Docstoc

Cay Bac Ha

Document Sample
Cay Bac Ha Powered By Docstoc
					Hä vµ tªn: Lª ThÞ Thu
tæ 5- A1k62
MSV: 0701423.

                  tiÓu luËn d-îc liÖu
                     chñ ®Ò: c©y b¹c hµ ¸


I. ®Æt vÊn ®Ò :

      Tinh dÇu vµ c¸c d-îc liÖu chøa tinh dÇu
cã mét ph¹m vi sö dông rÊt réng lín trong ®êi
sèng h»ng ngµy cña con ng-êi vµ trong nhiÒu
nghµnh kh¸c nhau. B¹c hµ lµ mét lo¹i d-îc liÖu
chøa tinh dÇu cã øng dông quan träng.Tõ xa x-a
«ng cha ta ®· dïng b¹c hµ ®Ó ch÷a c¶m m¹o phong
nhiÖt, nhøc ®Çu,viªm häng….Ngµy nay víi sù ph¸t
triÓn cña khoa häc lo¹i c©y nµy ®· ®-îc nghiªn
cøu rÊt kÜ vÒ thµnh phÇn còng nh- c«ng dông,
b¹c hµ kh«ng chØ dïng lµm thuèc mµ cßn dïng ®Ó
chiÕt tinh dÇu cã gi¸ trÞ cao vÒ mÆt kinh tÕ.
Cã nhiÒu lo¹i b¹c hµ trªn thÕ giíi trong ®ã
lo¹i phæ biÕn nhÊt ë ViÖt Nam lµ b¹c hµ ¸.




                 h1.c©y b¹c hµ ¸

II. tæng quan tµi liÖu

Tên khoa học: Mentha Arvensis Lin.
 Họ khoa học: Họ Hoa Môi (Lamiaceae).

1. ĐÆc ®iÓm thùc vËt vµ ph©n bè

C©y th¶o, cao kho¶ng 0,2 - 0,7 m. Th©n vu«ng.
L¸ mäc ®èi,chÐo ch÷ thËp, h×nh tr¸i xoan cã
khÝa r¨ng c-a. Côm hoa mäc vßng xung quanh kÏ
l¸. Hoa nhá, ®µi h×nh chu«ng, trµng h×nh ống.
B¹c hµ ¸ ViÖt Nam cã 2 nguån gèc:

a.  B¹c hµ b¶n ®Þa:
    Mäc hoang ë c¸c tØnh S¬n La, Lµo Cai, Lai
Ch©u. C©y cã thÓ cao ®Õn 1,5 met. th©n mµu
xanh, xanh lôc hoÆc tÝm.
    Loµi c©y nµy ®-a vÒ ®ång b»ng cho n¨ng suÊt
c©y xanh cao, nh-ng hiÖu suÊt tinh dÇu vµ hµm
l-¬ng methol trong tinh dÇu thÊp nªn kh«ng c¸
gi¸ trÞ kinh tÕ. Ngoµi ra, cßn ph¸t hiÖn c¸c
chñng mäc hoang kh¸c ë mét sè vïng kh¸c nhau,
phæ biÕn nhÊt lµ chñng giµu piperiton oxyd vµ
pulegon.

    HiÖn nay ë vïng NghÜa Trai (H-ng Yªn) cã
trång mét lo¹i b¹c hµ hoa mµu tr¾ng hång, mäc
quanh kÏ l¸. Thµnh phÇn menthol trong tinh dÇu
b¹c hµ nay rÊt thÊp (3,6- 8,2%), trong khi ®ã
tØ lÖ pulegon l¹i kh¸ cao (33,0- 56,5%). Lo¹i
nµy ®-îc b¸n trong vïng ®Ó sö dông lµm
thuèc.(2)

