agenda setting 01 - medialne - veille - Chomikuj by hcj

VIEWS: 6 PAGES: 10

									           agenda setting 01.doc
            (100 KB) Pobierz na dysk




PODSTAWOWE ZAGADNIENIA TEORII AGENDA
              SETTING




                                                Autorzy:
                                            KAROLINA BĘC
                                         TOMASZ KLEINERT
                                       EDYTA KWIATKOWSKA
                                       MAGDALENA LEWICKA
                                                                                        ARTUR LITWIN


                                             1. WSTĘP
             W XX wieku miał miejsce niezwykły rozwój mediów służących ludziom do komunikacji
 masowej. Mass media stały się nieodłączną częścią współczesnej rzeczywistości. Przewijając się przez
  życie każdej jednostki i określonych społeczności wywierają na nie znaczny wpływ, organizując ich
życie, a także prowadzą do powstawania zmian w sferze intelektualnej, emocjonalnej i społecznej. Można
     spotkać się z wieloma definicjami pojęcia mass media. Jedną z nich, na pewno jedną z bardziej
  przejrzystych, jest definicja przedstawiona przez Encyklopedię Powszechną PWN, która przedstawia
 mass media „jako urządzenia, instytucje, za pomocą, których kieruje się pewne treści do bardzo licznej i
   zróżnicowanej publiczności. Zalicza się do nich przede wszystkim wysoko nakładową prasę, radio,
  telewizję, fonografię, szeroko rozpowszechnione filmy i wideokasety, a od niedawna także Internet i
                                        coraz nowsze technologie.”
          Mass media, dziś określane mianem pierwszej władzy, w czasach współczesnych przeżywają
   niezwykle dynamiczny rozwój, stając się nieodłącznym elementem naszej codzienności. W swoim
obszernym funkcjonowaniu media są nie tylko przekazem różnorakiego dobra, kierowanego do jednostki
  i społeczeństwa, ale mogą stać się także czynnikiem upowszechniającym zło. Środki te w znacznym
     stopniu kształtują obyczajowość, dlatego tak ważne jest to co dociera stamtąd do społeczeństwa.
            W wyniku rozwoju metod badawczych dziedziny komunikowania doszło do wykształcenia
fachowej terminologii, w której zawarte są liczne koncepcje, nurty oraz modele. Na jej podstawie została
  stworzona na przełomie lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX wieku przez McCombsa i Show
   teoria stanowiąca próbę odpowiedzi na nurtujące ogół pytania, dotyczące powodów eksponowania i
 pomijania przez media jednych tematów na rzecz drugich, zwana również „ustaleniem porządku dnia”,
lub „hipotezą porządku dziennego”. Pojmowana też jako zdolność kształtowania przez środki masowego
 przekazu hierarchii wydarzeń w świadomości indywidualnego odbiorcy i opinii publicznej, głosząca, ze
środki masowego przekazu wywierają istotny wpływ nie tyle na ludzkie opinie ile na kierunki myślenia.

                          2. TWÓRCY TEORII „AGENDA SETTING”

     Maxwell E. McCombs i Donald L. Shaw postanowili sprawdzić, jaki związek zachodzi między
programami politycznymi wysuwanymi przez poszczególne ugrupowania, a listą zagadnień proponowaną
 przez środki masowego przekazu, i co z tego wynika dla wyborców. Po pierwsze rzeczywiście okazało
     się, że różne stacje radiowe i telewizyjne, a także wydawcy gazet, arbitralnie ustalają listy tzw.
  najważniejszych problemów, które stają się wiodącymi tematami podejmowanymi podczas kampanii.
   Najciekawsze jednak okazało się to, że np. podczas wyborów prezydenckich w USA w 1968 roku,
korelacja między tym, co wyborcy uznali za najważniejsze, a tym, co prezentowały media wyniosła 0,97.
   Oznacza to, że niemal w 100 procentach opinie odbiorców były zgodne z treściami poruszanymi w
środkach masowego przekazu. Chociaż kandydaci starali się zaakcentować inne problemy niż te, które za
 ważne uznały media, to i tak wyborcy przede wszystkim zauważyli te medialne. Co więcej, narzucenie
  określonych tematów przez dziennikarzy spowodowało, że wyborcy poświęcali swoją uwagę nie tyle
poszczególnym kandydatom (ci wszak mieli różne rzeczy do powiedzenia), ile całej kampanii wyborczej,
     ocenianej w perspektywie medialnego klucza. Takie wyniki badań okazały się w pełni zgodne z
                          omówioną już wcześniej koncepcją współzawodnictwa.

