Docstoc

Titel van de presentatie - PowerPoint

Document Sample
Titel van de presentatie - PowerPoint Powered By Docstoc
					  Sectie bestuurs- & politieke wetenschappen


Public health & de sociale
        investeringsstaat




                              18 mei 2009
                 Dr. Jan-Kees Helderman
            contact: j.helderman@fm.ru.nl
Opbouw van mijn betoog

• Proloog:
  – Open vraag aan Paul Frissen
  – Sociale bewegingen en hun kwesties.

• Interventie motieven:
  – Van sociale bescherming naar sociale
    investering

• Interventie strategieën
  – Ontkokeren:de wijkaanpak
 Een open vraag aan Paul Frissen



     Kan een verlichte samenleving een
 ondermijnend moreel scepticisme vermijden,
zonder daarmee terug te vallen in een autoritair
                  stelsel?

  (Hilary Putnam, 2001, “Pragmatisme een open vraag” Meppel: Boom)
Over fysieke beweging (1): van A naar B in zomaar een stad




  Ahmedabad (India): ongepland                         New York (USA): gepland


        Gebaseerd op: Cardillo, Scellato, et al, 2006; met dank aan Teun Zuiderent-Jerak
Over fysieke beweging (2)




 Parijs (France): hybride ruimtelijk patroon
      Van fysieke beweging naar sociale beweging




  Van kraakbeweging                 tot lau-thi-ngai-in-beweging

Van anarchistische beweging tot …    autoritaire stilstand.
                        Sociale bewegingen en hun kwesties




                                                       Jamie Oliver (UK)
                                                       2005: Meals on Schools
                                                       Movement
                          Martin Luther King (USA)
                          1955: civil right movement
Ellen Swallow (USA)
1890: women’s right movement

 S. Coronel 1810-1895                                        Oprah Winfrey
 Hygiënist      3-in-1 movement (Women rights, Afro-american-rights, Obesity)
Drie dilemma’s rondom Public Health


• Public Health vraagt om een nieuw paradigma.
   – Afstand nemen van het „bio-medische‟ model (Hunter, 2007)
   – Is het een multi-discipline of een interdiscipline?


• Public Health is een holistisch concept.
   – Is het integraal beleid of facet beleid (betere coördinatie tussen
     bestaande programma‟s)?


• Gezondheid is een individueel goed en een publiek goed.
   – Wat zijn de „capaciteiten‟ van de overheid als hoeder van het
     publiek belang?
VAN SOCIALE BESCHERMING
NAAR SOCIALE INVESTERING
Structuur van het betoog
• Verzorgingsstaat:
   – Complex van institutionele arrangementen die ons tegen sociale
     risico‟s beschermen.
   – Wonen, zorg, onderwijs, pensioen, etc.


• Individuele risico‟s worden sociale risico‟s:
   – Omdat wij ze moreel onacceptabel vinden
   – Omdat ze negatieve externe effecten veroorzaken
   – Omdat ze buiten de controle sfeer van het individu liggen.

• Instituties en collectieve actie
   – Om ons tegen deze risico‟s te beschermen zijn er instituties
     nodig die onze individuele keuzen reguleren en structureren
   – Maar die instituties zijn zelf ook dilemma‟s van collectieve actie
   – En verschillen van land tot land.
• Sociale risico‟s en de verzorgingsstaat
  – In het verleden: volksgezondheidsrisico‟s
  – Na WO II: verzekeringsrisico‟s tegen inkomensverlies
  – Sociaal-economisch facet beleid

• De verzorgingsstaat werd een beschermingsstaat
  – Verzorgen / verzekeren / verheffen / verbinden (WRR,
    2006)
  – Sociale stijging (VROM raad)
  – Verzekeren en investeren zijn twee zijden van dezelfde
    medaille
• Sociale risico‟s veranderen in de tijd
   – Omdat wij ze wensen te privatiseren
   – Omdat ze niet meer relevant zijn
   – Nieuwe risico‟s nemen plaats in van oude risico‟s
     (afhankelijk van gemiddeld welvaartspeil)


• De verzorgingsstaat was / is* een
  institutionele oplossing voor risico‟s die wij
  als sociale risico‟s bestempelen.

