Docstoc

Werken met vaders Nederlands - Vadercentrum

Document Sample
Werken met vaders Nederlands - Vadercentrum Powered By Docstoc
					WERKEN MET VADERS
-2-                                                                                                                                                                         -3-



                                                     VOORWOORD
                                                     Nee, ik was er geen voorstander van toen eind negen-        Dat het toeleiden naar door “deskundigen” bedachte
                                                     tiger jaren in de Haagse gemeenteraad werd                  activiteiten niet het doel moet zijn. Maar dat het luis-
                                                     voorgesteld een Vadercentrum in Laak op te richten.         teren naar de vraag achter de vraag juist leidt tot
                                                     Zo’n hangplek voor mannen zou naar mijn idee alleen         vertrouwen in elkaar. Vertrouwen, echte aandacht. Dat
                                                     maar leiden tot een gesubsidieerd koffiehuis. Het sociaal   deze methodiek tot gevolg heeft dat er activiteiten
                                                     culturele werk had al genoeg mogelijkheden om               ontstaan die niet alleen voor de persoonlijke ontwikkel-
                                                     activiteiten als klaverjassen en darten onder te brengen.   ing belangrijk zijn, maar die ook een zinvolle bijdrage
      HET HUIS VAN DE VADERS                         Daar was geen apart centrum voor nodig.                     leveren aan de samenleving.
                                                     Een raadsmeerderheid besloot echter anders. Het kwam
                                                     er wel. Want de meerderheid had, in tegenstelling tot       Ja, ik ben een overtuigde voorstander van en trots op
         “Ga niet alleen over bestaande paden,       ondergetekende, wel goed geluisterd en gelezen.             het Vadercentrum Adam.
       Ga langs wegen waar niemand langs gaat,                                                                   Voorstander omdat de methodiek werkt en een grotere
       Zodat je niet alleen maar stof achterlaat”.   Het ging helemaal niet om een uitbreiding van laag-         betrokkenheid bij de Haagse samenleving tot gevolg
                                                     drempelige sociaal culturele activiteiten. Het ging hele-   heeft.
                                                     maal niet om een kopie van het succesvolle Moeder-          Trots omdat het is ontwikkeld in het Haagse Laak .
                                                     centrum. Het ging er juist om, om buiten de gebaande        Dat mag, nee moet iedereen weten.
                                                     paden, denk- en werkwijzen, beproefde concepten en          Dus lezen dit boek.
                                                     wat al meer, te luisteren naar de vraag achter de vraag.    Want lezen is luisteren zonder geluid
                                                     Te doorgronden dat ook mannen bezig zijn te voldoen         Luisteren naar de vraag achter de vraag.
                                                     aan het beeld wat over hen heerst. Te herkennen dat er
                                                     andere methodieken nodig zijn om de stoere macho            Bert van Alphen
                                                     man uit zijn schulp te laten kruipen.                       Wethouder Welzijn, Volksgezondheid en Emancipatie
WERKEN MET VADERS   -4-                                                                                                                          -5-


                          INLEIDING
                          Sinds september 2000 bestaat er in het Haagse            Er wordt een scala aan activiteiten georganiseerd, zoals
                          stadsdeel Laak Vadercentrum Adam, een ontmoet-           cursussen, bijeenkomsten, trainingen, voorlichtingen,
                          ingsplaats voor mannen uit diverse culturen. Adam is     feesten, manifestaties, uitwisseling, enz. enz.
                          geen vrijblijvende ontmoetingsplaats of alternatieve
                          hangplek waar mannen elkaar alleen voor de gezel-        In dit boekje wordt beschreven:
                          ligheid en ontspanning tegenkomen.                       I Hoe je een Vadercentrum kunt opzetten en coachen;
                                                                                   I Hoe je mannen kunt organiseren op die manier.
                          Het Vadercentrum heeft ambitieuze doelen, zoals          I Hoe je het voor elkaar kan krijgen om honderden,
                          I Het vergroten van de persoonlijke ontwikkeling;          nee duizenden mannen te bereiken.
                          I Het verbeteren van de maatschappelijke participatie;   I Wat het kan opleveren.
                          I Het verbeteren van de Nederlandse taalvaardigheid;     I Wat je allemaal moet kunnen om zo’n centrum op te
                          I Het trainen in coachend ouderschap;                      zetten en te begeleiden.
                          I Het verwerven van een plek op de arbeidsmarkt en/of
                            in het vrijwilligerswerk.                              Over deze vragen gaat dit boekje. Het geeft antwoorden
                                                                                   en suggesties. We gebruiken interviews met de agogen
                          Als voorziening biedt het centrum dagelijks plaats aan   van het Vadercentrum als leidraad en voegen daar ander -
                          honderden mannen afkomstig uit vijftig verschillende     statistisch en theoretisch- materiaal aan toe en natuurlijk
                          culturen. Hier kunnen ze werken aan hun persoonlijke     wat mannen er zelf van vinden.
                          ontwikkeling, zelfontplooiing en bewustwording. Het
                          centrum is actief op het terrein van samenlevingsop-
                          bouw, kunst en cultuur, recreatie, educatie, gezond-
                          heid, opvoeding en armoedebestrijding.
WERKEN MET VADERS   -6-                                                                                                                                                                                                                                                     -7-


                          1. HET BEGIN                                                                                                              Nou, dan weet je hoe leuk een schilder- en tekencursus      cursussen aanbieden maar de onderstroom aan verlan-
                                                                                                                                                    voor mannen zou kunnen zijn. De conclusie drong zich        gens, die daaronder zit, die is het belangrijkste. Daarna
                          We kennen de Moedercentra die in de jaren tachtig over-      moskeeën. Die zijn nauwelijks te bereiken. Die staan         dus op: het moet een doecentrum worden. Want doen is        zijn we met getrechterde vragen onderzoek gaan doen:
                          al in den lande ontstonden. Vrouwen weten inmiddels          helemaal buiten de wereld”.                                  natuurlijk de sterkste kant van mannen. Dat is écht         “Als we een biljartcursus zouden geven, als we voorlicht-
                          de weg naar het welzijnswerk tamelijk makkelijk te vin-                                                                   anders dan in het Moedercentrum.”                           ing zouden geven, zou u dan meedoen?”
                          den. Eén van de oprichters Anita Schwab had jarenlange       Dus de vraag kwam van boven- en van onderaf. Die                                                                         We gingen werken met ellenlange lijsten met vragen op
                          ervaringen met het opzetten en ondersteunen van              handschoen hebben wij opgenomen. Hierna heeft de             Latente vragen opsporen en manifest laten worden            het gebied van educatie, recreatie, samenlevingsopbouw
                          Moedercentra in Laak en het hele land. Ze schreef            Protestantse Diaconie geld gegeven om een half jaar          “Het wonderlijke was als je het aan mannen zélf vroeg       en gezondheid.”
                          daarover een methodiekboek: ‘Moedercentra staan als          onderzoek te doen onder mannen.                              wat ze nu concreet zouden willen doen, dan kwamen ze
                          een huis!’ (Dit boek is te bestellen bij het Landelijk                                                                    niet veel verder dan Nederlandse les en computercursus.     De vraag achter de vraag
                          Centrum Opbouwwerk)                                          Wij zijn de wijk ingegaan. We gingen gewoon bij Albert       Ze konden hun verlangens niet vormgeven in een              “Bij veel vaders kwam sterk naar voren dat ze graag din-
                                                                                       Heyn staan en spraken onbekende mannen aan:                  activiteit.                                                 gen met hun kind samen wilden doen om zo de onderlinge
                          Dat boek werd in 1999 gepresenteerd op het stadhuis.         - “We zijn van plan wat op te zetten voor mannen, wat heb    Er is blijkbaar een latente vraag en die moet manifest      band te versterken. Zo’n man wilde vooral iets doen.
                          Toen kwamen er van alle kanten reacties.                        jij nodig om gelukkiger te zijn?” Daar kwamen heel veel   worden. Als je mensen vraagt: wat wil je? Dan zeggen ze:    Het eerste wat we toen aangeboden hebben, was dat ze
                          Van mannen, die vroegen:                                       antwoorden op.                                             bingo. Maar het gaat niet om die bingo. Als je alleen       voor 1 gulden met hun kind mee naar de dierentuin kon-
                          - “Mijn vrouw wordt kinderleidster, mijn vrouw wordt dit,    - “Als ik het beter met mijn vrouw zou kunnen vinden.        maar op dat antwoord ingaat, dan kom je inderdaad niet      den gaan. Daar kwamen 88 mannen met hun kind (of 2
                             mijn vrouw wordt dat, mijn kind kan computeren, nou         Want ik snap niks meer van mijn vrouw, want die wil van    verder dan computercursus en Nederlandse les. Het gaat      of 3 kinderen) op af!
                            dat is leuk, maar waar ben ik? Ik ben alleen nog maar de     alles”.                                                    om de vraag: wat heb je nodig om gelukkig te zijn? Want     Ja, dan kun je je inderdaad afvragen: waarom doen ze
                            vervelende man die nee nee nee zegt. Kan dat ook niet      - “Als mijn kinderen niet meer zo brutaal tegen me           als je goed naar de antwoorden op die vraag luistert, kun   dat dan zélf niet? Waarom hebben ze daar míjn vraag
                            eens voor óns gebeuren?”.                                    deden”.                                                    je vragen genereren. En die moet je dan vooral niet té      voor nodig? Dat is geldgebrek, dat is een gebrek aan
                                                                                       - “Als ik zinvol werk zou kunnen krijgen”.                   snel in cursussen willen gieten. Want dat zie je vaak       sociale vaardigheden. En het ontbreekt hun ook aan
                          Ook vanuit politieke kring gebeurde dat.                     - “Vroeger als kind tekende ik altijd”- en dan zag je de     gebeuren. Ook bij de gemeente. Die wilde graag subsidie     energie omdat ze zoveel problemen hebben.
                          - “Zou je dit nu ook met mannen kunnen doen?                   glimmetjes in de ogen- en nu als volwassenen doe ik        geven, maar dacht aanvankelijk toch ook in cursussen:       Het niet ondernemen van deze zaken, komt dus vaak
                            En ook met die Marokkaanse en Turkse mannen in de            dat nooit meer..”                                          opvoedcursussen etc. Je kúnt natuurlijk best allemaal       voort uit angst en onzekerheid.
WERKEN MET VADERS   -8-                                                                                                                         -9-



                          “Wij zijn dus begonnen met een paar ID-ers. Daar kwa-     mannen vonden het leuk om hier voor niks iets te doen,
                          men heel snel vrijwilligers bij en samen hebben we toen   leidingen te trekken, te pleisteren, te behangen. Dat het
                          dit Vadercentrum verbouwd. Dat was wel heel bijzonder     hún huis werd. En dus begonnen we cursussen op dit
                          want we deden bijna alles zelf. Een heel leuke tijd. De   gebied en de werkers verfden mee. Zo zijn we begonnen.