  Jednym słowem to media, a ściślej dziennikarze, mają zasadniczy wpływ na uwydatnienie pewnych
  zagadnień społecznych, politycznych czy ekonomiczno-gospodarczych. Tym samym mają znacznie
  większą szansę na modyfikowanie postaw wyborców wobec kandydatów i ich programów, niż sami
kandydaci. I jeszcze jedno. Formalnym czynnikiem, który – najczęściej poza świadomością odbiorców –
  pozwala im zorientować się, co do wagi poruszanej problematyki jest kolejność, częstość i długość
                                       prezentacji medialnych.

 Z integracyjną funkcją komunikowania masowego ściśle wiążą teorie odnoszące się do wpływu mediów
 na świadomość, postawy i zachowania ich odbiorców a pośrednio całego społeczeństwa, w którym owe
media funkcjonują. Do tych teorii należą z jednej strony teorie wyjaśniające, jakie mechanizmy sprzyjają
pozytywnie ocenianemu oddziaływaniu mediów, z drugiego zaś teorie tłumaczące ich niepożądaną rolę w
      hamowaniu procesów integracji społecznej. Pierwszą grupę teorii reprezentuje min. koncepcja
     wskaźników kulturalnych George`a Gerbnera, nazywana też teorią kultywacji; hipoteza porządku
     dziennego McCombs , Show; zwana także hipotezą tematyzacji agenda setting, oraz teoria spirali
        milczenia Elisabeth Noelle-Neumann, grupę drugą współtworzą teorie skupiające uwagę na
mechanizmach wspierających indywidualizację, dyferencjację, fragmentalizację, a więc służących raczej
    dezintegracji niż integracji społeczności jak koncepcja kodu ograniczonego Basila Bernsteina czy
 hipoteza luki wiedzy Phillipa J Tichenora, która bywa też nazywana luką informacji lub luką w dostępie
                                               do informacji.

 Hipoteza co do układania przez media porządku dnia dziennego rozmów i myśli swoich odbiorców a
 pośrednio całej społeczności w której te media funkcjonują sformułowana została na początku lat 70.,
  ubiegłego wieku. Zdaniem jej twórców, żeby zacytować Maxwella E McCombsa: „Chociaż media
masowe mogą wywierać niewielki wpływ na kierunek i intensywność postaw, formułuje się hipotezę, że
  to media ustalają porządek dzienny każdej kampanii politycznej, wpływając na wyrazistość postaw
wobec kwestii politycznych.” A samo ustalenie porządku dziennego rozumie się jako Zdolność mediów
  masowych do ustalania przez podkreślenie tematów w aktualnych serwisach a także przez częstość
  publikacji, ich lokalizację i ekspozycję- które tematy w społeczeństwie uznawane są za szczególnie
                                                  ważne.

Podsumowując swoje badania, McCombs i Shaw dodają, że im większe jest zainteresowanie odbiorców
 przekazem medialnym (powodowane np. jego atrakcyjnością) i im mniejsza jest ich wiedza dotycząca
 problematyki poruszanej podczas kampanii (np. w wyniku podejmowania tematów, które są obce lub
   niezrozumiałe dla przeciętnego odbiorcy), tym większy jest wpływ mediów na opinie wyborców.
 Maxwell McCombs, Esteban López-Escobar i Juan Pablo Llamas[7], na podstawie wnikliwej analizy
  doniesień medialnych i wyników wyborów parlamentarnych w Hiszpanii w 1996 roku, potwierdzili
 wszystkie omówione dotychczas efekty. Refleksja nad nimi jednoznacznie prowadzi do następującego
  wniosku: komitety wyborcze powinny przystępować do kampanii z bardzo elastycznym programem.
 Jednocześnie w trakcie rozwijającej się kampanii powinny na bieżąco wychwytywać te tematy, które
             sugerują media i dopiero wokół nich budować własne programy wyborcze.

