belirli	 bir	 programa	 uyarak	 düzenli	
dikkati	çeker	ve	bir	şeye	ne	kadar	dikkat	edersek	öğrenil-
                                                                         aralıklarla	 tekrar	 edilmesine	 aralıklı	 çalışma,	 sadece	 sı-
mesi	o	kadar	kolaylaşır.	Hayatımızdaki	geçmiş	yaşantıları	
                                                                         navdan	 önce	 yapılan	 yoğun	 sıkışık	 çalışmaya	 ise	 toplu	
bir	düşünecek	olursak,	en	iyi	hatırladığınız	şeylerin,	gün-
                                                                         öğrenme	denmektedir.	Öğrencilerin	genelde	toplu	öğren-
lük	 alışılmış	 olaylardan	 oldukça	 farklı	 olan,	 yani	 algısal
                                                                         me	 stratejilerini	 tercih	 etmelerinin	 nedeni	 sadece	 sınav	
bakımdan	 ayırt	 edilebilir	 olan	 şeyler	 olduğunu	 görürüz.
                                                                         akşamı	 çalışarak	 sınavdan	 yüksek	 not	 almalarıdır.	 Ama	
Algısal	ayırt	edilebilirlik	öğrenmeyi	desteklemekte	algısal	
                                                                         toplu	öğrenme	stratejisi	her	ne	kadar	bir	sonraki	gün	ya-
ayırt	edilebilirliğin	düşük	olması	öğrenmeyi	zorlaştırmak-
                                                                         pılan	sınavlarda	öğrencinin	yüksek	not	almasını	sağlasa	
tadır.
                                                                         da	 öğrenilen	 bilgiler	 kısa	 sürede	 unutulmaktadır.	 Buna	
                                                    Cevap: B
                                                                         karşın	 aralıklı	 çalışmayla	 edinilen	 bilgiler	 daha	 istikrarlı	
                                                                         ve	kalıcıdır.	Dolayısıyla	öğretmenin	öğrencilerden	aralıklı	
                                                                         çalışma	stratejini	tavsiye	etmesinin	nedeni	aralıklı	çalış-
                                                                         mayla	öğrenilen	bilgilerin	daha	kalıcı	olmasıdır.
                                                                                                                         Cevap: D
26. Öğretmenlerin, genellikle öğrencilerine sınav
    öncesinde yoğun bir biçimde çalışma yerine
    dönem boyunca günde bir iki saat çalışmalarını
    tavsiye etmelerinin temel nedeni aşağıdakiler-                       27. Bir	 İngilizce	 öğretmeni	 kelime	 öğrenmede	 güçlük	
    den hangisidir?                                                          çektiğinden	yakınan	bir	öğrencisine	öğrenmesi	ge-
      A)	 Aralıklı	 öğrenme	 stratejisinin	 öğrencinin	 güdü-                reken	her	kelimeyi	geçmişte	yaşadığı	bir	olayla	iliş-
          lenme	düzeyini	artırması                                           kilendirmesini	tavsiye	eder.
      B)	 Toplu	öğrenme	stratejisinde	olumlu	aktarmanın	                        Öğretmen bu tavsiyeyi yaparken öğrencisinin
          daha	güç	gerçekleşmesi                                                sözel bir malzemenin öğrenilmesini kolaylaştı-
      C)	 Toplu	öğrenme	stratejisinde	öğrencinin	çalışma	                       ran aşağıdaki özelliklerin hangisinden yararla-
          hızını	 kendi	 kapasitesine	 göre	 düzenlemesinin	                    nacağını düşünmüştür?
          mümkün	olmaması
                                                                                A)	 Çağrışımsal	anlam
      D)	 Aralıklı	öğrenme	stratejisiyle	öğrenilen	bilgilerin	
                                                                                B)	 Kavramsal	anlam
          daha	sağlam	ve	kalıcı	olması
      E)	 Aralıklı	öğrenme	stratejisinin	öğrenciye	ne	ölçü-                     C)	 Kavram	kategorileri
          de	doğru	öğrendiği	hakkında	dönüt	alma	olana-                         D)	 Çağrışımsal	basamaklar
          ğı	tanıması                                                           E)	 Kavramsal	benzerlik
KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                    68
                2010         KPSS ÖĞRENME PSİKOLOJİSİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

  ÇÖZÜM                                                                      ÇÖZÜM
İngilizce	 öğretmeninin	 öğrencisine	 önerdiği	 yöntem	                     Edimsel	 koşullanma	 ilkelerine	 göre	 pekiştirilen	 	 haz	
çağrışımsal	 anlamdır.	 Çünkü	 çağrışımsal	 anlam	 kişinin	                 yaratan	 davranışlar	 tekrar	 eder	 pekiştirilmeyen	 dav-
öğrendiği	bilgileri	önceki	bilgilerle	yaşantılarla	ilişkilendi-             ranışlar	 tekrar	 etmez.Sorudaki	 örnek	 durumda	 da	
rerek	 öğrenmesi,	 yeni	 yaşantıya	 anlam	 vermesidir.	 Öğ-                 öğretmen,Emre’nin	 zil	 çalmadan	 önceki	 davranışlarını	
rencinin	 zihnindeki	 diğer	 kelimelerle	 bağlantısı	 olmayan	              Emre’yi	dışarıya	çıkarmayarak	pekiştirmeyerek	tekrar	et-
kelimelerin	 öğrenilmesi	 zor	 olur	 ve	 kolayca	 unutulabilir.	            memesini	amaçlamıştır.	Zil	çaldığında	ise	Emre’nin	dışa-
Çağrışımsal	anlam,	kişinin	zihninde	gerçekleştiği	için	öz-                  rıya	çıkmasına	izin	vererek	zil	çaldığında	dışarıya	çıkma	
neldir.	Yani	her	bireyde	aynı	şekilde	gerçekleşmez.	Soru-                   davranışını	 pekiştirmiş	 ve	 bu	 davranışın	 tekrar	 etmesini	
da	öğretmen	de	öğrencisine	kelimeleri	geçmişte	yaşadığı	                    amaçlamıştır.
olaylarla	 ilişkilendirerek	 öğrenmesini	 tavsiye	 etmektedir.	                                                                  Cevap: C

Geçmişte	yaşanılan	olaylar	özneldir,	kişiye	özgüdür.	Öğ-
renci	geçmişteki	öznel	yaşantılarından	yararlanarak	İngi-
lizce	kelimeleri	daha	kolay	öğrenecektir.	B	seçeneğinde-
ki	 Kavramsal	 Anlam:	 Kavramlar	 arasında	 benzerliklerin,	
farklılıkların	 ve	 ilişkilerin	 kurulabildiği	 bunların	 başka	 or-
tamlara	transfer	edilebildiği	ve	problemlerin	çözümünde	
kullanılabildiği	derinlemesine	öğrenme	olarak	tarif	edile-
bilir.	 Kavramsal	 anlam	 öznel	 değil	 nesneldir.	 C	 seçene-
ğindeki	 Kavram	 Kategorileri:	 Kavramların,	 alt	 gruplara	
bu	 alt	 grupların	 da	 dallara	 ayrılarak	 sınıflandırılmasıdır.	
Kavram	 haritaları	 buna	 örnektir.Kavram	 kategorileri	 de	
                                                                            29. Ev	 işi	 yaparken	 bir	 yandan	 yüksek	 sesle	 ders	 ça-
nesneldir.	D	seçeneğindeki	Çağrışımsal	Basamaklar:	Ki-                          lışan	 psikoloji	 öğrencisi	 kızının	 söylediklerini	 işiten	
şinin	yeni	öğrenmeyle	ilgili	öznel	zihinsel	çağrışımları	ba-                    bir	ev	hanımı,	birkaç	gün	sonra	izlediği	bir	yarışma	
samaklar	halinde	uzanıyorsa	bir	tablo	grafik	oluşturuyor-                       programında	 sorulan	 “Tepkisel	 koşullanma	 ile	 şu	
sa	buna	çağrışımsal	basamaklar	denir.	E	seçeneğindeki	                          isimlerden	hangisini	eşleştirirsiniz?”	sorusuna	doğ-
Kavramsal	Benzerlik	ise	birbirine	kavramsal	olarak	yakın	                       ru	yanıt	verdiğini	fark	ederek	şaşırmıştır.

ve	benzer	olan	kavramların	gruplanmasıdır.	                                       Ev hanımının yarışma sorusuna doğru yanıt ver-
                                                                                  mesi aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?
                                                       Cevap: A
                                                                                  A)	 Duyarlılaşma
                                                                                  B)	 Kendini	gerçekleştiren	kehanet
                                                                                  C)	 Algıda	seçicilik
                                                                                  D)	 Kavrama	yoluyla	öğrenme
28. Okula	yeni	başlayan	Emre	derste	canı	sıkıldığı	için	                          E)	 Gizil	öğrenme
    dışarıya	 çıkmak	 ister	 ancak	 öğretmeni	 izin	 ver-
    mez.	 Bunun	 üzerine	 Emre	 önce	 ağlama,	 tepinme	
                                                                             ÇÖZÜM
    gibi	 davranışlar	 sergiler,	 sonuç	 alamayınca	 sırayla	
    hastayım,tuvalete	gitmem	gerek	gibi	bahaneler	öne	                      Sorudaki	ev	hanımı		ev	işi		yaparken		ders	çalışan	kızının	
    sürerek	dersten	dışarı	çıkmaya	çalışır	ancak	başa-                      söylediklerini	işitmiş	ama	kızının	söylediklerini	öğrenmek	
    rılı	olamaz.	Dersin	bittiğine	işaret	eden	zil	çaldıktan	
                                                                            için	bilinçli	bir	çaba	harcamamasına	rağmen	öğrenmiştir.
    sonra	 öğretmeninin“Şimdi	 dışarı	 çıkabilirsin.”	 de-
                                                                            Kişi	 öğrendiği	 bilginin	 farkında	 değildir,	 ta	 ki	 yarışmada	
    mesi	üzerine	Emre	zil	çalmadan	dışarı	çıkamayaca-
    ğını	öğrenir.                                                           sorulana	kadar.	Ev	hanımın	yarışma	sorusuna	doğru	yanıt	
    Emre’nin zil çalmadan dersten çıkamayacağını                            vermesi	gizil	öğrenmeye	örnektir.	Gizil	Öğrenme:	Öğren-
    öğrenmesi hangi yolla gerçekleşmiştir?                                  me	amacı	olmaksızın,kişinin	bilinçli	bir	çaba	harcamadan	
                                                                            kazandığı	 öğrenme	 yaşantılardır.	 Kişi	 gizil	 öğrenmeyle	
      A)	 İşaret	öğrenme		             B)	 Tepkisel	koşullama
                                                                            edindiği	yaşantıların	farkında	değildir.	Gizil	öğrenme	per-
      C)	 Edimsel	koşullama		          D)	 Sosyal	öğrenme
                                                                            formansa	dönüştürüldüğünde	fark	edilir.
      E)	 Gizil	öğrenme                                                                                                          Cevap: E
                                                                                                                       KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                       69
                2010       KPSS ÖĞRENME PSİKOLOJİSİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

30. Bir	 üniversitenin	 su	 ürünleri	 bölümünde	 öğrenim	                 ÇÖZÜM
    gören	 Pelin	 aldığı	 bir	 derste	 balık	 isimlerinin	 önce	
    İngilizce	karşılıklarını,	daha	sonra	aynı	balık	isimle-             Pelin	öğrendiği	balık	isimlerinin	İngilizce	ve	Latince	isim-
    rinin	Latince	karşılıklarını	öğrenir.	Öğretmen	derste	
                                                                        lerini	 karıştırmaktadır.	 Bu	 durum	 Ket	 Vurma	 (karışma)	
    balık	resimlerinin	olduğu	slaytları	göstererek	öğren-
    cilerinden	balıkların	Latince	isimlerini	söylemelerini	             kavramıyla	ilgilidir.	Ket	Vurma	(Karışma	bir	unutma	nede-
    ister.	Pelin	çoğu	balık	türünün	Latince	ismini	söyler-              nidir,	bilginin	diğer	bilgilerle	karıştırılması	ya	da	farklı	bil-
    ken	bazılarını	karıştırır,	İngilizce	karşılıklarını	söyler.         ginin	yanına	itilmesiyle	meydana	gelmektedir.	Ket	vurma	
      Pelin’in bazı balık türlerinin Latince karşılıklarını             daha	 çok	 bilişsel	 kuramcıların	 kullandığı	 bir	 kavramdır	
      söyleyememesi aşağıdakilerden hangisiyle en                       ve	 öğrenilen	 bilginin	 hatırlanması	 ya	 da	 unutulması	 sü-
      iyi açıklanabilir?                                                recindeki	bozucu	etkiye	vurgu	yapar.	Ket	vurma,	geriye	
                                                                        ket	vurma	ve	ileriye	ket	vurma	olarak	ikiye	ayrılır.	Geriye	
      A)	   Bellek	izlerinin	bozulması
                                                                        Ket	Vurma:	Yeni	öğrenilen	bilgi,daha	önce	öğrenilen	eski	
      B)	   İleri	doğru	ket	vurma
                                                                        bilgiyle		karıştırılarak	eski	bilgiyi	bozmaktadır.	İleriye	Ket	
      C)	   Güdüsel	unutma
                                                                        vurma	 ise	 önce	 öğrenilen	 bilgi	 sonra	 öğrenilen	 bilgiyle	
      D)	   Olumsuz	aktarma
                                                                        karıştırılarak	yeni	bilgiyi	bozmaktadır.	Soruyu	incelediği-
      E)	   Sırasal	bağımlılık
                                                                        mizde	 Pelin	 önce	 balık	 isimlerinin	 İngilizce	 karşılıklarını	
                                                                        öğrenmiş	sonra	Latince	karşılıklarını	öğrenmiştir.	Öğret-
                                                                        men	Pelin’den	balıkların	Latince	isimlerini	söylemesini	is-
                                                                        temiş	yani	öğretmen	Pelin’e	daha	sonra	kazandığı	bilgiyi	
                                                                        sormuştur.	Ama	Pelin	bazı	balıkların	isimlerini	söylerken	
                                                                        daha	 önceden	 öğrendiği	 balıkların	 İngilizce	 isimlerini	
                                                                        söylemiştir.	 Yani	 Pelin’in	 önceden	 öğrendiği	 balıkların	
                                                                        İngilizce	isimleri	bilgisi	sonradan	öğrendiği	balıkların	La-
                                                                        tince	 isimleri	 bilgisiyle	 karışmıştır.	 Bu	 durum	 İleriye	 ket	
                                                                        vurmaya	 örnektir.	 Sorudaki	 en	 güçlü	 çeldirici	 D	 seçe-
                                                                        neğindeki	 olumsuz	 aktarmadır.	 Olumsuz	 aktarma	 daha	
                                                                        çok	davranışçı	yaklaşımlar	tarafından	kullanılır	öğrenme	
                                                                        süreci	 devam	 ederken	 davranışın	 öğrenilmesindeki	 zor-
                                                                        lanmayı	ifade	etmektedir.	
                                                                                                                              Cevap: B




KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                   70
  2010   KPSS REHBERLİK SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ




2010 KPSS
REHBERLİK
SORU VE ÇÖZÜMLERİ




                                                KPSS / Eğitim Bilimleri
                       71
                          2010   KPSS REHBERLİK SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ




                                 2010 KPSS REHBERLİK SORULARINA
                                    UZMAN GÖZÜYLE BİR BAKIŞ

KPSS’de rehberlik sorularının diğer derslerden farklı olduğunu son yıllarda görmekteyiz. Rehberlik soru-
larının bazılarının kitaplardaki bilgi ile bir ilgisi olmadığı, bir örnek olayın anlatılıp bu durum karşısında
öğretmen nasıl davranmalıdır tarzında sorular olduğu görülmektedir. 2010 KPSS’de rehberlikte sorulan
sorulara bakıldığında sürpriz niteliğinde olan bir soru ilk kez meslek kuramlarından sorulmuştur. Geçmiş
yıllarda mesleki rehberlikten sorular sorulmuştur fakat meslek gelişim kuramlarından soru hiç sorulma-
mıştır.
Rehberlik sorularının genel yapısına baktığımızda soruların bir kısmının akademik ve KPSS hazırlık dü-
zeyindeki ders kitaplarında anlatılan bilgilerle hiçbir ilişkisinin olmadığını görmekteyiz. Bu tarz sorular
karşısında da öğretmen adaylarımız sorulara kendi öznel yargılarıyla bakıyorlar ve yanlış yapabiliyorlar.
Ayrıca son iki yıldır rehberlikte bireyi tanıma tekniklerinin yorumuna dayalı soruları da görmekteyiz.
Geçmiş yıllarda sosyometri yorumuyla ilgili soru sorulmuştu. Bu yıl ise “kimdir bu?” tekniğinin yorumuy-
la ilgili soru sorulmuştur. Bundan sonraki yıllarda da bu tarz sorular sorulmaya devam edilecektir.
2010 KPSS’de rehberlik alanında insancıl hümanist yaklaşıma ve empatik düşünceye ağırlık verildiği
görülmektedir. Bu durum ise oldukça normaldir. Çünkü yeni ilköğretim programlarıyla birlikte gelişimsel
rehberliğin temele alındığı kapsamlı rehberlik programlarının okullarımızda uygulanmakta olduğunu
bilmekteyiz.
Rehberlik alanından farklı nitelikte üst düzey sorular sorulmakla birlikte önleyici rehberlik, grup rehber-
liği konularından az da olsa alışılmış sorular sorulmuştur. Ayrıca disiplinler arası geçişe dayalı olarak
rehberlik soruları içinde Marcia’nın kimlik statüleri ile ilgili gelişim psikolojisinin alanına giren soru da
sorulmuştur. Bu tarz sorular önümüzdeki yıllarda da beklenmektedir.
Rehberlik sorularının soru köklerine bakıldığında “hangisine dayanarak eleştirmesi beklenir; kesinlikle
destekler; kendini kabulle yakından ilgilidir; öğrenciye yapılabilecek en uygun yardımdır; meslek üyele-
rinde hangisini görme olasılığı en fazladır; öncelikle hangi işleve yöneliktir; gönüllülük ilkesini ihlal etme-
den yardım etmiş olur; en etkilidir; hangisini geliştirmeyi amaçlar; hangisini ifade etmeye çalışmaktadır;
en etkili empatik tepki; temel amacı gibi açık uçlu soru tiplerinde görülen soru köküne dayalı soruların
sorulduğunu görmekteyiz. Bu durum ise soruların güçlük düzeyini artırmakta ve soruları üst düzey soru-
lar haline dönüştürmekte, yorumlama, analiz, sentez ve değerlendirmeyi gerektirmektedir.
2008-2009 yıllarında rehberlik ilkeleri ve bunların yorumlarına dayalı sorular ağırlıklı olarak sorulurken
bu yıl bu soru tipinin azaldığını, sadece gönüllülük ilkesiyle ilgili bir tane soru sorulduğunu görmekteyiz.
Bir de bu yapı içerisine Hacı Bektaşi Veli ile ilgili soruyu ekleyebiliriz.
Daha önce de belirttiğimiz gibi etkili empatik tepki ile ilgili sorulara yer verildiğini fakat 115 soruda etkili
empatik tepkinin çok açık olmadığını söyleyebiliriz.
Sonuç olarak rehberlik sorularının diğer derslere göre daha zor olduğunu, öğretmen adaylarının bu
soruları cevaplandırırken kendilerini bir rehber öğretmen olarak düşünmeleri gerektiğini, üst düzey aka-
demik bilgi öğrenmemeleri gerektiğini, soruları dikkatli okumalarının ve basit düşünmelerinin kendileri
için daha yararlı olacağını söyleyebiliriz.



KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                      72
                        2010        KPSS REHBERLİK SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

1.    Hacı Bektaş-i Veli’nin “Biz dile ve söze değil, öze            ÇÖZÜM
      ve hâle bakarız. Özünle, gözünle, sözünle ve işinle
      ol.” sözü, insancıl yaklaşıma göre aşağıdaki kav-             Sorunun seçenekleri incelendiğinde “B” seçeneğinde
      ramlardan en çok hangisiyle açıklanabilir?                    geçen “Ben hiçbir şeyden korkmam” ifadesinde bir çar-
                                                                    pıtma ve kendi özelliklerini tanıyamama, spontan davran-
      A) Tutarlılık                                                 mama dolayısıyla “yaşantılara kapalılık” söz konusudur.
      B) Empati                                                     Çünkü her insanın hayat mücadelesinde bir korkusu ol-
      C) Kendini gerçekleştirme                                     ması söz konusudur ve bu durum oldukça doğaldır. Bu
      D) Başarılı kimlik                                            nedenle sorunun doğru cevabı “B” seçeneğidir. Fakat
      E) Psikolojik sağlamlık                                       sorunun “A-C-D-E” seçeneklerine bakıldığında bireyin
                                                                    samimi ve doğal davranışlarını görmekteyiz. Bu durum
                                                                    ise “yaşantılara açık olmayı” ifade eder.
 ÇÖZÜM                                                                                                                 Cevap: B
Hacı Bektaş-i Veli’nin “Biz dile ve söze değil, öze ve hâle
bakarız. Özünle, gözünle, sözünle ve işinle ol.”sözü, in-           3.   Bazı anne babalar toplumun ideal kişi kavramını ve
                                                                         önemli değer yargılarını dikkate alarak çocukları için
sancıl yaklaşıma göre tutarlılık kavramıyla açıklanır. Çün-              bir umu seviyesi saptarlar. Çocuklar da bu beklenti-
kü bu söz bize tutarlı olmayı vermektedir. Sorunun diğer                 lere cevap verebilmek için öz tabiatlarını yadsımaya
seçenekleri incelendiğinde cevabın “A” olduğu anlaşıla-                  ve bastırmaya çalışırlar.
caktır.                                                                  İnsancıl psikologların bu durumu aşağıdaki ge-
                                                                         rekçelerden hangisine dayanarak eleştirmeleri
Empati: Kendini karşısındaki bireyin yerine koyarak,                     beklenir?
onun duygu ve düşüncelerini anlamaktır. Empati kurulan
                                                                         A)   İnsanın özü değişebilir.
kişiye geri bildirimde bulunulmalıdır; yani bireye, duygu-
                                                                         B)   İnsanın özünde sayısız özellikler bulunur.
larının ve bakış açısının anlaşıldığına dair bilgilendirme
                                                                         C)   İnsanların özleri birbirinden farklıdır.
yapılmalıdır.
                                                                         D)   İnsanın özü aslında iyidir.
Kendini gerçekleştirme: Bireyin kendi yeteneklerini so-                  E)   İnsanın özündeki istenmedik özellikler köreltile-
nuna kadar kullanarak, istediği yere gelebilme ve hedef-                      bilir.
lerine ulaşabilme isteği ve çabası olarak tanımlanabilir.
Başarılı kimlik: Bireyin kimlik krizini atlatması ve kendine         ÇÖZÜM
ait belli bir kimliğe bağlanmayı gerçekleştirmesidir.
                                                                    Bazı anne babalar toplumun ideal kişi kavramını ve
Psikolojik sağlamlık: İnsanın yoğun stres içindeyken                önemli değer yargılarını dikkate alarak çocukları için bir
bile fiziksel acıdan sağlıklı kalabilmesidir.                       umu seviyesi saptarlar. Çocuklar da bu beklentilere ce-
                                                                    vap verebilmek için öz tabiatlarını yadsımaya (inkar) ve
                                                 Cevap: A
                                                                    bastırmaya çalışırlar. Bu durumu insancıl psikologların
                                                                    “insanların özleri birbirinden farklıdır.” şeklinde eleştirme-
2.    İnsancıl yaklaşıma göre, bireyin içinden ya da çev-           si beklenir. Çünkü aileler çocukları için bir seviye belirler-
      reden gelen her türlü uyaranı çarpıtmadan algı-               ler; fakat çocuklar bu durumu bastırmaya çalışırlar. Bu
      lamasına, böylelikle kendisini anlayıp tanımasına             durum da bize her bir bireyin özlerinin birbirinden farklı
      “yaşantılara açık olma”, çarpıtarak algılamasına ise          olduğunu insanlar arasında bireysel farklılıklar bulundu-
      “yaşantılara kapalı olma” denilmektedir.
                                                                    ğunu göstermektedir. Sorunun “A-B-D-E” seçeneklerin-
      Buna göre, aşağıdakilerden hangisini söyleyen                 de belirtilen,
      bir kişi “yaşantılara kapalı” olarak tanımlanabi-             • İnsanın özü değişebilir.
      lir?                                                          • İnsanın özünde sayısız özellikler bulunur.
      A) Canım sıkılınca çarşıya çıkarım.                           • İnsanın özü aslında iyidir.
      B) Ben hiçbir şeyden korkmam.                                 • İnsanın özündeki istenmedik özellikler köreltilebilir.

      C) Diğer işleri değil de bu işi senin kadar iyi yapa-         Bunlar benlik kuramında var olan özelliklerdir. Fakat soru
          mam.                                                      kökünde belirtilen “Bazı anne babalar toplumun ideal
                                                                    kişi kavramını ve önemli değer yargılarını dikkate alarak
      D) Onu gördüğümde öfkeme hâkim olmaya çalışı-
                                                                    çocukları için bir umu seviyesi saptarlar. Çocuklar da bu
          yorum.
                                                                    beklentilere cevap verebilmek için öz tabiatlarını yadsı-
      E) Çok iyi hazırlansam sınavda kaygılanmayabili-
                                                                    maya ve bastırmaya çalışırlar.” ifadesi için söylenebilecek
          rim.                                                      bir eleştiri değildir.
                                                                                                             KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                               73
                          2010      KPSS REHBERLİK SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

                                                    Cevap: C                                                             Cevap: D
4.    Lise 2. sınıfta fen bilimlerini seçen öğrencilerin               6.   Fen lisesini bu yıl kazanıp farklı bir ilde öğrenim gör-
      fen ilgisine ilişkin gözlenen aşağıdaki durumlar-                     meye başlayan bir öğrenci sınıf rehber öğretmenine
      dan hangisi, “İlgiler geçirilen yaşantılarla artar.”                  “Okulda yeniyim, hiç arkadaşım yok. Oysa geldiğim
      İlkesini kesinlikle destekler?                                        yerde pek çok arkadaşım vardı. Burada herkes yeni
                                                                            ve birbirine yabancı. Halamlarda kalıyorum, evde
      A) 2. sınıftaki fen ilgisi ve genel başarı puanları ara-              yaşıtım yok. Kendimi çok yalnız hissediyorum.”
         sındaki korelasyonun, 1. sınıftakinden yüksek                      der.
         olması                                                             Bu sözleri söyleyen bir öğrenciye yapılabilecek
      B) 2. sınıfta fen alanını seçen öğrencilerin 1. sınıfta-              en uygun yardım aşağıdakilerden hangidir?
         ki genel başarı puanlarının, 2. sınıfta fen alanını                A) Psikolojik danışma almasını önerme
         seçmeyenlerinkinden yüksek olması                                  B) Folklor, müzik gibi ders dışı faaliyetlere yönelt-
      C) 2. sınıfta fen alanındaki öğrencilerin 1. ve 2. sı-                   me
         nıftaki fen ilgisi ve genel başarı puanları arasın-                C) Bir yurda taşınmasını teklif etme
         daki korelasyonun aynı kalmasına karşın, diğer                     D) Sınıfından onun için arkadaş bulmaya çalışma
         alanları seçenlerde düşmesi                                        E) Zamanla arkadaş edinebileceğini söyleme
      D) 2. sınıfta fen alanını seçen öğrencilerin fen ders-
         lerindeki puanlarının, 1. sınıftaki fen dersleri pu-
         anlarından yüksek olması                                       ÇÖZÜM
      E) 2. sınıfta fen ilgisi ölçeğinden alınan puanların 1.          Fen lisesini bu yıl kazanıp farklı bir ilde öğrenim görmeye
         sınıfta alınanlardan yüksek olması                            başlayan öğrenci sınıf rehber öğretmenine şunları söyle-
                                                                       mektedir: “Okulda yeniyim, hiç arkadaşım yok. Oysa gel-
  ÇÖZÜM                                                                diğim yerde pek çok arkadaşım vardı. Burada herkes yeni
                                                                       ve birbirine yabancı. Halamlarda kalıyorum, evde yaşıtım
Bir öğrencinin lise 1.sınıfta (geçmiş yaşantıları) geçirmiş
                                                                       yok. Kendimi çok yalnız hissediyorum.” der. Bu durumda
olduğu yaşantıları, onun ilerleyen yıllardaki (lise 2.sınıf)
                                                                       öğrencinin temel sıkıntısı kendini yalnız hissetme, sos-
ilgilerinin artmasını sağlayacaktır. Çünkü bireylerin ya-
                                                                       yal ortamlardan kendini uzak hissetme, kendi yaşıtlarıyla
şantıları ne yöndeyse ilgileri de o doğrultuda artacak ya
                                                                       birlikte olma isteği, arkadaşlarının hepsinin yeni olmaları
da değişecektir. Bu sebeple “E” seçeneğinde geçen “2.
                                                                       sebebiyle birbirlerini tanımamalarıdır. Bu sebeple öğrenci
sınıfta fen ilgisi ölçeğinden alınan puanların 1. sınıfta
                                                                       sosyal ortam ihtiyacı hissetmektedir. Öğrencinin sosyal
alınanlardan yüksek olması” ifadesi “İlgiler geçirilen
                                                                       ihtiyaçlarının karşılanabilmesi ve kendini yalnız hissetme-
yaşantılarla artar.” ilkesini destekler niteliktedir.
                                                                       mesi için sınıf rehber öğretmeninin öğrenciyi okul içinde
                                                    Cevap: E           örtük programlara yani “folklor, müzik gibi ders dışı fa-
                                                                       aliyetlere yöneltmesi” gerekmektedir. Bu sebeple doğ-
                                                                       ru cevap “B” seçeneğidir.
5.    Aşağıdaki mesleki gelişim görevlerinden hangisi
                                                                                                                         Cevap: B
      bir kimsenin kendini kabulüyle yakından ilgili-
      dir?