                             Mannelijkheidcoderingen. (Uit: Handleiding voor een seksespecifieke intake van manlijke cliënten in
                             de geestelijke gezondheidszorg , Rob van der Loo ).

                             1. Het hebben van een betaalde baan is het belangrijkste in het leven van een man.
                             2. Mannen zijn handelings- en prestatiegericht.
                             3. Een man moet de kost verdienen voor zichzelf en voor degenen die van hem afhankelijk zijn.
                             4. Mannen concurreren: als man moet je beter, sneller, sterker en efficiënter zijn dan andere mannen
                               (en vrouwen natuurlijk).
                             5. Mannen zijn zelfstandig, onafhankelijk en kunnen alles alleen.
                             6. Een man heeft geen hulp nodig.
                             7. Mannen hebben zichzelf onder controle, zijn niet bang en huilen niet.
                             8. Mannen zijn agressief, weten zich echter te beheersen maar laten niet over zich heen lopen.
                             9. Een man dient degenen die van hem afhankelijk zijn, te beschermen.
                             10. Een echte man is geen slachtoffer.
                             11. Mannen ervaren intimiteit via seksualiteit.
                             12. Een man moet seksueel presteren en voor nageslacht zorgen.
WERKEN MET VADERS   -10-                                                                                                                                                                                                                                                      -11-

                                                                                                                                                                                                                vertrouwen bij jou hebben, dan gaat hij vertellen. Dat
                           2. TYPISCH VOOR MANNEN?                                                                                                 3. WAT VOOR MANNEN?                                          gebeurt niet 1, 2, 3. Een man gaat jou niet zeggen: mijn
                                                                                                                                                                                                                vrouw is weg, bijvoorbeeld, of mijn kind zit te roken of is
                           “Op een Moedercentrum komen vrouwen binnen met            Toen ik hier begon, dacht ik: “Met mannen, dat wordt          Op dit ogenblik komen er ongeveer 2500 mannen min
                                                                                                                                                                                                                weg van huis. Kijk, ik ga ook niet als een man binnenkomt
                           een hulpvraag: “Help mij, ik heb een probleem!” En        heel grappig. En oppervlakkig. Alleen maar praten over        of meer regelmatig. Driekwart van hen is vader.
                                                                                                                                                                                                                zeggen: mijn dochter is vreemd gegaan met een andere
                           na een half jaar worden ze dan vrijwilligster- als een    auto’s en voetballen”. Maar het gaat er hier bijna nooit      97 % heeft zich aangemeld voor één of meer cur-
                                                                                                                                                                                                                man. Nee, je moet een band met iemand bouwen, dan
                           soort dank, een soort terugbetaling.                      over. Dus die aanname klopte niet. Die humor, die grap-       sussen.
                                                                                                                                                                                                                pas ga je zo een gesprek met iemand aan.
                                                                                     jes, dat lachen met elkaar, dat is niet het eerste wat hier
                           Mannen die in de problemen zitten, die komen hier bin-    aan de orde komt. De sfeer is zelfs af en toe wat zwaar.      De meeste mannen zijn tussen de 30 en de 40 jaar, gevolgd
                           nen met: “Ik word vrijwilliger bij jou! Ik kom in het     Misschien bewaren ze dat luchtige wel voor andere gele-       door de groep 20 tot 30 jaar en daarna volgen de veertig-    “Dit Vadercentrum trekt een bepaald type man aan:
                           Vadercentrum helpen”                                      genheden.                                                     plussers. De jongste bezoeker is 18 jaar, de oudste 82. De   die dus iets heeft meegemaakt. Dat is bijna altijd zo.
                                                                                                                                                   gemiddelde leeftijd is 38 jaar. 81% is van niet-             Dan zet je blijkbaar de stap eerder. Je moet iets van
                           En hoe groter de hulp die ze aanbieden, hoe groter het    - “Hier kan ik praten over dingen waarover ik in de bouw      Nederlandse komaf. 21 % is Turks, een kwart Marokkaans,      teleurstelling in je leven hebben meegemaakt.
                           probleem dat ze hebben. Alleen -het duurt even voor ze      of in de kas of in de kleedkamer van de voetbalclub niet    19 % komt uit niet-geïndustrialiseerde landen. 16 % uit      Misschien is dát wel wat de mannen hier bindt: de
                           dat laten zien. Mannen kopen een soort vrijbrief,           praat”.                                                     Suriname. De helft van de mannen heeft betaald werk. De      ervaringen die ze achter zich hebben. Van een leven dat
                           vrouwen betalen terug.                                                                                                  helft heeft alleen lagere school, 19% VBO, 6% MAVO 12%       niet makkelijk is. Wat we heel veel meemaken zijn schei-
                           Aanvankelijk was het de bedoeling dat het voor 50 man-    Dat je dochter niet wil luisteren bijvoorbeeld. Blijkbaar     HAVO, 8% HBO, en 5% een universitaire opleiding.             ding en werkverlies. Dat zijn de breekpunten bij man-
                           nen zou zijn. Maar binnen de kortste keren was dat        bewaren ze de humor voor dáár. Misschien is humor             Inmiddels komt nog maar 42 % van hen uit Laak, de rest       nen. En dan kan het in heel korte tijd misgaan. Ze
                           zoveel méér. Nu nóg! We hebben op dit ogenblik            daar wel een overlevingsstrategie en blijkbaar hoef je        voor het overgrote deel uit de stad Den Haag.                hebben alles en dan zegt hun vrouw: ik ga weg. Dan
                           (november 2006) een wachtlijst van 108 mannen bij het     hier niet zo te overleven. Vrouwen gaan bij elkaar zitten                                                                  vallen de meeste echt op hun moeder terug. Maar als die
                           zwemmen. Er is zoveel belangstelling. Daar kun je van     zonder doel, mannen scheiden dat meer. Hier ben ik            Eén van de mannen                                            moeder er niet meer is, dan gaat het mis. Dan kan het in
                           staan te kijken! Zeker aan het begin. Dan denk je: “Zo,   zus, daar kan ik zo zijn.”                                    Kijk, ik sta achter het buffet. Als de mensen binnen         drie maanden gebeurd zijn: huis weg, alcoholist, in de
                           dat gaat vlot! Die mannen willen allemaal vrijwilliger                                                                  komen, komen ze bij mij. 90% van de mannen die hier          auto slapen, werk verspeeld. Als ze hun vrouw zijn ver-
                           worden!” Tot iedereen je tijd en aandacht gaat claimen                                                                  komen, hebben iets. Maar kijk, een man gaat jou niet         loren, dan kan het zo snel met mannen gaan, dat is echt
                           en je ontdekt dat gaat dus zó bij mannen.”                                                                              direct zeggen van zijn problemen. Die man moet eerst         ongelooflijk!
WERKEN MET VADERS   -12-                                                                                                                              -13-


