Docstoc

STUDIEGIDS

Document Sample
STUDIEGIDS Powered By Docstoc
					studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica    1




                         STUDIEGIDS



                         Professionele bachelor in de elektromechanica
                                  afstudeerrichting automatisering
                                  afstdueerrichting elektromechanica
                                  afstudeerrichting klimatisering
                                  afstudeerrichting onderhoudstechnologie

                         2de opleidingsfase




                         Academiejaar 2009-2010
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica    2




                                                INHOUDSTABEL




INLEIDING                                                                  3


OPLEIDINGSDOELSTELLINGEN                                                   5


LESSENTABELLEN TWEEDE OPLEIDINGSFASE                                       9


DOELSTELLINGEN OPLEIDINGSONDERDELEN EN INHOUDEN                            13
       Afstudeerrichting Automatisering (AUT)
       Afstudeerrichting Elektromechanica (EM)
       Afstudeerrichting Klimatisering (KLI)
       Afstudeerrichting Onderhoudstechnologie (ONT)
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                3




                                                       INLEIDING



Deze studiegids wil u meer inzicht geven in het lessenpakket van de tweede opleidingsfase van de
opleiding professionele bachelor elektromechanica.

Daartoe zijn in deze gids opgenomen :
- de opleidingsdoelstellingen;
- een vergelijkende tabel per optie van alle vakken met aanduiding van het aantal lestijden per
  opleidingsonderdeel/deelvak;
- in alfabetische volgorde : de doelstellingen per opleidingsonderdeel, een korte
  beschrijving van de inhoud, het studiemateriaal en de beoordelingswijze van iedere onderwijsactiviteit.

Het formuleren van doelstellingen kadert in een kwaliteitsbeheersingssysteem dat door de KHLim, dep.
IWT is opgezet waarbij het mogelijk moet zijn om de kwaliteit van de aangeboden opleiding te meten en te
beheersen (bewaken en eventueel bijsturen).

Doelstellingen geven aan waartoe een student in staat moet zijn bij het afsluiten van de opleiding en
welke wegen daartoe bewandeld worden.
Zij geven o.m. het te realiseren waarneembaar eindgedrag van de student weer, rekening houdend met
de leerinhoud.

Het lessenpakket van het tweede jaar Elektromechanica bevat een aantal vakken, waarvan de inhoud
dezelfde is voor alle opties.

Sommige vakken zijn wel gemeenschappelijk voor bepaalde afstudeerrichtingen. U vindt een indicatie met
vermelding van de afstudeerrichting.
Het gemeenschappelijk zijn van een vak over bepaalde afstudeerrichtingen heen duidt op de
gemeenschappelijke vakinhoud en niet zozeer op het gemeenschappelijk onderwijzen ervan.

In het geval van mondelinge examens is er in sommige gevallen schriftelijke voorbereiding mogelijk. Dit
wordt tijdens de examenzitting medegedeeld. Voorzie steeds schrijf-, teken- en rekengerief.

Examens aangaande het gedeelte laboratorium van een opleidingsonderdeel zullen deels schriftelijk,
deels mondeling afgenomen worden.

Indien tijdens het academiejaar bepaalde gegevens uit deze gids zouden veranderen, dan zal dit u tijdig
meegedeeld worden via het mededelingenbord.

In het kader van de opleiding worden in de mate van het mogelijke, tijdens het 3de jaar van elke
afstudeerrichting bedrijfsbezoeken georganiseerd. Zij kunnen zowel in het buitenland als in
België plaatsvinden. Deze activiteiten maken evenals de andere opleidingsonderdelen, deel uit
van het curriculum van de opleiding.
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                             4




                                   OPLEIDINGSDOELSTELLINGEN
                                    PROFESSIONELE BACHELOR
                                      ELEKTROMECHANICA


1.            ALGEMENE DOELSTELLING

De opleiding tot professionele bachelor in de elektromechanica stelt zich tot doel een hooggeschoold
technicus te vormen die in staat is:
- om op korte termijn ingezet te worden voor uitvoeringstaken die een grote deskundigheid vergen en
    die hij zelfstandig of in teamverband moet kunnen uitvoeren.
    Hij zal daarbij ingezet kunnen worden voor het ontwerpen, het realiseren, in dienst stellen, bedienen
    en onderhouden van complexe installaties die van elektrische, elektromechanische, pneumatische,
    hydraulische of thermische aard kunnen zijn;
- om na voldoende ervaring, leiding tot op het niveau van middenkader, op te nemen;
- om bij te dragen tot het verwezenlijken van maatschappelijk welzijn zowel binnen als buiten de
    onderneming.

Zijn opleiding dient daartoe :
- de nodige technische, technologische en praktische kennis bij te brengen die hem in staat moet
     stellen om complexe installaties en technieken te begrijpen en toe te passen;
- de nodige vorming en attitude bij te brengen zodanig dat hij door zelfstudie en/of bijscholing zijn
     kennis continu kan bijwerken.


2. WAARDEN

De KHLim, dep. IWT wil daarbij mensen vormen
- die willen en kunnen opkomen voor zichzelf, voor anderen en voor de organisatie waarbinnen zij
   werken en leven;
- die eerlijk en loyaal zijn;
- die verantwoordelijkheid willen opnemen;
- die daarover christelijke inzichten hebben verworven en kunnen verwoorden;
- en die, vanuit deze christelijke inspiratie, in concrete situaties willen proberen, telkens opnieuw de
   grenzen van het maatschappelijk welzijn te verleggen.
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                            5




3. BASISKENNIS, INZICHTEN EN VAARDIGHEDEN

De professionele bachelor krijgt een praktische opleiding, onderbouwd door een brede theoretische
achtergrond, waarbij uitdrukkelijk geleerd wordt een verband te leggen tussen theorie en praktijk. De
theorie staat ten dienste van de praktijk.

Om zijn beroep als professionele bachelor uit te kunnen oefenen, dient hij/zij basiskennis, inzichten en
vaardigheden te verwerven over :
- de voornaamste wiskundige, fysische en scheikundige begrippen om ze toe te passen op de
    technische problemen die door een gegradueerde behandeld moeten worden;
- informatica en de wijze waarop informatica ertoe kan bijdragen om technische problemen met behulp
    van computers op te oplossen;
- materialenleer, uitvoerings- en transformatietechnieken;
- werktuigbouwkundig en elektrisch tekenen m.i.v. de regelgeving op elektrische installaties;
- pneumatica, hydraulica en toegepaste thermodynamica (pompen, compressoren, ventilatoren,
    koelmachines);
- elektriciteit en elektronica (analoge, digitale en vermogenelektronica) met hun toepassingen;
- meettechniek, regeltechniek en automatisering;
- zichzelf en zijn omgeving, om zelfstandig nieuwe informatie te verwerken en om te rapporteren;
- de manier waarop documentatie op de juiste wijze gebruikt kan worden;
- technisch taalgebruik in zijn specialisatie voor Engels, Frans en Duits;
- economie, financieel en sociaal bedrijfsbeheer;
- veiligheid.


4. SPECIFIEKE KENNIS, VAARDIGHEDEN EN INZICHTEN

Binnen het ruime vakgebied van de elektromechanica kan de professionele bachelor zich enigszins
specialiseren in één van de volgende deelgebieden, waarvoor respectievelijk de volgende doelstellingen
zijn geformuleerd:

Afstudeerrichting Automatisering

Deze afstudeerrichting vormt automatiseringstechnici die zelfstandig automatiseringssystemen kunnen
ontwerpen, realiseren, opstarten, optimaal afregelen en onderhouden, zowel op mechanisch, elektrisch,
elektronisch als op procestechnisch gebied.

De professionele bachelor in de elektromechanica, afstudeerrichting automatisering moet in staat zijn :
- om op een economisch verantwoorde wijze en rekening houdend met veiligheidsaspecten voor
   gebruiker en milieu, automatiseringssystemen te ontwerpen en/of te realiseren;
- om mechanische, fysische en elektrische grootheden te meten;
- om industriële processen te identificeren op regeltechnisch gebied;
- om een regelaar in een bestaand industrieel proces optimaal af te regelen;
- om digitale en analoge regelaars praktisch te ontwerpen;
- om processen met niet-lineariteiten te analyseren en af te regelen;
- een multivariabele procesregeling te realiseren.

Hij moet daartoe de nodige specifieke kennis en het nodige inzicht verwerven in onderwerpen als
meettechniek, regeltechniek, automatisering en microprocessoren.
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                              6



Afstudeerrichting Elektromechanica

Deze afstudeerrichting benadrukt de ontwerp-, de vormgevings- en besturingstechnieken met het oog op
het ontwikkelen en in bedrijf stellen en beheren van de moderne productiesystemen.

De professionele bachelor elektromechanica met afstudeerrichting elektromechanica moet in staat zijn:
- om vertrekkend van een conceptueel ontwerp te komen tot een uitvoeringsdossier dat behalve de
   uitvoeringstekeningen ook de werkvoorbereiding en planning omvat;
- om moderne technieken als methodisch ontwerpen, CAD/CAM aan te wenden;
- om de meest aangewezen vormgevingsmethode, materiaalkeuze en kwaliteitscontrole te kiezen,
   rekening houdend met kostprijs, kwaliteit, onderhouds- en recuperatievereisten, evenals de veiligheid
   voor de gebruiker en het milieu;
- om op een verantwoorde wijze apparaten en gereedschappen te selecteren, rekening houdend met
   hun karakteristieken, kostprijs, veiligheid, gebruikskwaliteit en onderhoudsvereisten;
- om gebruik te maken van mechanische aandrijvingen en transportmiddelen en om hun
   dimensionering en regeling te bepalen naar gelang van de vereisten van een economische en veilige
   uitbating.

Hij moet daartoe de nodige specifieke kennis en het nodige inzicht verwerven in onderwerpen als
industriële meettechniek, sterkteleer, machine-elementen en constructie, CAD en CAM en studiebureau.



Afstudeerrichting Klimatisering

Deze afstudeerrichting heeft als doel mensen te vormen die diverse klimaatinstallaties zelfstandig kunnen
ontwerpen, realiseren, opstarten, optimaal afregelen en onderhouden.

De professionele bachelor in de elektromechanica met afstudeerrichting klimatisering moet in staat zijn
om, alleen of in teamverband, diverse klimaatinstallaties te ontwerpen, te realiseren, af te regelen en te
onderhouden.

Hij moet daartoe de nodige specifieke kennis en het nodige inzicht verwerven in onderwerpen als
verwarmingstechnieken, bouwfysica, luchtbehandeling, koeltechnieken, meet- en regeltechniek,
energietechnieken en storingsanalyse.



Afstudeerrichting Onderhoudstechnologie

In deze afstudeerrichting wordt de problematiek van het algemeen onderhoudsbeheer van apparaten,
machines en installaties grondig bestudeerd en dit zowel vanuit elektrisch en elektronisch, als vanuit
mechanisch, pneumatisch en regeltechnisch oogpunt.

De professionele bachelor in de elektromechanica, afstudeerrichting onderhoudstechnologie moet in staat
zijn om geautomatiseerde installaties te onderhouden. Hij moet elektrische en mechanische fouten
kunnen lokaliseren en herstellen en elektronische en programmotorische fouten kunnen lokaliseren.
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                         7



Hij moet voor een machinepark een onderhoudsplan kunnen opstellen. Omdat een onderhoudstechnicus
zowel mechanische, elektrische, automatiserings- als regeltechnische problemen dient te behandelen
moet hij in staat zijn de problemen op een logische en systematische wijze op te lossen.

Hij moet daartoe de nodige specifieke kennis en het nodige inzicht verwerven in de volgende
onderwerpen :
- planning en organisatie van een onderhoudsdienst en van onderhoudswerken;
- methodenstudie;
- storingsanalyse;
- montage, demontage en technische ontleding van toestellen.



5. SOCIALE, COMMUNICATIEVE EN ORGANISATORISCHE VAARDIGHEDEN

De professionele bachelor moet in staat zijn :
- om mee te werken aan de creatie van werkmiddelen en werkomstandigheden die arbeidsvreugde
   geven, en die niet bedreigend zijn voor de fysische, psychische of morele integriteit van alle
   betrokkenen;
- om daar waar teamwerk nodig of gewenst is, mee te werken aan de realisatie van de objectieven van
   het team en open te staan voor elk initiatief dat de interne of externe relatie van het team kan
   verbeteren;
- om door zijn contactvaardigheid alle relevante informatie te verzamelen, te verwerken en ze, indien
   nodig, in een voor anderen geschikte vorm beschikbaar te stellen;
- om met voldoende assertiviteit zijn eigen realisaties en ideeën te verantwoorden en te verdedigen.
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                             8




TOELICHTINGEN UIT HET ONDERWIJS-& EXAMENREGLEMENT (OER)


     Het Onderwijs- en Examenreglement kan je raadplegen op www.khlim.be (studenten >>
     Examenreglement).

     Scores van deelvakken
     Punten van deelvakken worden samengeteld volgens de wiskundige regels maar bij een score van
     4/20 of minder op een deelvak wordt het cijfer voor het opleidingsonderdeel 9/20, tenzij de score
     volgens de wiskundige regel lager is. (Zie Onderwijs- en examenreglement , artikel 29, blz. 54)

     Criteria voor het slagen voor een opleidingsonderdeel en voor het slagen van een opleiding
     Deze criteria zijn terug te vinden in het examenreglement, artikel 41 en 42, blz. 58




AFWEZIGHEDEN VOOR OPLEIDINGSONDERDELEN EN/OF DEELVAKKEN MET
PERMANENTE EVALUATIE

     -    Elke afwezigheid zonder geldige reden wordt aanzien als een ongewettigde afwezigheid.
     -    Een afwezigheid met een geldige en vooraf gekende reden wordt, vóór de onderwijsactiviteit
          plaats vindt, met de betrokken docent besproken.
     -    Van een niet te voorziene afwezigheid met een geldige reden wordt de betrokken docent zo vlug
          mogelijk in kennis gesteld.
     -    Onderwijsactiviteiten met of zonder een evaluatie kunnen bij afwezigheid zonder geldige reden
          niet worden ingehaald.
     -    Indien voor alle permanente evaluaties een afwezigheid wordt vastgesteld krijgt het ganse
          opleidingsonderdeel de vermelding “Afwezig”.

Voor opleidingsonderdelen en/of deelvakken met permanente evaluatie is de maximaal toelaatbare
afwezigheid gelijk aan 1/3 van het aantal zittingen waaruit de onderwijsactiviteit bestaat.
Bij overschrijden van dit maximum krijgt het ganse opleidingsonderdeel de vermelding “Afwezig”.
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                                  9




        2de opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica, afstudeerrichting automatisering
                                                        sem_1 / blok_1          sem_1 / blok_2         sem_2 / blok_3         sem_2 / blok_4
Opl. onderd. / deelvakken                stptn oc Th          Oef     Lab      Th      Oef     Lab    Th     Oef     Lab     Th     Oef       Lab


PLC technieken                             5                                                                         4,00                     4,00


Elektriciteit en toepassingen              5           2,50           1,50     2,50            1,50


Eplan                                      4                          1,25                     1,25


Elektronica en toepassingen_1              5           2,25           2,00     2,25            2,00


Elektronica en toepassingen_2              4                                                          1,00           3,00    1,00             3,00


Mechanica en toepassingen                  4                                                          3,00                   3,00


Pneumatica / Hydraulica                    4           1,25           1,50     1,25            1,50


Regeltechniek_1                            5           2,50           2,50     2,50            2,50


Regeltechniek_2                            5                                                          2,50           2,50    2,50             2,50


Sociale Vorming                            6
  Soc. V.-Talen-Duits                            ja                                                          1,50                   1,50
  Soc. V.-Talen-Frans                            ja            1,50                    1,50
  Soc. V.-Wijsbegeerte                           ja                                                          2,25                   2,25


Statistiek en IKZ                          4                                                          1,50   1,25            1,50   1,25


Toegepaste thermodynamica                  5           3,25                    3,25                                  1,00                     1,00


Vermogenelektronica en toepassingen        4                                                          1,75           1,75    1,75             1,75




Totaal stptn                               60         11,75    1,50   8,75     11,75   1,50    8,75   9,75   5,00    12,25   9,75   5,00      12,25
Totaal/week                                                   22,00                    22,00                 27,00                  27,00



OC = overzetting cijfer voor deelvak bij 10 of meer op 20 (J = ja, N = neen)
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                             10




    2de opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica, afstudeerrichting elektromechanica
Opl. onderd. / deelvakken                stptn oc       sem_1 / blok_1          sem_1 / blok_2         sem_2 / blok_3        sem_2 / blok_4
                                                       Th      Oef    Lab       Th     Oef     Lab    Th     Oef     Lab    Th     Oef     Lab
PLC technieken                             4                                                          1,50           1,25   1,50           1,25


CAD_design                                 4                          1,50                     1,50


Eplan                                      3                                                                         1,00                  1,00


Elektriciteit en toepassingen              5           2,50           1,50     2,50            1,50


Elektronica en toepassingen                4           1,00           2,75     1,00            2,75


Pneumatica / Hydraulica                    3           1,25           0,75     1,25            0,75


Regeltechniek                              4                                                          1,00           1,00   1,00           1,00


Sociale Vorming                            6
  Soc. V.-Talen-Frans                            ja            1,50                    1,50
  Soc. V.-Talen-Duits                            ja                                                          1,50                  1,50
  Soc. V.-Wijsbegeerte                           ja                                                          2,25                  2,25


Statistiek en IKZ                          4                                                          1,50   1,25           1,50   1,25


Sterkteleer                                3           1,50    1,25            1,50    1,25


Toegep. Mechanica                          6
  Las- en verspaningstechnieken                  ja    1,75                    1,75
  Machine - elementen                            ja    3,50                    3,50
  Projectmatig ontwerpen                         ja                                                                                        2,50


Toegepaste thermodynamica                  5           3,25                     3,25                                 1,00                  1,00


Uitv. en Trans. Technieken                 5
 Uitv. en Trans. Tech. - U+T                     ja                                                                  3,00                  3,00
 Uitv. en Trans. Tech. - Meettechnieken          ja                                                                  1,50                  1,50


Vermogenelektronica en toepassingen        4                                                          1,75           1,75   1,75           1,75


Totaal stptn                               60         14,75    2,75   6,50     14,75   2,75    6,50   5,75    5,00 10,50    5,75    5,00 13,00
Totaal/week                                                   24,00                    24,00                 21,25                 23,75
OC = overzetting cijfer voor deelvak bij 10 of meer op 20 (J = ja, N = neen)
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                                   11




  2de opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica, afstudeerrichting klimatisering
Opl. onderd. / deelvakken       stptn oc     sem_1 / blok_1            sem_1 / blok_2          sem_2 / blok_3         sem_2 / blok_4
                                            Th     Oef     Lab       Th        Oef    Lab     Th     Oef     Lab     Th     Oef     Lab


PLC technieken                   4                                                                           3,00                   3,00


CAD-ontwerpen_1                  3                         3,00                       3,00


CAD-ontwerpen_2                  4                                                                           3,75                   3,75


Elektriciteit en toepassingen    5          2,50           1,50      2,50             1,50


Elektronica en toepassingen      4                                                            1,00           2,75    1,00           2,75


Klimatisatie                     7                                                            2,00           2,00    2,00           2,00


Koeltechnieken                   4          2,00           1,75      2,00             1,75


Uitv. en Trans. Technieken       3                         3,00                       3,00


Mechanica en toepassingen        4          2,00                     2,00


Regeltechniek_1                  6          2,50           2,50      2,50             2,50


Regeltechniek_2                  6                                                            2,50           2,50    2,50           2,50


Sociale Vorming                  6
  Soc. V.-Talen-Frans                  ja          1,50                        1,50
  Soc. V.-Talen-Duits                  ja                                                            1,50                   1,50
  Soc. V.-Wijsbegeerte                 ja                                                            2,25                   2,25


Statistiek en IKZ                4                                                            1,50   1,25            1,50   1,25




Totaal stptn                     60         9,00   1,50    11,75     9,00      1,50   11,75   7,00   5,00    14,00   7,00   5,00    14,00
Totaal/week                                        22,25                    22,25                    26,00                  26,00



OC = overzetting cijfer voor deelvak bij 10 of meer op 20 (J = ja, N = neen)
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                             12




        2de opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica, afstud. onderhoudstechnologie
Opl. onderd. / deelvakken                stptn oc       sem_1 / blok_1          sem_1 / blok_2         sem_2 / blok_3          sem_2 / blok_4
                                                       Th      Oef    Lab       Th     Oef     Lab    Th     Oef     Lab     Th     Oef     Lab
PLC technieken                             4                                                          1,50           1,25    1,50           1,25


CAD_design                                 4                          1,50                     1,50


Eplan                                      3                                                                         1,50                   1,50


Elektriciteit en toepassingen              5           2,50           1,50     2,50            1,50


Elektronica en toepassingen                4           1,00           2,75     1,00            2,75


Toegepaste Mechanica                       5
  Las- en verspaningstechnieken                  ja    1,75                    1,75
  Machine - elementen / Mat.                     ja    3,50                    3,50


Pneumatica / Hydraulica                    4           1,25           1,50     1,25            1,50


Regeltechniek                              4                                                          1,00           1,00    1,00           1,00


Sociale Vorming                            6
  Soc. V.-Talen-Frans                            ja            1,50                    1,50
  Soc. V.-Talen-Duits                            ja                                                          1,50                   1,50
  Soc. V.-Wijsbegeerte                           ja                                                          2,25                   2,25


Statistiek en IKZ                          4                                                          1,50   1,25            1,50   1,25


Sterkteleer                                3           1,50    1,25            1,50    1,25


Toegepaste thermodynamica                  5           3,25                    3,25                                  1,00                   1,00


Uitv. en Trans. Technieken                 5
  Uitv. en Trans. Tech. - U+T                    ja                                                                  3,00                   3,00
  Uitv. en Trans. Tech. - Meettechnieken         ja                                                                  1,50                   1,50


Vermogenelektronica en toepassingen        4                                                          1,75           1,75    1,75           1,75


Totaal stptn                               60         14,75    2,75   7,25     14,75   2,75    7,25   5,75   5,00    11,00   5,75   5,00    11,00
Totaal/week                                                   24,75                    24,75                 21,75                  21,75

OC = overzetting cijfer voor deelvak bij 10 of meer op 20 (J = ja, N = neen)
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                    13




Opleidingsonderdeel                   CAD_design
Docenten                              Wilfried Claesen (ClWf)
Vakcode                               CAD_DES (inventor)
Afstudeerrichting                     2 PBA EM/EM + ONT

Doelstellingen                        1.   De studenten kunnen de opbouw en de toepassingen van de verschillende menu's
                                           in het programma gebruiken.
                                      2. De studenten kunnen het scherm voor een 2D-tekening opzetten en indelen
                                           afhankelijk van de grote en moeilijkheidsgraad van de tekening.
                                      3. De studenten kunnen van deze 2D schetsen met de nodige 3D instructies vormen
                                           en volumes kiezen zodoende dat men en 3D model of product bekomt.
                                      4. De studenten kunnen basisvormen van plaatproducten ontwerpen.
                                      5. De studenten kunnen met hun 3D producten en de standaardcomponenten van de
                                           inventor bibliotheek een samenstellingsontwerp of product maken.
                                      6. De studenten kunnen hun eigen titelblad aanmaken en gebruiken. En kunnen
                                           deze templates gebruiken voor hun 2D werktekeningen.
                                      7. De studenten kunnen 2D werktekeningen maken en voorzien van al de nodig maat
                                           en vorm informatie.
                                      De studenten kunnen een volledig mechanisch samenstellingdossier maken en
                                      afdrukken.


