ap - DOC

Document Sample
ap - DOC Powered By Docstoc
					I.    Aralin 20: Unang Yugto Ng Imperyalismong Kanluranin
           A.    Tatlong Unang Ruta ng Kalakalan
                 1. Hilagang Ruta
                                 Peking/Beijing-Central Asia-Constantinople
                 2. Gitnang Ruta
                                 India- Persian Gulf- Antioch, Aleppo,Damascus
                 3. Timog na ruta
                                 Indian Ocean- Red Sea- Egypt
           B. Pagsasara ng Rutang Pangkalakalan
                                 Noong ika-14 hanggang ika-15 siglo, sinalakay ng mga Seljuk Turk [mga mandirigmang muslim] ang Mediterranean Sea at dahil
                                 ditto isinara ng mga Turk ang Kalakalan sa Asya
           C. Monopolyo ng mga Italian
                                 Ang Italy lamang ang pinahintulutan ng mga Turk na mangalakal sa Asya.
                                 Ito ay marahil sa relihiyon. Ang mga Europeo ay mga kristyano at ang mga Turk ay Muslim kung kaya’t hindi lahat ng mga
                                 kanluranin ay pinayagang mangalakal sa Asya
                                 Mataas ang ipinatong na presyo ng mga Italyano sa produkto ng Asya dahil alam nilang lubos na kinasasabikan ito ng mga
                                 Kanluranin
           D. Mga pagbabago sa paglalayag
                                 Compass- ito ay nagtuturo sa direksyong patutunguhan ng barko
                                 Astrolabe – ginagamit para malaman ang latitude o layo ng barko pahilaga o patimog mula sa equator
                                 Mathematics
           E. Bagong Ruta Patungo sa Asya
                                 Pinangungunahan ito nina
                                             Prinsipe Henry
                                             Bartholomeu Dias
                                             Vasco De Gama
           F. Merkantilismo
                                 Paniniwalang ang ekonomiya ay maaring maging instrument ng pagpapataas ng pambansang kapangyarihan
                                 Ang yaman ng isang bansa ay nasa dami ng likas na yaman nito.
II.   Aralin 21: Ikalawang Yugto ng Imperyalismong Kanluranin
           A. Industriyalisasyon
                          Kapitalismo- prinsipyong pang ekonomiya na naghari sa pandaigdigang pamilihan
           B. White Man’s Burden
                          Pinaniniwalaan ng mga kanluranin na ang mga asyano ay hindi sibilisado at dahil dito ay obligasyon nilang ―turuan‖ at gawing ―sibilisado‖
                          ang mga ito batay sa kanilang pananaw
                          Ito ay sinabi ni Rudyard Kipling
           C. Rebelyong Sepoy
                          Sepoy- mga sundalong Indian
                          Ang mga sepoy ay nagrebelde dahil nalaman nilang ang cartridge na ginagamit sa kanilang mga baril ay galing sa mga hayop. Ito ay
                          taliwas sa kanilang relihiyon. Para sa mga muslim, naniniwala sila na dapat ay malinis ang pagpatay sa mga hayop. At para naman sa
                          mga Hindu, pinaniniwalaan nilang ang mga hayop ay ang reinkarnasyon ng kanilang mga ninuno.
                          Ito ay nagdaan para buwagin ang English East India Company at pinalitan ito ng Secretary of State for India na pinamumunuan ng
                          viceroy.
                          Ito ay nagbibigay ng LAHAT ng kapangyarihan sa hari ng England
                          Ang Burma, na nakuha rin ng England, ang inaasahan ng English para ipagtanggol ang India
           D. Digmaang Anglo-Burmese
                          Paglusob ng Burma sa Assam, Arakan at Manipur na itituturing ng England bilang panimulang panghihimasok sa India.