                           Daar ontlenen ze hun identiteit aan. Een heel smalle         Kijk, als je altijd alles zelf hebt gedaan, klussen, totale
                           basis waarop alles is gebouwd, zelfs bij de meest geset-     verbouwingen gedaan, muren weggebroken en dan in
                           telde mannen. Dat heeft te maken met die gesloten-           een keer ken je nog geen schroefje in de muur krijgen,
                           heid. De enige plek waar jij als man nog je emoties kan      dat is een regelrechte ramp. Dan ben je pissig. Want dan
                           laten zien, die is dan weg. Dat is niet te onderschatten!    moet je iemand anders gaan vragen of ie dit of dat wil
                           Dat zijn bijna altijd breekpunten bij mannen.”               doen. Terwijl je nooit hulp gevraagd hebt en je altijd
                                                                                        iemand anders aan het helpen bent. En dan moeten ze
                           Eén van de mannen                                            jóu helpen. Je kan bij wijze van spreken nog geen eens je
                           Ik heb heel lang gewerkt in het slachthuis. In totaal 25     eigen kont afvegen. Dat valt godsgruwelijk tegen.
                           jaar gedaan. Tussendoor ben ik nog drie jaar kolenboer
                           geweest. Toen ben ik weer terug gegaan naar het              En dan ben je tegenover je vrouw af en toe knap cha-
                           slachthuis en naar de slagerij. Uitbenen en zo. Nu is dat    grijnig. Dan reageer je je echt af. Ik had soms echt
                           slachten helemaal weg uit Den Haag. Maar ik had ook          medelijden met haar. En mijn vrouw zei: “Zeg het dan!
                           mijn vrachtwagenrijbewijs, dus ben ik gaan rijden. Toen      Doe je bek eens open, praat dan, praat!”. En dan zei ik:
                           heb ik een rugoperatie gehad, drie hernia’s in mijn rug      ja,ja. Verder niet. En dan liep ik weg, straatje om met de
                           weggehaald. Ik zat binnen een jaar weer op de vrachtwa-      hond en dan twee uur later kwam ik weer terug. Dan was
                           gen, ging allemaal goed en van het ene op het andere         het weer gezakt. Ik heb ook wel eens een paar keer
                           moment krijg ik mijn linkerarm niet meer omhoog.             gehad, ik heb een caravan gekocht en dan ging ik daar-
                           Nekhernia. Toen was het over na 39 jaar werken, ik was       naar toe, ging ik daar zitten. In het begin wist ze dat
                           toen 54. Volledig afgekeurd. Ik dacht, ja daag, bekijk het   niet. Maar de tweede keer dacht ze: wacht effe, die zit op
                           maar, ik ga gewoon aan het werk. Want als je aan het         de camping. En daar stond ze opeens voor me: “En, zit je
                           werk gaat, word je niet afgekeurd. Simpel. Ik heb van        lekker?” “Ja. Heerlijk. Even helemaal terug getrokken”
                           alles en nog wat geprobeerd, maar als je 54 bent, kom je     “Wat doe je? Ga je mee of blijf je hier?” En ik: “Ik ga mee
                           nergens meer, dan is het over. En kracht had ik niet meer.   want ik zit me hier verdomme te pletter te vervelen!”
WERKEN MET VADERS   -14-                                                                                                                                                                                                              -15-

                                                                                                                 Naast de cursussen worden een scala aan incidentele        Dan moet het bijvoorbeeld worden: tekenen over zijn
                                                                                                                 activiteiten georganiseerd. Dat gebeurt zowel op ver-      leven. Er moet een nieuwe vaardigheid bijkomen. Wij
                           4. WAT DOE JE MET DIE MANNEN?                                                         zoek van de mannen als vanuit aanbiedingen van andere      hebben de mannen voor een spiegel gezet met de
                                                                                                                 organisaties, zoals de GGD, Parnassia, de Politie, JSO,    opdracht een zelfportret te schilderen. Met als gevolg:
                           Vadercentrum Adam in Laak streeft naar een zo                                         de Dienst Sociale Zaken of bijvoorbeeld het                confrontatie met zichzelf. Dan gebeurt er iets nieuws.
                           breed en laagdrempelig mogelijk aanbod op de            I Computercursus              Mondriaancollege.                                          Mensen weten hoe bingo gaat. Ze kunnen dus al iets met
                           terreinen van recreatie, educatie, kunst en cultuur,    I Zwemmen                     Het betreft dan voorlichtingen, discussiebijeenkom-        cijfertjes. Wat kunnen we daar nu aan toevoegen waar-
                           opvoedingsondersteuning en samenlevingsop-              I Cursus Nederlands           sten, sport- of spel bijeenkomsten, taalwedstrijden, het   door dat spannender wordt? Dat is de kunst waardoor ze
                           bouw. Als je binnenkomt, is er een grote ont-           I Website maken               bezoek aan een museum of een theatervoorstelling,          er iets nieuws bijleren.
                           vangst-ruimte. Die is uitnodigend voor mannen           I Kleermaken                  maar ook bijvoorbeeld deelname aan het televisiepro-
                           die in eerste instantie alleen binnenkomen voor         I Houtbewerken                gramma Ter land, ter zee of in de lucht. Ook worden
                           een praatje en een kopje koffie.                        I Lassen                      regelmatig in samenwerking met Odyssee trainingen                “OK, JE KUNT NU COMPUTEREN, MAAR
                                                                                   I Fitness                     georganiseerd, bijvoorbeeld voor één specifieke groep            DAAR MOET IETS NIEUWS BIJ, EEN MEER-
                           “Het is een doecentrum. Er wordt wat gedáán.            I EHBO                        zoals de Marokkaanse Buurtvaders of de Soedanese
                                                                                   I Koken                                                                                        WAARDE. ANDERS BLIJFT HET BIJ DAT
                           Iedereen is bezig. Dat is speciaal voor dit centrum                                   mannen, maar ook multiculturele trainingen rond
                           want doen is natuurlijk de sterkste kant van mannen.    I Opvoedcursussen             thema’s als levensloopontwikkeling of een betere                 SPELLETJE OF DIE BRIEF. JE MOET VERDER
                           Dat wordt bewust ingezet. Dat is ook wat mannen         I Kapperscursus               verdeling van arbeid en zorg
                                                                                                                                                                                  KUNNEN GAAN: IETS SAMEN MET DE
                           bindt. Samen een werkplaats opruimen, dat vinden        I Engels
                           mannen leuk. Klussen of de Weggeefwinkel runnen,        I Tekenen en schilderen       Nieuwe ervaringen toevoegen                                      KINDEREN DOEN OP DE COMPUTER OF EEN
                           dat heeft iets van kameraadschap.                       I Theater maken               “Een aspect hierbij is dat er nieuwe ervaringen aan be-
                                                                                                                                                                                  WEBSITE MAKEN. ZO KOMEN WE STEEDS
                           De kameraadschap van een goed gesprek, dat komt         I Omgaan met agressie         staande ervaringen worden toegevoegd.
                           moeilijker. Maar het kán hier. Er is een groot aanbod   I Omgaan met geld             Bijvoorbeeld: iemand kan van jongs af aan tekenen. Wil           DICHTER BIJ DE PERSOONLIJKE
                           van cursussen.”                                         I Klantvriendelijk handelen   je het nu leuk maken, dan moet die tekencursus méér              BELEVING EN ONTWIKKELING.”
                                                                                                                 worden, dan wat hij van zichzelf al in zich heeft.
WERKEN MET VADERS   -16-                                                                                                                          -17-

                           “De kracht van het centrum is ook: dat alle activiteiten   wezenlijk ingrediënt van effectieve hulp uit te oefenen,
                           houden na 10 weken ophouden. Dan krijg je bijvoor-         namelijk aandachtige nabijheid. In het Vadercentrum,
                           beeld een computercertificaat en dan wegwezen. Dan         waar armoede en sociale uitsluiting, regelmatig aan de
                           kan die vader wel weer terugkomen, maar dan moet ie        orde zijn, vormt het aansluiten bij de directe leefwereld
                           wel iets heel anders gaan doen. Dan voorkom je dat er      een voorwaarde om tot emancipatie te komen. Dus: dur-
                           van die geklonterde groepen ontstaan waar niemand          ven investeren in tijd om gewoon te luisteren, om mee
                           meer tussen komt. Ze doen aan dingen mee maar niet         te leven, mee te werken en indien nodig daadwerkelijk
                           altijd om die dingen zelf. Maar vooral om op de een of     tijd te nemen om mee te gaan naar een instantie.
                           andere manier betrokken te blijven. Zo leert ie weer
                           andere mannen kennen. Je moet voorkomen dat er             (Voor meer informatie over deze benadering verwijzen we
                           zulke sterke koppels of groepen ontstaan dat daar geen     graag naar: “Een theorie van de presentie” van Andries
                           andere mannen meer tussen kunnen komen. Daarom             Baart).
                           gooien we elke keer weer de boel om. Of je maakt het
                           bespreekbaar met hen. Of je stelt de indeling van de       Activeren van mannen
                           deelnemers aan de cursussen een beetje bij, zodat er       Een andere vorm van methodiek, die intens wordt
                           verscheidenheid in mannen ontstaat.”                       ingezet, is de activering van mannen.
                                                                                      Hierbij is het van belang dat je veel, heel veel mannen
                           Door de samenwerking binnen het Vadercentrum tussen        leert kennen. Je moet ze daarom zeker in het begin
                           MOOI Laak (de Welzijnskoepel) en STEK (voor Stad en        actief gaan opzoeken, in koffiehuizen, in moskeeën, op
                           Kerk) is het mogelijk om ook nog een andere methodiek      voetbalvelden, in de cafés of zo maar op een bankje in
                           in te zetten, die in het professionele welzijnswerk door   het buurtpark
                           bureaucratisering en productie-eisen minder gebruike-
                           lijk is geworden: de presentie-benadering. De dia-         Je maakt een babbeltje, je deelt folders uit en nodigt
                           conaal werker heeft nog de vrijheid van werken om een      mannen uit om eens langs te komen. Zo maak je kennis
WERKEN MET VADERS   -18-                                                                                                                       -19-

                           met hen. Het leuke is, dat als deze mannen eenmaal          flat.” Na deze fase hebben de mannen meestal hun
                           deelnemen in het Vadercentrum, zij zelf weer opnieuw        draai gevonden in het Vadercentrum. Ze weten dan hoe
                           andere mannen activeren om deel te nemen. De grote          het werkt, hebben er verschillende contacten en weten
                           toeloop naar het Vadercentrum wordt met name ver-           hoe ze op de hoogte kunnen blijven van nieuwe ontwik-
                           klaart door de actieve mond-tot-mondreclame van de          kelingen en activiteiten.
                           vaders zelf.