      A)   Üst okullara giriş koşullarını inceleme                     7.   Holland’a göre bireyler kişilik tiplerine uygun mes-
      B)   İlgi duyulan meslekleri inceleme                                 lekler seçmektedirler. Holland altı kişilik tipi tanım-
      C)   Meslek değerleri geliştirme                                      lamaktadır: Gerçekçi, aydın, sosyal, gelenekçi, gi-
      D)   Erişilebilir meslek hedefleri belirleme                          rişimci ve artistik. Aydın tipler beden güçleri yerine
                                                                            zihin güçlerini kullanmayı isteyen, esnek düşünceli,
      E)   Meslek hedefleriyle ilgili faaliyetlere yönelme
                                                                            sabırlı, ısrarcı, bilimsel faaliyetlere ilgi duyan, ba-
                                                                            ğımsız kimselerdir. Sosyal tipler ise başkalarıyla bir
  ÇÖZÜM                                                                     arada bulunmaktan, onlara yardım etmekten, ikna
                                                                            etmekten, insanları ve duygularını anlamaya çalış-
Kendini kabul; bir bireyin kendi özelliklerini, yeterlilikleri-             maktan hoşlanırlar. Her iki tipin de başarma güdüle-
ni, kapasitesini, ne istediğini, neleri yapıp neleri yapama-                ri yüksektir.
yacağını bilmesi ve kendi özelliklerini kabul etmesi du-                    Buna göre, hem aydın hem de sosyal tip özellik-
rumudur. Dolayısıyla sorunun seçenekleri incelendiğinde                     lerini aşağıdaki meslek üyelerinden hangisinde
“D” seçeneğinde belirtilen “Erişilebilir meslek hedefleri                   görme olasılığı en fazladır?
belirleme” kişinin kendini kabulüyle yakından ilgilidir.                    A) Doktor                 B) Jeolog
Çünkü birey kendi kabulleri doğrultusunda erişebileceği                     C) Ressam                 D) Kimyager
mesleki hedefler belirleyecektir.                                           E) Muhasebeci
KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                  74
                          2010         KPSS REHBERLİK SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

 ÇÖZÜM                                                                      ÇÖZÜM
Holland’ın kişilik kuramı: Meslek seçiminin, bireyin kişili-               6. Sınıf öğrencisi Hülya ve cinsel tacize uğrayan diğer
ği ile çevresinin uyumu sonucu gerçekleştiğini ifade eder.                 öğrencilerin ailelerinin çocuklarını okula göndermemesi
Meslek, kişiliğin iş dünyasındaki ifadesidir. 6 tip kişilik vardır.        üzerine rehber öğretmenin diğer öğrencilerde ve veliler-
1. Gerçekçi tipler: Kas ve bedene yönelik işleri tercih                    de aynı durumun oluşmaması için veliler ve öğrencilerle
ederler. Çiftçiler, ormancılar, polisler, beden eğitimi öğret-             yapacağı toplantılara ilişkin planlar yapması bir önleyici
menleri, denizciler vs.                                                    rehberliktir. Önleyici rehberlikte bir problem durumu ya-
2. Aydın tipler: Yapmaktan çok düşünmeyi severler. Dok-                    şanmadan problem alanlarıyla ilgili rehber öğretmen tara-
tor, biyolog, hakim, veteriner, kimyager, mühendis vs.                     fından öğrenci, veli, öğretmen ve yöneticilere bilgi verme,
3. Sosyal tipler: Halkla ilişkiler personeli, öğretmenler,                 toplanlar düzenleme, önlem alma söz konusudur.
doktorlar, psikolojik danışmanlar vs.                                      Geliştirici rehberlik: Bireyin tüm yönleriyle geliştirilmesi
4. Gelenekçi tipler: Kurallara bağlı, tertip düzen meraklı-                ve içinde bulunduğu gelişim dönemi ödevlerinin kazan-
sı kişilerdir. Muhasebeci, bankacı, sekreter vs.                           dırılmasıdır.
5. Girişimci tipler: İnsanları ikna etmeyi ve yönetmeyi                    Ayarlayıcı rehberlik: Eğitim-öğretim dönemi başında sı-
severler. Satıcılar, komisyoncular, politikacılar ve avukat-               nıf öğretmeninin okul rehber öğretmeniyle işbirliği yapa-
lar vs.                                                                    rak, öğrencilerin gelişimsel özellikleri ve ihtiyaçları hak-
6. Sanatçı tipler: Müzisyenler, ressamlar, yazarlar vs.                    kında bilgi alarak eğitim programlarını düzenlemesidir.

Şıklarda verilen meslek grupları değerlendirildiğinde,                     Tamamlayıcı rehberlik: Eğitim-öğretim süreci içinde
                                                                           eğitim programlarında meydana gelen aksaklıkların reh-
Muhasebeci: Gelenekçi tipler
                                                                           berlik programlarıyla giderilmesidir.
Kimyager: Aydın tipler
                                                                           Uyum sağlayıcı rehberlik: Bireyin okula, çevresine, mes-
Ressam: Sanatçı tipler
                                                                           lek alanlarına, ilgi, tutum, yetenek alanlarına, üst eğitim
Jeolog: Aydın tipler                                                       kurumlarına, alana, bölüme uyumunun sağlanmasıdır.
Doktor: Sosyal tipler/Aydın tipler                                                                                    Cevap: A
kategorilerine dahil oldukları görülür.
Buna göre doğru cevap A seçeneğidir.
                                                       Cevap: A
                                                                           9.    Rehber öğretmenin öğrenciler için planladığı
                                                                                 toplantılar aşağıdaki rehberlik çalışmalarından
 8. VE 9. SORULARI AŞAĞIDAKİ PARÇAYA GÖRE
                                                                                 hangisiyle açıklanabilir?
 CEVAPLAYINIZ.
                                                                                 A) Duruma alıştırma         B) Vaka incelemesi
Devletin verdiği yardımlarla kız çocuklarının okula de-
vamlarının sağlanabildiği bir bölgede yaşayan İlköğretim                         C) Vaka konferansı          D) İzleme hizmeti
6. sınıf öğrencisi Hülya, okul rehber öğretmenine, mü-                           E) Grup rehberliği
dür yardımcısının kendisine cinsel tacizde bulunduğunu
anlatır. Rehber öğretmen sayesinde olay yargıya taşınır                     ÇÖZÜM
ve aynı okulda başka öğrencilerin de tacize uğradıkları
saptanır. Bunun sonucunda Hülya ile aynı sınıfta öğre-                     Rehber öğretmenin öğrenciler için planladığı toplantılar
nim gören bazı kız öğrencileri, aileleri okula göndermez.                  grup rehberliği ile açıklanır. Grup rehberliğinde bir danış-
Bu durumu fark eden rehber öğretmen, diğer velilerde                       manın aynı anda birden fazla danışanla(öğrenciyle)
ve öğrencilerde aynı endişelerin oluşmasını istemez. Bu                    çalışması söz konusudur. Grup rehberlik etkinliklerinden,
amaçla da veliler ve öğrencilerle yapacağı toplantılara                    bilgi verme gibi, uygulanması özel uzmanlık gerektirme-
ilişkin planlar yapar.                                                     yenler, rehberlik saatlerinde sınıf rehber öğretmenlerince
                                                                           de uygulanabilir. Söz konusu etkinliklerden uygulanma
8.    Rehber öğretmenin velilerle yapacağı görüş-                          alanında teknik beceri ve uzmanlık gerektirenler ise psi-
      meler rehberliğin öncelikle hangi işlevine yö-                       kolojik danışmanlar tarafından uygulanır.
      neliktir?                                                            Duruma alıştırma: Oryantasyon hizmetleri öğrencile-
      A) Önleyici                     B) Geliştirici                       re okulu, okulda bulunan olanakları veya okulun yakın
      C) Ayarlayıcı                   D) Tamamlayıcı                       çevresini tanıtmak amacıyla düzenlenen çalışmaları
      E) Uyum sağlayıcı                                                    kapsar.
                                                                                                                   KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                      75
                          2010    KPSS REHBERLİK SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

Vaka incelemesi: Vak’a incelemesi, bir kimsenin çe-                  ÇÖZÜM
şitli özellikleri hakkında mümkün olduğu kadar ayrıntılı
bilgi toplama ve bunları anlamlı bir biçimde bütünleş-              Sınıf öğretmeni Rukiye Hanımın ailesinde şiddet gören
tirme işlemidir. Vak’a incelenmesi, genellikle öğrenme              Kübra’nın okul rehber öğretmeniyle görüşmesini istemesi
sosyal ve kişisel uyum güçlüğü gösteren, kısacası                   üzerine Kübra bu konuda konuşmak istemez ve rehberlik
davranış yönünden özel ilgi gerektiren öğrenciler üze-              servisine gitmek istemediğini söyler. Eğer Rukiye Hanım
rinde yapılır.                                                      öğrencisine okul rehber öğretmeniyle görüşmesi konu-
                                                                    sunda ısrar etseydi gönüllülük ilkesine aykırı davranmış
Vaka konferansı: Bir vakanın, vaka incelemesinde
                                                                    olurdu. Rukiye Hanım okul rehber öğretmeninden öğren-
kullanılan metotla, birden fazla uzmandan oluşan bir
                                                                    ciyle görüşmesini isterse gönüllülük ilkesine aykırı dav-
grup tarafından incelenme işine vaka konferansı denir.              ranmadan örencisine yardım etmiş olur.
Bu, diğer bir ifade ile, vaka konsültasyonudur. Genel-
                                                                                                                     Cevap: C
likle, okulun baş danışmanı, incelenen problemli öğ-
rencinin öğretmeni, psikiyatrist, psikolog ve okul dok-
torundan oluşan gruptaki her bir üyenin kendine özgü
bilgi ve ustalıklardan ortaklaşa yararlanarak incelenen
vaka, etraflı tahlil ve teşhis edilir. Gerekli tedavi yakla-        11. Aşağıdaki sorulardan hangisi bir öğrencinin duy-
                                                                        gularından söz etmesini sağlamada en etkilidir?
şımı önerilir. Görüldüğü gibi, vaka konferansı, çeşitli
                                                                        A) Annene karşı hissettiğin bu duyguların sence
uzmanlardan oluşan grup dinamizminden yararlan-
                                                                           kaynağı nedir?
maktadır. Tıp alanında ve psikolojik yardım merkezle-
                                                                        B) Sen bu durum karşısında neler hissediyorsun?
rinde çok kullanılan bir tekniktir.
İzleme hizmeti: Özellikle yöneltme ve yerleştirme                        C) Bu duyguların seni nasıl yıprattığının farkında
hizmetleri sonucunda öğrencilerin yerleştirildikleri                        mısın?
programlar, etkinlikler, üst okullar ya da iş ve meslek                  D) Duygularını daha uygun şekilde açıklamanın
alanlarındaki başarı durumlarının ve yaşadıkları uyum                       yollarını düşündün mü?
güçlüklerinin incelenmesi bir izleme çalışmasıdır. Bu                    E) Nasıl bir haksızlığa uğradığını arkadaşınla tartış-
tür bir izleme çalışmasından elde edilecek bilgiler,                        mayı denedin mi?
okulda yürütülmekte olan yöneltme ve yerleştirme
hizmetleri için geri-bildirim niteliği taşıyarak, hizmet-            ÇÖZÜM
lerin kalitesinin artmasına neden olacaktır.
                                                                    Bir öğrencinin duygularından söz etmesini sağlamada
                                                 Cevap: E
                                                                    en etkili yöntem açık uçlu bir soru yöneltmektir. Sorunun
                                                                    seçenekleri incelendiğinde “A-C-D-E” seçeneklerindeki
10. İlköğretim 6. sınıf öğretmeni Rukiye Hanım, sınıfa              sorularda öğrencinin cevabının sınırları bellidir ve ce-
    bu yıl katılan öğrencisi Kübra’nın ailesinde şiddet             vapları kısadır. Fakat “B” seçeneğindeki “Sen bu durum
    gördüğünü fark eder. Okul çıkışında, Rukiye Ha-
                                                                    karşısında neler hissediyorsun?” sorusu açık uçludur ve
    nım Kübra ile konuşur ve okul rehber öğretmeniyle
    görüşmesini ister. Kübra ise bu konuda konuşmak                 öğrencinin her şekilde cevap vermesine, dilediği kadar
    istemez ve rehberlik servisine gitmek istemediğini              konuşmasına, tüm duyuşsal ifadelerini ortaya koyması-
    söyler.                                                         na, kendini dilediği gibi ifade etmesine fırsat veren soru
      Rukiye Hanım aşağıdakilerden hangisini ya-                    tipidir. Bu soru tipi rehberlik ve psikolojik danışmada sık-
      parsa gönüllülük ilkesine aykırı davranmadan                  lıkla kullanılan soru tipidir.
      Kübra’ya yardım etmiş olur?                                                                                    Cevap: B
      A) Sıra arkadaşına sorunu anlatır, ondan birlikte
         Kübra’yı ikna etmek için yardım isteyebilir.               12. İnsancıl yaklaşımı benimseyen öğretmenler, öğ-
      B) Rehberlik servisine gitmezse ailesiyle konuş-                  rencilerinde aşağıdakilerden hangisini geliştir-
                                                                        meyi amaçlar?
         mak zorunda kalacağını söyleyebilir.
      C) Rehber öğretmenden öğrenciyle görüşmesini                       A) Kendi duygularından çok, başkalarının duygula-
         isteyebilir.                                                       rını anlamayı
      D) Kübra’yı rehberlik servisine götürüp rehber öğ-                 B) Sosyal beklentilere uygun davranmayı
         retmene sorunu anlatabilir.                                     C) Mutlu ve başarılı olan kişileri model almayı
      E) Kübra’yı zorlamaz, sorununu anlatacağı ve reh-                  D) Kendi duygu ve davranışlarının sorumluluğunu
         ber öğretmenle görüşmek isteyeceği güne ka-                        almayı
         dar bekler.                                                     E) İçgüdülerine uygun davranmayı
KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                               76
                        2010           KPSS REHBERLİK SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

    ÇÖZÜM                                                             13. Babam bana, annem ise ağabeyime düşkündür.
                                                                          Annem ağabeyime hayrandır. Onunla çok gururla-
                                                                          nır; oysa benim hiçbir başarıma önem vermez. San-
İnsancıl yaklaşımın en temel amacı insanın kendini ger-
                                                                          ki benim varlığımın farkında değil.
çekleştirmesini sağlamaktır. İnsancıl yaklaşımı benimse-                   Yukarıdaki sözleri söyleyen bir öğrenci, o anda
yen bir öğretmen öğrencisinde öncelikle “Kendi duygu                       özellikle aşağıdakilerden hangisini ifade etmeye
                                                                           çalışmaktadır?
ve davranışlarının sorumluluğunu almayı” sağlayarak
                                                                           A)   Babasının sevgisinden duyduğu mutluluğu
öğrencisinin kendini gerçekleştirmesini sağlar. Bu ne-
                                                                           B)   Evlat ayırımından duyduğu hoşnutsuzluğu
denle sorunun doğru cevabı D seçeneğidir. İnsancıl yak-                    C)   Ağabeyine duyduğu kıskançlığı
laşımın diğer özellikleri şunlardır:                                       D)   Evde kendini yalnız ve terk edilmiş hissettiğini
•    İnsanın en temel güdüsü kendisini gerçekleştirme-                     E)   Annesinden ilgi ve şefkat görme isteğini

     sidir.
•    İnsan bir bütündür ve davranışları bir bütünlük için-             ÇÖZÜM
     de incelenmelidir.                                               Babam bana, annem ise ağabeyime düşkündür. Annem
•    Eğitim faaliyetleri öğrenci merkezli olarak düzenlen-            ağabeyime hayrandır. Onunla çok gururlanır; oysa benim
     melidir.                                                         hiçbir başarıma önem vermez. Sanki benim varlığımın
•    İnsanın doğası iyidir. İnsan doğuştan iyi ve güzel               farkında değil. Bu sözleri söyleyen öğrenci, annesinin
                                                                      ağabeyine gösterdiği ilgi ve şefkati aynı şekilde annesin-
     değerlere sahiptir.
                                                                      den kendisi de görmek istemektedir. Çünkü öğrenci bu
•    Kötü özellikler (kıskançlık vs.) iyi özellikler engellen-        isteğini “Annem ağabeyime hayrandır. Onunla çok gurur-
     diği için ortaya çıkar.                                          lanır; oysa benim hiçbir başarıma önem vermez. Sanki
•    Her bireyin kendine özgü bir kişiliği ve çevreyi algı-           benim varlığımın farkında değil.” sözleriyle dile getirmek-
     lama biçimi vardır.                                              tedir.
                                                                                                                        Cevap: E
•    Bireyi anlamak ve davranışlarına yön vermek için bu
     özellikleri göz önünde bulundurmalıdır.
•    Davranış bozukluklarının nedeni engellenmedir.
•    Eğitim bireyin kişisel gelişimini amaçlamalıdır ve bi-           14. KPSS’ye hazırlanan Filiz ile arkadaşı Nilgün arasın-
     reyin doğasına uygun etkinlikleri yerine getirmelidir.               da şöyle bir konuşma geçer:

•    Birey özgür bir varlıktır ve kendi tercihlerini kendisi               Filiz: Çok çalıştığım hâlde denemelerden hâlâ iste-
                                                                           diğim puanları alamıyorum.
     yapabilir.
                                                                           Nilgün: Yeterince çalışmıyor olabilir misin? (I)
•    Bireyin motivasyonunda içsel uyarıcılar daha etkili-                  Filiz: Aslında çok çalışıyorum ancak sınav sırasında
     dir. (Yıldız – puan yerine yapabiliyorum, başarabili-                 hiçbir şey hatırlamıyorum.
     yorum gibi)                                                           Nilgün: Seni anlamadığımı sanma ama sen hep
•    Rehberlik, bireyde doğuştan bulunan iyi ve doğruyu                    böyle söyler, sonuçlar açıklandığında da yüksek
                                                                           puanlar alırsın. (II)
     seçme gücünü harekete geçirir.
                                                                           Filiz: Beni anlamak yerine yatıştırmak istiyorsun.(III)
•    Bireye saygı ilkesi esastır.                                          Nilgün: Seni çok iyi anlıyorum. (IV)
•    Bireylerde, yaşantıları düzenleyen, tepkileri belirle-                Bence kendine de fazla yüklenme. (V)
     yen bir benlik kavramı vardır. Benlik, bireyin kendi-                 Bu diyalogdaki ifadelerden hangilerinde etkili bir
     ni nasıl gördüğüdür. (Kendini güzel – çirkin – uzun                   empatik tepki verilmiştir?
     veya kısa görmek vs.)                                                 A) Yalnız I       B) Yalnız II     C) Yalnız III
                                                                           D) II ve IV       E) IV ve V
•    Bireylerde bulunan doğal öğrenme isteği harekete
     geçirilmelidir.
                                                                       ÇÖZÜM
•    Bireylere tarafsız yaklaşılmalıdır.
•    Koşulsuz kabul ilkesi uygulanmalıdır.                            Empati: Kendini karşısındaki bireyin yerine koyarak,
                                                                      onun duygu ve düşüncelerini anlamaktır. Empati kurulan
•    Hümanist yaklaşımın üzerinde durduğu diğer bir
                                                                      kişiye geri bildirimde bulunulmalıdır yani bireye, duygu-
     rehberlik türü akran rehberliğidir.
                                                                      larının ve bakış açısının anlaşıldığına dair bilgilendirme
                                                   Cevap: D           yapılmalıdır.
                                                                                                              KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                 77
                          2010     KPSS REHBERLİK SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

Soruda geçen Filiz ve arkadaşı Nilgül arasında geçen                 16. Bir sınıfa uygulanan “Kimdir Bu?” tekniğinin sonuç-
diyaloglar incelendiğinde çok açık bir empatik yaklaşım                  ları aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tabloda öğrenci
                                                                         kendisini seçmişse (+), başkası tarafından seçil-
olmamakla birlikte Nilgün’ün empatik yaklaşımda bulun-
                                                                         mişse (/) ile gösterilmiştir. İncelenen nitelikler ba-
ması gerekirken Filiz, Nilgüne karşı empatik yaklaşımda                  kımından öğrencinin kendisi ve diğer öğrencilerin
bulunarak kendisini arkadaşının yerine koymuş ve ar-                     değerlendirmeleri arasındaki tutarlılık (/+) ise bireyin
                                                                         bağdaşım hâli hakkında bilgi vermektedir.
kadaşının kendini anlama yerine yatıştırmaya çalıştığını
söylemiştir. Soruda geçen diğer diyaloglarda empatik
                                                                                                       ÖĞRENCİLER
anlayış gözlenmemektedir.                                                     SORULAR
                                                                                                K     L    M     N      T      R
                                                  Cevap: C
                                                                           Sınıfta herkesle
                                                                           şakalaşmaktan                          +    ////+   +
                                                                           hoşlanan
                                                                           Arkadaşlarına
                                                                           karşı her zaman     ///+   +     +           ///    +
                                                                           saygılı olan
                                                                           Sınıftaki en
                                                                                               //+    +     /          //+     +
15. “Rahmetli dedemden hatıra kalan kol saatimi kay-                       başarılı kişi
    bettim, moralim çok bozuk.” diyen bir öğrenciye                        Sessizce oturan
    verilebilecek aşağıdaki yanıtlardan hangisi etkili                     kimseyle konuş-     ///+         +
                                                                           mayan
    bir empatik tepkiye örnektir?
      A) Dedenle arandaki önemli bir bağı kaybetmiş gi-                    Sınıfta arka-
                                                                           daşlarına zarar            //         ///
           bisin.                                                          veren
      B) Bence bunu kendini derslere vererek unutabilir-                   Çabuk heyecan-
                                                                                                      //   ///   /+
           sin.                                                            lanan ve telaşlı
      C) Paniğe kapılmadan önce saati iyice aramalısın.                   Tabloya göre aşağıdakilerden hangisi söylene-
      D) Saati nerede, nasıl kaybettiğini düşünsen iyi                    mez?
           olur.                                                          A) N, kendisini şakacı olarak algılasa da, arkadaş-
      E) Saatin olmayınca vakti bilemeyeceğine üzülü-                        ları şakalarını zarar verici bulmaktadır.
           yorsun.                                                        B) Bağdaşım düzeyi en yüksek olan öğrenci R’dir.
                                                                          C) Sınıfın en içe kapanık öğrencisi K’dir.
                                                                          D) En popüler öğrenci T’dir.
  ÇÖZÜM
                                                                          E) Arkadaşları L’yi, kendini gördüğünden farklı de-
Empati: Kendini karşısındaki bireyin yerine koyarak, onun                    ğerlendirmektedir.

duygu ve düşüncelerini anlamaktır. Empati kurulan kişiye
geri bildirimde bulunulmalıdır yani bireye, duygularının ve           ÇÖZÜM
bakış açısının anlaşıldığına dair bilgilendirme yapılmalıdır.
                                                                     Yukarıdaki tablo incelendiğinde bireyin kendini seçme(+),
ÖRNEK: Babası hasta olan çocuğa “Onu kaybetmekten                    başkası tarafından seçilme (/), öğrencinin
korkuyorsun” demek. Kız arkadaşından ayrılan bir gence
                                                                     kendisi ve diğer öğrencilerin değerlendirmeleri arasında-
“Kız arkadaşının terk etmesine üzülüyorsun” demek. So-               ki tutarlılık (/+)durumu incelendiğinde R öğrencisinin sa-
runun seçenekleri incelendiğinde . “Rahmetli dedemden                dece kendini seçtiğini başkaları tarafından seçilmediğini,
hatıra kalan kol saatimi kaybettim, moralim çok bozuk.”              başkalarının da kendisini seçmediğini görmekteyiz. Bu
diyen bir öğrenciye verilebilecek en etkili empatik davra-           durum R öğrencisinin bağdaşım( tutarlılık) düşük olduğu-
nış “A” seçeneğinde geçen “Dedenle arandaki önemli                   nu göstermektedir. Bu nedenle “B” seçeneğinde belirti-
bir bağı kaybetmiş gibisin” ifadesidir. Sorunun “B-C-                len “Bağdaşım düzeyi en yüksek olan öğrenci R’dir” ifa-
                                                                     desi söylenemez. Buna karşın “A-C-D-E” seçeneklerinde
D-E” seçeneklerinde empatik anlayış söz konusu değil-
                                                                     belirtilen ifadeler tablodaki veriler için doğru ifadelerdir.
dir. Çünkü bu seçeneklerde empatik anlayış yerine akıl
                                                                     Çünkü, “A” seçeneğinde N öğrencisi kendini sınıfta her-
verme, görüş belirtme davranışları söz konusudur.
                                                                     kesle şakalaşan biri olarak görürken arkadaşlarından 3
                                                  Cevap: A           kişi şakalarını zarar verici bulmaktadır.
KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                78
                       2010        KPSS REHBERLİK SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

“C” seçeneğinde sınıfın en içe kapanık öğrencisi K’dir.              18. VE 19. SORULARI AŞAĞIDAKİ PARÇAYA GÖRE
Çünkü K öğrencisi kendini arkadaşlarına karşı her zaman              CEVAPLAYINIZ.
saygılı olan, sınıfta en başarılı kişi, sessizce oturan, kim-
seyle konuşmayan olarak görürken 8 arkadaşı da onu
aynı şekilde görmüştür. Dolayısıyla K öğrencisi sınıfın en           Lise 1. sınıfların tanıtım ve yönlendirme dersine giren Gü-
içe kapanık öğrencisidir.                                            lay Hanım yıl sonunda gruba mesleki ilgi envanteri uygu-
“D” seçeneğinde En popüler öğrenci T’dir denilmekte-                 lamış ve 1. sınıftaki not ortalamasına ve envanter sonu-
dir. Çünkü T öğrencisi kendini sınıfta herkesle şakalaş-             cuna göre Meryem’i eşit ağırlık alanına yönlendirmiştir.
maktan hoşlanan biri olarak görürken 4 arkadaşı da onu
                                                                     Meryem ise en yakın arkadaşı sayısal bölümü tercih ettiği
aynı şekilde görmüştür. T öğrencisi kendini arkadaşlarına
                                                                     için ve notları da yeterli olduğundan sayısal alanı tercih
karşı saygılı görmezken, 3 arkadaşı onun arkadaşlarına
karşı saygılı olduğunu düşünmüşlerdir. T öğrencisi kendi-            etmiştir. Lise 4. sınıfa geçtiğinde ise yeniden eşit ağırlık
ni sınıfın en başarılı öğrencisi olarak görürken, 2 arkadaşı         alanını tercih etmiş ve Gülay Hanım’a, yaz tatilinde izledi-
daha onu sınıfın en başarılı öğrencisi olarak görmüştür.             ği bir filmden sonra bankacı olmanın tam kendisine göre
Bu durum T öğrencisini sınıfın en popüler öğrencisi yap-             olduğunu söylemiştir.
mıştır.
“E” seçeneğinde belirtilen “Arkadaşları L’yi, kendini gör-
düğünden farklı değerlendirmektedir” ifadesi doğrudur.
                                                                     18. Buna göre, Meryem’le ilgili aşağıdaki ifadeler-
Çünkü L öğrencisi kendini arkadaşlarına karşı her zaman                  den hangisi doğrudur?
saygılı olan ve sınıfta en başarılı kişi olarak görürken,
arkadaşları L öğrencisini sınıfında arkadaşlarına zarar                   A) Meryem meslek seçiminde akılcı karar vereme-
veren, çabuk heyecanlanan ve telaşlı biri olarak görmüş-                      diğinden bu kararı onun yerine öğretmeni aile-
lerdir.                                                                       siyle birlikte almalıdır.

                                                  Cevap: B                B) Meryem başlangıçta sosyal ihtiyaçlara dayalı
                                                                              alan seçerken son sınıfta kendini gerçekleştir-
                                                                              me ihtiyacını ön planda tutmaktadır.
17. Rehberlikte bireyin kendisi hakkında bilgi ver-                       C) Meryem mesleki açıdan fantezi (hayal) döne-
    mesine dayalı, birden fazla türde puan veren                              minde bulunduğundan farklı alanlara ilgi duy-
    envanterlerin kullanılmasının temel amacı aşa-                            maktadır.
    ğıdakilerden hangisidir?
                                                                          D) Meryem’in mesleki olgunluk düzeyi düşük oldu-
     A) Öğrencilerin belli derslerdeki başarısızlık neden-                    ğundan özdeşime dayalı alan seçmektedir.
        lerini ortaya koymak                                              E) Meryem’in kişilik tipleri ayrıştığından lise 4’te
     B) Öğrencilerin başarı düzeylerini yaşıtlarınınkiyle                     araştırıcı kişilik tipine uygun bir mesleğe yönel-
        karşılaştırmak                                                        mektedir.
     C) Öğrencinin gelecekte belli bir alanda ne derece
        başarılı olacağını yordamak
     D) Öğrencinin çeşitli nitelikleri üzerinde düşünme-              ÇÖZÜM
        sini sağlamak
     E) Öğrenciye yapılan rehberlik hizmetlerinin etkisi-            Meryem lise 1. sınıftaki not ortalamasına ve envanter
        ni değerlendirmek                                            sonucuna göre eşit ağırlık alanına yönlendirilmiştir. Fa-
                                                                     kat yakın arkadaşı sayısal bölümü tercih ettiği için ve
 ÇÖZÜM
                                                                     notları da yeterli olduğundan sayısal alanı tercih etmiştir.
Rehberlikte bireyin kendisi hakkında bilgi vermesine da-             Bu durum mesleki olgunluk düzeyinin düşük olduğunu
yalı olarak kullanılan başlıca teknikler anket, problem ta-          göstermektedir. Meryem lise 4. sınıfa geçtiğinde ise ye-
rama listesi, otobiyografi, arzu listesi, zaman cetvelidir.          niden eşit ağırlık alanını tercih etmiş, tanıtım ve yönlen-
Bu envanterler birey hakkında birden fazla türde puan
                                                                     dirme dersine giren Gülay Hanım’a, yaz tatilinde izlediği
veren envanterlerdir. Bu envanterlerin kullanılmasındaki
                                                                     bir filmden sonra bankacı olmanın tam kendisine göre
temel amaç ise öğrencinin çeşitli nitelikleri üzerinde dü-
şünmesini sağlamaktır. Bu nedenle “D” seçeneği doğ-                  olduğunu söylemiştir. Bu durum ise Meryem’in özdeşime
rudur. Diğer seçenekler bu envanterlerin kullanımındaki              dayalı(model alma-taklit etme) meslek ve alan seçtiğini
temel amacı karşılamadığı için yanlıştır.                            göstermektedir.