Udział mediów w modyfikowaniu postaw i opinii wyborców podczas kampanii może również polegać na
  torowaniu pewnych treści, które nie odnoszą się bezpośrednio do kampanii. Rzecz opiera się na tzw.
heurystyce dostępności. Jeśli np. telewizyjne programy informacyjne, obok relacji z przebiegu kampanii,
najczęściej podają wiadomości dotyczące – powiedzmy – stanu uzbrojenia polskiej armii, to w kampanii
 wyborczej kandydat może być oceniany w tym właśnie kontekście. Media mogą więc podkreślać jakiś,
  niezależny od wyborów, temat i niechcący (a może czasem nawet i chcący) stanie się on pryzmatem,
                    przez który będą oceniani kandydaci biorący udział w kampanii.
    3. POWODY RÓŻNICOWANIA W PRZEDSTAWIANIU TYCH SAMYCH TEMATÓW PRZEZ MEDIA

          Media, choć jako środki masowego przekazu charakteryzują się wieloma cechami wspólnymi
  posiadają wiele różnic wewnętrznych. Na przykład radio nie angażuje przecież jak ma to w zwyczaju
    telewizja, zmysłów wzroku i słuchu za razem. Jeszcze inaczej rzecz się ma z prasą, choć pozornie
powyższe publikatory powinny być w swym założeniu bezstronne i obiektywne. Okazuje się jednak, że w
   dużej mierze są one zarówno stronnicze jak i subiektywne. Najlepiej ukazuje to przedstawienie tego
samego wydarzenia przez różne media. Mimo że informacja powinna być ta sama często jej odbiór różni
        się, a opinie dziennikarzy odbiegają od siebie a czasem nawet wykluczają się wzajemnie.

Mass media różnicują sposób przedstawiania tych samych treści co uzależnione jest od kilku czynników,
                                            w tym m.in.:

              - profilu danej redakcji - na rynku występują różnorakie media tematyczne

    - ze zorientowania poszczególnych mediów na potencjalnych odbiorców, którym pragnie się
    przekazać zdobyte informacje. W tym celu zbiera się dane, przetwarza a czasem nimi manipuluje

  - sympatie i powiązania polityczne - dziennikarze w swej pracy ustosunkowują się do najbardziej
istotnych, lecz nie zawsze do końca ustalonych i wyraziście wyartykułowanych interesów politycznych,
partii, gabinetów rządzących i grup wpływu politycznego. A zatem oddziaływają na nasze zachowania i
                            opinie nie zawsze dysponując pełną informacją.

   - mecenat finansowy i powiązania kapitałowe - należy pamiętać, że dla funkcjonowania mediów
niezbędne są duże nakłady finansowe. Media niezależne (finansowo) wydają się w Polsce nie mieć racji
                                               bytu.

       To system polityczny warunkuje działanie struktur finansowych, gospodarczych, ekonomicznych.
   Te przecież wywierają ogromny wpływ na różnicowanie tych samych tematów w poszczególnych
mediach. To system polityczny określa byt mediów, ustalając normy prawne, w praktyce decyduje o roli i
                                           funkcji mediów.




        4. ZDOLNOŚĆ MEDIÓW DO HIERARCHICZNEJ STRUKTURY INFORMACJI PRZEKAZYWANYCH
                                      PUBLICZNOŚCI


            Teoria agenda setting pokazuje nam, że media tworzą hierarchiczną strukturę informacji
   przekazywanych szerszej publiczności, a co najistotniejsze nie istnieje żadna obiektywna metoda
pozwalająca na wartościowanie informacji. Wszystko zależy od wewnętrznych standardów redakcyjnych.
           O wyborze sposobu hierarchii informacji decyduje to, kim jest odbiorca danego przekazu. W
   każdej redakcji są zatrudnieni ludzie, którzy decydują, jaki materiał ujrzy światło dzienne – gate
 keeperzy. Powinni oni dobrze znać potrzeby i gusta odbiorców. Gate keeperzy analizują treść i formę
  przekazów, które docierają do odbiorcy ze źródła. Mimo powyższych spostrzeżeń, badacze tacy jak
Semetko, Blumer i Weaver negują prawdę o ustalaniu przez media priorytetowości informacji. Według
    nich nie da się jednoznacznie wykazać, iż media ustalają hierarchię ważności spraw. Za powody
   powyższych opinii uznaje się to, że analizując co media selekcjonują, pomijają kwestię tego, jak
dokonują wyboru informacji. Wynika z tego, że proces hierarchii jest bezpośrednio połączony z selekcją
                                 wiadomości dokonywaną w mediach.

