Docstoc

KAN ve TRANSF ZYONU anemi

Document Sample
KAN ve TRANSF ZYONU anemi Powered By Docstoc
					RASYONEL KAN KULLANIMI
          ve
         KAN
    TRANSFÜZYONU


             S. Ü. Tıp Fakültesi
    Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji
          Anabilim Dalı Öğr.Üyesi
          Kan Merkezi Sorumlusu
                                            1
                Konya-2009
RASYONEL KAN KULLANIMI
          ve
         KAN
    TRANSFÜZYONU




                         2
                     KAN
  KAYNAĞI SADECE ĠNSAN OLAN PAHALI ĠLAÇ

Kan ve kan ürünlerine karĢı olan talep her geçen
gün artmaktadır.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Avrupa Birliği (AB),
ve konuyla ilgili diğer kurum ve kuruluĢlar:

Her ülkenin kendi kan ürünü gereksinimini yine
kendi halkından elde edeceği kandan sağlaması
prensibini ((“Ulusal Kendine Yeterlilik” diye
bilinen uygulama)) kabul etmiĢtir.
                                             3
                   KAN

Bu hedef ülke nüfusunun % 5-6 oranında
yıllık kan bağıĢı toplanması demektir.

Ülkemizdeki bu oran yıllık sadece % 1.5

Her yıl milyonlarca dolar dövizimiz kan
ürünleri ithali için ödenmektedir.


                                          4
                                KAN
                                               ERİTROSİT
                             TROMBOSİT                         LÖKOSİT
                                               4.5-5milyon
                            250-500bin/mm3                     5000-1000
                                                  mm3
                                                                 / mm3
Su (%90-91):
                                             HEMOGLOBİN
Besin mad. :     O2 + CO2
Gazlar:                                 HEM           GLOBİN
Elektr+Tuz
Hücresel Ürün:                        Fe + Porfirin
Kan Protein:
Antikoagulan
Pıhtılaşma F.
                                             NÖTROFİL EOZİNOFİL BAZOFİL
Antikorlar                                    %60-70   %2-3      %0.5
                                                                     5
             KAN BİLEŞENİ
Tanım:

“Kandan hazırlanan tüm terapötik
  materyal.”

1.   Kanın hücresel komponenti

2.   Kanın plazma komponenti

3.   Plazma franksinasyon ürünleri   6
         TAM KAN BİLEŞENLERİ
                           Tam Kan


Eritrosit Süspansiyonu                      Trombositten zengin
                                                  plazma

                 Taze DonmuĢ Plazma
                                                    Trombosit
                                                    Süspansiyonu
        Sıvı Plazma                   Kriyopresipitat




                                                                   7
                   TAM KAN
       “Bağışçıdan alındıktan sonra işlem
         görmeksizin kullanılan kandır”


   Ortalama olarak 450 ml (± %10)’dir
   Eritrosit, trombosit, lökosit, plazma ve
    pıhtılaşma faktörlerinden meydana gelir
   Ortalama hematokriti %36-37’dir
   Plazma 250 ml, eritrositler 200ml’sini
    oluşturur
   +4°C’de 48 saatte trombositler
    fonksiyonlarını kaybederler             8
            ġekilli elemanlar



                                   200 ml




ERĠTROSĠT     LÖKOSĠT           TROMBOSĠT




                                        9
             Plazma (250 ml)
( plazma proteinleri, pıhtılaşma fak.vb.)




                                            10
       ANTİKOAGÜLAN SIVILAR
 Sitrat kalsiyum ile şelazyon yapar
  (100 ml sıvı için 14 ml sitrat gereklidir)
 Koruyucu sıvılar glükoz-dekstroz, adenin
  ve fosfat kombinasyonları içerirler
     CPDA               35 gün
     ACD*               21 gün
     ADSOL              47 gün
     SAG-M              42 gün
  *Genellikle aferez uygulamalarında
  kullanılır
                                          11
                BANKA KANI

o   CPDA-1’li torbalarda plazma potasyumu
    başlangıçta 5.1 mEq/L iken, 35. günde
    78.5 mEq/L’ye çıkar
o   Bu durum, yeni doğan ve renal fonksiyon
    bozukluğu olanlarda önemlidir
o   Torbadaki hemoliz,saklama süresiyle
    orantılı olarak artar
o   Serbest hemoglobin başlangıçta 78mg/L
    iken, 35.günde 658 mg/L’ye çıkar
                                        12
                TAM KAN-1

   4 C’de 48 saat saklanan tam kanda
    trombositler tamamen
    fonksiyonlarını kaybeder

   F V, F VIII, F XI gibi stabil olmayan
    pıhtılaşma faktörleri 1 hafta sonra
    aktivitelerini %’50 kaybeder.