Inhoudsopgave                         -     Inleiding.
                                      -     2D schetsen, lijnen, cirkels en bogen, punt, afrondingen en afschuiningen.
                                      -     3D vormen, extrusie, draaien, extrusie langs een pad, afrondingen, afschuiningen,
                                            gaten, tapeinden.
                                      -     Werkvlakken plaatsen.
                                      -     3D plaatwerk, stijlen maken, vlak of contour flens, pons en uitslag.
                                      -     Samenstellingen, plaatsen onderdelen, constraint, content center, bewerkingen.
                                      -     2D werktekeningen, normen, stijlen en instellingen, schalen, templates,
                                            aanzichten, doorsnede, maten, maattolerantie, passing, ruwheids, vorm- en plaats
                                            tolerantie.


Onderwijsvorm                         Theorie en oefeningen met begeleiding aan PC

Studiemateriaal                       Oefeningenbundel
                                      Handboek: Computer ondersteund ontwerpen Inventor 2008 (Ir. R. Boeklagen).

Aanvullende leermiddelen              Cursus mechanisch tekenen, 1EM
                                      Studentenlicentie te ddownloaden van de autodesk website
                                      Tabellenboek voor metaaltechniek

Beoordelingswijze


Aantal studiepunten                   4
Te behalen punten                     40

1ste zittijd                          Sem 1:     examen: praktische oefening m.b.v. inventor 2008 op PC 40 punten


2de zittijd                           Examen: praktische oefening m.b.v. inventor 2008 op PC 40 punten
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica   14




CAD_design

Situering van het vak in
het curriculum


Instroom-relatie met
andere vakken


Relatie met het werkveld
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                              15




Opleidingsonderdeel                   CAD-ontwerpen_1
Docenten                              Pascal Moons (MoPa)
Vakcode                               PROJCAD
Afstudeerrichting                     2 PBA EM/KLI

Doelstellingen                        AutoCAD 2008 (2D)
                                      1. De studenten kunnen het scherm voor een 2D-tekening opzetten en indelen
                                          afhankelijk van het formaat van het tekenblad.
                                      2. De studenten kunnen een volledige technische tekening maken en deze printen of
                                          plotten.
                                      3. De studenten kunnen een symbolenbibliotheek (blocks, wblocks) aanmaken en de
                                          elementen van deze bibliotheek gebruiken.
                                      4. De studenten kunnen een AutoCAD-template aanmaken en deze template van
                                          attributes voorzien.
                                      5. De studenten kunnen installatieschema’s tekenen uit de HVAC-wereld en kunnen
                                          hiervoor de benodigde bibliotheken aanmaken.

                                      AutoCAD 2008 (3D)
                                      1. De studenten kunnen het scherm voor een 3D-tekening opzetten.
                                      2. De studenten kunnen “Modeling“- en “Solid Editing”-commando’s gebruiken om een
                                          stuk van een 2D technische tekening om te zetten naar een 3D-model.
                                      3. De studenten kunnen een ontwerp van een centrale verwarmingssysteem uittekenen
                                          m.b.v. een isometrische projectie.
                                      4. De studenten kunnen een ontwerp van een luchtkanalennet uittekenen.


Inhoudsopgave                         AutoCAD 2008 (2D)
                                      - Inleiding.
                                      - Bladindeling en papierformaat.
                                      - Printen.
                                      - Aanmaken van een symbolenbibliotheek (blocks & wblocks).
                                      - Titelhoek aanmaken met attributes en wegschrijven als wblock en templates.
                                      - Tekenen op schaal.

                                      AutoCAD 2008 (3D)
                                      - 3D-vormen maken en bewerken
                                      - Dynamisch UCS
                                      - Visual Styles
                                      - Materialen gebruiken


Onderwijsvorm                         Labozittingen / projecten

Studiemateriaal                       Handboek AutoCAD 2008 – Bram Rademaker

Aanvullende leermiddelen              Studentenlicentie te downloaden van website Autodesk.
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                        16




Beoordelingswijze

Aantal studiepunten                   3
Te behalen punten                     30

1ste zittijd                          Sem 1:       labo-examen (praktische oefening) tijdens laatste labozitting:   30 punten

2de zittijd                           examen (praktische oefening) :                                                30 punten
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                 17




Opleidingsonderdeel                   CAD-ontwerpen_2
Docenten                              Pascal Moons (MoPa)
Vakcode                               PROJCAD
Afstudeerrichting                     2 PBA EM/KLI

Doelstellingen                        Inventor 2008
                                      - De studenten moeten de verschilpunten tussen AutoCAD 2008 en Inventor 2008
                                          kunnen ervaren en beschrijven en de basisbegrippen aangaande Inventor en het
                                          parametrisch ontwerpen aanleren.
                                      - De studenten dienen inzicht te hebben in het ontwerp van plaatproducten.
                                      - De studenten moeten een samenstelling kunnen opbouwen.


Inhoudsopgave                         -     Ontwerp van een parametrisch Part
                                      -     Ontwerp van een Sheet Metal
                                      -     Opbouw van een iFeature
                                      -     Wijzigen van een Part
                                      -     Opbouw van een Assembly
                                      -     Opbouw van een Exploded View


Onderwijsvorm                         Labozittingen

Studiemateriaal                       Handboek Inventor 2008 – Ronald Boeklagen
l
Aanvullende leermiddelen              Studentenlicentie te downloaden van website Autodesk.


Beoordelingswijze

Aantal studiepunten                   4
Te behalen punten                     40

1ste zittijd                          Sem 2:       labo-examen (praktische oefening)
                                                    tijdens laatste labozitting               40 punten

2de zittijd                           Examen (praktische oefening)                            40 punten
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                18




CAD-ontwerpen

Situering van het vak in        In dit vak worden installatieschema’s i.v.m. de HVAC-sector (Heating, Ventilation,
het curriculum                  AirConditioning) ontworpen. De verworven kennis in andere vakken (koeltechnieken,
                                verwarmingstechnieken, klimatisatie) wordt hier eveneens gebruikt.


Instroom-relatie met            Dit vak bouwt voort op het vak Mechanisch Tekenen/AutoCAD dat in een eerdere fase van de
andere vakken                   opleiding is gevolgd. De studenten kennen hierdoor reeds de basis van AutoCAD 2008 2D.


Relatie met het werkveld        Het kunnen ontwerpen en uittekenen van installatieschema’s is in de HVAC-wereld uiteraard een
                                belangrijke vaardigheid.
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                       19




Opleidingsonderdeel                   Elektriciteit en toepassingen – theorie
Titularis                             Renaat Swennen (SwRe)
Docenten                              Renaat Swennen (SwRe)
Vakcode                               ELI
Opleiding                             2 PBA EM/AUT + EM + KLI + ONT

Doelstellingen                        1.    De bouw en de elektrische werking van de éénfasige en driefasige wisselstroom-
                                            machines kunnen beschrijven.
                                      2.    Toepassings- en inzetgebied kunnen opsommen.
                                      3.    Tevens moet men de basisformules kunnen opsommen en bewijzen.
                                      4.    Basisvectordiagrammen en grafieken kunnen weergeven en omschrijven.
                                      5.    De werking en het inzetgebied van de klassieke en moderne beveiligingen kunnen
                                            beschrijven.
                                      6.    Formules kunnen uitleggen die van de basisformules zijn afgeleid.
                                      7.    Men moet de technische documentatie behorend bij het betreffend hoofdstuk
                                            kunnen interpreteren naar de inhoud der cursus toe.
                                      8.    Oefeningen kunnen oplossen op de afzonderlijke lesonderdelen analoog met de
                                            lessituatie. Ook oefeningen op gecombineerde lesonderdelen. Men mag een
                                            formularium gebruiken.

Inhoudsopgave                         1.    Eénfasige transformatoren (herhaling)
                                      2.    Driefasige transformatoren
                                      3.    Wisselveld en draaiveld
                                      4.    Driefasige asynchrone machines
                                      5.    Eénfasige asynchrone machines
                                      6.    Driefasige synchrone machines
                                      7.    Eénfasige synchrone machines
                                      8.    Servomachines
                                      9.    Speciale machines

Onderwijsvorm                         Hoorcollege

Studiemateriaal                       Cursus ‘Elektriciteit en toepassingen – theorie (‘Wisselstroommachines’ + ‘bijlage bij
                                      wisselstroommachines’)
                                      Lesnota’s en individuele bijlage
                                      CD-ROM’s + Video’s

Aanvullende leermiddelen              Specifieke websites: opgegeven tijdens de lessen
                                      Mediatheek (ga zelf eens op zoek)
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                      20




Opleidingsonderdeel                   Elektriciteit en toepassingen - labo
Titularis                             Renaat Swennen (SwRe)
Docenten                              Renaat Swennen (SwRe), Marleen Daenen (DaMa), Ann Claes (ClAn)
Vakcode                               ELI
Opleiding                             2 PBA EM/AUT + EM + KLI + ONT

Doelstellingen                        Men zal zelfstandig leren werken, waardoor men via de opgegeven schema’s en
                                      laboteksten diverse meetopstellingen volgens de afgesproken methodes zal kunnen
                                      bouwen. Hiervoor wordt van de student verwacht dat hij/zij de apparaten en machines
                                      leert kennen. Op het einde van het semester zal de student in staat zijn om de juiste
                                      motor, generator, beveiliging, belasting, het correcte meettoestel, enz… te kiezen om
                                      een bepaalde meting te kunnen uitvoeren. Men zal dan via deze meetgegevens
                                      karakteristieken van verschillende motoren en generatoren kunnen opstellen waardoor
                                      men bepaalde kenmerken en fenomenen beter leert begrijpen.
                                      Als men met de verschillende elektrische machines en bijhorende beveiligingen heeft
                                      leren werken, zal de student in staat zijn om het vervolgvak ‘Vermogenelektronica’
                                      beter te leren begrijpen.

Inhoudsopgave                             1.  Bedrijfskarakteristieken en snelheidsregeling van een driefasige kooiankermotor
                                              m.b.v. het computerpakket Active Drive.
                                          2. Diagnosemetingen op een driefasige kooiankermotor.
                                          3. Thermisch beveiligen van elektrische machines d.m.v. Thermistor Trip Unit.
                                          4. Foutsimulatie op relaisschakelingen.
                                          5. Aanloop- en lastkarakteristieken van een driefasige sleepringankermotor m.b.v.
                                              het computerpakket Active Drive.
                                          6. Karakteristieken van een universeelmotor.
                                          7. Eenfasige motor met aanloop- en bedrijfscondensator.
                                          8. Driefasige synchrone motor met uitspringende polen, aanzetten en V-curven.
                                          9. Driefasige synchrone generator parallel op het net schakelen.
                                          10. Metingen op driefasige transformatoren en klokgetal.

Onderwijsvorm                         8 Labozittingen + 1 Examenzitting

Studiemateriaal                       Cursus ‘Elektriciteit en toepassingen – labo (‘Elektrische Machines’)
                                      Catalogen diverse firma’s
                                      Technische documentatie van de toestellen.

Aanvullende leermiddelen              /

Beoordelingswijze

Aantal studiepunten                   5
Te behalen punten                     50

1ste zittijd                          Sem 1:      th:       schriftelijk examen                               30 punten
                                                  lab:      examen tijdens laatste labozitting                20 punten

2de zittijd                           Th:         schriftelijk examen                                         30 punten
                                      Lab:        schriftelijk examen tijdens theorie-examen                  20 punten
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                      21




Elektriciteit en toepassingen

Situering van het vak in        Na het aanbrengen van de basiswetten van het elektromagnetisme volgen hier de
het curriculum                  technologische opbouw en de daarmee samenhangende eigenschappen en wetmatigheden
                                van de verschillende elektrische machines.
                                De student leert ook deze machines te testen in meetopstellingen om equivalente schema’s
                                op te stellen en uitgangskarakteristieken op te meten. Zo worden grootheden als stroom,
                                koppel, toerental, vermogen en slip voor elke machine vastgelegd.


Instroom-relatie met            Dit opleidingsonderdeel is een rechtstreeks vervolg op ‘Elektriciteit en toepassingen_2’ uit de
andere vakken                   eerste opleidingsfase. Er is een gedegen basiskenis van elektriciteit noodzakelijk
                                (gelijkstroomtheorie, wisselstroomtheorie en magnetisme). Deze cursus vormt de
                                noodzakelijke basis voor heel wat andere vakken en toepassingen, bv. vermogenelektronica,
                                dimensionering van elektrische machines, productie van elektrische energie alsook
                                automatisering en ontwerpen.


Relatie met het werkveld        Elektrische machines spelen een belangrijke rol in zowel industriële als huishoudelijke
                                toepassingen. Het toepassingsgebied van deze machines is gigantisch en verwacht wordt dat
                                dit alleen maar zal toenemen. Daarom is het van belang om een goed beeld te krijgen van de
                                verschillende soorten elektrische machines en, daarbij horend, hun eigenschappen en
                                inzetbaarheid.
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                    22




Opleidingsonderdeel                   Elektronica en toepassingen_1
Docenten                              Theo Boesmans (BoTh)
Vakcode                               ELO
Afstudeerrichting                     2 PBA EM/AUT

Doelstellingen                        M.b.v. analoge en digitale basiscomponenten een eenvoudige sturing, vertrekkende
                                      van metingen met sensoren, kunnen realiseren.
                                      De werking van deze componenten kunnen uitleggen.

                                      Datasheets m.b.v. internet kunnen opzoeken en de gegevens in deze datasheets
                                      kunnen interpreteren.

                                      Actieve filters met een Butterworth karakteristiek kunnen ontwerpen aan de hand van
                                      specificaties in het frequentiedomein.

                                      Het elektrisch principeschema van de drie basisschakelingen van schakelende
                                      regulatoren kunnen tekenen, de werking kunnen uitleggen, het praktisch
                                      schakelschema hieruit kunnen afleiden en praktisch de werking kunnen nagaan.

                                      De principes van de eindversterking kunnen uitleggen, voor- en nadelen van de
                                      systemen kunnen verklaren en ze weten toe te passen.

                                      Signaalconditioneringsmethoden voor de verwerking van signalen van sensoren
                                      kunnen uitleggen en toepassen.

Inhoudsopgave                         Theorie:
                                      - Comparator en Schmitt-trigger.
                                      - JFET en MOSFET.
                                      - Analoge multiplexers - analoge schakelaars.
                                      - Actieve filters.
                                      - Schakelende voedingen: "boost"-schakeling, "buck"-schakeling, "buck-boost"-
                                        schakeling.
                                      - Vermogenversterking.

                                      Lab:
                                      Elektronische sturing m.b.v. analoge en digitale basiscomponenten opstellen en
                                      uitvoeren (project).
                                      Programmeerbare versterker m.b.v. analoge schakelaars.
                                      Actieve filters.
                                      Schakelende voedingen.
                                      Vermogenversterking.

Onderwijsvorm                         Hoorcollege – opdrachten m.b.t. de leerstof

Studiemateriaal                       Theorie: cursus en aanvullende nota's.

                                      Lab: labo-opgaven en datasheets.

Aanvullende leermiddelen
                                      /
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                  23




Beoordelingswijze


Aantal studiepunten                   5
Te behalen punten                     50

1ste zittijd                          Sem 1:     th: mondeling examen                           30 punten

                                                 lab: permanente evaluatie en verslagen         10 punten
                                                      examen tijdens laatste labozitting        10 punten


2de zittijd                           Th:        mondeling examen                               30 punten

                                      Lab:       examen tijdens het theorie-examen               20 punten
                                      Het cijfer van het gedeelte permanente evaluatie wordt overgedragen
                                      naar de tweede zittijd.




Elektronica en toepassingen_1

Situering van het vak in        De studenten leren extra basisbegrippen van de elektronica aan de hand van enkele
het curriculum                  eenvoudige, veelgebruikte schakelingen. Het vak bestaat uit een theoretisch gedeelte en
                                labo’s. Zo leren de studenten het gebruik van de componenten of schakelingen kennen en
                                leren ze problemen zoeken en oplossen in opgebouwde schakelingen.


Instroom-relatie met            Het doorlopen van Elektronica en Toepassingen van 1PBA EM als voorbereiding op deze
andere vakken                   cursus is noodzakelijk.


Relatie met het werkveld        Een bachelor EM/AUT zal ook in contact komen met elektronische componenten en schakelingen.
                                Basiskennis van elektronica en het interpreteren van de datasheets is dan een must om eventuele
                                problemen met deze schakelingen dan op een veilige en verantwoorde manier aan te pakken.
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                     24




Opleidingsonderdeel                   Elektronica en toepassingen_2
Docenten                              Rudi Roox (RoRu)
Vakcode                               ELO
Afstudeerrichting                     2 PBA EM/AUT

Doelstellingen                        De basisbegrippen die belangrijk zijn bij het uitvoeren van metingen met DAQ-kaarten
                                      kunnen uitleggen en toepassen.

                                      De basisprincipes, schakelingen en specificaties van een counter, DAC, ADC en Track
                                      and Hold kunnen uitleggen en toepassen.

                                      De specificaties van een DAQ-kaart kunnen begrijpen en verklaren.

                                      Voor een bepaalde toepassing een geschikte DAQ-kaart kunnen kiezen en deze keuze
                                      kunnen verantwoorden.

                                      M.b.v. een DAQ-kaart en LabVIEW een acquisitietoepassing kunnen realiseren.


Inhoudsopgave                         Theorie
                                      Data-acquisitie:
                                          1. Basisbegrippen (DAQ-kaart):
                                              1. Analoge I/O:
                                                     Sensoren en signaalconditionering, meetsystemen (differential,
                                                     referenced single-ended, non-referenced single-ended),
                                                     samplefrequentie, aliasing, resolutie, triggering, spectraalanalyse
                                              2. Digitale I/O
                                          2. Counters
                                          3. DAC
                                          4. ADC
                                          5. Track and Hold

                                      Lab
                                      Grafisch programmeren met LabVIEW:
                                      De student leert LabVIEW en data-acquisitie met LabVIEW door zeven projecten uit te
                                      werken:
                                           1. Windchill-calculator
                                           2. Temperatuurmonitor
                                           3. PCR-oven
                                           4. Diodetester
                                           5. State Machine
                                           6. Signalen meten in het tijdsdomein en het frequentiedomein
                                           7. Metingen uitvoeren m.b.v. een digitale multimeter en VISA

Onderwijsvorm                         Hoorcollege, labozittingen

Studiemateriaal                       Theorie: Cursus, Measurements Manual (National Instruments) en aanvullende nota's.

                                      Lab: Handboek (Grafisch programmeren met LabVIEW, Jan Geurts van Kessel) en
                                      labo-opgaven

Aanvullende leermiddelen
                                      /
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                 25




Beoordelingswijze


Aantal studiepunten                   4
Te behalen punten                     40

1ste zittijd                          Sem 2:     theorie: schriftelijk examen                  20 punten

                                                 lab: examen tijdens laatste labozitting       20 punten

2de zittijd                           Th:        schriftelijk examen                           20 punten

                                      Lab:       examen tijdens het theorie-examen             20 punten




Elektronica en toepassingen_2

Situering van het vak in        Met grote regelmaat worden computers ingezet voor taken zoals het uitvoeren van metingen,
het curriculum                  het besturen van een machine, het regelen van een proces, … LabVIEW is een
                                programmeeromgeving die uitermate geschikt is voor het ontwikkelen van
                                computerprogramma’s die deze taken uitvoeren.


Instroom-relatie met            Het doorlopen van Elektronica en Toepassingen van 1PBA EM en van Elektronica en
andere vakken                   Toepassingen_1 van 2 PBA EM/AUT als voorbereiding op deze cursus is
                                noodzakelijk.
                                Concepten als datatypes, structuren en procedures, gezien in Toegepaste Informatica (1 PBA
                                EM), komen hier weer aan bod in de programmeertaal LabVIEW.


Relatie met het werkveld        Data-acquisitie met LabVIEW wordt in het werkveld veel gebruikt voor het uitvoeren van
                                bovenvermelde taken.
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                    26




Opleidingsonderdeel                   Elektronica en toepassingen
Docenten                              Willy Van Ingelgom (ViWi), Claes Joël (ClJo)
Vakcode                               ELO
Afstudeerrichting                     2 PBA EM/EM + ONT

Doelstellingen                        1. Het blokschema van enkele basis data acquisitiesystemen (DAQ) kunnen tekenen en
                                      omschrijven.
                                      2. Verschillende soorten sensoren kennen.
                                      3. Specificaties kunnen interpreteren.
                                      4. Deelfuncties uit een DAQ - systeem kunnen omschrijven;
                                      5. Verschillende specificaties herkennen.
                                      6. Begrippen hebben over moderne acquisitiemiddelen, hard- en software.
                                      7. LabView kunnen toepassen op een DAQ-systeem.

Inhoudsopgave                         Theorie
                                      1. Inleiding data acquisitie ( DAQ) . Authentieke problemen en hun technische
                                         oplossingsbenadering.
                                      2. Sensoren, signaalconditionering en analoge beslissingselementen ( comparatoren).
                                      3. Analoge multiplexers - analoge schakelaars. Pro en contra.
                                      4. Bemonsteringselementen : Track - and Hold, Sample- and Hold.
                                      5. Digitaal naar analoog convertoren.
                                      6. Analoog naar digitaal convertoren.
                                      7. Studie van een reëel DAQ systeem.

                                      Lab
                                      1. Een schakeling opbouwen van sensor tot schakelelement.
                                      2. Een LabView-project op een temperatuursensor opbouwen.

Onderwijsvorm                         Theorie: Hoorcollege – opdrachten m.b.t. de leerstof.
                                      Labo: Labo opgaven.

Studiemateriaal                       Theorie
                                        Cursus - elektronisch
                                        PP’s, websites
                                        Productvoorbeelden

                                      Lab
                                       Sensoren
                                       Signaalconditionering
                                       Multifunction DAQ kaarten voor PC
                                       LabVIEW

Aanvullende leermiddelen              Grafisch programmeren met LabView
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                    27




Beoordelingswijze

Aantal studiepunten                   4
Te behalen punten                     40
1ste zittijd                          Sem 1:     th:        schriftelijk examen                  15 punten
                                                 lab:       examen tijdens laatste labozitting   25 punten

2de zittijd                           Th:        schriftelijk examen                             15 punten

                                      Lab:       examen tijdens theorie-examen                   25 punten




Elektronica en toepassingen

Situering van het vak in        Binnen Electronica is Data Acquisitie een moderne tak waar data via sensoren aan een
het curriculum                  computer of PLC worden aangeboden, die hiermee beslissingen kan nemen, gegevens voor
                                analyse kan aanbieden en het vervangen van reële toestellen door virtuele, met hoge graad
                                van betrouwbaarheid.


Instroom-relatie met            Sturingen kunnen handelingen automatisch uitvoeren op voorwaarde dat men over exacte
andere vakken                   gegevens beschikt, hiervoor wordt bijna exclusief beroep gedaan op de kracht van sensoren
                                en data acquisitie. Met andere woorden er is een sterke relatie met zowel het vak
                                Automatisering als met Regeltechniek/Robotica.


