ThS_Ho_Quoc_Tuan_-_Ung_dung_TCHV_vao_Phan_tich_thuc_tien by blue123

VIEWS: 19 PAGES: 4

									ÖÙNG DUÏNG LYÙ THUYEÁT TAØI CHÍNH HAØNH VI




                                                                                                 TRAÀN NGOÏC THÔ & HOÀ QUOÁC TUAÁN

      Lyù thuyeát taøi chính haønh vi (behavioral finance) tuy chæ môùi phaùt trieån hôn hai thaäp kyû gaàn ñaây,
vaø vaãn coøn trong giai ñoaïn moø maãm tìm ñöôøng, nhöng coù nhöõng ñoùng goùp quan troïng trong lyù
giaûi nhöõng haønh vi “khaùc vôùi kyø voïng hôïp lyù”, ñaëc bieät laø taïi caùc thò tröôøng ñang phaùt trieån.

T    rong baøi vieát naøy, caùc taùc giaû xin
                                                   tröôøng seõ tröôït raát daøi, chaúng haïn nhö
                                                   lo sôï chæ soá VN Index coù theå qua ñeán
                                                                                                             Taïi caùc thò tröôøng ñi tröôùc (caû phaùt
                                                                                                      trieån vaø môùi noåi, nhöng noåi leân tröôùc
ñöa ra hai tröôøng hôïp ñieån hình vaän            nhöõng moác 800, 700 ñieåm. Tuy nhieân,            VN), TTCK phaûn aùnh nhöõng thay ñoåi
duïng lyù thuyeát taøi chính haønh vi vaøo         trong tình hình hieän nay, ñieàu naøy coù          caên baûn cuûa neàn kinh teá. Chính vì theá,
giaûi thích (vaø phaàn naøo mang tính              veû nhö khoâng deã gì xaûy ra. Nguyeân             dieän maïo hieän nay cuûa TTCK VN laø
phaân tích vaø döï ñoaùn) haønh vi treân           nhaân saâu xa cuûa ñieàu naøy coù theå laø do      phaûn aùnh caên baûn dieän maïo cuûa neàn
thò tröôøng chöùng khoaùn VN. Hai                  thò tröôøng VN ñang naèm trong giai                kinh teá nöôùc ta, moät ñaát nöôùc ñöôïc xem
tröôøng hôïp naøy vaän duïng lyù luaän veà         ñoaïn ñaàu cuûa moät chu trình goïi laø “phaûn     laø “ngoâi sao” trong naêm vöøa qua. Ñi
tröôøng hôïp phaûn öùng thaùi quaù                 öùng thaùi quaù”, vôùi thöù töï laø ban ñaàu thò   cuøng vôùi söï hoäi nhaäp ñaùng möøng cuûa
(overeaction) do De Bondt vaø Thaler               tröôøng tieáp tuïc xu höôùng taêng giaù maõi       neàn kinh teá, laø ñi keøm moät hieäu öùng
(1985) ñeà xuaát vaø lyù luaän veà caàu thuû       ñeán khi noù baét ñaàu giai ñoaïn suy thoaùi       phuï, baét ñaàu hình thaønh nhöõng daáu
ngoâi sao ñöôïc ñeà xuaát töø caùc nghieân         maïnh meõ, maø nhieàu nghieân cöùu treân           hieäu cuûa moät quaù trình “phaûn öùng thaùi
cöùu taâm lyù theå thao vaø ñang ñöôïc             thò tröôøng taøi chính trong nhöõng naêm           quaù” cuûa neàn kinh teá. Quaù trình naøy
quan taâm öùng duïng vaøo taøi chính.              cuoái theá kyû 20 goïi laø hieäu öùng thuaän xu    ñöôïc “kích hoaït” baét ñaàu töø nhöõng tin
                                                   theá ngaén haïn vaø vaø ñaûo ngöôïc xu theá        töùc toát ñeïp lieân tuïc cuûa vieäc VN gia nhaäp
1. “Phaûn öùng thaùi quaù” treân thò
tröôøng chöùng khoaùn VN                           daøi haïn (short term momentum and                 WTO roài töø “hieäu öùng PNTR” khieán cho
      Nhieàu ngöôøi ñaõ toû ra raát bi quan        long term reversal).                               raát nhieàu ngöôøi tin töôûng vaøo töông lai
khi TTCK VN lieân tuïc suït giaûm, hoài                   Chu trình “phaûn öùng thaùi                 saùng suûa cuûa neàn kinh teá cuõng nhö cuûa
phuïc chuùt ít roài laïi xuoáng thaáp trong vaøi   quaù” cuûa TTCK VN – baét nguoàn töø               thò tröôøng. Vaäy phaûn öùng thaùi quaù theå
thaùng qua. Nhieàu ngöôøi ñaõ lo laéng thò         neàn kinh teá                                      hieän ôû ñaâu?