                           Wanneer de mannen deel nemen aan de activiteiten
                           wordt gewerkt aan verdieping van het contact.
                           Voorafgaande aan de activiteiten, in de pauzes en na
                           afloop kan je actief werken om betrokken te raken bij
                           hun dagelijks leven. Je maakt afspraken om eens nader
                           en langduriger met elkaar te kunnen praten. Je loopt
                           met hen een blokje om en zet onder het genot van een
                           sigaretje een stevige boom op met hen. Of mannen
                           lopen vanuit zichzelf het kantoor binnen met het ver-
                           zoek om eens lekker gezamenlijk te kunnen kletsen.
                           Vanuit deze gesprekken kun je met meer gerichte, per-
                           soonlijker aanbiedingen komen. “Jij gaf zelf laatst aan
                           soms een kort lontje te hebben? Is deelname aan de cur-
                           sus Omgaan met agressie niets voor jou?” of “Wil jij ook
                           niet mee doen aan het vader/kind volkstuintjesproject? Je
                           hebt een kind in de goede leeftijd en die zit ook
                           altijd maar boven op het balkonnetje op die te kleine
WERKEN MET VADERS   -20-                                                                                                                             -21-

                                                                                        De Weggeefwinkel
                           5. TWEE VOORBEELDEN                                          Sinds september 2005 bevindt zich in het Vadercentrum
                                                                                        een Weggeefwinkel. Deze winkel biedt een praktische
                           Er is genoeg voor ieders behoefte, maar niet genoeg
                                                                                        steun in de rug: aan de ene kant voor diegenen die op zoek
                           voor ieders hebzucht ( Gandhi)
                                                                                        zijn naar goede bruikbare spullen en aan de andere kant
                                                                                        voor mensen die vanuit het oogpunt van sociale cohesie of
                           1. ARMOEDE
                                                                                        uit milieuoverwegingen hun gebruikte spullen nog graag
                                                                                        een tweede leven gunnen. Per dagdeel bezoeken 100 á 200
                           Een stagiair:
                                                                                        klanten deze winkel. Op vertoon van hun Ooievaarspas
                           Ik loop hier nu vanaf september stage en heb al veel
                                                                                        kunnen zij per keer 5 kleine attributen ( kleren, glazen,
                           meegemaakt. Armoede is heel erg aan de orde, de
                                                                                        bestek, pannen, handdoeken, lakens en slopen, enz.) en
                           Weggeefwinkel is opgestart. Er zijn heel veel actuele
                                                                                        1 groot voorwerp (bankstel, computer, koelkast, bed)
                           onderwerpen, problemen, dilemma’s, die door de politiek
                                                                                        meenemen.
                           gewoon worden ontkend, of misschien niet ontkend,
                           maar de politiek is nou eenmaal traag.
                                                                                        Eén van de mannen:
                                                                                        Ik heb zelf 30 jaar gewerkt, nu ben ik afhankelijk van een
                           Ze komen er misschien uiteindelijk wel achter, maar het is
                                                                                        UWV uitkering. Wij kunnen ervan leven, althans, met de
                           wel aan ons om het aan te wakkeren. Te zeggen: kijk wat
                                                                                        uren die mijn vrouw nu nog werkt, maar dan moeten we
                           er gaande is, doe je ogen open en doe er wat aan. Hier
                                                                                        sparen en ons dingen ontzeggen.
                           kom je het iedere dag tegen.
                                                                                        Toen ben ik in het Vadercentrum terechtgekomen. Ik geef
                                                                                        hier bijvoorbeeld computerlessen sinds het begin. De
                           Armoede is een belangrijk thema in wijken als Laak. Het
                                                                                        laatste drie jaar krijg ik daar dan een vergoeding voor.
                           centrum is bijzonder actief rond dit onderwerp om steun
                                                                                        Daarvoor heb ik het voor niks gedaan. Ik heb hier altijd
                           te bieden in het aanpakken en oplossen van armoede-
                                                                                        een vergaarbak, zeg ik maar. Dus of je nou asielzoeker
                           problemen.
WERKEN MET VADERS   -22-                                                                                                                                                                                              -23-

                           bent, maakt niet uit, wat voor taal je spreekt, maakt niet       steun te gaan halen. Simpel feit: er komt een mooi banks-     DAARNAAST ONTSTONDEN ONDER MEER DE VOLGENDE ACTIVITEITEN:
                           uit. Die zitten bij mij. Iets overdragen en daarin iets voor     tel binnen, die geef je dan aan zo iemand, die breng je
                           mekaar krijgen, dat vind ik leuk. En ik ben zelf ook wel         dan thuis. En als je ziet wat een ommekeer dat heeft in       I Budgetteringscursus omgaan met je geld.
                           zo’n type van uitleggen. Dat levert mij genoeg zelfrespect       zo’n huishouden. Dan komt er verf binnen en na drie            Voorlichting aan groepen en individuen op het terrein
                           op. Ik kijk nu met evenveel respect naar mezelf als toen ik      maanden is zo’n heel huis opgeknapt, waar je eigenlijk          van armoedebestrijding.
                           achter de tekentafel zat.                                        door de bomen het bos niet meer zag. Mensen worden zelf       I Theaterproductie Armoede met een groep van 15
                                                                                            wat enthousiaster. Wat ik altijd vind, en wat de instanties     bewoners uit Laak op basis van hun eigen ervaringen
                           Neem nu de mensen in de Weggeefwinkel. Want daar werk ik         en de overheid altijd verkeerd doen, is om mensen binnen         rond dit thema onder de bezielende leiding van
                           nu. Ze zijn hier allemaal gekomen, doordat ze zelf problemen     te halen en die moeten dan gelijk van acht tot vijf bezig        regisseur en tekstschrijver Majid Choukri.
                           hebben, die niet meer thuis kunnen zitten. Ze vluchten           zijn. Dat gaat gewoon niet.                                   I Goed Gekleed aan de Gang (voorheen Dress for
                           eigenlijk het huis uit, door problemen. Bijvoorbeeld, door                                                                       Success). In deze winkel kunnen sollicitanten met
                           kinderen die drugsverslaafd zijn. Of omdat ze ook kinderen       Bij deze mensen moet je beginnen: twee dagen van 10 tot         een minimuminkomen op vertoon van een sollicitatie -
                           hebben die in het bijzonder onderwijs zitten. Ze hebben alle-    12. En dan langzaam opvoeren. Laten wennen aan dat 8            brief of sinds kort ook op vertoon van een
                           maal wat. Maar daar is toch een leuk team van gemaakt. En        tot 5 verhaal. Dat is met de jeugd precies hetzelfde. Als       vrijwilligerscontract kleding gratis verkrijgen om
                           die zijn de hele week hier. Of we open zijn of niet. Er moeten   die twee jaar op hun nest hebben gelegen en ze dan weer         goed gekleed opnieuw deel te nemen aan de
                           kleren uitgezocht worden, opgehangen, winkel bijgehouden         terug in de maatschappij willen krijgen, die kan je niet in    (on)betaalde arbeidsmarkt.
                           worden. Ik heb daar eigenlijk geen omkijken naar.                een keer vijf dagen van 8-5 laten werken.                     I Van Harte Resto is een restaurant o.a. binnen het
                                                                                                                                                            Vadercentrum, dat twee keer per week open is. In dat
                           Maar dat is veel praten, iedere keer weer. Dat is ook wat ik                                                                      “van Harte Restaurant” doen vaders de was, strijken
                           van huis uit mee heb: iedere dinsdag als we mekaar weer                                                                          de tafelkleden, helpen bij het koken, serveren mee uit
                           zien, is het: “En, hoe was jouw weekend?” Eigenlijk het                                                                          en vervullen een gastheerrol bij dit restaurant.
                           doorspreken van het weekend, net zoals wij dat thuis aan                                                                       I Samenwerking met de Dienst Sociale Zaken Werk-
                           tafel doen. En dan merk je ook de resultaten, dat ze ook                                                                         gelegenheidsprojecten te Den Haag, Maximien
                           een stap durven te zetten om naar een Riagg te gaan en                                                                           ( vrouwen in de Bijstand) en het Haags Sociaal Beraad.
WERKEN MET VADERS   -24-                                                                                                                                                                                                                                                               -25-

