Dengue Haemorrhagic Fever dengue fever

Document Sample
Dengue Haemorrhagic Fever  dengue fever Powered By Docstoc
					โรคไข้เลือดออก (Dengue fever, Dengue haemorrhagic fever, Dengue shock syndrome)

            ในปี พ.ศ. 2549 สานักระบาดวิทยา ได้รับรายงานผู้ป่วยจานวน 46,829 ราย อัตราป่วย 74.78 ต่อประชากรแสนคน เสียชีวิต
59 ราย อั ต ราป่ ว ยตาย ร้ อ ยละ 0.13 ในรอบ 10 ปี ที่ ผ่ า นมา (พ.ศ. 2540 - 2549) อั ต ราป่ ว ยสู ง สุ ด ในปี พ.ศ. 2544 (224.3
ต่ อ ประชากรแสนคน) รองลงมาปี พ.ศ. 2541 (210.98 ต่ อ ประชากรแสนคน) อั ต ราป่ ว ยต่ าสุ ด ใน ปี พ.ศ. 2543 (30.14
ต่อประชากรแสนคน) และอัตราป่วยลดลง ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2545 - 2547 เป็นต้นมา และเริ่มสูงขึ้นอีกในปี พ.ศ. 2548 - 2549 (รูปที่ 1)
            การกระจายการเกิดโรคไข้เลือดออกตามกลุ่มอายุ ส่วนใหญ่อยู่ในกลุ่มอายุ 0 - 24 ปี อัตราป่วยสูงสุด คือ กลุ่มอายุ 10 -14 ปี
(291.87 ต่อประชากรแสนคน) รองลงมา คือ กลุ่มอายุ 5 - 9 ปี 15 - 24 ปี 0 - 4 ปี 25 - 34 ปี 35 - 44 ปี และกลุ่มอายุอื่น (รูปที่ 2)
            โรคไข้เลือดออกจาแนกตามกลุ่มอาการได้ 3 กลุ่ม คือ Dengue Fever (DF), Dengue Haemorhagic Fever (DHF) และ Dengue
Shock Syndrome (DSS) ในปี พ.ศ. 2549 มีสัดส่วนของผู้ป่วยตามกลุ่มอาการดังนี้ ผู้ป่วยไข้เดงกี (DF) 17,062 ราย ร้อยละ 36.43
ผู้ป่วยไข้เลือดออก (DHF) 29,024 ราย ร้อยละ 61.98 ผู้ป่วยไข้เลือดออกช็อก (DSS) 743 ราย ร้อยละ 1.59 สัดส่วนผู้ป่วยไข้เดงกีเพิ่มขึ้น
สัดส่วนผู้ป่วยไข้เลือดออก และไข้เลือดออกช็อกลดลง (รูปที่ 3)
            กลุ่ ม อาการ และกลุ่ ม อายุ มี ค วามคล้ า ยกั น ในแต่ ล ะกลุ่ ม อาการ ทั้ ง กลุ่ ม อาการไข้ เ ดงกี (DF), ไข้ เ ลื อ ดออก (DHF)
และไข้เลือดออกช็อก (DSS) จะพบกลุ่มอายุที่มีอัตราป่วยสูงสุด คือ กลุ่มอายุ 10 - 14 ปี รองลงมา คือ กลุ่มอายุ 5 - 9 ปี, 15 - 24 ปี, 0 - 4
ปี, 25 - 34 ปี และ 35 ปีขึ้นไป ตามลาดับ (รูปที่ 4)
            อัตราส่วนเพศหญิงต่อเพศชาย เท่ากับ 1:1.1 ส่วนใหญ่เป็นนักเรียน ร้อยละ 47.72 รองลงมา คือ อาชีพรับจ้าง และเกษตรกรรม
ร้ อ ย ล ะ 1 3 . 0 4 แ ล ะ 5 . 0 ต า ม ล า ดั บ เ ป็ น ผู้ ป่ ว ย น อ ก ร้ อ ย ล ะ 2 0 . 1 8 ผู้ ป่ ว ย ใ น ร้ อ ย ล ะ 7 9 . 7 5
และเข้ า รั บ การรั ก ษาในโรงพยาบาลชุ ม ชนมากที่ สุ ด ร้ อ ยละ 39.92 รองลงมา คื อ โรงพยาบาลศู น ย์ และโรงพยาบาลทั่ ว ไป
