Docstoc

Skutki zmian klimatu

Document Sample
Skutki zmian klimatu Powered By Docstoc
					                                                          Przyczyny i skutki globalnego ocieplenia klimatu




                              PRZYCZYNY I SKUTKI
                        GLOBALNEGO OCIEPLENIA KLIMATU



  PODSTAWA PROGRAMOWA PRZEDMIOTU: BIOLOGIA
  III etap edukacyjny
  Treści nauczania – wymagania szczegółowe
  X .Globalne i lokalne problemy środowiska. Uczeń:
  1) przedstawia przyczyny i analizuje skutki globalnego ocieplenia klimatu (…)


CZYM SĄ ZMIANY KLIMATU, SKĄD SIĘ WZIĘŁY I JAKIE SĄ ICH SKUTKI?
Zmiany klimatu nie są nowym zjawiskiem, proces zmian przebiegał praktycznie od początku istnienia Ziemi. Z uwagi na po-
chodzenie zmian możemy je podzielić na naturalne i  antropogeniczne, czyli kształtowane przez wpływ człowieka. IV Raport
Międzyrządowego Panelu ds. Zmian Klimatu jednoznacznie stwierdził, że to zmiany powodowane przez ludzi zagrażają na-
turalnej równowadze i prowadzą do, fatalnych w skutkach, zmian klimatu


  Proces zmian klimatu jest kształtowany przez                Od momentu nastania epoki przemysłowej
  czynniki naturalne, takie jak: aktywność                    skład atmosfery oraz temperatura na Ziemi
  wulkaniczna, kształt i położenie kontynentów,               zaczęły się zmieniać. Jak to się dzieje?
  aktywność Słońca, stopień odbijania promieni                Nasza, oparta na paliwach kopalnych,
  słonecznych od powierzchni Ziemi, lokalne                   cywilizacja generuje niespotykaną
  zmiany nasłonecznienia, skład atmosfery                     w naturze emisję gazów cieplarnianych,
  i prądy oceaniczne.                                         w tym dwutlenku węgla. To z kolei
  W historii globu mieliśmy już cztery okresy,                prowadzi do zachwiania równowagi
  gdy po zlodowaceniu następowało ocieplenie                  termicznej Ziemi i nadmiernego ocieplenia
  . lód pokrywał większą część planety. . Zatem               atmosfery. Wskutek wzmocnionego
  skoro w przeszłości klimat zmieniał się wiele               efektu cieplarnianego uruchamiają się
  razy, dlaczego obecnie zjawisko to jest                     tak zwane sprzężenia zwrotne, czyli
  przedstawiane w kategorii zagrożenia? Dzieje                naturalne procesy, które raz rozpoczęte nie
  się tak dlatego, że obserwowane współcześnie                mogą być powstrzymane. Powodują one
  zmiany zachodzą zdecydowanie szybciej                       uwolnienie dodatkowych ton dwutlenku
  niż powinny. Również naturalny efekt                        węgla i metanu, wzmacniając tym samym
  cieplarniany, dzięki któremu na powierzchni                 efekt ocieplania się klimatu i zwiększenie
  Ziemi rozwinęło się życie, wzrasta ponad                    jego tempa. Naturalny cykl węglowy, czyli
  normę. Oznacza to, że skala i tempo                         obieg węgla pomiędzy atmosferą, biosferą,
  zachodzących zmian są zbyt duże, by życie na                oceanami a glebą, zostaje zaburzony.
  planecie nadążyło z przystosowaniem.                        Obecne zmiany klimatu to zagrożenie
                                                              bioróżnorodności, anomalia pogodowe.




                                                                                                                           1
    Przyczyny i skutki globalnego ocieplenia klimatu


    Tempo zmian klimatu zależy w dużym stopniu od emisji dwutlenku węgla (CO2). Na ilość tego gazu, która emitowana jest do
    atmosfery wpływa zaś głównie sposób funkcjonowania naszej gospodarki i to, w jaki sposób sami żyjemy.