                                                  Cevap: D                                                             Cevap: D
                                                                                                             KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                79
                          2010      KPSS REHBERLİK SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

19. Marcia’nın kimlik statüleri düşünüldüğünde,
    Meryem’in kimlik statüsü aşağıdakilerden han-
    gisi olabilir?

      A)   İpotekli
      B)   Askıya alma (moratoryum)
      C)   Dağınık
      D)   Ters (zıt)
      E)   Başarılı


  ÇÖZÜM
Marcia’nın kimlik statüleri düşünüldüğünde, Meryem’in
kimlik statüsü Dağınık Kimlik Statüsüdür.
Dağınık kimlik statüsünde olan bireyler, herhangi bir din,
politika, felsefe, cinsiyet rolüne ya da mesleksel veya ki-
şisel davranış ölçütlerine bağlanmamışlardır. Söz konusu
bireyler, yönelebilecekleri bu alanlara ilişkin bir kimlik kri-
zi yaşantısı geçirmemiş, araştırma dönemi yaşamamış,
yeniden değerlendirme yapmamış ve seçenekleri değer-
lendirmemişlerdir. En az gelişmiş kimlik statüsü olan bu
statü, genellikle erken ergenlik dönemlerinde görülmek-
tedir. Bu nedenle sorunun doğru cevabı “C” seçeneğidir.
Sorunun diğer seçenekleri incelendiğinde;
İpotekli (Erken Bağlanmış Kimlik Statüsü): Üçüncü bir
kimlik statüsü de erken bağlanmadır. Erken bağlanma,
başka seçeneklere ilişkin hiçbir araştırma yapmaksızın
ya da başka seçeneklere ilişkin çok az araştırmayla ço-
cukluk yıllarındaki değerlerine sıkıca bağlanan ergenleri
tanımlamaktadır. Erken bağlanan ergenler, herhangi bir
kriz yaşamadan çeşitli meslek ve ideolojilere bağlan-
makta ancak bu bağlanmalar, ergenin kendi araştırma-
ları sonunda gerçekleştirdiği seçimlere değil, genellikle
anne babanın sunduğu seçimlere dayanan bağlanmalar
olmaktadır. Örneğin küçük yaşlarda evlenme veya bir us-
tanın yanında küçük yaşta işe başlama.
Moratoryum: Yönelimlerin belirsizce ortaya çıkmaya
başladığı statü bekleme (moratoryum) statüsüdür ve bir
irdeleme dönemidir. Bu statü de, kesin yönelmelerin ya-
pılmasından önceki seçeneklerin araştırıldığı dönemdir.
Bekleme kavramı, ergenliğin bu özelliğini belirtmek üzere
de kullanılmaktadır. Bazen ergenlik başlı başına bir bek-
leme statüsü olarak da görülmektedir.
Ters (zıt) Kimlik: Kimlik karmaşası yoğun olan ergen bu
rahatsızlık duygusundan kurtulmak için, toplumsal bek-
lentilerin tam karşıtı olan rolleri ve idealleri benimser
Başarılı Kimlik: Kimlik statülerinden biri, başarılı kim-
lik statüsüdür. Bu döneme ulaşmış birey, seçenekleri
irdelediği bir dönemi geçmiş ve belirli yönelimleri ger-
çekleştirmiş demektir.
                                                   Cevap: C



KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                  80
2010   KPSS PROGRAM GELİŞTİRME SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ




2010 KPSS
 PROGRAM
GELİŞTİRME
SORU VE ÇÖZÜMLERİ




                                                  KPSS / Genel Kültür
                                                 KPSS / Eğitim Bilimleri
                         81
                2010      KPSS PROGRAM GELİŞTİRME SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

                          2010 KPSS PROGRAM GELİŞTİRME SORULARINA
                                  UZMAN GÖZÜYLE BİR BAKIŞ
    2010 KPSS’de program geliştirme sorularına baktığımızda beklenilenin dışında önemli bir farklılık
olmadığını görmekteyiz. Sadece yaygın eğitim olarak sorulması gereken bir sorunun halk eğitimi şeklin-
de sorulduğunu görmekteyiz. Bu soru dışındaki sorulan diğer soruların 2008 ve 2009 yıllarından farklı
olmadığını, güçlük düzeylerinin benzer olduğunu söyleyebiliriz.
     Soruların genel yapısına bakıldığında birkaç soruda en doğru cevabı gerektiren soruların olduğunu
görmekteyiz. Bununla birlikte soruların dağılımına baktığımızda konulara göre dengeli bir dağıtım ya-
pıldığını da söylemek yanlış olmayacaktır.
     2010 KPSS’de program geliştirme alanında temel kavramlardan bir soru sorulmuştur. Bu tarz soru
her yıl bir tane sorulmaktadır ve sonraki yıllarda da sorulmaya devam edecektir. Halk eğitimi sorusu
yukarıda da belirttiğim gibi yaygın eğitim olarak sorulmalıydı. Çünkü İngilizce kursları halk eğitim mer-
kezleri bünyesinde yaygın eğitim kapsamında verilen kurslardır. Bu nedenle bu sorunun cevabı yaygın
eğitim olsaydı çok daha isabetli olacaktı. Son yıllarda uygulanan eğitim programlarında örtük prog-
ramların etkinliği artırılmıştır. Bu nedenle son üç yıldır örtük program sorusu sorulmaktadır. Bu durum
beklenen bir durumdu ve beklentiye uygun olarak da bu konudan yine bir tane soru sorulmuştur. Yeni
ilköğretim programlarında 2010-2011 yılı itibariyle ilköğretim birinci kademede ders saatlerinde azal-
ma meydana gelecek ve boş zaman etkinlikleri olarak ders saatleri konulacaktır. Bu durumda da örtük
programların ön plana çıkmasını sağlayacaktır. Dolayısıyla önümüzdeki yıllarda da örtük program so-
rusu sormaya devam edeceklerdir. Geçmiş yıllarda olduğu gibi program geliştirmenin kuramsal temel-
lerinden bir soru sorulmuştur. Bu soru da önceki yıllardan öğrencilerimizin hazırlıklı olduğu, beklediği,
güçlük düzeyi düşük bir sorudur.
     Program geliştirme alanından geçmiş yıllarda bilişsel alanın taksonomik sıralamasına dayalı soru-
lar sorulurken, duyuşsal alanla ilgili soru sorulmamıştır. Sadece 2009 yılında duyuşsal alan genel başlığı
altında soru sorulmuştur. Fakat 2010 yılında ilk kez duyuşsal alanın alma basamağından bilişsel alanla
iç içe soru sorulmuştur. Bundan sonraki yıllarda öğretmen adaylarının sadece bilişsel alana değil de
duyuşsal ve devinsel alana da ağırlık vermeleri gerekmektedir.
      Program geliştirme alanında içerik düzenleme yaklaşımlarından her yıl bir tane soru sorulmaktadır.
Bu yıl da standart olarak bir tane soru sorulmuştur. Bu yılki soruda içerik düzenleme yaklaşımının özel-
likleri verilip de hangi içerik düzenleme yaklaşımından söz edilmektedir tarzında değil de “bu yaklaşıma
uygun içerik düzenleme aşamasında sorulabilecek bir soru değildir” tarzında sorulmuştur. Dikkat edilir-
se “program geliştirme alanlarına ilişkin sorulabilecek soru hangisidir” tarzında sorular her yıl bir tane
gelmektedir ve bundan sonraki yıllarda da sorulmaya devam edilecektir.
    Bilindiği gibi program geliştirme ile öğretim yöntem ve teknikleri dersleri iç içe ve birbirini tamam-
layan derslerdir. Bu sebeple disiplinler arası geçişe dayalı soruyu burada da görmekteyiz. Yaratıcı düşün-
me sorusunu program geliştirmede yeni yönelimler başlığı içinde, öğretim yöntem ve tekniklerinde ise
düşünme biçimleri konusu içinde görebiliriz. Unutulmamalıdır ki düşünme biçimlerinde gerek program
sorusu olarak, gerekse de öğretim yöntem ve teknikleri sorusu olarak her yıl soru gelmektedir ve gelme-
ye de devam edecektir.
     Program geliştirme alanında öğrenme stilleriyle ilgili olarak Kolb’un öğrenme stillerinden geçmiş
yıllarda bir tane soru sorulmuştu. Bu yıl aynı konudan yansıtıcı gözlem öğrenme stili sorulmuştur. Bu
soru yansıtıcı gözlem olmakla birlikte soyut kavramsallaştırmaya da girmektedir. Fakat ÖSYM tarafın-
dan bu konuda bir düzeltme ya da açıklama yapılmamıştır.
     Program geliştirme alanından her yıl olmasa da belirli yıllarda öğretimin planlanmasıyla ilgili so-
rular sorulmaktadır. Bu yıl da bu konudan bir soru sorulmuştur ve dikkatli bakıldığında dört seçeneğin
öğretim süreciyle ilgili olduğu sadece doğru cevabın öğretmenle ilgili olduğu görülmektedir. Bu nedenle
orta güçlük düzeyinde güzel bir soru sorulmuştur.
KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                   82
               2010        KPSS PROGRAM GELİŞTİRME SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

1.    Kazanılmış yaşantı, bireylerin birbirleriyle ve                    2.   Yabancı	dilde	eğitim	veren	bir	okulda	matematik	
      çevresiyle etkileşimi sonucu bireylerde kalıcı                          öğretmenliği	yapan	Selin	Öğretmen’in	İngilizcesi	
                                                                              çok	iyi	değildir.	Derslerini	İngilizce	anlatabilmek-
      izli davranış değişikliği oluşmasıdır.
                                                                              te	ama	öğrencileri	kendi	aralarında	İngilizce	espri	
      Aşağıdakilerden hangisi kazanılmış yaşantıya                            yaptıklarında	 onları	 anlayamamakta	 ve	 bundan	
      uygun bir örnek değildir?                                               rahatsız	 olmaktadır.	 Bu	 nedenle	 öğrencileriyle	
                                                                              etkili	iletişim	kurabilmek	için	yabancı	dil	kursuna	
      A)	 Bir	yakınını	cinayette	kaybeden	Nevin,	gazete-                      gider.
          lerde	önce	cinayet	haberlerini	okur.                                Selin Öğretmen’in aldığı bu kurs aşağıdakiler-
      B)	 Oğuz,	 derste	 öğretmenin	 verdiği	 örneği	 başka	                  den hangisinin kapsamında yer alır?
                                                                              A)	   Programlı	öğretim	
          bir	problemin	çözümünde	kullanır.
                                                                              B)	   Mikro	öğretim
      C)	 Burak,	 oynadığı	 her	 satranç	 oyununda	 model	
                                                                              C)	   Halk	eğitimi	
          aldığı	satranç	ustasının	açılış	hamlesiyle	oyuna	                   D)	   İş	başında	eğitim
          başlar.                                                             E)	   Hizmet	içi	eğitim
      D)	 Fatma,	ders	arasında	sınıf	arkadaşlarıyla	birlikte	
          çektirdiği	fotoğraflara	bakar.                                  ÇÖZÜM
      E)	 Kemal,	izlediği	filmden	kavga	sahnelerini	arka-                Soruda	Selin Öğretmen’in	İngilizcesinin	çok	iyi	olma-
          daşlarına	göstererek	anlatır.                                  dığı,	derslerini	İngilizce	anlatabildiği	fakat,	öğrencileri-
                                                                         nin	kendi	aralarında	İngilizce	espri	yaptıklarında	onları	
                                                                         anlamakta	zorlandığı	ve	bu	durumdan	rahatsız	oldu-
                                                                         ğu	bu	nedenle	öğrencileriyle	etkili	iletişim	kurabilmek	
 ÇÖZÜM                                                                   için	 yabancı	 dil	 kursuna	 gittiği	 belirtilmektedir.	 Selin	
                                                                         Öğretmen’in	 aldığı	 bu	 kurs	 halk	 eğitim	 kapsamında	
Soruda	 verildiği	 üzere	 kazanılmış	 yaşantı,	 bireylerin	 bir-
                                                                         yer	 almaktadır.	 Çünkü	 Selin	 Öğretmen’in	 alanı	 ma-
birleriyle	 ve	 çevresiyle	 etkileşimi	 sonucu	 bireylerde	 ka-
                                                                         tematik	ve	aldığı	kurs	İngilizce	olduğu	için	yani	alanı	
lıcı	 izli	 davranış	 değişikliği	 oluşmasıdır.	 Bu	 açıklamadan	        dışında	 bir	 kursa	 gittiği	 için	 halk	 eğitim	 bünyesinde	
hareketle	sorunun	seçeneklerine	bakıldığında	“A-B-C-E”	                  bu	 kursu	 almaktadır.	 Eğer	 Selin	 Öğretmen	 bu	 kursu	
seçeneklerinde	belirtilen	ifadeler,                                      alanıyla	ilgili	alsaydı	hizmet	içi	eğitim	olurdu.	Sorunun	
                                                                         diğer	seçeneklerinde	geçen	programlı	öğretim,	iş	ba-
•	 Bir	 yakınını	 cinayette	 kaybeden	 Nevin,	 gazetelerde	
                                                                         şında	eğitim,	mikro	öğretimle	Selin	Öğretmenin	aldığı	
     önce	cinayet	haberlerini	okur.                                      İngilizce	kursunun	bir	ilgisi	yoktur.	
•	 Oğuz,	 derste	 öğretmenin	 verdiği	 örneği	 başka	 bir	
                                                                                                                            Cevap: C
     problemin	çözümünde	kullanır.
•	 Burak,	 oynadığı	 her	 satranç	 oyununda	 model	 aldığı	
     satranç	ustasının	açılış	hamlesiyle	oyuna	başlar.                   3.   Öğrencilerin yaratıcı, araştırıcı bireyler olarak
•	 Kemal,	izlediği	filmden	kavga	sahnelerini	arkadaşları-                     yetişmelerini öngören, okul içi ve dışı faaliyet-
                                                                              leri kapsayan ve öğrencilerin toplumsal ha-
     na	göstererek	anlatır.
                                                                              yata uyum sağlamaları üzerinde duran örtük
bireylerin	 birbirleriyle	 ve	 çevresiyle	 etkileşimi	 sonucu	                programın dayandığı temel ilke aşağıdakiler-
                                                                              den hangisidir?
bireylerde	 meydana	 gelen	 kalıcı	 izli	 davranış	 değişiklik-
                                                                              A)	 Eğitim	süreci	günlük	yaşam	süreçlerinden	farklı	
leridir.	 Fakat	 “Fatma,	 ders	 arasında	 sınıf	 arkadaşlarıyla	
                                                                                  değildir.
birlikte	çektirdiği	fotoğraflara	bakması”	kalıcı	izli	davranış	               B)	 Eğitim	sürecinde	konu	alanı	çok	iyi	özümlenme-
değişikliği	değildir.	Fatma’da	gözlenen	bu	durum	geçici	                          lidir.
davranıştır	ve	Fatma	her	ders	arasında	ya	da	derste	her	                      C)	 Okulun	temel	işlevi,	kültürü	etkili	bir	şekilde	yeni	
                                                                                  nesillere	aktarmaktır.
sıkıldığında	 fotograflara	 bakma	 davranışında	 bulunmaz.	
                                                                              D)	 Eğitimin	işlevi	toplumsal	hayatı	yeniden	düzen-
Dolayısıyla	Fatma’nın	bu	davranışı	kalıcı	izli	değil,	geçici	
                                                                                  lemektir.
davranıştır.                                                                  E)	 Öğrenci	 soyut	 düşünmeli	 ve	 zihinsel	 disiplin	
                                                     Cevap: D                     sağlamalıdır.
                                                                                                                  KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                    83
                2010       KPSS PROGRAM GELİŞTİRME SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

  ÇÖZÜM                                                                  3.	 Öğretimde	problem	çözme	yöntemi	esas	alınmalıdır.
                                                                         4.	 Okul	yaşama	hazırlık	olmaktan	çok,	yaşamın	kendisi	
Öğrencilerin	yaratıcı,	araştırıcı	bireyler	olarak	yetişmeleri-
                                                                             olmalıdır
ni	öngören,	okul	içi	ve	dışı	faaliyetleri	kapsayan	ve	öğren-
cilerin	toplumsal	hayata	uyum	sağlamaları	üzerinde	du-                   5.	 Öğretmenin	 görevi	 yönetmek	 değil,	 rehberlik	 et-
ran	örtük	programın	dayandığı	temel	ilke	“Eğitim	süreci	                     mektir.
günlük	yaşam	süreçlerinden	farklı	değildir”	ifadesidir.	So-              6.	 Okul	 öğrencileri	 yarıştırmaktan	 çok	 işbirliğine	
runun	diğer	seçeneklerine	bakıldığında	belirtilen	ifadele-                   özendirmelidir	
rin	eğitim	akımlarıyla	ilgili	ifadeler	olduğu	görülmektedir.	            7.	 Demokratik	eğitim	ortamı
•	 Eğitim	 sürecinde	 konu	 alanı	 çok	 iyi	 özümlenmelidir:	
   Esasicilik	eğitim	akımının	bir	özelliğidir.                           İlerlemecili eğitim akımında;
•	 Okulun	temel	işlevi,	kültürü	etkili	bir	şekilde	yeni	ne-              Eğitimin amacı:	Demokratik	ve	sosyal	yaşamı	geliş-
   sillere	aktarmaktır:	Daimicilik	eğitim	akımının	bir	özel-
                                                                         tirmektir.
   liğidir.
•	 Eğitimin	işlevi	toplumsal	hayatı	yeniden	düzenlemek-                  Eğitimin rolü:	Öğretmen,	problem	çözme	ve	bilimsel	
   tir:	Yeniden	kurmacılık	eğitim	akımının	bir	özelliğidir.              araştırmalarda	yol	göstericidir.
•	 Öğrenci	 soyut	 düşünmeli	 ve	 zihinsel	 disiplin	 sağla-             Eğitim programındaki odak nokta:	İlgili	programlar,	
   malıdır:	Esasicilik	eğitim	akımının	bir	özelliğidir.                  hümanistlik	eğitim,	radikal	eğitim	reformu
                                                     Cevap: A            Sorunun	diğer	seçenekleri	incelendiğinde;
                                                                         Yeniden kurmacılık:

                                                                         •	 Bu	eğitim	akımı	ilerlemeciliğin	devamı	olup	son	geli-
                                                                             şen	akımlardan	biridir.
                                                                         •	 Yeniden	 kurmacılığın	 dayandığı	 felsefe	 yararcılıktır.	
4.    Yapılandırmacılık	 yaklaşımına	 göre	 hazırlanan	 bir	                 (Pragmatizm)
      eğitim	programı	geliştirilirken	bireyin	ilgi	ve	ihtiyaç-           •	 Bu	akımdaki	temel	görüşe	göre	eğitimin	amacı:	Top-
      ları	göz	önünde	bulundurulmuş,	okuldaki	deneyim-
                                                                             lumu	 yeniden	 düzenlemek	 ve	 toplumda	 gerçek	 de-
      ler	yaşamın	kendisi	olarak	benimsenmiştir.
                                                                             mokrasiyi	yerleştirmek	olarak	kabul	edilir.
      Buna göre bu eğitim programları hangi eğitim
      felsefesini temel almıştır?                                        •	 Bu	görüşe	göre	eğitim:	açık	seçik	bir	sosyal	reform	
                                                                             hareketi	geliştirmede	önemli	araçlardan	biridir.
      A)	   Yeniden	kurmacılık	                                          •	 Bu	eğitim	akımına	göre:	Eğitim	yeni	bir	toplumsal	dü-
      B)	   İlerlemecilik
                                                                             zen	yaratmaya	girişmelidir.
      C)	   Gerçekçilik	
      D)	   Daimicilik
                                                                         Realizm(Gerçekcilik):
      E)	   Esasicilik
                                                                         Temsilcisi : Aristo
                                                                         •	 Realizme	 göre	 var	 olan	 her	 şey	 gerçektir.	 Dış	 dün-
  ÇÖZÜM
                                                                             yanın	insan	algısından	bağımsız	olduğu	varsayımın-
Eğitim	programı	geliştirilirken	bireyin	ilgi	ve	ihtiyaçları	göz	             dan	hareket	eden	realizmde	maddenin	varlığına	olan	
önünde	bulunduruyorsa	ve	okuldaki	deneyimler	yaşamın	                        inanç	temeldir.
kendisi	olarak	benimseniyorsa	bu	eğitim	programı	ilerle-                 •	 Realizm,	idealizme	karşıt	olarak	ortaya	çıkmış	bir	gö-
mecilik	 eğitim	 felsefesini	 temel	 alarak	 hazırlanmıştır.	 Bu	            rüştür.
nedenle	sorunun	doğru	cevabı	“B”	seçeneğidir.
İlerlemecilik
                                                                         Daimicilik:
Temsilcileri: J. Dewey - F. Bacon - A. Comte                             Temsilcileri: Adler - Martinerd - Maynard
•	 İlerlemecilik	 pragmatik	 felsefenin	 eğitime	 uygulan-
                                                                         •	 Realist	felsefenin	etkisi	vardır
   masıdır.
                                                                         •	 Bu	 görüşü	 savunanlar	 eğitimin	 evrensel	 nitelikteki	
•	 Pragmatik	 felsefe,	 değişmeyi	 gerçeğin	 esası	 olarak	
   görür.	Bu	nedenle	de	eğitimin	sürekli	bir	gelişim	için-                   belli	gerçeklere	göre	şekillendirilmesi	üzerinde	durur-
   de	olduğunu	öne	sürerler.                                                 lar.
Temel ilkeleri;                                                          •	 Daimicilere	göre	insan	doğası	ve	ahlaki	ilkeleri	değiş-
1.	 Öğrenme	sürecinde	öğrenci	aktiftir.                                      mez.	İnsanın	bu	değişmez	gerçeklere	göre	yetiştiril-
2.	 Eğitim	aktif	ve	çocuğun	ilgilerine	göre	olmalıdır.                       mesi	gerekir.
KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                    84
               2010       KPSS PROGRAM GELİŞTİRME SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

•	 Eğitim	sağlam	ve	doğru	karakterli	insan	tipi	yetiştir-               ÇÖZÜM
   me	işiyle	uğraş	vermelidir.
                                                                       Bütün	öğrencilerin	büyük	bir	dikkatle	katıldıkları	Türk-
•	 Daimicilere	göre	insan	doğasının	en	önemli	yanı	akıl-
                                                                       çe	dersinde	ifadesinde	altı	çizili	ifade	duyuşsal	alanın	
   dır.	Bu	nedenle	eğitimin,	insan	zihninin	geliştirilmesi-
                                                                       alma	basamağıdır.	Alma	basamağında	bireyin	bir	uya-
   ne	(entellektüel	eğitim)	önem	vermesi	gerekir.
                                                                       rıcının	farkına	varması	amaçlanır.	Alma	öğrenmeyi	ko-
                                                                       laylaştırıcı	veya	engelleyici	bir	özelliğe	sahiptir.	Alma;	
Daimicilik görüşünün temel ilkeleri
                                                                       belirli	bir	fikir,	olay	ya	da	uyarıcıya	dikkat	etme,	bunla-
1.	 Değişmeyen	evrensel	eğitim
                                                                       ra	karşı	hoşgörülü	olma	ve	belirli	uyarıcıları	diğerlerin-
2.	 Entellektüel	eğitim
                                                                       den	ayırarak	seçme	özelliği	taşır.
3.	 Eğitim	hayatın	bir	kopyası	değil,	ona	hazırlıktır.
4.	 Çocuklara	ve	gençlere	dünyanın	hem	maddi	hem	de	                   Bahar	 Öğretmenin	 öğrencilerden	 öğrendiklerine	 ilişkin	
    manevi	gerçeklerini	tanıtacak	bilgiler	verilmelidir.               farklı	örnekler	vermelerini	istemesi	bilişsel	alanın	kavra-
5.	 Büyük	kitaplar	(klasik	eserler)	eğitimi                            ma	 basamağıdır.	 Kavrama	 düzeyinde;	 bilgi	 düzeyinde	
                                                                       kazanılan	davranışların	öğrenci	tarafından	özümsenmesi,	
Esasicilik:                                                            kendine	 mal	 edinmesi,	 kendi	 cümleleriyle	 ifade	 etmesi,	
                                                                       anlamının	yakalanması	söz	konusudur.	
Temsilcileri : Horne - Bagley - Kandel
                                                                       Bu alanın alt basamakları şunlardır;
•	 İdealizm	ve	realizm	akımının	etkisi	vardır.                         •	 Yorumlama
•	 Esasicilik	bir	felsefeye	dayalı	olmaktan	çok	doğrudan	              •	 Açıklayabilme
   doğruya	bir	eğitim	hareketi	olarak	ortaya	çıkmıştır.                •	 Çevirme
Esasiciliğin dayandığı temel ilkeler;                                  •	 Kestirme	(Öteleme)
1.	 Öğrenmenin	doğasında	sıkı	çalışma	ve	çoğu	zaman	                   •	 Tahmin	etme
    zorlama	vardır.                                                    •	 Yordama
2.	 Eğitimde	ve	öğretimde	girişim	öğrenciden	çok	öğret-                Ayşe	Öğretmen’in	öğrendiklerini	kullanarak	bir	öykünün	
    mende	olmalıdır.	Yani	öğretmen	merkezlidir.                        temel	çatısını	kurmalarını	sağlaması	ise	bilişsel	alanın	uy-
3.	 Eğitim	 sürecinin	 özünü	 konu	 alanının	 çok	 iyi	 özüm-          gulama	basamağıdır.	
    senmesi	oluşturur.
                                                                       Uygulama	basamağında	öğrencinin	bilgi	ve	kavrama	ba-
4.	 Okulda	zihinsel	disiplin	yaklaşımının	geleneksel	yön-
                                                                       samağındaki	kazandığı	davranışlara	dayanarak	kendisin-
    temleri	kullanılmalıdır.
                                                                       den	 yeni	 bir	 sorunu	 çözmesi	 istenmektedir.	 Öğrenci	 bu	
5.	 Öğrenci	zorlanmalıdır.
                                                                       sorunu	 çözerken	 ilgili	 ilkeleri,	 genellemeleri,	 yöntem	 ve	
6.	 Öğrencinin	zihinsel	gelişimi	sağlanmalıdır.
                                                                       teknikleri	kullanmalıdır.
7.	 Geleneksel	 öğretim	 yöntemleri	 (soyut	 düşünme	 ve	
    ezber)	kullanılır.                                                 Bu	düzeyde	hedef	yazarken,	cümlenin	sonuna:

                                                   Cevap: B            •	 ilkeleri	kullanabilme,	
                                                                       •	 bilimsel	yöntemleri	kullanabilme,	
                                                                       •	 problem	çözme	gibi	ifadeler	gelmelidir.
                                                                                                                           Cevap: C

5.   Bütün	 öğrencilerin	 büyük	 bir	 dikkatle	 katıldıkları	
     Türkçe	 dersinde	 Bahar	 Öğretmen	 öğrencilerden	
     öğrendiklerine	ilişkin	farklı	örnekler	vermelerini	ister.	
     Ayrıca	 öğrendiklerini	 kullanarak	 bir	 öykünün	 temel	
                                                                       6.   Aşağıdaki davranışlardan hangisinin öğretilme-
     çatısını	kurmalarını	sağlar.
                                                                            sinin ve değerlendirilmesinin en zor olduğu söy-
     Yukarıda verilen uygulamada altı çizili öğrenci                        lenebilir?
     davranışları sırasıyla duyuşsal ve bilişsel alanın
     hangi düzeyindedir?                                                    A)	 Kendini	topluma	hizmet	yoluna	adama
                 I                  II             III                      B)	 Bir	problemin	çözümüne	ilişkin	hipotez	kurma
     A)	   Alma	               Bilgi	           Sentez                      C)	 Bulgulardan	hareketle	genellemelere	varma
     B)	   Değer	verme	        Bilgi	           Sentez                      D)	 Demokratik	 davranışların	 yaşam	 üzerindeki	 et-
     C)	   Alma	               Kavrama	         Uygulama                         kilerini	yorumlama
     D)	   Değer	verme	        Analiz	          Uygulama                    E)	 Güneş	enerjisinin	aydınlatma	teknolojisinde	kul-
     E)	   Alma	               Kavrama	         Sentez                           lanımına	ilişkin	deney	tasarlama
                                                                                                                 KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                  85
                2010        KPSS PROGRAM GELİŞTİRME SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

  ÇÖZÜM                                                                   4.	 Günlük	yaşamla	ilgili	olmalı
                                                                          5.	 Kendi	içinde	tutarlı	olmalı
“A” seçeneği:	 Kendini	 topluma	 hizmet	 yoluna	 adama	
                                                                          6.	 Ekonomiklik	ilkesine	uygun	olmalı
duyuşsal	alanın	en	üst	basamağı	olan	değerler	sistemin-
                                                                          7.	 İçerikte	seçilen	konular	belirlenen	süre	içinde	öğreti-
de	tutarlılık/kişilik	haline	getirmedir.	Bilişsel	alanın	bu	ba-
                                                                              lebilir	olmalıdır.
samağında	 bireyin	 değerler	 sistemi	 arasındaki	 tutarlılığı	
                                                                          8.	 İçerik	çağdaş,	bilimsel,	sanatsal	ve	felsefi	bilgiye	ters	
ifade	eder.	Ayrıca	bireyin	davranışları	ile	değerler	sistemi	
                                                                              düşmemelidir.
arasında	olması	gereken	tutarlılığa	işaret	eder.	Kişililik	ha-
                                                                          9.	 İçerik	 konunun	 özelliğine	 göre	 aşamalı	 ve	 birbirinin	
line	getirme	düzeyinin	alt	basamağı	olan	karakterlenme	
                                                                              ön	koşulu	olacak	şekilde	sıralanmalıdır.
ise:	bireyin	evren	hakkındaki	görüşü	ve	hayat	felsefesi	ile	
                                                                          10.	İçerik	 hedeflerle	 tutarlı	 ve	 öğrenciler	 için	 anlamlı	 ol-
ilgili	hedefleri	bu	basamakta	ele	alınmaktadır.
                                                                              malıdır.
“B” seçeneği:	 Bir	 problemin	 çözümüne	 ilişkin	 hipotez	                11.	Önceki	 öğrenmelerle	 uyumlu	 ve	 onları	 tamamlayıcı	
kurma:	Bilişsel	alanın	uygulama	basamağı                                      olmalıdır.
“C” seçeneği: Bulgulardan	hareketle	genellemelere	var-                    12.	Bilimsel	açıdan	doğru	olmalıdır.
ma:	Bilişsel	alanın	uygulama	basamağı                                     13.	Öğrenme	ve	öğretim	ilkelerine	uygun	olmalıdır.
“D” seçeneği:	 Demokratik	 davranışların	 yaşam	 üzerin-                  14.	Tümdengelim	 ilkesine	 uygun	 olmalı	 yani	 bütünden	
deki	etkilerini	yorumlama:	Bilişsel	alanın	kavrama	basa-                      parçaya,	genelden	ayrıntılara	doğru	inmelidir.
mağı                                                                      15.	Öğrenme	 konuları	 ve	 etkinlikleri	 bireylerin	 ilgi	 ve	 ih-
                                                                              tiyaçlarını	 karşılamalı	 ve	 hayata	 dönük,	 çağdaş	 bir	
“E” seçeneği:	 Güneş	 enerjisinin	 aydınlatma	 teknoloji-
                                                                              içeriğe	sahip	olmalıdır.	Konular	birbirleriyle	tutarlı	ve	
sinde	kullanımına	ilişkin	deney	tasarlama:	Bilişsel	alanın	
                                                                              bağlantılı	olarak	düzenlenmelidir.	(kaynaşıklık	ilkesi)
sentez	basamağı
                                                                          16.	İçerik	değerlendirilebilir	nitelikte	olmalıdır.
Seçeneklerde	 “B-C-D-E”	 bilişsel	 alanın	 alt	 basamak-                  17.	Toplumsal	fayda
larından	 oluştuğu	 için	 öğretilmesi	 ve	 değerlendirilmesi	             18.	Bireysel	fayda
duyuşsal	alana	göre	daha	kolaydır.	Fakat	“A”	seçeneğin-                   19.	Öğrenme	ve	öğretme
de	 belirtilen	 ifade	 duyuşsal	 alanın	 kişilik	 haline	 getirme	        20.	Bilgi	strüktüründe	muhtevanın	işgal	ettiği	yer
basamağında	olduğu	için	öğretilmesinin	ve	değerlendir-
mesinin	diğer	davranışlara	göre	daha	zor	olduğunu	söy-
                                                                          Yukarıda	 sayılan	 ölçütlerle	 birlikte	 sorunun	 seçenekleri-
leyebiliriz.
                                                                          ne	bakıldığında	“A-B-C-D”	seçenekleri	içerik	seçiminde	
                                                      Cevap: A            kullanılması	 gereken	 ölçütlerdir.	 Fakat	 “E”	 seçeneğinde	
                                                                          belirtilen	“İçeriğin	sunulma	biçimi”	ifadesi	içerik	seçimin-
                                                                          de	değil	eğitim	programlarının	eğitim/	öğrenme-öğretme	
7.    Bir eğitim programında, amaçlara ulaşmayı                           durumları	 boyutunda	 dikkate	 alınması	 gereken	 bir	 du-
      sağlayacak konu içeriği genellikle çok geniş                        rumdur.	Bu	sebeple	sorunun	doğru	cevabı	“E”	seçene-
      olduğu için, içerik belirlenirken belli ölçütler                    ğidir.
      kullanmak gerekmektedir.                                                                                                   Cevap: E
      Aşağıdakilerden hangisi bu ölçütlerden biri de-
      ğildir?