2                                                                                                            PHAÙT TRIEÅN KINH TEÁ Thaùng Baûy 2007
                                                                                                     ÖÙNG DUÏNG LYÙ THUYEÁT TAØI CHÍNH HAØNH VI


        Ñieàu thöù nhaát, laø phaûn öùng thaùi        laø nhu caàu nhaäp khaåu maùy moùc, thieát bò       vaøo cô hoäi taêng tröôûng cuûa coâng ty, chöù
quaù cuûa caùc doanh nghieäp. Nhieàu doanh            taêng phaûn aùnh xu theá ñaàu tö cho phaùt          khoâng haún laø quaù noùng nhö caûnh baùo.
nghieäp hoaëc laø quaù töï tin, voäi vaõ chôùp        trieån, maø coøn phaûn aùnh nhu caàu nhaäp          Thò tröôøng seõ chæ trôû thaønh “quaù noùng”
thôøi cô môùi gia nhaäp WTO, sôï noù mau              khaåu nhöõng nhoùm haøng “linh tinh”                khi phaàn lôùn nhöõng kyø voïng ñoù trôû
choùng qua ñi, hoaëc laø vì ñaõ xem thöôøng,          cuõng taêng raát maïnh. Ñieàu naøy haøm yù          thaønh phi thöïc teá, nghóa laø nhöõng döï aùn
chuaån bò khoâng ñaày ñuû tröôùc caùc thaùch          ngöôøi tieâu duøng ñang laïc quan hôn, vaø          ñaàu tö cuûa caùc coâng ty (voán ñöôïc nhaø ñaàu
thöùc cuûa WTO ôû nhöõng giai ñoaïn tröôùc            tieâu thuï nhieàu haøng hoùa “khoâng thieát         tö kyø voïng raát thaønh coâng), gaàn nhö seõ
ñaây, ñeàu ñoàng loaït “phaûn öùng thaùi quaù”        yeáu” cuûa nöôùc ngoaøi hôn. Khi kinh teá           ñeàu ñem laïi nhöõng thaát voïng lôùn.
trong hieän taïi, theå hieän ra baèng haønh vi        taêng tröôûng, ñieàu naøy laø hôïp logic,                  Ñieàu naøy coù khaû naêng xaûy ra
huy ñoäng voán oà aït, khieán naûy sinh nguy          nhöng neáu xu theá naøy phaùt trieån quaù           khoâng? Coù theå xaùc suaát xaûy ra seõ lôùn
cô ñaàu cô quaù möùc (over investment)                möùc, noù tieàm aån moät daïng phaûn öùng           hôn moïi ngöôøi ñang kyø voïng khi maø
trong neàn kinh teá. Kinh teá ñang trong              thaùi quaù raát ñaùng ngaïi cho neàn kinh teá.      nhöõng ruûi ro cuûa vieäc gia nhaäp WTO
cô hoäi caát caùnh, caû ngöôøi ñang gaëp                     Cuoái cuøng, laø phaûn öùng cuûa nhaø        chuùng ta vaãn chöa thaáy noù “phaùt huy”
thuaän lôïi laãn ngöôøi ñang gaëp khoù khaên          ñaàu tö. Nhaø ñaàu tö cöù thaáy doanh               heát, trong khi coù theå nhöõng gì chuùng ta
ñeàu raát laïc quan, neân ñeàu doác söùc tìm          nghieäp huy ñoäng voán baèng phaùt haønh            mong ñôïi veà nhöõng thuaän lôïi cuûa noù
caùch böùt phaù, ñaåy maïnh huy ñoäng voán            coå phieáu môùi, chia coå töùc baèng coå phieáu     nhieàu hôn thöïc teá. Khi maø nhaø ñaàu tö
ñeå môû roäng ñaàu tö, taùi caáu truùc, môû roäng     thì laáy ñoù laøm möøng, ñaåy giaù coå phieáu       thaát voïng, thì ñoù laø luùc maø giai ñoaïn
lónh vöïc hoaït ñoäng. Thaäm chí, coù nhöõng          leân nöõa. Caùc quyõ ñaàu tö nöôùc ngoaøi laãn      “ñaûo ngöôïc xu theá daøi haïn” ñeán.