Relatie met het werkveld        Zowat elk bedrijf doet tegenwoordig beroep op goede informatie over zijn productieproces,
                                enerzijds om bijvoorbeeld een MES op te bouwen en anderzijds om zijn automatiserings- en
                                regelgedeelte te voeden. De student zal met andere woorden in zijn loopbaan vaak met
                                sensoren en data acquisitie geconfronteerd worden.
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                    28




Opleidingsonderdeel                   Elektronica en toepassingen
Docenten                              Koen Naelaerts (NaKo)
Vakcode                               ELO
Afstudeerrichting                     2 PBA EM/KLI

Doelstellingen                        1. Het blokschema van twee basis data acquisitiesystemen (DAQ) kunnen tekenen en
                                         omschrijven.
                                      2. Specificaties kunnen interpreteren.
                                      3. Deelfuncties uit een DAQ - systeem kunnen omschrijven;
                                      4. Een schema kunnen lezen en er de eventuele fouten in opsporen.
                                      5. Begrippen hebben over moderne acquisitiemiddelen, hard- en software.

Inhoudsopgave                         Theorie
                                      1. Inleiding data acquisitie ( DAQ) . Authentieke problemen en hun technische
                                         oplossingsbenadering.
                                      2. Sensoren, signaalconditionering en analoge beslissingselementen ( comparatoren).
                                      3. Analoge multiplexers - analoge schakelaars. Pro en contra.
                                      4. Bemonsteringselementen : Track - and Hold, Sample- and Hold.
                                      5. Digitaal naar analoog covertoren.
                                      6. Analoog naar digitaalconvertoren.
                                      7. Studie van een reëel DAQ systeem.

                                      Lab
                                      1. Projectgericht : Een authentiek probleem wordt door de student opgelost op zijn
                                         eigen manier. Het resultaat is een stand-alone oplossing.
                                      2. Projectgericht : De vorige oplossing wordt omgewerkt tot een DAQ- systeem.

Onderwijsvorm                         Theorie: Uiteenzetting met herhaaldelijke oefeningen.
                                      Lab: Projectgericht onderwijs.

Studiemateriaal                       Theorie
                                        Cursus - elektronisch
                                        Transparanten, websites
                                        Productvoorbeelden

                                      Lab
                                       Sensoren
                                       Signaalconditionering
                                       Multifunction DAQ kaarten voor PC
                                       LabVIEW

Aanvullende leermiddelen
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                    29




Beoordelingswijze

Aantal studiepunten                   4
Te behalen punten                     40

1ste zittijd                          PBA KLI
                                      Sem 2: th:            schriftelijk examen                  25 punten
                                              lab:          examen tijdens laatste labozitting   15 punten

2de zittijd                           Th:        schriftelijk examen                             30 punten
                                      Lab:       examen tijdens theorie-examen                   10 punten




Elektronica en toepassingen

Situering van het vak in        Binnen de Electronica is Data Acquisitie een moderne tak waar data via sensoren aan een
het curriculum                  computer worden aangeboden, die hiermee beslissingen kan nemen, gegevens voor analyse
                                kan aanbieden en het vervangen van reële toestellen door virtuele, met hoge graad van
                                betrouwbaarheid.


Instroom-relatie met            Sturingen kunnen machinaal uuitgevoerd worden op voorwaarde dat men over exacte
andere vakken                   gegevens beschikt; hiervoor wordt exclusief beroep gedaan op de kracht van data acquisitie.


Relatie met het werkveld        Zowat elk bedrijf doet beroep op goede informatie over het productieproces. De student zal in zijn
                                loopbaan aldus vaak geconfronteerd worden met data acquisitie.
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                    30




Opleidingsonderdeel                   Eplan
Docenten                              Nico Bartholomevis (BaNi) / Wim Claes (ClWm)
Vakcode
                                      EPLAN
Afstudeerrichting                     2 PBA EM/AUT + EM + ONT

Doelstellingen                        Eplan is een CAE-pakket (computer aided engineering) dat in veel bedrijven en
                                      studiebureau's wordt gebruikt om voornamelijk elektrische schakelingen op een
                                      conforme manier voor te stellen. In de aanwezige symbolenbibliotheek kan men naast
                                      elektrische symbolen ook kiezen voor symbolen voor het vervaardigen van flowcharts,
                                      hydraulische en regeltechnische systemen.
                                      Voor de afstudeerrichting AUT en EM gaat het vooral om het ontwerpen waarbij AUT
                                      verder gaat dan EM.
                                      Voor de afstudeerrichting ONT ligt de nadruk op het planlezen en het up-to-date
                                      houden van bestaande plannen.

Inhoudsopgave                          In Eplan leer je volgende vaardigheden:
                                      . aanmaken van een nieuw project,
                                      . definiëren van de bibliotheek die je wenst te raadplegen voor je project,
                                      . aanmaken van lege pagina's,
                                      . plaatsen, verplaatsen en kopiëren van symbolen,
                                      . genereren van kabelverbindingen,
                                      . plaatsen van klemmen,
                                      . automatische foutengenerering,
                                      . genereren van kabel- en klemmenlijsten (voor de monteurs),
                                      . genereren van frontblad en inhoudsopgave,
                                      . vrij tekenen,
                                      . ontwerpen van praktisch uitvoerbare schakelingen,
                                      . printen van je tekeningen.
                                      Met deze basisvaardigheden moet je vervolgens een opdracht (project) afwerken. Deze
                                      opdracht bestaat erin een volledige schakeling zodanig af te werken dat een klant of
                                      installateur zonder problemen de schakeling zou kunnen plaatsen of aanpassen.


Onderwijsvorm                         Lab

Studiemateriaal                       Handleiding en tips Eplan op Toledo, studentenversie van het softwarepakket op de
                                      website van Eplan aan te vragen, deze blijft 270 dagen geldig

Aanvullende leermiddelen              Voorbeeldschakelkasten in het labo, voorbeeldproject, zelfstudieproject
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                     31




Beoordelingswijze

Aantal studiepunten                   EM + ONT: 3
                                      AUT: 4

Te behalen punten                     EM + ONT: 30
                                      AUT: 40

1ste zittijd                          EM + ONT: sem 2: permanente evaluatie                                  30 punten
                                                       schriftelijk examen + praktijkoefening

                                      AUT:         sem 1: schriftelijk theorie-examen + praktijkoefening     40 punten

2de zittijd                           EM + ONT:             schriftelijk examen + praktijkoefening           30 punten

                                       AUT:                 schriftelijk theorie-examen + praktijkoefening   40 punten




Eplan

Situering van het vak in        De student leert hier professionele elektrische schema’s te lezen. Denk hierbij aan
het curriculum                  kruisverwijzingen, aansluitlijsten en contactspiegels. De student leert daarna de schema’s van
                                een schakelkast (met PLC) ontwerpen, volledig klaar voor uitvoering. Dwz. compleet met
                                kabels, klemmen en gegenereerde lijsten.


Instroom-relatie met            Dit vak gaat verder op de kennis van elektrisch tekenen en elektriciteit. We gaan ervan uit dat
andere vakken                   de student de algemene werking van relaisschakelingen, motoren en beveiligingen kent.
                                Waar hij in het vak PLC-technieken leert programmeren, leert hij in dit vak de PLC op de juiste
                                manier schematisch voor te stellen.


Relatie met het werkveld        Eplan is een van de grotere spelers op de markt en hiermee kunnen werken is dus een grote troef
                                op de arbeidsmarkt. Met de kennis van Eplan kan de student zich later ook snel inwerken in
                                andere ontwerppakketten. Voor de prof. bachelor EM is het kunnen elektrisch ontwerpen adv een
                                softwarepakket onmisbaar.
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                 32




Opleidingsonderdeel                   Klimatisatie
Docenten                              Pascal Moons (MoPa)
Vakcode                               KLIM
Afstudeerrichting                     2 PBA EM/Kli

Doelstellingen                        1.    De studenten moeten voor het ontwerp van een installatie de verschillende
                                            uitvoeringen van klimaatinstallaties kennen en hun specifieke eigenschappen.
                                      2.    De studenten moeten de grootheden die voorkomen in een Mollier h/x-diagram van
                                            vochtige lucht beheersen.
                                      3.    De studenten moeten toepassingen in verband met vochtige lucht kunnen
                                            oplossen met behulp van het Mollier h/x-diagram.
                                      4.    De studenten moeten berekeningen kunnen maken die in de
                                            luchtbehandelingstechniek nodig zijn voor het dimensioneren van installaties en
                                            installatieonderdelen.
                                      5.    De studenten moeten een luchtkanalennet kunnen berekenen met de methode van
                                            constant drukverlies.
                                      6.    De studenten moeten een luchtkanalennet kunnen berekenen met de methode van
                                            statische drukterugwinst.
                                      7.    De studenten moeten aan de hand van documentatie van leveranciers een
                                            luchtrooster, een filter, een koelbatterij en een verwarmingsbatterij kunnen
                                            selecteren.


Inhoudsopgave                         Luchtbehandelingstechniek
                                      1. Systeemkeuze
                                      - Inleiding
                                      - Selectiecriteria bij systeemkeuze
                                      - Systeemindeling
                                      - Lokale voorzieningen
                                      - Centrale voorzieningen
                                      - Speciale installaties
                                      - Oefenvraagstukken
                                      2. Mollier h/x-diagram
                                      - Inleiding
                                      - Het Mollier h/x-diagram
                                      - Grootheden in het Mollier h/x-diagram
                                      - Werken met het Mollier h/x-diagram
                                      - Samengestelde processen
                                      - Oefeningen
                                      3. Basisberekeningen
                                      - Inleiding
                                      - Luchthoeveelheden bepalen
                                      - Vermogens verwarmingsbatterijen bepalen
                                      - Vermogens koelbatterijen bepalen
                                      - Capaciteit bepalen bevochtigers en ontvochtigers
                                      - Oefeningen
                                      4. Luchtkanelen – Ontwerp en dimensionering
                                      - Inleiding
                                      - Ontwerp van het kanalensysteem
                                      - Dimensionering
                                      - Berekeningsvoorbeelden
                                      - Inregelen en balanceren
                                      - Oefeningen
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                         33




Beoordelingswijze

Aantal studiepunten                   7
Te behalen punten                     70

1ste zittijd                          Sem 2:     th:        mondeling examen met schriftelijke voorbereiding       50 punten
                                                 lab:       labo-examen / project                                  20 punten

2de zittijd                           mondeling examen met schriftelijke voorbereiding                              70 punten

Onderwijsvorm                         Hoorcollege / labozittingen / projecten

Studiemateriaal                       Cursus – elektronisch
                                      Transparanten, websites

Aanvullende leermiddelen              Software Mollier h/x-diagram




Klimatisatie

Situering van het vak in        Het vak is een belangrijke pijler voor de afstudeerrichting ‘Klimatisatie’. Het vak is gelinkt aan
het curriculum                  de vakken ‘Verwarmingstechnieken’, ‘Koeltechnieken’, ‘Bouwfysica’. De gevarieerde
                                onderwijsvormen stimuleren de zelfwerkzaamheid en initiatief van de student.


Instroom-relatie met            Het vak bouwt verder op de basiskennis van fysica (vooral warmteleer) die in een eerdere
andere vakken                   opleidingsfase door de student is verworven.


Relatie met het werkveld        De kennis i.v.m. luchtbehandelingstechniek is uiteraard essentieel om in het werkveld van de
                                HVAC-wereld (Heating, Ventilation en AirConditioning) te kunnen functioneren.
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                   34




Opleidingsonderdeel                   Koeltechnieken
Docenten                              Marc Schreurs (ScMa) / Peter Vuegen (VuPe)
Vakcode                               KOELT
Afstudeerrichting                     2 PBA EM/KLI

Doelstellingen                        Koeltechnieken
                                      De leerinhoud van het vak koeltechnieken wordt verwerkt in de vorm interactieve
                                      modules.
                                      De studenten moeten de werking van verschillende soorten koelinstallaties kunnen
                                      verklaren.
                                      De studenten moeten de werking van verschillende componenten in koelinstallaties
                                      kunnen verklaren.
                                      De studenten moeten een koelinstallatie kunnen berekenen met berekeningssoftware
                                      en met een log p-h diagram.
                                      De studenten moeten een koelinstallatie kunnen opbouwen.
                                      De studenten moeten een koelinstallatie elektrisch kunnen bedraden.
                                      De studenten moeten een koelinstallatie kunnen opstarten en inregelen.



Inhoudsopgave                         -     Log p-h diagram
                                      -     Koelleidingen
                                      -     Componentenselectie
                                      -     CD-ROM’s Cold 1, 2, 3
                                      -     V@k -modules

                                      De studenten bouwen een aantal koelinstallaties. Deze koelinstallaties worden
                                      voorzien van regelorganen en worden elektrisch aangesloten.

                                      De studenten starten een koelinstallatie op en regelen deze in.

                                      De studenten maken een gedetailleerd verslag van de opbouw van de koelinstallatie.

                                      De studenten maken een berekening van een koelcel een stellen dit voor in een
                                      presentatie.


Beoordelingswijze

Aantal studiepunten                   4
Te behalen punten                     40

1ste zittijd                          Sem 1:      th:      schriftelijk examen                    20 punten
                                                  lab:     permanente evaluatie + project         20 punten

2de zittijd                           Th + lab:                                                   40 punten
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                  35




Koeltechnieken

Situering van het vak in        Het berekenen en opbouwen van koelinstallaties is een belangrijk onderdeel in het vak
het curriculum                  koeltechnieken.
                                Koeltechnieken is één van de belangrijke onderdelen in de optie klimatisering.


Instroom-relatie met            In dit vak wordt er verder gebouwd op de kennis die in andere vakken is opgedaan zoals
andere vakken                   fysica, mechanica en elektriciteit.


Relatie met het werkveld        De berekening en opbouw van koelinstallaties kan één van de belangrijkste taken zijn van de
                                afgestudeerden wanneer ze in het werkveld terecht komen.
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                 36




Opleidingsonderdeel                   Mechanica en toepassingen
Docenten                              Bart Vandervoort (VaBa)
Vakcode                               MECH
Afstudeerrichting
                                      2 PBA EM/AUT

Doelstellingen                        1.  De student moet aan de hand van een doorsnede de essentiële constructie-
                                          elementen benoemen en de werking van de pomp toelichten.
                                      2. De student moet de verschillende onderdelen van een pomp schematisch kunnen
                                          weergeven en verklaren.
                                      3. De student moet aan de hand van pompkarakteristieken een juiste pompkeuze
                                          verrichten en toelichten.
                                      4. De student moet van een pompkarakteristiek de verschillende grootheden kunnen
                                          aflezen.
                                      5. De student moet een pomp kunnen dimensioneren in een pompinstallatie.
                                      6. De student moet verschillende lagertypen schetsen en toepassingen toelichten.
                                      7. De student moet met behulp van lagergegevens de levensduur berekenen.
                                      8. De student moet lagergegevens uit constructies afleiden en toelichten.
                                      9. De student moet een verantwoorde lagerkeuze verrichten met behulp van
                                          documentatie en lagergegevens.
                                      10. De student moet een verantwoorde riemkeuze verrichten en berekenen met
                                          behulp van riemgegevens.
                                      11. De student moet kenmerkende begrippen van tandwielen kunnen verklaren.
                                      12. De student moet de overbrengingsverhouding van een tandwielmechanisme
                                          kunnen berekenen.


Inhoudsopgave                         Pompen
                                      - pomptype: verdringer en centrifugaalpompen
                                      - constructieve details van centrifugaalpompen
                                      - pomp- en leidingskarakteristiek + bedrijfspunt
                                      - pompdiagramma
                                      - serie-parallelschakeling van pompen
                                      - dampspanning, cavitatie, NPSH
                                      - koppel toerenkromme
                                      - debietsregelingen van centrifugaalpompen
                                      - opstellen smering en onderhoud van pompen

                                      Lagers
                                      - soorten en fabricage
                                      - montage en demontage
                                      - levensduurberekening
                                      - lageronderhoud

                                      Riemen
                                      - V-riemen
                                      - tandriemen
                                      - berekening van riemen

                                      Tandwielen
                                      - tandwielen
                                      - tandwielmechanismen
                                      - berekening van tandwielen en mechanismen
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                  37




Onderwijsvorm                         Hoorcollege en praktische oefeningen

Studiemateriaal                       Curcus
                                      Leerboek Wentellagers

Aanvullende leermiddelen              /

Beoordelingswijze


Aantal studiepunten                   4
Te behalen punten                     40

1ste zittijd                          Sem. 2 : schriftelijk examen                   40 punten

2de zittijd                           Schriftelijk examen                            40 punten




Mechanica en toepassingen

Situering van het vak in        Mechanica en toepassingen is een vak dat hoort tot het mechanische deel van de
het curriculum                  professionele bachelor elektromechanica. Tijdens de cursus worden de belangrijke
                                mechanische onderdelen van een machine besproken. Tevens besteden we tijd aan het
                                dimensioneren en berekenen van diverse mechanische aandrijvingen.


Instroom-relatie met            Begrippen uit de theoretische mechanica en stromingsleer, welke beide onderricht worden
andere vakken                   tijdens 1PBA, worden als fundamenten gebruikt.


Relatie met het werkveld        Als professionele bachelor wordt men in de industrie dikwijls geconfronteerd met mechanische
                                problemen welke te maken hebben met pompen, lagers , riem- en tandwieloverbrengingen.
                                Een correcte oplossing wordt dan ook verwacht.
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                    38




Opleidingsonderdeel                   Mechanica en toepassingen
Docenten                              Bart Vandervoort (VaBa)
Vakcode                               MECH
Afstudeerrichting                     2 PBA EM/KLI

Doelstellingen                        1.    De student moet aan de hand van een doorsnede de essentiële constructie-
                                            elementen benoemen en de werking van de pomp toelichten.
                                      2.    De student moet de verschillende onderdelen van een pomp schematisch kunnen
                                            weergeven en verklaren.
                                      3.    De student moet aan de hand van pompkarakteristieken een juiste pompkeuze
                                            kunnen verrichten en toelichten.
                                      4.    De student moet van een pompkarakteristiek de grootheden kunnen aflezen.
                                      5.    De student moet een pomp kunnen dimensioneren in een installatie.
                                      6.    De student moet aan de hand van een doorsnede-tekening van een ventilator de
                                            constructie-elementen en de werking kunnen toelichten.
                                      7.    De student moet het luchtdebiet, opvoerhoogte, rendement, vermogen en het
                                            geluidsniveau van een ventilatorkarakteristiek kunnen berekenen of aflezen.
                                      8.    De student moet met behulp van ventilatorkarakteristieken een juiste
                                            ventilatorkeuze kunnen verrichten en toelichten.
                                      9.    De student moet van de ventilator of pomp de verschillende vermogen- en
                                            debietsregelingen kunnen schetsen en toelichten.
                                      10.   De student moet begrippen i.v.m. balanceren kunnen uitleggen en oefeningen
                                            i.v.m. éénvlaksbalanceren oplossen.
                                      11.   De student moet de verschillende lagertypen kunnen schetsen en toepassingen
                                            toelichten.
                                      12.   De student moet met behulp van lagergegevens de levensduur berekenen.
                                      13.   De student moet lagergegevens uit constructies afleiden en toelichten.
                                      14.   De student moet een verantwoorde lagerkeuze verrichten m.b.v. documentatie en
                                            lagergegevens.

Inhoudsopgave                         Pompen
                                      - pomptype: verdringer en centrifugaalpompen
                                      - constructieve details van centrifugaalpompen
                                      - pomp- en leidingskarakteristiek + bedrijfspunt
                                      - pompdiagramma
                                      - serie-parallelschakeling van pompen
                                      - dampspanning, cavitatie, NPSH
                                      - koppel toerenkromme
                                      - debietsregelingen van centrifugaalpompen
                                      - opstellen smering en onderhoud van pompen

                                      Ventilatoren
                                      - axiale ventilatoren
                                      - radiale ventilatoren
                                      - balanceermethoden

                                      Lagers
                                      - soorten en fabricage
                                      - montage en demontage
                                      - levensduurberekening
                                      - lageronderhoud
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                   39




Onderwijsvorm                         Hoorcollege + praktische oefeningen

Studiemateriaal                       Cursus

Aanvullende leermiddelen              Leerboek wentellagers


Beoordelingswijze


Aantal studiepunten                   4
Te behalen punten                     40

1ste zittijd                          Sem 1 : schriftelijk examen     40 punten

2de zittijd                           Schriftelijk examen              40 punten




Mechanica en toepassingen

Situering van het vak in        Mechanica en toepassingen is een vak dat hoort tot het mechanische deel van de
het curriculum                  professionele bachelor elektromechanica. Pompen, ventilatoren en lagers zijn belangrijke
                                toestellen en onderdelen voor iemand die afstudeert in de richting klimatisatie.


Instroom-relatie met            Begrippen uit de theoretische mechanica en stromingsleer, welke beide onderricht worden
andere vakken                   tijdens 1PBA, worden als fundamenten gebruikt.


Relatie met het werkveld        De professionele bachelor elektromechanica optie klimatisatie wordt in de bedrijven specifiek
                                voor deze afgestudeerden veruit dagelijks geconfronteerd met pompen, ventilatioren en lagers.
  studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                40




Opleidingsonderdeel PLC-technieken – theorie
Docenten                             Jo Lemmens (LeJo)
Vakcode                              AUT
Afstudeerrichting                    2 PBA EM/AUT

Doelstellingen                       1.    De studenten kunnen de opbouw van een PLC met blokschema(s) weergeven.
                                     2.    De studenten kunnen de eigenschappen (karakteristieken) van de PLC en
                                           zijn onderdelen aangeven en uitleggen.
                                     3.    De studenten kunnen de organisatie en de programmaverwerking van een PLC uitleggen
                                           (met eigen woorden).
                                     4.    De studenten kunnen de basisinstructieset van Siemens PLC's (STEP 7) uitleggen en
                                            gebruiken in toepassingen.
                                     5.    De studenten kunnen de voorbeelden uit de theorieles begrijpen en uittesten. Ze moeten
                                           ook de opgaven oplossen en in het lab programmeren en testen.
                                     6.    De studenten kunnen de opbouw en aansluitingen van de in het lab aanwezige PLC's
                                           verklaren en aanduiden. Daarbij moeten ze de eigenschappen en karakteristieken uit
                                           de documentatie uitleggen.
                                     7.    De studenten kunnen opgaven oplossen. Daarbij moeten ze eerst het probleem analyseren,
                                           de nodige in- en uitgangen definiëren. Verder moeten ze het programma in STEP 7 (LAD,
                                           FBD en STL ) kunnen schrijven voor Siemens PLC's.
                                     8.    De studenten kunnen de basisstructuur in Grafcet programmeren.
                                     9.    De studenten kunnen de geschreven programma's uittesten, eventuele fouten opsporen
                                           en oplossen. Daarbij moeten ze gebruik kunnen maken van verschillende testfuncties.
                                     10.   De studenten kunnen de verschillende programmastructuren toepassen.
                                     11.   De studenten kunnen het gebruik van bouwsteentypes zoals OB, en FC uitleggen
                                           en toepassen.
                                     12.   De studenten kunnen analoge signalen verwerken. Hierbij moeten zij gebruik maken van
                                           FC 105 en FC 106.
                                     13.   De studenten moeten de gegevensopslag in datablokken kunnen toepassen
  studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                   41




Inhoudsopgave                        DEEL I : Programmeerbare logische sturingen - SIEMENS Step 7 S7 - 300
                                     Inleiding
                                     1. Algemeenheden van de PLC
                                     2. Algemene opbouw – karakteristieken
                                     3. Werking van de PLC.
                                     4. Simatic manager software
                                     5. Adressering.
                                     6. Programmeren van basisfuncties.
                                     7. Getallenformaten.
                                     8. Overdrachtsfuncties
                                     9. Tijdfuncties
                                     10. Telfuncties.
                                     11. Programma - afloopinstructies
                                     12. Digitale bewerkingen
                                     13. Grafcet
                                     14. Verwerken van analoge signalen
                                     15. Gegevensopslag in datablokkenn.