โรงพยาบาลเอกชน และโรงพยาบาลในกรุงเทพมหานคร ร้อยละ 38.22, 13.35 และ 6.84 ตามลาดับ เป็นผู้ป่วยต่างชาติ ร้อยละ 1.31
ชาติ เมีย นมาร์ มีสัดส่วนมากที่สุด ร้ อยละ 0.91 รองลงมา คือ ชาติลาว กัมพู ชา และจีน ร้อ ยละ 0.15, 0.08 และ 0.01 ตามลาดั บ
เป็นชาติอื่น ๆ ร้อยละ 0.16
            กลุ่มผู้ป่วยไข้เดงกี (DF) ไม่มีผู้เสียชีวิต กลุ่มผู้ป่วยไข้เลือดออก (DHF) เสียชีวิต 15 ราย ร้อยละ 25.42 ผู้ป่วยไข้เลือดออกช็อก
(DSS) 44 ราย ร้อยละ 74.58 อัตราป่วยตายในกลุ่มไข้เลือดออก (DHF) ร้อยละ 0.05 และในกลุ่มไข้เลือดออกช็อก (DSS) สูงสุด ร้อยละ 5.92
            ในภาพรวมของประเทศการกระจายของโรค ยั งคงเป็นไปตามฤดูกาล คือ พบผู้ ป่วยจานวนมากในช่วงฤดูฝ น ระหว่าง
เดือนพฤษภาคม - สิงหาคม (รูปที่ 5)
            ภาคกลาง มีอัตราป่วยสูงสุด 97.07 ต่อประชากรแสนคน รองลงมาเป็น ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 69.23 ภาคเหนือ 60.80
และภาคใต้ 53.82 ต่อประชากรแสนคน อัตราป่วยย้อนหลัง 5 ปี พบว่า ภาคกลาง และภาคใต้ มีอัตราป่วยสูงกว่าภาคอื่น ยกเว้นปี พ.ศ.
2549 ภาคใต้กลับมีอัตราป่วยต่าสุด (รูปที่6)
            จังหวัดที่มีอัตราป่วยสูง 10 อันดับแรก ส่วนใหญ่เป็นจังหวัดในภาคกลาง เรียงลาดับจากมากไปน้อย ได้แก่ จังหวัดสุรินทร์
น น ท บุ รี ร ะ ย อ ง ต า ก ร า ช บุ รี ก รุ ง เ ท พ ม ห า น ค ร จั น ท บุ รี แ พ ร่ ส มุ ท ร ป ร า ก า ร แ ล ะ ล พ บุ รี ( รู ป ที่ 7 )
ผู้ป่วยอยู่ในเขตองค์การบริหารส่วนตาบล ร้อยละ 65.3 เขตเทศบาล ร้อยละ 34.7
            จากรายงานการสอบสวนโรคไข้เลือดออกที่สานักระบาดวิทยาได้รบในปี พ.ศ. 2549     ั
            1. ส่วนใหญ่ผู้ป่วยจะเสียชีวิตในวันที่ 6 - 7 นับตั้งแต่เริ่มมีอาการป่วย ผู้ป่วยจะมาด้วยอาการไข้ ปวดศีรษะ ไม่ไอ ไม่เจ็บคอ
แต่ บ างรายมี อ าการไอ และเจ็ บ คอ ผู้ ป่ ว ยมั ก จะไปรั บ การรั ก ษาที่ ส ถานี อ นามั ย หรื อ คลิ นิ ก ทางการแพทย์ ใ นระยะ 1 - 3
วั น แ ร ก ข อ ง ก า ร ป่ ว ย แ ต่ อ า ก า ร จ ะ ไ ม่ ดี ขึ้ น ผู้ ป่ ว ย จ ะ ก ลั บ ม า ที่ ส ถ า นี อ น า มั ย ห รื อ ค ลิ นิ ก ที่ รั ก ษ า ค รั้ ง แ ร ก
และจะได้รับคาแนะนาให้ไปรับการรักษาต่อที่โรงพยาบาล ซึ่งจะเป็นวันที่ 4 ของการป่วย ผู้ป่วยเริ่มมีอาการเลือดออก และมีภาวะช็อก
ทาให้เสียชีวิตในวันที่ 6 - 7 ของการป่วย