      A)	   Toplumsal	fayda                                               8.    Sosyal	bilgiler	dersinde,	teknolojik	ürünlerin	hayatı-
      B)	   Bireysel	fayda                                                      mızda	yaptığı	değişikliklerle	ilgili	içerik	düzenleme-
                                                                                sinde,	 sorgulama	 merkezli	 programlama	 yaklaşımı	
      C)	   Gelişim	özellikleri                                                 kullanılacaktır.
      D)	   Konular	arası	ilişkilendirme
                                                                                Aşağıdakilerden hangisi bu yaklaşıma uygun
      E)	   İçeriğin	sunulma	biçimi                                             içerik düzenleme aşamasında sorulabilecek bir
                                                                                soru değildir?
  ÇÖZÜM
                                                                                A)	 Alana	ilişkin	bilimsel	dokümanlara	ne	kadar	sık-
İçerik	 belirlenirken	 belli	 ölçütler	 kullanmak	 gerekmekte-                      lıkla	yönlendirmektedir?
dir.                                                                            B)	 Konunun	yaşamsal	önemi	nedir?
Bu	ölçütler:                                                                    C)	 Ele	alınacak	konular	evrensel	nitelikte	midir?
1.	 Öğrencilerin	gelişim	düzeylerine	uygun	olmalı                               D)	 Okul	dışında	öğrenilmesi	zor	olan	bilgiler	neler-
2.	 Öğrencilerin	ilgi,	ihtiyaç	ve	yeteneklerine	olanak	sağ-                         dir?
    layacak	nitelikte	olmalı                                                    E)	 Birden	fazla	uzmanlık	alanı	seçeneği	sunmakta	
3.	 Toplumun	genel	felsefesine	uygun	olmalı                                         mıdır?
KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                     86
                  2010    KPSS PROGRAM GELİŞTİRME SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

    ÇÖZÜM                                                             9.   Aşağıdakilerden hangisi yeni geliştirilen bir
                                                                           programa süreklilik kazandırmada önemli değil-
	Sorgulama	merkezli	programlama	yaklaşımında	eği-                          dir?

tim	 sürecinin	 başında	 içerik	 belli	 değildir.	 İçerik	 dü-             A)	 Programın	bölgesel	farklılık	ve	ihtiyaçları	dikka-
zenlemesi	 öğrencilerin	 ihtiyaçları	 ve	 sorularına	 göre	                    te	alması
oluşturulur.	 Bu	 yaklaşım	 öğrencilerin	 sorularına	 ve	                  B)	 Öğretmenlere	 programın	 uygulanmasıyla	 ilgili	
gereksinimlerine	yanıt	verme	gerekliliğini	benimseyen	                         hizmet	öncesi	ve	hizmet	içi	eğitim	verilmesi
                                                                           C)	 Programın	öğretmen	ve	öğrencilerde	bilim	okur-
felsefi	görüşe	dayanır. Özellikle	ilkokul	düzeyinde	öğ-
                                                                               yazarlığını	geliştirmesi
renci	soruları	çok	değerli	bir	öğrenme	yaşantısı	oluş-
                                                                           D)	 Programda	 dersler	 arası	 ilişkilendirmeyi	 yansı-
turabilir.	Eğitim	düzeyi	yükseldikçe	daha	sınırlı	ve	özel	
                                                                               tan	öğrenme	alanları	üzerinde	durulması
uzmanlık	alanlarına	ilişkin	sorulara	göre	programların	                    E)	 Programda	ölçme	veya	değerlendirme	amacıy-
içerikleri	düzenlenir.	Sorgulama	merkezli	yaklaşımda;                          la	sadece	sınavların	önerilmesi

•	 İçerik	yaşamsal konular temelinde	oluşturulur.	
•	 İlköğretim	 programlarında	 kullanılmaya	 daha	 uy-
                                                                       ÇÖZÜM
     gundur.	                                                         Yeni	 geliştirilen	 bir	 programa	 süreklilik	 kazandırmada	
•    En esnek	içerik	düzenleme	yaklaşımıdır.	                         “A-B-C-D”	seçeneklerinde	belirtilen	“Programın bölge-
                                                                      sel farklılık ve ihtiyaçları dikkate alması; öğretmenle-
Konu seçiminde dikkate alınacak ölçütler:                             re programın uygulanmasıyla ilgili hizmet öncesi ve
                                                                      hizmet içi eğitim verilmesi; programın öğretmen ve
1.	 Kullanım	Sıklığı	
                                                                      öğrencilerde bilim okuryazarlığını geliştirmesi; prog-
2.	 Nitelik	
                                                                      ramda dersler arası ilişkilendirmeyi yansıtan öğren-
3.	 Önemlilik	                                                        me alanları üzerinde durulması”
4.	 Evrensellik	
                                                                      ifadeleri	 eğitim	 programlarına	 süreklilik	 kazandırmada	
5.	 Verimlilik	                                                       oldukça	etkilidir.	Fakat	“E”	seçeneğinde	belirtilen	“Prog-
6.	 Zorluk	                                                           ramda ölçme veya değerlendirme amacıyla sadece
7.	 Eğitsel	Gereklilik	                                               sınavların önerilmesi” ifadesi	 programa	 süreklilik	 ka-
                                                                      zandırmadan	 ziyade	 ölçme	 değerlendirmesinin	 yapıl-
                                                                      masında	 ve	 program	 başarısının	 ortaya	 konulmasında	
Yukarıdaki	bilgilere	göre	sorunu	seçenekleri	incelendiğin-
                                                                      önemlidir.
de	“A-B-C-D”	seçeneklerinde	geçen	sorular                                                                               Cevap: E

•	 Alana	 ilişkin	 bilimsel	 dokümanlara	 ne	 kadar	 sıklıkla	
     yönlendirmektedir?
•	 Konunun	yaşamsal	önemi	nedir?
•	 Ele	alınacak	konular	evrensel	nitelikte	midir?
•	 Okul	dışında	öğrenilmesi	zor	olan	bilgiler	nelerdir?
                                                                      10. Öğretim	sürecinin	etkili	bir	şekilde	planlanması	öğ-
                                                                          retmenin	başarısını	da	önemli	derecede	etkilemek-
Sorgulama	 merkezli	 içerik	 düzenleme	 yaklaşımında	 so-                 tedir.
                                                                           Aşağıdakilerden hangisi öğretmenin plan yap-
rulabilecek	 sorulardır.	 Fakat	 “E”	 seçeneğinde	 geçen	
                                                                           masının nedenleri sıralandığında, öğretmene
“Birden	fazla	uzmanlık	alanı	seçeneği	sunmakta	mıdır?”	                    sağlayacağı yarar açısından en son sırada yer
sorusu	ise	sorgulama	merkezli	içerik	düzenleme	yaklaşı-                    alır?
mında	değil	de	çekirdek	programlama	yaklaşımında	so-                       A)	 Öğretim	programını	işevuruk	hâle	getirme
                                                                           B)	 Etkili	öğretmen-öğrenci	etkileşimi	sağlama
rulabilecek	bir	sorudur.	Çünkü	çekirdek	içerik	düzenleme	
                                                                           C)	 Öğretim	 yöntemi	 ile	 araç-gereçleri	 arasında	
yaklaşımını	piramitsel	yaklaşımdan	ayıran	en	önemli	fark,	
                                                                               ilişki	kurma
öğrenciye	 birden çok alanda uzmanlaşma seçeneği
                                                                           D)	 Öğretmene	düzenli	olma	alışkanlığı	kazandır-
sunması	ve	toplumsal	sorunların	temel	alınmasıdır.                             ma
                                                   Cevap: E                E)	 Öğretim	etkinliklerini	etkili	değerlendirme
                                                                                                             KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                 87
                2010       KPSS PROGRAM GELİŞTİRME SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

  ÇÖZÜM                                                               Günlük planının yapılması aşağıdaki nedenlerle
                                                                      gereklidir: (Demirel,	2004)
 Öğretim	 sürecinin	 etkili	 bir	 şekilde	 planlanması	 öğ-
retmenin	başarısını	önemli	ölçüde	etkilemekle	birlikte	               1.	 Eğitim-öğretimde,	 konulara	 ve	 etkinliklere	 yönel-
plan	 yapma,	 öncelikli	 olarak	 programın	 etkinliğini	 ve	              meyi	sağlar.
eğitim	öğretim	sürecinin	başarısını	artırmak	amacıyla	
yapılır.	Bu	nedenle	sorunun	“A-B-C-E”	seçeneklerin-                   2.	 Eğitim-öğretim	konularının	içeriği	ile	etkinliklerinin	
de	belirtilen	nedenler	eğitim	programı,	öğretmen	öğ-                      mantıklı	olarak	sınırlanmasını	sağlar.

renci	etkileşimi,	öğretim	yöntemi	ve	araç-gereç	kulla-
                                                                      3.	 Üzerinde	olumlu	durulacak	noktaları	belirler.
nımı,	 öğretim	 etkinliğini	 artırma	 ve	 değerlendirme	 ile	
ilgili	 durumlardır.	 Öğretmene	 düzenli	 olma	 alışkanlığı	          4.	 Zamanın	verimli	olarak	kullanılmasına	olanak	sağ-
kazandırma	 ise	 diğer	 nedenlerden	 sonra	 öğretmene	                    lar.
sağlayacağı	 yarar	 açısından	 en	 son	 sırada	 yer	 alır.	
Aşağıdaki	bilgiler	incelendiğinde	sorunun	cevabı	daha	                5.	 Yapılan	çalışmaları	belgelendirir.

iyi	anlaşılacaktır.	
                                                                      6.	 Değerlendirme	için	temel	oluşturur.

                                                                      7.	 Dersler	ve	konular	arasındaki	ilişkileri	gösterir.
Öğretim etkinliklerinde planlı çalışmanın yararları
şu şekilde sıralanabilir: (Demirel,	2004)                             8.	 Derslerde	sürekliliği	sağlar.
•	 Öğretimin	plânlanması,	öğretmenin,	eğitim-öğretimde	
                                                                      9.	 En	 uygun	 yöntem	 ve	 teknikleri	 belirleme	 olanağı	
    neyi,	niçin	ve	nasıl	okutacağını	düşünmesini	sağlaya-
                                                                          sağlar.
    rak	verimi	arttırır.


•	 Konuların	ne	zaman	ve	ne	kadar	süre	içinde	işlene-
    ceğinin	 zaman	 sırasına	 göre	 düzenlenmesini,	 ayrıca	          Ders planı yapılması aşağıdaki nedenlerle gerekli-
    programların	süresi	içinde	tamamlanmasını	sağlar.                 dir: (Demirel,	2004)


•	 Planlı	çalışma,	öğretmen	ve	öğrencileri	dağınıklıktan	             1.	 Eğitim-öğretim	çalışmalarını	düzensizlikten	kurtarır.
    kurtarır,	onlara	güven	kazandırır.
                                                                      2.	 Öğrenme	ve	öğretme	sürecinin	etkili	ve	verimli	kulla-

•	 Hedefleri	gerçekleştirecek	en	uygun	yöntem,	teknik,	                   nılmasını	sağlar.

    araç	ve	gereçlerin	seçilmesini,	derslere	hazırlıklı	gidil-
                                                                      3.	 Her	dersin	eğitim	programına	ve	konuların	özellikleri-
    mesini	sağlar.
                                                                          ne	uygun	olarak	işlenmesini	sağlar.

•	 Planlama,	 öğrencilerin	 ilgi,	 ihtiyaç	 ve	 yeteneklerine	
                                                                      4.	 Derslerde	sürekliliği	sağlar.
    göre	yetiştirilmesini	sağlar.
                                                                      5.	 Öğrenme	 ve	 öğretme	 sürecinde	 gerçekleştirilen	 et-
•	 Planlı	 çalışma,	 eğitim-öğretim	 etkinliklerinin	 değer-              kinlikleri	belgeler.
    lendirilmesinin	sağlam	ve	güvenilir	olmasını	sağlar.
                                                                      6.	 Eğitimde	 fırsat	 ve	 imkan	 eşitliğini	 gerçekleştirmede	
•	 Öğretmen	ve	öğrencilere	düzenli	ve	birlikte	çalış-                     katkı	sağlar.
    ma	alışkanlığı	kazandırır.
                                                                      7.	 Eğitim-öğretim	sürecinin	ve	ders	programlarının	de-
•	 Eğitim	 etkinliklerinde	 düşünceye	 açıklık	 kazandı-                  ğerlendirilmesinde	geri	bildirim	sağlar.

    rır.                                                                                                                Cevap: D
KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                 88
2010   KPSS ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ




   2010 KPSS
ÖĞRETİM YÖNTEM
 VE TEKNİKLERİ
 SORU VE ÇÖZÜMLERİ




                                                      KPSS / Eğitim Bilimleri
                              89
      2010         KPSS ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ




                     2010 KPSS ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ SORULARINA
                                    UZMAN GÖZÜYLE BİR BAKIŞ


      Öğretim yöntem ve teknikleri bu yıl karşımıza 34 soru ile gelmiştir. Sorulardan bazılarının program
geliştirme ile bazılarının da sınıf yönetimi ile birleşik olduğu görülmektedir. 2010 KPSS‘yi diğer yıllardan
öğretim yöntem teknikleri açısından ayıran en önemli özellikler bu yılki sınavda;

      • Öğretmenlik mesleği uygulama sorularının daha fazla olması,

      • Eğitim araçları ve materyal geliştirme konusundan da soru gelmesi,

      • İşbirlikli öğretimden çok soru sorulmuş olması,

      • Kavram öğretimine daha çok önem verilmesi sayılabilir.
      Adayların ve yayınların soru beklediği “istasyon,altı şapkalı öğretim, bireysel öğretim, benzetim,
yaratıcı drama, çoklu zeka ve kavram haritaları” konularından soru gelmiştir. Bunun yanında ilk defa
sorulan “Argümantasyon (Dayanaklandırma), işbirlikçi öğretim teknikleri ve kavram yanılgılarında kul-
lanılan yöntemler” konuları da öğretim yöntem ve teknikleri alanına yeni konular olarak eklenmiştir.
      İşbirlikçi öğretim ve tekniklerinden toplamda 4 soru sorulmuştur. Özellikle bu tekniklerden ilk kez
sorulmasına karşın bu konuyla ilgili oldukça zor sorular gelmiştir.
      Kavram öğretiminden kavram yanılgılarını giderme yöntemleri sorusu oldukça zor ve kapsamlı bir
sorudur. Yapılan araştırmalarda sorunun tam olarak cevabı piyasada mevcut KPSS yayınlarında olmadı-
ğı gibi akademik yayınlarda da yoktur. Ancak güncel makale ve bazı yayın çalışmalarında rastlanmıştır.
Fakat sorunun cevabı konusunda tartışmaları giderecek dayanaklar da bulmak mümkün olmamıştır.
      Ayrıca sadece 2007 KPSS de sorulan ve bir daha soru beklenmeyen Kolb’den de tartışmalı bir soru
gelmiştir.
      ÖSYM’nin açık/net soru tarzı bu yıl da devam etmiş fakat “en doğru, en önemli, öncelikle” gibi
ifadelerin bulunduğu yani doğru cevaplar arasında adayı seçime zorlayan sorularında çok kullanıldığı
görülmüştür. Bu durum ise sınavın zorluğunu arttırmıştır.




KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                    90
       2010       KPSS ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

 1. VE 2. SORULARI AŞAĞIDAKİ PARÇAYA GÖRE                              2.   Mert’in ürününü tanıtan bir afiş hazırlaması han-
                                                                            gi davranışının en fazla gelişmiş olduğunu gös-
 CEVAPLAYINIZ.
                                                                            terir?
Ömer Öğretmen, teknoloji ve tasarım dersinde öğrencile-
                                                                            A) Var olan bilgileri yeni bilgileriyle bütünleştirme
rinden kendilerine özgü ürünler tasarlamalarını ister.                      B) Öğrenme ürününü paylaşmada görselliğe önem
Öğrencilerden Mert yeni doğan kardeşinden esinlenerek,                         verme
                                                                            C) Zihin-kas koordinasyonu gerektiren becerileri
bebekler her ağladığında kendiliğinden sallanan bir beşik
                                                                               etkili kullanma
tasarlar. Tasarımının reklamını yapmak için bir afiş hazır-
                                                                            D) Kalıcı öğrenme için öğrenilenleri pekiştirme
lar ve ürününü sınıfta arkadaşlarına tanıtır.                               E) Öğrenme-öğretme sürecine etkin katılmaktan
                                                                               zevk alma


1.     Bu uygulamayla Ömer Öğretmen, öğrencilerin                       ÇÖZÜM
       öncelikle hangi bilişsel yeterliklerini etkili biçim-           Çağdaş öğrenme öğretme yaklaşımları öğrencinin öğ-
       de kullanmalarını amaçlamıştır?                                 retim ile kazandığı bilgileri hayata veya bir problem du-
                                                                       rumuna transfer etmesini,bilgiyi kullanmasını sağlamaya
       A) Problem çözme
                                                                       dönük çalışmalar içermektedir. Yaratıcı düşünce ile öğ-
       B) Analitik düşünme                                             rencilerin ürünler ortaya koymasını ve bu ürünleri paylaş-
       C) Yaratıcı düşünme                                             masını, sunmasını ön görmektedir.
       D) Eleştirel düşünme                                            Örneğin, proje tabanlı öğretimde çalışma sürecinin so-
       E) Argümantasyon (dayanaklandırma)                              nunda ortaya konan ürünlerin sunumuna da ayrıca önem
                                                                       verilmesi gerekmektedir.
                                                                       Soru öncülünde Mert’in tasarladığı beşiği afiş ile arka-
                                                                       daşlarına sunması, onun öğrendiği ürününü paylaşırken
  ÇÖZÜM                                                                görselliğe diğerlerine göre daha çok önem verdiğini gös-
                                                                       termektedir.
Yaratıcı düşünce, bireyin kendine özgü, orijinal ve alter-
                                                                                                                     Cevap: B
natifli düşünebilme yeteneğidir. Tutum veya davranışı,
önceden var olan nesne veya kavramları ele alıp, bunları
yeni bir amaç için farklı ve sıra dışı şekillerde ilişkilendir-        3.   Ayşe, derste anlatılanları dikkatlice düşünen ve
me becerisidir. (Editör; Ö. Demirel, Eğitimde Yeni Yönelimler,              sezgi yoluyla çok iyi anlayan bir öğrencidir. Öğren-
                                                                            diklerinin özünü kavrayarak “ne” sorusundan çok,
Bölüm yazarı N. Doğan, s.169)
                                                                            “nasıl” ve “neden” sorularına yanıt aramaktadır.
                                                                            Yukarıda verilen örneğe göre, Ayşe’nin hangi
Yukarıda verilen öncül paragrafta Ömer Öğretmen’in,                         öğrenme stiline sahip olduğu söylenebilir?
teknoloji ve tasarım dersinde öğrencilerinden “kendileri-
                                                                            A)   Uzamsal öğrenme
ne özgü ürünler” tasarlamalarını istemesi öğrencilerinde                    B)   Eklemleme
yaratıcı düşünce yeterliliğini ortaya çıkartmak içindir.                    C)   Somut yaşantı
                                                                            D)   Yansıtıcı gözlem
                                                                            E)   Soyut kavramsallaştırma
Argümantasyon (Dayanaklandırma) ise: bir fikri, bir hi-
potezi veya bir düşünceyi deliller ve ispatlar kullanarak
                                                                        ÇÖZÜM
savunma ve açıklamaya çalışmadır. Bu açıklamalarda
kullanılan ispat ve deliller ise argümanlardır.                        Soruda Kolb’ün yaşantısal öğrenme kuramında öğrenme
                                                                       stillerinden yansıtıcı gözlem stilinin özellikleri verilmiştir.
Örneğin; “Çevre kirliliğinde en önemli etmen atık mal-                 Soru öncülündeki “derste anlatılanları dikkatlice düşü-
zemelerdir.” görüşünü WHO (Dünya Sağlık Örgütü)’nün                    nen” ifadesi soyut kavramsallaştırmayı, “sezgi yoluyla
verilerine dayandırmak argümantasyon becerisi geliştire-               çok iyi anlayan bir öğrencidir.” İfadesi de somut yaşantıyı
cektir. Argümantasyon ise eleştirel düşünce ile yakından               çağrıştırmıştır. Fakat yansıtıcı gözlem öğrenme stili (bi-
                                                                       çimi) düşünce ve olayları dikkatlice gözlemleyerek farklı
ilişkilidir.
                                                                       görüş açılarından değerlendirme sürecini ifade etmekte-
                                                    Cevap: C           dir.
                                                                                                                 KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                  91
      2010            KPSS ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

Kolb (1984) yansıtıcı öğrenme stiline sahip kişilerin;                                           ÇÖZÜM
• Pratik uygulamalar yerine olayın özünü kavrama,
• Doğru nedir?, nasıl oluşur? gibi sorulara yanıt ara-                                      Öğretim sürecinde kullanılan görsel araçlarla oluşturu-
   ma,                                                                                      lacak öğrenme ortamının önceden iyi planlanmış olması
• Düşünce ve olayları sezgi yoluyla anlama,                                                 öğretimin daha etkili olmasını sağlar. (Ö.Demirel (2006).
• Fikirlerin oluşmasında kendi düşünce ve duygularına                                       Öğretimde Planlama Ve Değerlendirme - Öğretme Sanatı
   güvenme,                                                                                 syf.60 )
• Sabırlı olma,                                                                             Bu açıdan bakıldığında;
• Tarafsız olma ve
                                                                                            I.  Ders Notları öğrencinin bireysel ihtiyaçlarına cevap
• Dikkatli düşünerek karar verme, gibi konularda daha
                                                                                                veren bir öğretim aracıdır. Çünkü her birey kendi ders
   başarılı olduklarını belirtmiştir.
                                                                                                notları hazırlar.
(Demirel (2004), Eğitimde Program Geliştirme, s.138)                                        II. Yazı tahtası bilişsel alanda kabul edilebilir bir araçtır.
                                                                         Cevap: D                Yani analiz, sentez ve değerlendirme gibi üst düzey
                                                                                                 değil bilme ve kavrama gibi alt düzey bilişsel alanlar-
                                                                                                 da etkilidir.
                                                                                            III. Grafik araçlarının psikomotor alanda etkisi zayıftır.
                                                                                                 Çünkü psikomotor alanda bireyin devinişsel becerile-
                                                                                                 ri önemlidir. Grafiklerin kullandığı çalışmalarda öğren-
4.    Aşağıdaki tabloda öğretim sürecinde kullanılan
                                                                                                 cilerin kas koordinasyon becerileri yer almamaktadır.
      çeşitli görsel ders araçlarının, öğrenci sayısına
                                                                                            IV. Çalışma kartları, duyuşsal alanda etkisi zayıftır. Çün-
      ve davranış alanlarına göre uygunluk düzeyleri-
      ne ilişkin bilgiler verilmiştir.                                                           kü duyuşsal yapılarda sosyal becerilerin kullanılması,
                                                                                                 ilgi, istek ve tutumların işe koşulması gerekmekte-
                                                                                                 dir. Çalışma kartları duyuşsaldan çok bilişsel alanda
                       Öğrenciler          Alanlara Uygunluk Düzeyi
                                                                                                 daha etkilidir.
                      Bireysel/Grup     Bilişsel           Duyuşsal Psikomotor
                                                            Kabul                                                                              Cevap: A
      Ders Notları          I           Çok iyi                                İyi
                                                           Edilebilir
      Yazı
                          Grup              II                İyi           Zayıf
      tahtası
                                         Kabul              Kabul          Kabul
      Tepegöz             Grup
                                        edilebilir         edilebilir     edilebilir
      Film, TV,                                                            Kabul
                      Grup/Bireysel        İyi               Zayıf
      Video                                                               edilebilir
                                         Kabul
      Grafikler           Grup                               Zayıf             III
                                        edilebilir
      Çalışma                            Kabul
      kartları          Bireysel
                                        edilebilir
                                                              IV               İyi          5.    Bir sosyal bilgiler öğretmeni, yavaş okuyan öğrenci-
                                                                                                  lerden oluşan bir sınıfa ders vermektedir. Dersin ba-
                                                                                                  şında, daha önceden öğretim programını inceleye-
      Buna göre, tabloda boş bırakılan yerlere gelebi-
                                                                                                  rek hazırlamış olduğu ders notunu sınıfa dağıtır ve
      lecek en uygun ifadeler aşağıdakilerin hangisin-
                                                                                                  hemen ardından bu nota dayalı olarak soru-cevap
      de doğru olarak verilmiştir?
                                                                                                  yöntem/tekniği ile ders işler. Ders süresince etkin
                  I               II                 III                  VI                      katılımın düşük olduğunu fark eder.
                                                                                                  Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden han-
      A) Bireysel           Kabul                  Zayıf                  Zayıf                   gisidir?
                           edilebilir
                                                                                                  A) Öğretmenin, öğrencileri rahatlatıcı bir tutum
      B) Bireysel           Çok iyi                  İyi                  Zayıf                      içinde olmaması
                                                                                                  B) Öğretmenin, dersi planlarken öğrencilerin özel-
      C) Grup               Kabul                  Zayıf                   İyi                       liklerini göz önünde bulundurmaması
                           edilebilir                                                             C) Yavaş okuyan öğrencilere soru-cevap tekniğini
                                                                                                     uygulaması
      D) Grup                   Zayıf             Kabul                  Kabul                    D) Kullanılan ders notunun öğrencilerin öğrenme
                                                 Edilebilir             Edilebilir                   ihtiyacını karşılayıcı nitelikte olmaması
                                                                                                  E) Hazırlanan ders notuyla kazanımlar arasında
      E) Bireysel                İyi               Zayıf                Çok iyi                      yeterli ilişki bulunmaması
KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                                       92
     2010         KPSS ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

 ÇÖZÜM                                                                   ÇÖZÜM

Öğretmenlerin öğretim uygulamalarında ve yöntem/teknik               Bireysel öğretim çalışmaları özellikle bireysel farkların
seçiminde dikkat etmeleri gereken bir özellik de öğrenci-            fazla olduğu sınıflarda önerilir. Çünkü bireysel öğretim
ye görelilik ilkesidir. Bu ilkeye göre öğretim uygulamala-           çalışmalarında;

rında ve yöntem teknik seçiminde öğrencilerin ilgi, ihtiyaç          •    Öğrenci konuyu kendi başına çalışarak, kendisi öğre-
ve beklentileri ile fizyolojik, psiko-sosyal gelişim düzeyine             nir.
uygun olarak programlar geliştirilmeli ve uygulanmalıdır.            •    Öğrenci konuyu yaparak yaşayarak öğrenir.
Eğitim-öğretim etkinlikleri öğrenciler arasındaki bireysel           •    Öğrenci, konuyu kendi öğrenme hızı ve düzeyine
farklılıklara ve öğrencilerin gelişim seviyesine uygun ola-               göre öğrenir.
rak gerçekleştirilir. Öğrenci merkezli eğitim anlayışını en          •    Öğretim, öğrencinin; ilgi, yetenek ve ihtiyaçlarına uy-

iyi yansıtan öğretim ilkesi öğrenciye göreliliktir. Ayrıca bu             gun olarak düzenlenir.
                                                                     •    Öğrenci merkezdedir.
ilke diğer öğretim ilkelerinin de temelini oluşturur.
                                                                     •    Öğrencide sorumluluk duygusu ve sistemli çalışma
Soru öncülünde verilen sosyal bilgiler öğretmeninin yap-
                                                                          alışkanlığı geliştirir.
tığı hatalı davranış dersin başında, daha önceden öğre-              •    Kendi kendini değerlendiren (Öz değerlendirme)
tim programını inceleyerek hazırlamış olduğu ders notu-                   bireyler yetişmesini sağlar.
nu sınıfa dağıtmasından çok yavaş okuyan öğrencilerin                •    Kendince değişik kaynaklar yaratan (Öz düzenleme)
bulunduğu bu sınıfta not dağıtımının hemen ardından bu                    bireyler yetişmesini sağlar.
nota dayalı olarak soru-cevap yöntem tekniği ile ders iş-            •    Öğrencilerin kendilerine hedef belirleme alışkanlığı
lemesidir. Oysaki öğretmenin, dersi planlarken, öğrenci-                  geliştirir.
lerin özelliklerini (yavaş okuduklarını) göz önünde bulun-           Bunların yanında;
durarak öğrencilere dağıttığı notları okumaları için zaman           Bireysel öğretim çalışmalarına getirilebilecek en önemli
tanıması gerekmekteydi.                                              eleştiri ise işbirlikli öğretimin tersine öğrenciler arası etki-
                                                                     leşimin az düzeyde olması ve buna bağlı olarak öğrenci
                                                  Cevap: B
                                                                     sosyalliğini sağlayamamasıdır.