                                     DEEL II : Handleiding – Practicum
                                       1. S7_programmeren
                                       2. S7_project aanmaken
                                       3. S7_Hardware configuratie
                                       4. S7_300 Adressering
                                       5. Aansluiting I/O
                                       6. Oefeningen
                                     .



Onderwijsvorm                        Hoorcollege

Studiemateriaal                      Cursus Automatisering
                                     Deel I: Programmeerbare Logische Sturingen
                                     Deel II: Handleiding – practicum


Aanvullende leermiddelen             Aanbevolen literatuur:
                                     Automatiseren mit SPS – Theorie und Praxis
                                     Auteurs: G. Wellenreuther; D. Zastrow
                                     Uitgevering: Vieweg.
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                    42




Opleidingsonderdeel                   PLC-technieken – labo
Docenten                              Jo Lemmens (LeJo)
Vakcode                               AUT
Afstudeerrichting                     2 PBA EM/AUT

Doelstellingen                        Zie theorie

Inhoudsopgave                         Opbouw, aansluitingen en karakteristieken van S7-300 CPU en 314 IFM

                                          1.    Simatic manager software
                                          2.    Adressering.
                                          3.    Programmeren van basisfuncties.
                                          4.    Getallenformaten.
                                          5.    Overdrachtsfuncties
                                          6.    Tijdfuncties
                                          7.    Telfuncties.
                                          8.    Programma - afloopinstructies
                                          9.    Digitale bewerkingen
                                          10.   Grafcet
                                          11.   Verwerken van analoge signalen
                                          12.   Gegevensopslag in datablokkenn.

                                      Testen, eventuele fouten opsporen en verbeteren

                                      Begeleidende tekst met o.a. voorbeelden en opgaven


Onderwijsvorm                         Labozittingen

Studiemateriaal                       Cursus Automatisering
                                      Deel I: Programmeerbare Logische sturingen
                                      Deel II: Handleiding – practicum


Aanvullende leermiddelen              /
Beoordelingswijze

Aantal studiepunten                    5
Te behalen punten                      50

1ste zittijd                           Sem 2:      th: schriftelijk examen              20 punten

                                                   lab: permanente evaluatie          5 punten
                                                        examen tijdens theorie-examen 15 punten

2de zittijd                            Th: schriftelijk examen                          20 punten
                                       Lab: examens tijdens theorie-examen              20 punten
  studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                            43




Opleidingsonderdeel PLC-technieken - theorie
Docenten                             Jo Lemmens (LeJo)
Vakcode                              AUT
Afstudeerrichting                    2 PBA EM/KLI

Doelstellingen                       1.    De studenten moeten a.h.v. projecten vertrouwd worden met de PLC – wereld en daardoor
                                           ook met de automatisering.
                                     2.    De studenten kunnen de opbouw van een PLC met blokschema(s) weergeven.
                                     3.    De studenten kunnen de eigenschappen (karakteristieken) van de PLC en zijn onderdelen
                                           aangeven en uitleggen.
                                     4.    De studenten kunnen de organisatie en de programmaverwerking van een PLC
                                           uitleggen (met eigen woorden).
                                     5.    De studenten kunnen de basisinstructieset van Siemens PLC's (STEP 7) uitleggen en
                                           gebruiken in toepassingen.
                                     6.    De studenten kunnen de voorbeelden uit de theorieles begrijpen en uittesten.
                                           A.h.v. projecten moeten zij PLC – programma’s kunnen opbouwen, schrijven en testen.
                                     7.    De studenten kunnen de opbouw en aansluitingen van de in het lab aanwezige PLC's
                                           verklaren en aanduiden. Daarbij moeten ze de eigenschappen en karakteristieken uit de
                                           documentatie uitleggen.
                                     8.    De studenten kunnen problemen analyseren en oplossen komende uit projecten oplossen.
                                           Daarbij moeten ze eerst het probleem analyseren en verwoorden, de nodige in- en
                                            uitgangen definiëren. Verder moeten ze het programma in STEP 7 (LAD, FBD en STL )
                                            kunnen schrijven voor Siemens PLC's.
                                     9.    De studenten kunnen de basisstructuur in Grafcet programmeren om een afloopsturing te
                                           verwezenlijken a.h.v. projecten.
                                     10.   De studenten kunnen de geschreven programma's uittesten, eventuele fouten opsporen en
                                           oplossen.
                                           Daarbij moeten ze gebruik kunnen maken van verschillende testfuncties.
                                     11.   De studenten kunnen de verschillende programmastructuren toepassen.
                                     12.   De studenten kunnen het gebruik van bouwsteentypes zoals OB, en FC uitleggen en
                                           toepassen.
                                     13.   De studenten kunnen analoge signalen verwerken welke aangewend worden in een project.
                                           Hierbij moeten zij eventueel gebruik kunnen van FC 105 en FC 106.
                                     14.   De studenten moeten de gegevensopslag in datablokken kunnen toepassen.
  studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                   44




Inhoudsopgave                        DEEL I : Programmeerbare logische sturingen - SIEMENS Step 7 S7 - 300
                                     Inleiding
                                     1. Algemeenheden van de PLC
                                     2. Algemene opbouw – karakteristieken
                                     3. Werking van de PLC.
                                     4. Simatic manager software
                                     5. Adressering.
                                     6. Programmeren van basisfuncties.
                                     7. Getallenformaten.
                                     8. Overdrachtsfuncties
                                     9. Tijdfuncties
                                     10. Telfuncties.
                                     11. Programma - afloopinstructies
                                     12. Digitale bewerkingen
                                     13. Grafcet
                                     14. Verwerken van analoge signalen
                                     15. Gegevensopslag in datablokkenn.

                                     DEEL II : Handleiding – Practicum
                                      o S7_programmeren
                                      o S7_project aanmaken
                                      o S7_Hardware configuratie
                                      o S7_300 Adressering
                                      o Aansluiting I/O
                                      o Oefeningen

                                     .

Onderwijsvorm                        Hoorcollege

Studiemateriaal                      Begeleidend cursusmateriaal
                                     Deel I: Programmeerbare Logische Sturingen
                                     Deel II: Handleiding – projecten: in voorbereiding

Aanvullende leermiddelen             /
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                    45




Opleidingsonderdeel                   PLC-technieken - labo
Docenten                              Jo Lemmens (LeJo)
Vakcode                               AUT
Afstudeerrichting                     2 PBA EM/KLI

Doelstellingen                        Zie theorie

Inhoudsopgave                         Opbouw, aansluitingen en karakteristieken van S7-300 CPU en 314 IFM

                                      - PLC en programmatie
                                              Softwarepakket STEP 7 V 5.0
                                              LAD – FDB – STL
                                              Adressering
                                              Programmeren van :
                                                       Basisfuncties
                                                       Tijd- en tellerfuncties
                                                       Vergelijkingsfunctie
                                                       Spronginstructies
                                                       Programma controle
                                                       Laden en transfereren

                                      -     Testen, eventuele fouten opsporen en verbeteren

                                      -    Verwerking van analoge signalen
                                              Toepassen van FC 105 en FC 106
                                      -    Gegevensopslag in Datablokken

                                      A.h.v. toepassingen, problemen (projecten) uit de wereld van klimatisatie worden de
                                      studenten vertrouwd gemaakt met de PLC-automatisering.

Onderwijsvorm                         Labozitting

Studiemateriaal                       Begeleidend cursusmateriaal: Automatisering.
                                      Deel I: Programmeerbare Logische sturingen
                                      Deel II: Prakticum

Aanvullende leermiddelen              /
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                           46




Beoordelingswijze

Aantal studiepunten                    4
Te behalen punten                      40

1ste zittijd                           Sem 2:    th: schriftelijk examen              20 punten

                                                 lab: permanente evaluatie             5 punten
                                                      examen tijdens theorie-examen   15 punten

2de zittijd                            Th:    schriftelijk examen                      20 punten

                                       Lab: examen tijdens theorie-examen             20 punten
   studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                               47




Opleidingsonderdeel PLC-technieken – theorie
Docenten                           Jo Lemmens (LeJo)
Vakcode                            AUT
Afstudeerrichting                  2 PBA EM/EM + ONT

Doelstellingen                     1.    De studenten kunnen de opbouw van een PLC met blokschema(s) weergeven.
                                   2.    De studenten kunnen de eigenschappen (karakteristieken) van de PLC en
                                         zijn onderdelen aangeven en uitleggen.
                                   3.    De studenten kunnen de organisatie en de programmaverwerking van een PLC uitleggen
                                         (met eigen woorden).
                                   4.    De studenten kunnen de verschillende programmastructuren toepassen.
                                   5.    De studenten kunnen het gebruik van bouwsteentypes zoals OB, FC, FB en DB’s uitleggen en
                                         toepassen
                                   6.    De studenten kunnen de basisinstructieset van Siemens PLC's (STEP 7) uitleggen en
                                         gebruiken in toepassingen.
                                   7.    De studenten kunnen de voorbeelden uit de theorieles begrijpen en uittesten. Ze moeten
                                         ook de opgaven oplossen en in het lab programmeren en testen.
                                   8.    De studenten kunnen de opbouw en aansluitingen van de in het lab aanwezige PLC's
                                          verklaren en aanduiden. Daarbij moeten ze de eigenschappen en karakteristieken uit
                                          de documentatie uitleggen.
                                   9.    De studenten kunnen opgaven oplossen. Daarbij moeten ze eerst het probleem analyseren,
                                         de nodige in- en uitgangen definiëren. Verder moeten ze het programma in STEP 7 (LAD,
                                         FBD en STL ) kunnen schrijven voor Siemens PLC's.
                                   10.   De studenten kunnen de basisstructuur in Grafcet programmeren.
                                   11.   De studenten kunnen de geschreven programma's uittesten, eventuele fouten opsporen
                                         en oplossen. Daarbij moeten ze gebruik kunnen maken van verschillende testfuncties..
                                   12.   De studenten kunnen analoge signalen verwerken. Hierbij moeten zij gebruik maken van
                                         FC 105 en FC 106.
                                   13.   De studenten moeten datablokken (DB’s) kunnen programmeren en gebruiken.

Inhoudsopgave                      DEEL I : Programmeerbare logische sturingen - SIEMENS Step 7 S7 - 300
                                   Inleiding
                                   1. Algemeenheden van de PLC
                                   2. Algemene opbouw – karakteristieken
                                   3. Werking van de PLC.
                                   4. Simatic manager software
                                   5. Adressering.
                                   6. Programmeren van basisfuncties.
                                   7. Getallenformaten.
                                   8. Overdrachtsfuncties
                                   9. Tijdfuncties
                                   10. Telfuncties.
                                   11. Programma - afloopinstructies
                                   12. Digitale bewerkingen
                                   13. Grafcet
                                   14. Verwerken van analoge signalen
                                   15. Gegevensopslag in datablokkenn.

                                   DEEL II : Handleiding – Practicum
                                    o S7_programmeren
                                    o S7_project aanmaken
                                    o S7_Hardware configuratie
                                    o S7_300 Adressering
                                    o Aansluiting I/O
                                    o Oefeningen
   studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica     48




Onderwijsvorm                      Hoorcollege

Studiemateriaal                    Cursus Automatisering
                                   Deel I: Programmeerbare Logische Sturingen
                                   Deel II: Handleiding – practicum

Aanvullende leermiddelen           /
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                        49




Opleidingsonderdeel                   PLC-technieken – labo
Docenten                              Jo Lemmens (LeJo)
Vakcode                               AUT
Afstudeerrichting                     2 PBA EM/EM + ONT

Doelstellingen                        Zie theorie

Inhoudsopgave                         Opbouw, aansluitingen en karakteristieken van S7-300 CPU en 314 IFM

                                      - PLC en programmatie
                                              Softwarepakket STEP 7 V 5.0
                                              LAD – FDB – STL
                                              Adressering
                                              Programmeren van :
                                                       Basisfuncties
                                                       Tijd- en tellerfuncties
                                                       Vergelijkingsfunctie
                                                       Spronginstructies
                                                       Programma controle
                                                       Laden en transfereren
                                              Voorbeelden en toepassingen
                                              Oefeningen
                                              Programmeren van basisstructuren in Grafcet
                                              Voorbeelden en oefeningen

                                      -     Diagnose stellen, testen, eventuele fouten opsporen en verbeteren

                                      -     Verwerking van analoge signalen
                                               Toepassen van FC 105 en FC 106

                                      -     DB’s hanteren.

Onderwijsvorm                         Labozittingen

Studiemateriaal                       Cursus Automatisering
                                      Deel I: Programmeerbare Logische sturingen
                                      Deel II: Handleiding – practicum

Aanvullende leermiddelen              /
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                          50




Beoordelingswijze

Aantal studiepunten                    4
Te behalen punten                      40

1ste zittijd:                          Sem 2:    th: schriftelijk examen             20 punten

                                                 labo: permanente evaluatie dingen:    5 punten
                                                       examen tijdens theorie-examen: 15 punten

2de zittijd:                           Th: schriftelijk examen                       20 punten

                                       Labo: examens tijdens theorie-examen          20 punten




PLC-technieken

Situering van het vak in
het curriculum


Instroom-relatie met
andere vakken


Relatie met het werkveld
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                     51




Opleidingsonderdeel                   Pneumatica / hydraulica
Docenten                              Bart Vandervoort (VaBa)
Vakcode                               PNHY
Afstudeerrichting                     2 PBA EM/EM

Doelstellingen                        1.   De student moet verschillende olie-eigenschappen opsommen en de invloed van
                                           de grootheden op een hydraulische installatie toelichten.
                                      2.   De student moet verschillende filtertype kunnen beschrijven.
                                      3.   De student moet de filterkwaliteit toelichten met behulp van filterkenmerken.
                                      4.   De student moet de verschillende pomptypes kunnen tekenen en de werking met
                                           eigen woorden kunnen toelichten.
                                      5.   De student moet van hydraulische arbeidselementen, de werking met behulp van
                                           een zelf gemaakte schets kunnen toelichten en enkele kenmerken kunnen
                                           berekenen.
                                      6.   De student moet van hydraulische kleppen het symbool geven, de werking met
                                           behulp van zelf gemaakte schets toelichten.
                                      7.   De student moet van hydraulische ventielen het symbool geven en een aantal
                                           constructiekenmerken schetsen en toelichten.
                                      8.   De student moet van hydaulische accu's het symbool geven, de werking met
                                           behulp van zelf gemaakte schets toelichten en deze voor een gegeven installatie
                                           berekenen.
                                      9.   De student moet hydraulische kringlopen(sturingen) opstellen, de werking en de
                                           gebruiksvoorwaarde definiëren.

Inhoudsopgave                         Theorie

                                      Inleiding

                                      Soorten olie en hun eigenschappen
                                      - soortelijke massa
                                      - soortelijke warmte
                                      - samendrukbaarheidscoëfficiënt…

                                      Hydraulische drukgroep
                                      - symbolische weergave
                                      - reservoir
                                      - filter, filterkenmerken volgens ISO, Bx
                                      - pompen, verdringer en centrifugaal
                                      - regelbare pompen en schema's

                                      Hydraulische aandrijvingen
                                      - motorregeling en schema
                                      - pompregeling en schema
                                      - gemengde regeling en schema

                                      Hydraulische arbeidselementen
                                      - enkelwerkende zuiger en toepassingen
                                      - dubbelwerkende zuiger en toepassingen
                                      - differentiëel zuiger en toepassingen
                                      - hydromotor en draaicilinder

                                      Hydraulische accu, beveiligingen

                                      Hydraulische kleppen, drukregelkleppen, stroomregelkleppen

                                      Hydraulische ventielen (schuif)
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                        52




                                      Elektro-hydraulische ventielen

                                      Patroonventielen

                                      Leidingen, slangen


                                      Labo

                                      Toepassingen op:
                                      - Elektro-pneumatische sturingen
                                      - Vacuümtechnieken
                                      - Pneumatische teller
                                      - Elektro-pneumatische simulatie met FLUIDSIM-P
                                      - Pneumatische spier
                                      - Positionering met proportioneelventiel en SPC10
                                      - Schemalezen en tekenen
                                      - Simulatie met FLUIDSIM-H

Onderwijsvorm                         Hoorcollege, labozitting

Studiemateriaal                       Theorie: cursus hydraulica
                                      Labo: laboproeven

Aanvullende leermiddelen
                                      /

Beoordelingswijze


Aantal studiepunten                   3
Te behalen punten                     30

1ste zittijd                          Sem 1:     th:schriftelijke examen                           20 punten

                                                 lab: permanente evaluatie en laboverslagen        10 punten

2de zittijd                           Th:        schriftelijk examen                               20 punten

                                      Lab:       examenoefening op te lossen tijdens theorie-examen 10 punten
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                     53




Opleidingsonderdeel                   Pneumatica / hydraulica
Docenten                              Bart Vandervoort (VaBa)
Vakcode                               PNHY
Afstudeerrichting                     2 PBA EM/AUT + ONT

Doelstellingen                        1.   De student moet verschillende olie-eigenschappen opsommen en de invloed van
                                           de grootheden op een hydraulische installatie toelichten.
                                      2.   De student moet verschillende filtertype kunnen beschrijven.
                                      3.   De student moet de filterkwaliteit toelichten met behulp van filterkenmerken.
                                      4.   De student moet de verschillende pomptypes kunnen tekenen en de werking met
                                           eigen woorden kunnen toelichten.
                                      5.   De student moet van hydraulische arbeidselementen, de werking met behulp van
                                           een zelf gemaakte schets kunnen toelichten en enkele kenmerken kunnen
                                           berekenen.
                                      6.   De student moet van hydraulische kleppen het symbool geven, de werking met
                                           behulp van zelf gemaakte schets toelichten.
                                      7.   De student moet van hydraulische ventielen het symbool geven en een aantal
                                           constructiekenmerken schetsen en toelichten.
                                      8.   De student moet van hydaulische accu's het symbool geven, de werking met
                                           behulp van zelf gemaakte schets toelichten en deze voor een gegeven installatie
                                           berekenen.
                                      9.   De student moet hydraulische kringlopen(sturingen) opstellen, de werking en de
                                           gebruiksvoorwaarde definiëren.

Inhoudsopgave                         Theorie

                                      Inleiding

                                      Soorten olie en hun eigenschappen
                                      - soortelijke massa
                                      - soortelijke warmte
                                      - samendrukbaarheidscoëfficiënt…

                                      Hydraulische drukgroep
                                      - symbolische weergave
                                      - reservoir
                                      - filter, filterkenmerken volgens ISO, Bx
                                      - pompen, verdringer en centrifugaal
                                      - regelbare pompen en schema's

                                      Hydraulische aandrijvingen
                                      - motorregeling en schema
                                      - pompregeling en schema
                                      - gemengde regeling en schema

                                      Hydraulische arbeidselementen
                                      - enkelwerkende zuiger en toepassingen
                                      - dubbelwerkende zuiger en toepassingen
                                      - differentiëel zuiger en toepassingen
                                      - hydromotor en draaicilinder

                                      Hydraulische accu, beveiligingen

                                      Hydraulische kleppen, drukregelkleppen, stroomregelkleppen

                                      Hydraulische ventielen (schuif)
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                          54




                                      Elektrohydraulische ventielen

                                      Patroonventielen

                                      Leidingen, slangen


                                      Labo

                                      Pneumatica
                                      Toepassingen op:
                                      - Elektro-pneumatische sturingen
                                      - Stappenschakeling
                                      - Vacuümtechnieken
                                      - Pneumatische teller
                                      - Elektro-pneumatische simulatie met FLUIDSIM-P
                                      - Pneumatische spier
                                      - Positionering met proportioneelventiel en SPC10

                                      Hydraulica
                                      Toepassingen op:
                                      - Cilinderbewegingen
                                      - Drukregelventielen
                                      - Terugslagkleppen (voorgestuurd)
                                      - Stroomregelventielen
                                      - Accu’s
                                      - Schemalezen en tekenen
                                      - Simulatie met FLUIDSIM-H

Onderwijsvorm                         Hoorcollege, labozitting

Studiemateriaal                       Theorie: cursus hydraulica
                                      Laboproeven

Aanvullende leermiddelen
                                      /

Beoordelingswijze


Aantal studiepunten                   4
Te behalen punten                     40

1ste zittijd                          Sem 1:     th: schriftelijke examen                             25 punten
                                                 lab: permanente evaluatie en laboverslagen           15 punten

2de zittijd                           Th:        schriftelijk examen                                  25 punten

                                      Lab:       examenoefening op te lossen tijdens theorie-examen   15 punten
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                              55




Pneumatica / Hydraulica

Situering van het vak in        Hydraulica situeert zich binnen het gebied van de basisopleiding van de professionele
het curriculum                  bachelor elektromechanica. Een grondige basiskennis van de componenten van een volledige
                                hydraulische installatie mogelijke is een must.


Instroom-relatie met            Voorafgaand aan deze cursus hebben de studenten in 1 PBA EM stromingsleer, waar ze een
andere vakken                   goede kennis hebben opgedaan van de basisbegrippen uit de statica en dynamica, gehad.


Relatie met het werkveld        Vandaag worden nog zeer veel problemen hydraulisch opgelost.
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                       56




Opleidingsonderdeel                   Regeltechniek_1
Docenten
                                      Willy Goffin (GoWi)
Vakcode
                                      REG
Afstudeerrichting                     2 PBA EM/AUT

Doelstellingen                        1.       Aan de hand van een voorbeeld het nut van de regeltechniek kunnen
                                               beschrijven.
                                      2.       Het gebruik van de Laplace en Inverse Laplace transformatie kunnen uitleggen
                                               (de relatie tijds- en Laplacedomein). Ze moeten de gegeven rekenregels en
                                               eigenschappen van de Laplace en Inverse Laplace transformatie kunnen
                                               combineren om oefeningen op te lossen.
                                      3.       Met eigen woorden begrippen zoals : lineaire systemen, lineariseren,
                                               werkingspunt, statisch en dynamisch gedrag kunnen beschrijven.
                                      4.       Stapweergave, rampresponsie en frequentieanalyse kunnen afleiden,
                                               uitleggen en tekenen van nulde, eerste, tweede en hogere orde systemen.
                                      5.       De relatie tussen de verschillende karakteristieken (stapresponsie, Bode-,
                                               Nyquist- en Blackdiagram) kunnen aangeven en uitleggen.
                                      6.       Van elektrische (R, L, C) en elektronische netwerken (opamp), pneumatisch,
                                               hydraulische en mechanische systemen de transfertfunctie kunnen oplossen
                                               en verder een stapresponsie en frequentietest hiervan kunnen uitwerken.
                                      7.       Het gebruik en nut van open en gesloten systemen met elkaar kunnen
                                               vergelijken, eventueel a.h.v. voorbeelden.
                                      8.       Het begrip 'stabiliteit' kunnen beschrijven, wiskundig benaderen en de stabiliteit
                                               onderzoeken volgens het Routh-Hurwitz criterium, het wortellijndiagram en Ny-
                                               quistcriterium en het Nicholsdiagram. Ze moeten oefeningen hier omtrent
                                               kunnen oplossen.
                                      9.       Blokschema's (transfertfuncties) kunnen opstellen en vereenvoudigen van
                                               processen. Verder moeten ze stapresponsie en frequentieanalyse kunnen
                                                afleiden en tekenen alsook een stabiliteitsonderzoek uitvoeren.
                                      10.       De geziene theorie kunnen toetsen in het lab aan de hand van
                                                proefopstellingen.
                                      11.       Regelacties zoals proportionele, integrerende en differentiërende kunnen
                                                uitleggen. Ze moeten ook elektronische regelaars : P, PI en PID kunnen
                                                tekenen, transfertfuncties afleiden, stap- en frequentietest uitvoeren en de
                                                toepassing verantwoorden.
                                      12.       Kunnen werken met de in het lab aanwezige simulatiepakketten zoals
                                                CODAS, MATLAB , WINFACT.,Control Station en andere.