                               * Doorhalen wat niet toepassing is.
Van sociale bescherming naar sociale investering
    • Sociale beschermingsstaat:
       – Stelsel van verzorgingsarrangementen waarin sociaal-
         economische uitval overwegend ex-post financieel wordt
         gecompenseerd door inkomensoverdrachten.
       – Uitkeringsvisie & sociale verzekeringen
       – Passief en curatief


    • Sociale investeringsstaat:
       – Stelsel van verzorgingsarrangementen waarin een grotere nadruk
         ligt op maatschappelijke dienstverlening ter preventie van sociaal-
         economische uitval.
       – Maatschappelijke dienstverlening: provisies
       – Activering & preventie
Waarom een sociale investeringsstaat?
• Sociaal-economische reden:
    – We kunnen ons geen hoge sociaal-economische uitval meer
      permitteren.
    – Mede door de huidige vergrijzing en ontgroening.


• Morele reden:
    – Een hoge inactiviteitsratio is uiteindelijk onverenigbaar met de
      notie van economische zelfstandigheid en zelfredzaamheid.


• Individuele ontplooiing:
    – Het vermogen van individuen om gedurende de levensloop op
      een soepele manier verschillende maatschappelijke functies met
      elkaar te combineren.
    – Van stabiliteit en bescherming naar flexibiliteit en ontwikkeling
      (b.v. een leven lang leren)
Filosofisch fundament van bescherming
• Rawls rechtvaardigheidstheorie:
   – Afwijking van het gelijkheidsbeginsel alleen dan wanneer de
     minst bedeelden het meest profiteren;
   – Startend vanuit gelijke verdeling van hulpbronnen;
   – Als reactie op socialistische ideaal van uitkomstgelijkheid en
     paternalisme
   – Vooral van toepassing op marktuitkomsten;


• Verval van het principe:
   – Door veranderingen in sociale risicocategorieën niet langer het
     geval.
   – Eenzijdig accent op inkomen als fundamentele hulpbron.
   – Distribuendum van verdelende rechtvaardigheid onderontwikkeld
Filosofisch fundament van sociale investering
• Sen‟s capability benadering:
   –   Afstand nemen van universele hulpbronnen;
   –   Deze zijn plaats- en tijdgebonden
   –   Erkenning voor uiteenlopende individuele levensomstandigheden;
   –   Meer oog voor het distribuendum van verdelende
       rechtvaardigheid (b.v. gezondheid of vrijheid)

   – Capabilities en „functionings‟: provisies.


• Consequenties voor de postindustriële verzorgingsstaat:
   – Kansengelijkheid herijken tegen de achtergrond van nieuwe
     sociale risico‟s;
   – Van financiële compensatie naar mobiliserende ondersteuning;
   – Van generiek naar maatwerk.
Publieke gezondheid

INTERVENTIE STRATEGIEËN
civil society:
                                  Sociale beweging
                                 Vrijwillige verbanden
                 Gemeenschap
                    waarden

                                Sociale groepen




                                        Sociaal-politieke
                 Maatschappij               actoren




    Markt                                 Staat
    kapitaal                            wetgeving
                       Vier besturingsarrangementen:


                                 Collectieve handelingscapaciteiten
                                      maatschappelijke actoren

                                laag                                   hoog

                             Staat / Etatistisch                 maatschappelijk middenveld

               hoog                 Publieke statustoedeling

                                                                             Onderhandelde
 Betrokkenheid en      Command & Control                                    overeenstemming
verantwoordelijkheid         Markt / pluralisme                Gemeenschap / communitarian
  van de overheid
                laag

                       Competitie / Contract                      Solidariteit / zelf-coördinatie
Institutionele verkokering en ontkokering
• De sociale beschermingsstaat:
   – Sectorale verkokering;
   – Bestaande beleidsprogramma‟s onvoldoende ingericht op
     activering;
   – Afstemming vooral nationaal met als ijkpunt sociaal-economisch
     beleid.
   – Boedelscheiding (WRR, 2004)
   – Lokale fragmentatie


• Sociale investeringsstaat:
   –   Stimuleren van transsectorale samenwerking;
   –   Focus op de leefomgeving van mensen (buurt, school, werk);
   –   Accent op maatschappelijk ondernemen;
   –   Herijken van taken en verantwoordelijkheden van overheden en
       maatschappelijke dienstverleners.
Een gemengde besturingscontext
• Meervoudige doelstellingen;
   – Collectieve doelen / categorale doelen / maatschappelijke doelen


• Meervoudige sturingsinstrumenten;
   – Marktwerking + overheidsregulering + zelfregulering


• Meervoudig juridisch regime;
   – Publiekrechtelijk en privaatrechtelijk
   – Juridisch maatwerk


• Meer dan alleen maar overheid of markt.
   – Revitalisering van maatschappelijk middenveld
   – Flexibele institutionele inrichting.
De provisie van nieuwe publieke goederen
• Diensten die een situationeel antwoord bieden en maatwerk
  leveren.