                                                                                                                         Cevap: D




6.   Bireysel öğretim, öğrencilerin düzeylerinin, güdüle-
     rinin, önceki deneyimlerinin, öğrenme stillerinin vb.           7.     Egemen Öğretmen kimya dersine başlamadan
     birbirlerinden çok farklı olduğu durumlarda bireysel                   önce “Siz bir bilim insanı olsaydınız alanınıza ne tür
     gelişimi sağlamada önerilen bir yöntemdir.                             katkılar getirirdiniz?” diye sorar. Bilim insanlarının
                                                                            biyografilerini incelemelerini, kendilerine en çarpıcı
     Bu yöntem aşağıdakilerin hangisinden dolayı
                                                                            gelen buluşunu sınıf arkadaşlarıyla paylaşmalarını
     eleştirilebilir?
                                                                            ister. Konuya ilişkin ayrıntılı araştırma ve deneme
     A) Bağımsız öğrenmeyi geliştiren bireyler yetiştir-                    yapmaları için öğrencilere iki hafta süre verir. İki
                                                                            haftanın sonunda ürünün sunulmasını, inceledikleri
         mesi
                                                                            bilim insanı özellikleriyle kendi özelliklerinin benzer-
     B) Kendi kendini değerlendiren bireyler yetiştirme-                    lik gösterip göstermediğini sorgulamalarını söyler.
         si                                                                 Yukarıda verilen örnekte hangi öğrenme kavra-
     C) Kendince değişik kaynaklar yaratan bireyler ye-                     mının basamaklarına uygun ders işlenmiştir?
         tiştirmesi                                                         A) Programlı öğrenme
     D) Öğrenciler arası etkileşimin minimum düzeyde                        B) Proje tabanlı öğrenme
         olması                                                             C) Beyin temelli öğrenme
     E) Her çocuğun başarısının kendi gelişimi içinde                       D) Tam öğrenme
         değerlendirilmesi                                                  E) Buluş yoluyla öğrenme
                                                                                                               KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                93
      2010         KPSS ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

  ÇÖZÜM                                                                 Bu yöntem çoğunlukla devinişsel (psiko-motor) alan dav-
                                                                        ranışlarını kazandırmada kullanılmaktadır. Beceri öğreti-
Eğitim programlarındaki bilgilerin birbirinden bağımsız ve
                                                                        minde oldukça etkili olan bu yöntem/teknik soruda oldu-
küçük parçalar halinde öğretilmesine yönelik eleştiriler,
bir ders içerisinde birden fazla dersin öğrenme hedefle-                ğu gibi “halk dansları” alanında da kullanılmaktadır.
rinin kazandırılmasını ve daha fazla alanın temel prensip                                                               Cevap: B
ve kavramlarının öğretilmesini amaçlayan proje tabanlı
öğrenme anlayışının ortaya çıkmasına sebep olmuştur.
Proje tabanlı öğretim yaklaşımda, öğrenciler bilimsel
yöntem süreçlerini kullanır. Öğrenci bilgiyi ezberlemez,
bilgiyi keşfeder, oluşturur, transfer eder ve öğretmen                  9.    İlköğretim 4. sınıf sosyal bilgiler dersinde Elif Öğ-
onları derinlemesine araştırmaya sevk ederek onların                          retmen depremle ilgili konuyu işlemektedir. Öğren-
bilgileri kendilerinin oluşturmasını sağlar. Disiplinler ara-                 cilerinden gönüllü olan üç kişiye bir durum verir ve
sı bağların kurulmasında ve yapılan çalışmaların gerçek
                                                                              canlandırmalarını ister. Daha sonra sınıf içinde öğ-
yaşam konularıyla bütünleştirilmesinde proje çalışmaları
                                                                              rencilere deprem tatbikatı yaptırarak dersi tamam-
önemlidir.
                                                                              lar.
Öğrenciler problemin çözümünde yeni, özgün, orijinal ve
                                                                              Elif Öğretmen bu uygulamada hangi öğretim
sentez düzeyinde ürün meydana getirir. Proje belirlenir-
                                                                              yöntem ya da tekniklerinden yararlanmıştır?
ken öğretmen öğrenci birlikte karar vermelidir. Proje ile
ilgili sorunlar belirlenir. Veriler toplanır, değerlendirilir ve
                                                                              A) Beyin fırtınası – Benzetim
süreç sonunda mutlaka bir ürün ortaya konur. Proje so-
                                                                              B) Örnek olay – Yaratıcı drama
nunda ortaya konulan ürün öğrenci tarafından sunulur.
Değerlendirme yapılırken ürün ve süreç birlikte değerlen-                     C) Yaratıcı drama – Benzetim
dirilir.                                                                      D) Beyin fırtınası – Örnek olay
Soruda öğretmen öğrencilerine “Siz bir bilim insanı ol-                       E) Yaratıcı drama – Beyin fırtınası
saydınız alanınıza ne tür katkılar getirirdiniz?” problemini
disiplinler arası bir yaklaşımla araştırmalarını ve ortaya
çıkan ürünü sınıf arkadaşlarına sunmalarını istemiştir.                     ÇÖZÜM
                                                     Cevap: B
                                                                        Elif Öğretmen’in depremle ilgili konuda bir durum verip
                                                                        öğrencilerinden gönüllü olarak canlandırmalarını istemesi
                                                                        bir yaratıcı drama uygulamasıdır.

8.    Metin Öğretmen beden eğitimi dersinde öğrencile-                  Bunun temel iki nedeni vardır:
      rine “halk danslarını” öğretmektedir. Kazandırmak
      istediği becerileri önce kendisi kolaydan zora doğru              •    Birincisi, uygulamada gönüllülük esası olması duru-
      öğrencilerine gösterir. Her öğrenciye, istenilen be-
                                                                             mun bir senaryo dahilinde olmayacağını, öğrencilerin
      ceriyi kazanması için yeterli zaman ve tekrar etme
      şansı verir.                                                           tamamen hayal gücünü ve yaratıcılıklarını kullanarak
      Metin Öğretmen hangi öğretim yöntem ya da                              uygulamayı yapacakları anlaşılmaktadır.
      tekniğini kullanmıştır?
                                                                        •    İkinci neden ise “canlandırmadır.” Bir durumun can-
      A) Benzetim
      B) Gösterip yaptırma                                                   landırılması drama ve rol oynama tekniklerinde görül-
      C) Örnek olay                                                          mektedir.
      D) Programlı öğretim
                                                                        Sorunun ikinci bölümünde, Elif Öğretmen’in sınıf içinde
      E) Drama
                                                                        öğrencilere deprem tatbikatı yaptırması ise Benzetim
                                                                        (Simülasyon) tekniğini kullandığını gösterir. Çünkü dep-
  ÇÖZÜM
                                                                        rem durumunun gerçek ortamında denenmesi tehlikeli
Gösterip Yaptırma: öğretmenin, bir beceriyi aşama aşa-                  ve imkânsız bir durumdur. Bu nedenle gerçekmiş gibi
ma göstermesi, anlatması ve öğrencilerin öğretmeni iz-                  yapılan uygulamalar yani tüm tatbikatlar simülasyon uy-
ledikten sonra, aynı beceriyi yeterli düzeye gelene kadar
                                                                        gulamasıdır.
tekrar etmesi şeklinde uygulanan, öğrenci merkezli bir
öğretim yöntemidir.                                                                                                     Cevap: C
KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                   94
     2010        KPSS ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

10. Dünyada yaşanan ekonomik krizi değerlendirme                     11. Bir öğretmen ilköğretim 7. sınıf öğrencileriyle per-
    amacıyla yapılan bir grup çalışmasında bu durum                      formans görevlerinin değerlendirilmesini tartışmak
    farklı bakış açılarından ele alınır. Duruma, eleştirel               amacıyla sınıfta beşer kişiden oluşan iki grup oluş-
    açıdan bakıldığı gibi duygusal açıdan da bakılarak                   turur. Birinci grup uzman grubunu, ikinci grup ise
    yapıcı yaklaşılır ve yeni çözüm önerileri sunulur.                   öğrenci grubunu oluşturur. Sınıftaki diğer öğrenciler
    Çalışmanın sonunda tüm bakış açıları değerlendi-                     de dinleyici olarak sürece katılırlar. Her iki grup su-
    rilerek bir analiz yapılır ve konuya ilişkin son görüş               numunu tamamladıktan sonra dinleyici öğrenciler
    bildirilir.                                                          soru sorarlar.
     Yukarıda verilen bu süreç aşağıdaki öğretim                           Bu öğretmen hangi öğretim yöntem ya da tekni-
     yöntem ya da tekniklerinden hangisinin uygu-                          ğini kullanmıştır?
     landığını gösterir?
                                                                           A) Münazara                     B) Kollekyum
     A) Beyin fırtınası                                                    C) Forum                        D) Açık oturum
     B) Altı şapkalı düşünme                                               E) Panel
     C) Konuşma halkası
     D) Eleştirel düşünme                                                ÇÖZÜM
     E) Düşün-eşleş-paylaş
                                                                     Tartışma tekniklerinden;
                                                                     •    Münazarada: Tez – antitez şeklinde tartışan ve bir-
 ÇÖZÜM                                                                    birlerinin fikirlerini çürütmeye çalışan iki grup vardır.
                                                                          Kazananı belirlemek için de bir jüri grubu ve tartışma-
Soruda “Dünyada yaşanan ekonomik krizi değerlendir-
                                                                          yı izleyen seyircilerden oluşur.
me” amacıyla yapılan bir grup çalışması ve öğrencilerin
                                                                     •    Forum: Uzman bir grubun dinleyicilerin ihtiyaçlarına
bu durumu farklı bakış açıları ile ele almaları altı şapkalı
                                                                          ve sorunlarına cevap vermesidir. Hem konuşan hem
düşünme tekniğinin uygulandığını gösterir.
                                                                          de dinleyiciler kendi alanlarında uzmandır; fakat ko-
Öğrencilerin bir konuya farklı açılardan bakmasını sağ-
                                                                          nuşmacılar alanının en iyileridir.
layan en etkili teknik, altı şapkalı düşünme tekniğidir.
                                                                     •    Açık Oturum: Güncel bir konuya ilişkin farklı bakış
Bu teknik sayesinde öğrenciler olayı eleştirel bir bakış
                                                                          açılarına sahip kişilerin görüş ve düşüncelerini top-
açısıyla 6 ayrı şapkanın temsil ettiği 6 ayrı görüş açısıy-
                                                                          luluğun önünde tartışmasıdır. Konuşmacılar başkan-
la incelerler.Şapkalar ve kazandırdıkları bakış açıları ise
                                                                          dan söz alarak defalarca konuşma hakkı alıp konu-
şöyledir:
                                                                          şabilirler. Bu teknikte amaç bir konuda farklı bakış
Beyaz Şapka ile: Tutumlara ve duygulara kapılmadan                        açılarına sahip kişilerin konuşmasıdır. Açık Oturum ilk
objektif/tarafsız düşünmeyi,                                              kez KPSS’de yer almıştır.
Kırmızı Şapka ile: Konu hakkındaki olumlu/olumsuz                    •    Panel: Küçük bir uzman grubun topluluğu ilgilendiren
duygular, tutkular ve arzular göz önünde bulundurularak                   herhangi bir konuda düşüncelerini, bilgi birikimlerini
düşünmeyi,                                                                sohbet şeklinde dinleyicilerin önünde tartışmasıdır.

Siyah Şapka ile: Konu hakkındaki kötü düşünceler,                         Panelde konuşmacılar 3-6 kişi arasındadır. Konuş-
                                                                          macılar panel başkanının verdiği sürede konuşurlar.
olumsuz ön yargılar ve karamsarlıklar göz önünde bulun-
                                                                          Panel sonunda dinleyicilerden gelen sorular uzman-
durularak düşünmeyi,
                                                                          lar tarafından yanıtlanabilir.
Sarı Şapka ile: Üzerinde düşünülen konunun avantajları,
                                                                     •    Kollekyum (Kollegyum): Uzman bir grup ile soru so-
olumlu yönleri iyimser bir bakış açısıyla düşünmeyi,
                                                                          ran bir grubun karşılıklı yaptığı bir tartışma türüdür.
Yeşil Şapka ile: Üzerinde düşünülen konuya yeni ve ori-                   Bir değil iki panel grubu vardır. Birinci grup uzman
jinal çözümler üreterek düşünmeyi,                                        kişilerden oluşurken ikinci grup öğrencilerden oluşur.
Mavi Şapka ile: Konu, daha önceki şapkalarda düşü-                        Öğrenciler konuyu tartışırlar ve tartışma sırasında uz-
nülenlerle birlikte değerlendirilerek, serinkanlı bir şekilde             manlara sorular sorarlar. Her iki grup da üç-beş kişi-
karar vermeyi sağlar.                                                     den oluşur.
                                                  Cevap: B                                                                Cevap: B
                                                                                                               KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                95
      2010         KPSS ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

12. Öğretmen öğrencilerine aşağıdaki olayı okur ve öğ-              13. Öğretmen, sosyal bilgiler dersinde “Bölgelerimi-
      rencilerine: “Bu durumda siz olsaydınız ne yapardı-               zi Tanıyalım” konusunu işleyecektir. Öğrencilerini
                                                                        yedişerli gruplara ayırır. Grup içinde her üyenin bir
      nız?” diye sorar.
                                                                        coğrafi bölgeyi seçmesini ister. Her gruptan aynı
      “Nergis’in çok önemli bir sınavı var. Sabah saat                  bölgeyi alan öğrenciler bir araya gelerek uzman-
      9.00’da uyanır ve hazırlanıp sınava gider. Sınıfa gir-            lık gruplarını oluştururlar. Öğrenciler 15 dakika bu
                                                                        gruplarda çalıştıktan sonra ilk gruplarına dönerler
      diğinde sınavın bitmiş olduğunu ve herkesin sınıftan
                                                                        ve her üye öğrendiğini sırayla grup içindeki arka-
      çıktığını görür. Tam o anda, bir önceki gece saatle-
                                                                        daşlarına anlatır.
      rin bir saat ileri alındığını ancak kendisinin saatini
                                                                         Bu durumda öğretmenin kullandığı iş birliğine
      ileriye almayı unuttuğunu fark eder.”                              dayalı öğrenme tekniği ve kullanım amacı aşa-
      Öğretmenin kullandığı öğretim yöntem ya da                         ğıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?
      tekniği ve öğrencilerde geliştirmeyi amaçladı-
      ğı düşünme becerisi aşağıdakilerin hangisinde                               Öğrenme Tekniği                   Amaç
      doğru olarak verilmiştir?
                                                                          A)     Takım-oyun-turnuva         Okul içi ve dışındaki
                                                                                                            kaynaklardan yarar-
                                                                                                            lanma
       Yöntem ya da teknik          Düşünme Becerisi
                                                                          B)     Karşılıklı sorgulama       Eleştirel ve yaratıcı
      A) Beyin fırtınası             Yaratıcı düşünme                            (discussion group)         düşünme becerileri
                                                                                                            geliştirme
      B) Benzetim                    Yansıtıcı düşünme
                                                                          C)     Takım destekli birey-      Öğrencilere karar
      C) Örnek olay                  Yansıtıcı düşünme                           selleştirme                verme ve seçme
      D) Benzetim                    Problem çözme                                                          becerisi kazandırma

      E) Örnek olay                  Yaratıcı düşünme                     D)     Öğrenci takımları-         Gruplar arası yarış-
                                                                                 başarı grupları            maya özendirme
                                                                          E)     Ayrılıp-birleşme           Öğrencilere birbir-
  ÇÖZÜM                                                                                                     lerinden sorumlu
                                                                                                            oldukları bilincini
                                                                                                            kazandırma
Soru öncülünde verilen olayı öğretmen sınıfa sunmuş ve
öğrencilerin çözüm geliştirmesini istemiştir.
                                                                     ÇÖZÜM
Gerçek hayatta görülen ya da görülebilecek bir proble-
min sınıf ortamına getirilerek o konu ile ilgili beceri ka-         En yaygın kullanılan işbirliğine dayalı öğrenme teknikleri
zandırmak veya uygulama yaptırmak amacıyla kullanılan               şunlardır:

yöntem örnek olay yöntemidir. Bu yöntemin en önemli                 A seçeneği: Takım–Oyun–Turnuva (TOT):

özelliği öğrencilerin gerçek yaşam sorunlarıyla yüz yüze            Öğretmen önce dersi sunar ve öğrenciler konuyu takım
                                                                    arkadaşlarına öğretir. Her takımdan seçilecek bir ya da
getirilip bu sorunlara çözümler üretmesini ve sorun daha
                                                                    birkaç kişi yarışırlar ve yarışma sonucu elde ettikleri pu-
başına gelmeden sorunla mücadele etmeyi kazandırma-
                                                                    anlarla takımlarına destek olurlar.
sıdır. (Demirel,2005:75)
                                                                    Yarışma sırasında, oyuna-turnuvaya katılan öğrencilere
Ayrıca öğretmenin “Bu durumda siz olsaydınız ne yapar-              takım arkadaşları yardım etmezler.
dınız?” sorusuyla öğrencilerinden özgün, orijinal fikirler          Öğrenciler, kendileriyle geçmiş puanları (örneğin ders
almak istemesi yaratıcı düşünce becerisi kazandırmayı               matematikse, önceden aldığı matematik puanları) yakla-
amaçladığını gösterir.                                              şık aynı olan öğrencilerle üçer kişilik turnuva masalarında
                                                                    karşılaşırlar. Öğrencinin düzeyi yükseldikçe, bir üst tur-
Eğer soru, “Çocuklar başınızdan böyle bir olay geçtik-
                                                                    nuva masasında yarışabilir. Turnuva masasında kazanan
ten sonra yani böyle bir tecrübe yaşadıktan sonra ileri-            öğrenci, kendisine ve takımına puan getirir. Öğrencilerin
ye dönük planlarınız neler olurdu?, Bundan nasıl dersler            aldıkları puanlar toplanarak, takım puanları elde edilir.
çıkartırdınız?” şeklinde olsaydı cevap yansıtıcı düşünce            Yüksek düzeyde yeterlik gösteren takımlar, sertifikalar ya
olabilirdi.                                                         da değişik takım ödülleri kazanırlar.
                                                 Cevap: E                                                    (Yeşilyaprak: 1995).
KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                               96
     2010        KPSS ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

B seçeneği: Karşılıklı Sorgulama (discussion group):                   se ilişkin önceden aldığı notlardan elde edilen ortalama
Çok değişik yaş düzeylerinde ve konu alanlarında kul-                  puanlarıyla karşılaştırılır. Bu ortalamadan, öğrencinin sı-
lanılabilir. Karşılıklı sorgulama, özel materyalleri ve özel           navda aldığı not çıkarılarak ilerleme (erişi) puanı saptanır.
test etme işini gerektirmez. Öğretmen konuyu sunduktan                 Takımı oluşturan üyelerin aldıkları puanlar toplanarak,
sonra, öğrenciler ikili ya da üçlü gruplara ayrılırlar. Birbir-        “takım puanı” elde edilir. Takım puanı da, belirli ölçütlere
lerine konuyla ilgili sorular sorarlar ve cevaplar verirler.           göre karşılaştırılır. Bu ölçütler doğrultusunda takımlara
Öğretmen öğrencilere, ipucu oluşturmak üzere bazı soru                 sertifika ya da diğer pekiştireçler verilir.
kökü örnekleri verebilir.                                              Bu teknikte, ne bireyler ne de takımlar birbiriyle yarışır-
Örneğin:                                                               lar.
…………………………………..…...Nasıl kullanırdınız?
………………………………….Nedenlerini açıklayınız?                                 E seçeneği: Ayrılıp – Birleşme (Jigsaw) (Birleştirme
……………………………...İlgili yeni bir örnek veriniz?                           tekniği):

…………………………….Olsaydı sonucu ne olabilirdi?                              Aranson tarafından geliştirilen bu teknikte, öğrenciler 5-7
                                                                       kişilik takım oluştururlar. Akademik materyal (ünite) ya da
………………………….Benzer ve farklılıkları nelerdir?
                                                                       konu gruplardaki öğrenci sayısınca bölümlere (konuya)
…………………..Sınırlılık ve üstünlüklerini söyleyiniz?
                                                                       ayrılır.
…………………Olması için ne gibi önlemler alınabilir?
                                                                       Her takıma aynı ünite (konu) verilir ve takımlardaki üye-
………………………………………………Açıklayınız?                                         lerden ünite parçalarından (konulardan) birini seçmeleri
……………………………………Sebeplerini söyleyiniz?                                  istenir. Her üye kendi konusunu okur.
…………………………………………Örnekler veriniz?                                      Daha sonra farklı takımlarda aynı konuyu alan üyeler
…………….Avantajlarını ve dezavantajlarını söyleyiniz?                    -gruplarından ayrılarak -“uzmanlık gruplarında” bir araya
                                                                       gelirler, konu üzerinde tartışırlar.
                                         (Senemoğlu: 1997)
                                                                       Sonra kendi takımlarıyla geri birleşerek, takım arkadaşla-
                                                                       rını, kendi konularıyla ilgili olarak bilgilendirirler.
C seçeneği: Takım Destekli Bireyselleştirme (TDB):
                                                                       Öğrenciler, bu teknikte, bir tek yolla, o da arkadaşlarını
Gruplar heterojendir ve 6 haftalık bir süre için oluşturu-
                                                                       dikkatlice dinlemekle diğer konuları öğrenebilirler. Böyle-
lur. Öğrenci, durumunu saptamaya yönelik bir öntestle
                                                                       ce öğrenciler, diğer arkadaşlarının çalışmasına ilgi göste-
ve yeterliliklerine dayalı program içinde en uygun yere
                                                                       rir ve destek verirler.
yerleştirilir.
                                                                       Öğrenciler, takım içinde, birbirlerine öğretme işlemleri
Programın kendine özgü malzemeleri bulunur. Öğretmen
                                                                       sona erdikten sonra bireysel olarak tüm konuları içeren kü-
her gün, programda aynı yerde olan takımların üyelerin-
                                                                       çük bir sınava girerler. Bu sınavdan bireysel puanlar alırlar.
den oluşan küçük öğrenci gruplarına ders verir. Bu grup-
                                                                       Fakat jigsaw tekniğinin bir dezavantajı; ek zaman alması
larda, genelde, konuyla ilgili özel kavramlar öğretilir. Daha
                                                                       ve birinci sınıf öğrencileri için uygun olmamasıdır.
sonra öğrenciler grup içinde yönlendirme ve alıştırma
sayfalarına dayalı olarak çalışırlar ve birbirlerini sınarlar.         Kaynak: Fen ve Teknoloji Dersinde İşbirlikli Öğrenme Yöntemi-
Testleri uygulamayı ve değerlendirmeyi de öğrenciler ya-               nin Akademik Başarıya Etkisi TSA / Yıl: 12, S: 2, Ağustos 2008
par. Öğretmen zaman zaman tüm sınıfa öğretim ve genel                  (Yrd. Doç. Dr., Orçun BOZKURT, Arş. Gör. Dr., A. Turan ORHAN,
değerlendirme uygular.                                                 Adem KESKİN, Ayşegül MAZİ)

                                                                       Sorunun öncülü incelendiğinde öğretmen, “Bölgelerimizi
D seçeneği: Öğrenci Takımları ve Başarı Bölümleri                      Tanıyalım” konusunu işlemek için öğrencilerini yedişer-
(Grupları) (ÖTBB):                                                     li gruplara ayırır. (Türkiye’de 7 coğrafi bölge olduğu için
                                                                       grup üyelerini konu sayısınca ayarlamıştır.)
Slavin (1990) tarafından geliştirilen bu teknikte, öğren-
ciler yeterlilik düzeyi, cinsiyet ve etnik köken vb. gibi              Grup içinde her üyenin bir coğrafi bölgeyi seçmesini is-
özellikleri açısından dört kişilik karma (heterojen) gruplar           ter.
oluşturulur.
Öğretmen dersi sunar ve sonra öğrenciler, tüm takım ar-
kadaşlarının dersi tam öğrendiğinden emin olana kadar,
kendi takımlarında çalışırlar.
Sonuçta çalışılan konu üzerinde tüm öğrenciler bireysel
olarak sınava girerler. Bu aşamada öğrenciler birbirleri-              Her gruptan aynı bölgeyi alan öğrenciler bir araya gelerek
ne yardım etmezler. Öğrencilerin sınav sonuçları, o der-               uzmanlık gruplarını oluştururlar.
                                                                                                                KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                  97
            2010                    KPSS ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

                  ���������                                     ���
                                                                                                               ����
                                                                                                              �������
                                                                                                                                         14. Öğretmen derste hangi öğretim yöntem ya da
                                                                                                  ����
     ���������
                              ���������
                                                    ���
                                                                           ���
                                                                                                 �������                   ����              tekniği kullanmıştır?
                                                                                                                          �������
            �������������                                 �������������                                �������������
                                                                                           ����
                                                                                                                                               A) İstasyon                 B) Düşün-eşleş-paylaş
���������      ����������                     ���              ����                                      �����������
                                                                                          �������                          ����
                ��������  ���������                           ��������       ���                           ��������
                                                                                                                          �������

      ���������
                    ���������
                                                     ���          ���
                                                                                                   ����
                                                                                                  �������
                                                                                                                 ����                          C) Eğitsel oyun             D) Soru-cevap
                                                                                                                �������

                                                                                                                                               E) Konuşma halkası
                                                                                        �����
                                          �������                                       ����
                                                                            �����      �������
                               �������                                      ����                    �����
                                                    �������                �������                  ����

                                                                                                                                             ÇÖZÜM
                                                                                                   �������
                                     �������������                                 �������������
                                                                       �����
                        �������         ��������                       ����         ������������
                                                                                                     �����
                                         ��������  �������            �������          ��������      ����
                                                                                                    �������
                                                                              �����
                                �������
                                           �������
                                                                              ����
                                                                             �������
                                                                                          �����
                                                                                          ����                                           Soru öncülünde öğretmen sınıfı üç gruba ayırır. Birinci
                                                                                         �������

                     ��
                                                                 �������
                                                                                                                                         grup konuyla ilgili düşüncelerini yazar, ikinci grup afiş
        ��         �������
      �������                     ��
                                                     �������
                                                                             �������                                                     hazırlar, üçüncü grup ise konuyla ilgili şarkı sözü yazar
                                �������

   ��
            �������������
              �����������                      �������
                                                            �������������
                                                                ��������                                                                 ve besteler.
 �������                          ��
                ��������                                        ��������  �������
                                �������
         ��
                       ��                             �������
       �������                                                     �������
                     �������




Öğrenciler 15 dakika bu gruplarda çalıştıktan sonra ilk

gruplarına dönerler ve her üye öğrendiğini sırayla grup

içindeki arkadaşlarına anlatır.