Inhoudsopgave                         Theorie
                                      1. Systeemanalyse
                                      1.1 Opstellen van het regeltechnisch blokschema van een installatie.
                                      1.2 Elektrische modellen
                                      1.3 Elektronische modellen
                                      1.4 Mechanische systemen
                                           - translatie
                                           - rotatie
                                      1.5 Pneumatische systemen
                                      1.6 Hydraulische systemen
                                      1.7 Thermische systemen
                                      1.8 Chemische systemen
                                      1.9 Toepassingen
                                           - niveauregeling
                                           - drukregeling
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                           57



                                            - debietregeling
                                            - temperatuurregeling
                                            - stands & snelheidsregeling

                                      2. Transientgedrag (staptest)
                                      2.1 Nulde-orde-systemen
                                      2.2 Eerste-orde-systemen
                                      2.3 Tweede-orde-systemen
                                      2.4 Hoger-orde-systemen
                                      2.5 Toepassingen.

                                      3. Frequentiegedrag (Frequentietest)
                                      3.1 Begrip Bell, Decibell
                                      3.2 Bode-diagram
                                      3.3 Nyquist-diagram
                                      3.4 Black-diagram
                                      3.5 Nulde-orde-systemen
                                      3.6 Eerste-orde-systemen
                                      3.7 Tweede-orde-systemen
                                      3.8 Hoger-orde-systemen
                                      3.9 Toepassingen

                                      4. Gesloten systemen
                                      4.1 Voor- en nadelen – Feedback
                                      4.2 Statische fouten
                                      4.3 Systemen met looptijd
                                      4.4 Processen met looptijdStabiliteit
                                               4.4.1     Routh-Hurwitz
                                               4.4.2     Root-Locus, polenbaan, Evans-diagram, wortellijndiagram
                                               4.4.3     Stabiliteit volgens Nyguist: Amplitudemarge (AM)
                                                                                      Fasemarge (PM)
                                               4.4.4     Nicholsdiagram

                                      5. Blokkenalgebra
                                      Reductie van subsystemen
                                      6. Studie van de regelaars
                                      P, PI, PD, PID, tamme PD, tamme PID, lag, lead
                                      Transientgedrag & frequentieresponsie

                                      7. Instellen van regelaars
                                      Faserandoptimum
                                      Bedrags & symmetrisch optimum
                                      Methode van het kritisch diagram
                                      Uitgaande van de stabiliteit
                                      Toestandsterugkoppelingen
                                      NCD-blok in matlab
                                      Foutkriterium in winfact 6
                                      Praktische toepassingen
                                               - cascade-regelingen
                                               - CNC, Robot, enz…

                                      8.    Praktische opbouw van regelkringen
                                      -     basisschakelingen
                                      -     stroombegrenzers
                                      -     stijg-snelheidsbegrenzers
                                      -     spanning/frequentie-omzetters
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                            58



                                      Labo Deel 1:
                                      Proef 1: Simulatie met Matlab/Simulink.
                                      Proef 2: Staptest van eerste orde systemen
                                      Proef 3: Frequentie test van eerste orde systemen
                                      Proef 4: Opstellen van het regeltechnisch blokschema van een praktische
                                                regelkring.
                                      Proef 5: Staptest van een Tweede orde systemen
                                      Proef 6: Frequentietest van Tweede orde systemen
                                      Proef 7: Stap en frequentietest opnemen van een onbekend systeem(Black box)
                                      Proef 8: Stabiliteit van een derde orde systeem.
                                      Proef 9: Studie van de Analoge Regelaars.
                                      Proef 10: P-regeling van een derde orde systeem

                                      Samenvatting:
                                      Studie van lineaire systemen
                                                  -        Eerste orde systeem met integrerende werking
                                                  -        Eerste orde systeem met differentiërende werking
                                                  -        Tweede orde systeem
                                      Elektrische kringen – Staptest – Frequentie analyse
                                      Schakelingen met operationele versterkers
                                           - Eerste orde systeem met integrerende werking
                                           - Tweede orde systeem
                                           - Derde orde systeem
                                           - Eerste orde en zuivere integrator
                                      Studie van gesloten systemen
                                      Stabiliteitsonderzoek
                                      Elektronische regelaars
                                      Simulatiepakketten


Onderwijsvorm
                                      Hoorcollege, labozittingen

Studiemateriaal                       Theorie: cursus (1+2) Internet of cursusdienst
                                      Labo: laboteksten met opdrachten (internet)

Aanvullende leermiddelen
                                      /

Beoordelingswijze


Aantal studiepunten                   5
Te behalen punten
                                      50

1ste zittijd                          Sem 1:     th:        schriftelijk examen          20 punten
                                                            permanente evaluatie         10 punten


                                                 lab:       permanente evaluatie         10 punten
                                                            examen laatste labozitting   10 punten

2de zittijd                           Th: mondeling examen                               30 punten

                                      Lab: examens tijdens theorie-examen                10 punten
                                      Permanente evaluatie (punten van 1ste zittijd)     10 punten
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                   59




Opleidingsonderdeel                      Regeltechniek_2
Docenten
                                         Willy Goffin (GoWi), Frank Meuris (MeFr)
Vakcode
                                         REG
Afstudeerrichting                        2 PBA EM/AUT

Doelstellingen                           1.       Aan de hand van een voorbeeld het nut van de regeltechniek kunnen beschrijven.
                                         2.       Het gebruik van de Laplace en Inverse Laplace transformatie kunnen uitleggen (de
                                                  relatie tijds- en Laplacedomein). Ze moeten de gegeven rekenregels en
                                                  eigenschappen van de Laplace en Inverse Laplace transformatie kunnen combineren
                                                  om oefeningen op te lossen.
                                         3.       Met eigen woorden begrippen zoals : lineaire systemen, lineariseren, werkingspunt,
                                                  statisch en dynamisch gedrag kunnen beschrijven.
                                         4.       Stapweergave, rampresponsie en frequentieanalyse kunnen afleiden, uitleggen en
                                                  tekenen van nulde, eerste, tweede en hogere orde systemen.
                                         5.       De relatie tussen de verschillende karakteristieken (stapresponsie, Bode-, Nyquist-
                                                  en Blackdiagram) kunnen aangeven en uitleggen.
                                         6.       Van elektrische (R, L, C) en elektronische netwerken (opamp), pneumatisch,
                                                  hydraulische en mechanische systemen de transfertfunctie kunnen oplossen en
                                                  verder een stapresponsie en frequentietest hiervan kunnen uitwerken.
                                         7.       Het gebruik en nut van open en gesloten systemen met elkaar kunnen vergelijken,
                                                  eventueel a.h.v. voorbeelden.
                                         8.       Het begrip 'stabiliteit' kunnen beschrijven, wiskundig benaderen en de stabiliteit
                                                  onderzoeken volgens het Routh-Hurwitz criterium, het wortellijndiagram en Ny-
                                                  quistcriterium en het Nicholsdiagram. Ze moeten oefeningen hier omtrent kunnen
                                                  oplossen.
                                         9.       Blokschema's (transfertfuncties) kunnen opstellen en vereenvoudigen van
                                                  processen. Verder moeten ze stapresponsie en frequentieanalyse kunnen afleiden
                                                  en tekenen alsook een stabiliteitsonderzoek uitvoeren.
                                         10.      De geziene theorie kunnen toetsen in het lab aan de hand van
                                                  proefopstellingen.
                                         11.      Regelacties zoals proportionele, integrerende en differentiërende kunnen uitleggen.
                                                  Ze moeten ook elektronische regelaars : P, PI en PID kunnen tekenen,
                                                  transfertfuncties afleiden, stap- en frequentietest uitvoeren en de toepassing
                                                  verantwoorden.
                                         12.      Kunnen werken met de in het lab aanwezige simulatiepakketten zoals CODAS,
                                                  MATLAB, WINFACT.en andere
                                         13.      De regelaar instelling kunnen bepalen van een praktisch regelproces.
                                         14.      Door meting het wiskundig model kunnen opstellen van een industrieel proces.
                                         15.      De nodige Analoge regelaar kunnen bepalen met verschillende instelmethoden.


Inhoudsopgave                            Theorie Deel 2

                                         Deel 1 : Procesidentificatie (in de praktijk)
                                         2.1 Hoe de meting uitvoeren?
                                         2.2 Grafische methoden:
                                              -1Methode van Nichols & Ziegler
                                              -Methode van Broïda
                                              -Methode van Van der Grinten
                                              -Methode van Strejc
                                              -Methode van Sundaresan
                                              -Methode van Heeman
                                              -Methode van D’Azzo
                                               -En andere methoden
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                           60



                                         2.3 Wiskundige methodes:
                                              -Methode van de segmenten
                                              -Methode van de eindige differenties
                                              -Methode van Reswich
                                              -Methode van modelvorming
                                              -Methode van de kleinste kwadraten
                                         2.4 Nummerieke methoden
                                              -Methode van modelvorming
                                              -Methode van de kleinste kwadraten
                                              -Ontwerpen met de procescomputer
                                               -methoden afgeleid van de analoog-computer
                                               -methoden van Euler
                                               -methoden met integraal en differentiaal
                                         2.5 Softwarematig
                                                       MATLAB/Simulink
                                                          - IDENT
                                                           - IDPID
                                                          - CONTROLLAB
                                                           - RAPID/IPCOS
                                                           - NCD-blok
                                                       WINFACT
                                                          - IDA
                                                          - BORIS
                                                          - PID control center
                                                           -Identificatiecenter
                                                     TUTSIM
                                                       - PE-blok
                                                    Control Station
                                         2.6 Procesidentificatie in gesloten kring.
                                         Deel 3 : Procesoptimalisatie
                                         3.1 Faserand-optimum
                                         3.2 Bedrag & symmetrisch optimum
                                         3.3 Methode van het kritisch diagram
                                         3.4 Praktische instelregels
                                                       1. Oscillatiemethode
                                                       2. Procesidentificatie
                                         3.5 Instellen van de regelaar met als model een tweede-orde.
                                         3.6 Adaptieve regelaar
                                         3.7 Softwarematig
                                         3.8 Toestandsterugkoppelingen


                                         Labo Deel 2

                                         Proef 1:     Studie van derde orde systemen.(Herhaling)
                                         Proef 2:     Simulatie met Matlab/Simulink
                                         Proef 3:     Ontwerpen van een PID-regelaar met Matlab/Simulink
                                         Proef 4:     Opstellen van het regeltechnisch blokschema van een praktische
                                                       regelkring.
                                         Proef 5,6: Procesidentificatie & Procesoptimalisatie van een opgegeven systeem.
                                         Proef 6:     Procesoptimalisatie met Bedrags-Symmetrisch optimum
                                         Proef 7,8,9: Praktische Procesgereling
                                         Proef 10: Procesregeling Lucas-Nulle set
                                         Proef 11: Simulatiepaketten
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                             61




Onderwijsvorm
                                           Hoorcollege, labozittingen

Studiemateriaal
                                           Theorie: cursus (1+2) Internet
                                           Labo: laboteksten met opdrachten (internet)

Aanvullende leermiddelen
                                           /

Beoordelingswijze


Aantal studiepunten                   5
Te behalen punten
                                      50

1ste zittijd                          Sem 2:      th:       schriftelijk + mondeling     20 punten
                                                            permanente evaluatie         10 punten

                                                  lab:      permanente evaluatie         10 punten
                                                            examen laatste labozitting   10 punten

2de zittijd                           Th: mondeling examen                               30 punten

                                      Lab: examens tijdens theorie-examen                10 punten
                                      Permanente evaluatie tweede deel                   10 punten
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                        62




Regeltechniek

Situering van het vak in        Regeltechniek bestaat uit een aantal opeenvolgende vakken. Analoge regeltechniek start met
het curriculum                  de beschrijving van de eigenschappen van de analoge regelkring qua stabiliteit,
                                nauwkeurigheid,snelheid en robuustheid met het Bode-diagram (AM en FM) en het
                                wortellijnendiagram als belangrijkste analyse-tools. Verder komen speciale regelstructuren en
                                Niet-Lineaire regelaars (Aan/Uit) aan bod.

                                Regeltechniek hoort thuis in het vakdomein automatisering. Het vormt één van de twee
                                voornaamste peilers binnen automatisering. De andere peiler is stuurtechniek (PLC).
                                Regeltechniek kent raakpunten met meetsystemen (gebruik van sensoren), ontwerpen en
                                informatica.

                                Aan de andere kant is regeltechnische basiskennis vereist in de vakken: robotica, hydraulica,
                                vermogen sturingen (frequentieregelaars, elektrische aandrijvingen) en vermogenversterkers,
                                elektronica en elektrische motoren.
                                We kunnen stellen dat regeltechniek de hoeksteen is van de moderne industrie.


Instroom-relatie met            De vereiste voorkennis om regeltechniek aan te vatten is systeemtheorie en complex rekenen,
andere vakken                   naast een evidente basisbagage wiskunde (algebra,
                                matrixrekenen).,fysica,pneumatiek,hydraulica,thermodynamica enz…..



Relatie met het werkveld        Relatie met het werkveld Regeltechniek vormt in zijn finaliteit een onmisbare basiskennis bij
                                elk mogelijk (continu) automatiseringsproces of ingenieursontwerp in een breed gamma aan
                                technische domeinen bijvoorbeeld in de procesindustrie (regelen van druk, temperatuur,
                                niveau, debiet), bij het ontwerp of afstellen van motoren (snelheid, positie, stroom, kracht), in
                                de robotica (positie en ondermeer ook voor toepassen van externe sensoren zoals visie,
                                afstandsmeting of kracht). Ook bij het onderhoud van zulke systemen is een zekere
                                regeltechnische basiskennis onontbeerlijk.

                                We kunnen stellen dat de REGELTECHNIEK de hoeksteen is van de moderne industrie
                                Naast de evidente basiskennis rond het vak regeltechniek zelf, vertegenwoordigt
                                regeltechniek eveneens een ingenieursvak dat zich uitstekend leent om het ingenieurs denken
                                en probleemoplossend vermogen van de student te ontwikkelen. Een regeltechnisch ontwerp
                                omvat naast een afwegen tussen de verschillende gestelde eisen ook een afwegen in de
                                keuze van de meest geschikte ontwerptechniek.
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                   63




Opleidingsonderdeel                   Regeltechniek_1

Docenten                              Jacky Verlaak (VeJa)
Vakcode                               REG
Afstudeerrichting                     2 PBA EM/KLI

Doelstellingen                        1.     De studenten moeten in staat zijn om van een eenvoudig praktisch systeem een
                                             wiskundig model op te stellen en een overdrachtsfunctie te berekenen.
                                      2.     Een proces van nulde, eerste, tweede en hogere orde begrijpen en kunnen
                                             analyseren.
                                      3.     De stap- en frequentieweergave van deze processen kunnen berekenen en in het
                                             labo kunnen opnemen.
                                      4.     De dynamische (meet-)gegevens van processen kunnen weergeven in grafieken
                                             en tabellen. (Bode-, Nyquist-, Black, Zero en nulpunten- diagram). De resultaten
                                             van deze analyse interpreteren en gebruiken tijdens het ontwerpen van
                                             regelkringen.
                                      5.     De overdrachtsfunctie van de P, PI en PID-regelaar kunnen uitschrijven en de
                                             instelparameters dimensioneren.
                                      6.     Met behulp van elektronische componenten (actieve/passieve) een regelaar
                                             kunnen bouwen.
                                      7.     Aan de hand van een eigen voorbeeld de noodzakelijke onderdelen van een
                                             “feedback regeling” kunnen aanduiden.
                                      8.     De stabiliteit van een regelsysteem onderzoeken en de nodige aanpassingen
                                             maken.
                                      9.     Met behulp van elektronische componenten een gesloten kringregeling maken en
                                             uittesten.
                                      10.    Met behulp van eenvoudige instelregels een regelaar kunnen instellen en in
                                             bedrijf nemen.
                                      11.    Met simulatieprogramma’s kunnen werken om het dynamisch systeemgedrag te
                                             voorspellen.


Inhoudsopgave                         Theorie
                                      1. Systeemanalyse
                                      2. Transientgedrag van systemen (studie in het tijdsdomein)
                                              Nulde-orde-systemen
                                              Eerste-orde-systemen
                                              Tweede-orde-systemen
                                              Hoger-orde-systemen
                                              Toepassingen
                                      3. Frequentiegedrag (Frequentiedomein)
                                              Begrip Bell, decibell
                                              Begrippen
                                                         -     Bode-diagram
                                                         -     Nyquist-diagram
                                                         -     Black-diagram
                                              Nulde-orde-systemen
                                              Eerste-orde-systemen
                                              Tweede-orde-systemen
                                              Hoger-orde-systemen
                                              Regels van Bode
                                              Toepassingen
                                      4. Gesloten systemen
                                              Voor- en nadelen van feedback (waarom regeltechniek)
                                              Statische fouten
                                              Systemen met looptijd
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                             64



                                      5.     Blokkenalgebra
                                                 Reductie van subsystemen
                                                 Toepassingen
                                                 Studie van regelaars
                                      6.     P, PI, PD, PID, tamme PD, tamme PID, lag- en lead-compensator

                                      Labo
                                      1.      Staptest op een systeem van 1ste orde.
                                      2.      Frequentietest op een systeem van 1ste orde.
                                      3.      Programmeren in MATLAB/SIMULINK.
                                      4.      Staptest op een systeem van 2de orde met z ≥ 1.
                                      5.      Staptest op een systeem van 2de orde met z < 1.
                                      6.      Frequentieweergave van een 2de orde systeem.
                                      7.      Stap- en frequentieweergave van een PI regelaar.
                                      8.      Stap- en frequentieweergave van een gesloten systeem (3de orde).
                                      9.      Instellen van een regelaar in een regelkring m.b.v. de methode van Evans,
                                              Nyquist en Nichols; AM en FM.


Onderwijsvorm                         Hoorcollege, labo's en oefeningen.

Studiemateriaal                       Cursus , handboeken

Aanvullende leermiddelen              Regeltechnische software : Scilab

Beoordelingswijze

Aantal studiepunten                   6
Te behalen punten                     60

1ste zittijd                          Sem 1:     th:       schriftelijk examen                 30 punten

                                                 lab:      permanente evaluatie                30 punten

2de zittijd                           Th:        mondeling examen                              30 punten

                                      lab:       punten worden overgedragen           30 punten
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                        65




Regeltechniek
Situering van het vak in        Vooraleer de student gaat regelen in de praktijk is het nodig dat hij een aantal fundamentele
het curriculum                  regeltechnische technieken beheerst. Hij of zij moet een proces kunnen transformeren in een
                                blokkendiagram, een transfertfunctie ervan opstellen en tenslotte een analyse in het
                                tijdsdomein en frequentiedomein kunnen uitvoeren. Vervolgens zou hij of zij de stabiliteit
                                kunnen onderzoeken van het geregelde proces om dan ten slotte een geschikte regelaar te
                                kiezen. In zijn eerste jaar leert de student de basisbegrippen i.v.m. regeltechniek en leert hij de
                                meetorganen en opnemers kennen. In het vervolg van zijn opleiding (o.a. regeltechniek II) zal
                                de student de verworven regeltechnische vaardigheden verder gaan toepassen, oa. in de
                                koeltechniek en verwarmingstechniek. Het gaat namelijk steeds over fysische en technische
                                processen die geregeld moeten worden.


Instroom-relatie met            Tijdens zijn/haar eerste jaar leert de student een aantal eenvoudige maar onontbeerlijke
andere vakken                   begrippen aan zoals continue en discontinue regelsystemen, manuele versus automatische
                                regelingen, systemen met en zonder feedback, hysteresis, proportioneel regelen en PB,
                                proces en instrumentatie-schema's, etc..
                                In het vak rekenkundige technieken leerde hij of zij werken met complexe getallen, met de
                                sinusfunctie (noodzakelijk voor de frequentierespons) en werd de Laplace-transformatie heen
                                en weer ingeoefend ! Na dit vak zal de student zijn/haar nieuwe inzichten aanwenden in
                                regeltechniek II, verwarmingssystemen en koeltechnieken.


Relatie met het werkveld        Wanneer de professionele bachelor straks tijdens de uitvoering van zijn beroep in staat is om de
                                theoretische begrippen en de verworven vaardigheden van het vak regeltechniek terug op te
                                roepen in zijn redenering, dan zal hij of zij beter in staat zijn om bestaande processen of industriële
                                lijnen te optimaliseren door een geschikte instelling van de regelparameters.
                                Door zijn bereikte regeltechnische inzichten is de professionele bachelor beter in staat zijn
                                creatieve inspiratie te gebruiken tijdens het ontwerpen van concrete klima-installaties.
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                66




Opleidingsonderdeel                   Regeltechniek_2

Docenten                              Pascal Moons (MoPa)
Vakcode                               REG
Afstudeerrichting                     2 PBA EM/KLI

Doelstellingen                              1.   De studenten moeten de symbolen en eenheden van de fysische grootheden
                                                 (temperatuur, debiet, niveau, druk, vochtigheid) kunnen verklaren.
                                            2.   De studenten moeten de verschillende meetprincipes van deze fysische
                                                 grootheden kunnen beschrijven.
                                            3.   De studenten moeten kunnen verklaren waarom een meetprincipe al dan niet
                                                 geschikt is voor een bepaalde toepassing in de HVAC-wereld (Heating,
                                                 Ventilation en AirConditioning).
                                            4.   De studenten moeten de corrigerende organen die in de HVAC-wereld
                                                 gebruikt worden kunnen beschrijven en hun mogelijke toepassingen kunnen
                                                 verklaren.
                                            5.   De studenten moeten de regelaars die in de installatietechniek gebruikt
                                                 worden kunnen beschrijven en kunnen beoordelen op punten zoals
                                                 corresponderende in- en uitgangssignalen, mogelijke functies, mogelijke
                                                 regelacties, montageplaats, hulpenergie, specifieke eisen.


Inhoudsopgave                         Industriële Meettechniek
                                           1. Basisbegrippen
                                           2. Temperatuuropnemers
                                           3. Debietopnemers
                                           4. Niveau-opnemers
                                           5. Drukopnemers
                                           6. Vochtigheidopnemers

                                      Corrigerende organen in de installatietechniek
                                           1. Algemene begrippen
                                           2. Regelafsluiters
                                           3. Vlinderkleppen
                                           4. Kranen
                                           5. Luchtkleppen
                                           6. Servomotoren
                                           Labo :
                                             bepalen van karakteristieke eigenschappen :
                                                    o driewegkleppen
                                                    o driewegmotorbediende mengkraan
                                                    o luchtklepaandrijving (servomotor)

                                      Regelaars in de installatietechniek
                                          1. Mechanische regelaars
                                          2. Elektromechanische regelaars
                                          3. Elektronische regelaars
                                          4. Gebouwenbeheersysteem
                                          Labo :
                                            inleiding DDC-systemen
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                      67




Onderwijsvorm                         Theorie en oefeningen met begeleiding aan PC

Studiemateriaal                       Cursus – elektronisch
                                      Transparanten / Websites

Aanvullende leermiddelen              Regeltechnische software

Beoordelingswijze

Aantal studiepunten                   6
Te behalen punten                     60

1ste zittijd                          Sem 2:     th:       mondeling examen met schriftelijke voorbereiding   30 punten
                                                 Lab:      examenoefening tijdens laatste labozitting         30 punten

2de zittijd                           Examen: praktische oefening m.b.v. inventor 2008 op PC 40        60 punten




Regeltechniek

Situering van het vak in        In dit vak wordt de basis van regeltechniek verruimd met inzicht in de specifieke meet- en
het curriculum                  regelapparatuur zoals die gebruikt wordt in de installatietechniek of HVAC-wereld (Heating,
                                Ventilation en AirConditioning


Instroom-relatie met            De studenten hebben de basiskennis van regeltechniek van eerdere opleidingsfases nodig om
andere vakken                   dit vak met succes te kunnen volgen.