                           2. COACHEND OUDERSCHAP: DE VADERROL IN DE                         hem nooit. Ik schaamde me voor hem. Er is afstand tussen          uitdaging voor iets anders. Die cursussen zijn een soort       Maar hij is er wel degelijk!”. Dit combinatieprincipe
                              OPVOEDING                                                      Turkse vaders en hun kinderen. Met mijn andere kinderen           gordijn. Die concrete vaardigheid geeft houvast.               vinden we terug in de activiteiten rond het “coachend
                           - De eerste zeven levensjaren zijn er om te spelen (la'b);        kan ik het nu wél. Maar voor mijn oudste zoon is het te laat.     Daarnaast wordt geluisterd naar de vraag die er eigenlijk      vaderschap”. En “mannenemancipatie”.
                           - De tweede zeven levensjaren zijn er om op                       Hij luistert heel goed naar mij. Maar ik zelf voel afstand. Hij   achter ligt. Een latente behoefte die niet wordt verwoordt.    Daaronder valt een waaier aan activiteiten:
                             te voeden (ta'dieb);                                            komt thuis, gelijk naar boven achter de computer. Andere
                           - De derde zeven jaar zijn er om te studeren en                   kinderen komen naar mij, willen praten, spelen. Ik denk:          I Tuintjesproject                           kleermaker, lasser, timmerman,         I Theaterproductie rond “man zijn”
                             socialiseren (istishâb).                                        waarom heb ik zo gedaan? Doet een beetje pijn. Ik heb dat           In 2006 is in samenwerking met het        computerprogrammeur, kok, enz.           Na de zomervakantie zijn in samen-
                             (De profeet Mohammed)                                           helemaal niet goed gedaan. Hij wilde naar zijn vader toe-           kinderwerk een volkstuintjesproject     I Kampweek met het thema                   werking met regisseur Marlies
                                                                                             gaan en ik heb tegen hem gezegd: nee. Dat is niet goed. Ik          gestart voor vaders met hun               “goed en kwaad”                          Hautvast (voorheen Stuttheater) en
                           Eén van de mannen:                                                praat daar nu wel over met hem. Over onze cultuur. En over          kinderen van 6-10 jaar.                  Tijdens de zomervakantie 2006 is          het theater Pierrot de voorberei-
                           Onze cultuur, bij mijn ouders en familie, is: mijn zoon wordt     de Nederlandse cultuur, die is heel anders dan die van ons.       I Vader/ kind zwemmen                      een kampweek georganiseerd voor           dingen van start gegaan rond een
                                                                                                                                                                  waarbij vaders met kinderen tot 8       vaders, waaraan ook hun vrouwen           theaterproductie rond man-zijn.
                           geboren, ik vind het moeilijk om de kleine vast te pakken. Ik
                                                                                                                                                                  jaar toewerken naar het dolfijn-        en kinderen konden deelnemen. 50        I De week van de liefde
                           ging hem wegduwen. Vaders doen zo in onze cultuur. Ik heb         “Een computercursus die iemand volgt, dat is een heel
                                                                                                                                                                 certificaat.                              personen hebben hieraan                  Rond Valentijnsdag is in het
                           mijn zoon op afstand gehouden, ik schaam me om hem vast           meetbaar resultaat. Maar het proces, dat is moeilijker te
                                                                                                                                                               I Opvoedcursussen                           deelgenomen.                              Vadercentrum de week van de liefde
                           te houden. Ik blijf voor hem een beetje koud. Maar andere         meten. Eén van de mannen was 6 jaar geleden voorman in              In samenwerking met het Mondri-         I Samenspelgroep                            georganiseerd. Er was een levend
                           twee kinderen die hier geboren zijn, die pak ik gelijk vast       de kassen. Dat is een echte VVD-wereld: hij wilde opklim-           aancollege en 2 universiteiten zijn       In het Vadercentrum draaide een           ganzenbordspel, voorlichting over
                           vanaf dat ze geboren zijn, ik breng ze naar hun bedje en          men tot baas met een auto en een groot huis. Toen is ie             taallessen voor vaders met pubers         Samenspelgroep voor vaders met            seksualiteit, een speurtocht in het
                           alles. Die oudste zegt: waarom papa heb jij dat niet bij mij zo   hier binnengewandeld want hij wilde een HBO-diploma                 georganiseerd.                            kinderen van 2-4 jaar. Door middel        museum voor vaders en hun kinde-
                           gedaan? Ik denk nou: dat komt van onze cultuur. Mijn vader        halen. Over zijn bemoeienis met de opvoeding van zijn             I Beroepenoriëntatie op de                  van spelopdrachten, kinderliedjes,        ren,de film van Ghandi is vertoond.
                           deed dat ook niet bij mij. Ik deed vroeger hetzelfde als mijn     kinderen ging het nooit. En nu zes jaar later is ie één dag         basisscholen                              het voorlezen van verhaaltjes en       I Samenwerking
                           zoon. Als ik iets wilde hebben, ik ging gelijk naar moeder. Ik    in de week thuis bij zijn kinderen, hij heeft andere keuzes         De vaders verzorgden lessen op            door eenvoudige handarbeid-                Ook bij de activiteiten rond het
                           was een beetje bang voor vader. Ik weet: vader houdt veel         gemaakt. Die combinatie van praktische en reflectieve               school of de kinderen bezochten            activiteiten werd intensief gewerkt       coachend vaderschap is met veel
                           van ons, maar hij zal het nooit zeggen. Dus als mijn vader        activiteiten is een belangrijk methodisch principe van het          het Vadercentrum waar zij kennis          om een mogelijke taalachterstand           verschillende landelijke en plaat-
                           erbij was, dan pakte ik mijn kind niet vast. Dan knuffelde ik     Vadercentrum Adam. Die doeactiviteiten zijn eigenlijk een           konden maken met beroepen als:             van de peuters weg te werken.             selijk organisaties samengewerkt.
WERKEN MET VADERS   -26-                                                                                                                               -27-

                           3. MAROKKAANSE BUURTVADERS                                      rondes. De politie kwam in 2005 met cijfers die bewijzen
                           Binnen het Vadercentrum draait sinds 4 jaar het Marok-          dat de criminaliteit en de overlast door jongeren in Laak
                           kaanse Buurtvaderproject Al Wasl. Dit project is er opge-       sterk verminderd is. Al twee jaar hebben we hier geen
                           richt Marokkaanse jongeren in Laak op het goede spoor te        rellen meer gehad.
                           houden.
                                                                                           Ook nodigt Al Wasl probleemjongeren uit om stage te
                           Eén van de mannen:                                              lopen binnen de organisatie met als doel kinderen op
                           Ik hoor ook bij de buurtvaders. We spreken de jongens op        school te houden en ervoor te zorgen dat ze niet
                           straat altijd aan. Als wij merken als ze iets niet goed doen,   ontsporen. Zo wordt preventief gewerkt. Al Wasl orga-
                           dan pakken wij ze op straat: “Jongen, wat voor probleem         niseert diverse activiteiten: buurtvaders voetballen met
                           heb jij, heb je de school verlaten, heb je met je ouders        de zonen, ze koken regelmatig voor de jongeren en
                           gepraat?” Dan kun je meestal wat regelen. Wij bereiken          omgekeerd ( het zogenaamde couscouskletscafé). Aan
                           een groep die het reguliere welzijnswerk moeilijk te pakken     die activiteiten wordt steevast een debat vastgeknoopt.
                           krijgt. Met de vaders van de jongens praten we in de            De kloof tussen de generaties wordt zo kleiner. Zo is de
                           moskee. Even apart, in de moskee, zonder de kinderen,           politie uitgenodigd om te praten over het beeld dat zij
                           vertellen wij altijd wat aan de hand is. Veel Marokkaanse       hebben van Marokkaanse jongeren en andersom. De
                           ouders begrijpen niet waar hun kinderen mee bezig zijn.         gesprekken zijn open en eerlijk. “Vroeger deden de
                                                                                           voeten het werk, nu het hoofd.”
                           “Vroeger liepen de buurtvaders van Al Wasl dagelijks op
                           straat om lastige jongeren te controleren en te cor-            Ook worden voorlichtingen georganiseerd over opvoe-
                           rigeren. Nu patrouilleren ze nog maar twee keer per             ding, alcohol en drugs, jeugdprostitutie, loverboys en
                           week: vaker is niet meer nodig want de overlast en              suïcide bij Marokkaanse jongeren. Het gaat vooral over
                           criminaliteit zijn flink gereduceerd. Sterker nog:              hoe vaders signalen kunnen herkennen. Als je aan die
                           Marokkaanse jongens lopen soms zélf mee bij de wijk-            “moeilijk te bereiken groep” Marokkaanse vaders kennis
WERKEN MET VADERS   -28-                                                                                                                                 -29-

                           aanbiedt, dan komen ze graag. Onder deze groep                om te zien. Mijn vader zat er ook tussen. Soms komt dan
                           bestaat een grote dorst naar informatie.”                     zo’n onderwerp waarvan je weet vanuit je cultuur: je moet
                                                                                         je wel schamen als je ouders erbij zitten, maar ik zat daar
                           “En het gekke is: als er voorlichting wordt gegeven,          toch bij, alleen al om dit te doorbreken. Iedere keer als het
                           bijvoorbeeld over Loverboys, dan is het ook nooit om 9 uur    gaat over iets waar een beetje schaamte in zit, als dat naar
                           afgelopen. Maar dat gaan mannen dus niet uit zichzelf         voren kwam tijdens dat gesprek over suïcide, dan….iedereen
                           doen. Dat komt voort uit: voorlichting geven- en dan rolt     weet dat ik zijn zoon ben, dus dan zit iedereen
                           men van het één in het ander. Dan praten ze over het feit     van…oeoeoe…Maar dan zeg ik: maakt niet uit, we zijn man-
                           dat loverboys niet zouden bestaan als mannen niet naar de     nen onder mekaar, zo moet je het ook kunnen zien. Ik ben
                           hoeren zouden gaan want “als dat niet zo was, dan zouden      er gewoon bij blijven zitten. Dat was ook met De Week van
                           we niet bang hoeven zijn dat onze dochters in handen van      de Liefde. We hebben een levend ganzenbordspel gemaakt
                           loverboys vallen– dus daar zijn wij allemaal verantwo-        over de Liefde, dat gingen we spelen. En als we dan op een
                           ordelijk voor”. En dan zeggen anderen: “Ja hallo- ben ik      bepaald nummer terecht kwamen, dan hadden we bijvoor-
                           daarom zo slecht dan?” Zo krijg je een intense discussie en   beeld een gesprek over wat Liefde voor je betekent. Nou, ik
                           dan wordt het gerust 11 uur. Dat is heel bijzonder. Die       dacht de hele tijd: ik hoop niet dat het nummer in die groep
                           manier van gedachtevorming bij mannen- dat gebeurt niet       valt waar mijn vader in zit. Maar natuurlijk gebeurde dat
                           veel, daar zijn mannen toch wel tamelijk alléén in. In        wél. Moest ik dus met hem een gesprek aangaan. Toen
                           moeilijkheden zijn mannen vaak eenzamer dan vrouwen           dacht ik: hoe ga ik dit brengen. Toen zei ik alleen maar dat
                           want “een echte man, die redt zichzelf!”. Als je het niet     ene woord “liefde”, toen zat de rest van: “Oeps, je vader zit
                           redt, dan gaat het af van je mannelijkheid.”                  daar”. Ik zeg: “Nee, Liefde kan van alles betekenen: liefde
                                                                                         naar je vrouw toe, liefde naar je buurman, naar de mede-
                           Eén van de jongere mannen                                     mens, naar dieren, naar God. Hoe zie je dat, wat betekent
                           Laatst ging het bijvoorbeeld over jongeren die suïcide ple-   dat voor jou?” Toen begonnen ze allemaal van: o ja, zo kun
                           gen, daar zaten heel veel mannen bij, dat was heel mooi       je ook kijken. Dus dat was wel leuk om te zien.
WERKEN MET VADERS   -30-                                                                                                                                                                                                                                                        -31-