                          Kasunduang Yandabo—inilipat ang Burma English East India Company; bayad-pinsala at tanggapin ang isang British Resident sa
                          palasy ng hari
                          Ginawa na lamang na lalawigan ng India ang Burma
           E. Singapore
                          Thomas Stamford Raffles- pumili sa Singapore bilang isang stratehikong lugar para maging daungan
           F. Straits Settlements
                          Tatlong daungan- Penang, Singapore at Malacca
                          Ito ang sentro ng distribusyon ng mga produkto ng England at India
           G. Resident System
                          SULTAN
                                       Tatanggapin at pananatilihin sa lugar ang isang British Resident na mananatili sa palasyo
                                       Makikinig at kukuha ng payo sa resident maliban sa usaping pangkultura at pangrelihiyon
                          RESIDENT
                                       Ipagtatanggol ang sultan at ang kanyang estado
           H. Digmaang Opyo
                          1839- ginawang pagsira ng mga opisyal ng adwana ng Canton sa opyo na nais ipagbili ng mga English
                          Natalo ang China sapagkat wala siyang hukbong tulad ng sa England
                          Treaty of Nanking- August 29, 1842
                                       Limang daungan para sa kalakal ng kanluranin
                                       Hong Kong sa England
                                       Bayad-pinsala
                                       Katamtaman na buwis sa kalakal ng kanluranin
                          1856- sumali ang France sa digmaan dahil sa nagging pagtrato ng Tsino sa mga misyonerong French
                          Treaty of Tianjin
                                       11 karagdagang daungan
                                       Legal ang kalakalang opyo
                                       Kinatawang diplomatiko ng mga Kanluranin
                                       Kristiyanong misyonero
                                       Extraterritoriality – ang kanluraning nagkasala sa China ay hindi sakop ng hukuman ng China
           I.    Spheres of Influence
                          Ang mga ito ay rehiyon kung saan ang kanilang kapakanang pangekonomiya ay pinangingibabawan ng mga kanluranin
                          Open door- pinapayagan ang mga bansang may sphere of influence ang mga mangangalakal ng ibang bansa na mangalakal sa pantay
                          na katayuan.
           J. Culture System/ Cultivation System
                          Kailangang ilaan ng bawat magsasaka ang 1/5 saklaw ng kanyang bukid o 66 na araw ng pagtatanin para sa produksyon ng mga tanim
                          na iluluwas
           K.     Commodore Matthew Perry
                           Pinadala sa Japan para hilingin ang pagbubukas ng kanilang bansa sa kalakalan ng banyaga. Binigyan niya ng iba’t ibang regalo ang
                           pinuno ng Japan
                           Treaty of Kanagawa- dalawang daungan at mabuting pakikitungo sa mga nasiraan ng barko
III.   Aralin 22: Ang mga Bansang Asyano na Hindi Nasakop ng mga Kanluranin
            A. Thailand
                           Haring Buddha Yodfa
                                     Sundalo
                                     Pinagtanggol anng hangganan ng Thailand mula sa mga mananakop
                                     Bangkok bilang kabisera
                           Haring Mongkut
                                     Mongheng Buddhist
                                     Nakapagaral ng wika at teknolohiya ng ibang bansa
                                     Binuksan ang Thailand sa banyagang kalakal, sistema ng pananalapi, pagaaral ng kasaysayang at wika ng banyada
                           Haring Chualalongkorn
                                     Programang modernisasyon
                                     Inalis ang sistemang pangaalipin
                                     Pagpapagawa ng riles ng tren
            B. Korea
                           Isinara ang kaharian sa lahat ng impluwensyang banyaga
                           Haring Sejong
                                     Teknolohiya, astronomiya [constellation chart, water gauge, sundial, water clock], agricultural na produksyon, edukasyon at
                                     serbisyo sibil
                                     HERMIT KINGDOM
                           Gojong o Daewongun
                                     Prince of the Great Court
                                     Pagkasunduin ang nagdidigmaang estado
                                     Imperyong Daehan- senyales sa mga Korean na sila ay Malaya sa kabila ng lumalakas na agresyon ng Japan
                                     NEUTRALITY- walang pagliling sa panahon ng digmaan
IV.    Aralin 23: Epekto ng Imperyalismo at Kolonyalismo
                      Katolisimo
                      Pinagaagawan ang lugar kung saan may pampalasa
                      Mahigpit na bintayan ng Portuguese ang Indian Ocean
                      Rebolusyong industriyal
                      Sapilitang pinagtanim ng opyo ang mga magsasakang Indian
                      Telegraph at serbisyong pangkoreo
                      Treaty of Wangshia- pagpapahintulot ng china na mga dumaong ang mga barkong pandigma ng mga Amerikano sa alinmang daungan;
                      karapatan sa pagtatag ng simbahan sa mga lalawigan ng China
                      Treaty of Whampoa – pagpapadala ng France ng misyonero sa malalayong lalawigan ng interior ng China
                      1824- nagkasundo ang English at Dutch na paghatian ang mga teritoryo sa kapuluan ng Timog-Silangang Asya