Relatie met het werkveld        De studenten werken in dit vak met meet- en regeltechnische apparatuur die in de HVAC-wereld
                                voortdurend wordt gebruikt. Inzicht in en kennis over deze materie is voor de student dan ook zeer
                                belangrijk naar een toekomstige tewerkstelling in deze sector.
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                68




Opleidingsonderdeel                   Regeltechniek
Docenten
                                      Willy Goffin (GoWi)
Vakcode
                                      REG
Afstudeerrichting                     2 PBA EM/EM + ONT

Doelstellingen                        1.     De studenten moeten in staat zijn om van een eenvoudig praktisch systeem een
                                             wiskundig model op te stellen.
                                      2.     De stap- en frequentieweergave van deze processen kunnen opnemen.
                                      3.     De dynamische (meet)gegevens van processen kunnen weergeven in grafieken
                                             en tabellen. (Bode-, Nyquist-, Black).
                                      4.     De overdrachtsfunctie van de P, PI en PID-regelaar kunnen uitschrijven.
                                      5.     Met behulp van elektronische componenten een regelaar kunnen bouwen.
                                      6.     Aan de hand van een eigen voorbeeld de noodzakelijke onderdelen van een
                                             “feedback regeling” kunnen aanduiden.
                                      7.     Met behulp van elektronische componenten een gesloten kringregeling maken en
                                             uittesten.
                                      8.     Met behulp van eenvoudige instelregels een regelaar kunnen instellen en in
                                             bedrijf nemen.
                                      9.     Met simulatieprogramma’s kunnen werken om het dynamisch systeemgedrag te
                                             voorspellen.

Inhoudsopgave                         Theorie
                                      1.     Systeemanalyse
                                      1.1 Opstellen van het regeltechnisch blokschema van een bestaande installatie
                                      1.2 Elektrische systemen modelleren
                                      1.3 Elektronische systemen modelleren
                                      1.4 Mechanische systemen modelleren
                                      1.5 Pneumatische systemen modelleren
                                      1.6 Hydraulische systemen modelleren
                                      1.7 Thermische systemen modelleren
                                      1.8 Toepassingen
                                                        - niveauregelingen
                                                        - drukregelingen
                                                        - debietsregelingen
                                                        - temperatuursregelingen
                                                        - Robot, CNC-sturingen

                                      2.    Transientgedrag van systemen (studie in het tijdsdomein)
                                            Nulde-orde-systemen
                                            Eerste-orde-systemen
                                            Tweede-orde-systemen
                                            Hoger-orde-systemen
                                            Toepassingen
                                            Het relevante tweede-orde-systeem.

                                      3.    Frequentiegedrag (Frequentiedomein)
                                            Begrip Bell, decibell
                                            Begrippen
                                                           - Bode-diagram
                                                           - Nyquist-diagram
                                                           - Black-diagram
                                            Nulde-orde-systemen
                                            Eerste-orde-systemen
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                           69



                                            Tweede-orde-systemen
                                            Hoger-orde-systemen
                                            Regels van Bode
                                            Toepassingen

                                      4.    Gesloten systemen
                                            Voor- en nadelen van feedback (waarom regeltechniek)
                                            Statische fouten
                                            Systemen met looptijd

                                      5.    Blokkenalgebra
                                            Reductie van subsystemen
                                            Toepassingen

                                      6.    Studie van regelaars
                                            P, PI, PD, PID, tamme PD, tamme PID, lag- en lead-compensator

                                      Labo
                                      Proef 1: Simulatie met Matlab/Simulink.
                                      Proef 2: Staptest van eerste orde systemen
                                      Proef 3: Frequentie test van eerste orde systemen
                                      Proef 4: Opstellen van het regeltechnisch blokschema van een
                                               praktische regelkring.
                                      Proef 5: Staptest van een Tweede orde systemen
                                      Proef 6: Frequentietest van Tweede orde systemen
                                      Proef 7: Stap en frequentietest opnemen van een onbekend
                                               systeem(Black box)
                                      Proef 8: Stabiliteit van een derde orde systeem.
                                      Proef 9: Studie van de Analoge Regelaars.
                                      Proef 10: P-regeling van een derde orde systeem

                                      Samenvatting:
                                      1.   Staptest op een systeem van 1ste orde.
                                      2.   Frequentietest op een systeem van 1ste orde.
                                      3.   Programmeren in MATLAB/SIMULINK.
                                      4.   Staptest op een systeem van 2de orde met z ≥ 1.
                                      5.   Staptest op een systeem van 2de orde met z < 1.
                                      6.   Frequentieweergave van een 2de orde systeem.
                                      7.   Stap- en frequentieweergave van een PI regelaar.
                                      8.   Stap- en frequentieweergave van een gesloten systeem (3de orde).
                                      9.   Instellen van een regelaar in een regelkring m.b.v. de methode van Evans,
                                           Nyquist en Nichols; AM en FM.

Onderwijsvorm
                                      Hoorcollege, labozitting

Studiemateriaal                       Theorie: cursus (1+ 2) – internet of cursusdienst
                                      Labo: laboteksten met opdrachten. Internet. Of cursusdienst

Aanvullende leermiddelen
                                      /
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                              70




Beoordelingswijze


Aantal studiepunten
                                      4
Te behalen punten
                                      40

1ste zittijd                          Sem 2:     th:        schriftelijk examen           10 punten
                                                            permanente evaluatie          10 punten

                                                 lab:       permanente evaluatie          10 punten
                                                            schriftelijk examen tijdens
                                                            laatste labozitting           10 punten

2de zittijd                           Th:        schriftelijk examen                      20 punten

                                      Lab:       examen lab                               10 punten
                                                 permanente evaluatie                     10 punten
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                    71




Regeltechniek

Situering van het vak in        Regeltechniek bestaat uit een aantal opeenvolgende vakken. Analoge regeltechniek (REG1)
het curriculum                  start met de beschrijving van de eigenschappen van de analoge regelkring qua stabiliteit,
                                nauwkeurigheid,snelheid en robuustheid met het Bode-diagram (AM en FM) en het
                                wortellijnendiagram als belangrijkste analyse-tools. Verder komen speciale regelstructuren en
                                Niet-Lineaire regelaars (Aan/Uit) aan bod.

                                Regeltechniek hoort thuis in het vakdomein automatisering. Het vormt één van de twee
                                voornaamstepeilers binnen automatisering. De andere peiler is stuurtechniek (PLC).
                                Regeltechniek kent raakpunten met meetsystemen (gebruik van sensoren), ontwerpen en
                                informatica. Aan de andere kant is regeltechnische basiskennis vereist in de vakken: robotica,
                                hydraulica, vermogen sturingen (frequentieregelaars, elektrische aandrijvingen) en
                                vermogenversterkers, elektronica en elektrische motoren.
                                Regeltechniek is de hoeksteen van de moderne industrie.


Instroom-relatie met            De vereiste voorkennis om regeltechniek aan te vatten is systeemtheorie en complex rekenen,
andere vakken                   naast een evidente basisbagage wiskunde (algebra, matrixrekenen).en de basiswetten uit de
                                fysica,pneumatica,hydraulica,thermodymanica,chemie,elektronica,elektriciteit enz……


Relatie met het werkveld        Regeltechniek vormt in zijn finaliteit een onmisbare basiskennis bij elk mogelijk
                                (continu)automatiseringsproces of ingenieursontwerp in een breed gamma aan technische
                                domeinen:bijvoorbeeld in de procesindustrie (regelen van druk, temperatuur, niveau, debiet),
                                bij het ontwerp of afstellen van motoren (snelheid, positie, stroom, kracht), in de robotica
                                (positie en ondermeer ook voor toepassen van externe sensoren zoals visie, afstandsmeting
                                of kracht). Ook bij het onderhoud van zulke systemen is een zekere regeltechnische
                                basiskennis onontbeerlijk Naast de evidente basiskennis rond het vak regeltechniek zelf,
                                vertegenwoordigt regeltechniek eveneens een ingenieursvak dat zich uitstekend leent om het
                                ingenieursdenken en probleemoplossend vermogen van de student te ontwikkelen Een
                                regeltechnisch ontwerp omvat naast een afwegen tussen de verschillende gestelde eisen ook
                                een afwegen in de keuze van de meest geschikte ontwerptechniek
                                We kunnen stellen dat regeltechniek de hoeksteen is van de moderne industrie.
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                            72




Opleidingsonderdeel                   Sociale Vorming
Deelvak                               Duits
Docenten
                                      Ivy Verbeeck (VbIv)
Vakcode
                                      SOVO-DUITS
Afstudeerrichting                     2 PBA EM/AUT + EM + KLI + ONT

Doelstellingen                        De vakstudie Duits beoogt een integratie van elementaire kenniseenheden in een
                                      constant proces van vaardigheidsverwerving en taalvaardigheidstraining.
                                      Na het volgen van dit opleidingsonderdeel
                                      1. zal de student de receptieve en productieve taalvaardigheden – luisteren, lezen,
                                          spreken, schrijven – in eenvoudige taalsituaties en via eenvoudige taalhande-
                                          lingen kunnen realiseren;
                                      2. zal de student elementaire leesteksten en leessituaties van algemene en
                                          praktische aard kunnen begrijpen;
                                      3. zal de student de Duitse taal op elementair gesproken niveau kunnen begrijpen en
                                          uit gesproken boodschappen valabele informatie kunnen afleiden;
                                      4. zal de student de Duitse geschreven taal niet enkel reproductief, maar ook op
                                          elementair gesproken niveau creatief en productief beheersen;
                                      5. zal de student zich in het Duits kunnen uiten, zijn wensen kunnen kenbaar maken
                                          en kunnen deelnemen aan eenvoudige gesproken interactieve taalhandelingen;
                                      6. zal de student remmingen (vooral van psychologische aard) kunnen transformeren
                                          in een grotere betrokkenheid op het Duits als vreemde taal en in een actieve
                                          participatie aan deze doeltaal.

Inhoudsopgave                         Teksten en dialogen van algemene en specifieke aard die onderstaande morpho-
                                      syntactische taalhandelingen introduceren:

                                      Taalhandelingen:
                                      Begroeten, zich voorstellen, iemand voorstellen, opnieuw vragen, spellen, beamen,
                                      twijfelen, ontkennen, zich verontschuldigen, danken, telefoneren, om toelating vragen,
                                      groeten overbrengen, afscheid nemen, feliciteren, ...

                                      Lexicon (woordenschat):
                                      Duitse voor- en familienamen, namen van landen en talen, beroepen, getallen,
                                      telefoonnummer, stadsnamen, adressen, namen van maanden, dagen en jaargetijden,
                                      plaatsaanduiding, prijzen, rekensoorten, uur, tijdstip, datum ...

                                      Grammatica:
                                      - vervoeging (tegenwoordige tijd) van zwakke werkwoorden in alle personen met
                                           nadruk op de beleefdheidsvorm;
                                      - vervoeging van ‘haben’ en ‘sein’:
                                      - vervoeging van modale werkwoorden: ‘können’, ...
                                      - bezittelijke voornaamwoorden : ‘mein’, ‘dein’, ‘sein’, ‘Ihr’, ...
                                      - persoonlijke voornaamwoorden : Nom., Akk. en Dat.;
                                      - vragende voornaamwoorden : ‘wer’, ‘wie’, ‘was’, ‘wo’, ‘woher’, ‘warum’, ...
                                      - voornaamwoord ‘kein’, ...
                                      - bepaald en onbepaald lidwoord : Nom., Akk., en Dat.;
                                      - woordvorming van samengestelde woorden;
                                      - meervoud van substantieven;
                                      - preposities : ‘in’, ‘an’, ‘von’, ‘seit’, ‘ab’, ‘bei’, ‘mit’ en samentrekking van preposities;
                                      - bevestigende, ontkennende en vragende zinsstructuur.
                                      Fonetiek:
                                      Alfabet, woordaccent, zinsintonatie, korte en lange klinkers, tweeklanken ...
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                          73



Onderwijsvorm                         Hoorcollege: door vraagstelling worden de theoretische gegevens verhelderd en/of
                                      uitgeklaard.
                                      Het maximum van de tijd wordt besteed aan actief oefenen in diverse en gevarieerde
                                      oefenzittingen.
                                      Voorbereidende taken en opdrachten.

Studiemateriaal                       D. Macaire und G. Nicolas, Wirtschaftsdeutsch für Anfänger.
                                      Grundstufe. Intertaal, Klett Edition Deutsch, München 1999.
                                      Met cd’s.

                                      Spezifisch technische Texte zum Üben des Leseverständnisses (= specifieke
                                      technische teksten om de leesvaardigheid te oefenen) , o.a.:
                                           1. Stromversorgung aus der Wüste
                                           2. Eurowings
                                           3. Solarenergie
                                           4. Der Transformator
                                           5. Elektrizitätslehre
                                           6. Was ist Strom?
                                           7. Der elektrische Strom
                                           8. Aus der Geschichte der Raumfahrt
                                           9. Krebsstudie löst Debatte über Atomkraft aus.

Aanvullende leermiddelen              Videomateriaal; visueel en auditief studiemateriaal van het web via ‘science-tv’; lexica.
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                  74




Opleidingsonderdeel                   Sociale Vorming
Deelvak                               Frans
Docenten
                                      Isabel Monteyne (MoIs)
Vakcode
                                      SOVO-FRANS
Afstudeerrichting
                                      2 EM/AUT + EM + KLI + ONT

Doelstellingen                        1.    De student moet in staat zijn een Franstalige geschreven of gesproken tekst te
                                           begrijpen en de inhoud ervan eenvoudig weer te geven in Frans en Nederlands,
                                           zowel schriftelijk als mondeling.
                                      2.    De student moet een dialoog kunnen voeren in het Frans over algemene
                                           onderwerpen en over zijn eigen vakgebied.
                                      3.    De student moet een brief kunnen opstellen in het Frans, hierbij gebruik makend
                                           van het gangbare taalgebruik en een goede lay-out.
                                      4.    De student moet een telefoongesprek kunnen voeren en daarbij de gepaste
                                           formules aanwenden.
                                      5.    De student moet zijn kennis van het Frans kunnen toepassen in de meest
                                           uiteenlopende werkvormen, zoals woordenschat- en grammatica-oefeningen,
                                           lezen van krantenartikels, groepsgesprekken, rollenspellen, …

Inhoudsopgave                         Cursus met 11 dossiers.

Onderwijsvorm
                                      Hoorcolleges, groepsgesprekken, rollenspellen

Studiemateriaal
                                      Cursus

Aanvullende leermiddelen
                                      /
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                        75




Opleidingsonderdeel                   Sociale Vorming
Deelvak                               Wijsbegeerte
Docenten
                                      René Leeters (LeRe)
Vakcode
                                      SOVO – WIJSB
Afstudeerrichting                     2 PBA EM/AUT + EM + KLI + ONT

Doelstellingen                        1. Uitleggen dat filosofie met het eigen leven te maken heeft. De belangrijkste
                                         kenmerken en gebieden van de filosofie kunnen noemen en beschrijven.
                                      2. Uitleggen wat moraalfilosofisch en filosofisch denken betekent in een pluralistische
                                         en multiculturele maatschappij.
                                      3. Verklaren hoe door de ontwikkeling van de maatschappij in de geschiedenis en de
                                         daarmee samenhangende ontwikkeling van de godsdienst, de wetenschap en de
                                         filosofie, een hele moraalfilosofische theorie is opgebouwd, die rechtstreeks of
                                         onrechtstreeks ons moreel en filosofisch denken en bewustzijn beïnvloedt.
                                      4. Voorbeelden bij naam noemen en duiden die als aanzet tot denken over moraal
                                         kunnen dienen en die aantonen hoe complex morele beslissingen kunnen zijn,
                                         zodra de vaste morele codes in een gesloten gemeenschap worden verlaten en
                                         geprobeerd wordt om in een pluralistische maatschappij tot kritisch gefundeerde
                                         oordelen te komen en er naar te handelen.
                                      5. Aan de hand van o.a. het denken van Marx een relativerende kijk ontwikkelen op
                                         het absolute eigendomsrecht
                                      6. Komen tot filosofische reflexie over fascisme, racisme, reproductieve rechten van
                                         de vrouw, seksuele moraal, relaties en moraal, wetenschap en
                                         verantwoordelijkheid, genetische manipulatietechniek.

Inhoudsopgave                         1.    Inleiding tot filosofie en moraalfilosofie in hun “anders” zijn.
                                      2.    Vragen, problemen en contradicties uit het leven gegrepen.
                                      3.    Het eigendomsrecht, absoluut of relatief?
                                      4.    Geweld, geweldloosheid en medeplichtigheid.
                                      5.    Sociaal darwinisme en fascisme.
                                      6.    Racisme.
                                      7.    Reproductieve rechten van de vrouw.
                                      8.    Seksuele moraal: Faust, Gretchen en Russell.
                                      9.    Wetenschap en verantwoordelijkheid.
                                      10.   Mag, wat kan? Over genetische manipulatie.
                                      11.   Wat is filosofie (en moraalfilosofie)? Domeinen in de filosofie.

Onderwijsvorm
                                      Hoorcollege

Studiemateriaal
                                      Cursus Wijsbegeerte

Aanvullende leermiddelen
                                      /
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                    76




Beoordelingswijze


Aantal studiepunten
                                      6
Te behalen punten
                                      60

1ste zittijd                          Duits: 20 punten
                                      Sem 2: schriftelijk examen:              12 punten
                                                permanente evaluatie:           8 punten

                                      Frans: 20 punten
                                      Sem 1: permanente evaluatie:             20 punten

                                      Wijsbegeerte: 20 punten
                                      Sem 2: schriftelijk examen               20 punten

2de zittijd                           Duits:                schriftelijk examen: 20 punten

                                      Frans:                schriftelijk examen: 20 punten

                                      Wijsbegeerte:         schriftelijk examen 20 punten




Sociale Vorming
Duits
Situering van het vak in        Bij de studie van het Duits zal de student o.a. kritisch reflecteren – over aangeboden
het curriculum                  situatieve talige contexten -, tekstmateriaal analyseren – woord- en zinsstructuren herkennen
                                en duiden – en probleemoplossend handelen - de talige werkelijkheid zelfstandig verwerken,
                                begrijpen en bijgevolg dienovereenkomstig in de realiteit daadwerkelijk handelen. Het
                                probleemoplossend denken wordt bovendien regelmatig geschraagd door teamwork.


Instroom-relatie met            De studie van het vak Duits wordt voortdurend gerelateerd aan reeds eerder verworven
andere vakken                   communicatieve vaardigheden. Verworven communicatieve inzichten en parate kennis van
                                linguistische begrippen uit zowel de moedertaal als andere vreemde talen vormen de basis
                                voor een gestaag leerproces van de doeltaal, dus het Duits.


Relatie met het werkveld        De toekomstige bachelor in de elektromechanica zal met domeinspecifieke contexten in het
                                Duits kunnen omgaan – bijvoorbeeld de essentie van handleidingen en / of instructies
                                begrijpen – en zal zich tevens in elementaire taalsituaties – bijvoorbeeld begroeten,
                                telefoneren, aan een eenvoudig gesprek deelnemen – in het Duits kunnen uitdrukken.
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica   77




Sociale Vorming
Frans
Situering van het vak in
het curriculum

Instroom-relatie met
andere vakken

Relatie met het werkveld




Sociale Vorming
Wijsbegeerte
Situering van het vak in
het curriculum


Instroom-relatie met
andere vakken


Relatie met het werkveld
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                      78




Opleidingsonderdeel                   Statistiek en IKZ
Docenten
                                      Kristien Ruiters (RuiKr)
Vakcode
                                      STAIKZ
Afstudeerrichting                     2 PBA EM/AUT + EM + KLI + ONT

Doelstellingen                        1.        Uit een gegevenstabel (zowel met discrete als continue gegevens) de nodige
                                                elementen halen om een frequentieverdeling op te stellen en grafisch voor te
                                                stellen.
                                      2.        Uit een reeks gegevens de ligging- en de spreidgrootheden kunnen
                                                berekenen, interpreteren en grafisch kunnen voorstellen;
                                      3.        De gewone correlatiecoëfficiënt en de rangcorrelatiecoëfficiënt van Spearman
                                                kunnen berekenen, de regressiekromme kunnen opstellen en beoordelen.
                                      4.        Elementaire, voorwaardelijke en totale kansen kunnen berekenen.
                                      5.        Bij de standaardverdelingen de verwachtingswaarden en varianties kunnen
                                                berekenen.
                                      6.        Tabellen, overzichten en schema's van verdelingen voortvloeiend uit steek-
                                                proeven kunnen aanwenden.
                                      7.        Foutentabellen kunnen gebruiken om een Pareto-analyse te maken. Een vis-
                                                graatdiagram opstellen uitgaande van een brainstorming omtrent dagdage-
                                                lijkse problemen.
                                      8.        Uit fouten- en meettabellen kunnen oordelen welke statistische controlekaart
                                                dient opgesteld te worden, de nodige grenzen kunnen berekenen om daarna
                                                deze kaarten grafisch voor te stellen. Uit deze grafieken dient de student aan
                                                de hand van vooropgestelde criteria te oordelen of het proces statistisch en/of
                                                technisch beheerst is.
                                      9.        De elementen van ISO-9000 kunnen vertalen naar een concrete werksituatie.

Inhoudsopgave                         10.     Verwerking van gegevens: grafieken en tabellen.
                                      11.     Maatgetallen van ligging en spreiding.
                                      12.     Correlatie-Regressie.
                                      13.     Frequentieverdelingen.
                                      14.     Kansvariabelen.
                                      15.     Normale verdeling.
                                      16.     Controlekaarten en procesindices.
                                      17.     ISO-9000 Normen.
                                      18.     Inleiding tot IKZ
                                      19.     Visgraatdiagramma
                                      20.     Pareto-analyse

Onderwijsvorm
                                      Hoorcollege, begeleiding, probleemgericht

Studiemateriaal                       Cursus
                                      Formularium

Aanvullende leermiddelen
                                      /
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                  79




Beoordelingswijze


Aantal studiepunten                   4
Te behalen punten
                                      40

1ste zittijd                          Sem 2:     permanente evaluatie         8 punten
                                                 schriftelijk examen         32 punten

2de zittijd
                                      Schriftelijk examen:                   40 punten




Statistiek en IKZ

Situering van het vak in        Het vak behandelt aspecten uit toegepaste statistiek, met name de gegevenverwerking, en
het curriculum                  kwaliteitsorganisatie en is belangrijk voor de student bij aanvang van zijn stage


Instroom-relatie met            Het vak sluit beperkt aan op ‘rekenkundige technieken’ van het eerst jaar
andere vakken


Relatie met het werkveld        Het vak sluit rechtstreeks aan op bestaande kwaliteitsaspecten uit de industrie
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                         80




Opleidingsonderdeel                   Sterkteleer
Docenten
                                      Ludo Naelaerts (NaLu)
Vakcode
                                      STKLR
Afstudeerrichting
                                      2 PBA EM/EM + ONT

Doelstellingen                        1.  Met eigen woorden omschrijven wat de begrippen spanningen en vervormingen
                                          inhouden + de basiswetten (Hooke) die hieruit volgen.
                                      2. Volledig begrijpen, uitrekenen en interpreteren van krachten- en momenten-
                                          diagramma's.
                                      3. Volledige beheersing (+ toepassen) van de 4 elementaire belastingen: trek/druk;
                                          afschuiving; wringing, buiging.
                                      4. Begrijpen van de formules die deze 4 belastingsgevallen omschrijven.
                                      5. Gevorderde toepassingen op buiging
                                              - verbeterde afschuiftheorie
                                              - stukken van gelijke buigweerstand
                                              - samengestelde buiging + scheve buiging kunnen berekenen.
                                      6. Geziene oefeningen voor hyperstatische constructies, belast op trek/druk +
                                          temperatuursbelastingen kunnen begrijpen en gelijkaardige oefeningen oplossen.
                                      7. Samengestelde belastingsgevallen begrijpen.
                                      8. Het geval Mb + Mw begrijpen en kunnen toepassen op de berekening van assen.
                                      9. De begrippen toegelaten spanning en veiligheidsfactor begrijpen en gebruiken. De
                                          invloedsfactoren hierop kunnen weergeven en gebruiken.
                                      10. Statische onderdelen in eenvoudige constructies kunnen dimensioneren en
                                           bestaande constructies op hun sterkte kunnen controleren.