     Co sprzyja wysokiej emisji CO2?                              Co sprzyja ograniczeniu emisji CO2?
     1. niskie ceny paliw;                                        1. promowanie i rozwój publicznego transportu;
     2. podporządkowanie infrastruktury miejskiej                 2. energetyka oparta na odnawialnych źródłach
         indywidualnemu ruchowi kołowemu;                             energii;
     3. energetyka oparta na spalaniu węgla;                      3. świadoma konsumpcja zaspokajająca
     4. wzrastająca liczba ludności;                                  podstawowe potrzeby;
     5. rozwój przemysłu;                                         4. trwałe produkty wysokiej jakości;
     6. rozkwit handlu towarami i usługami;                       5. zrównoważone korzystanie z zasobów
     7. wypalanie traw i lasów;                                       naturalnych;
     8. wzrastająca konsumpcja mięsa;                             6. odzysk i recykling;
     9. rozwój przemysłu spożywczego i masowa                     7. sadzenie nowych drzew;
         produkcja żywności;                                      8. uprawa i hodowla naturalnymi metodami
     10. marnowanie żywności;                                         w rodzinnych gospodarstwach;
     11. zanieczyszczanie i zakwaszanie oceanów.                  9. sposób żywienia oparty głównie o produkty
                                                                      pochodzenia roślinnego;
                                                                  10. oszczędzanie energii.


    ZASTANÓW SIĘ…
    Które z wyżej wymienionych określeń są prawdziwe dla Polski i Europy? Korzystając z informacji zawartych w tabeli scharak-
    teryzuj gospodarkę (kulturę) negatywnie wpływającą na zmiany klimatu?




    TROCHĘ HISTORII
    Od czasów powstania pierwszej maszyny parowej, produkcja, a co za tym idzie zapotrzebowanie na energię, zaczęły
    rosnąć w  niespotykanym dotychczas tempie. Przemysł potrzebował wielu zasobów naturalnych, zwłaszcza będących
    źródłami energii. Podstawą naszego rozwoju stała się ropa. Od kiedy technologia umożliwiła jej wykorzystanie, nasz świat
    zaczął rozwijać się w bardzo szybkim tempie.
    Zwiększone możliwości produkcyjne oznaczały nowy styl życia, większy komfort i bezpieczeństwo, które przeło-
    żyło się na wzrost populacji. Dzięki większemu popytowi na towary i usługi zapewniające ludziom wysoki standard ży-
    cia, gospodarki krajów globalnej Północy szybko się rozwijały a społeczeństwa bogaciły się. Konsekwencją tego procesu
    było jednak również zwiększające się zapotrzebowanie na zasoby naturalne. Przez wiele lat najbogatsze społeczeństwa
    funkcjonowały nie zważając na konsekwencje własnej aktywności. Nieodpowiedzialne gospodarowanie zasobami dopro-
    wadziło do ich wyczerpania, orazspowodowało emisję do atmosfery miliardów ton toksycznych gazów, w tym dwu-
    tlenku węgla.
    Gdyby teraz mieszkańcy krajów globalnego Południa chcieli obrać taki sam model gospodarczy i styl życia, na naszej pla-
    necie nie wystarczyłoby zasobów naturalnych, a dalsze zwiększanie emisji gazów cieplarnianych doprowadziłoby w okresie
    50 lat do wzrostu temperatury średnio o 2 stopnie Celsjusza. Mogłoby to doprowadzić do załamania ekosystemu planety.



2
                                                            Przyczyny i skutki globalnego ocieplenia klimatu



  Zygmunt Bauman, socjolog
  „Przy coraz większej konsumpcji społeczeństw wysokorozwiniętych, do których grona w latach
  dziewięćdziesiątych dołączyły kraje transformacji kapitalistyczno demokratycznej coraz bardziej
  uzasadniona staje się obawa, że w przyszłości nie uda nam się utrzymać takiego tempa rozwoju
  i samego konsumpcjonizmu jako swoistej teorii wzrostu”



ZASTANÓW SIĘ…
Czy zgadzasz się z  autorem cytatu? Do jakich konsekwencji może doprowadzić obawa poszczególnych społeczeństw
o zaspokojenie ich potrzeb rozwojowych?