                                                                                                              Cevap: E


                                                                                                                                         Gruplardan on dakika sonra çalışmalarını kendi sıraların-
                                                                                                                                         da bırakarak yer değiştirmelerini ve çalışmalara birbirle-
                                                                                                                                         rinin kaldığı yerden devam etmelerini istemesi istasyon
                                                                                                                                         tekniğinin uygulandığını gösterir.
 14. VE 15. SORULARI AŞAĞIDAKİ PARÇAYA GÖRE
                                                                                                                                         İstasyon Yöntemi, bütün sınıfın her aşamada (her istas-
 CEVAPLAYINIZ.
                                                                                                                                         yonda) eşzamanlı çalışarak bir önceki grubun yaptıkları-
                                                                                                                                         na katkı sağlayarak bir basamak ileri götürmeyi veya bir
Öğretmen derste; “Yer altı zenginlikleri tükendiğinde ne
                                                                                                                                         önceki grubun yarım kalan işini tamamlamayı sağlayan
olacak?” diye sorar. Öğrencilerden iki dakika düşünme-                                                                                   bir öğretim yöntemidir.
lerini ister. Sınıfı üç gruba ayırır. Birinci grup konuyla ilgili
                                                                                                                                         ÖZELLİKLERİ;
düşüncelerini yazar, ikinci grup afiş hazırlar, üçüncü grup
                                                                                                                                         •    Her öğrenci düzeyi için uygun
ise konuyla ilgili şarkı sözü yazar ve besteler. Gruplar on
                                                                                                                                         •    Öğrenme istasyonlarını öğretmen belirler.
dakika sonra çalışmalarını kendi sıralarında bırakarak                                                                                        (Şiir-Öykü-Örnek olay-Hikaye-Sergi vb.)
                                                                                                                                         •    Tüm öğrenciler görev alır.
yer değiştirir ve çalışmalara birbirlerinin kaldığı yerden
                                                                                                                                         •    Gruplar istasyonlara yerleşir.
devam ederler. Dersin sonunda çalışmalar tamamlanır                                                                                      •    Sabit bir süre belirlenir.
ve öğretmen en beğendiği afişi duvara asar. Şarkıyı söy-                                                                                 •    Süre sonunda gruplar yer değiştirir.
                                                                                                                                         •    Tüm grupların tüm istasyonda çalışması sağlanır.
lemek için zaman kalmadığını düşünerek şarkıyı söyle-
                                                                                                                                         •    İstasyona gelen her yeni grup bir önceki grubun bı-
melerine gerek olmadığını belirtir. Öğretmen derse etkin                                                                                      raktığı yerden devam eder.
                                                                                                                                         •    Süre sonunda tüm grupların işleri toparlanır ve gerek-
katılımı fark edince her ders aynı yöntem ya da tekniği
                                                                                                                                              li görülenler sergilenir.
kullanmaya karar verir.                                                                                                                                                                   Cevap: A
KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                                                                                    98
     2010        KPSS ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

15. Bu örnekte, aşağıdaki öğretmen davranışların-                          ÇÖZÜM
    dan hangisi kesinlikle yanlıştır?
                                                                       Karşılıklı Sorgulama (discussion group)işbirliği tekniği,
     A)   Grup çalışmalarına az süre vermek
     B)   Her ders aynı yöntem ya da tekniği kullanmak                 •    Çok değişik yaş düzeylerinde ve konu alanlarında
     C)   Gruplara farklı görevler vermek                                   kullanılabilir.
     D)   Açık uçlu soru sormak                                        •    Karşılıklı sorgulama tekniği, özel materyalleri ve özel
     E)   Şarkıyı söyletmek için ders dışında ek süre ver-                  test etme işini gerektirmez.
          memek
                                                                       •    Öğretmen konuyu sunduktan sonra, öğrenciler ikili
                                                                            ya da üçlü gruplara ayrılırlar.
 ÇÖZÜM                                                                 •    Birbirlerine konuyla ilgili sorular sorarlar ve cevaplar
                                                                            verirler.
Soru öncülündeki öğretmen davranışlarından her ders
                                                                       •    Öğretmen öğrencilere, ipucu oluşturmak üzere bazı
aynı yöntem ya da tekniği kullanmaya karar vermesi ke-
sinlikle yanlıştır. Her ne kadar istasyon tekniği bütün öğ-                 soru kökü örnekleri verebilir.
renci seviyelerinde etkili bir yöntem/teknik ise de tüm he-
def alanlarında etkilidir demek ve her dersi etkin katılımı            Karşılıklı Sorgulama işbirliği tekniğinde kullanılabilecek
sağlıyor diye istasyonla işlemek yanlıştır. Yöntem / teknik            bazı soru kökleri:
seçimini etkileyen faktörlerin en başında “Hedefe en etkili
ve en kısa yoldan ulaştırma” gelmektedir.                              •    ………………..………Nasıl kullanırdınız?
Soruda A seçeneğindeki ifade yanlış bir ifade değildir.                •    ………………………Nedenlerini açıklayınız.
Çünkü istasyonda kalınacak süre öğretmen tarafından en                 •    …………………İlgili yeni bir örnek veriniz.
baştan sabitlenir. E seçeneğindeki şarkıyı söyletmek için              •    ………………Olsaydı sonucu ne olabilirdi?
ders dışında ek süre vermemek de yanlış değildir. Çün-                 •    ……………Benzer ve farklılıkları nelerdir?
kü istasyon sonunda istenen ürünler sergilenir ve istenen              •    ……Sınırlılık ve üstünlüklerini söyleyiniz.
performanslar sunulur. Fakat her derste aynı yöntem ya                 •    ...Olması için ne gibi önlemler alınabilir?
da tekniği kullanmak kesinlikle yanlıştır.                             •    ……………………………..Açıklayınız.
                                                    Cevap: B           •    ……………….…….Sebeplerini söyleyiniz.
                                                                       •    …………………….………..Örnekler veriniz.
                                                                       •    Avantajlarını ve dezavantajlarını söyleyiniz.
                                                                                                                  (Senemoğlu: 1997)

                                                                       (Diğer seçeneklerde yer alan işbirlikçi teknikler öğretim
16. VE 17. SORULARI AŞAĞIDAKİ PARÇAYA GÖRE
                                                                       yöntem ve tekniklerinin 13. sorusunda açıklanmıştır.)
CEVAPLAYINIZ.
                                                                                                                            Cevap: D

Bir öğretmen, öğrencilerine “genetiğiyle oynanmış bitki-
lerin sağlığımız üzerindeki etkileri” ile ilgili konuyu anlatır
ve öğrencilerini gruplara ayırır. Grup üyelerinin birbirlerine
konuyla ilgili soru sormalarını ve cevap vermelerini ister.
Öğrencilerine “… siz neler yapardınız?”, “… benzerlik ve
farklılıkları nelerdir?” gibi bazı soru köklerini ipucu olarak         17. Aşağıdakilerden hangisi bu öğretmenin iş birli-
vererek onları konu hakkında daha derin düşünmeye                          ğine dayalı öğrenmeyi kullanmasında en az öne-
yönlendirir. Dersin sonunda grupların çalışmalarını sınıfla                me sahiptir?
paylaşmalarını ister.                                                        A) Öğrencilere liderlik rolünün ne olduğunu öğret-
                                                                                  mek
                                                                             B) Öğrencilere bireysel sorumluluk duygusu ka-
16. Bu öğretmenin iş birliğine dayalı öğrenme tek-                                zandırmak
    niklerinden hangisini uyguladığı söylenebilir?                           C) Öğrencilerin grup sürecinin ne olduğunu anla-
     A)   Öğrenci takımları, başarı grupları                                      malarını sağlamak
     B)   Ayrılıp-birleşme (jigsaw)                                          D) Öğrencilere karşılıklı bağımlılık duygusu kazan-
     C)   Takım destekli bireyselleştirme                                         dırmak
     D)   Karşılıklı sorgulama (discussion group)                            E) Öğrencilerin birbirlerini eleştirmelerine fırsat
     E)   Takım-oyun-turnuva                                                      vermek
                                                                                                                KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                  99
      2010          KPSS ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

    ÇÖZÜM                                                                18. Kavram haritaları, öğrencilere bilgileri ilişkilendir-
                                                                               mek için uygun yollar sağlar.
İş Birliğine Dayalı Öğretimde Öğrenciye Kazandırıl-                            Aşağıdakilerden hangisi kavram haritalarının
ması Amaçlanan Özellikler:                                                     avantajları arasında yer almaz?

•    Yüz yüze destekleyici öğretim çalışmalarıyla birbirin-                    A) Öğretimin her kademesinde kullanılabilmesi
     den öğrenme                                                               B) Ön bilgilerle yeni kavramların bütünleştirilmesini
•    Grup etkinliğine katılarak grup sürecini anlama                               sağlaması
•    Paylaşma, işbirliği ve uzlaşma becerileri edinme                          C) Kavram yanılgılarını önlemede etkili olması
•    Grup içinde bireysel sorumluluk alma ve yerine getir-                     D) Olguların ve örneklerin somutlaştırılmasında et-
     me sorumluluğu                                                                kili olması
•    Sosyal beceriler kazanma ve kişiler arası etkileşime                      E) Dersin her aşamasında farklı amaçla kullanıla-
     duyarlı olma                                                                  bilmesi
•    Öz saygı, öz yeterlilik ve benlik kavramı gibi bireysel
     gelişmelerde ilerleme
                                                                          ÇÖZÜM
•    Problem çözme, yansıtıcı düşünme becerileri kazan-
     ma                                                                  Öğrenilen bilgilerin anlamlı ve kalıcı olmasında kullanılan

•    Grup üyeleri arasında olumlu bağımlılıklar kazanma.                 yollardan biri olan kavram haritaları, herhangi bir konu

     Bu bağlılıklar:                                                     içerisindeki kavramların çıkartılması ve bu kavramlar ara-
                                                                         sındaki ilişkilerin iki boyutlu olarak gösterilmesi tekniğidir.
a.    Olumlu amaç bağımlılığı: Grup ortak bir amaç                       (Ed. G. Ocak, Öğretim İlke ve Yöntemleri, s.262)
      doğrultusunda birleşir ve grubun birlikte olması için
      somut bir neden vardır.
                                                                         Kavram Haritasının Yararları
b.    Olumlu ödül bağımlılığı: Grup amaca ulaştığında                    1. Öğrencilerin birbiriyle ilişkili kavramları, bir sıra halin-
      her bir grup üyesi aynı ödülü alır. Amaç bağımlılığını                 de öğrenmesini sağlar.
      sağlamak için öğretmen tüm gruba ortak bir ödül                    2. Öğrenciler sınava hazırlanırken, öğrencinin konuyu
      verir.                                                                 tüm boyutlarıyla görmesini ve konuyu özetlemesini

c.    Olumlu kaynak bağımlılığı: Bütün grup üyeleri gö-                      sağlar.

      revi tamamlamak için gerekli kaynakların, bilgilerin,              3. Kavramların konu içerisindeki tam yerini göstererek,
                                                                             konuda geçen diğer kavramlardan niçin ayrıldığını
      materyallerin bir bölümüne sahiptir. Grup üyelerinin
                                                                             öğrencinin görmesini sağlar.
      kaynaklarının, grup amaçlarının gerçekleştirilmesi
                                                                         4. Kavram haritaları dinamik olup, öğrencinin edindiği
      için birleştirilmesi gerekir.
                                                                             bilgiler arttıkça, haritaya yeni kavramlar eklenir. Böy-
d.    Olumlu rol bağımlılığı: Her bir grup üyesine ta-
                                                                             lece kavram haritaları öğrenmede sürekliliği sağlar.
      mamlayıcı ve birbirleriyle ilişkili roller verilir. Bu du-
                                                                         5. Öğretmenin konu öncesinde hazırlık yapmasında
      rum grubun ortak rolleri tamamlayabilmesi için ge-
                                                                             özellikle konunun çerçevesini ve planını çizmesine
      reken ortak sorumluluğu ortaya koyar.
                                                                             olanak sağlar.
Fakat A seçeneğinde yer alan öğrencilere liderlik rolünün                6. Kavramları somutlaştırır, zihin dünyasından çıkarır ve
ne olduğunu öğretmek için işbirlikli öğretim etkili değildir.                somut şeylerin öğrenilmesini kolaylaştırır.
Çünkü işbirlikli öğretim çalışmalarında liderlik paylaşıla-              7. Yanlış kavramsallaşmayı önler.
rak grup içi demokrasi oluşturulur. Öğrenciye liderliğin                 8. Öğretim ortamını zenginleştirir.
anlamı öğretilmek isteniyorsa tartışma teknikleri oldukça                9. Anlamlı öğrenmeyi sağlar.
etkilidir.                                                               10. Öğrenci ve öğretmenlerin düşüncelerini dağınıklıklar-

                                                     Cevap: A                dan kurtarır.
KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                   100
      2010        KPSS ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

11. Öğrenilenlerin kalıcı olmasını sağlar.
12. Öğrenme güçlüğü çeken öğrencilere yardımcı olur.                               KAVRAM YANILGILARININ,
13. Öğrencilerin karmaşık yapıları bir bütün olarak algıla-
                                                                           A. TESPİT EDİLMESİ              B. GİDERİLMESİ İÇİN
    malarını sağlar.                                                          İÇİN KULLANILAN                 KULLANILAN YÖN-
14. Öğretmene bir konu alanında öğrencilerin sahip ol-                        YÖNTEMLER                       TEMLER
    duğu bilgileri gözlemleme ve hangi öğrencinin daha
    çok yardıma ihtiyacı olduğunu ayırt edebilme şansı                     l	Kavram Haritaları            l	Kavram Haritaları
    tanır.
15. Anlam uzlaşmalarına (negotiation) yardımcı olur.                       l	Kavramsal Karikatürler       l	Kavramsal Karikatürler

16. Öğrenci portföyünden gelişimin takip edilmesinde et-
                                                                           l	Tahmin-Gözlem-               l	Benzetme (Analoji) Yön-
    kilidir.
                                                                             Açıklama (TGA) Yöntemi         temi
17. Ayrıca son dönemde öğretimi değerlendirme amacıy-
    la da alternatif ölçme aracı olarak da etkili bir şekilde              l	Olaylar ve Durumlar          l	Kavramsal Değişim Mo-
    kullanılmaktadır. (Anderson-Inman ve Ditson, 1999). Yü-                  Hakkında Mülâkat               deli
    züncü Yıl Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Dergisi. Aralık 2007.
                                                                           l	Kavramlar Hakkında           l	Anlam Çözümleme Tab-
    Cilt:IV, Sayı:II, 21-48 Uzm. A.KILINÇ http://efdergi.yyu.                Mülâkat                        loları
    edu.tr
                                                                           l	Çizimler                     l	Rehber Materyaller


Bu açıdan bakıldığında D seçeneğinde yer alan “Olgu-                       l	Kelime İlişkilendirme        l	Çalışma Yaprakları

ların ve örneklerin somutlaştırılmasında etkili olması”                    l	Talih Çizgileri
söz konusu olamaz. Çünkü kavram haritaları, doğrulu-
                                                                           l	Teşhis Testleri
ğu -genellikle- ispatlanmış olan önermeler olan olgula-
rın (Salih ÇEPNİ, Araştırma ve Proje Çalışmalarına Giriş,
Trabzon(2005)) ve örneklerin somutlaştırması için değil,
kavram ve ilkelerin somutlaştırılması için kullanılır.

                                                      Cevap: D             Öğrencilerde Yanlış Kavramalarının Tespit Edilmesini
                                                                           Sağlayan Yöntemler:

                                                                           •   Kavram haritaları (concept mapping) yöntemi: Bilgi
19. Aşağıdakilerden hangisi kavram yanılgılarının                              ve kavramlar arasındaki ilişkiyi genelden özele doğru
    hem tespit edilmesinde hem de giderilmesinde                               görsel hâle getirerek açıklama yaklaşımıdır.
    kullanılır?
                                                                           •   Kavramsal Karikatürler: Kavramsal karikatürler öğ-
      A) Kavram karikatürleri
                                                                               rencilerin sahip olduğu kavram yanılgıları veya dü-
      B) TGA (Tahmin-Gözlem-Açıklama)
                                                                               şünme biçimlerinin insan ya da hayvan figürleri ile
      C) İki aşamalı teşhis testleri                                           tartıştırıldığı, düşündürüldüğü karikatür türü çizimler-
      D) Tekzip (çürütme) metinleri                                            dir.
      E) Mülakatlar
                                                                           •   Tahmin, gözlem, açıklama (TGA) (prediction ob-
                                                                               servation - explânation (POE)) yönteminde seçilen
 ÇÖZÜM                                                                         örnek ilk önce öğrenciye teorik olarak yapılan açık-
                                                                               lama ile anlatılır, daha sonra gerçekleşecek olayla
Kavram yanılgıları, bilimsel olarak doğru kabul edilen ve
                                                                               ilgili tahminde bulunması istenir. Öğrenci tahminleri
öğretim süreci sonunda öğrencilerin kazanması hedefle-
                                                                               alındıktan sonra örnek, öğrencinin gözü önünde ger-
nen kavramların dışında öğrencilerin kendilerince (çoğu
                                                                               çekleştirilir ve meydana gelen olayları ve değişmeleri
zaman eksik ya da yanlış olarak) yapılandırdıkları kav-                        gözlemlemesi sağlanır. Gözlem işlemi bittikten sonra
ramlardır. (Nakhleh, 1992).                                                    öğrenciden önceki tahmini ile gözlemleri arasındaki
Yanlış kavramalarının tespit edilmesi ve giderilmesi için                      benzerliği veya farklılığı açıklaması istenir (Ayas, Ka-
ayrı yöntemler vardır:                                                         ramustafaoğlu, Cerrah ve Karamustafaoğlu, 2001).
                                                                                                                   KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                     101
      2010         KPSS ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

•   Olaylar ve durumlar hakkında mülâkat: (interviews                 •   Teşhis testleri (diagnostic tests), yanlış kavramala-
    about instances and events) yönteminde amaç, öğ-                      rın teşhisi için literatürde çok kullanılan bir başka tek-
    rencinin olayları anlamasını kontrol etmek ya da bir                  niktir. (Peterson, Treagust ve Garnett, 1986; Treagust,
    durumu yorumlayabilmesini araştırmaktır. (Osborne                     1988). Bu tür araçların iki türlü fonksiyonu vardır. (Ta-
    ve Gilbert, 1980; Gilbert, Watts ve Osborne, 1985)                    ber, 1999):
    Bu yöntemde öğrencilere kartlar üzerine çeşitli olay
    ve durumlarla ilgili olarak çizilmiş şekiller ve resimler         1. Bir sınıftaki yanlış kavramaları teşhis etmek için bir ön
    gösterilerek öğrencilerin bunlar hakkındaki düşün-                   test olarak kullanılabilir.
    celeri alınmaya çalışılır. Öğrencinin verdiği cevaplara
    dayalı olarak araştırmacı tarafından yeni sorular soru-           2. Öğrenciler bu tür bir etkinliği tamamladıktan sonra
    labilir.                                                             doğru cevabı bilmek için iyi motive edilebilirler.
                                                                      Böyle bir etkinlikte soruların sınıfta tartışılması öğretimi
•   Kavramlar hakkında mülâkat (interview about con-
                                                                      önemli hâle getirmek için kullanılabilir. Teşhis testleri lite-
    cepts) yöntemi, kişinin bir kavramla ilgili sahip oldu-
                                                                      ratürde oldukça fazla kullanılmaktadır. Teşhis testleri açık
    ğu bilgileri ortaya çıkarmak için düzenlenmiş karşı-
                                                                      uçlu kâğıt kalem testleri veya çoktan seçmeli testler şek-
    lıklı konuşmalardan oluşmaktadır. Mülâkat yöntemi
                                                                      linde de olabilirler. Açık uçlu testlerde öğrenci, kendisine
    öğrencilerin anlamalarının doğrudan belirlenmesinde
                                                                      yöneltilen soru ile ilgili olarak sahip olduğu tüm bilgiyi
    en etkili yöntemlerden birisidir (Abdullah ve Scaife,
                                                                      yazılı olarak ifade etme olanağı bulur. Öğrenci verdiği ce-
    1997).Bu yöntemde öğrencilerin belirlenen bazı kav-
                                                                      vapla ilgili gerekçesini de belirteceği için sahip olabilece-
    ramlar hakkındaki düşüncelerinin ortaya çıkarılması
                                                                      ği yanlış anlamaların tespit edilebilme imkânı vardır.
    amaçlanmaktadır. Araştırmacının amacı bireyin kav-
    ramla ilgili olarak zihninde var olan bilgilerini ortaya
    çıkarmaktır.
                                                                      Öğrencilerde Yanlış Kavramların Giderilmesini Sağla-
•   Çizimler (drawings): Çizimlerin amacı , öğrencide
                                                                      yan Yöntemler:
    gizli kalmış fikir, bilgi ve inançların öğrenciyi kelime-
    lerle sınırlamadan ortaya çıkarılmasıdır. Bu yöntem               Öğrencilerin sahip oldukları yanlış kavramaların tespit
    öğrencinin cevabına çok az bir sınırlama getirir. Bu              edilmesinin yanı sıra bu yanlış kavramaların giderilmesi
    yüzden öğrencinin anlama düzeyi ve yanlış anlama-                 de önemlidir. Öğrencilerin sahip oldukları yanlış anlama-
    larının ortaya çıkarılmasında kullanılması gerektiği              ları düzeltmek için geleneksel öğretim yöntemleri dışında
    savunulur.(Novick ve Nussbaum, 1978). Ancak bu                    farklı yöntemlerin kullanılması gerektiği de açıktır.
    yöntemde çizimleri yorumlamada çizimlerden kay-
                                                                      •   Kavram Haritaları: Yanlış kavramaların tespiti ve gi-
    naklanan güçlükler görülebilmektedir.
                                                                          derilmesinde kullanılan yöntemlerden birisi kavram
                                                                          haritalarıdır. Kavramların anlamlı öğrenilmesi ve onlar
•   Kelime ilişkilendirme (word association), bir kişinin
                                                                          arasındaki ilişkilerin kurulması kavram haritalarının
    kavram gruplarını anlaması ile doğrudan bağlantılı bir
    tekniktir. Anlama, kişinin bilginin bileşenleri arasında-             öğrenciler tarafından oluşturulmasıyla sağlanabilir.
    ki ilişkilerin doğasını anlaması ve kavramlar arası ili-
    şikleri kurabilmesine bağlıdır. Kelimeleri ilişkilendirme         •   Kavramsal Karikatürler: Kavramsal karikatürler
    sadece kavramların anlaşılıp anlaşılmadığını ölçmek                   öğrencilerin sahip olduğu kavram yanılgıları veya
    amacıyla değil, aynı zamanda olayları, durumları ve                   düşünme biçimlerinin insan ya da hayvan figürleri
    hatta insanları anlamak amacıyla da kullanılmaktadır.                 ile tartıştırıldığı, düşündürüldüğü karikatür türü çizim-
    İnsanların anahtar kelimelere verdikleri cevapların                   lerdir. Kavram karikatürleri normal karikatürlere göre
    sayısına ve çeşidine göre onların konuyu tam olarak                   farklı özellikler göstermektedir. Karikatürler bireyleri
    anlayıp anlamadıkları yorumlanabilir.                                 güldürmek amacıyla kullanılırken, kavram karikatür-
                                                                          leri öğrencileri eğlendirerek bilgilerini sorgulatmak
•   Talih çizgileri (fortune lines), romanlar, oyunlar,                   amacıyla kullanılmaktadır. Kavram karikatürleri ya-
    şiirler, müzikaller ve tarihî olaylarda geçen olayların               pısal açıdan bilinen karikatürlerden farklı olup içeri-
    öğrenciler tarafından anlaşılma seviyelerinin araştırıl-              sinde mizahi ve abartılı unsurları barındırmamaktadır.
    masında kullanılır. Öğrenci her durum için bir ya da                  Olay ve karakterlerin çizgiler ile anlatılması onlara
    birden fazla niteliği tahmin eder ve bunu grafikle gös-               karikatür özelliği yüklemektedir. Genel olarak üç ya
    terir.Teknik ilk olarak 1988’de Laurance Rush tarafın-                da daha fazla karakterin günlük bir olay hakkında
    dan kullanılmıştır. Bu kullanımda kırmızı başlıklı kız                karşılıklı soruları ya da fikirleri konuşma balonları ile
    hikâyesi 10 sahneye ayrılarak teknik uygulanmıştır.                   sunulmaktadır.
KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                102
      2010         KPSS ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

                                                                          20. Bilgisayar destekli öğretimi kullanmanın birçok ya-
•   Benzetme (Analoji) Yöntemi: Yanlış kavramaların
                                                                              rarının yanı sıra bazı sınırlılıkları da bulunmaktadır.
    giderilmesinde kullanılan bir diğer yöntem, benzet-
                                                                                Aşağıdaki durumlardan hangisi bu sınırlılıklar-
    me (analoji) yöntemidir.Benzetme, yabancılık çekilen
                                                                                dan biri değildir?
    bir olgunun yabancılık çekilmeyen bir olguya benze-
    tilerek açıklanmasıdır. Tanıdık olmayan olgu hedef,                         A) Bilgisayar kullanıcılarına yardımcı olacak yeterli

    tanıdık olan olgu kaynaktır. Benzetmeler soyut kav-                              sayıda uzmanın olmaması
                                                                                B) Her öğrencinin kendi öğrenme sürecini çeşitlen-
    ramları öğrencinin zihninde somutlaştırır ve bu kav-
                                                                                     direbilmesi
    ramların daha kolay anlaşılmasını sağlar; anlaşılması
                                                                                C) Kullanılan programlarda içerik bilgisinin yeterli
    zor, kompleks konuları basite indirgeyerek akılda ka-
                                                                                     kalitede olmaması
    lacak şekilde açıklar ve ayrıca öğrencinin derse olan
                                                                                D) Yazılmış programların yalnızca yazılım için seçi-
    ilgisini ve katılımını arttırır (Geban, Ertepınar, Topal ve
                                                                                     len bilgisayarla çalışabilir olması
    Önal, 1998).
                                                                                E) Bilgisayar ve hazır paket programlarının pahalı
                                                                                     olması
•   Kavramsal Değişim Modeli: Yanlış kavramaların gi-
    derilmesinde kullanılan önemli yöntemlerden biri de
    yanlış kavramaların bilimsel kavramalarla yer değişti-                    ÇÖZÜM
    receği ve yeni kavramaların var olan bilgilerle birleş-               Öğrencilerin bilgisayar karşısında bilgisayar ile çalışarak
    tirilebileceği kavramsal değişim modelidir. Kavramsal                 veya bilgisayar programları sayesinde öğrenmeyi ger-
    değişim, öğrenenin yeni fikirleri kazanmak için var                   çekleştirdiği, öğrendiklerini izleyip kendilerini değerlen-
    olan yanlış kavramalarını sıraya koymasını, yeniden                   dirdiği bireysel bir öğretim biçimidir. Bilgisayar destekli
    düzenlemesini ve yer değiştirmesini gerektiren an-                    öğretim programlı öğretim ilkelerine göre düzenlenmiştir.
    lamlı bir şekilde feni öğrenme süreci olarak tanımlanır               Öğrenciler bireysel olarak bilgisayarlarla çalışırken öğret-
    (Sanger, 2000). İlk kez Posner ve arkadaşları tarafın-                men bu süreçte rehber durumundadır.
    dan geliştirilen bu yöntemde kavramsal değişimin                      Bilgisayar Destekli Öğretimin Sınırlılıkları:
    gerçekleştirilebilmesi için;
                                                                          •    Bilgisayar yazılımlarını hazırlamak büyük maliyetlidir.

1. öğrencinin kendi bilgisinin yetersizliğinin farkına var-               •    Bilgisayar destekli öğretim çalışmalarını planlamak
                                                                               ve uygulamak uzmanlık gerektirir.
    ması,
                                                                          •    Yazılımlar lisans hakkı ile korunduğu zaman başka bir

2. öğrencinin kendine verilen yeni bilgiyi anlaşılabilir                       bilgisayarda çalıştırılamaz.
                                                                          •    Bilgisayar destekli öğretim yazılımları içeriğin tama-
    bulması,
                                                                               mını aktarmada yetersizdir.

3. öğrencinin kendine verilen yeni bilgiyi mantıklı bul-                  •    Bilgisayar destekli öğretim çalışmalarında internet ol-

    ması,                                                                      madığı için öğrencinin sosyalleşmesini azaltır.
                                                                          •    Üst düzey zihinsel beceriler kazandırmada etkisizdir.
4. öğrencinin kendine verilen yeni bilgiyi karşılaştığı yeni
    problemlerin çözümünde kullanması gerektiği savu-                     Öte yandan bilgisayar destekli öğretim çalışmaları birey-
                                                                          sel olduğu için her öğrencinin kendi öğrenme sürecini
    nulmaktadır. (Posner, Strike, Hewson ve Gertzog,
                                                                          çeşitlendirmesini yani:
    1982) Öğrenciler ancak bu dört şartla tanıştıktan son-
                                                                          •    Kendi hızında ilerlemesini
    ra kavramsal değişimi gerçekleştirirler ve kendi yanlış
                                                                          •    Kendi ilgi ve isteğine uygun etkinlikler seçmesini
    fikirlerini, bilimsel olarak kabul edilenlerle değiştirirler.
                                                                          •    Birden çok duyu organına hitap etmesini
    (Yard. Doç. Dr. Haluk Özmen, Karadeniz Teknik Üniversitesi)
                                                                          •    Sık ve sonsuz sayıda tekrar yapmayı,
Görüldüğü gibi A seçeneğinde verilen kavramsal karika-                    •    Öğrencinin öğrenmeye güdülenmesini sağlar. Bu
türler hem yanlış kavramalarının tespit edilmesi hem de                        özellikler bilgisayar destekli öğretimin faydaları ara-
giderilmesi için kullanılır.                                                   sında sayılabilir.

                                                     Cevap: A                                                                 Cevap: B
                                                                                                                    KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                    103
      2010         KPSS ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

21. Bilgisayar destekli öğretimin amaçlarından biri ger-                22. Bu öğretmenin öğrencilerdeki öz-yeterlik algı-
    çek hayattaki olayların kontrollü bir şekilde temsil                    sını yükseltmek için öncelikle aşağıdakilerden
    edilmesinde bilgisayar teknolojilerini kullanmaktır.                    hangisini yapması daha etkili olur?
      Bu amaçla dersinde bilgisayar destekli öğretim                         A) Öğrencilerin ürün dosyalarını ayrıntılı inceleme-
      programlarından yararlanmak isteyen bir öğret-
                                                                                si
      men için aşağıdakilerden hangisi en uygundur?
                                                                             B) Bir önceki fen ve teknoloji öğretmeniyle görüş-
      A) Alıştırma ve tekrar programları
                                                                                mesi
      B) Birebir öğretim programları
                                                                             C) Gösteri yönteminin kullanımına ağırlık vermesi
      C) Problem çözmeye yönelik programlar                                  D) Derslerde günlük yaşamdan çok sayıda örnek
      D) Benzetim programları                                                   vermesi
      E) Kelime işlemci programlar                                           E) Basit örneklerle öğrencilerde başarılı olma duy-
                                                                                gusunu geliştirmesi

  ÇÖZÜM
                                                                         ÇÖZÜM
Özellikle beceri öğretiminde, başarısızlık durumunda ya-
şamsal bazı tehlikeler ya da büyük maddi kayıplar ortaya                Soru öncülünde fen ve teknoloji öğretmeninin öğrencile-
çıkacaksa, öğrenciler beceri kazanıncaya kadar gerçek                   rinde gördüğü asıl sorun öğrencilerinin öz-yeterlilik algı-
                                                                        larının çok düşük olmasıdır.
ortamda değil de yapay ortamda çalıştırılırlar. Gerçek or-
tamın benzeri olan bu yapay ortamda beceri kazanma                      Öz-yeterlilik: Bireyin belli bir davranışı göstermek için
süreci benzetim ya da benzetişim olarak adlandırılmakta-                gerekli etkinlikleri organize edip bu davranışı başarılı
                                                                        bir şekilde yapma kapasitesine ilişkin kendini algılayışı-
dır. (D. Gözütok, Öğretim İlke ve Yöntemleri, s.291)
                                                                        yargısı ve inancıdır.
Benzetim (Simülasyon) çalışmaları son yıllarda bilgisayar
                                                                        Öğretmenin, öğrencilerinin öz-yeterlilik algısını yükselt-
ile uygulanmaktadır. Bilgisayarda benzetim programları
                                                                        mek için öncelikle öğrencilere basit örneklerle başarılı
sayesinde gerçek durumunda uygulandığında tehlikeli,
                                                                        olma duygusunu tattırmalıdır.Bu şekilde öğrencilerin dü-
maliyetli ve çok karmaşık olan durumların kontrollü bir                 şük olan öz-yeterlilikleri yükselecektir.
şekilde bilgisayarda uygulanması söz konusudur. Örne-
                                                                        Öğretmenin derslerde günlük yaşamdan çok sayıda ör-
ğin pilotların uçağa binmeden önce benzetim program-
                                                                        nek vermesi öğrencilerinde öncelikle bildiklerini hayata
larında uçuş simülatörleriyle çalışmaları gerçek durumda                transfer etme yetilerini geliştirecektir.
ortaya çıkabilecek bir çok olayı kontrollü bir şekilde ya-                                                               Cevap: E
şamayı sağlar.

