Docstoc

Jakob Ludwig Felix Mendelssohn _1809-1847_

Document Sample
Jakob Ludwig Felix Mendelssohn _1809-1847_ Powered By Docstoc
					Jakob Ludwig Felix Mendelssohn (1809-1847)

Felix Mendelssohn was zo iemand waar iedereen dol op was. Hij was vrolijk en charmant,
waardoor hij overal vrienden maakte.
Zelfs z'n naam betekent 'gelukkig', of 'fortuinlijk'. Hij werd in 1809 in Hamburg geboren, als
zoon van 'n rijke bankier.
De vier kinderen hadden alles wat ze wilden. Ze kregen thuis privé-les en waren allemaal erg
slim.
De tekeningen van Felix waren veelbelovend maar dat hij muzikaal was, zag z'n moeder toen
ze hem vanaf z'n vierde pianoles gaf.
Ze stuurde hem naar de Sing-academie in Berlijn.
Hij studeerde viool, harmonieleeren contrapunt bij Karl Zelter. Die wist precies hoe je 'n kind
van negen moet stimuleren. dat 'n genialiteit aan de dag legt dat lijkt op dat van Mozart.
Toen Felix eenmaal met componeren begon, was hij niet te stuiten. Op z'n elfde jaar schreef
hij 50 stukken.
Om de zondag huurden z'n ouders een orkest, voor 'n middag met muziek geschreven en
gedirigeerd door hun zoon.
Dat was een van de voordelen van hun rijkdom.
Zo gauw Felix 'n compositie af had, werd hij uitgevoerd. Daardoor ook kon hij hem tot in de
perfectie herschrijven.
Dat bleef hij altijd heel gedisciplineerd doen, vooral bij z'n latere werk.
Op z'n zestiende componeerde hij het ongelooflijke Strijkoctet een briljant stuk kamermuziek.
Al gauw volgde de Ouverture Ein Sommernachtstraum waaruit blijkt dat hij de romantische
orkestratie prima beheerste. Het werk zit goed in elkaar.
Jammer dat hij niet meer voor de komische opera heeft geschreven. Hij had 'n groot gevoel
voor humor. Maar we zijn blij met wat we hebben.
We waren slechter af zonder het Vioolconcert, de Hebriden-ouverture of de Italiaanse
symfonie.
Felix Mendelssohn reisde graag. Hij heeft tijdens z'n leven alle belangrijke plaatsen van
Europa bezocht.
Vooral z'n eerste bezoek aan Italië is van grote invloed geweest. Dat was in 1830. Toen hij er
aankwam, schreef hij:
Eindelijk: Italië, en ik koester me erin.
Mendelssohn genoot met volle teugen van Italië. Hij schreef: Als ik 's ochtends binnenkom,
dansen de zonnestralen op m'n ontbijt en dan voel ik me geweldig. En dat gevoel klinkt door
in de heldere tonen van z'n Symfonie.
In de muziek wordt niet geprobeerd om Italië letterlijk weer te geven. Maar de schoonheid
van 't land was wel 'n grote bron van inspiratie. Mendelssohn brengt z'n passie voor Italië over
met melodieuze blaasinstrumenten die z'n bewondering voor 't land uitzingen.
Mendelssohn deed drie jaar over de symfonie. Hij voltooide 'm uiteindelijk in Berlijn, in
1833.
Het tweede deel van de Italiaanse symfonie, is 'n meesterlijke constructie.
Het ontleent z'n succes aan 't steeds maar doorgaande ritme. De klarinet brengt lichtheid in 'n
kort, contrasterend tussenspel maar uiteindelijk keert 't stuk weer terug naar 't stemmige
marsritme.
Beweging is 'n terugkerend thema in 't werk van Mendelssohn. Hier is 't het constante ritme
van de strijkers, dat 't stuk naar 'n ritmische finale zal voeren.
Samen met de concerten van Brahms, Vivaldi en Bruch werd 't Vioolconcert in E een van de
populairste stukken van 't orkestrepertoire. De mooie, rusteloze melodie van 't schitterende
begin heeft vast iets te maken met de vele reizen van Mendelssohn.
De levendige orkestbegeleiding laat de tijdloze schoonheid van de vioolsolo goed tot haar
recht komen.
Mendelssohn werd bij z'n eerste bezoek aan Engeland in 1829 op slag verliefd. Volgens hem
werd er meer geleefd dan in Berlijn. Ik bevind me hier in één grote,
wervelende maalstroom, zei hij.
Londen was onder de indruk van z'n muzikaliteit van de charme van z'n optredens en de
elegantie van z'n muziek.
Al gauw was Mendelssohn de lievelingscomponist van Engeland.
In de jaren daarop werd hij één van de lievelingen van de hele wereld. Het Vioolconcert in E
heeft daarbij een belangrijke rol gespeeld. Het concert heeft lange tijd gerijpt. Het
componeren heeft minstens vijf jaar in beslag genomen. In 1844 had Mendelssohn 't af.
Mendelssohn is niet alleen van belang vanwege z'n eigen muziek maar ook voor wat hij heeft
gedaan voor de muziek van Bach.
Door 't enthousiasme van Mendelssohn voor Bach kunnen wij nu van de Matthëus Passion
genieten.
Mendelssohn kreeg die muziek van z'n moeder en voerde die uit in 1829. Het was 'n groot
succes.
100 jaar nadat hij was geschreven, kwam de Matthëus tot leven. Zo heeft Mendelssohn dit
stuk van Bach gered.
Toen ging hij naar Schotland, naar Staffa. Daar componeerde hij een ontroerend thema: de
beginmelodie van de Hebriden-ouverture.
De Vliegende Hollander lijkt er niks bij.