• Die gericht zijn op het oplossen van complexe problemen,
  niet reduceerbaar tot één dienst, één type dienstverlener of
  één sociale groep.
• Dus ook niet tot één sector.

• Die bij uitstek relationeel en contextueel georganiseerd
  moeten worden.
• Meerdere dienstverleners, werkzaam binnen verschillende
  institutionele regimes
Publieke gezondheid

TWEE VOORBEELDEN
Basisschool De Akker: de ‘sportieve’ school
Wijk aanpak: Rivierenwijk, Deventer
Rivierenwijk Deventer (krachtwijk)
• Kansrijke wijk
•   Bewoners worden in staat gesteld hun maatschappelijke positie te verbeteren. Door
    huishoudens intensief te benaderen, met hulp van huisbezoeken, worden
    probleemsituaties en overlast beperkt.


• Opgroeiende wijk
•   Kinderen krijgen de kans om in de eigen wijk naar school te gaan. Zij én hun ouders zijn
    tevreden over de speelvoorzieningen en het activiteitenaanbod in de wijk.


• Levensloopgeschikte wijk
•   Rivierenwijk wordt een aantrekkelijke, vitale wijk met een servicezone, waar bewoners zo
    lang mogelijk zelfstandig in hun eigen woning en woonomgeving kunnen blijven wonen.
    Welzijn- en zorgdiensten zijn dichtbij of zelfs aan huis verkrijgbaar.


• Actieve wijk
•   De werkloosheid in de wijk daalt door werk en werklocaties aan te bieden. Verschillende
    uitvoerders van werk beschouwen we dan ook als werkgever.
Rivierenwijk: een gezonde wijk

Gezonde wijk

De gezondheid van de bewoners staat voorop. We bieden activiteiten aan die de gezondheid verbeteren
of beschermen.

Daarbij kijken we naar leefstijl én leefomgeving. (maatwerk)

In dit programma worden bewoners gestimuleerd meer invloed te krijgen op hun omgeving en daarmee
ook op hun eigen gezondheid. (activering)

Dit maken we mogelijk met voldoende wijkvoorzieningen, een passend activiteitenaanbod, „Rivierenwijk
beweegt‟ en sportveldjes in de wijk. (voorzieningen realiseren)
Publieke gezondheid

CONCLUSIES
 De Agenda

• De bestaande onderzoeksagenda:
   √ In hoeverre draagt slechte gezondheid bij aan sociaal-
     economische uitval en sociale uitsluiting?
   √ Wat kan goede gezondheid bijdragen aan het voorkomen van
     sociaal-economische uitval en sociale binding.
   ─ Disaggegreren naar lokaal en buurtniveau


• Een bestuurskundig amendement

   – Welke determinanten van gezondheid zijn beleidsgevoelig?
   – Welke provisies of functies dragen bij aan een betere
     gezondheid?
   – Wie zouden voor wat verantwoordelijkheid kunnen of moeten
     nemen / krijgen?
   – Gebruik zoveel mogelijk de bestaande instituties / organisaties.
Drie dilemma’s rondom Public Health


• Vraagt Public Health om een nieuw paradigma?
   – Zoek aansluiting bij bestaande paradigma‟s als de sociale
     investeringsstaat.


• Is Public Health een te holistisch concept?
   – Zoek naar een betere coördinatie tussen programma‟s.


• Gezondheid is een individueel goed en een publiek goed.
   – Maar om gezondheid te kunnen bevorderen zijn er voorzieningen
     en diensten nodig die een semi-collectief karakter hebben.
   – Investeer in de fysieke en sociale infrastructuur die nodig is ter
     bevordering van gezondheid
Tot slot:



Kan een verlichte samenleving een
ondermijnend moreel scepticisme vermijden,
zonder daarmee terug te vallen in een autoritair
stelsel?

				
DOCUMENT INFO