ŚWIATOWE EMISJE CO2
Na podstawie tabeli odczytaj, które miejsce pod względem emisji dwutlenku węgla miały w roku 1990 (a które mają obec-
nie) Polska, Stany Zjednoczone, RPA, Chiny, Bangladesz, Niemcy, Indie, Brazylia, Francja? Co z tego wynika? Emisje których
krajów uległy największej zmianie? Dlaczego? Odpowiedzi na ostatnie pytanie możesz poszukać w Internecie.

 Nazwa kraju                              Krajowe emisje CO2 w 2007 r.              Wzrost emisji CO2od 1990 r. w %
                                          mld ton/rok
 Bangladesz                               41,61                                     168
 Brazylia                                 352,52                                    68,8
 Chiny                                    6103,49                                   152,8
 Francja                                  408,69                                    3,3
 Indie                                    1510,35                                   118,7
 Niemcy                                   880,25                                    -14,7
 Polska                                   330,52                                    -10,3
 RPA                                      414,65                                    24,3
 USA                                      5975,10                                   18,1


Źródło: http//: unstats.un.org/unsd/environment/air_co2_emissions.htm.
Nadmierna emisja dwutlenku węgla jest jednym z największych problemów współczesnego świata, ponieważ jej skutki
wcześniej czy później odczują wszyscy mieszkańcy Ziemi, natomiast obecnie w tym obszarze obserwujemy dużą dynamikę.
Z jednej strony widzimy wzrost emisji w krajach dotychczas zaliczanych do słabo rozwiniętych, takich jak: Chiny, Indie czy
Brazylia, które nazywa sie wschodzącymi gospodarkami. Jak sama nazwa wskazuje ich rozwój gospodarczy nabrał w ostat-
nich dziesięcioleciach znacznego tempa. Z drugiej strony w bogatej Europie wzrost emisji dwutlenku węgla od pewnego
czasu stopniowo słabnie. Dzieje się tak dlatego, że jej kraje coraz bardziej inwestują w przyjazne dla środowiska technolo-
gie, ale również przenoszą tzw. „brudny” przemysł do innych krajów, często tych z globalnego Południa.
Duży wzrost emisji w niektórych krajach globalnego Południa wynika z tego, że rosnące populacje potrzebują większej
ilości dóbr i usług. Warto jednak pamiętać, że duża część produkcji chińskich czy towarów indyjskich (a więc i emisji zanie-
czyszczeń do atmosfery) jest sprzedawana w Europie i Stanach Zjednoczonych.

KTO POWINIEN PODJĄĆ NAJBARDZIEJ ZDECYDOWANE DZIAŁANIA NA RZECZ
REDUKCJI EMISJI DWUTLENKU WĘGLA DO ATMOSFERY?
Większość naukowców i polityków zajmujących się zmianami klimatu zgadza się w kwestii konieczności podjęcia działań zmierza-
jących do ograniczenia przyczyn zmian klimatu i ich negatywnych konsekwencji.
Poszczególne państwa mają jednak sprzeczne interesy. Kraje uprzemysłowione – jak Polska i inne kraje UE oraz USA – opowiada-
ją się za koniecznością ograniczenia emisji dwutlenku węgla we wszystkich państwach równocześnie.
Z kolei państwa Południa przywołują argument tzw. historycznej emisji dwutlenku węgla i wynikającej z niej odpowiedzial-
ności krajów wysokouprzemysłowionych. Kraje, takie jak Chiny czy Indie, które w ostatnich latach doświadczyły znacznego
                                                                                                                               3
    Przyczyny i skutki globalnego ocieplenia klimatu