haønh vi phaûn öùng thaùi quaù raát tieâu cöïc        trong nöôùc, voán ñöôïc xem laø khoân                      Ñaûo ngöôïc xu theá trong daøi
laø lôïi duïng thôøi cô naøy maø kieám tieàn          ngoan ñeàu tin töôûng vaøo töông lai nhieàu         haïn – ruûi ro raát ñaùng quan taâm
“noùng”, baèng vieäc daønh raát nhieàu thôøi          döï aùn maø ñoå tieàn vaøo ñoù. Nhö vaäy, nieàm            Giai ñoaïn naøy laø luùc maø caùc nhaø
gian cho ñaàu tö chöùng khoaùn, “thoåi giaù”          tin vaøo thò tröôøng laø cöïc kyø lôùn. Ñieàu       ñaàu tö ñaõ ñaåy giaù lieân tuïc moät vaøi naêm,
coå phieáu, thay vì taäp trung vaøo nhöõng            naøy deã taïo thaønh giai ñoaïn ñaàu tieân          chu kyø kinh teá cuûa VN baét ñaàu ñieàu
tính toaùn mang tính chieán löôïc daøi haïn.          trong quaù trình “phaûn öùng thaùi quaù”            chænh giaûm laïi, thì thò tröôøng seõ “rôi”
        Phaûn öùng thaùi quaù thöù hai laø raát       treân TTCK, ñoù laø giai ñoaïn thuaän xu            caøng nhanh hôn khi ñöôïc “ñaåy” leân. Töø
nhieàu ngöôøi ñang “töï tin” khôûi nghieäp,           theá trong ngaén haïn. Caùc toå chöùc nöôùc         keát quaû nghieân cöùu töø caùc thò tröôøng
muoán laøm chuû. Khoâng ít sinh vieân môùi            ngoaøi thì döïa vaøo P/E cao maø noùi thò           treân theá giôùi, ngöôøi ta chæ ra raèng coù moät
ra tröôøng ñaõ tìm ñöôøng laøm chuû ngay,             tröôøng VN “noùng” quaù, thaät ra laø vì            maãu hình laø moät thò tröôøng taêng giaù
trong khi chöa thaät söï vöõng vaøng, chöa            khoâng ñeå yù (hay coá tình lôø ñi vì muïc          maïnh trong quaù khöù seõ duy trì xu theá
hoaøn toaøn roõ raøng veà caùi goïi laø “seáp”, laø   ñích naøo ñoù) raèng thò tröôøng ñang ôû giai       taêng maïnh theâm moät giai ñoaïn vaøi
“doanh nhaân”, chæ vì thaáy laøm “giaùm               ñoaïn kyø voïng raát cao, vaø vì vaäy taïo          naêm, sau ñoù seõ ñeán giai ñoaïn giaù giaûm
ñoác 8X” oai thì muoán laøm, thaáy ñieàu              thaønh moät xu höôùng “thuaän xu theá” raát         laïi vôùi cöôøng ñoä vaø toác ñoä lôùn hôn khi
kieän baây giôø thuaän lôïi ñeå kinh doanh            lôùn (taïo ra bôûi phaûn öùng thaùi quaù trong      taêng, vaø quan troïng laø giai ñoaïn ñoù seõ coù
thì nghó caùch kinh doanh, bao goàm gom               caû neàn kinh teá). Baát cöù phaân tích hay         theå keùo daøi, chöù khoâng phaûi laø kieåu
tieàn ñi kinh doanh chöùng khoaùn. Nhieàu             caûnh baùo naøo cuõng khoâng theå ñaûo ngöôïc       nhöõng ñieàu chænh ngaén haïn nhö trong
ngöôøi coù kinh nghieäm cuõng môû doanh               ñöôïc xu theá naøy trong ngaén haïn.                giai ñoaïn “thuaän xu theá”. Nhöõng maãu
nghieäp, taän duïng kinh teá ñang buøng noå                  Nhieàu ngöôøi seõ cho raèng, ñoù laø         hình nhö theá ñöôïc giaûi thích do thò
maø “phaùt trieån”. E raèng nhöõng ai chöa            nhöõng phaûn öùng hôïp lyù, chöù sao laïi thaùi     tröôøng ñoù coù “phaûn öùng thaùi quaù” khi
quan taâm ñeán vieäc khoâng bieát chu kyø             quaù, vì kinh teá ñaát nöôùc ñang phaùt             nhieàu tin toát coâng boá, chaäm ñieàu chænh
kinh teá saép tôùi theá naøo maø khôûi nghieäp        trieån, ñaàu tö hay kinh doanh toát thì seõ         khi coù tin xaáu (kieåu caûnh baùo chaúng
vôùi taâm lyù voäi vaõ nhö vaäy seõ ñoái maët vôùi    thu lôïi nhuaän laø ñuùng roài. Tieác raèng,        haïn), neân vaãn duy trì nhòp ñoä taêng,
nhieàu ruûi ro. Tinh thaàn doanh nhaân lan            khoâng phaûi ñaàu tö hay kinh doanh gì              nhöng ñeán khi noù ñieàu chænh veà möùc
roäng trong xaõ hoäi laø moät ñieàu ñaùng             cuõng coù lôøi. Xin chæ ñeà caäp ñeán TTCK.         hôïp lyù, thì noù laïi keùo theo moät giai ñoaïn
möøng, nhöng khôûi nghieäp trong moät                 Coù nhöõng coå phieáu roõ raøng töø lôïi nhuaän     giaûm giaù daøi haïn, vaø duy trì ôû möùc
taâm traïng voäi vaõ vaø sôï cô hoäi qua ñi nhö       ñeán coå töùc ñeàu khoâng coù gì ñaëc bieät, theá   khoâng oån ñònh khaù laâu.