                                        13
                  TAM KAN-2

     Faktör V beşinci günde %80, 14.
    günde ise %50 aktiftir

     Faktör VII 1-2 gün içinde normalin
    %50’sine, 5 gün sonra %30’una iner

     Faktör XI 7. günde normalin %20’si
    kadardır

     Günümüzde tam kan nadiren kullanılır 14
               TAM KAN-3

 [ 24 saatten daha kısa süre beklemiĢ
               tam kana:
            TAZE TAM KAN
                denir. ]

1.Pediatrik transfüzyon endikasyon
2.Açık kalp amaliyatları

         ile kullanımı sınırlıdır    15
         TAM KAN-4


TAM KAN ENDiKASYONLARI

Kan kaybının,   (total kan hacminin)
  % 25-30’u nu geçmesi durumlarında




                                  16
       TAM KAN-5


1-Massif kanamada
   (24 saatte total kan
  hacmine eĢit oranda
        kanama)
                          17
           TAM KAN-6
2.BaĢlangıçta Arka arkaya 4 Ünite
Eritrosit süspansiyonu verilmesine
rağmen hastanın ;
   hemodinamik dengesi stabil hale
              gelmiyorsa;



                                     18
              TAM KAN-7
3-Şu belirtiler devam ediyorsa:

•   Ortostatik hipotansiyon
•   Taşikardi
•   Periferal soğukluk
•   Böbrek kan akımında azalma
•   Hipotansiyon
•   İdrar akımında azalma


                                  19
              TAM KAN-8

Tam kan tranfüzyonu ile
 trombositopeniler ve pıhtılaşma
 bozuklukları düzeltilemez.

         1 Ünite Tam Kan;
               Htc: % 3
               Hb: % 1
                Arttırır
                                   20
        TAM KAN-9

      ŞOK İNDEKSİ
Kan kaybının hesaplanması

        Nabız
          /
Sistolik Kan Basıncı        21
         TAM KAN-10

ġok indeksi Ġntravasküler sıvı kaybı
   0.5           %   0
   0.8           %   10   - 20
   1.0           %   20   – 30
   1.1           %   30   – 40
   1.5           %   40   – 50
                                   22
      ERiTROSiT SÜSPANSİYONU
          ENDiKASYONLARI
                 1

1. HASTANIN DURUMU ACĠL
   TRANSFÜZYON GEREKTĠRMĠYORSA
2. ANEMĠLERĠN TEDAVĠSĠ ĠLAÇLAR ĠLE
   YAPILAMIYORSA
-Demir eksikliği anemisi,
-Vit B12 eksikliği anemisi,
-Folik asit eksikliği anemisi .vb.
                               23
             ERiTROSiT
           SÜSPANSİYONU
          ENDiKASYONLARI
                       2


3.Hb: 7-8 gr / dl ve altında
OLAN ġU DURUMLARDA:
-Orta-Ağır derecede kalp yetmezliği,
-Korener arter hastalığı,
-Solunum yetmezliği,
-Serebro vasküler hastalık,
-Çok yaĢlı hastalar.                   24
              ERiTROSiT
            SÜSPANSİYONU
           ENDiKASYONLARI
                       3

4. HĠPOPLASTĠK VE APLASTĠKANEMĠLERDE

5. KONJENĠTAL HEMOLĠTĠK ANEMĠLERDE:
-Thalessemia,
-Orak hücreli anemi,
-Eritrosit enzim defektleri,
-Eritrosit membran defektleri
-Ġdiyopatik Otoimmun Hemolitik Anemi
                                  25
            ERiTROSiT
          SÜSPANSİYONU
         ENDiKASYONLARI
                  4

