GNOME ve GUADEC 2008 Üzerine Barış Çiçek ile röportaj (düzenlenmemiş hali)
Erhan Erdogan, Istanbul 2008 Mesela; proje kaç yılında başladı, kim başlattı. GNOME Projesi, 1997 yilinda Miguel de Icaza'nin http://mail.gnome.org/archives/gtk-list/1997August/msg00123.html e-postasi ile basladi. Projeyi baslatan Miguel de Icaza ve arkadasi Federico Mena Quintero'dir. Ilk gelistiricileri GNU Image Manipulation Program (GIMP) icin tasarlanmis arac takimi (toolkit) kutuphanesi olan ve bugun de GNOME Projesinin bel kemigi olan gtk+ gelistiricilerinden olusmaktaydi. > nasıl bir süreç izledi GNOME Projesi ilk olarak KDE masaustune ozgur bir alternatif olarak ortaya cikti. (Bugun de hala mevcut olan) KDE masaustu GNOME ciktigi zaman ozgur yazilim ile yazilmis tek masaustu ortami idi. Ancak KDE'nin (o zamanlar) ozgur olmayan bir arac takimi kutuphanesi vardi (QT). Ozgur olmayan bir arac takimi ile ozgur bir masaustu olusturulamayacagini dusunen GNOME gelistiricileri projeyi Richard Stallman'in (Ozgur Yazilim fikrini ortaya cikartan kisi) destegi ile bir GNU projesi olarak baslattilar. GNOME Projesinin ilk surumu 1999 yilinda cikti. (http://www.gnu.org/press/gnome-1.0.html). Bu surede gelistirici sayisini ve cevresindeki toplulugu artiran GNOME projesi o gunun en yaygin (ilk?) dagitimlarindan Red Hat'in ontanimli grafik arayuzu olarak kullanilmaya baslandi. Bu ivme ile GNOME'daki gelisim de artmis oldu. > ne durumda, web için önemi ne, dünyadaki yankısı neydi GNOME Projesi'nin son surumu GNOME 2.22. Giderek masaustundeki eksikleri gidermeyi amaclayan projede artik Gelistiriciler icin onemli bir platform olma ihtiyaci da olustu. Bu sayede GNOME, yazilim gelistiren sirketlerin Microsoft Windows'u tercih etmelerindeki en onemli sebeplerden birisi olan Platform olma ozelligini Linux'e de tasimis oluyor. Yazilim gelistiriciler alt seviyede ne oldugunu dusunmeksizin GNOME teknolojilerini kullanarak istedikleri uygulamalari kolay, guvenilir ve erisilebilir olarak hayata gecirebiliyorlar. Zira GNOME Masaustu ortami yaygin kullanilan tum dagitimlarda ya ontanimli masaustu ya da cok iyi desteklenen masaustu alternatiflerinden birisi olarak mevcut. Hali hazirda, Red Hat, Fedora, Ubuntu, Debian, Gentoo, OpenSUSE gibi dagitimlar GNOME masaustunu ontanimli masaustu ortami olarak belirlemis durumdalar. Ayni zamanda OpenSolaris isletim sistemi de GNOME'u masaustu olarak kullanmakta. Bunlarin disinda kalan dagitimlarda GNOME'u cok iyi bir sekilde desteklemekteler. GNOME degisen bilisim teknolojilerine de ayak uyduran bir proje. Web tabanli yazilimlar da bu acidan GNOME projesi icin onemli bir alan. Bu yuzden GNOME Online Desktop (GNOME Cevirimici Masaustu) adi altinda bir calisma halen devam ediyor. GNOME Online Desktop masaustunde internet kullanimini bir ust seviyeye cikartalar uygulamalarin dogrudan web uzerinden haberlesmelerini hedefliyor. GNOME Projesi'nin web icin onemine sadece GNOME acisindan bakmak yanlis olur. Cunku web GNOME'un destekledigi teknolojilerden sadece bir tanesi. GNOME projesinin web'e olan katkisini GNOME teknolojilerini kullanan uygulamalar ile