                      Kanlurang Asya ang huling rehiyon na napasailalim sa mga Kanluranin
V.     Aralin 24: Nasyonalismong Asyano
                       NASYONALISMO- pagmamahal sa bayanl; pagkakatanto ng isang nilalang o lahi na mahalagang ipagtanggol ang kanyang bansa laban sa
                       panlulupig ng mga banyaga; kamalayan ng isang lahi na sila ay may iisang kasaysayan, wika at pagpapahalaga
                       A. Silangang Asya
                                     China
                                                Rebelyong Taiping
                                                     Laban sa mga Manchu at naghangad na ito’y pabagsakin
                                                     Hung Hsiu ch’uan [o Hong Xiuquan]- naghangad na maging emperador ng tinatawag niyang T’ai P’ing o Great
                                                     Peace
                                                     kristiyanismo
                                                Rebelyong Boxer
                                                     Sumuporta sa mga Manchu at bumabatikos sa mga Kanluranin
                                                     Palayasin ang mga nanghihimasok a mapgsamantalang Kanluranin
                                                     Boxer Harmony Fists; gymnastic exercise
                                                     Sun Yat Sen at Chiang Kai Shek –demokrasya
                                                     Mao Zedong –komunismo; sinuportahan ng masa
                                     Japan
                                                Hindi sumangayon ang shogunato sa pagtanggap ng kristiyanismo
                                                Sakoku- pagsara ng daungan
                                                Niyakap ng Japan ang impluwensiyang kanluranin at sumailalim sa modernisasyon
                                                Napatunayan nito na sila ay katapat din ng mga Kanluranin
                       B. Timog Asya
                                     India
                                                Mahatma Gandhi- ahimsa
                                                Amritsar Massacre
                                                Indian National Congress- Alan Hume; Muslim League- Mohamed Ali Jinnah
                       C. Kanlurang Asya
                                     Ottoman Empire- humadlang sa pagpasok ng kanluranin
                                     Isa isang nakamtan ng mga bansa dito ang kalayaan
                                     Holocaust- pagpatay ng mga Nazi sa mga Jews
                       D. Timog Silangang Asya
                                     Pilipinas
                                                See gradeschool and first year notes
                                     Thailand- nakaligtas [see previous lesson]
                                     Malaysia at Burma- ibinigay ng England ang kalayaan
                                     Indonesia- binigay ng Dutch ang kalayaan
                                     Taiwan
                                                Nahati sa dalawa at nabalik mula pagkatapos ng digmaan
                       E. Hilagang Asya
                                     Genghis Khan- namuno sa pagkakaisa ng mga Mongol
                                     Panmongolism- isang pangarap para sa lahat ng mga lahing Mongol; isang matatag at nagkakaisang lahing Mongol
VI.    Aralin 25: Ang Asya at ang Dalawang Digmaang Pandaigdig
            A. Unang Digmaang Pandaigdig
          Agosto 1914
          DAHILAN: pagaalyansa ng mga bansang kanluranin at paguunahan sa teritoryo at iba pang interes
          CENTRAL POWERS: Germany, Austria, Hungary; ALLIES: France, England, Russia
          Nagsimula ang mobilisasyon ng mga sundalo mula sa Europa ng piñata si Archduke Franz Ferdinand ng Serbia
          Natalo ang central powers
          Isinagawa ang pagpupulong sa Versailles, France upang wakasan na nang pormal ang digmaan.
          Hiningi ng Japan ang racial equality
          May Fourth Movement- malawakang kilos-protesta ng China laban sa mga dayuhan
          New Culture Movement- itinakwil ang Confucianism
          League of Nations- itinatag para maiwasan ang digmaan; Japan ang tanging asyanong bansa na kasali
          Napasok ng mga kanluranin ang kanlurang Asya
                     Naisalba ang Saudi sa pamumuno ni Haring Ibn Saud
          Balfour Declaration- ang Palesting ay bubuksan para sa mga Jew o Israelite para maging kanilang tahanan o homeland.
          Nagkaroon ng arms race
          1929- bumagsak ang stock market sa United States at nag-umpisa ang Great Depression
                     Dumami ang extremists at ultra-nasyonalismong samahan na naghahangad na mapalakas ang Japan
B.   Ikalawang Digmaang Pandaigdig
               1930- hidwaan sa pagitan ng China at Japan dahil sa Manchuria
               Puppet state o tau-tauhang estado- kontrolado ng Japan at tinawag nila itong Manchukuo
               Nasakop ng Japan ang Nanjing at pinatay nila ang libu-libong Tsino at gumawa sila ng gulo. Ito ay tinawag na Rape of Nanking
               AXIS POWERS: Japan, Germany, Italy [Tripartite Pact]
               ALLIED POWERS: US, England, France
               Layunin ng Japan
                     New Order in Asia
                     Bumuo ng Greater East Asia Company at paalisin ang mga Kanluranin
                     Ang Asya ay para sa Asyano
               Nilusob ng Japan ang Pearl Harbor sa Hawaii noong Disyembre 7, 1941
               Idineklarang malaya ang Burma sa pamumuno ni Ba Maw
               Natalo ang Japan ng pasabugin ang Hiroshima at Nagasaki sa pamamagitan ng bomba atomika noong Agosto 6 at 9, 1945

				
DOCUMENT INFO