      สรุปรายงานการเฝ้าระวังโรค ๒๕๔๙                                                                                         โรคไข้เลือดออก
      ISSN 0857-6521. http://epid.moph.go.th/
                                                                                                                                                      29
            2. จากรายงานการสอบสวนการระบาดที่ ได้รับ จากจังหวัดกาฬสินธุ์ สุรินทร์ นครสวรรค์ ลพบุรี พิจิตร ยโสธร ฯลฯ
การระบาดในบางพื้นที่เป็นแบบ sporadic มักจะมีผู้ป่วยเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องภายในหมู่บ้าน ในช่วงระยะเวลาตั้งแต่ 2 - 4 สัปดาห์
โรคจึงจะสงบ จะมีจานวนผู้ป่วยประมาณ 9 - 15 ราย ค่าดัชนีลูกน้า (HI) ที่สารวจได้จะมีค่า  10 (สารวจหลังจากควบคุมโรคแล้ว)
            ส่วนการระบาดใหญ่ที่มีจานวนผู้ป่วยมากอย่างผิดปกติ จะเกิดขึ้นเป็นครั้งคราว เช่น จังหวัดภูเก็ต หลังจากเหตุการณ์สึนามิ 29
ธันวาคม 2547 – 31 มกราคม 2548 ในระยะเวลา 4 สัปดาห์ พบผู้ป่วย 54 ราย (ไม่เกี่ยวกับสึนามิ เพราะผู้ป่วยส่วนใหญ่อยู่ในอาเภอถลาง
ซึ่งอยู่ห่างจากเหตุ การณ์สึนามิ) การระบาดใหญ่ที่พบในศูนย์อพยพ เช่น การระบาดที่ศูนย์พักพิงชั่วคราวบ้านถ้าหิน จังหวัดราชบุรี
ปี พ.ศ. 2546 ตั้งแต่ 25 มีนาคม – 28 พฤษภาคม 2546 มีผู้ป่วยทั้งสิ้น 220 ราย อัตราป่วย 22.2 ต่อประชากรพันคน เสียชีวิต 2 ราย
อัตราป่วยตาย ร้อยละ 2.0 ค่าดัชนีลูกน้า (HI) ที่สารวจได้ มีค่าเท่ากับ 13.8 ค่า BI                        เท่ากับ 25.9 และค่า CI เท่ากับ 4.5
                                          (1)
(สารวจหลัง จากควบคุ ม โรคแล้ ว )                        ศู นย์ อ พยพอี กแห่ ง ที่เ กิด การระบาด คื อ ศู น ย์พั กพิ งชั่ วคราวบ้ านแม่ห ละ จั ง หวัด ตาก
ตั้งแต่เดือนตุลาคม - ธันวาคม 2547 มีผู้ป่วยทั้งสิ้น 455 ราย อัตราป่วย 11.1 ต่อประชากรพันคน การระบาดต่อเนื่องมาถึงเดือนกรกฎาคม
2548 (มกราคม - กรกฎาคม 2548) มีผู้ป่วยทั้งสิ้น 1,572 ราย อัตราป่วย 30.0 ต่อประชากรพันคน เสียชีวิต 4 ราย อัตราป่วยตาย
ร้อยละ 0.25 ค่าดัชนีลูกน้า (HI) ที่สารวจได้จะมีค่าเท่ากับ 38.0 ค่า BI เท่ากับ 42.0(2)
            ผลการตรวจยืนยันการติดเชื้อ Dengue virus โดยกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ทั้งหมด 11,161 ราย พบผลยืนยันการติดเชื้อ
Dengue virus ร้อยละ 81.7 ผลลบ ร้อยละ 9.1 และไม่สามารถสรุปผลได้ ร้อยละ 9.6 จากเชื้อ Dengue virus ที่แยกเชื้อได้ทั้งหมด
1,766 ราย พบสัดส่วนของ Dengue serotype 1 มากที่สุด ร้อยละ 46.3 รองลงมา คือ serotype 4, 2 และ 3 พบ ร้อยละ 26.7, 19.8 และ
7.2 ตามลาดับ ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2542 - 2548 ส่วนใหญ่พบสัดส่วน Dengue serotype 1 และ 2 มากที่สุดสลับกัน Dengue serotype 3
พ บ ใ น สั ด ส่ ว น ที่ น้ อ ย ล ง แ ต่ เ ริ่ ม เ พิ่ ม ม า ก ขึ้ น ใ น ปี พ . ศ . 2 5 4 9 ใ น ท า ง ต ร ง กั น ข้ า ม Dengue              serotype 4
พบได้ในสัดส่วนที่มากขึ้นแต่เริ่มลดลงในปี พ.ศ. 2549(3) (รูปที่ 8)
            จาแนกการตรวจพบ Dengue serotype ตามภาค ได้ดังนี้ ภาคเหนือ พบ serotype 1, 4, 2 และ 3 ร้อยละ 54.2, 32.4, 7.1 และ 6.3
ตามลาดับ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ พบ serotype 1, 2, 4 และ 3 ร้อยละ 40.6, 32.7, 20.7 และ 6.0 ตามลาดับ ภาคกลาง พบ serotype 1,
4, 2 และ 3 ร้อยละ 54.6, 31.7, 7.2 และ 6.5 ตามลาดับ ภาคใต้ พบ serotype 1, 2, 4 และ 3 ร้อยละ 42.9, 30.4, 19.6 และ 7.1 ตามลาดับ (3)
            โดยรวมแล้ว รูปแบบการเกิดโรคไข้เลือดออกของประเทศไทยยังคงไม่เปลี่ยนแปลง เช่น ลักษณะการเปลี่ยนแปลงตามเวลา
ยังมีลักษณะเป็นตามฤดูกาล คือ มีผู้ป่วยมากในช่วงฤดูฝน กลุ่มบุคคลเสี่ยงยังคงเป็นกลุ่มอายุ 0 - 14 ปี พบสัดส่วนของผู้ป่วยเดงกี (DF)
มากขึ้ น ในขณะที่ สั ด ส่ ว นของผู้ ป่ ว ยไข้ เ ลื อ ดออก (DHF) ลดลง การเกิ ด โรคตามพื้ น ที่ พ บกระจายทั่ ว ทุ ก จั ง หวั ด
โดยเฉพาะภาคกลางเป็นพื้นที่ที่มีอัตราป่ วยสูงกว่าภาคอื่น ๆ ในปี พ.ศ. 2549 นี้ ภาคใต้ซึ่งเคยเป็นพื้นที่ที่มีอัตราป่วยสูงกว่าภาคอื่น ๆ
กลับมีอัตราป่วยต่าสุด ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคเหนือกลับมีอัตราป่วยสูงขึ้นในปีนี้