degerlendirmek daha dogru olabilir. Firefox kuskusuz son 10 yilda web uzerden en etkili araclardan birisi. Tek bir yazilima mahkum kalan web standartlari Firefox sayesinde tekrar olmasi gerektigi yere geliyor. Firefox'da GNOME teknolojilerini (GTK+) kullanan bir yazilim. Bu butunlesiklik gunumuzde de devam ederek Aria gibi erisilebilirlik ozelliklerini GNOME projesi sayesinde masaustune en iyi sekilde aktarmak mumkun olabiliyor. Gene web dunyasi ile ilgili olarak Webkit (Apple'in Safari tarayicisinda kullanilan html tarayicisi) GNOME altinda, GNOME gelistiricileri tarafindan destekleniyor (GNOME butunlesikligi ile ilgili en bas gelistiricisi bir Turk). Web'e yazilim acisindan degil de donanim acisindan bakarsak, aklimiza ilk gelen donanimlar web tabletleri olacaktir. Web tabletleri amaci web'de dolanmak olan kucuk tasinabilir aygitlardir. Bu tabletlerin en gelismisi sayilabilecek olani Nokia gibi tasinabilir cihazlarda (cep telefonlarindan) dunya lideri olan bir firmanin gelistirdigi web tabletleri (N800, N810). Bu tabletlerin iclerindeki yazilim gomulu linux uzerinde calisan, bu tabletler icin ozellestirilmis GNOME platformudur. Benzer bir sekilde gomulu linux kullanan bir cok mobil cihaz GNOME teknolojilerini tercih etmektedir. (OpenMoko, LiMo foundation cihazlari - Motorolla Razor v3 vb). Bu acidan GNOME projesi masaustunden, tasinabilir cihazlara kadar endustrinin bir cok alaninda takip ediliyor. Gun gectikce buyumesi, platform olma ozelliginin artmasi ile birlikte hem ozgur yazilim isletim sistemlerine, hem de bilgisayar kullanicilarina daha fazla fayda sagliyor. > Türkiye neresinde, kaç kişiye ulaştık, dünyada bu sayı kaç GNOME projesi uluslararasi bir proje. Ayni zamanda bir merkezden degil daha cok topluluklar uzerinden yuruyen bir proje. Surada dunyadaki gnome topluluklarinin ve projeyi takip edenlerin yerlesimini gosteren bir harita var:http://live.gnome.org/GnomeWorldWide Turkiye'de hemen hemen projenin ilk populer surumunden beri faaliyet gosteriliyor. Ilk olarak Fatih Demir ve Gorkem Cetin tarafindan sadece GNOME cevirileri yapilan bir toplulukken, daha sonra toplulugumuz GNOME ile ilgilenenlerin ortak tartisma, tanisma ve faaliyet gostermesi adina www.gnome.org.tr adresinde GNOME Turkiye olarak suregeliyor. Simdiye kadar bir cok arkadasimiz GNOME projesine ceviri yaparak, belgelendirme yaparak, destek vererek, hata bildiriminde bulunarak, gelistiricilik yaparak katkida bulundu. Bu acidan belli bir sayi vermek dogru olmayacaktir. GNOME masaustu kullanimi Turkiye'de beklenmedik sekilde yuksek, dogrudan GNOME'a katkida bulunmasalar bile dolayli olarak Fedora, Ubuntu, Debian projelerinde faaliyet gosteren ve dolayisiyla GNOME Turkiye'nin de parcasi sayilabielcek Turkler mevcut. Gene dunyada GNOME kullanici sayisini, ya da GNOME Projesi'nde calisanlari cikartmak pek mumkun degil. Bir cok firmada calisan, dunyanin hemen her ulkesinden GNOME Projesi'ne katkida bulunan kisiler var bu binlerle ifade edilebilir. Dunya'da GNOME kullanicilari ulkelerdeki ozgur yazilim isletim sistemleri kullanimi ile dogru orantili, o acidan ozellikle Ispanyol ve Iskandinav GNOME Projesine surekli katkida bulunan kisi sayisi nufuslarina oranla diger ulkelerden daha fazladir. Turkiye'de de ozgur yazilim kullanimi arttikca toplulugumuzun guclenecegini ve daha fazla kisiye ulasabilecegimizi dusunuyoruz, bu acidan ozgur yazilimin ilerlemesi adina yapilan tum calismalari GNOME ile ilgili olsun olmasin destekliyoruz. GNOME Turkiye faaliyetleri olarak gecmiste toplantilar duzenleyerek ufak GNOME etkinlikleri yapilmaktaydi, ancak GUADEC, the GNOME Conference, Turkiye'de simdiye kadar ozgur yazilim adina, hatta yazilim adina yapilmis en buyuk toplanti olacak.