Inhoudsopgave                         . Spanning en vervorming
                                      . Toegelate spanning :
                                                - statisch & dynamisch
                                                - belaste onderdelen
                                      . Axiale belasting trek en druk
                                                -     statisch bepaalde en hyperstatische gevallen bij centrische trek en druk
                                                -     samengestelde stukken
                                                -     temperatuurkrachten in samengestelde constructiedelen.
                                      . Wringing
                                                -     wringing van prismatische stukken met cirkelvormige en rechthoekige
                                                      dwarsdoorsnede
                                                -     wringing van open profielen met dunwandige doorsnede
                                      . Buiging
                                                - studie van dwarsdoorsnede
                                                - zuivere vlakke en eenvoudige vlakke buiging
                                                - scheve buiging
                                                - vervorming door buiging
                                      . Afschuiving
                                                - eenvoudige theorie
                                                - verbeterde afschuiftheorie
                                      . Samengestelde belasting.
                                      . Gevallen van labiele stabiliteit.
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                     81




Onderwijsvorm
                                      Hoorcollege

Studiemateriaal
                                      Cursus

Aanvullende leermiddelen
                                      /

Beoordelingswijze


Aantal studiepunten                   3
Te behalen punten
                                      30

1ste zittijd                          Sem 1:     th:        schriftelijk examen:                 10 punten

                                                 oef:       mondeling examen met schriftelijke
                                                            voorbereiding                        20 punten

2de zittijd                           Th:        schriftelijk examen                             10 punten

                                      Oef:       mondeling examen met schrift. voorbereiding     20 punten




Sterkteleer

Situering van het vak in
het curriculum


Instroom-relatie met
andere vakken


Relatie met het werkveld
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                  82




Opleidingsonderdeel                   Toegepaste mechanica
Deelvak                               Las- en Verspaningstechnieken
Docenten                              Hermans Danny (HeDa)
Vakcode                               LVSPT
Afstudeerrichting                     2 PBA EM/EM

Doelstellingen                        1.    Van de verspaningsprocessen: draaien, frezen, boren , slijpen, ruimen,
                                            draadsnijden, zagen en vijlen, het principe, de techniek, de snijparameters, de
                                            gereedschappen en de eventuele machines kunnen beschrijven.
                                      2.    Aan de hand van een werkstuktekening een verantwoorde keuze kunnen maken in
                                            verband met de te volgen bewerkingsvolgorde van (diverse) verspanende
                                            bewerkingen.
                                      3.    Van de lasprocessen: autogeenlassen, bekleed-elektrode-lassen, MIG- en TIG-
                                            lassen, het principe, de techniek, de parameters en de kenmerken kunnen
                                            beschrijven.

Inhoudsopgave                         Deel 1 : Lastechnieken
                                      -         Inleiding, soorten lasmethoden, hoofdgroepen.
                                      -         Autogeen lassen, principe, techniek, veiligheid.
                                      -         Snijbranden, principe, techniek, veiligheid.
                                      -         Beklede-elektrode-lassen, principe, techniek, veiligheid.
                                      -         MIG-MAG lassen, principe, techniek, veiligheid.
                                      -         TIG-lassen, principe, techniek, veiligheid.
                                      -         Plasmalassen, principe, techniek, veiligheid.
                                      -         Puntlassen, principe, techniek, veiligheid.

                                      Deel 2 : Verspaningstechnologie
                                      -         Algemeenheden
                                                .          Hoeken, krachten, specifieke snijdruk.
                                                .          Bewegingen, assenstelsels.
                                                .          Positioneren en klemmen.
                                      -         Draaien, inleiding, indeling
                                                .          De universele draaibank
                                                .          Positioneren en klemmen
                                                .          Snijmaterialen
                                                .          Draaibeitels
                                                .          Verspaningstechniek draaien
                                      -         Frezen, inleiding, indeling
                                                .          Verspaningstechniek frezen
                                                .          Vergelijking freesmethoden, bekorten van de freestijd
                                                .          Positioneren en klemmen van het werkstuk
                                                .          Freesmachines, soorten frezen
                                      -         Boren, inleiding, inleiding van boormachines
                                                .          Beschrijving en slijpen van boren, spangereedschappen
                                      -         Ruimen, draadsnijden
                                      -         Slijpen, de slijpsteen
                                                .          Verspaningstechniek slijpen,slijpmachines

Onderwijsvorm                         Hoorcollege.

Studiemateriaal                       *Boek : "Verspaningstechnologie" Deckers & Schellekens
                                      *Cursus Lassen “

Aanvullende leermiddelen              Video over lassen
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                    83




Toegepaste Mechanica
Las- en verspaningstechnieken

Situering van het vak in        Dit vak wordt opgevat als een initiatie in de las- en verspaningstechnieken. Basisbegrippen
het curriculum                  uit theoretische mechanica, technisch tekenen , ontwerpen en materialenleer worden als
                                fundamenten gebruikt . In dit vak wordtt de student , van welke vooropleiding hij/zij ook komt
                                wegwijs gemaakt in de verschillende aspecten van las- en verspaningstechnieken.,.Tevens
                                vormt dit vak de voorbereiding van geautomatiseerde productie (CNC) in een verdere
                                opleidingsfase


Instroom-relatie met            Basisbegrippen uit theoretische mechanica, technisch tekenen, ontwerpen en materialenleer
andere vakken                   worden als fundamenten gebruikt.)


Relatie met het werkveld        Als toekomstig professionele bachelor electromechanica is het belangrijk dat de student voor het
                                opnemen van een verantwoordelijke functie binnen de productie of onderhoudsdienst van een
                                bedrijf een degelijke theoretische voorbereiding krijgt in mechanische productietechnieken. Het
                                laat de student inzien hoe een mechanisch werkstuk op oordeelkundige, veilige en economisch
                                verantwoorde wijze kan geproduceerd worden met de voorhanden zijnde middelen (machines) en
                                rekening houdend met de gestelde eisen (ontwerp, technische tekening ) Verdere specialisatie
                                kan uiteraard noodzakelijk zijn om zich in deze materie verder te bekwamen .
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                   84




Opleidingsonderdeel                    Toegepaste Mechanica
Deelvak                                Machine-elementen
Docenten                               Theo Boesmans (BoTh)
Vakcode                                MACH
Afstudeerrichting                      2 PBA EM/EM

Doelstellingen                         DEEL 1: Asondersteuning
                                       1. Aan de hand van het leerboek wentellagers een geschikt wentellager kunnen
                                          kiezen voor een gegeven belastingsgeval en hiervan in de gegeven
                                          omstandigheden de levensduur bepalen.
                                       2. Het verschil in gebruik tussen de verschillende soorten lagers uit het leerboek
                                          wentellagers kunnen uitleggen en in een opstelling vaste en losse lagers her-
                                          kennen.
                                       3. In eigen woorden het principieel verschil kunnen uitleggen tussen een glij- en een
                                          wentellager + verschil in gebruik.
                                       4. In eigen woorden volgende begrippen kunnen uitleggen: hydrodynamische
                                          smering van glijlagers, lagerinstabiliteit/warrelen van een as in een glijlager,
                                          hydrodynamisch voorgespannen glijlagers.

                                       DEEL 2: Materialenleer
                                       1. Het FeC-diagramma kunnen ‘lezen’ om hiermee de structuur van de verschillende
                                          staal- en gietijzersoorten te verklaren en te herkennen.
                                       2. Het doel, het principe en 2 toepassingsvoorbeelden van het zachtgloeien,
                                          normaalgloeien, spanningsvrijgloeien, rekristallisatiegloeien, harden, ontlaten,
                                          veredelen, cementeren en nitreren in eigen woorden kunnen omschrijven.
                                       3. De aanduiding van de staalsoorten en gietijzers volgens de normen kunnen
                                          herkennen en verklaren.
                                       4. De studenten kunnen het doel en de uitvoering van de trekproef, de
                                          hardheidsmeting volgens Brinell, Rockwell, Vickers en de kerfslagproef kunnen
                                          omschrijven en het resultaat van de proeven kunnen interpreteren.

                                       DEEL 3: Verbindingen
                                       1. Met behulp van de formules en de schroefdraadtabellen uit de cursus van een
                                          boutverbinding het aantal bouten, de boutmiddellijn, de stuikspanning tussen
                                          bouten en strippen, de trekspanning in de strippen, de dikte en de breedte van de
                                          strip kunnen bepalen.
                                       2. Kunnen verklaren waarom bij voorspanbouten de totale boutbelasting niet gelijk is
                                          aan de som van de voorspankracht en de uitwendige belasting.
                                       3. De krachten kunnen tekenen die werken in een rechthoekige schroefdraad bij
                                          heffen en dalen van een last en kunnen verklaren hoe dit beïnvloed wordt door de
                                          vorm van de draad.
                                       4. Met behulp van de formules en de tabellen uit de cursus van een statisch en
                                          dynamisch belaste lasverbinding de vergelijkingsspanning kunnen berekenen en
                                          controleren of deze toelaatbaar is aan de hand van de toelaatbare spanning.
                                       5. De schuifspanning in een lijmverbinding kunnen berekenen en aan de hand van
                                          de toelaatbare schuifspanning controleren of deze toelaatbaar is en enkele
                                          richtlijnen geven bij het maken van een lijmverbinding.
                                       6. In eigen woorden volgende begrippen kunnen uitleggen : vergelijkingsspanning
                                          van een las, adhesie, cohesie, benatting bij het maken van een lijmverbinding.
                                       7. Aan de hand van een figuur de desbetreffende asnaafverbinding kunnen
                                          benoemen en verklaren hoe de verbinding tot stand kwam.
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                     85




Inhoudsopgave                          Deel 1: Asondersteuningen
                                       1. Glijlagers
                                       2. Wentellagers

                                       Deel 2: Materialenleer
                                       1. Metallografie
                                       2. Materiaaleigenschappen
                                       3. Ferromaterialen en legeringen

                                       Deel 3: Verbindingen
                                       1. Schroefdraadverbindingen
                                       2. Lasverbindingen
                                       3. Klinknagelverbindingen
                                       4. Lijmverbindingen
                                       5. As-naafverbindingen


Onderwijsvorm                          Hoorcollege met oefeningen

Studiemateriaal                        Cursus, Leerboek Wentellagers SKF,
                                       Materialenleer (uitg. Wolters Plantyn ISBN 90 301 7676 8)

Aanvullende leermiddelen               Tabellenboek voor metaaltechniek (uitg. Wolters Plantyn ISBN 90 301 7812 4)




Toegepaste Mechanica
Machine-elementen

Situering van het vak in        Het vak machine-elementen situeert zich in het vakgebied mechanica. In het 2de jaar beslaat
het curriculum                  het vak 3 luiken. Ten eerste wordt gewerkt rond materialenleer: de student verwerft inzicht in
                                de structuur, de eigenschappen en behandelingen van het veelgebruikte materiaal staal.
                                Een 2de luik bevat de mogelijkheden van verschillende verbindingstechnieken en het
                                berekenen ervan. Om het geheel te vervolledigen wordt in het 3de luik uitgebreid aandacht
                                besteed aan het gebruik van lagers, de keuze en de dimensionering ervan. In de
                                studeerrichtingen EM&ONT komt men veelvuldig in contact met machines waarin
                                vanzelfsprekend verschillende soorten verbindingen en lagers voorkomen. Vanuit de kennis
                                van het ‘staal’ vindt men veelvuldig een verklaring voor gebruikte materialen.


Instroom-relatie met            Voor de berekeningen is kennis van mechanica en wiskunde (o.a. goniometrie) noodzakelijk.
andere vakken                   Het bestuderen van verbindingen, lageropstellingen… vergt kennis tekeninglezen vanuit het
                                vak tekenen/materialenleer. Af en toe wordt een theorema uit de sterkteleer toegepast. De
                                studenten moeten eveneens in staat zijn om informatie (bv schroefdraadtabellen,
                                materiaaleigenschappen) op te zoeken zoals aangeleerd in het vak tekenen/materialenleer.


Relatie met het werkveld        De opgedane kennis kan rechtstreeks gebruikt worden in het werkveld: gepaste lagers kiezen
                                in een ontwerp of een gepast lager kiezen ter vervanging van een defect lager in een
                                apparaat of een machine; het herkennen/het kiezen/het controleren van verbindingstechnieken,
                                het kiezen van of het verklaren van de keuze van een materiaal voor een werkstuk.
                                Dit vak laat eveneens toe de werking van machines en apparaten beter te begrijpen.
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                   86




Opleidingsonderdeel                   Toegepaste Mechanica
Deelvak                               Projectmatig ontwerpen
Docenten                              Krista Bessemans (BeKr) / Wilfried Claesen (ClWf)
Vakcode                               PROJ
Afstudeerrichting                     2 PBA EM/EM

Doelstellingen                        1.           De student kan omgaan met mechanische systemen.
                                      2.           De student kan zelfstandig informatie verzamelen (documentatiekasten,
                                                   internet, mail, fax, …) en verwerken.
                                      3.           De student kan uit de verschillende mechanische systemen de beste
                                                   selecteren voor elk deelprobleem van een mechanisch geheel.
                                      4.           De student kan hierover rapporteren en zijn keuzes verantwoorden.

Inhoudsopgave                         Ontwerpen

                                      Inleiding:            theorie

                                      Project:              Briefing
                                                            Deelproblemen.


Onderwijsvorm                         Projectgestuurd

Studiemateriaal                       Cursus Methodisch ontwerpen.


Aanvullende leermiddelen              Documentatiekast N011 + internet.




Toegepaste Mechanica
Projectmatig ontwerpen

Situering van het vak in        Het vak projectmatig ontwerpen vormt ahv de synthese van verschillende vakken in het
het curriculum                  vakgebied mechanica. Met de kennis en de vaardigheden die verworven zijn in de vakken
                                machine-elementen, tekenen/materialenleer, mechanica, las- en verspanings-technieken,
                                autocad/inventor enz. gaan de studenten aan de slag om zo veel mogelijk oplossingen te
                                zoeken om een concreet gesteld probleem op te lossen. Bovendien vereist dit eveneens
                                zelfstandigheid, overleg met de teamgenoot, stiptheid en nauwkeurigheid, inzet en
                                zelfwerkzaamheid.


Instroom-relatie met            Om oplossingen te bedenken en in waarde te beoordelen, beschikken de studenten over
andere vakken                   kennis van mechanica voor de berekeningen ( bv. De belasting, het vermogen…); over kennis
                                van sterkteleer voor sterkteberekeningen; over kennis van machine-elementen voor het
                                maken van keuzes, over kennis van tekenen/materialenleer en autocad/inventor om de ideeen
                                op een gepaste manier voor te stellen.


Relatie met het werkveld        Deze kennis kan aangewend worden in talrijke functies die in de industrie aangewend worden. Het
                                totale pakket wordt toegepast in ontwerpbureaus en/of ontwerpafdelingen in talrijke bedrijven.
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                87




Beoordelingswijze

Aantal studiepunten
                                      6
Te behalen punten
                                      60

1ste zittijd                          Las- en Verspaningstechnieken: 20 punten
                                      Sem 1: th:        schriftelijk examen                 20 punten

                                      Machine-elementen: 30 punten
                                      Sem 1: th + oef mondeling examen                      30 punten

                                      Projectmatig ontwerpen: 10 punten
                                      Sem 2: Mondeling examen: attitude, beoordeling        10 punten
                                               en voordracht van de mogelijke oplossingen

2de zittijd                           Las- en Verspaningstechnieken: 20 punten
                                      Th:        schriftelijk examen                        20 punten

                                      Machine-elementen: 30 punten
                                      Th + oef: mondeling examen                            30 punten

                                      Project: 10 punten
                                      Mondeling examen: verbetering en
                                      uitdieping van de oplossingen                         10 punten
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                  88




Opleidingsonderdeel                   Toegepaste mechanica
Deelvak                               Las- en Verspaningstechnieken
Docenten                              Danny Hermans (HeDa)
Vakcode                               LVSPT
Afstudeerrichting                     2 PBA EM/ONT

Doelstellingen                        1.    Van de verspaningsprocessen: draaien, frezen, boren , slijpen, ruimen,
                                            draadsnijden, zagen en vijlen, het principe, de techniek, de snijparameters, de
                                            gereedschappen en de eventuele machines kunnen beschrijven.
                                      2.    Aan de hand van een werkstuktekening een verantwoorde keuze kunnen maken in
                                            verband met de te volgen bewerkingsvolgorde van (diverse) verspanende
                                            bewerkingen.
                                      3.    Van de lasprocessen: autogeenlassen, bekleed-elektrode-lassen, MIG- en TIG-
                                            lassen, het principe, de techniek, de parameters en de kenmerken kunnen
                                            beschrijven.

Inhoudsopgave                         Deel 1 : Lastechnieken
                                      -         Inleiding, soorten lasmethoden, hoofdgroepen.
                                      -         Autogeen lassen, principe, techniek, veiligheid.
                                      -         Snijbranden, principe, techniek, veiligheid.
                                      -         Beklede-elektrode-lassen, principe, techniek, veiligheid.
                                      -         MIG-MAG lassen, principe, techniek, veiligheid.
                                      -         TIG-lassen, principe, techniek, veiligheid.
                                      -         Plasmalassen, principe, techniek, veiligheid.
                                      -         Puntlassen, principe, techniek, veiligheid.

                                      Deel 2 : Verspaningstechnologie
                                      -         Algemeenheden
                                                .          Hoeken, krachten, specifieke snijdruk.
                                                .          Bewegingen, assenstelsels.
                                                .          Positioneren en klemmen.
                                      -         Draaien, inleiding, indeling
                                                .          De universele draaibank
                                                .          Positioneren en klemmen
                                                .          Snijmaterialen
                                                .          Draaibeitels
                                                .          Verspaningstechniek draaien
                                      -         Frezen, inleiding, indeling
                                                .          Verspaningstechniek frezen
                                                .          Vergelijking freesmethoden, bekorten van de freestijd
                                                .          Positioneren en klemmen van het werkstuk
                                                .          Freesmachines, soorten frezen
                                      -         Boren, inleiding, inleiding van boormachines
                                                .          Beschrijving en slijpen van boren, spangereedschappen
                                      -         Ruimen, draadsnijden
                                      -         Slijpen, de slijpsteen
                                                .          Verspaningstechniek slijpen,slijpmachines

Onderwijsvorm                         Hoorcollege.

Studiemateriaal                       *Boek : "Verspaningstechnologie" Deckers & Schellekens
                                      *Cursus Lassen “

Aanvullende leermiddelen              Video over lassen
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                    89




Toegepaste mechanica
Las- en Verspaningstechnieken

Situering van het vak in        Dit vak wordt opgevat als een initiatie in de las- en verspaningstechnieken. Basisbegrippen
het curriculum                  uit theoretische mechanica, technisch tekenen , ontwerpen en materialenleer worden als
                                fundamenten gebruikt . In dit vak wordtt de student , van welke vooropleiding hij/zij ook komt
                                wegwijs gemaakt in de verschillende aspecten van las- en verspaningstechnieken. Tevens
                                vormt dit vak de voorbereiding op geautomatiseerde productie (CNC) in een verdere
                                opleidingsfase


Instroom-relatie met            Basisbegrippen uit theoretische mechanica, technisch tekenen, ontwerpen en materialenleer
andere vakken                   worden als fundamenten gebruikt.)


Relatie met het werkveld        Als toekomstig professionele bachelor electromechanica is het belangrijk dat de student voor het
                                opnemen van een verantwoordelijke functie binnen de productie of onderhoudsdienst van een
                                bedrijf een degelijke theoretische voorbereiding krijgt in mechanische productietechnieken. Het
                                laat de student inzien hoe een mechanisch werkstuk op oordeelkundige, veilige en economisch
                                verantwoorde wijze kan geproduceerd worden met de voorhanden zijnde middelen (machines) en
                                rekening houdend met de gestelde eisen (ontwerp, technische tekening ) Verdere specialisatie
                                kan uiteraard noodzakelijk zijn om zich in deze materie verder te bekwamen .
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                   90




Opleidingsonderdeel                    Toegepaste Mechanica
Deelvak                                Machine-elementen
Docenten                               Theo Boesmans (BoTh)
Vakcode                                MACH
Afstudeerrichting                      2 PBA EM/ONT

Doelstellingen                         DEEL 1: Asondersteuning
                                       1. Aan de hand van het leerboek wentellagers een geschikt wentellager kunnen
                                          kiezen voor een gegeven belastingsgeval en hiervan in de gegeven
                                          omstandigheden de levensduur bepalen.
                                       2. Het verschil in gebruik tussen de verschillende soorten lagers uit het leerboek
                                          wentellagers kunnen uitleggen en in een opstelling vaste en losse lagers her-
                                          kennen.
                                       3. In eigen woorden het principieel verschil kunnen uitleggen tussen een glij- en een
                                          wentellager + verschil in gebruik.
                                       4. In eigen woorden volgende begrippen kunnen uitleggen: hydrodynamische
                                          smering van glijlagers, lagerinstabiliteit/warrelen van een as in een glijlager,
                                          hydrodynamisch voorgespannen glijlagers.

                                       DEEL 2: Materialenleer
                                       1. Het FeC-diagramma kunnen ‘lezen’ om hiermee de structuur van de verschillende
                                          staal- en gietijzersoorten te verklaren en te herkennen.
                                       2. Het doel, het principe en 2 toepassingsvoorbeelden van het zachtgloeien,
                                          normaalgloeien, spanningsvrijgloeien, rekristallisatiegloeien, harden, ontlaten,
                                          veredelen, cementeren en nitreren in eigen woorden kunnen omschrijven.
                                       3. De aanduiding van de staalsoorten en gietijzers volgens de normen kunnen
                                          herkennen en verklaren.
                                       4. De studenten kunnen het doel en de uitvoering van de trekproef, de
                                          hardheidsmeting volgens Brinell, Rockwell, Vickers en de kerfslagproef kunnen
                                          omschrijven en het resultaat van de proeven kunnen interpreteren.