        Prawdą jest, że media wykazują zdolność do hierarchicznej struktury informacji przekazywanej
publiczności, ale prawdą jest także, że hierarchia ta związana jest bezpośrednio z rodzajem medium i z
  określeniem odbiorcy, do jakiego adresowany jest przekaz. Należy zwrócić uwagę na różnorodność
      mediów istniejących w dzisiejszym świecie. Stanowi to ważny element oceny całego systemu
medialnego, im bardziej zróżnicowany tym lepiej. Wszelkiego rodzaju media powinny stosować się do
   zaleceń, które sprawią, że hierarchia informacji przekazywanej publiczności będzie miała sens. W
                               zaleceniach tych McQuail[1] stwierdza, iż:
 - media powinny odzwierciedlać w swej strukturze i treściach różne trendy społeczne i ekonomiczne;
    - media powinny oferować zbliżone równe szanse dostępu dla głosów mniejszości, które tworzą
                                              społeczeństwo;
    - media powinny służyć jako forum dla różnych stanowisk i punktu widzenia w społeczeństwie;
            -    media powinny przedstawiać istotne oferty treści, które odpowiadają potrzebą i
                                           zainteresowaniom odbiorcy;

  Nie można mówić o kompletnej hierarchii informacji, jeżeli nie rozważymy, do kogo dane przekazy
   docierają i jak są odbierane. Oczywiste jest, że wiedza o odbiorcach jest niezbędna dla organizacji
 medialnych. Badanie zasięgu i składu odbiorców jest także potrzebne do oceny skutków społecznych i
      skali wpływu mediów. Dodatkowe utrudnienie dla ustalenia hierarchii mediów stanowi brak
bezpośredniego kontaktu z odbiorcami. Dlatego też można wysunąć tezę, że nowe media będą starały się
                   sprowadzić komunikowanie masowe do poziomu interpersonalnego.
             Media powinny kierować się następującymi kryteriami przy przedstawianiu informacji:
               obraz – czytelny, jasny, zweryfikowany, bogaty w informacje z kraju i ze świata
         informacja – obiektywna, dokładna, uczciwa, zgodna z faktami, wiarygodna, oddzielająca
                            fakty od opinii; a także – zróżnicowana, bezstronna, klarowna.
  5. POWODY EKSPONOWANIA I POWODY POMIJANIA PRZEZ MEDIA NIEKTÓRYCH WYDARZEŃ
                                          PRZEZ MEDIA
   Czy media kreują rzeczywistość i z góry narzucają nam pewnie tok myślenia o pewnych sprawach?
 Dlaczego masowe media niektóre fakty pomijają a niektóre nadmiernie eksponują? Co jest powodem
           różnic w przedstawianiu przez radio telewizje lub gazetę tego samego tematu?

    Masowe media dzięki swojej mocy przekazu, rozpowszechnieniu i sile perswazji potrafią pobudzić
 społeczne oczekiwania oraz próbują zaspokoić nasze potrzeby zdobycia informacji, rozrywki itp. Ich
   potęga rosła w miarę lat przez co budowały grunt, zaufanie, sprzyjające większym osiągnięciom.
Badacze tacy jak DeFleur i Dennis przyczynili się do powstania założenia teorii oczekiwań społecznych:

              - różne rodzaje treści medialnych ukazują społeczne działanie i życie grupowe;
  - przedstawienia stanowią reprezentację rzeczywistości, które odzwierciedlają, lepiej lub gorzej naturę
                                        wielu grup w społeczeństwie;
- jednostki, które poznają te portrety uzyskują wzory norm, ról, rang i środków kontroli społecznej, które
                                  istnieją w różnych działających grupach;
- poznanie portretów konkretnych grup prowadzi do incydentalnego uczenia się wzorów zachowań, które
             są oczekiwane, gdy jednostka znajdzie się w środowisku członków danej grupy;
     - wyuczone oczekiwania dotyczące właściwego zachowania dla siebie i innych służą często jako
sterowniki działania w sytuacjach, gdy jednostka napotyka lub próbuje zrozumieć takie grupy w realnym
                                                    życiu