> , ayrıca etkinlik kısmında; etkinliğe kimler katılacak, etkinliğin önemi ve içeriği nedir, vs.. GUADEC, GNOME Projesi'nin ilk kararli surumunden sonra ilk olarak Paris'te baslayan (o gunlerde onlarla ifade edilen katilimci ile) bir konferans. Konferansin amaci, internet ortaminda birbirleriyle iletisim kuran, farkli sirketlerde ortak projeler icin calisan gelistiricilerin, bir araya gelmesi, ayni zamanda kullanicliarin gelistiricilerde dogrudan iletisim kurabilmelerini saglamaktir. GUADEC'ler GNOME teknolojilerinin gidislerine yon verilen toplantilara da ev sahipligi yapar. (can alici kararlar genellikle GUADEC toplantilarina, yani yuz yuze gosurmelere birakilir). GUADEC'e ortamala olarak 500 yabanci katilimci geliyor. Bunlarin ucte biri GNOME projesinden fayda saglayan sirketlerin calisanlari. Yaklasik olarak bir hafta olan uzun bir konferans, icerigi de her sene GNOME projesinin o donemki konularina gore degisiyor. GUADEC toplantisi, GNOME icin, dolayisiyla ozgur yazilim icin onemli bir toplanti. Bu onem konferansa sponsor olan firmalardan da anlasilabilir. Simdiye kadar bilisim dunyasinin buyuk firmalarinin destegini her zaman alabilmeyi basarmistir. Bu sene de Sun, Novell, Google, Intel, Red Hat, Nokia gibi buyuk firmalar ve Ozgur Yazilim dunyasinda soz sahibi olmak isteyen firmalar konferansi destekliyor. Bu etkinlik her sene farkli bir Avrupa sehrinde gerceklesiyor. GNOME Turkiye olarak GUADEC'i Turkiye'de yapma istegi uc sene once ilk kez tartisildi ve gecen sene GNOME Vakfi'na verilen teklifte GNOME Vakfi konferansin Istanbul'da duzenlenmesini kabul etti. Turkiye farkli alanlarda benzeri (ve hatta cok daha buyuk) bir cok organizasyona ev sahipligi yapmis bir sehir. Ancak bilisim konusunda akademik toplantilari saymazsak simdiye kadar dunya genelinde ticari sirketlerin reklamini yapmak icin duzenlenen konferanslardan pek ileriye gidemedik. Bu amacla GUADEC'in Turkiye'de olmasi da bence ayri bir onem tasiyor. GUADEC ile birlikte, GUADEC'e benzer baska konferanslarin da Turkiye'de yapilabilmesinin daha kolay olacagini umut ediyoruz. Bu konuda organizasyona destek veren, ve organizatorlerden olan Bahcesehir Universitesi, ile GNOME Turkiye icinde ve disinda konferans icin calisanlarin onemli bir is yaptiklari kanaatindeyim.