6. ONKOLOJĠK HASTALIKLAR:
          VE BUNLARIN
         KEMOTERAPĠ,
       RADYOTERAPĠLERĠ
       SONRASI OLUġMUġ
    KEMĠK ĠLĠĞĠ BASKILANMASI
           HALLERĠNDE          26
                  ERiTROSiT
                SÜSPANSİYONU
               ENDiKASYONLARI
                              5

7. MYELOPLASTĠK SENDROM

8.PAROKSĠSMAL NOKTURNAL HEMOGLOBĠNÜRĠ

(Eritropoetin tedavisine yeterli cevap vermeyen)
9.KRONĠK BÖBREK HASTALARINDA:

                                               27
          TROMBOSiT KONSANTRESi
             ENDiKASYONLARI
                    1

                 HASTADA:

   TROMBOSĠT SAYISI: 5x103 / mm3 

   TROMBOSĠT 6-10x103 / mm3 ve 38C
     ATEġ

   YENĠ MĠNOR KANAMA var ise
                                  28
            TROMBOSiT KONSANTRESi
               ENDiKASYONLARI
                      2
   TROMBOSĠT SAYISI: 11-20x103 / mm3
-Koagulasyon faktör eksikliği,
-Heparin tedavisi,
-Kemik iliği ponksiyonu
 yapılması,
-Lomber ponksiyon yapılması,
-Minor Cerrahi giriĢim
    gibi durumlarda
                                        29
         TROMBOSiT KONSANTRESi
            ENDiKASYONLARI
                   3

 TROMBOSĠT SAYISI: 20X103/ mm3 
- Major kanamanın olması,
-Major cerrahi giriĢim planlanması
-Aplastik Anemi
-Kanamalı Myeloplastik sendrom
-Hemotolojik Maligniteli hastalarda
(özellikle Lösemeli hastaların indüksiyon
  tedavileri sonrasında)
                                        30
     TROMBOSiT KONSANTRESi
        ENDiKASYONLARI
               4

 SANTRAL SĠNĠR SĠSTEMĠ
  METASTAZI YAPMIġ OLAN
  MALĠGN MELONOM’LU
  HASTALARDA
 KANAMA RĠSKĠ
  PROFLAKSĠSĠNDE

                          31
         TROMBOSiT KONSANTRESi
            ENDiKASYONLARI
                   5

   BLAST SAYISININ ÇOK YÜKSEK
    OLDUĞU LÖSEMELĠ HASTALARDA

   SANTRAL SĠNĠR SĠSTEMĠ
    KANAMALARININ PROFLAKSĠSĠNDE.



                                 32
                LÖKOSİT KONSANTRESİ
                  ENDİKASYONLARI
                         1


   Nötropenik hastalarda bakteriel ve / veya mantar
    enfeksiyonlarında, enfeksiyonun kontrol altına
    alınması için

   Absolü Nötrofil sayısı 500 µl ’nin altında ve kısa
    sürede düzelmesi beklenmiyorsa

 Kontrol altına alınamayan AteĢ var ise
( Antibiyotik baskısına rağmen 48 saatte AteĢ
  kontrol altına alınamıyor ve klinik gittikçe
                                                    33
  kötüleĢiyorsa)
              LÖKOSİT KONSANTRESİ
                ENDİKASYONLARI
                       2

   Kronik grönülomatöz hastaların
    enfeksiyonlarında:
    antibiyotik tedavisi yetersiz kalıyorsa

   Lösemeli Nötropenik hastalarda
    proflaktik olarak

   Neonatal sepsiste

                                              34
              DONÖR TİPLERİ
                            1




1.    Gönüllü Donör:
       1989/381/EEC sayılı Avrupa Konseyi kararında
      gönüllü donörün tarifi:


         “ Kendi özgür iradesi ile
     hiçbir maddi çıkar beklemeksizin
      kan, plazma veya hücresel kan
                   bileĢeni                           35
         DONÖR TİPLERİ
                        2


Gönüllü donör temini:

Ülkemizde olduğu gibi tüm dünyada fevkalade zor
olmaktadır.