theá, veà maët naøo ñoù, coù theå laø phaûn öùng      maø cuõng coù giaù raát cao, vì “coù nhaø ñaàu tö          Nhieàu ngöôøi cho laø seõ laâu laém môùi
thaùi quaù vôùi tình hình kinh teá ñang toát          nöôùc ngoaøi mua laïi”, “ngaønh kinh                ñeán ngaøy naøy, nhöng neáu nhìn laïi tình
leân.                                                 doanh naøy sau WTO seõ coù lôïi”, hay ñôn           traïng cuûa moät soá nöôùc chaâu Myõ Latinh
        Phaûn öùng thaùi quaù thöù ba, ñang ôû        giaûn vì coâng ty saép taêng voán vaøo nhöõng       hay Thaùi Lan, Indonesia trong quaù khöù,
daïng tieàm aån, naèm ôû ngöôøi tieâu duøng.          döï aùn “raát khaû thi”. Nhieàu coå phieáu hieän    chuùng ta seõ thaáy nhöõng chu kyø leân
Nhìn vaøo baùo caùo veà xuaát nhaäp khaåu             nay chæ soá P/E cao ñeán raát cao, phaûn            ngoaïn muïc vaø rôùt caøng ngoaïn muïc
haøng naêm, chuùng ta thaáy chaúng nhöõng             aùnh moät kyø voïng raát lôùn cuûa nhaø ñaàu tö     khoâng phaûi laø quaù daøi. Vaø haäu quaû keùo
PHAÙT TRIEÅN KINH TEÁ Thaùng Baûy 2007                                                                                                                  3
ÖÙNG DUÏNG LYÙ THUYEÁT TAØI CHÍNH HAØNH VI


daøi vaø nghieâm troïng cuûa noù leân caùc nöôùc   phaûn öùng thaùi quaù maø khoâng aâm thaàm            ñeán kyø voïng trong töông lai cuûa ban
töøng “noåi ñình, noåi ñaùm” moät thôøi laø        ñieàu chænh baèng coâng cuï kinh teá laïi ñi          huaán luyeän vaø cuûa baát kyø ai quan taâm.
khieán caùc nöôùc ñoù raát khoù khaên trong        duøng bieän phaùp “caûnh baùo” hay “haønh             Nhieàu ngöôøi seõ kyø voïng anh ta thi ñaáu
vieäc quay laïi “thôøi hoaøng kim” vì nhöõng       chính” thì deã bò thò tröôøng lôø ñi, thaäm           caøng ngaøy caøng thaønh coâng hôn, vaø
taùc ñoäng keùo daøi trong taâm lyù nhaø ñaàu      chí phaûn öùng tieâu cöïc ngöôïc laïi. Neân           ñoùng goùp nhieàu hôn cho ñoäi boùng. Kieåu
tö, trong baát oån xaõ hoäi vaø caáu truùc kinh    nhôù, thò tröôøng trong giai ñoaïn thuaän             kyø voïng ñoù, cuõng coù theå ñuùng cho tröôøng
teá (chuùng ta coù theå xem Argentina vaø          xu theá gioáng nhö chieác xe ñang lao                 hôïp TTCK VN.
Thaùi Lan laø moät tieàn leä ñaùng tham            nhanh ñeán vöïc thaúm (giai ñoaïn ñaûo                        Nhöõng baøi vieát trong nöôùc vaø quoác
khaûo).                                            ngöôïc xu theá) nhöng vöïc thaúm vaãn coøn            teá veà TTCK VN trong gaàn 1 naêm trôû laïi
       Nhieàu ngöôøi cho raèng kinh teá            xa khoûi taàm maét cuûa hoï, thì duø coù chaïy        ñaây xuaát hieän nhieàu hôn bao giôø heát,
Trung Quoác gia nhaäp WTO tröôùc chuùng            ra ñöùng giöõa ñöôøng baûo döøng laïi cuõng           TTCK ñuùng quaû thaät gioáng nhö laø moät
ta, nhöng TTCK Trung Quoác ñaõ bò gì               khoâng ích gì, thay vì vaäy, haõy aâm thaàm           ngoâi sao ñang leân, khoâng khaùc gì tröôøng
ñaâu, vaãn ñang leân ñaáy thoâi. Ñieàu naøy laø    laøm ngöôøi laùi, haõm phanh chieác xe aáy töø        hôïp sieâu sao Ronaldo.