                                                                                                                                                    Eén van de mannen:                                            (ID-medewerker of Ooievaarsregeling). Dit biedt moge -
                           6. ORGANISATIE: MEEDENKEN, MEEBESLISSEN, MEEDOEN                                                                         Dus ik begon met vrijwilligerswerk voor computers, tips       lijkheden om opnieuw een toekomst te verwerven op de
                           “Een van de grootste valkuilen is dat alles via de werk-   Dat is dramátisch voor deze methode van werken, want          geven aan internetbezoekers beneden, instructies geven,       arbeidsmarkt en geeft de kans op scholing en werkervar-
                           ers gaat en dan met name via de vrouwelijke agoog.         dan komen er machtsstructuren buiten het centrum die          werknemers ook helpen. Ik was nog bezig met mijn oplei-       ing. Daarmee worden voorbeelden gecreëerd voor
                           Daar moet je heel attent op zijn! Bijvoorbeeld: er komt    bepalen wat jij binnen dat centrum moet doen.                 ding. Toen zijn ze hier een nieuw project begonnen en         anderen. Daarbij moet je er wel op letten dat je mannen
                           een dakloze. Die komt naar mij toe. Dan zeg ik tegen       Hier gaat dat anders. Als jij meedoet met de Weggeef-         werd er gevraagd of ik mee wilde doen. Toen zag ik dat het    uit elke cultuur neemt. Dat is belangrijk. Als je dat niet
                           hem: “Ga naar die en die toe, ik ben helemaal niet zo      winkel, dan kan je ook daarover meedenken en meebeslis-       goed voor mij was als ik hier in het Vadercentrum ging        doet, krijg je ze er ook niet bij. Als er geen Surinaamse
                           ervaren met dakloosheid, maar ik stuur je naar hem, hij    sen. Er worden zelfs vergaderingen met de klanten geor-       beginnen in het project van de Marokkaanse buurtvaders.       voorbeelden zijn, komen er ook minder Surinaamse
                           was ook dakloos en heeft maanden in zijn auto ges-         ganiseerd. “Wat vinden jullie zelf rechtvaardig?” Dat wordt   Ik besloot het te doen. Wij helpen mensen hier. Ik vind       bezoekers binnen. Je moet een voorbeeldfiguur hebben,
                           lapen. Daar heb je veel meer aan.” Daar moeten ze dan      niet beslist door iemand die daar ver van af zit.             het prachtig. Wat ik nu precies doe, is: op maandag geef      die anderen aanspreekt. En het liefst moet zo iemand
                           maatschappen tussen zien te sluiten. En dat lukt wel-                                                                    ik computercursus en ik help ook nog steeds mensen met        anderen ook de ruimte geven om te groeien, dat te delen.
                           zij het schoorvoetend.                                     Zit jij in de toneelgroep, dan ben jij daar bepalend. Dan     computerproblemen. Wij lopen op straat als buurtvaders        Maar niet iedere cultuur is zo. In sommige culturen is de
                                                                                      gaat niet een ander daar over jou besluiten.                  en zorgen voor onze eigen Marokkaanse jongeren. We            status van zo’n positie heel belangrijk, daarmee onder-
                           Een andere valkuil is dat mannen in machtsstructuren                                                                     hebben trainingen gehad in begeleiding en we lopen met        scheid je jezelf juist van die ander en dat is dan in een
                           denken, dus dat je om de kaders heen moet gaan.            Je moet dus niet beginnen over dit idee te gaan praten        z’n vieren op straat. Wij spreken de jongeren aan. Wij zor-   centrum moeilijk want zo iemand is dan minder bereid om
                           Het is belangrijk dat je goed nadenkt over de gezags-      bij een bewonersorganisatie en bij een moskeebestuur.         gen dat de wijk een beetje veilig wordt. En dat er in de      te delen. Dat is lastig. Dan kun je echt een foute inschat-
                           structuren. Hoe ga je om met meedenken, meebeslissen,      Dan ben je weg. Je moet het gaan zoeken bij mannen            buurt ook bij de bewoners een veiligheidsgevoel kan           ting maken. En je moet vanaf het begin breed gaan, niet
                           meedoen? Mannen denken graag in bestuursvormen.            die bijna outcast zijn binnen de bestaande structuren.        ontstaan. Wij organiseren ook activiteiten. Bijvoorbeeld,     maar één groep alles laten bepalen. Want dan komen de
                           Nou, wij hebben dat gemeden als de pest! Je moet alle      Mensen die nergens bijhoren, niet namens een                  vandaag gaan we voetballen met de jongeren. Dat gaan          andere groepen niet meer.”
                           bestaande kaders passeren anders krijg je bestuurlijke     bepaalde organisatie binnenkomen maar namens                  we doen in een zaal in Spoorwijk.
                           machtsverhoudingen en die zijn niet bevorderlijk. Het      zichzelf. Je zoekt mannen met power, die ergens naar                                                                        Huisoverleg
                           bestuur van de moskee hier en de bewonersorganisatie       op zoek zijn, maar die niet ingekaderd zijn. Ze hebben        Voorbeeldfiguren uit elke cultuur                             “Wij hebben ook een wekelijks huisoverleg waar
                           daar, die willen graag de baas zijn in zo’n huis. Die      nog niks dan en zijn helemaal bereid om voor een ideaal       “Veel van die zeer intensief meewerkende mannen               iedereen kan aanschuiven. Alle lopende zaken worden
                           willen “vergaderingen met besluitvorming”.                 te gaan. Dat zijn de parels.”                                 hebben in het Vadercentrum een additionele baan               daar besproken. Bij het buffet ligt een schrift en daar
WERKEN MET VADERS   -32-                                                                                                                                 -33-

                           kunnen mannen onderwerpen aansnijden. Het kan over              Dus in dit geval:
                           van alles gaan: wat voor gedrag moet je hebben in de            I Wat is jouw ervaring met bloot zijn?
                           kleedkamer van het zwembad? Nou, op zo’n onderwerp              I Wat vond je daar positief aan en wat negatief?
                           komen wel 50 mannen. Als er in het schrift veel negatieve       I Dan vraag je: wat is jouw droom?
                           opmerkingen staan (“hij doet dit niet, hij doet dat niet”)      I Hoe zou je om willen gaan met naakt zijn?
                           dan wordt er vanuit de agogen een methodiek bedacht,            I Welke stappen moet je nemen om bij hier te komen?
                           waardoor dat kan worden omgezet. Niet alleen ja maar            I Wat is jouw eerste stap om die droom te
                           zeggen, maar ja en.. Dan komen er weer mogelijkheden.             verwezenlijken?
                                                                                           I Heb je daar hulp bij nodig en zo ja van wie?
                           Een ander voorbeeld om traditionele machtsstructuren
                           in de organisatie te omzeilen                                   Iedereen krijgt 10 minuten om die vragen te beantwoor-
                           “Hoe moet jouw gedrag zijn in de kleedkamer van het zwem-       den. Sommige mensen doen helemaal niks, die zijn dan 10
                           bad?” Als er 40 mannen zich aan- en uit gaan kleden, daar       minuten stil. Dat is dan zíjn tijdinvulling. Iedereen heeft
                           vindt elke cultuur iets van. Dan gaat de machtsstrijd spelen.   evenveel tijd. En daarmee brokkel je macht ook af. Mensen
                           De Marokkaanse man gaat zeggen:                                 die goed kunnen praten, hebben meer macht. Als je dat op
                           “Jij moet een handdoek omdoen.”                                 die manier doet, dan gaat die machtskwestie niet meer spe-
                           De Nederlandse man gaat zeggen:                                 len. Dan snappen mensen waarom jij doet, zoals je doet in
                           “Ja, maar we zijn hier wel in Nederland, hoor!”                 die kleedkamer. Nu snapt iedereen waarom jij als
                           Zoiets kan je hele Vadercentrum opblazen.                       Surinamer zo doet, want je hebt verteld dat jij vroeger
                           Dan gaat deze methode:                                          altijd naakt in de kreek hebt gezwommen. Die strijd gaat er
                           “Mannen ondersteunen elkaars leiderschap in werking”.           dan af. Dat doen we rond veel onderwerpen. In het begin
                           Dat gaat met vragensetjes van 7 vragen. Voor élk onder-         veel vaker dan nu. Toen was het blijkbaar meer nodig.
                           werp kun je dat doen. Vraag hierbij altijd naar ervaringen      Je kunt er heel ver mee komen. Dus dat is het dak van “het
                           van de mannen zelf. Die kan elke man beantwoorden.              huis”.”
WERKEN MET VADERS   -34-                                                                                                                                                                                                                                                            -35-