b. B¹c hµ di thùc:
   Cã nhiÒu chñng lo¹i:
        - B¹c hµ 974
        - B¹c hµ 976
        - B¹c hµ §µi Loan
        - Mét sè gièng ®ang nghiªn cøu TN - 8
vµ TN -26
        - B¹c hµ NhËt
Gièng b¹c hµ 974 ®-îc trång nhiÒu ë c¸c tØnh
®ång b»ng B¾c Bé vµ c¸c tØnh phÝa Nam. Nh÷ng
n¨m cuèi cña thËp kØ 70, b¹c hµ ®-îc ph¸t triÓn
nhiÒu nhÊt. HiÖn nay gièng b¹c hµ cña NhËt ®ang
®-îc trång nhiÒu ë c¸c tØnh thuéc ®ång b»ng B¾c
Bé vµ mét sè tØnh ë Trung Bé. Trªn thÕ giíi,
b¹c hµ ¸ ®-îc trång nhiÒu ë Trung Quèc,
Paraguay, TriÒu Tiªn, ¢n §é. (2)

2.   Thành phần hóa học:

Trong Bạc hà có: Menthol, Menthone, Menthyl Acetate, Camphene,
Limonene, Isomenthone, Pinene, Menthenone, Rosmarinic acid, d-
Neomenthol, Ethyl - n - Amylketone, Piperitone, Piperitenone, Pulegone

    Hoạt chất chủ yếu trong Bạc hà là tinh dầu Bạc hà. Tỉ lệ tinh dầu
trong Bạc hà thường từ 0,5-1% có khi lên đến 1,3-1,5%. Thành phần
chủ yếu trong tinh dầu gồm: Mentola C10H19OH có trong tinh dầu với tỉ
lệ 40-50% (Trung quốc) hoặc 70-90% (Nhật Bản). Menton C19H18O
chừng 10-20% trong tinh dầu Bạc hà Trung quốc (1)

   Bạc hà tím Việt Nam trồng ở Mondavi cho hàm lượng tinh dầu là
1,82% (1980), 3% (1981 - 1982), bao gồm 23 thành phần trong đó đã
xác định được: a Pinen 0,41%, b Pinen 0,72%, Myrcen 0,47%, Limonen
4,5%, P.Cymol 0,09%, Oetanol 3 - 3,2%, Menthol 5,8%, (-) Menthol
10,1%, Menthyl Acetat 1,6%, (+) Pulegon 24,9%, Piperiton 4%, Piperiton
Oxyd 16%, Piperitenon Oxyd 21,5% .

     Tinh dầu Mentha Arvensis di thực vào Việt Nam chứa Sabinen,
Myrcen, - a Pinen, Limonen, Cineol, Methylheptenon, Menthol,
somenthol, Menthyl Acetat, Neomenthol, somenthol, Pulegon (3)

3. Bé phËn dïng
  Dùng toàn bộ phận ở trên mặt đất

  Mô tả dược liệu: Thân khô màu vàng nâu hoặc tím nâu, hình vuông
có nếp nhăn dọc, chất cứng rễ gãy có đốt mắt rõ ràng, lá mọc đối màu
vàng nâu hoặc màu xanh lục nâu, teo nhăn rất khó nhìn ra nguyên hình,
có mùi thơm mãnh liệt, tính chạy suốt, không dùng lá úa có sâu.
4. T¸c dông d-îc lý
    T¹i chç,tinh dÇu b¹c hµ vµ menthol bèc h¬i
rÊt nhanh, g©y c¶m gi¸c m¸t vµ tª t¹i chç, dïng
trong mét sè tr-êng hîp ®au d©y thÇn kimh,cßn
cã t¸c dông s¸t trïng m¹nh th-êng dïng trong
mét sè tr-êng hîp ngøa cña mét sè bÖnh ngoµi
da, bÖnh vÒ tai mòi häng.