                                       DEEL 3: Verbindingen
                                       1. Met behulp van de formules en de schroefdraadtabellen uit de cursus van een
                                          boutverbinding het aantal bouten, de boutmiddellijn, de stuikspanning tussen
                                          bouten en strippen, de trekspanning in de strippen, de dikte en de breedte van de
                                          strip kunnen bepalen.
                                       2. Kunnen verklaren waarom bij voorspanbouten de totale boutbelasting niet gelijk is
                                          aan de som van de voorspankracht en de uitwendige belasting.
                                       3. De krachten kunnen tekenen die werken in een rechthoekige schroefdraad bij
                                          heffen en dalen van een last en kunnen verklaren hoe dit beïnvloed wordt door de
                                          vorm van de draad.
                                       4. Met behulp van de formules en de tabellen uit de cursus van een statisch en
                                          dynamisch belaste lasverbinding de vergelijkingsspanning kunnen berekenen en
                                          controleren of deze toelaatbaar is aan de hand van de toelaatbare spanning.
                                       5. De schuifspanning in een lijmverbinding kunnen berekenen en aan de hand van
                                          de toelaatbare schuifspanning controleren of deze toelaatbaar is en enkele
                                          richtlijnen geven bij het maken van een lijmverbinding.
                                       6. In eigen woorden volgende begrippen kunnen uitleggen : vergelijkingsspanning
                                          van een las, adhesie, cohesie, benatting bij het maken van een lijmverbinding.
                                       7. Aan de hand van een figuur de desbetreffende asnaafverbinding kunnen
                                          benoemen en verklaren hoe de verbinding tot stand kwam.
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                     91




Inhoudsopgave                          Deel 1: Asondersteuningen
                                       1. Glijlagers
                                       2. Wentellagers

                                       Deel 2: Materialenleer
                                       1. Metallografie
                                       2. Materiaaleigenschappen
                                       3. Ferromaterialen en legeringen

                                       Deel 3: Verbindingen
                                       1. Schroefdraadverbindingen
                                       2. Lasverbindingen
                                       3. Klinknagelverbindingen
                                       4. Lijmverbindingen
                                       5. As-naafverbindingen


Onderwijsvorm                          Hoorcollege met oefeningen

Studiemateriaal                        Cursus, Leerboek Wentellagers SKF,
                                       Materialenleer (uitg. Wolters Plantyn ISBN 90 301 7676 8)

Aanvullende leermiddelen               Tabellenboek voor metaaltechniek (uitg. Wolters Plantyn ISBN 90 301 7812 4)



Toegepaste Mechanica
Machine-elementen

Situering van het vak in        Het vak machine-elementen situeert zich in het vakgebied mechanica. In het 2de jaar beslaat
het curriculum                  het vak 3 luiken. Ten eerste wordt gewerkt rond materialenleer: de student verwerft inzicht in
                                de structuur, de eigenschappen en behandelingen van het veelgebruikte materiaal staal.
                                Een 2de luik bevat de mogelijkheden van verschillende verbindingstechnieken en het
                                berekenen ervan. Om het geheel te vervolledigen wordt in het 3de luik uitgebreid aandacht
                                besteed aan het gebruik van lagers, de keuze en de dimensionering ervan. In de
                                studeerrichtingen EM&ONT komt men veelvuldig in contact met machines waarin
                                vanzelfsprekend verschillende soorten verbindingen en lagers voorkomen. Vanuit de kennis
                                van het ‘staal’ vindt men veelvuldig een verklaring voor gebruikte materialen.


Instroom-relatie met            Voor de berekeningen is kennis van mechanica en wiskunde (o.a. goniometrie) noodzakelijk.
andere vakken                   Het bestuderen van verbindingen, lageropstellingen… vergt kennis tekeninglezen vanuit het
                                vak tekenen/materialenleer. Af en toe wordt een theorema uit de sterkteleer toegepast. De
                                studenten moeten eveneens in staat zijn om informatie (bv schroefdraadtabellen,
                                materiaaleigenschappen) op te zoeken zoals aangeleerd in het vak tekenen/materialenleer.


Relatie met het werkveld        De opgedane kennis kan rechtstreeks gebruikt worden in het werkveld: gepaste lagers kiezen
                                in een ontwerp of een gepast lager kiezen ter vervanging van een defect lager in een
                                apparaat of een machine; het herkennen/het kiezen/het controleren van verbindingstechnieken,
                                het kiezen van of het verklaren van de keuze van een materiaal voor een werkstuk.
                                Dit vak laat eveneens toe de werking van machines en apparaten beter te begrijpen.
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                     92




Beoordelingswijze

Aantal studiepunten                   5
Te behalen punten
                                      50

1ste zittijd                          Las- en Verspaningstechnieken: 20 punten
                                      Sem 1: th:        schriftelijk examen      20 punten

                                      Machine-elementen: 30 punten
                                      Sem 1: th + oef mondeling examen           30 punten

2de zittijd                           Las- en Verspaningstechnieken: 20 punten
                                      Th:        schriftelijk examen             20 punten

                                      Machine-elementen: 30 punten
                                      Th + oef: mondeling examen                 30 punten
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                   93




Opleidingsonderdeel                   Toegepaste thermodyamica
Docenten
                                      Pieter Brepoels (BrPi)
Vakcode
                                      TTHER
Afstudeerrichting
                                      2 PBA EM/AUT + EM + ONT

Doelstellingen                        1.        De vier hoofdbestanddelen van een koelinstallatie kunnen opsommen.
                                      2.        In een logp-h diagram de cyclus van een koelinstallatie kunnen tekenen en de
                                                plaats van de 4 hoofdcomponenten kunnen aanduiden.
                                      3.        Een koeltechnisch probleem met behulp van een logp-h diagram kunnen
                                                oplossen.
                                      4.        In eigen woorden de 4 verliesposten bij de leveringsgraad van een compressor
                                                kunnen uitleggen.
                                      5.        Aan de hand van documentatie van een bepaalde leverancier een
                                                koelcompressor kunnen selecteren voor een vooropgesteld probleem.
                                      6.        De vermogenregeling van een koelcompressor aan de hand van een tekening
                                                kunnen uitleggen.
                                      7.        In staat zijn een koeltechnisch schema opgebouwd uit standaard symbolen te
                                                lezen.
                                      8.        Aan de hand van metingen op een koelgroep een logp-h diagram kunnen
                                                tekenen.
                                      9.        Aan      de     pompenproefstand      opvoerhoogtedebiet      kromme,     de
                                                rendementskromme, de vermogenkromme van een centrifugaalpomp kunnen
                                                opnemen.
                                      10.       Een industriële koelinstallatie aan de hand van documentatie kunnen
                                                bespreken.
                                      11.       Een aantal mechanische grootheden kunnen meten met behulp van
                                                meetapparatuur.

Inhoudsopgave                         A. Koeltechniek
                                               1. Algemeenheden
                                               2. Damptabellen en toepassingen
                                               3. De koudemiddelen en koudedragers
                                               4. De verdamper
                                               5. De compressor
                                               6. De condensor
                                               7. Hulpapparatuur

                                      B. Zuigermotoren
                                              1. Algemeenheden
                                              2. De benzinemotor
                                              3. De dieselmotor

                                      C. Stoom
                                              1.     Stoom in het algemeen
                                              2.     Stoomketels
                                              3.     Condenspotten

                                      D. Psychometrie
                                              1. Algemeenheden
                                              2. Toepassingen op het h/x diagram van vochtige lucht.
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                  94




Onderwijsvorm                         Hoorcollege

Studiemateriaal
                                      Handleiding

Aanvullende leermiddelen
                                      /

Beoordelingswijze


Aantal studiepunten
                                      5
Te behalen punten
                                      50

1ste zittijd                          Sem 1:     th: schriftelijk examen                  40 punten
                                      Sem 2:     lab: examen tijdens laatste labzitting   10 punten

2de zittijd                           Th:        schriftelijk examen                      40 punten
                                      Lab:       examen tijdens theorie-examen            10 punten




Toegepaste thermodynamica

Situering van het vak in        Dit is een van de algemene vakken.
het curriculum


Instroom-relatie met            Toegepaste fysica van 1EM voor de thermodynamische begrippen. Pneumatica hydraulica
andere vakken                   van 1EM is een vereiste voor het uitvoeren van een aantal proeven in het labo.


Relatie met het werkveld        Koelmachines, verbrandingsmotoren, stoominstallaties zijn veel voorkomende installaties in de
                                industrie en het dagelijkse leven. Een beetje kennis hiervan is dus noodzakelijk.
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                  95




Opleidingsonderdeel                    Uitvoerings- en transformatietechnieken
Deelvak                                Meettechniek
Docenten                               Krista Bessemans (BeKr), Koen Haagdorens (HaKo)
Vakcode                                MEET
Afstudeerrichting                      2 PBA EM/EM + ONT

Doelstellingen                         1.  De volgende hoekmeting principes kunnen onderscheiden en uitvoeren alsook de
                                           meetresultaten verwerken: de autocollimator, hoekmeter met klokaflezing, controle van
                                           conische stukken.
                                       2. Een 1dimensionaal meting kunnen uitvoeren met een hoogtemeetapparaat.
                                       3. Een werkstuk 2dimensionaal kunnen opmeten met de profielprojector.
                                       4. Vorm- en plaatstoleranties kunnen herkennen en meten met verschillende methoden.
                                       5. De ISO-toleranties en passingen kunnen opzoeken, gebruiken en meten.
                                       6. Een statistische meetverwerking kunnen uitvoeren en de machine “capability” bepalen
                                       7. Schroefdraden kunnen herkennen, de geometrie opmeten en meetresultaten
                                           verwerken.
                                       8. De ruwheid van een werkstuk kunnen bepalen.
                                       9. De geometrische afwijking aan gereedschapswerktuigen kunnen opmeten.
                                       10. Een werkstuk opmeten met de coördinatenmeetmachine.

Inhoudsopgave                          De betekenis en de plaats van de werkplaatsmeettechniek.
                                       De grondbeginselen van het geometrisch meten.
                                       De meetonnauwkeurigheid bij geometrische metingen.
                                       De ISO toleranties en hoe zij worden gekeurd.
                                       De analyse van het meetprobleem en de keuze van de meetmethode.
                                       Meetmiddelen voor het meten in een ordinaat.
                                       De vorm- en plaatstoleranties.
                                       De meetmiddelen voor coördinatenmetingen.
                                       Oppervlakteruwheid.
                                       Het meten van hoeken.
                                       Het passen en meten van schroefdraad.
                                       Het meten van tandwielen.
                                       Het meten met een 3D-meetmachine.

Onderwijsvorm                          Probleemgestuurd

Studiemateriaal                        Cursus

Aanvullende leermiddelen               Tabellenboek voor metaaltechniek (uitg. Wolters Plantyn ISBN 90 301 7812 4)
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                               96




Opleidingsonderdeel                   Uitvoerings- en transformatietechnieken
Deelvak                               Uitvoerings- en transformatietechnieken (lab)
Docenten                              Willy Aerts (AeWi), Danny Hermans (HeDa, Koen Haagdorens (HaKo)
Vakcode                               U+T
Afstudeerrichting                     2 PBA EM/EM + ONT

Doelstellingen                        1.   De aanwezige toestellen in het labo, zowel verspanende, niet verspanende, als
                                           lastoestellen, kunnen in gebruik nemen en bedienen, rekening houdend met de
                                           veiligheidsvoorschriften.
                                      2.   Aan de hand van een werkstuktekening een verantwoorde keuze kunnen maken in
                                           verband met de te volgen bewerkingsvolgorde en verspaningsproces(sen).
                                      3.   Eenvoudige lasoefeningen kunnen uitvoeren m.b.v. volgende lasprocessen:
                                           autogeen lassen, bekleed electrode lassen, MIG, TIG en puntlassen.
                                      4.   Een bankwerkopgave zelfstandig kunnen afwerken.
                                      5.   Een buis- en plaatbewerkingsopgave zelfstandig kunnen afwerken.

Inhoudsopgave                         Werkplaatsoefeningen op :
                                             - draaien
                                             - frezen
                                             - boren
                                             - slijpen
                                             - gereedschapslijpen
                                             - lassen : autogeen
                                                    met beklede elektrode
                                                    met halfautomaat (MIG)
                                                    TIG
                                             - buisbewerken
                                             - plaatbewerken
                                             - bankwerken

Onderwijsvorm                         Labozitting

Studiemateriaal                       Labohandleiding

Aanvullende leermiddelen              Tabellen in labo

Beoordelingswijze


Aantal studiepunten                   5
Te behalen punten
                                      50

1ste zittijd                          UenT: Meettechnieken
                                      Sem 2: lab: permanente evaluatie: verslagen, attitude, inzet, toets 20 punten

                                      UenT: Uitvoerings- en Transformatietechnieken
                                      Sem 2: lab: permanente evaluatie, attitude, inzet                  30 punten

2de zittijd                           UenT: Meettechnieken
                                      Examen labo aan de hand van de toestellen en laboverslagen         20 punten

                                      UenT: Uitvoerings- en Transformatietechnieken
                                      Lab: praktisch labo-examen                                         30 punten
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                     97




Uitvoerings- en transformatietechnieken
Meettechniek

Situering van het vak in        Meettechniek situeert zich in het vakgebied mechanica en sluit rechtstreeks aan bij de vakken
het curriculum                  Tekenen/materialenleer (1PBA_EM), Uitvoerings- en transformatietechnieken
                                (2PBA_EM/EM&ONT) en projectmatig ontwerpen (2 en 3PBA_EM/EM). Werkstukken worden
                                eerst getekend en daarna aan de hand van de technische tekening gemaakt in de werkplaats.
                                Om te weten of dat werkstuk voldoet aan de gestelde eisen zullen de maten, vormen en
                                oppervlaktegesteldheid gecontroleerd worden. Dit is de enige manier om de werking van een
                                apparaat of een machine te garanderen: METEN IS WETEN!


Instroom-relatie met            Kennis van de begrippen maat, maattolerantie en oppervlakteruwheid wordt aangereikt in het
andere vakken                   vak Tekenen/materialenleer. Voor de verwerking van meetresultaten bij enkele proeven is
                                kennis vereist van wiskunde (o.a. goniometrie) en excel. Verslagen moeten gemaakt worden
                                met een tekstverwerker.


Relatie met het werkveld        Uit contact met oud-studenten blijkt dat de opgedane kennis rechtstreeks aangewend kan
                                worden in het werkveld: om werkstukken te meten en om meetmiddelen te controleren. Meten
                                wordt immers toegepast in productiebedrijven, zowel in de productie als in het meetlabo waar
                                producten en meetmiddelen gecontroleerd worden.




Uitvoerings- en transformatietechnieken
Uitvoerings- en transformatietechnieken

Situering van het vak in        In het labo uitvoerings- en transformatietechnieken heeft de student , van welke vooropleiding
het curriculum                  hij/zij ook komt, de kans om de opgedane kennis en inzichten uit de theorieles las- en
                                verspaningstechnieken, aan den lijve te ondervinden en zich hierin verder te bekwamen.
                                Tevens is dit labo de voorbereiding op geautomatiseerde productie( CNC ) in het vervolg van
                                de opleiding.


Instroom-relatie met            Dit vak bouwt verder op basisbegrippen uit theoretische mechanica, technisch tekenen ,
andere vakken                   ontwerpen en materialenleer.


Relatie met het werkveld        Als toekomstige professionele bachelor electromechanica is het belangrijk dat de student voor
                                 het opnemen van een verantwoordelijke functie binnen de productie of onderhoudsdienst van
                                 een bedrijf een degelijke praktische voorbereiding krijgt in mechanische productietechnieken. .
                                Het laat de student ervaren hoe een mechanisch werkstuk op oordeelkundige, veilige en
                                economisch verantwoorde wijze kan geproduceerd worden met de voorhanden zijnde
                                middelen (machines) en rekening houdend met de gestelde eisen (ontwerp, technische
                                tekening ) Verdere specialisatie kan uiteraard noodzakelijk zijn om zich in deze materie
                                verder te bekwamen.
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                       98




Opleidingsonderdeel                   Uitvoerings-en transformatietechnieken (lab)
Docenten                              Vuegen Peter (VuPe)
Vakcode                               U+T
Afstudeerrichting                     2 PBA EM/KLI

Doelstellingen                        1.         De student kan bij plaatbewerking de volgende omvormtechieken gebruiken:
                                                 Knippen, buigen, ponsen, bankwerken.
                                      2.         De student kan de volgende verbindingstechnieken gebruiken.
                                                 Hardsolderen, autogeenlassen, elektrisch booglassen, druklassen
                                                 thermisch lassen
                                      3.         De studenten kunnen met het nodige handmateriaal een
                                                 verwarmingsinstalatie nieuwbouw of verbouwen.
                                      4.         De studenten kunnen met het nodige handmateriaal een koelinstalatie
                                                 bouwen of verbouwen.

Inhoudsopgave                         Er worden door groepen van 2 studenten proeven uitgevoerd.
                                      Deze proeven zijn:
                                      - Hardsolderen.
                                      - Plooien van koperen leidingen voor koeling.
                                      - Plaat- en buisbewerkingen.
                                      - Montage- en demontagewerkzaamheden.
                                      - Autogeen lassen.
                                      - Elektrisch lassen.
                                      - Mig-lassen.
                                      - Tig-lassen.

Beoordelingswijze

Aantal studiepunten                   3
Te behalen punten                     30

1ste zittijd                          Sem 1:      permanente evaluatie:      30 punten

2de zittijd                           Praktische proef:                      30 punten




Uitvoerings-en transformatietechnieken

Situering van het vak in        Dit vak staat in het teken van het ontwikkelen van praktische vaardigheden die nodig zijn om
het curriculum                  de theorie over te zetten in de praktijk.


Instroom-relatie met            Dit vak is een start om eerder verworven vaardigheden in ander vakken verder te ontwikkelen.
andere vakken


Relatie met het werkveld        In het werkveld is het belangrijk om voldoende praktische vaardigheden te bezitten om de werken
                                uit te voeren nodig in de HVAC wereld.
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                          99




Opleidingsonderdeel                   Vermogenelektronica en toepassingen – theorie
Docenten                              Jan Elsen (ElJa), Joël Claes (ClJo)
Vakcode                               VELO
Afstudeerrichting                     2 PBA EM/AUT + EM + ONT

Doelstellingen                        De student moet in staat zijn installaties met vermogenelektronica-toepassingen in
                                      bedrijf te stellen, af te stellen, te onderhouden, te herstellen en kleine wijzigingen in
                                      deze installaties aan te brengen.
                                      Hiervoor moet de student :
                                       - In staat zijn de in de vermogenelektronica gebruikte principeschema's en
                                           blokschema's te tekenen en de werking hiervan te verklaren. Hierbij moet hij het
                                           verloop van spanningen, stomen en vermogens in functie van de tijd kunnen
                                           tekenen en verklaren.
                                       - De mogelijkheden en beperkingen van deze schakelingen kunnen geven en
                                           verklaren.
                                       - De student moet de voornaamste karakteristieken van thyristoren en
                                           vermogentransistoren kunnen interpreteren en toepassen.
                                       - De student moet in staat zijn de werking van een in de praktijk toegepast
                                           elektrisch/elektronisch schema in detail te doorgronden door het schema te
                                           ontleden.

Inhoudsopgave                         1. Bouwstenen van de vermogenelektronica
                                           - thyristoren
                                           - vermogentransistoren
                                      2. Regeling van gelijkstroomvermogen door faseaansnijding
                                           - eenfasen en driefasen thyristorschakelingen
                                           - gelijk- en wisselrichterbedrijf
                                           - commutatie, afvlakking, harmonischen, invloed op het net
                                      3. Regeling van wisselstroomvermogen in eenfasen en driefasen schakelingen
                                           - fase-aansnijding
                                           - fase-afsnijding
                                           - periodesturing
                                      4. Regeling van gelijkstroomvermogen met hakkers
                                      5. Omzetting van gelijk- naar wisselstroom
                                          - Eénfasige invertoren
                                          - Driefasige invertoren
                                      6. EMC bij vermogenelectronische toestellen
                                           - EMC-basisbegrippen
                                           - EMC-richtlijnen voor de installateur van vermogenelektronische toestellen.

Onderwijsvorm                         Hoorcollege + labozittingen

Studiemateriaal                       Handboek elektronische vermogencontrole deel 1 en deel 2 J.Pollefliet 6de druk
                                      2004/2007

Aanvullende leermiddelen              Aanvullende teksten en powerpointpresentaties van de hoorcolleges zijn beschikbaar
                                      via http://www.khlim.be/~jelsen
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                    100




Opleidingsonderdeel                   Vermogenelektronica en toepassingen - labo
Docenten                              Jan Elsen (ElJa) / Joël Claes (ClJo)
Vakcode                               VELO
Afstudeerrichting                     2 PBA EM/AUT + EM + ONT

Doelstellingen                        Aanvullen op de doelstellingen van Vermogenelektronica en toepassingen (theorie)
                                      moet de student :
                                       - Praktische toepassingen van de vermogenelektronica kunnen aansluiten, optimaal
                                          kunnen afstellen en hierop veilig metingen kunnen uitvoeren.
                                       - De attitudes toepassen die nodig zijn voor het omgaan met
                                          sterkstroomtoepassingen.
                                       - Meetopdrachten op een efficiënte wijze tot een goed einde kunnen brengen,
                                          steeds lettend op de persoonlijke veiligheid en op de veiligheid van de installatie.

Inhoudsopgave                         1. Veilig meten bij schakelingen in de vermogenelektronica
                                      2. Eenfasige gestuurde gelijkrichting
                                      3. Eenfasige wisselstroomsturing met fase aan- en afsnijding
                                      4. Overgangsverschijnselen bij Ohms-inductieve belastingen in vermogenregelingen
                                      5. De H-Brug
                                      6. Driefasig volgestuurde thyristorbrug
                                      7. Vierkwadrantenaandrijving met thyristorbrug bij een DC-motor

Onderwijsvorm                         Labozittingen

Studiemateriaal                       Cursus "Lab Vermogenelektronica en toepassingen"

Aanvullende leermiddelen
                                      /

Beoordelingswijze

Aantal studiepunten                   4
Te behalen punten                     40

1ste zittijd                          Sem 2:     th: schriftelijk examen                          26 punten

                                                 lab: - attitude en voorbereiding, verslagen
                                                      - labo-examen tijdens de laatste labozitting 14 punten

2de zittijd                           Th: schriftelijk examen                                     26 punten

                                      Lab: schriftelijk examen tijdens het theorie-examen         14 punten
studiegids tweede opleidingsfase professionele bachelor elektromechanica                                                   101




Vermogenelektronica

Situering van het vak in        Dit opleidingsonderdeel behandelt de basiscomponenten en -schakelingen die in de
het curriculum                  vermogenelektronica gangbaar zijn. Naast de theorie wordt in de labozittingen uitgebreid
                                aandacht besteed aan de praktijk, inclusief de methodes en apparatuur die nodig zijn om
                                veilig te meten aan vermogenschakelingen.
                                Dit opleidingsonderdeel bereidt ook voor op het vak Vermogenelektronica in de derde
                                opleidingsfase, waar de hier bestudeerde basisschakelingen gebruikt worden in
                                vermogenelektronische sturingen in de aandrijf- en energietechniek.


Instroom-relatie met            Kennis van basiselektriciteit en analoge elektronica zijn onmisbaar voor dit
andere vakken                   opleidingsonderdeel. Een basiskennis rekenkundige technieken is essentieel voor het
                                oplossen van oefeningen en bepaalde begrippen uit het hoofdstuk EMC.


Relatie met het werkveld        Bij automatiseringsprojecten, gedistribueerde energieopwekking en UPS-systemen worden
                                alsmaar meer vermogensturingen toegepast waardoor een fundamentele kennis hiervan
                                onontbeerlijk is voor ingebruikname optimalisering en onderhoud van deze installaties.