เอกสารอ้างอิง
          1. พจมาน ศิริอารยาภรณ์. การสอบสวนการระบาดโรคไข้เลือดออกศูนย์พักพิงชั่วคราวบ้าน ถ้าหิน จังหวัดราชบุรี ปี พ.ศ. 2546
25 มีนาคม – 28 พฤษภาคม 2546 (นาเสนอในการประชุม The Consultation Meeting on Disease Surveillance, Outbreak Investigation
and Disease Control in Displaced Persons Camps along Thailand-Myanmar Border.
          2. กนกทิพย์ ทิพย์รัตน์ . รายงานสถานการณ์การระบาดของโรคไข้เลือดออกในศูนย์พักพิงชั่วคราวบ้านแม่หละ จังหวัดตาก
สิงหาคม 2549, ใน : สมศักดิ์ วัฒนศรี, รุ่งนภา ประสานทอง, ชุลีพร จิระพงษา, ธนรักษ์ ผลิพัฒน์, ปรีชา เปรมปรี, วรรณา หาญเชาว์วรกุล,
และคณะบรรณาธิการ. รายงานเฝ้าระวังทางระบาดวิทยา ประจาสัปดาห์ . ปีที่ 37 ฉบับที่ 39. 6 ตุลาคม 2549 กรุงเทพมหานคร :
องค์การรับส่งสินค้า และพัสดุภัณฑ์ ; 2549. หน้า 685 - 9
          3.     สุรภี อนันตปรีชา, Dengue serotypes in Thailand, 2006. [cited 5 May 2007]; Available from: URL:
http://webdb.dmsc.moph.go.th/ifc_nih/a_nih_3_001c.asp?info_id=1140