                                                                                                                                                             HET MODELHUIS VADERCENTRUM.                               Pijler 3:
                                                                 MANNEN ONDERSTEUNEN ELKAARS LEIDERSCHAP                                                     DE METHODIEK GESIMPLIFICEERD IN EEN HUISMODEL.            Coachend vaderschap: vaardigheden aanbieden om
                                                                                                                                                                                                                       dingen samen met de kinderen te doen. Zo wordt onder-
                                                                                                                                                             Het fundament is: de kracht van mannen                    steunt dat mannen een wezenlijke invulling kunnen




                           MEEDENKEN, MEE BESLISSEN EN MEEDOEN
                                                                                                                                                             We gaan ervan uit dat elke man die hier komt, iets kán.   geven aan hun vader zijn .
                                                                                        SOCIALE EN                                                           Iedereen neemt een bepaalde ervaring mee uit zijn




                                                                                                                              WERK EN ZORG ZICHTBAAR MAKEN
                                                                                        CULTURELE                                                            leven. Dat zetten we in.                                  Pijler 4:
                                                                                        DIVERSITEIT




                                                                                                        COACHEND VADERSCHAP
                                                                                                                                                                                                                       Werk en zorg zichtbaar maken. Om het Vadercentrum
                                                                                                                                                             Bijvoorbeeld: Iemand komt binnen. Hij kan lassen.         effectief te laten verlopen, moet er veel zorg worden




                                                                      OPEN AANBOD
                                                                                                                                                             Hij gaat een cursus lassen geven. Die kracht zet je in.   verricht. Voor elkaar koken, spullen weggeven, acti-
                                                                                        INTEGRALE                                                                                                                      viteiten met kinderen ondernemen,helpen iemands
                                                                                         AANPAK                                                              HET HUIS HEEFT VIER PIJLERS                               problemen op te lossen, dat is voor elkaar zorgen.

                                                                                                                                                             Pijler 1:                                                 In het Vadercentrum kun je dit oefenen, waarna de
                                                                                                                                                             Iedereen wordt in staat gesteld om mee te denken, mee     nieuwe vaardigheden meegenomen kunnen worden in
                                                                                                                                                             te beslissen, mee te doen. Iedereen die meedoet, mag      het dagelijks handelen.
                                                                                                                                                             ook meedenken en mee beslissen.
                                                                                         NETWERK                                                                                                                       Het dak:
                                                                                                                                                             Pijler 2:                                                 Mannen ondersteunen elkaars leiderschap. Het gaat er
                                                                                                                                                             Er is een open aanbod. We leggen niet de dingen vast      niet om je boven de ander op te stellen, maar je open te
                                                                                                                                                             voor jaren. Dat betekent dat we heel snel kunnen inspe-   stellen voor elkaars ervaringen en van daaruit opvattingen
                                                                                                                                                             len. Dat kan heel breed terrein zijn.                     en standpunten van een ander te leren begrijpen.
                                                                                    KRACHT VAN MANNEN
WERKEN MET VADERS   -36-                                                                                                                                                                                                                                                               -37-

                           Er zitten twee ramen in:                                    De deur is het netwerk:                                                                                                        wordt gedaan, die daar misschien ook niet gewaardeerd
                           Het eerste raam was vroeger multiculturaliteit. Dit is in   Het Vadercentrum werkt samen met heel veel verschillende
                                                                                                                                                     7. WAT LEVERT HET OP?                                            worden. Er wordt altijd gezegd: de zorg hoort bij
                           de loop van de tijd diversiteit geworden. Omdat klassen     organisaties. Dagelijks worden samen met andere instellin-                                                                     vrouwen. Hier hoort de zorg allang niet meer alleen bij
                                                                                                                                                     Safyan Ibn Ayina zei: "Verbeter als opvoeder eerst
                           verbinden eigenlijk nog veel interessanter is dan cul-      gen initiatieven genomen op het terrein van leefbaarheid,                                                                      vrouwen, want de mannen staan hier de was te doen, te
                                                                                                                                                     uzelf voordat u het kind gaat verbeteren".
                           turen verbinden. De tegenstelling tussen de klassen is      kunst, veiligheid, voorlichting, onderzoek, educatie, poli-                                                                    strijken. Eten te koken, zijn heel zorgzaam. Ik schrik in
                           soms veel groter dan die tussen een Haagse vrachtwa-        tiek, sport en spel, gezondheid, armoedebestrijding, enz.     Eén van de mannen:                                               de ‘echte’ wereld vaak van de multiculturele problemen
                           genchauffeur en een Turkse kassenwerker.                    Op deze wijze wordt het mogelijk gemaakt, dat de deelne-      Sommige vaders zijn zuinig. Ik niet. Als ze iets willen          omdat het hier zo makkelijk gaat, dat samenleven.”
                                                                                       mers daadwerkelijk maatschappelijk kunnen participeren.       kopen, zeg ik: koop maar. Maar ik roep ze altijd bij mij:
                           Het andere raam is integrale aanpak. Je mag hier zijn       De wijkagent, politici, ambtenaren, journalisten, de voor-    “Wat heb je vandaag gekocht, schoenen van 130,-“.. Ik            Eén van de mannen:
                           met ál je aspecten. Je werkaspect, je kinderen, je geld-    lichtster van de GGD, de wijkpredikant of een theaterregis-   zeg: “Kom zitten. Weet je wat ik verdien per maand? Ik           Met die oudste had ik geen idee hoe ik hem kon
                           zorgen. Op al deze terreinen kunnen er activiteiten wor-    seur allemaal dragen ze daadwerkelijk bij aan het proces,     verdien zoveel. Pak de pen.”                                     opvoeden. Toen had ik geen idee wat een goede opvoe-
                           den ondernomen.                                             dat zich dagelijks in de ontmoetingsruimte afspeelt.          Hij pakt de pen. “Schrijf maar op. Ik geef zo 500/600 aan        ding inhoudt. Ik was een jonge vader. Ik deed soms
                                                                                                                                                     huur en zoveel aan andere dingen. Wat blijft over? Is niks,      schreeuwen, soms een tik geven, ik word snel boos op
                                                                                                                                                     hè.” Dan ziet hij: ik heb gelijk. Altijd praten, zodat ze pre-   hem, maar hij is kind. Maar nu, is niet nodig, er zijn
                                                                                                                                                     cies weten waar het om gaat. Zij denken: vader spaart,           andere manieren om te straffen. Door praten. Je zegt
                                  DE WIJKAGENT, POLITICI, AMBTENAREN, JOURNALISTEN, DE VOORLICHT-                                                                                                                     gewoon tegen hem, ook al is hij twee of drie jaar: dit mag
                                                                                                                                                     maar….nee. Hier mijn loonstrookje, ik verdien zoveel per
                                                                                                                                                     maand, hier zelf kijken, waar gaat die duizend euro naar         niet, dat kan niet. En je ziet aan hem dat hij een beetje
                                       STER VAN DE GGD, DE WIJKPREDIKANT OF EEN THEATERREGISSEUR                                                     toe, schrijf maar, alles: Eneco, huur, water, alles. Wat is      spijt heeft. Volgende keer gaat hij het niet meer doen.
                                                                                                                                                     totaal? En dan elke maand 130/140 voor schoenen, dat             Nu met die jongste wel. Hij is drie jaar, hij is goed, ver-
                                          ALLEMAAL DRAGEN ZE DAADWERKELIJK BIJ AAN HET PROCES,                                                       kan niet. Je moet het ze laten weten, anders denken ze:          staat alles goed, is geduldig, geen huilend kind, altijd
                                                                                                                                                     oeh, Papa wil altijd sparen.                                     blij, altijd tevreden. Ik zie aan hem dat hij sociaal is.
                                                                                                                                                                                                                      Wat ik moeilijk vind en niet leuk vind, is, als je eerder iets
                                           DAT ZICH DAGELIJKS IN DE ONTMOETINGSRUIMTE AFSPEELT.                                                      “Je doet een beroep op eigenschappen en kwaliteiten              hebt gezegd, dan gaat mijn zoon het weer doen. Dat vind
                                                                                                                                                     van mensen waar in de echte wereld geen appèl op                 ik niet leuk. Je wordt wel boos, maar je moet het niet
WERKEN MET VADERS   -38-



                           tonen. Het helpt niet. Je moet beheersing hebben over
                           jezelf. Niet slaan en niet schelden. Gewoon praten, praten,   Convenant Huiselijk Geweld
                           praten. Ik denk: dat gaat lukken. Met de oudste is het mij
                           niet gelukt, maar met die van drie jaar is het heel goed      Vadercentrum ADAM en het Moedercentrum de
                           gelukt.                                                       Koffiepot hebben alle (zelf)organisaties in het
                                                                                         stadsdeel Laak benaderd voor de onderteken-
                           “De mannen dragen dat ook uit in hun straat. Alleen al        ing van een convenant met betrekking tot.
                           door hun houding. Zes jaar geleden zeiden veel van die        Huiselijk Geweld.
                           mannen: volgens de Koran mag je jouw kinderen slaan en
                           je vrouw een klap geven. “Een pedagogische klap mag”.         57 organisaties hebben hieraan gehoor
                                                                                         gegeven. Onder deze organisaties bevinden
                           En nu zes jaar later is er in Laak een convenant tegen        zich de basisscholen, de moskeeën, de kerken,
                           huiselijk geweld wat er niet om liegt. Alle migrantenor-      de migranten- en bewonersorganisaties, de
                           ganisaties en moskeeën zeiden daar als eerste: ja tegen.      huisartsen, de bibliotheken, de welzijnsorgan-
                           Die houding nemen de vaders mee de straat in.                 isaties, enz.,enz.