ñuùng vì TTCK Trung Quoác cuõng nhö                töø.                                                          Baát chaáp nhieàu caûnh baùo thò
VN ñeàu coù theå ñang ôû vaøo giai ñoaïn                                                                 tröôøng quaù noùng, thaäm chí chính caùc toå
“thuaän xu theá”. Nhöng so saùnh ñoä daøi
                                                   2. TTCK VN: hieäu öùng “ngoâi sao                     chöùc caûnh baùo ñoù cuõng … ñoå tieàn vaøo VN.
                                                   ñang leân” nhìn töø lyù thuyeát taøi
cuûa giai ñoaïn thuaän xu theá cuûa Trung                                                                Töø chuyeân gia cho ñeán caùc nhaø ñaàu tö
                                                   chính haønh vi
Quoác vôùi VN lieäu coù hôïp lyù khi maø ñem                                                             theo phong traøo döôøng nhö ñeàu thuoäc
                                                          Baây giôø, chuùng ta seõ nhìn thò
thò tröôøng 80 trieäu daân cuûa VN so vôùi                                                               naèm loøng caâu traû lôøi khi ñöôïc hoûi nhaän
                                                   tröôøng ôû goùc ñoä khaùc, khoâng ôû goùc ñoä
thò tröôøng hôn 1 tyû ngöôøi cuûa Trung                                                                  ñònh veà trieån voïng cuûa TTCK, raèng
                                                   phaûn öùng cuûa nhaø ñaàu tö taùc ñoäng nhö
Quoác. Thò tröôøng roäng lôùn cuûa Trung                                                                 noùng thì coù noùng nhöng vaøi naêm nöõa thì
                                                   theá naøo ñeán giaù caû, maø ôû khía caïnh kyø
Quoác coù theå chòu ñöïng moät löôïng voán ñoå                                                           laïc quan laém, raèng seõ coù ñieàu chænh
                                                   voïng cuûa hoï. Xin haõy lieân töôûng ñeán
vaøo lôùn, moät möùc “phaûn öùng thaùi quaù”                                                             nhöng chæ laø ñieàu chænh taïm thôøi, ñieàu
                                                   moät ví duï: Neáu trong moät traän ñaù boùng,
lôùn, khoâng coù nghóa laø VN cuõng vaäy.                                                                chænh nhoû, roài thì cuõng laïi leân thoâi. Ñaáy
                                                   trong ñoäi Hoaøng Anh Gia Lai coù hai caàu
Noùi caùch khaùc, chuùng ta phaûi coù caùch                                                              chính laø bieåu hieän cuûa kyø voïng vaøo ngoâi
                                                   thuû tieàn ñaïo môùi ñöôïc ñaøo taïo töø Anh
laøm dòu “phaûn öùng thaùi quaù” cuûa thò                                                                sao, moät lónh vöïc ñang thu huùt caùc nhaø
                                                   veà, moät caàu thuû ñang leân (ngoâi sao) vaø
tröôøng, maø caên cô laø laøm dòu “phaûn öùng                                                            nghieân cöùu taøi chính haønh vi.
                                                   raát noåi tieáng veà taøi ghi baøn, vaø trong
thaùi quaù” coù theå ñang toàn taïi trong neàn                                                                   Kyø voïng vaøo ngoâi sao – nhìn töø
                                                   nhieàu traän ñaáu gaàn ñaây nhaát anh ta ñeàu
kinh teá, baét nguoàn laø taâm lyù laïc quan                                                             caùc keát quaû nghieân cöùu
                                                   ghi baøn; moät caàu thuû khaùc thì bieåu hieän
quaù cao haäu WTO. Laïc quan laø caàn                                                                            Moät soá nghieân cöùu ñaõ ñöôïc thöïc
                                                   chæ thöôøng thöôøng baäc trung, vaø trong
thieát, nhöng caùi gì toát ñi quaù möùc thì trôû                                                         hieän cho moân boùng roå ôû Myõ (moät moân
                                                   nhöõng traän gaàn ñaây bieåu hieän cuûa anh
laïi thaønh xaáu.                                                                                        theå thao thu huùt raát nhieàu ngöôøi Myõ vôùi
                                                   ta khaù keùm, thöôøng boû lôõ nhieàu cô hoäi
       Kinh teá buøng noå roài seõ ñeán chu kyø                                                          moät soá tieàn khoång loà moãi naêm) cho thaáy,
                                                   ghi baøn.
suy thoaùi, nöôùc naøo cuõng theá, vaán ñeà laø                                                          hieäu quaû bieåu hieän cuûa caàu thuû ngoâi sao
                                                          Caâu hoûi ñaët ra: Trong caùc traän ñaáu
do ngöôøi caàm laùi neàn kinh teá vaø TTCK                                                               “khoâng coù töông quan ñaùng keå vôùi soá
                                                   saép tôùi, vaø daøi haïn hôn trong moät vaøi
coù giaûm bôùt nhöõng taùc ñoäng chu kyø aáy                                                             lieäu quaù khöù”, vaø moät nghieân cöùu coøn keát
                                                   naêm nöõa, khaû naêng ngoâi sao vaãn tieáp
hay khoâng. Vieäc Myõ vaø chaâu AÂu ñang                                                                 luaän raèng tin töôûng vaøo caùc ngoâi sao
                                                   tuïc toûa saùng hôn laø moät caàu thuû bình
noã löïc trong vieäc ñieàu haønh caùc chính                                                              chaúng nhöõng coù theå laø sai laàm, maø coøn
                                                   thöôøng?