Gönüllü donör kazanmak için, tüm dünyada ve
Türkiye’de devlet kurumları veya özel dernekler
donör organizasyon ve teĢvik programları
düzenlemekteler.
                                           36
         DONÖR TİPLERİ
                     3


2. Zoraki Donörler (Kana Kan Donörler):

 Ülkemiz hastane kan merkezlerinin genelinde
     kana kan prensibi uygulanmaktadır.

  Kan istemini yapan doktor ve hemĢirenin
               yardımları ile
    kısa sürede donör bulunabilmekte
                                          37
             DONÖR TİPLERİ
                                4


2. Zoraki Donörler (Kana Kan Donörler):
•Transfüzyon öncesi hastadan, kan verecek kişi
getirmesi istenir. Getirmezse kan verilemiyeceği
söylenir.

•Kişiler ilk defa kan verdiklerinden sonra memnun ve
mutlu olurlarsa ve kendilerine güven telkin edilirse,
gönüllü donörler arasına katılabilirler.
       Askerde verilen kanların donörleri de bu gruba girer.   38
            DONÖR TİPLERİ
                        5


3. Paralı Donörler: Kan vermeyi meslek
 edinen kişilerdir.
      Paralı donörler hastalıklı ve beslenme
    bozukluğu      olan      ya     da  protein
    malnütrüsyonu olan kişilerdir. Bunlarda
    ilaç ve alkol bağımlılığı fazladır.
     Vücut direnci düşük olan bu kişiler çok
    sık kan verme ile karşılaştıklarından
    dolayı enfeksiyon taşıma ve bulaştırma 39
            DONÖR TİPLERİ
                        6

4. Otolog Donör:
   KiĢinin kendi kendine kan vermesidir.

   Özellikle ameliyat olacak hastalarda
    ameliyattan önce alınan kan, aynı kiĢiye
    tahlilleri yapıldıktan sonra verilir.

   Tüm dünyada bu tip donörlük kabul
    görmektedir.
                                            40
             DONÖR TİPLERİ
                           7

5. Direct Donörler:
   Hasta    donörünü   kendisi    seçmek      ister,
    kendisine kan verecek kişinin akrabalarından
    veya arkadaşlarından olmasını isteyebilir.

   Hastane kan merkezlerinde 2. sıklıktaki donör
    çeşididir.

   Donörlerini seçme kriterleri ve uygulanılacak
    testler diğer donörler ile aynıdır.        41
        DONÖR TİPLERİ
                   8

6. Tıbbi Endikasyonlu Donörler:
 Tıbbi endikasyon nedeni ile verici
  spesifik olarak tesbit edilebilir.
   Örn: Kanlarında eritrosit antikoru
  bulunan kişilere ailelerinden veya
  nadir donör gruplarından kan alınıp
  verilmelidir.
 Yenidoğan trombositopenisi
                                    42
          DONÖR TİPLERİ
                      9

7. Terapotik Donörler:
Tıbbi endikasyon sebebi ile kan alınmasıdır.
 Özellikle hemotokrit değeri yüksek olan

  hastalarda uygulanır.
 Dahiliye ve göğüs servislerinde tedavi
  amaçlı uygulandığı gözlenmektedir.
 Şayet kan, kan merkezinde alınacak ise, kan
  merkezi doktorunun, bu kişinin kan verme
  odasında bulunduğu sürece sorumluluğunu
  alması gerekir.
                                          43
             DONÖR TİPLERİ
                          10

7. Terapotik Donörler:
    “Tıbbi endikasyon sebebi ile kan alınmasıdır.”

   Kan merkezi,hastanın doktoru tarafından
    imzalı “Flebotomi veya tedavi amaçlı kan
    alınması uygundur .” belgesi isteyebilir.

   En ideali bu kişilerin kanlarının           kan
    merkezinde alınmamasıdır.
                                                 44
     KAN
TRANSFÜZYONU
 İLE BULAŞAN
ENFEKSİYONLAR
            45
 TRANSFÜZYON İLE ENFEKSİYON BULAŞ
             YOLLARI

 Transfüzyonla bulaĢ baĢlıca iki yolla
             olmaktadır;

1-ENFEKTE ANCAK ENFEKTE OLDUĞU
  KLĠNĠK OLARAK BELLĠ OLMAYAN
  VERĠCĠLERDEN TRANSFÜZYON
  ALICILARINA BULAġMA.