    wzrostu gospodarczego i chcą nadal rozwijać swój potencjał, uważają, że tak jak kiedyś Wielka Brytania, Francja czy USA ko-
    rzystały z zasobów w nieograniczony sposób i emitowały zanieczyszczenia bez ograniczeń, budując swój dobrobyt, tak dziś
    mają do tego prawo kraje rozwijające się.
    Międzynarodowy dokument – Ramowa Konwencja Narodów Zjednoczonych w  sprawie Zmian Klimatu definiuje ten
    problem przez odwołanie się do „wspólnej lecz zróżnicowanej odpowiedzialności”. Różnice interesów doprowadziły do te-
    go, że w ostatnich latach nie udało się uzgodnić dokumentu międzynarodowego, który określałby obowiązki państw w wal-
    ce ze zmianami klimatu.

    ZASTANÓW SIĘ…
    Jak rozumiesz określenie „wspólna lecz zróżnicowana odpowiedzialność” w kontekście zmian klimatu?

    ZMIANY KLIMATU A POLSKA
    Żyjemy w stosunkowo bogatym kraju, więc konsekwencje zmian klimatu nie dotykają nas w takim stopniu jak ludzi w kra-
    jach globalnego Południa. Nie oznacza to jednak, że zmiany klimatu nie są naszym problemem. Polska podpisała, a następ-
    nie ratyfikowała Ramową Konwencję Narodów Zjednoczonych w sprawie Zmian Klimatu, tym samym zgodziliśmy się na za-
    warty w nim obowiązek ograniczenia emisji gazów cieplarnianych. W pewnym stopniu Polska również odpowiada za obec-
    ne zachwianie naturalnej równowagi zjawisk i procesów atmosferycznych. W roku 2009 wśród trzydziestki europejskich
    zakładów, które emitują najwięcej szkodliwych gazów znajdowało się aż sześć polskich elektrowni.
    Zgodnie z wnioskami z IV Raportu Międzyrządowego Panelu ds. Zmian Klimatu mamy pewność, że obserwowane obecnie
    zjawiska są spowodowane działalnością człowieka. Ten fakt powinien mobilizować nas do podejmowania działań zmierza-
    jących do ich minimalizacji.

    ZASTANÓW SIĘ…
    W Internecie znajdź informacje na temat stanowiska polskiego rządu w kwestii redukcji emisji dwutlenku węgla. Czy twoim
    zdaniem jest ono zgodne z podstawą Konwencji odnoszącą się do poczucia wspólnej, lecz zróżnicowanej odpowiedzialności?
    W jakim stopniu stanowisko polskiego rządu w tej sprawie jest zależne od woli obywateli naszego kraju?

    ZADANIE
    Przeprowadź w  swojej lokalnej społeczności sondę na temat zmian klimatu. Na podstawie zgromadzonej wiedzy oceń,
    co Polacy sądzą na temat omawianego problemu. W jaki sposób można podnosić wiedzę zwykłych ludzi na temat klimatu?

    KONSEKWENCJE ZMIAN KLIMATU
    W wyniku , spowodowanych zmianami klimatu, katastrof ekologicznych, takich jak: susze, upały, powodzie, huragany, już
    dziś cierpią miliony ludzi na całym świecie.
    Jedna piąta ludności świata żyje w strefach przybrzeżnych, gdzie podnoszenie się poziomu wód oznacza zalewanie terenów
    rolniczych i niszczenie zamieszkiwanych obszarów (szczególnie na Karaibach i w Bangladeszu).
    Topnienie lodowców górskich, będące efektem ocieplania klimatu, oznacza obniżenie poziomu wody w rzekach (woda z lo-
    dowców zasila rzeki). To z kolei może pozbawiać mieszkańców dużych obszarów rolnych wody potrzebnej w uprawach oraz
    wody pitnej niezbędnej do codziennego funkcjonowania (problem ten dotyczy szczególnie Azji).
    Poszerzający się, wskutek wyższych temperatur, obszar Sahary (pustynnienie terenu) stanowi zagrożenie dla rolnictwa na
    kontynencie afrykańskim. Zmniejszenie obszaru upraw oznacza mniejszą produkcję żywności i może prowadzić do głodu
    (szczególnie w Afryce Zachodniej).
    Już dziś miliony ludzi opuszczają swoje domy z powodu opisanych powyżej zmian – to tak zwani uchodźcy klimatycz-
    ni – nie mogą mieszkać w regionach swojego pochodzenia, ponieważ nie mogą tam uprawiać ziemi. Ich domy zalewane
    są przez coraz częstsze powodzie lub przeciwnie – studnie w ich wsiach zaczynają wysychać. Duża część z nich migruje we-
    wnątrz krajów, z których pochodzą, pozostali próbują przedostać się na inne kontynenty.