saùch tieàn teä vaø choáng laïm phaùt ñeå duy                                                            laø sai laàm raát ñaét giaù. Nhöõng nghieân cöùu
                                                          Ngöôøi tin vaøo ngoâi sao ñang leân seõ
trì ñöôïc TTCK vaø toác ñoäc taêng tröôûng                                                               veà lyù thuyeát taøi chính haønh vi (behav-
                                                   tieáp tuïc toûa saùng, ngöôøi cho raèng khoâng.
kinh teá cuõng cho chuùng ta thaáy khoâng                                                                ioral finance), vôùi nhöõng aån duï töø caùc
                                                   Phoå bieán trong thöïc teá laø seõ coù khaù
coù nöôùc naøo ngoaïi leä trong maãu hình leân                                                           sao theå thao, seõ giuùp caùc nhaø hoaïch ñònh
                                                   nhieàu ngöôøi tin raèng ngoâi sao vaãn giöõ
roài xuoáng naøy, chæ coù ñieàu, nhöõng nöôùc                                                            chính saùch vaø nhaø ñaàu tö hieåu roõ hôn veà
                                                   vöõng phong ñoä. Ñieàu naøy caøng ñöôïc
ñaõ coù nhieàu kinh nghieäm “thaêng, traàm”                                                              caâu chuyeän TTCK VN.
                                                   thöïc chöùng khi nhìn vaøo caùch maø caùc
nhö vaäy thì hoï tìm caùch laøm dòu “phaûn                                                                       Thöù nhaát, ngoâi sao caøng noåi tieáng,
                                                   chuû tòch caâu laïc boä tung tieàn voâ toäi vaï ñeå
öùng thaùi quaù” cuûa nhaø ñaàu tö vaø neàn                                                              caøng xuaát hieän moät chieán löôïc ñoái öùng töø
                                                   coù ñöôïc sao, nhö vuï CLB Real Madrid
kinh teá baèng chính saùch tieàn teä vaø taøi                                                            phía ñoái thuû: Caùc ñoái thuû seõ chuù yù nhieàu
                                                   traû giaù leân ñeán 80 trieäu euro ñeå coù cho
khoùa, nhôø ñoù hoï coù theå “möôït hoùa” quaù                                                           ñeán caàu thuû naøy hôn, ñöa ra chieán löôïc
                                                   baèng ñöôïc Cristiano Ronaldo, caùi giaù
trình phaùt trieån cuûa mình, ít ñi nhöõng                                                               keøm chaët vaø voâ hieäu hoùa ngoâi sao,
                                                   maø chính CLB naøy cho laø cao hôn giaù
ñôït “soác” ñoái vôùi neàn kinh teá vaø thò                                                              khoâng thieáu baøi baùo nöôùc ngoaøi gaàn ñaây
                                                   trò thöïc. Bieåu hieän hieän taïi cuûa moät caàu
tröôøng.                                                                                                 coù caùc thoâng tin “thaâm yù” veà TTCK VN.
                                                   thuû noåi tieáng hoaøn toaøn coù theå taùc ñoäng
       Tuy nhieân, khi thò tröôøng ñang                                                                  Baát kyø moät thaêm doø chính saùch naøo veà
4                                                                                                               PHAÙT TRIEÅN KINH TEÁ Thaùng Baûy 2007
                                                                                                 ÖÙNG DUÏNG LYÙ THUYEÁT TAØI CHÍNH HAØNH VI


TTCK thì y nhö raèng ñeàu nhaän ñöôïc              treân TTCK coù theå daãn ñeán suïp ñoå thò         thaân vinh”, thay vì vöøa laø moät caàu thuû
nhöõng phaûn öùng gay gaét töø phía caùc           tröôøng laø ñieàu maø chuùng ta caàn phaûi         boùng ñaù chuyeân nghieäp laïi vöøa chôi
nhaø ñaàu tö trong laãn ngoaøi nöôùc. Khaû         löu yù.                                            boùng chaøy. Taát nhieân ñieàu naøy hieám khi
naêng ñaùnh thueá treân coå phieáu thöôûng,              Thöù tö, thoâng tin lòch söû TTCK            xaûy ra trong thöïc teá nhöng khoâng phaûi
kieåm soaùt voán ngoaïi, hay vieäc sieát chaët     VN caøng khieán nhieàu ngöôøi vöõng tin laø        laø khoâng theå khoâng xaûy ra, theo nghóa
laïi caùc coâng ty quaûn lyù quyõ nöôùc ngoaøi     cho duø coù giai ñoaïn giaûm giaù, nhöng           anh khoâng chaêm lo naâng cao ngheà
lieân tuïc ñöôïc caùc cô quan chöùc naêng          cuoái cuøng thì thò tröôøng vaãn ñi leân,          nghieäp cuûa anh maø cöù ñi lo laøm nhöõng
ñöùng ra ñính chính hoaëc caûi chính (do           nhieàu ngöôøi vaãn cöù tieáp tuïc giaøu leân töø   chuyeän khaùc thuoäc sôû ñoaûn. Chaúng haïn