          Media pomijają niektóre, często dość ważne tematy by móc udostępnić inne, bardziej wygodne i
 sprzyjające danemu medium. Czasem jedno wydarzenie może być przedstawione przez dane medium w
   zupełnie innym świetle. By zbudować swój autorytet medium przedstawia dane wydarzenie w sposób
      przyciągający jak największą liczbę osób, czasem nawet kosztem zniszczenia reputacji rożnych
jednostek. Mówi się , że media są bezwzględne, wyciągną wszystko na światło dzienne, by tylko uzyskać
       nowych odbiorców. Agenda setting ,czyli zdolność do organizowania i porządkowania świata
    zewnętrznego w umysłach odbiorców ,warunkuje eksponowanie i pomijanie przez media różnych
                                          wydarzeń. Wpływają na to:
     siła systemu partyjnego - im silniejszy system tym mniejszy wpływ dziennikarzy i polityków na
                                       kreowanie obrazu rzeczywistości
  opozycja między publicznymi a komercyjnymi mediami - hierarchie spraw politycznych w mediach
  komercyjnych ustalają głównie dziennikarze, w przeciwieństwie do mediów publicznych wpływ partii
        jest tu mniejszy. Jest to konsekwencją silnych powiązań świata mediów ze światem polityki.
     stopień zaawansowania walki mediów o odbiorcę - im media bardziej między sobą konkurują o
   odbiorcę, tym bardziej koncentrują się na publiczności, a mniej uwagi zwracają na jakość tworzonych
 przez siebie klasyfikacji spraw publicznych. Przykład może stanowić telewizja publiczna, która w walce
 o odbiorcę zbagatelizowała charakter misyjny, skupiając się jedynie na wykresach oglądalności, a co za
          tym idzie zmodyfikowała ofertę programową upodabniając ją do propozycji konkurencji.
   W dobie obecnej nie tylko media komercyjne zwróciły się w stronę najniższego progu umasowienia,
 lecz także publiczne. Należy pamiętać, że media masowe jak sama nazwa wskazuje skierowane są do
 odbiorcy masowego a więc publiczność elitarna, stanowiąca niewielki odsetek społeczeństwa została
    wyeliminowana. Rola nadawcy uległa zmianie. Celem komunikatorów masowych stało się obok
  dostarczania informacji poszukiwanie sensacji i dostarczanie rozrywek tak zwanych, „michałków”.




       6. WYDAWCY PRASY I PROGRAMÓW INFORMACYJNYCH JAKO „GATE KEEPERÓW”
 Środki masowego przekazu nie bez powodu są nazywane czwartą władzą. To do nich należy
         obecnie "rząd dusz" a dziennikarze i redaktorzy zdają sobie z tego sprawę.
                 Kluczowymnarzędziem tej władzy jest tzw. gatekeeping.

        Przedmiotem badań nad selekcją informacji stały się sposoby kontrolowania treści
przekazywanych przez media. Już w 1947 roku Kurt Lewin przedstawił model, zwany modelem
topologicznym Wskazuje, że przepływ informacji w procesie komunikowania masowego nigdy
    nie jest całkowity i równomierny. Jest regulowany przez bariery (gates), które kontrolują
jednostki, lub instytucje zwane klucznikami (gatekeepers). Gatekeeperzy są na stale wpisani do
   struktury mediów, są to redaktorzy prowadzący, redaktorzy naczelni gazet, czy programów
   informacyjnych, producenci, właściciele mediów. Pytania badawcze, które należy postawić
  analizując komunikację z udziałem gatekeeperów będą brzmiały: Kim jest gatekeeper? Jakie
                      informacje przepuszcza? Jakie informacje zatrzymuje?

Gatekeeper decydując o tym, jakie informacje opublikować, a jakie nie - ma ogromny wpływ na
 to, jak przedmiot danej informacji będzie postrzegany przez odbiorców, a nawet czy w ogóle
dana informacja dotrze do czytelników, widzów, czy słuchaczy. Tekst w gazecie, wiadomość w
 serwisie, może znaleźć się na czołówce albo wewnątrz numeru na 5 lub 6 kolumnie w formie
                                          wzmianki.