    Tuy nhiªn cÇn biÕt r»ng tinh dÇu b¹c hµ vµ
menthol b«i mòi hay b«i trong cæ häng cã thÓ
g©y hiÖn t-îng øc chÕ cã thÓ tíi ngõng thë vµ
tim ngõng ®Ëp hoµn toµn. HiÖn t-îng nµy hay x¶y
ra víi trÎ con Ýt tuæi. Do ®ã cÇn hÕt søc thËn
träng khi dïng tinh dÇu b¹c hµ hay dÇu cï lµ
cho trÎ con Ýt tuæi , nhÊt lµ trÎ míi ®Î.

    B¹c hµ, tinh dÇu b¹c hµ hay menthola uèng
víi liÒu r©t Ýt cã thÓ g©y h-ng phÊn, xóc tiÕn
sù bµi tiÕt cña tuyÕn må h«I, lµm cho nhiÖt ®é
c¬ thÓ h¹ thÊp. LiÒu lín,cã t¸c dông kÝch thÝch
tñy sèng, g©y tª liÖt hÖ ph¶n x¹ vµ ng¨n sù lªn
men qu¸ b×nh th-êng trong ruét.(1)

5. C«ng dông
    B¹c hµ ¸ ®-îc dïng chñ yÕu trong y häc cæ
truyÒn. B¹c hµ ®-îc xÕp vµo nhãm t©n l-¬ng gi¶i
biÓu, cã t¸c dông ph¸t t¸n phong nhiÖt, ch÷a
c¶m nãng kh«ng ra må h«i.
    Ngoµi ra cßn dïng ®Ó ch÷a c¸c triÖu chøng
tiªu hãa kÐm, th-êng phèi hîp víi nhiÒu vÞ
thuèc kh¸c d-íi d¹ng thuèc s¾c.
Nãi chung ë c¸c n-íc kh¸c trªn thÕ giíi, b¹c hµ
¸ ®-îc trång chñ yÕu lµ ®Ó cÊt lÊy tinh dÇu.




   h2. tinh dầu bạc hà


T¸c dông cña tinh dÇu:
- Dïng chiÕt xuÊt menthol: Do hµm l-îng menthol
trong tinh dÇu cao( trªn 75%), b¹c hµ ¸ ®-îc
coi lµ nguån nguyªn liÖu thiªn nhiªn ®Ó chiÕt
xuÊt menthol.
- PhÇn tinh dÇu cßn l¹i, cßn ®¹t tiªu chuÈn
d-îc ®iÓn, dïng ®Ó chÕ cao dÇu xoa bãp.
- Menthol cã t¸c dông kh¸ng khuÈn, chèng co
th¾t, gi¶m ®au, kÝch thÝch tiªu hãa, ch÷a h«i
miÖng. (2)

6. T¸c dông d©n gian
h3. dược liệu bạc hà

+ Trị mắt toét: Bạc hà, ngâm với nước Gừng 1 đêm, sấy khô, tán bột.
Mỗi lần dùng 4g, hòa với nước đã đun sôi, rửa mắt (Minh Mục Kinh
Nghiệm Phương).

+ Thanh phần trên, hóa đờm, lợi hầu, cách, trị phong nhiệt: Bạc hà,
tán bột, trộn mật làm hoàn, to như hạt súng (Khiếm thực), mỗi lần
ngậm 1 hoàn (Giản Tiện Đơn Phương).

+ Trị lao hạch hoặc nhọt độc gây đau, nhọt vỡ mủ: Bạc hà 1 nắm to
(20-30g), Tạo giáp 10 trái, (dài 1 xích 2 thốn), bỏ vỏ đen, tẩm dấm,
nướng cho vàng, tán bột. Lấy 200ml rượu ngâm 3 đêm, phơi khô, lại
tẩm 3 đêm, sấy khô, tán bột làm hoàn, to bằng hạt Ngô đồng, mỗi lần
uống 20 viên trước bữa ăn, trẻ nhỏ giảm nửa liều (Bạc Hà Hoàn -
Thánh Huệ Phương).

+ Trị lở ngứa do phong khí: Bạc hà, Thuyền thoái. Lượng bằng nhau,
mỗi lần dùng 4g với rượu ấm (Vĩnh Loại Kiềm Phương).