  30         Dengue haemorrhagic fever                                                  Annual Epidemiological Surveillance Report 2006
                                                                                                ISSN 0857-6521. http://epid.moph.go.th/
ผู้เรียบเรียง :     กนกทิพย์ ทิพย์รัตน์ และสุรภี อนันตปรีชา




       สรุปรายงานการเฝ้าระวังโรค ๒๕๔๙                         โรคไข้เลือดออก
       ISSN 0857-6521. http://epid.moph.go.th/
                                                                               31
                                                                           Fig.1 Reported Cases of Dengue haemorrhagic fever per 100,000 P opulation,
                                                                                                             by Year, T hailand, 1997-2006.

     Rate per 100,000 Pop.             250


                                       200


                                       150


                                       100


                                                     50


                                                      0
                                                                     1997            1998         1999       2000        2001        2002      2003      2004          2005       2006




                                                                           Fig. 2 Reported Cases of Dengue haemorrhagic fever per 100,000 P opulation,
                                                                                                                 by Age-Group, T hailand, 2006.
                                                                                                         291.87
                                                               300


                                                               250
                                                                                            219.82
                             Rate per 100,000 pop.




                                                               200


                                                               150                                                   119.08

                                                               100             69.88

                                                                                                                                   38.85
                                                                    50                                                                       21.15     12.09       8.22          5.26

                                                                     0
                                                                               0-4          5-9          10-14      15-24       25-34       35-44     45-54      55-64           65+




                                                                                     Fig. 3 P roportion (%) of Cases of Dengue haemorrhagic fever,
                                                                                                                  T hailand, 1997-2006.

                                                                     100%
                                                                         90%
                                                                         80%
                                                                         70%
                                                      Percent (%)




                                                                         60%
                                                                         50%
                                                                         40%
                                                                         30%
                                                                         20%
                                                                         10%
                                                                         0%
                                                                                 1997       1998     1999         2000      2001     2002    2003     2004      2005      2006

                                                                                              DF                                   DHF                          DSS




32            Dengue haemorrhagic fever                                                                                                     Annual Epidemiological Surveillance Report 2006
                                                                                                                                                    ISSN 0857-6521. http://epid.moph.go.th/
                                                                   Fig. 4 Reported cases of DF,DHF,DSS per 100,000 population,
                                                                                    by Age-Group, Thailand, 2006
                                      180
                                      160
              Rate per 100,000 pop.   140
                                      120
                                      100
                                       80
                                       60
                                       40
                                       20
                                        0
                                                                  0-4             5-9           10-14          15-24          25-34             35+

                                                                                   DF                   DHF                   DSS




                                                                   Fig.5 Reported Cases of Dengue haemorrhagic fever by month,
                                                                                       Thaialnd, 2002-2006.
                                25000

                                20000
    Number of Cases




                                15000

                                10000

                                      5000

                                                  0
                                                           Ma y




                                                                       Ma y




                                                                                        Ma y




                                                                                        Ma y




                                                                                                                           Ma y
                                                           Ma r




                                                                       Ma r




                                                                                        Ma r




                                                                                        Ma r




                                                                                                                           Ma r
                                                                       Sep




                                                                                        Sep




                                                                                        Sep




                                                                                                                           Sep




                                                                                                                           Sep
                                                                       J ul




                                                                                        J ul




                                                                                        J ul




                                                                                                                           J ul




                                                                                                                           J ul
                                                           J an




                                                                       J an




                                                                                        J an




                                                                                        J an




                                                                                                                           J an
                                                                       Nov




                                                                                        Nov




                                                                                        Nov




                                                                                                                           Nov




                                                                                                                           Nov
                                                                          2002           2003           2004           2005              2006




                                                                Fig. 6 Reported Cases of Dengue haemorrhagic fever per 100,000 P opulation,
                                                                                        by Region, T hailand, 2002-2006.

                                                                 500
                                        Rate per 100,000 Pop.




                                                                 400

                                                                 300

                                                                 200

                                                                 100

                                                                   0
                                                                           2002          2003           2004           2005           2006

                                                                       Central             North               North - East                  South




สรุปรายงานการเฝ้าระวังโรค ๒๕๔๙                                                                                                               โรคไข้เลือดออก
ISSN 0857-6521. http://epid.moph.go.th/
                                                                                                                                                              33
Fig. 7 Reported Cases of Dengue Haemorrhagic Fever per 100,000 Population,
       by Province, Thailand, 2006



                                                             Top Ten Leading Rate

                                                               1.    Surin              173.97
                                                               2.    Nonthaburi         154.41
                                                               3.    Rayong             151.82
                                                               4.    Tak                143.64
                                                               5.    Ratchaburi         136.41
                                                               6.    Bangkok            134.43
                                                               7.    Chanthaburi        121.53
                                                               8.    Phrae              119.17
                                                               9.    Samut Prakan       117.15
                                                              10.    Lop Buri           107.53




                                     Morbidity rate           Number of
                                      (/100,000)              provinces




 34   Dengue haemorrhagic fever             Annual Epidemiological Surveillance Report 2006
                                                    ISSN 0857-6521. http://epid.moph.go.th/
สรุปรายงานการเฝ้าระวังโรค ๒๕๔๙            โรคไข้เลือดออก
ISSN 0857-6521. http://epid.moph.go.th/
                                                           35
36   Dengue haemorrhagic fever   Annual Epidemiological Surveillance Report 2006
                                         ISSN 0857-6521. http://epid.moph.go.th/
สรุปรายงานการเฝ้าระวังโรค ๒๕๔๙            โรคไข้เลือดออก
ISSN 0857-6521. http://epid.moph.go.th/
                                                           37
38   Dengue haemorrhagic fever   Annual Epidemiological Surveillance Report 2006
                                         ISSN 0857-6521. http://epid.moph.go.th/

				
DOCUMENT INFO