    Decyzja prowadzącego wydanie gatekeepera może mieć motywy: społeczne, ideowo-
 polityczne, komercyjne lub techniczno warsztatowe i zwykle nie ma nic wspólnego z zasadą
                                    wartości informacji.
    Korupcja w mediach pojawia się wtedy, gdy ktoś usiłuje wpłynąć na ten proces poprzez
przekazanie jakiejś korzyści majątkowej dla gatekeepera. Tak pojawiło się fatalne dla polskiego
 świata mediów i unikalne w skali europejskiej zjawisko kryptoreklamy, które dławi nie tylko
                       krajowy sektor public relations, ale i same media.

Doskonałym przykładem na selekcję informacji stanowią też gazety korzystające z usług agencji
 prasowych. Jest oczywiste, że nie każda z nich zostanie umieszczona w najbliższym wydaniu
 czy w następnym. Nie każda też stanie się obszernym artykułem, bo może jedynie być krótką
 notką. Co zatem decyduje o tym, że jedne informacje trafiają na "czołówkę", a inne lądują w
koszu? Według badaczy najpierw bierze się pod uwagę charakter wydawanego pisma, wielkość
   (w przypadku telewizji czy radia -długość trwania programu lub audycji), a zaraz potem
  upodobania odbiorców. Bo to oni mają największy wpływ na informacje, to oni decydują, o
          czym chcą usłyszeć, co chcą wiedzieć, a co pominąć, uznać za nieważne.

     I to dzięki odbiorcom tak naprawdę media mają szansę istnieć. Choć z drugiej strony,
   wiadomością jest to, co zrobią z niej ludzie prasy, a więc nie da się ukryć, że dziennikarze
                       kształtują obraz nie tylko świata, ale i nas samych.


                               7. MODEL PROCESU AGENDA SETTING

        Ostateczny model procesu stworzyli w 1977 roku McCombs i Show, prezentując go jako kilku
 etapową całość, stanowiącą podstawę teorii agenda setting. Pierwszym etapem procesu są wydarzenia
 autentyczne, czyli sprawy. Stwarzają one nieograniczone możliwości pola działania dla dziennikarza.
                         Pewne fakty w sposób naturalny stają się „newsami”

            Kolejnym etapem jest selekcja, czyli wybór newsów. To presja wydawców sprawia, iż
  dziennikarz dobiera materiały pod kontem ich poprawności. W przygotowywaniu newsów dominuje
                   uniwersalność i silna pozycja dziennikarskich norm i standardów.

       Trzeci etap procesu stanowi, odgrywający bardzo ważną rolę rodzaj medium informacyjnego. Za
  przykład może służyć oddziaływanie telewizji na widzów, silne, lecz krótkotrwałe, prasa natomiast
      wywiera wpływ na opinie czytelników wolniej, ale za to efekty jej działań są długotrwałe.

          Następnym etapem jest rodzaj historii. Kształtuje on bezpośrednio charakter przekazywanej
informacji. Ważne wydaje się to, iż sposób prezentacji i umiejscowienie rzutują bezpośrednio na wartość
                                                historii.

            Stopień emfazy to kolejny z etapów. Decyduje on o częstotliwości przekazywania danej
                                        informacji odbiorcom.

       Całość procesu warunkują odbiorcy środków masowego przekazu. Ich zainteresowania i wiedza
     wywołują potrzebę orientacji. Aby tę potrzebę zaspokoić publiczność ma do dyspozycji dwie
     ewentualności: albo zwraca się w stronę masmediów, albo kładzie większy nacisk na stosunki
                                           interpersonalne.

        Wiedza społeczna, jako kolejny etap procesu jest uwarunkowana przez stopień emfazy i sposób
                         zaspokajania potrzeby orientacji przez odbiorców.
                                Ostatni etap to zachowanie społeczne.




                     MODEL PROCESU AGENDA SETTING             [2]

          NADAWCA                                                ODBIORCA



       Wydarzenia/sprawy




Wybór „newsów” według standardów
         dziennikarskich

               ...

                                    Plik z chomika:

                                           veille

                            Inne pliki z tego folderu:

                                 rola mass-mediów.doc (76 KB)
                                 agenda setting 01.doc (100 KB)
                                  agenda setting 02.doc (23 KB)
                               gatunki dziennikarskie.doc (77 KB)
   historia internetu.docx (20 KB)

Inne foldery tego chomika:

                 antropologia
                   ekonomia
                    filozofia
                   grafologia
                historia i prawo

								
To top