+ Trị lỵ ra máu: Bạc hà, sắc uống (Phổ Tế Phương).

+ Trị chảy máu cam không cầm: Bạc hà tươi, vắt lấy nước cốt, hoặc
Bạc hà khô, lấy nước chưng lên, thấm vào vải (bông), nhét vào mũi
(Bản Sự Phương).

+ Trị ong chích: Bạc hà gĩa, đắp lên chỗ tổn thương (Tất Hiệu
Phương).

+ Trị hỏa độc sinh ra lở loét, hỏa độc khí nhập vào trong làm cho 2
bắp chân lở loét chảy nước: Bạc hà, vắt lấy nước bôi (Y Thuyết).

+ Trị tai đau: Bạc hà tươi, ép lấy nước nhỏ vào tai (Mân Trần Bản
Thảo).

+ Trị cảm giai đoạn đầu kèm phong nhiệt, biểu chứng: Bạc hà 8g,
Thuyền thoái (bỏ chân) 12g, Thạch cao 24g, Cam thảo 6g, sắc uống
(Thanh Giải Thang - Trung dược học).
+ Trị sốt cao, sợ nóng, mồ hôi không ra được, miệng khát, bứt rứt,
đêm nằm không yên: Thạch cao (sống) 40g, Bạc hà diệp 20g, Tán bột,
mỗi lần uống 2-4g với nước nóng, ngày 3 lần (Thạch Cao Bạc Hà Tán
– Lâm Sàng Thường Dụng Trung Dược Thủ Sách).

+ Trị đầu đau, mắt đỏ, họng sưng đau do phong nhiệt: Bạc hà 4g, Cát
cánh 8g, Kinh giới 12g, Phòng phong 8g, Cương tằm 12g, Cam thảo
8g, sắc uống (Tổng Phương Lục Vị Thang - Lâm Sàng Thường Dụng
Trung Dược Thủ Sách).

+ Trị ban sởi giai đoạn đầu chưa phát, mề đay, phong ngứa: Bạc hà
4g, Ngưu bàng tử 12g, Thuyền thoái 4g, Cam thảo 4g. Sắc uống thì
sởi mọc ra (Lâm Sàng Thường Dụng Trung Dược Thủ Sách).

+ Trị đầu đau, mắt đau do phong nhiệt: Bạc hà 6g, Cúc hoa 10g, Tang
diệp 10g. Sắc uống (Trung Quốc Dân Gian Bách Thảo Lương
Phương).

+ Trị răng đau do phong hỏa: Bạc hà lá 10g, Cúc hoa 10g, Bạch chỉ
6g, Hoa tiêu 2g, Tổ ong 10g. Sắc uống (Trung Quốc Dân Gian Bách
Thảo Lương Phương).

7. KÕt luËn
B¹c hµ lµ mét d-¬c liÖu quý, cã nhiÒu øng dông
quan trong trong ch÷a bÖnh tõ xa x-a. Ngµy nay
víi sù ph¸t triÓn cña khoa häc kÜ thuËt chóng
ta cần tận dông tèt nh÷ng nguån lîi mµ c©y b¹c hµ
mang l¹i vµ ph¸t triÓn c©y trång ®Ó phôc vô tèt
h¬n cho con ng-êi.



8. Tµi liÖu tham kh¶o:
         1. §ç TÊt Lîi (1999) , Nh÷ng c©y thuèc vµ vÞ
thuèc ViÖt Nam, NXB Khoa häc vµ KÜ thuËt.

        2. Ph¹m Thanh K× (2007) , D-îc liÖu tËp II
,NXB Y häc.
        3. ViÖn D-îc LiÖu (1993), Tµi       nguyªn   c©y
thuèc ViÖt Nam, NXB Khoa häc vµ KÜ thuËt.

				
DOCUMENT INFO
Shared By:
Categories:
Tags:
Stats:
views:126
posted:3/30/2011
language:Vietnamese
pages:8