bò phaûn öùng quaù möùc) laø moät ví duï cuûa      chöùng khoaùn. Ñieàu naøy lieân quan ñeán          nhö caùc doanh nghieäp ôû nöôùc ta, thay vì
vieäc ngoâi sao bò voâ hieäu hoùa.                 moät hieän töôïng khaùc trong taøi chính           taäp trung vaøo vieäc khoâng ngöøng ñoåi môùi
       Thöù hai, baûn thaân kyø voïng cuûa         haønh vi: nhöõng tieâu bieåu veà thaønh coâng      vaø ñaåy maïnh hieäu quaû hoaït ñoäng ñeå duy
moïi ngöôøi vaøo ngoâi sao, ñaëc bieät laø         treân thò tröôøng thöôøng chæ laø nhöõng           trì nieàm tin ôû nhaø ñaàu tö, thì hoï laïi ñi
nhöõng ngöôøi khoâng coù ñaày ñuû thoâng tin,      “ñoäc coâ caàu baïi” (we only see the              laøm nhieàu vieäc ngöôïc ñôøi, nhö hoäi chöùng
seõ bò leäch laïc, nhieàu ngöôøi seõ leäch theo    winner), vì ít ai thua cuoäc maø laïi daùm         môû ra coâng ty chöùng khoaùn tröïc thuoäc,
höôùng phaûn öùng thaùi quaù tröôùc thoâng         coâng khai laø ñaõ thua caû gia taøi vaøo cuoäc    naøo laø coâng ty chöùng khoaùn cao su, coâng
tin toát (over-reaction) veà ngoâi sao. Chæ        chôi. Caùc phöông tieän truyeàn thoâng ñöa         ty chöùng khoaùn daàu khí, coâng ty chöùng
caàn chính phuû tuyeân boá “chöa kieåm soaùt       tin thì haàu nhö ña phaàn ngöôøi thaéng laø        khoaùn may maëc…Caùc doanh nghieäp coøn
voán vaøo luùc naøy” (chöa chöù ñaâu phaûi         chieám ña soá, thaäm chí ñeán caû baø baùn         huy ñoäng voán voâ toäi vaï ñeå roài sau ñoù ñaàu
khoâng kieåm soaùt voán vaøo moät thôøi ñieåm      ñaäu phoäng coøn truùng ñaäm, soá thua cuoäc       tö ngöôïc trôû laïi TTCK. Trung Quoác ñaõ
naøo ñoù?) cuõng ñöôïc xem nhö laø moät moùn       nhö oâng tieán só chæ laø soá ít.                  nhaän thöùc haäu quaû coù theå coù cuûa tình
quaø lì xì lôùn cho caùc nhaø ñaàu tö sau dòp                                                         traïng naøy vaø ñaõ caám caùc coâng ty phaùt
teát, giaù chöùng khoaùn cöù theá maø taêng
                                                   3. Caàn chuù yù taøi chính haønh vi                haønh coå phieáu ñeå ñaàu tö taøi chính.
                                                   trong ñieàu haønh kinh teá
vuøn vuït baát keå nhöõng caûnh baùo. Maët                                                                   Ñieàu toái kî laø can thieäp haønh
                                                         Nhöõng nghieân cöùu veà lyù thuyeát
traùi cuûa caùc phaûn öùng thaùi quaù naøy laø                                                        chính vaøo haønh vi hay taâm lyù cuûa ngöôøi
                                                   haønh vi taøi chính cho thaáy neáu coù theå
tieáp sau “caùc phaûn öùng thaùi quaù tích                                                            khaùc, anh khoâng theå caám fan haâm moä
                                                   quaûn trò toát nhöõng nguoàn goác daãn ñeán
cöïc” ñoù laø khoâng chæ nhöõng ñieàu chænh                                                           cuoàng nhieät vaøo saân vaän ñoäng chæ vì hoï
                                                   thaát baïi thaûm haïi khi ñaët nieàm tin vaøo
nhoû maø laø nhöõng ñieàu chænh maïnh ñeå                                                             hoø heùt quaù möùc hay thaäm chí chaïy
                                                   caùc ngoâi sao thì TTCK VN coù theå laø moät
trôû laïi traïng thaùi caân baèng (vaø thöôøng                                                        xuoáng saân ñeå hoân ngoâi sao. Phaøm ñieàu
                                                   ngoâi sao saùng laâu daøi, chöù khoâng phaûi
laø ñaåy qua caû traïng thaùi caân baèng, ñaây                                                        gì lieân quan ñeán haønh vi thuoäc veà taâm
                                                   moät phuùt huy hoaøng roài chôït taét. Vai troø
laø phaûn öùng thaùi quaù tieâu cöïc ñoái nghòch                                                      lyù cuûa nhaø ñaàu tö (laïc quan hay bi quan
                                                   cuûa cô quan quaûn lyù thò tröôøng, caùc coâng
laïi “phaûn öùng thaùi quaù tích cöïc”) tröôùc                                                        thaùi quaù) thì khoâng naèm trong ñieàu
                                                   ty nieâm yeát, laãn nhaø ñaàu tö coù taàm quan
khi coù thoâng tin ñoù, coù theå daãn ñeán “suïp                                                      chænh cuûa luaät chöùng khoaùn. Giaûi phaùp
                                                   troïng ñaëc bieät ñeå ngoâi sao chöùng khoaùn
ñoå” thò tröôøng, nhieàu coå phieáu toát vaãn bò                                                      toát nhaát trong tröôøng hôïp naøy laø caùc
                                                   VN lieân tuïc toûa saùng.