                                                       Cevap: D


                                                                        23. Aşağıdaki davranışlardan hangisi, öğrencilerin
                                                                            ezbere dayalı öğrenmelerinde payı büyük olan
                                                                            önceki öğretmenin sergilemiş olabileceği bir
                                                                            davranıştır?
                                                                             A) Ağaç türlerinin işleneceği derse değişik ağaç
 22. VE 23. SORULARI AŞAĞIDAKİ PARÇAYA GÖRE                                     yaprağı örnekleri getirmelerini istemek
 CEVAPLAYINIZ.                                                               B) Hidroelektrik santrallerinin çevre üzerindeki
                                                                                olumsuz etkilerine dair araştırma yapmalarını
      Bir fen ve teknoloji öğretmeni yıl ortasında göreve
                                                                                istemek
başladığı okulda, öğrencilerinin bu dersle ilişkili günlük
                                                                             C) Çernobil kazasının toplumsal etkilerine dair
yaşam problemlerinin çözümüne ilişkin öz-yeterlik algı-                         grup tartışması yaptırmak
larının çok düşük olduğunu tespit eder. Bu nedenle ön-                       D) Yenilenebilir enerji kaynaklarının önemi konu-
celikle öğrenci ürün dosyalarını inceler ve öğrencilerle                        sunda ders kitabından faydalanarak bir ödev
görüşmeler yapar. Bunların sonucunda sene başından                              hazırlamalarını istemek
bu yana dersin ezbere dayalı yapılmış olduğunu, öğreni-                      E) Sağlıklı beslenme konusu işlenirken çevrele-
lenlerle günlük yaşam arasında da bağlantının iyi kurul-                        rindeki insanların beslenmeleriyle ilgili gözlem
madığını öğrenir.                                                               yaptırmak
KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                  104
     2010        KPSS ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

 ÇÖZÜM                                                                 25. Öğretmen derste Semra’ya bir soru sorar. Semra
                                                                            uzun süre soruyu yanıtlayamaz. Diğer öğrencilerin
Öğrencilerin ezbere dayalı öğrenmelerinde payı büyük                        dikkatlerinin dağıldığını ve durumdan Semra’nın
olan önceki öğretmenin öğrencileri öğretim işine katma-                     çok utandığını fark eden öğretmen, bazı ipuçlarıyla
dığından ve yapılan çalışmalarda öğrenci aktivitesine yer                   Semra’nın soruyu yanıtlamasını sağlar.
vermediğinden dolayı öğrenciler süreçte pasif kalmış bu
                                                                            Öğretmenin Semra’ya bu şekilde davranmasının
da öğrencilerin kendilerine ilişkin öz-yeterlilik algılarının
                                                                            temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
düşük olmasına neden olmuştur.
                                                                            A) Semra’nın utanma duygusunu bastırma
Seçeneklerde A,B,C ve E deki etkinliklerin yaparak-
yaşayarak öğrenmeyi sağlayıcı ve öğrenci aktivitesine                       B) Sınıfta sessizliği ve düzeni sağlama
dayanan etkinlikler olduğu görülmektedir. Oysaki D seçe-                    C) Semra’ya içsel başarı duygusu kazandırma
neğinde yer alan “Yenilenebilir enerji kaynaklarının önemi                  D) Ders süresini etkili kullanma
konusunda ders kitabından faydalanarak bir ödev hazır-
                                                                            E) Semra’nın utanmasından kendini sorumlu tut-
lamalarını istemek” öğrenciyi ders kitaplarına bağımlı kıl-
                                                                               ma
makta ve öğrenciyi süreçte pasif hale getirmektedir.
                                                   Cevap: D
                                                                        ÇÖZÜM

24. Bir öğretmen öğrencilerine verdiği bir metni sırasıy-              Derste kullanılan soru/yanıt yönteminde öğrencilere so-
    la maç haberi, dedikodu ve ninni gibi okumalarını                  ruyu çözemediklerinde ipuçlarıyla yardımcı olmak onların
    ister.
                                                                       aşağılık duygusu yerine başarı duygusu tatmalarını sağ-
     Bu etkinlikle öğretmen öğrencilerde aşağıdaki-
     lerden hangisinin gerçekleştirilmesinde en az                     layacaktır. Soruda öğretmenin Semra’ya ipucu verme-
     katkı sağlar?                                                     sinin temel nedeni Semra’yı başarıya karşı güdüleyerek
     A) Amaca ulaşmada kendilerine özgü yol belirle-                   içsel başarı duygusunu kazanmasını sağlamaktır.
        mede
                                                                                                                         Cevap: C
     B) Öğrenilenlerin yaşamlarında ne işe yarayacağını
        fark etmede
     C) Yaratıcılık yetilerini geliştirmede
     D) Mimik ve jestlerini etkili kullanmada
     E) Hızlı okuma ve okuduğunu anlama becerilerini
        geliştirmede                                                   26. Ahmet yavaş öğrenen bir öğrencidir. Öğretmeni sı-
                                                                            nıfa bir etkinlik verdiğinde arkadaşlarından sıklıkla
                                                                            geri kalmakta ve bazen görevini arkadaşlarıyla aynı
 ÇÖZÜM
                                                                            anda bitiremediği için ağlamaktadır.
Öğretmen, öğrencilerine verdiği metni maç haberi (hızlı-                    Öğretmenin Ahmet’e yardım etmek için benim-
ca), dedikodu (fısıldayarak) ve ninni gibi (yavaş yavaş )                   seyeceği en iyi yol aşağıdakilerden hangisidir?
okutmuştur. Böylece öğrencilerin amaçlara ulaşmak için
kendine özgü yollar geliştirmelerini sağlamıştır. Çünkü                     A) Küçük adımlardan oluşan bir öğrenme süreci
aynı metni öğrenciler farklı farklı tekniklerle okumuşlar                      düzenlemek ve her adımdan sonra geribildirim
böylelikle bir olaya farklı açılardan yaklaşabilme yetilerini
                                                                               vermek
geliştirmişlerdir. Yaparak-yaşayarak öğrenme ile öğren-
                                                                            B) Ahmet ağladığında arkadaşlarının rahatsız ol-
ciler öğrendiklerinin hayatlarında ne işe yarayacağını ve
nerede-nasıl kullanacaklarını fark edeceklerdir. Tüm bu                        maması için onu arkadaşlarından uzağa oturt-
çalışmalarda öğrenciler doğaçlama becerilerini, taklit                         mak
yetilerini, jest (Beden dili) ve mimiklerini (yüz ifadelerini)              C) Ahmet’e yardımcı olması için onu özel eğitim
de kullanarak yaratıcılıklarını geliştireceklerdir. Ancak bu                   öğretmenine yönlendirmek
etkinlikte öğrencilerin hızlı okuma ve okuduğunu anlama
                                                                            D) Ahmet çalışmaktan çok sıkıldığında bir süreliği-
becerilerinin geliştirilmesi amaçlanamaz. Çünkü etkinlik,
okuduğunu anlama ve hızlı okumadan çok, farklı farklı                          ne ara vermesine izin vermek
tekniklerle okumayı amaçlamaktadır.                                         E) Ahmet’i öğrenmeye daha fazla güdülemek için

                                                   Cevap: E                    ona ek ödevler vermek
                                                                                                               KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                 105
      2010         KPSS ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

  ÇÖZÜM                                                                       ÇÖZÜM
Ahmet, yavaş öğrenen bir öğrenci olduğu için bireysel                     Tarih öğretmeni öğrencilerinden, her iki tarafın askerle-
öğretime ihtiyaç duymaktadır. Bireysel öğretim çalışma-                   rinin duygu ve düşüncelerini anlamalarını istemektedir.
ları öğrencilerin kendi hızında ilerlemesine olanak sağla-                Karşımızdakinin duygu ve düşüncelerini anlamanın en et-
makta, sınıf içi rekabeti ortadan kaldırmakta ve özellikle                kili yolu karşımızdaki ile empati (duygudaşlık) kurmaktır.
yavaş öğrenen öğrencilerin başarısını arttırmaktadır.                     Empati ise olaya kendi özümüzü kaybetmeden, başkala-

A seçeneğinde “Küçük adımlardan oluşan bir öğrenme                        rının bakış açısıyla bakmaktır. Seçenekler incelendiğinde
                                                                          D seçeneğinde yer alan etkinlikte öğrencilerden her iki
süreci düzenlemek ve her adımdan sonra geribildirim
                                                                          tarafın birer askerinin ailelerine o askerin bakış açısından
vermek” bireysel tekniklerden programlı öğretim çalış-
                                                                          bir mektup yazmalarının istenmesi öğrencilerin kendile-
malarını işaret etmektedir. Küçük aşamalarla düzenlenen
                                                                          rini askerlerin yerine koyarak onların bakış açılarıyla du-
ve anında dönüt düzeltmelerle desteklenen programlı
                                                                          rumlarını ailelerine anlatmaları yani öğrencilerin askerlerle
öğretim çalışmaları Ahmet gibi yavaş öğrenen ve arka-
                                                                          empati kurmalarını sağlayacaktır.
daşlarıyla rekabet edemeyen öğrencilerin başarılarını ar-
tırmak için seçilebilecek en iyi yoldur.                                                                                      Cevap: D

                                                      Cevap: A

                                                                          28. Aşağıdakilerden hangisi sözel akıl yürütme tek-
                                                                              niğiyle doğrudan ilgili becerilerden biri değildir?
                                                                                A) Okunuşu aynı olan kelimeler arasındaki anlam
                                                                                    farkını görebilme
27. Bir tarih öğretmeni, öğrencilerinin Çanakkale
    Savaşı’nda iki tarafın askerlerinin duygu ve düşün-                         B) Okunan parçanın ana fikrini bulabilme
    celerini anlamalarını amaçlamaktadır.                                       C) Bir kez söylenen bir cümleyi ezberden tekrarla-
      Aşağıdaki uygulamalardan hangisi öğretmenin                                   yabilme
      bu amacına en fazla hizmet eder?                                          D) Bir düşünceyi açıklayan karışık cümleleri sıraya
      A) Öğrenciler kütüphane araştırması yaparlar ve                               koyabilme
           her iki taraftaki askerî yetkililere ait olan ve sa-                 E) Bir cümlede yanlış kullanılmış bir kelimeyi bula-

           vaş stratejilerini anlatan yazıları araştırırlar. Bul-                   bilme

           dukları bu yazıları sınıfta paylaşırlar.
                                                                              ÇÖZÜM
      B) Öğrenciler ders kitabını okurlar ve her bir tara-
           fın, onları savaşa sürükleyen haklı olduklarını                Sözel akıl yürütme tekniği okunan, konuşulan veya işiti-
                                                                          len vb. uyarıcıların akıl ve mantık süzgecinden geçirile-
           düşündükleri nedenlerine dair bir kompozisyon
                                                                          rek karışık ilişki yapılarının kullanıldığı bir tür akıl yürütme
           yazarlar.
                                                                          tekniğidir. Öğrencilerde sözel akıl yürütme yetilerin geliş-
      C) Öğretmen savaşan iki tarafa dair öğrencilere                     mesi için,
           okuma parçaları verip bu metinlere dayalı bir                  •    Anlam farklarını bulabilme,
                                                                          •    Ana fikri tespit etme,
           özet yazmalarını ister.
                                                                          •    Cümlede anlamsal ilişkileri bulabilme
      D) Her öğrenci, konuya ilişkin okuduğu kaynaklara                   •    Karışık verilen kelime ve cümlelerden anlamsal bir
           dayalı olarak, her iki tarafın birer askerinin ailele-              bütün oluşturabilme
           rine o askerin bakış açısından bir mektup yazar.               •    Bir cümlede ya da metinde akışı bozan ve yanlış an-

           Bu mektupları yüksek sesle sınıf arkadaşlarına                      lamda kullanılmış kelime ya da cümleleri tespit ede-

           okur.                                                               bilme gibi çalışmalar yaptırılabilir.
                                                                          Fakat bir kez söylenen bir cümleyi ezberden tekrarla-
      E) Öğretmen savaşın gerçekleştiği bölgeye bir                       yabilme akıl yürütme gibi zihinsel faaliyetleri içermez ve
           alan gezisi düzenler. Alanda, öğrencilere sava-                sözel akıl yürütme ile doğrudan ilişkili değildir. Ancak “ez-
           şın nasıl yapıldığına ilişkin büyük grup tartışması            berlemek” bilişsel anlamda basit bir sözel beceridir.
           yaptırır.                                                                                                          Cevap: C
KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                    106
     2010        KPSS ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

29. Ayşegül Öğretmen aşağıda sıralanan öğrenme                          ÇÖZÜM
    öğretme etkinliklerinden hangisini yaptığında
    “aktif katılım” ilkesine uygun davranmış olur ve                   Howard Gardner’e göre her insan bütün zeka alanlarına
    kalıcı öğrenme sağlama olasılığı artar?                            sahip olarak dünyaya gelir. Ancak zaman, kalıtım, kültür
                                                                       ve inançlar zekanın gelişimini etkiler. Ayrıca her birey ken-
     A) Tepegözle şekil ve şemaları yansıtıp konuyu ay-                di zekasını geliştirme yeteneğine sahiptir. İnsanlar sahip
         rıntılı anlatma                                               oldukları zeka alanlarını uygun bir düzeye kadar geliştire-
     B) Öğrencilerin kitaptaki bilgileri sınıfla paylaşarak            bilirler. Bu zeka alanlarından bir ya da birkaçı insanlarda
         anlatmalarını sağlama                                         daha baskındır.
     C) Yaptığı gösteri deneyini öğrencilerin dikkatlice               Soru incelendiğinde Sibel ve Hasan’ın çekingen tavırları
         izlemelerini sağlama                                          onların öze dönük bir zekaya sahip olduklarını Hüseyin’in
     D) Konuyu sunarken CD, video vb. görsel mater-                    ise Sibel’i oyuna davet ederek insan ilişkilerinde daha
         yallerden yararlanma                                          başarılı yani sosyal zekasının daha baskın olduğu anla-
     E) Büyük grup tartışmasının arkasından küçük                      şılmaktadır.
         grup çalışması yaptırma                                       Sosyal (kişiler arası/dışa dönük) zekâ alanı baskın insan-
                                                                       ların diğer insanların duygu ve düşüncelerini iyi anlama,

 ÇÖZÜM                                                                 yorumlama, onlarla iletişim kurabilme yeteneklerinin
                                                                       yüksek olduğu görülmektedir. Bu tür bireyler başkaları-
Öğrencinin sürece aktif katılımı ve öğrenilenlerin öğrenci-            nı düşünürler, arkadaşlık ilişkilerine önem verirler, sosyal
de kalıcılığı sağlanmak istendiğinde yaparak-yaşayarak                 ilişkiler kurmaktan hoşlanırlar, çeşitli organizasyonlara
elde edilen öğrenmeler en etkili öğrenme yaşantıları                   katılmaya gönüllü olurlar. Özellikle liderlik özellikleri bu
sağlar. Edgar Dale’nin yaşantı konisi (öğrenme üçgeni)                 zeka alanı kapsamındadır. Politikacılar, öğretmenler, as-
göz önüne alındığında cevabın “Büyük grup tartışması-                  keri liderler, sosyologlar, organizatörler, danışmanlar, tu-
nın arkasından küçük grup çalışması yaptırma” olduğu                   rizmciler bu grupta bulunurlar.
görülmektedir.Çünkü tartışma tekniklerinde öğrenci biz-                                                                  Cevap: C
zat öğretim faaliyetine katılmaktadır.Bu aktif katılım ile
öğrenci yeni fikirler geliştirebilmekte ve böylece öğreni-
lenler daha kalıcı olmaktadır. B seçeneğinde öğrencilerin
kitaptaki bilgileri sınıfla paylaşarak anlatmalarını sağlama
etkinliği kitaba bağlı kalınarak yapıldığı için aktif katılımı
sınırlandırmaktadır. Çünkü “aktif katılım” öğrencinin sa-
                                                                       31.    • Öğrencilerin önceki deneyimleri öğrenme öğret-
dece derse katılması değil öğrendiklerini zihninde yapı-
                                                                                me sürecinde temel alınır.
landırarak bilgiyi bizzat kendisinin oluşturmasıdır.
                                                                              • Öğretmen, öğrencilerin olaylara farklı yönlerden
                                                   Cevap: E
                                                                                bakmalarını sağlamak için onlara rehberlik eder.
                                                                              • Öğrenci örneklerden genellemeleri kendisi ya-
                                                                                par.
                                                                              • Öğrenilenler farklı durumlara uygulanabilir.
30. Hasan ile Hüseyin saklambaç oynarken okula yurt                          Sıralanan bu özellikler aşağıdaki öğretim yön-
                                                                             tem, teknik ya da stratejilerinin hangisinde orta-
    dışından yeni gelmiş, Türkçe konuşmakta güçlük
                                                                             ya çıkar?
    çeken, saklambaç oynamak isteyen fakat çekindi-
    ği için bir köşede sessizce oturan Sibel’in onlara                       A) Sunuş yoluyla öğretim
    baktığını görürler. Hasan utangaç bir yapıda olduğu                      B) Buluş yoluyla öğretim
    için, Hüseyin Sibel’in yanına gider ve onu oyuna ka-                     C) İş birliğine dayalı öğretim
    tılmaya davet eder.                                                      D) Tam öğrenmeye dayalı öğretim
     Bu örnekte, çoklu zekâ kuramına göre Hüseyin’in                         E) Programlı öğretim
     hangi zekâ alanı diğer alanlara göre daha geliş-
     miştir?
     A) Sözel              B) Görsel           C) Sosyal
     D) Bedensel           E) Öze dönük
                                                                                                               KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                 107
      2010         KPSS ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

  ÇÖZÜM                                                             32. Serpil Öğretmen derslerini farklı öğretim yöntemle-
                                                                        rini kullanarak çok aktif bir şekilde yürütmektedir.
                                                                        Öğrencileri de derse istekle, etkin bir şekilde katıl-
Sorunun öncüllerinden özellikle “Öğrenci örneklerden                    maktadırlar.
genellemeleri kendisi yapar.” İfadesi doğrudan buluş yo-
                                                                         Yukarıda verilen örnekte olduğu gibi etkin öğ-
luyla öğretim stratejisini ifade etmektedir.                             renmenin uygulandığı bir sınıfta öğrencilerin ön-
Buluş yoluyla öğretim stratejisinin kurucusu olan Bruner’e               celikle hangi özelliklerinin gelişmesi beklenir?
göre öğretmenin temel görevi paket bilgileri öğrencilere                 A) Ait olma ve güven duyma
aktarmak değil, öğrencilerin kendi deneyimlerini (ön bilgi-              B) Özdenetim ve duyarlı olma
lerini) kullanarak öğrenebilecekleri ortamları oluşturmak-               C) Kendi öğrenmelerini değerlendirme
tır. Öğretmenin görevi ise öğrencilere süreçte ipucu,soru                D) İş birliği içinde çalışma
ve örneklerle rehberlik etmektir. Sunuş yoluyla öğretimde                E) Argümantasyon (dayanaklandırmA) yapma
kavram ve genellemeler başlangıçta öğretmen tarafından
sunulurken buluş yoluyla öğretim stratejisinde öğrenciyi             ÇÖZÜM
düşündürme ve keşfetmeye götüren sorular veya örnek
olaylar sunulur. Verilen örneklerden yola çıkarak öğrenci-          Derse etkin katılımın sağlandığı ve öğrencilerde etkin
nin temel ilkelere ve genellemelere kendi çabasıyla ulaş-           (aktif) öğrenmenin oluştuğu bir sınıfta öncelikle kendi-
ması sağlanır.Böylece öğrencinin öğrendiği bilgileri farklı         ni denetleyebilen ve öğretime duyarlı bireyler yetişmesi
durumlara ve hayata transfer etmesi mümkün olur.                    beklenir. Çünkü aktif öğrenme bireysel olarak gerçek-
                                                                    leşebilen ve yine birey merkezli bir süreçtir. Bu neden-
                                                Cevap: B
                                                                    le aktif öğrenmenin oluşabildiği bir sınıfın öğrencilerinin
                                                                    bireysel özelliklerinin (öz denetim, öz saygı, öz yeterlilik
                                                                    gibi) yüksek olması beklenir. A seçeneğinde yer alan “Ait
                                                                    olma ve güven duyma” özelliklerinin özdenetim ve duyar-
                                                                    lı olma özelliklerinden sonra gelişmesi beklenir.
                                                                                                                     Cevap: B




KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                              108
2010   KPSS ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ




 2010 KPSS
   ÖLÇME VE
DEĞERLENDİRME
SORU VE ÇÖZÜMLERİ




                                                   KPSS / Eğitim Bilimleri
                           109
            2010          KPSS ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ



                          2010 KPSS ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME SORULARINA
                                    UZMAN GÖZÜYLE BİR BAKIŞ

      2010 KPSS ölçme değerlendirme analizini özellikle geçmiş yıllarla 2010 yılı sınavı arasındaki fark-
lılıkları öğretmen adaylarımızla, eğitim bilimleri uzmanlarımızla ve kurum yöneticilerimizle paylaşmak
amacıyla yapmaktayız. 2006-2007-2008-2009 yıllarında yapılan KPSS ölçme sorularına bakıldığında
öğrencilerimizi en az zorlayan dersin ölçme ve değerlendirme soruları olduğu görülmektedir. Bu durum
2010 KPSS’de de değişmemiştir. Fakat geçmiş yıllarda mutat olarak soru sorulan ölçme ve çeşitleri, ölçek
çeşitleri, değerlendirme biçimleri gibi konulardan soru sorulmamıştır. Belirli konulardan soru sorulma-
makla birlikte sürpriz bir soruda sorulmamıştır. Sadece daha önceki yıllarda sormadıkları madde güçlük
indekslerine dayalı farklı versiyonlardaki sorular sorulmuştur. Bu sorularda genel anlamda öğretmen
adaylarımız tarafından bilinen ve konu anlatımlı kitaplarımızda var olan, örnek soruları ve çözümleriyle
yer alan soru tipileridir. Fakat bu yılki sorulara bakıldığında üst düzey düşünme becerisi gerektiren, di-
siplinler arası geçişin sıklıkla kullanıldığı soru tiplerine rastlamaktayız.

      2010 ölçme sorularının analizi yapıldığında şunlar görülmektedir: Ölçütle ilgili bir soru sorulmuştur.
Bu beklenen bir durumdu çünkü her yıl standart ölçütle ilgili bir soru sorulmaktadır. Yalnız ÖSYM bu yılki
ölçüt sorusunu biraz alışılmışın dışına çıkarak yani bağıl ölçüt kullanılmıştır, mutlak ölçüt kullanılmıştır,
norm referanslı, kriter referanslı tarzında değil de disiplinler arası geçişten yararlanarak ve standart
puanlarla ilişkilendirerek sormuştur.

      2010 KPSS ölçme soruları içinde ağırlık kazanan konu ölçme aracında bulunması gereken nitelikler
konusudur. Yani geçerlilik, güvenirlilik, kullanışlılık konularıdır. Bu konudan 4 tane soru sorulmuş fakat
bu sorulardan 45. ve 47. soruda disiplinler arası geçiş yapılmıştır. Bu konulardan soru bekliyorduk ama
4 tane olmasını da beklemiyorduk. Geçerlilik, güvenirlilik ve kullanışlılık sorularının önceki yıllara göre
biraz daha güçlük düzeyinin yüksek olduğunu söylememiz mümkündür.

      Ölçme değerlendirme 48. soruda korelasyona dayalı ayırt edicilik sorulmuş. Bu tarz soru daha önce
sorulmamıştır. Fakat soru oldukça kolay ve cevabı da bir o kadar net bir sorudur. Yine bu soruda da ko-
relasyondan hareketle madde ayırt ediciliği sorulduğu için disiplinler arası geçiş kullanılmıştır.

      Sınav öncesi bol miktarda soru beklenen konu alternatif ölçme değerlendirme araçlarıydı. Çünkü
yapılandırmacı yaklaşıma dayalı günümüz eğitim sistemi alternatif ölçme ve değerlendirme araçları-
nın kullanımını zorunlu kılmaktadır. Bu sebeple de 2010 KPSS’de 4 adet soru sorulmuştur. Bu soruların
beklenen konulardan olduğunu söylemekle birlikte yapısal olarak biraz değişime uğradığını ve üst dü-
zey düşünme becerileri gerektirdiğini, yorum ve öngörü becerilerinin öne çıktığını yine disiplinler arası

KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                      110
         2010     KPSS ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

geçişin kullanıldığını söylememiz mümkündür. Geçmişten bu güne kadar sorulan sorularda alternatif
ölçme değerlendirme araçlarına yer verilmiştir. Fakat MEB kılavuz kitaplarında yer verilmesine rağ-
men yapılandırılmış grid, kelime ilişkilendirme, tanılayıcı dallanmış ağaç, Vee diagramı soruları bu yılda
sorulmamıştır. Bu konulardan soru sorulmaması bundan sonraki yıllarda da sorulmayacağı anlamına
gelmemelidir.

    2010 KPSS’de eğitimde kullanılan ölçme araçlarından bir adet soru sorulmuştur. Bu konudan da
standart olarak her yıl bir soru sorulmaktadır. Önceki yıllarda genellikle bir sınav türünün özellikleri
verilip, doğrudan hangi sınav olduğu sorulurken, bu yılki soru önceki yıllara göre biraz daha farklı sorul-
muştur. Yani öğrencinin düşünmesini, yorumlamasını, üst düzey düşünmesi istenmiştir.

    2010 KPSS’de standart sapma ile ilgili farklı versiyonda bir soru sorulmuştur. Önceki yıllarda ge-
nellikle standart sapma, aritmetik ortalama ilişkisine dayalı tablo soruları sorulurken bu yıl doğrudan
standart sapmanın yorumuna dayalı sorular sorulmuştur. Bu durum öğrencilerimiz tarafından ilk kez
karşılaşılan bir durumdur. Fakat zorlayıcı bir soru tipi de değildir.

    2010 istatistik sorularına bakıldığında alışılmışın dışında fakat basit düzeyde sorular sorulmuştur.
Örneğin frekans sütunundan hareketle sınava katılan toplam kişi sayısının bulunması, puan dağılımının
sağa mı, sola mı çarpık olduğu sorulmuş fakat madde güçlük indeksiyle ilgili geçmiş yıllarda alt üst
grup soruları sorulurken bu yıl madde güçlük indekslerinden hareketle işleme ve yoruma dayalı sorular
sorulmuştur. Bu sorular ise orta güçlük düzeyinde sorulmuş sorulardır. İstatistik soruları içinde bu yıl
ilk kez ağırlıklı ortalamadan soru sorulmuştur. Bu soru öğretmen adayı arkadaşlarımız için sürpriz ni-
teliğindedir. Fakat öğretmen adayı arkadaşlarımızın soruyu üniversite yıllarından kendi geçme notunu
hesaplarken kullandıkları yöntemi kullanarak rahatlıkla yapmış olduklarını düşünmekteyiz.

    Sonuç olarak ölçme sorularının aşırı zorlayıcı olmadığını düşünmekle birlikte, yorumlama ve üst dü-
zey düşünmeyi ve disiplinler arası geçişi kullanmayı gerektiren sorulardan oluştuğunu düşünmekteyiz.