4
                                                              Przyczyny i skutki globalnego ocieplenia klimatu


ZASTANÓW SIĘ…
Kto i ‚za co może dostać Pokojową Nagrodę Nobla ? Czy znasz i potrafisz wymienić z imienia nazwiska jakiegoś noblistę/noblistkę ?
Jak myślisz, czy można dostać Pokojową Nagrodę Nobla za sadzenie drzew?


  Pustynnienie terenów rolniczych to problem, który dotyka między innymi kontynent afrykański.
  W konsekwencji dokonujących się zmian klimatu coraz większe obszary stają się bezużyteczne.
  Zdrowie i życie mieszkańców utrzymujących się z uprawy roli w rodzinnych gospodarstwach jest
  zagrożone. Brak wody i zmniejszające się plony, zwłaszcza w rejonach gęsto zaludnionych, oznacza
  zwiększoną konkurencję a w rezultacie ryzyko konfliktu. Zależność tę zauważyła już w latach
  siedemdziesiątych Wangari Maathai. Aby zapobiegać zmianom klimatu i jego skutkom, założyła
  w Kenii kobiecy Ruch Zielonego Pasa ( ang. Greenbelt Movement) . W ramach działalności, aktywistki
  rozpoczęły trwającą dziesięciolecia akcje sadzenia drzew wokół osad ludzkich. Przez wiele lat uczyły
  mieszkańców, jak chronić ziemię przed pustynnieniem, zachęcając do sadzenia drzew. W efekcie ich
  działalności powstał tzw. Zielony Pas ponad trzydziestu milionów drzew. Dzięki niemu zachowana
  jest bioróżnorodność, powstrzymane niszczenie gleb. Sadzone przez lata drzewa wymuszają opady
  deszczu, które nawadniają glebę, a tym samym pola uprawne zapewniając dochód rolnikom.
  W szkółkach leśnych dodatkowe zatrudnienie znalazło kilkadziesiąt tysięcy kenijskich kobiet.
  Za swoją działalność dr Wangari Maathai została nagrodzona Pokojową Nagrodą Nobla w 2004 roku.



ZADANIE
Zastanówcie się w parach, jak byście uzasadnili wręczenie Pokojowej Nagrody Nobla Wangari Mathaai. Przygotujcie krótkie
(2 minutowe) wystąpienie, podczas którego nagradzacie noblistkę z Kenii, uzasadniając swoją decyzję.




    Autorka: Gabriela Lipska
    © Fundacja Centrum Edukacji Obywatelskiej




                            www.ceo.org.pl                                     www.pah.org.pl


Materiał powstał w ramach projektu pn. „Zwiększenie znaczenia edukacji globalnej w systemie
edukacji formalnej” realizowanego przez Centrum Edukacji Obywatelskiej i Polską Akcję Humanitarną
we współpracy z Ośrodkiem Rozwoju Edukacji.

       Projekt jest współfinansowany przez Fundację Edukacja dla Demokracji w ramach programu
                    pomocy zagranicznej Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP w 2010




                                                                                                                                    5

				
DOCUMENT INFO
Shared By:
Categories:
Stats:
views:511
posted:12/17/2010
language:Polish
pages:5