2-KONTAMĠNE KAN YADA KAN
  ÜRÜNLERĠNĠN ALICIYA AKTARILDIĞI
  BULAġMA
                                     46
KAN TRANSFÜZYONU İLE BULAŞAN
          VİRÜSLER
     -HIV 1-2            -HAV
     -HTLV 1-2           -HBV
     -HSV 1-2            -HCV
     -EBV                -HDV
     -CMV                -HEV
     -Parvo virüs B 19   -HFV
     -Herpes virüs 8     -HGV
     -TT Virus
      -HHV -6

                                47
 KAN TRANSFÜZYONU İLE BULAŞAN
                    BAKTERİLER
                           1


-Treponema pallidum            -Salmonella türleri
-Camphylobacter jejuni         -Borrelia türleri
-Yersinia enterocolitica       -Brucella Melitensis
-Psödomonas türleri            - Brucella Abortus
-Serratia türleri              -E.coli
-Staphylococcus                -Klebsiella pneumonia
-Streptococcus                 -Difteroidler
-Acinobacter species           -Propionibacterium
-Riketsiyalar                    acnes
                                                   48
 KAN TRANSFÜZYONU İLE BULAŞAN
              BAKTERİLER
                    3


Bakteriyel kontaminasyona ait bulgular;
viral ve protozoer enfeksiyonların aksine
    Kısa süre sonunda çıkmaktadır.
      Bu süre : 2 dakika – 17 gün


                                       49
   KAN TRANSFÜZYONU İLE BULAŞAN
                 BAKTERİLER
                         4

  •Semptomlar kısa sürede baĢlamaktadır.
-Üşüme        -Titreme       -Ateş
-Bulantı      -Kusma         -Kanlı ishal
-Karın ağrısı -Kas ağrısı    -Hipotansiyon
-Hemoglobinüri               -DIC


                                             50
   KAN TRANSFÜZYONU İLE BULAŞAN
                  BAKTERİLER
                         6
        Bakteriyel kontaminasyonun önlenmesi

1*Donör anamnezi alınmalı.
(1 ay öncesine kadar karın ağrısı,diyare,kene
sokması,diĢ çekimi, kateterizasyon, endoskopi
vb.olup olmadığı sorulmalı)
2*Kan almada deri antisepsisine dikkat edilmeli.
3*Kan ürünleri steril koĢullarda hazırlanmalı.

                                                 51
  KAN TRANSFÜZYONU İLE BULAŞAN
                 BAKTERİLER
                        6
       Bakteriyel kontaminasyonun önlenmesi

4*Kan saklama özel dolapta usulüne uygun
hazırlanmalı süresine dikkat edilmeli.

5*Kan verilmeden ve Transfüzyondan hemen önce
kan torbası hemoliz ve         pıhtılaĢma için
makroskopik kontrol edilmeli.

6*Transfüzyon esnasında gerektiğinde Lökosit
filtreleri kullanılmalı.                      52
       KAN TRANSFÜZYONU İLE BULAŞAN

              PARAZİTLER
-Plasmodium türleri
    Plasmodium           -Toxoplasma gondii
-Trypanosoma cruzi       -Babesia türleri
-Leishmania donovani     -Wucheria bancrofti

       KAN TRANSFÜZYONU İLE BULAŞAN

              MANTARLAR
              -Aspergillus
              -Hormodendrum
              -Penicillum

                                               53
   Türkiyede yapılması
kanunen zorunlu olan testler
       • HBs Ag
       • Anti HCV
       • Anti HIV 1-2
       • VDRL
                               54
KAN BİLEŞENLERİ
       ve
  HAZIRLAMA
  YÖNTEMLERİ