                                                                                          KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                     111
            2010          KPSS ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

1.    Bir öğretim programına öğrenci seçmek için mü-                   ÇÖZÜM
      lakat yapılacaktır. Bu mülakata bir genel yetenek
      testinden 50 ve daha üstü standart T puanı alanlar             Araştırmacı ön deneme uygulaması sonucu en düşük
      başvurabilecektir. Yetenek testinden elde edilen pu-
                                                                     ayırt ediciliğe sahip 30 maddeyi sınavdan çıkartarak sı-
      anlar normal dağılım göstermektedir.
                                                                     navın kapsam geçerliğini düşürmüş fakat 30 soruyu sı-
      Bu ön koşul işlemiyle ilgili olarak,
                                                                     navdan çıkartarak sınavın cevaplama süresini düşürmüş
       I. Bağıl ölçüt kullanılmıştır.
                                                                     ve böylelikle sınavın kullanışlılığını artırmıştır. Çünkü kul-
      II. Adayların % 50’si ön koşulu sağlamaktadır.
                                                                     lanışlılık bir sınavın hazırlanmasının, çoğaltılmasının, uy-
      III. Soruların en az yarısını doğru cevaplayanlar ön-
                                                                     gulanmasının, cevaplamasının, puanlamasının kolay ve
          koşulu sağlamaktadır.
                                                                     ekonomik olması durumudur. Bu sebeple doğru cevap
      ifadelerinden hangileri doğrudur?
                                                                     kullanışlılıktır.
      A) Yalnız I           B) I ve II        C) I ve III                                                               Cevap: C
      D) II ve III          E) I, II ve III


  ÇÖZÜM
Soruda genel yetenek testinden 50 ve üzeri standart T
puanı alanların sınava başvuru yapabileceği ve yetenek
                                                                     3.    Anekdot kayıtlarının güvenirliğini ve geçerliğini
testinden elde edilen puanların normal dağılım gösterdiği
                                                                           etkileyen aşağıdaki faktörlerden hangisi anek-
belirtilmektedir. Dolayısıyla T puanı aritmetik ortalama-
                                                                           dotu yazan kimsenin kişisel yanlılığıyla ilgili de-
sı 50, standart sapması 10 olarak kabul edilen puanlar                     ğildir?
olduğu için II. öncül doğrudur. Aynı zamanda puan da-
                                                                           A) Olayın karışık ve anlaşılması zor bir ifadeyle ya-
ğılımının normal dağılım özelliği göstermesi durumunda
                                                                                zılmış olması
kullanılabilecek değerlendirme türü ise bağıl değerlendir-
                                                                           B) Olayın yazımı sırasında gerçeğin bazı yönlerinin
medir. Bu nedenle I.öncül de doğrudur. I. ve II. Öncül şu
                                                                                atlanması veya değiştirilmesi
sebeple de doğrudur. Eğer ölçüt standart puanlara(Z ve
                                                                           C) Olay kahramanından söz ederken övücü ya da
T puanı) ve normal dağılım eğrisine göre belirleniyorsa
                                                                                yerici sözcükler kullanılması
bağıl özellik gösterir. Fakat III. Öncül mutlak değerlendir-
                                                                           D) Olay sırasında önem verilen davranışların daha
me olduğu için yanlıştır.
                                                                                dikkatle gözlenip ayrıntılı olarak yazılması
                                                  Cevap: B                 E) Sadece olumsuz davranışların gözlenip kayde-
                                                                                dilmesi


2.    Genel yetenek testinde matematiksel ilişkilerden
                                                                       ÇÖZÜM
      yararlanma gücünü ölçmeyi amaçlayan bir araştır-
      macı, ilk olarak 80 soruluk bir sınav hazırlamış ve ön         Sorunun seçenekleri incelendiğinde “B-C-D-E” seçenek-
      deneme uygulaması yapmıştır. Ön deneme sonun-
                                                                     lerinde geçen ve aşağıda altı çizili ifadelerde,
      da iç tutarlık katsayısını 0,93 olarak hesaplamıştır.
      Sınavın cevaplanmasının çok uzun zaman aldığını                B) Olayın yazımı sırasında gerçeğin bazı yönlerinin at-
      gören araştırmacı, en düşük ayırt ediciliğe sahip 30                lanması veya değiştirilmesi
      maddeyi sınavdan çıkarmıştır. Kalan 50 maddelik                C) Olay kahramanından söz ederken övücü ya da yerici
      form için 0,85 olarak hesapladığı iç tutarlık katsa-                sözcükler kullanılması
      yısını yeterli gören araştırmacı, testini bu şekliyle          D) Olay sırasında önem verilen davranışların daha dik-
      kullanmaya karar vermiştir.
                                                                          katle gözlenip ayrıntılı olarak yazılması
      Bu araştırmacı ön deneme uygulaması ve de-
                                                                     E) Sadece olumsuz davranışların gözlenip kaydedilme-
      vamındaki işlemlerde sınavının hangi özelliğini
      artırmıştır?                                                        si

      A) Güvenirliğini                                               Anekdot kayıtlarının güvenirliğini ve geçerliğini etkileyen
      B) Kapsam geçerliğini                                          kişisel yanlılıklar görülmektedir. Fakat “A” seçeneğinde
      C) Kullanışlılığını                                            belirtilen “Olayın karışık ve anlaşılması zor bir ifadeyle
      D) Objektifliğini                                              yazılmış olması” kişisel yanlılık değildir.
      E) Yapı geçerliğini                                                                                               Cevap: A
KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                               112
          2010       KPSS ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

4.   Osman Öğretmen’in elinde her bir konu için güçlük                ÇÖZÜM
     ve ayırt edicilikleri belirlenmiş maddeler yer almak-
     tadır.                                                          Sözlü sınavların kapsam geçerliği düşük olduğu için ve
     Osman Öğretmen uygulayacağı sınavda dört konu-                  her sözlüde öğrenciye en fazla 3 tane soru sorulabildiği
     dan beşer madde kullanmayı planlamaktadır ancak                 için öğretmen her dersin sonunda sorduğu sorulara veri-
     ikinci konuyla ilgili elinde yeterli ayırıcılıkta madde         len cevaplara birer puan vererek öğrencilerini çok sayıda
     olmadığını görür. Bunun üzerine ikinci konuya iliş-             soru üzerinde sözlü sınav yapmıştır. Öğretmenin bir otu-
     kin sorular yerine, üçüncü konu kazanımlarını ölç-              rumda az sayıda soruyla değil de yıl boyunca sorduğu
     mek üzere yazılmış ve yüksek ayırt edicilik sağlayan
                                                                     sorularla sözlü sınav yapması sınavın kapsam geçerliğini
     maddeleri kullanır.
                                                                     artıracaktır.
     Osman Öğretmen’in bu kararı sınavın güvenirli-
     ğini ve geçerliğini nasıl etkilemiştir?                                                                          Cevap: C

     A) Güvenirliği etkilememiş, geçerliği artırmıştır.              6.   Bir öğretmen sınavında yer alan beş maddenin nite-
     B) Güvenirliği artırmış, geçerliği etkilememiştir.                   liğini incelemek amacıyla öğrencilerin her bir mad-
     C) Güvenirliği artırmış, geçerliği azaltmıştır.                      deden aldıkları puanlar ile testin tümünden aldıkları
     D) Güvenirliği ve geçerliği azaltmıştır.                             puanlar arasındaki korelasyon katsayısını hesapla-
                                                                          mıştır.
     E) Güvenirliği azaltmış, geçerliği etkilememiştir.
                                                                          Bilenle bilmeyeni en iyi ayırt eden maddeyi bu şe-
                                                                          kilde görebileceğini iddia eden öğretmen aşağıdaki
 ÇÖZÜM                                                                    katsayıları elde etmiştir.
                                                                                Maddeler            Korelasyon katsayısı
Osman Öğretmen uygulayacağı sınavda dört konudan
beşer madde kullanmayı planlamaktadır; ancak ikinci
                                                                                     1                       0,2
                                                                                     2                       -0,1
konuyla ilgili elinde yeterli ayırıcılıkta madde olmaması
                                                                                     3                       0,5
sonucu ikinci konuya ilişkin sorular yerine, üçüncü konu
                                                                                     4                       0,6
kazanımlarını ölçmek üzere yazılmış ve yüksek ayırt edi-
                                                                                     5                       -0,7
cilik sağlayan maddeleri kullanmıştır. Bu durum sınavın
                                                                          Bu öğretmenin en iyi ayırt edici olduğunu iddia
güvenirliği artırmış, geçerliği azaltmıştır. Çünkü ikinci                 edeceği madde hangisidir?
konu yerine üçüncü konunun ayırt ediciliği yüksek soru-                   A) 1     B) 2     C) 3        D) 4      E) 5
larının kullanılması güvenirliği artırırken, üçüncü konunun
soruları ikinci konunun davranışlarını ölçemeyeceği ve
                                                                      ÇÖZÜM
bireyde ölçülmek istenen özelliği ortaya çıkartamayacağı
için ve üçüncü konunun soruları ikinci konu için amacına             Korelasyon iki değişken arasındaki ilişki miktarı demektir.
hizmet etmeyeceği için sınavın geçerliliği düşecektir.               Korelasyon artıkça bir maddenin ayırtedicilik değeri de
                                                 Cevap: C            artar. Dolayısıyla en yüksek korelasyon değeri 0,6 ile 4
                                                                     madde olmaktadır. Bu sebeple doğru cevap “D” seçe-
                                                                     neğidir.
                                                                                                                      Cevap: D

5.   Bir öğretmen yıl sonunda, sözlü sınav puanlarını da
     dikkate alarak öğrencileri değerlendirmektedir. Öğ-             7.   Öğrencilerin küresel ısınmanın getirdiği tehlikelerle
                                                                          ilgili ödevlerini inceleyen bir öğretmenin, ölçme so-
     rencilerin sözlü sınav puanlarını ise her ders sonun-
                                                                          nuçlarına karışacak ölçmeciden kaynaklı hata mik-
     da sorduğu sorulara verilen cevaplara birer puan
                                                                          tarıyla ilgili endişeleri vardır.
     vererek elde etmektedir.
                                                                          Puanlamasına karışacak olan öznelliği azaltmak
     Bu öğretmenin, öğrencilere her ders sonundaki                        isteyen bu öğretmene aşağıdakilerden hangisini
     değerlendirmelerin toplamıyla sözlü sınav notu                       yapması önerilir?
     vermesinin en önemli nedeni aşağıdakilerden
                                                                          A) Dereceli puanlama anahtarı (rubrik) kullanması
     hangisidir?
                                                                          B) Ödevin kapsamını genişletmesi
     A) Öğrencileri ders çalışmaya teşvik etmek                           C) Ödev konularını seçmeli olarak tasarlaması
     B) Öğrenciler arasında rekabet yaratmak                              D) Ödev teslim tarihini öğrencilerle birlikte karar-
     C) Sınavın kapsam geçerliğini artırmaya çalışmak                        laştırması
     D) Sınava ilişkin kaygı düzeyini azaltmak                            E) Öğrencilerin düzeyine uygun ödev konuları ver-
     E) Bireyler arası farkları ortaya koymak                                mesi
                                                                                                            KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                               113
            2010          KPSS ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

  ÇÖZÜM                                                                duğu cevap ve ürünlerin değerlendirilmesidir. Perfor-
                                                                       mans görevi,
Öğrenci ödevlerini inceleyen öğretmenin ölçme sonuç-
                                                                       •    Öğrencinin yeni bilgiyi yapılandırmasını gerektirir.
larına karışacak ölçmeciden kaynaklı hata miktarıyla il-
                                                                       •    Süreç içine yayılmıştır, zamana bağlı değildir.
gili endişeleri gözlenmektedir. Öğretmenin puanlamaya
                                                                       •    Öğrencinin günlük yaşamındaki problemleri nasıl çö-
karışacak öznelliği azaltması amacıyla rubrik kullanması
                                                                            zeceğini ve problem çözmek için sahip olduğu bilgi
önerilir. Çünkü öğrencilerin küresel ısınmanın getirdiği
                                                                            ve becerileri nasıl kullanacağını göstermesine ister.
tehlikelerle ilgili ödevleri performans ödevleridir. Perfor-
                                                                       •    Öğrencilerin becerilerini “gerçek yaşam” ortamında
mans ödevlerinin değerlendirilmesinde ise rubrikler kul-
                                                                            değerlendirmeyi hedefler.
lanılır. Rubrik puanlama, daha önceden belirlenmiş ölçüt-
                                                                       •    Gözlenebilen bir performans veya somut bir ürünle
ler takımına dayalı olarak öğrencilerin performanslarının
                                                                            sonuçlanır.
değerlendirilmesi için geliştirilmiş puanlama yönergesidir.
                                                                       •    Performans görevlerinde, tek bir cevap yoktur. Göre-
Çalışma öncesinde rubrik öğrencilere dağıtılır ve öğren-
                                                                            vi tamamlamak için değişik yollar bulunmaktadır. Bu
cilerin neye göre değerlendirileceklerini bilerek hazırlık-
                                                                            nedenle iyi tanımlanmış bir ölçütle değerlendirmeli-
larını yapmaları sağlanır. Rubrik değerlendirmede sürece
                                                                            dir.
öğretmen, öğrenci ve velilerin aktif katılımı sağlanarak,
                                                                       •    Başarılı bir değerlendirme yapmak için her perfor-
öğrencinin hangi davranıştan dolayı kaç puan alacağı
bilinmektedir. Bu durum ise puanlamaya karışacak öz-                        mans görevi bir dereceli puanlama anahtarı (rubric)
nelliği azaltmaktadır.                                                      ile eşleştirilmelidir.
                                                                       •    Performans değerlendirmek için en çok kullanılan
                                                   Cevap: A
                                                                            araçlar: performans ödevleri, projeler, öğrenci ürün
                                                                            dosyaları, posterler vb. dir.
                                                                                                                        Cevap: E

8.    İlköğretim 3. sınıf hayat bilgisi dersine ilişkin
      bazı kazanımlar şunlardır:
        I. Cumhuriyetimizi korumak, güçlendirmek ve ge-                9.    Bilişsel davranışların ölçülmesinde, ölçmenin ge-
           liştirmek için yapılması gerekenler hakkında fikir-               çerliğini artırmak için aynı sürede uygulanan uzun
                                                                             cevaplı yazılı sınavlara göre, kısa cevaplı maddeler-
           ler üretir.
                                                                             den oluşan testler tercih edilir.
       II. Geçmişten günümüze iletişim teknolojilerinde
                                                                             Bu durumun başlıca nedeni aşağıdakilerden
           meydana gelen değişimi araştırır.
                                                                             hangisidir?
      III. Çeşitli ortamlarda liderlerin gruplar ve toplumlar                A) Kısa cevaplı maddelerin kolayca cevaplanabil-
           üzerindeki etkilerini araştırır.
                                                                                mesi
      Aşağıdakilerden hangisi bu kazanımlara ulaşıl-                         B) Kısa cevaplı maddelere verilecek cevabın sınır-
      ma derecesini belirlemede kullanılabilecek en
                                                                                landırılmış olması
      uygun yöntemdir?
                                                                             C) Kısa cevaplı maddelerin çoktan seçmeli test
      A)   Sözlü sunum
                                                                                maddesi köküne benzemesi
      B)   Yazılı yoklama
                                                                             D) Daha çok kısa cevaplı maddeyle kapsamın
      C)   Çoktan seçmeli test
                                                                                daha iyi örneklenebilmesi
      D)   Öz değerlendirme
                                                                             E) Kısa cevaplı maddelerle her düzeydeki davra-
      E)   Performans görevi
                                                                                nışların yoklanabilmesi

  ÇÖZÜM
                                                                           ÇÖZÜM
        I. Cumhuriyetimizi korumak, güçlendirmek ve ge-
           liştirmek için yapılması gerekenler hakkında fikir-         Bilişsel davranışların ölçülmesinde ölçmenin geçerliğini
           ler üretir.                                                 artırmak için aynı sürede uygulanan uzun cevaplı yazılı
       II. Geçmişten günümüze iletişim teknolojilerinde                sınavlara göre, kısa cevaplı maddelerden oluşan testler
           meydana gelen değişimi araştırır.                           tercih edilmesinin sebebi sınavın kapsam geçerliğini ar-
      III. Çeşitli ortamlarda liderlerin gruplar ve toplumlar          tırmaktır. Çünkü uzun cevaplı yazılı sınavlarının cevapla-
           üzerindeki etkilerini araştırır.                            ması uzun zaman aldığı için soru sayısı az tutulmaktadır.
                                                                       Fakat kısa cevaplı sınavlarda soru sayısı çok tutularak
Sorunun öncüllerinde belirtilen kazanımlara ulaşılma de-
recesini belirlemede kullanılabilecek en uygun yöntem                  sınavın kapsamını daha iyi örneklemesi sağlanmakta ve
performans ödevleriyle elde edilebilir. Performans görevi              sınavın kapsam geçerliği artırılabilmektedir.
öğrencilerin bilgi ve becerilerini ortaya koyarak oluştur-                                                             Cevap: D
KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                 114
           2010       KPSS ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

10. Öğretim sürecinde öz değerlendirme ve akran                      11. Bir ilköğretim öğretmeni öğrencilerinden yaptıkları
    değerlendirmeye ağırlık veren bir öğretmenin bu                      ürünlerini, araştırma raporlarını, ünite testlerini ve
    uygulamasının öncelikli nedeni aşağıdakilerden                       etkinlik raporlarını bir dosyada toplamalarını ve sene
                                                                         sonunda kendisine teslim etmelerini istemiştir.
    hangisi olabilir?
                                                                           Aşağıdakilerden hangisi öğretmenin bu uygula-
                                                                           masının gerekçelerinden biri olamaz?
      A) Değerlendirme sürecinde sorumluluğu öğrenci-
                                                                           A) Öğrencilerin kendi gelişimlerini takip etmelerini
          lere vererek iş yükünü hafifletmek istemesi                         sağlamak
      B) Öğrencilerin kendi öğrenmelerinin sorumluluk-                     B) Velileri öğrencilerde meydana gelen değişim ve
          larını üstlenmesini planlaması                                      gelişimler açısından bilgilendirmek
      C) Değerlendirme sonunda verilen kararların daha                     C) En iyi dosyayı seçerek öğrenciler arasında reka-
                                                                              bet ortamı oluşturmak
          geçerli olmasına çalışması
                                                                           D) Öğretim sürecini de değerlendirme sürecine
      D) Verdiği notların öğrenciler tarafından beğenil-
                                                                              katmak
          memesinden rahatsızlık duyması                                   E) Öğrencilerin farklı özelliklerini ortaya çıkarabil-
      E) Değerlendirme sürecinin daha kısa sürede ta-                         mek
          mamlanması                                                     ÇÖZÜM
                                                                     Bir ilköğretim öğretmeni öğrencilerinden yaptıkları ürün-
    ÇÖZÜM                                                            lerini, araştırma raporlarını, ünite testlerini ve etkinlik ra-
                                                                     porlarını bir dosyada toplamalarını ve sene sonunda ken-
Öğretim sürecinde öz değerlendirme ve akran değerlen-                disine teslim etmelerini istemesi portfolyodur.
dirmeye ağırlık veren bir öğretmenin bu uygulamasının                Portfolyonun Amacı
öncelikli nedeni “Öğrencilerin kendi öğrenmelerinin                  •    Öğrencinin gelişimini izleyebilmek
sorumluluklarını üstlenmesini planlaması” sağlamak-                  •    Öğrencinin kendi gelişimini izlemesine fırsat vermek
tır. Öz değerlendirme öğrencilerin kendi katılımlarını, sü-          •    Öğrencinin zaman içerisindeki öğrenimlerini belgele-
                                                                          mek
reçlerini ve ürünlerini değerlendirmeleridir.
                                                                     •    Öğrencinin gerçekte ne öğrendiğini ortaya koymak
                                                                     •    Öğrencinin öz değerlendirme yapabilmesine olanak
Öğrencilerin Kendilerini Değerlendirme Avantajları                        sağlamak
                                                                     •    Velilerle iletişimi, katılım ve geri bildirim yoluyla kolay-
•    Öz değerlendirme, öğrencilerin kendi güçlü ve zayıf                  laştırmak
     yönlerini tanımalarına yardım eder.                             •    Bir sonraki yıllara öğrenci ile ilgili bilgi bırakmak
•    Öğrencilere değerlendirme sürecinin bir parçası ol-             •    Öğrencide sorumluluk bilincini geliştirmek ve araştır-
     dukları duygusunu verir.                                             ma yapmaya, kendi kendine öğrenmeye sevk etmek
                                                                          ve cesaretlendirmek
•    Öğrencilerde motivasyonu artırır.
                                                                     •    Öğrencilerin gerçek yaşamla iç içe öğrenmelerini
•    Öğrencilerin kendi öğrenmeleri konusunda sorumlu-
                                                                          sağlamak.
     luk almaları yönünde cesaretlendirir.                           •    Öğrencilerin yaptıkları çalışmaları diğer öğrenci arka-
•    Kendilerine dışarıdan bakma yetisi geliştirir.                       daşları ile paylaşarak, gurur duyması, sunum beceri-
Akran değerlendirme, gruptaki öğrencilerin belli ölçütler                 sinin gelişmesi, sosyalleşmesi, dayanışma ve işbirli-
                                                                          ğinin gelişmesine olanak sağlamak.
çerçevesinde birbirlerini değerlendirme sürecidir.
                                                                     •    Biçimlendirici ve değer biçmeye yönelik değerlendir-
                                                                          meleri birleştirmek, böylece tümel bir değerlendirme
Akran Değerlendirme Avantajları                                           yapmak.
                                                                     •    Öğrencinin hazırladığı gelişim dosyası yoluyla yete-
•    Akran değerlendirme, öğrencilerin kendilerine olan                   neklerini ve ilgilerini keşfetmesini sağlamak.
     güvenlerinin artmasını sağlar.                                  •    Velileri öğrencilerde meydana gelen değişim ve geli-
•    Öğrenciler, arkadaşlarının çalışmalarındaki yeterlik                 şimler açısından bilgilendirmek
     düzeylerini değerlendirirken kendilerinin eleştirel dü-         •    Öğretim sürecini de değerlendirme sürecine katmak
                                                                     •    Öğrencilerin farklı özelliklerini ortaya çıkarabilmektir.
     şünme becerileri de gelişir.
                                                                     Fakat portfolyo dosyalarının amaçları arasında ve günü-
•    Değerlendirmeye temel oluşturan beceri ve ölçütlerin
                                                                     müz eğitim sistemin amaçları arasında “En iyi dosyayı
     saptanması konusunda öğrenciye bakış açısı sağlar.              seçerek öğrenciler arasında rekabet ortamı oluştur-
                                                  Cevap: B           mak” yoktur.                                  Cevap: C
                                                                                                                KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                               115
            2010          KPSS ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

12. Bir testten elde edilen puanların standart sap-               14. Bu puan dağılımıyla ilgili olarak aşağıdakilerden
    ması küçük bulunmuşsa bu testi alan bireyler                      hangisi doğrudur?
    hakkında aşağıdaki sonuçlardan hangisine ula-
    şılabilir?                                                          A) Tek modlu simetriktir.
                                                                        B) Tek modlu sağa çarpıktır.
      A) Ölçülen özellik bakımından birbirlerine benze-                 C) Modu yoktur.
         mektedirler.                                                   D) Çift modlu simetriktir.
      B) Bu tür testleri almaya alışmışlardır.
                                                                        E) Çift modlu sağa çarpıktır.
      C) Testi, verilenden daha kısa sürede cevaplamış-
         lardır.
      D) Testte yer alan sorular kendi düzeylerine uygun-          ÇÖZÜM
         dur.
      E) Soruları cevaplarken gerçek performanslarını                 Puan                   Frekans
                                                                       1                         2
         ortaya koymuşlardır.                                          2                        10
                                                                       3                         5
                                                                       4                         4
  ÇÖZÜM                                                                5                         3
                                                                       6                         2
Bir testten elde edilen puanların standart sapması küçük          Yukarıdaki puan dağılımıyla ilgili olarak aşağıdaki frekans
bulunmuşsa;                                                       tablosu ve çizik grafik incelendiğinde
• Öğrenciler ölçülen özellik bakımından birbirine ben-
    zer.
• Öğrenci grubu homojenleşir.
• Sorular öğrencilere kolay gelmiştir.
• Soruları doğru cevaplama oranı yüksektir.
• Öğrenciler yüksek puanlarda toplanmıştır.
Bu sebeple sorunun “A” seçeneğine ulaşılabilirken “B-C-
D-E” seçeneklerine ulaşılamaz.
                                               Cevap: A

                                                                  Puan dağılımının tek modlu sağa çarpık olduğu görül-
                                                                  mektedir.
 13. VE 14. SORULARI AŞAĞIDAKİ PARÇAYA GÖRE
 CEVAPLAYINIZ.                                                                                                          Cevap: B

Altı maddelik bir sınavdan alınan puanlara ait frekans
tablosu aşağıda verilmiştir.                                      15. VE 17. SORULARI AŞAĞIDAKİ PARÇAYA GÖRE
                                                                  CEVAPLAYINIZ.
           Puan              Frekans
            1                    2                                Aşağıdaki tabloda aynı kapsamı ölçmek üzere tasarlan-
            2                   10
                                                                  mış beş farklı test yer almaktadır. Bu testlerin her biri be-
            3                    5
                                                                  şer adet çoktan seçmeli maddeden oluşmaktadır. Tablo-
            4                    4
            5                    3                                da bu maddelerin güçlük indeksleri verilmiştir.
            6                    2
                                                                                         Madde güçlük indeksleri
                                                                   Testler     Madde    Madde        Madde      Madde    Madde
13. Bu sınav kaç öğrenciye uygulanmıştır?                                        1        2            3          4        5
      A) 6          B) 10    C) 21     D) 26     E) 80                I.        0,4          0,5          0,6     0,5     0,6
                                                                      II.       0,4          0,8          0,9     0,7     0,3
  ÇÖZÜM                                                              III.       0,3          0,4          0,5     0,2     0,9
                                                                     IV.        0,8          0,7          0,6     0,5     0,9
Soruda altı maddelik bir sınavdan alınan puanlara ait
frekans tablosu verilmiştir. Bu tablodaki frekanslar top-             V.        0,2          0,4          0,3     0,1     0,5
lamı toplam kişi sayısını göstermektedir. Dolayısıyla
2+10+5+4+3+2=26 kişi sınava katılmıştır.                          15. III. testte yer alan en zor madde hangisidir?
                                               Cevap: D                 A) 1          B) 2         C) 3         D) 4     E) 5
KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                            116
           2010        KPSS ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

 ÇÖZÜM                                                                 17. Yukarıdaki testler içinde en kolay olanı hangisi-
                                                                           dir?

                       Madde güçlük indeksleri                                  A) I.          B) II.         C) III.     D) IV.       E) V.
 Testler     Madde    Madde        Madde      Madde    Madde
               1        2            3          4        5
                                                                        ÇÖZÜM
    I.        0,4          0,5          0,6     0,5     0,6
    II.       0,4          0,8          0,9     0,7     0,3                                        Madde güçlük indeksleri
   III.       0,3          0,4          0,5     0,2     0,9             Testler         Madde     Madde          Madde     Madde      Madde
                                                                                          1         2              3         4          5
   IV.        0,8          0,7          0,6     0,5     0,9
                                                                              I.         0,4            0,5         0,6      0,5         0,6
    V.        0,2          0,4          0,3     0,1     0,5
                                                                              II.        0,4            0,8         0,9      0,7         0,3
Madde güçlük indeksi (0, +1) aralığında değişir. Madde
                                                                            III.         0,3            0,4         0,5      0,2         0,9
güçlük indeksi artıkça yani +1’e yaklaştıkça madde ko-
laylaşırken, küçüldükçe yani “0” a yaklaştıkça zorlaşır. Bu                 IV.          0,8            0,7         0,6      0,5         0,9

nedenle III. testin güçlük indekslerine bakıldığında en kü-                   V.         0,2            0,4         0,3      0,1         0,5
çük güçlük indeksine sahip olan madde 0,2 güçlük indisi
ile 4 maddedir. Bu nedenle 4 madde en zor maddedir.                    Yukarıdaki testlerden en kolay olanı bulabilmek için her
                                            Cevap: D                   bir testin güçlük indeksini topladıktan sonra madde/
                                                                       soru sayısına bölerek güçlük indeksleri toplamı en büyük
                                                                       maddenin en kolay madde olduğunu söyleriz.


                                                                              /Pj               Madde güçlük indeksleri
                                                                       P=
                                                                                   K            Madde/Soru sayısı


                                                                            0, 4 + 0, 5 + 0, 6 + 0, 5 + 0, 6 2, 6
                                                                       P1 =                                 =     = 0, 52
                                                                                           5                  5
16. V. testte madde ayırt edicilik indeksi en yüksek                        0, 4 + 0, 8 + 0, 9 + 0, 7 + 0, 3 3, 1
    olması beklenen madde hangisidir?                                  P2 =                                 =     = 0, 62
                                                                                           5                  5
                                                                            0, 3 + 0, 4 + 0, 5 + 0, 2 + 0, 9 2, 3
      A) 1          B) 2         C) 3         D) 4     E) 5            P3 =                                 =     = 0, 46
                                                                                           5                  5
                                                                            0, 8 + 0, 7 + 0, 6 + 0, 5 + 0, 9 3, 5
                                                                       P4 =                                 =     = 0, 7
                                                                                           5                  5
 ÇÖZÜM                                                                      0, 2 + 0, 4 + 0, 3 + 0, 1 + 0, 5 1, 5
                                                                       P5 =                                 =     = 0, 3
                                                                                           5                  5
                       Madde güçlük indeksleri
 Testler     Madde    Madde        Madde      Madde    Madde
                                                                       Yukarıdaki işlemler incelendiğinde en büyük güçlük de-
               1        2            3          4        5
                                                                       ğerinin 0,7 ile 4.test olduğu, bu nedenle 4. testin en kolay
    I.        0,4          0,5          0,6     0,5     0,6
                                                                       test olduğu söylenir.
    II.       0,4          0,8          0,9     0,7     0,3
                                                                                                                                    Cevap: D
   III.       0,3          0,4          0,5     0,2     0,9
   IV.        0,8          0,7          0,6     0,5     0,9
    V.        0,2          0,4          0,3     0,1     0,5
Madde ayırt edicilik indeksi (-1, +1) aralığında değişir.
Madde ayırt edicilik indeksi artıkça yani +1’e yaklaştık-
ça madde ayırt ediciliği artarken, küçüldükçe yani “-1e
yaklaştıkça maddenin ayırt ediciliği azalır. V. Testin ayırt
edicilik değerlerine bakıldığında 0,5 güçlük düzeyi (orta
güçlük) ile 5. madde olduğu görülmektedir. Ayrıca 0,5
orta güçlük düzeyi bir maddenin ayırt edicilik değerinin
de yüksek olduğunu göstermektedir.

                                                      Cevap: E
                                                                                                                          KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                 117
            2010          KPSS ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ

18. Bir yükseköğretim programında öğrencilerin genel
    notları ara sınavın % 40’ı ile genel sınavın % 60’ı
    toplanarak oluşturulmaktadır.
      Bu yükseköğretim programında geçme notu 60
      olduğuna göre, ara sınavdan 45 puan alan bir
      öğrencinin dersi geçmesi için genel sınavdan en
      az kaç puan alması gerekir?
      A) 65     B) 70     C) 75      D) 80     E) 85


  ÇÖZÜM
Ara sınav + Genel sı nav = Geçme notu
             40       60
        45.     + x.     = 60
            100      100
             1800 + 60x
                         = 60
                100
             1800 + 60x = 600

                          60x = 4200
                       x = 70
Yukarıda yapılan çözümlemede de görüldüğü gibi ara sı-
navdan( vize) 45 alan öğrencinin genel sınavdan (final) en
az 70 puan alması gerekmektedir.
                                                Cevap: B




KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                             118
                                                                   Notlar


.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
                                                                                                                               KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                         119
                                                                   Notlar


.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
KPSS / Eğitim Bilimleri
                                                                         120

				
DOCUMENT INFO
Shared By:
Categories:
Stats:
views:485
posted:8/14/2011
language:Turkish
pages:120
Description: KPSS exam notes. Enjoy it.