ñònh giaù raát thaáp theo soá phaän chung                                                             nhaø ñaàu tö, nhaát laø nhaø ñaàu tö caù nhaân,
                                                         Cô quan quaûn lyù thò tröôøng caàn
cuûa thò tröôøng. Ñieàu naøy lyù giaûi vì sao                                                         caàn phaûi caäp nhaät kieán thöùc vaø kyõ naêng
                                                   duy trì moät thò tröôøng ñuû haáp daãn ñeå
tröôùc ñaây, trong giai ñoaïn suïp ñoå cuûa                                                           ñaàu tö, phaûi hieåu roõ taïi sao mình haønh
                                                   nhaø ñaàu tö nöôùc ngoaøi khoâng boû ñi, bao
caùc thò tröôøng, ñaõ töøng xuaát hieän nhieàu                                                        ñoäng nhö vaäy, thò tröôøng ñang vaän
                                                   goàm minh baïch thoâng tin, naâng caáp
quyõ ñaàu cô giaøu baát ngôø do mua ñöôïc                                                             haønh theá naøo, coù nhöõng ruûi ro gì, chöù
                                                   chaát löôïng thoâng tin, chaát löôïng kyõ
nhöõng coå phieáu bò ñaåy giaù xuoáng möùc                                                            khoâng haønh ñoäng vì tin ñoàn hay theo
                                                   thuaät (bò hö heä thoáng hoaøi thì nhaø ñaàu
quaù reû maït.                                                                                        soá ñoâng. Coù moät nguyeân taéc maø nhieàu
                                                   tö seõ khoâng sôùm thì muoän boû ñi), vaø soá
       Thöù ba, trong khi ai cuõng ñaët kyø                                                           moâi giôùi treân caùc thò tröôøng lôùn thöôøng
                                                   löôïng cuõng nhö chaát löôïng haøng hoùa
voïng vaøo ngoâi sao chöùng khoaùn VN maø                                                             noùi: “Neáu baïn khoâng hieåu roõ thò tröôøng
                                                   treân thò tröôøng. UBCKNN vaø Boä taøi
laïi coù ai ñoù ñöùng ra caûnh baùo naøy noï thì                                                      ñang laøm gì, toát hôn laø baïn rôøi khoûi thò
                                                   chính caàn phaûi luoân saün saøng tuyeân boá
thò tröôøng seõ baùn tín baùn nghi, vaø hoï                                                           tröôøng”. Ñieàu naøy töôûng laø voâ boå,
                                                   veà moät khaû naêng ñeå ngoû lieân tuïc tung ra
vaãn ñöông nhieân tieáp tuïc ñaët kyø voïng                                                           nhöng thöïc teá laø coù nhöõng nhaø ñaàu tö
                                                   nhöõng ngoâi sao thieän chieán (nhö coå
vaøo ngoâi sao maø mình haâm moä cho duø                                                              taïi VN khoâng hieåu roõ veà nhöõng nguyeân
                                                   phieáu cuûa Vietcombank saép tôùi chaúng
laø vôùi taâm traïng baát an. Thoâng tin veà                                                          taéc caên baûn veà vaän haønh thò tröôøng, vaø
                                                   haïn) nhaèm phaân taùn söï taäp trung cuûa
nghi aùn caên beänh ñoäng kinh bí aån cuûa                                                            veà nhöõng phöông phaùp phaân tích caên
                                                   ñoái thuû quaù möùc vaøo moät vaøi sao
Ronaldo, laøm Braxin thaát baïi traän                                                                 baûn nhaát, trong khi coâng taùc phoå bieán
                                                   bluechips naøo ñoù.
chung keát giaûi boùng ñaù theá giôùi 1998,                                                           thoâng tin veà chöùng khoaùn hieän coù veû
                                                         Muoán laø moät ngoâi sao saùng lieân tuïc
ñaõ ñöôïc giaáu nheïm. Che daáu thoâng tin                                                            quaù taûi ñoái vôùi cô quan quaûn lyù thò
                                                   thì chæ coøn caùch “nhaát ngheä tinh, nhaát
xaáu, khueách ñaïi quaù möùc thoâng tin toát                                                          tröôøng ª
PHAÙT TRIEÅN KINH TEÁ Thaùng Baûy 2007                                                                                                              5

								
To top