                  55
          ERİTROSİT SÜSPANSİYONU
        “Plazmanın 3/4’ü alınmış kandır.”

♥ Bu işlem için tam kan torbasına bağlı ikinci bir
 torba daha bulunmalıdır
♥ Bir santrifüj ve ekstraktör yardımıyla ilk torbada
 sadece eritrosit süspansiyonu (ES), ikinci
 torbada plazma kalır
♥ ES içinde 50-70 ml plazma kalır
♥ ES hacmi yaklaşık olarak 200 ml kadardır
♥ Hematokriti %70-80’dir
♥ Saklama süreleri tam kan gibidir               56
            LÖKOSİTTEN FAKİR
         ERİTROSİT SÜSPANSİYONU

Θ En etkili yol lökosit filtreleridir
Θ Üçüncü generasyon filtreler ile %99.9 oranında
  lökosit uzaklaştırılabilir
Θ Filtreler hasta başında veya kan merkezinde
  uygulanır
Θ Febril non-hemolitik tranfüzyon reaksiyonunu
  önlemek için <5x108, CMV infeksiyon geçişini
  engellemek için <5x106 lökosit bulunmalıdır
                                             57
          LÖKOSİTTEN ARINDIRMA
              YÖNTEMLERİ

۞ Santrifügasyon
۞ Eritrositleri yıkamak
۞ Eritrositleri dondurup, dondurup çözdükten
 sonra yıkamak
۞ Eritrositleri filtre etmek



                                               58
         TROMBOSİT SÜSPANSİYONU

☼ Trombosit süspansiyonu tam kandan santrifüj
 veya aferez cihazları aracılığı ile elde edilir
☼ Klinikler aferez isteklerini belirtmelidirler
☼ Tek ünite trombositleri 4-6’lı gruplar halinde bir
 araya getirilerek havuz trombositleri elde edilir
☼ Santrifüj yoluyla elde edilen trombosit
 süspansiyonu 5-10x1010 trombosit içerir


                                                59
    TROMBOSİT SÜSPANSİYONLARI
Ġçerdiği Ürünler   Aferez       Tek Ünite   Havuz 6 Ünite

Trombosit          3.0x1011     0.55x1011   3.3x1011
(En az)
Trombosit          4.2x1011     0.70x1011   4.2x1011
(Ortalama)
Lökosit            1.x107.106   7.5x107     5x108

Eritrosit          Nadir        DeğiĢken    <5ml

Volüm              200-300      50          300

HLA uygunluğu      Evet         Evet        Hayır

                                                        60
               TROMBOFEREZ
    Avantajları               Dezavantajları

Daha az lökosit içerir       Pahalıdır
Enfeksiyon riski azdır
Bakteri kontamisyonu az görülür
Yeterli konsantrasyonda ürün elde edilebilir
Daha az donör gerekir



                                                61
             KRİYOPRESİPİTAT-1
Elde etme:

∂ TDP 1-6°C’de gece boyunca yavaş yavaş
  eritilir
∂ Santrifüj ile süpernatan atılır
∂ Kalan 10-15 cc peltemsi kısım
  KRİYOPRESİPİTAT tır
∂ Hemen dondurulup, TDP gibi saklanır
∂ Kullanım için plazma çözücülerde çözdürülür ve
  6 saat içinde kullanılır                  62
             KRİYOPRESİPİTAT-2
İÇERİK:



 80 Ünite Faktör VIII
200 mg Fibrinojen
Orjinalinin ortalama %50’si oranında Willebrand
 Factor (vWF)
Orjinalinin ortalama %25’i kadar Faktör XIII


                                            63
 ERİTROSİT – TROMBOSİT – TDP
      SAKLAMA ve TAŞIMA
          KOŞULLARI

Tam Kan / Eritrosit Süspansiyonu
            +2 - 6°C

    Trombosit Süspansiyonu
          +20 - 22°C

     Taze Donmuş Plazma
           -18 - 40°C              64
      UNUTULMAMALIDIR !

1-Riski en az transfüzyon:
           Ototransfüzyon
2-En iyi, en güvenilir transfüzyon
     YAPILMAYAN TRANSFÜZYON

                                     65
66

				
DOCUMENT INFO
Shared By:
Categories:
Tags:
Stats:
views:76
posted:1/15/2011
language:Turkish
pages:66