                           Het Vadercentrum is niet naar binnen gericht, we treden       De ondertekening vond plaats tijdens een
                           juist heel veel naar buiten. De buitenwereld doet een         informatieve dag met een kramenmarkt, 2 the-
                           overweldigend appèl op ons.                                   aterproducties en een discussiebijeenkomst. In
                           Je krijgt kringen eromheen die willen dat je meedoet.         totaal hebben 321 bewoners aan de dag
                           Bijvoorbeeld een Kredietbank die graag een cursus             deelgenomen.
                           “Omgaan met geld” op deze locatie geeft en natuurlijk
                           doen wij van harte mee.
WERKEN MET VADERS   -40-                                                                                                                      -41-



                           8. SPECIFIEKE VAARDIGHEDEN VOOR DE BEGELEIDING
                           “Superbelangrijk zijn de kundigheid van de agoog en de     Een vrouwelijke werker in een Vadercentrum:
                           bereidheid van de groep. Het moeten werkers zijn met        - Kán dat wel?
                           een ideaal. Werkers die de werkelijkheid van mensen        Dat wordt ook regelmatig gevraagd.
                           achter de buitenkant van bingo of computerles kunnen
                           doorgronden. Je moet echt in mensen geïnteresseerd         Ik heb de ervaring dat vrouwen voor mannen belangrijk
                           zijn. Niet alleen maar een ‘professionele houding’         zijn om bij die diepere laag te komen. Van de mannen-
                           hebben, daarmee kom je er niet.”                           beweging kreeg ik dat juist als verwijt in het begin.
                                                                                      Mannen nemen vanuit hun socialisatie in eerste
                           Eén van de werkers:                                        instantie die vrouw als vertrouwenspersoon om te
                           “Mij wordt vaak gevraagd: “Is de methodiek niet erg        checken hoe ernstig hun probleem is.
                           westers?” Het gekke is dat de mannen uit andere culturen
                           daar eigenlijk heel erg voor openstaan om hun belangen     Nou, in het begin was er veel ongemak. Even met de
                           zo te bespreken. Als je eenmaal die sleutel hebt, dan      mannen in de stad gordijnstof kopen en dan komen ze
                           hebben ze een openheid die heel groot is.                  andere mannen tegen, die denken wat moet hij met die
                                                                                      vreemde vrouw.
                           Ook omdat ze in de samenleving al zo veel vreemde            - Samen met een vrouw in het busje. Ja, wie gaat er
                           nieuwigheden hebben moeten accepteren… En dan is het           naast haar zitten?
                           gekke dat je dan helemaal niet aanloopt tegen dat je         - Ze trekt ook een overall aan waar zij bij zijn,
                           zwakte niet moet laten zien, dat je als man moet winnen,        wat een raar ongemak!
                           winnaar zijn. Dat gaat dan eigenlijk nog verdraaid           - Van huis uit raak ik gemakkelijk mensen aan..
                           gemakkelijk.”                                                   en nu moest ik denken: Anita afblijven!
WERKEN MET VADERS   -42-

                           Als taal een probleem is, zoals bij migranten- dan kan je     Ik kreeg ook in het eerste jaar een cadeautje op moed-
                           eigenlijk alleen wat met je lijf! Een arm om iemand heen      erdag van de mannen. Daarmee maakten ze mij eigenlijk
                           slaan- dat was niet vanzelfsprekend. Mijn lichaamstaal        sekseneutraal. Ik heb heel hard elke keer gezegd: “Ik ben
                           was helemaal op vrouwen geënt en niet op mannen, dus          jullie moeder niet, ik ben een vrouw!” Dat was lastig want
                           dat heb ik bewust moeten omzetten. “Wat doe ik nou met        een vrouw is veel lastiger dan een moeder.
                           mijn lijf”. Bijna niemand sprak goed Nederlands. Stel het     Marokkaanse buurtvaders vragen – misschien helemaal
                           je maar voor. Als je dan ziet wat er in die zes jaar veran-   tegen elke verwachting in- heel bewust om een vrouw.
                           derd is! De eerste keer was toen een man ging huilen, ik      Dat is neutraal. Ze komen allemaal uit verschillende
                           stak hem mijn beide handen open naar hem toe en hij           gebieden, stammen, moskeeën en steden- dus om samen
                           legde ze er zo in. “Ik laat het bij jou”.                     te kunnen werken, hebben ze iemand nodig die niet van
                           Ik maakte me ook klein in het begin, op de hurken voor een    een partij is. En een witte vrouw is niet van een partij!
                           man op een stoel gaan zitten. Je bent voor hen natuurlijk
                           toch de baas, maar ik sprak hen dan toch zó aan.              Een voorbeeld: Marokkaanse jongens die zich pros-
                           Gaandeweg gaat dat allemaal heel natúúrlijk en vanzelf.       titueren. Waarom wordt dat in de Marokkaanse groepen
                           Op dit moment ben ik er niet meer bewust mee bezig .          zo toegedekt? Ik als witte vrouw kan het daar met hun
                                                                                         over hebben en over het feit dat ze die schande en
                           “Ik ben jullie moeder niet!”                                  schaamte omzetten in wat mogelijke redenen daarvoor
                           Of de eerste keer op zeilvakantie op de Wadden met 40         zijn. In dat ze daarmee Nederlandse mannen tuk hebben
                           mannen en hun kinderen toen ik de eerste keer mijzelf         want “die laten we er ook nog voor betalen”. Ik heb hem
                           in bikini liet zien. Ik dacht dat ik doodging! 40 Mannen      lekker een poot uitgedraaid en daar staat ie dan met de
                           die gaan allemaal taxeren wie ik ben. En nu is het zelfs      broek op de enkels om zich door mij te laten pijpen..
                           leuk om in een whirlpool te zitten met hen!
                           Veel mannen hebben in het begin de neiging om van mij         En ja, straks gaan ze naar Mekka en zijn alle zonden wel
                           een moeder te maken. Maar dat wil ik beslist niet.            vergeven.
WERKEN MET VADERS   -44-                                                                                                                                                                                                                                                           -45-

                           Welke schade, deze houding aanricht bij de jongens zelf,       LANDELIJKE CONTACTEN
                           daar wil ik graag met de vaders over spreken. Over dat soort   Het Vadercentrum ADAM onderhoudt in het land vele con-
                           dingen, daarover denken ze eigenlijk niet eens na of ze        tacten. Veel steden bezoeken het Vadercentrum in Den
                           zetten het weg behalve als ik als witte vrouw dan die vragen   Haag, voorbeelden hiervan zijn Gouda, Zaandam,
                           stel. Kijk, er zijn problemen met lastige Marokkaanse jon-     Amsterdam, Nijmegen, Roermond, Rotterdam, om infor-
                           gens en daarom gaan die vaders de straat op en daarom          matie op te doen m.b.t. het organiseren van activiteiten
                           kan je bij hen dan bij grotere problemen terecht komen. En     voor mannen. Ook verschillende ministeries, waaronder
                           dan open ík het gesprek. Bijvoorbeeld omdat ik er in de        Justtitie, VWS en Sociale Zaken bezoeken het
                           krant een artikeltje over heb gelezen. Niet omdat zíj het      Vadercentrum voor afstemming, informatie of het leggen
                           inbrengen. En dan zeg ik: hoe komt dat nou dat onze            van contacten.Het Vadercentrum ADAM participeert            Ook maakt het Vadercentrum inmiddels deel uit van het Europees netwerk Residents For Regeneration (R4R). Een netwerk
                           jongens dat doen? En dan kom je er wel bij.”                   actief in het Landelijk Netwerk Marokkaanse Buurtvaders     van bewoners die zich actief inzetten en sterk maken voor hun stad en voor hun wijk in het bijzonder. Zij delen hun ideeën
                                                                                          en het Landelijk Platform Wijktheaters. Ook heeft zij een   en ervaringen met andere bewoners en bemoedigen en motiveren elkaar. Verschillende steden uit de Europese
                           “En met humor kom je ook heel ver. Als in de Weggeefwinkel     bijdrage geleverd aan de landelijke website van het NIZW:   Gemeenschap ( maar ook uit bijv. Iran) hebben het Vadercentrum bezocht. Een aantal actieve vaders uit het centrum
                           wel eens dingen die binnenkomen, worden weggelegd of           www.kleurrijkwelzijn.nl.                                    hebben zelf deelgenomen aan de Bewonersuniversiteit in Birmingham.
                           verborgen voor eigen gebruik, zeg ik tegen hen: “Nou, als ik
                           geloofde wat jullie als moslims geloven, dan komt er hele-     INTERNATIONALE CONTACTEN
                           maal niemand van jullie in de hemel!” Nou, dat vinden ze       Inmiddels zijn er ook contacten internationaal ontstaan.
                           dan een fantastische grap! En een week daarna is het: “Hé      Het Vadercentrum ADAM en het Marokkaanse
                           niet doen hè, anders kom je niet in de hemel!”                 Buurtvaderproject Al Wasl zijn beide uitgekozen als
                                                                                          “Good Practice” voor het Paiteiaproject van de Europese
                           Ja, dat is natuurlijk wel opgebouwd met elkaar. Dit komt       Gemeenschap. Kijk voor meer informatie hierover op:
                           ook door, hoe anders en verschillend je ook bent, je hoort     www.pariteia.org. De officiële presentatie hiervan gaat
                           er hier wel bij. Je wordt geaccepteerd. Je zit niet in een     op 10 januari 2007 plaatsvinden in het Vadercentrum
                           concurrentiemarkt met elkaar”                                  ADAM en in een later stadium in Brussel.

				
DOCUMENT INFO
Shared By:
Categories:
Stats:
views:36
posted:7/12/2011
language:Dutch
pages:24