Dit is 't openingsthema van de beroemde Hebriden-ouverture.
Mendelssohn's reis naar Schotland leverde zowel dit prachtige werk op als de beroemde
Schotse symfonie.
Hij werd geïnspireerd door 'n bezoek aan Fingal's Grot op de Hebriden.
Het rusteloze thema van zes tonen, als 't geluid van de golven kwam ter plekke bij hem op
toen hij de grot bekeek.
De ouverture is eenvoudig, maar krachtig.
De variaties zijn uniek en vindingrijk. De toonsoortwisselingen, herhalingen en 't trage ritme
roepen 't beeld op van de eindeloze beweging van de zee bij Fingal's Grot.
Dankzij de internationale invloed van Walter Scott was Schotlands grillige geschiedenis
algemeen bekend in 19e eeuws Europa.
Vooral 't romantische beeld van de ongelijke strijd van de Jacobieten tegen de Engelsen was
erg populair.
Voor Mendelssohn, de romantische componist bij uitstek was dit trieste verhaal
onweerstaanbaar.
En zo ontstond dit buitengewone meesterwerk. Tussen 1830 en 1842 componeerde
Mendelssohn dit schitterende stuk geïnspireerd door Schotlands verstilde natuur.
In dit knap georkestreerde stuk toont hij z'n waardering voor Schotland en probeert hij de
geheimen van 't land te onthullen.
In 1842 was hij al zo bekend dat hij met koningin Victoria en prins Albert mocht
kennismaken. Hij vroeg Victoria of hij de Schotse symfonie aan haar mocht opdragen. Ze
stemde maar al te graag toe.
Over 't land schreef Mendelssohn: Als God landschappen gaat schilderen, krijg je 'n vreemd
soort schoonheid. Alles lijkt zo streng, zo robuust.
Anders dan Chopin hield Mendelssohn niet van volksmuziek.
Hij gebruikt dan ook geen motieven uit Schotse liedjes hoewel 't opgewekte ritme van de
violen en 't vrolijke klarinetthema wel heel Schots aandoen.
Z'n bezoek aan de kapel van Mary, Queen of Scots, maakte indruk op hem. Later verklaarde
hij: Ik geloof dat ik in die kapel 't begin van m'n Schotse symfonie heb gevonden.
Op z'n reizen verder naar 't noorden raakte hij steeds meer in de ban van de ongerepte, woeste
hooglanden.
Die weerbarstige, desolate schoonheid wordt weerspiegeld in 't beroemde tweede deel.
Na Engeland kwam Italië. Daar schreef en herschreef hij.
Toen door naar Zwitserland, Duitsland en Parijs. Daar was iedereen: Balzac, Victor Hugo,
George Sand, Berlioz, Rossini, Liszt, Chopin.
Maar hun gezelschap liet Mendelssohn koud.
En z'n nieuwe symfonie, die daar werd uitgevoerd, werd slecht ontvangen. Dus ging hij terug
naar Engeland, daar was hij welkom en uiteindelijk Berlijn.
Daar dirigeerde hij het Gewandhausorkest van Leipzig. Daar leidde hij voor 't eerst de
Symfonie in C-majeur van Schubert. Daarnaast componeerde hij.
Na de dood van z'n vader schreef hij z'n Oratorium.
Maar ook ontmoette hij Cécile Jean-Renaud, met wie hij in 1837 trouwde. Het was 'n goed
huwelijk, met vier kinderen.
Hij hoefde niet te werken, maar toch, hij dirigeerde, componeerde en gaf les. Daardoor ging
z'n gezondheid achteruit.
De muziek was voor hem belangrijker dan z'n welzijn.
In 1842 schreef Mendelssohn de Bruiloftsmars als onderdeel van de toneelmuziek voor Ein
Sommernachtstraum.
Het is 'n hit geworden die op bruiloften over de hele wereld wordt gedraaid.
De verheven melodie maakt plaats voor 'n mooi, troostrijk tweede deel. Dan komen de
harmonieën terug die synoniem zijn geworden met de binnenkomst van de bruid.
Het is mooi dat de meest gevierde componist van de romantische periode zo'n toepasselijke
lofzang heeft geschreven.
Mendelssohn had 'n uitzonderlijk goed huwelijk, voor 'n kunstenaar. Daarom is 't extra
toepasselijk at hij hiermee wordt geassocieerd. En met 'n donderend geraas zorgt 't hele orkest
voor 'n denderende finale.
Misschien heeft hij wel te veel liefgehad, te veel geleefd.
Maar wat 'n nalatenschap: Betoverende muziek waar nog steeds over de hele wereld met
genoegen naar wordt geluisterd.
In 1842 ging Mendelssohn weer naar Londen. Daar ging hij op bezoek bij koningin Victoria
en prins Albert. Victoria zong 'n paar van z'n liederen, en niet slecht, vond hij.
Hij kwam er weer voor de eerste uitvoering van Elijah.
Het werd de directe erkenning van 'n groot kunstwerk. Hij dirigeerde 't stuk daar nog vier
keer.
In Duitsland stierf plotseling z'n zus Fanny, met wie hij 'n hechte band had. Dat greep hem
zeer aan. Korte tijd
later stierf hij zelf aan 'n beroerte. Hij was toen 38 jaar.
Op z'n begrafenis waren veel musici en leerlingen. In de kerk werd 't laatste koor van de
Matthëus Passion gezongen.
Mendelssohn was 'n genie, aan conventies gebonden, maar desondanks behoort z'n muziek tot
de mooiste van de 19e eeuw.
Muziek is er altijd en overal.
Volgende keer weer 'n reis door 't leven van 'n maestro.

Vertaling: inVision Ondertiteling, Amsterdam

				
DOCUMENT INFO