Docstoc

NOTA+RINGKAS+HBML3403+LINGUISTIK+DAN+SOSIOLINGUISTIK

Document Sample
NOTA+RINGKAS+HBML3403+LINGUISTIK+DAN+SOSIOLINGUISTIK Powered By Docstoc
					NOTA RINGKAS
HBML3403 LINGUISTIK DAN SOSIOLINGUISTIK
                                                                                       yang menitikberatkan hubungan antara morfem dan varian morfem.
DEFINISI LINGUISTIK                                                                    Rmorfologi ialah bidang yang mengkaji cara kata dibentuk. Bentuk
Rberasal daripada perkataan Latin lingua - bermaksud bahasa .                          kajian morfologi yang terkecil ialah morfem dan bentuk yang terbesar
Rbahasa Roman (iaitu bahasa-bahasa yang berasal daripada                               ialah kata. Kata mempunyai bentuk yang bebas,
bahasa Latin),                                                                         bermakna dan dapat berdiri sendiri manakala morfem terdiri daripada
Rlangue dan langage dalam bahasa Perancis,                                             dua
Rlingua dalam bahasa Itali.                                                            bahagian, iaitu bentuk bebas dan bentuk terikat.
RInggerís memungut kata daripada bahasa Perancis ini menjadi                           Kata-kata yang dibentuk lahir daripada kata yang terdapat di dalam
language.                                                                              sesuatu bahasa dan juga melalui proses-proses tertentu. Kata yang
RIstilah linguistics dalam bahasa Inggerís adalah berkaitan                            dilahirkan melalui kata tertentu;
dengan kata language tersebut,                                                         (c) Sintaksis
R bahasa Melayu pula, istilah linguistik merupakan nama bagi bidang                    sintaksis berasal daripada perkataan Yunani suntutein -menyusun
ilmu, dan kata adjektifnya adalah                                                      atau susunan.
linguistic atau „linguistik                                                            Rsintaksis bermaksud kajian pembentukan ayat.
Ferdinand de Saussure (1916), - bapa linguistik moden berbangsa                        RKamus Linguistik (1997), - cabang ilmu linguistik yang mengkaji
Swiss, dalam bukunya Cours de Linguistique Generale telah                              proses pembentukan ayat, seperti penyusunan kata kepada ayat
membezakan kata                                                                        dan cara hubungan antara kata di dalam ayat
Perancis langue dan langage. Selain itu, beliau juga turut                             RNik Safiah Karim et al. (1986) - bidang linguistik yang mengkaji
membezakan istilah parole (tuturan) berdasarkan kedua-dua istilah                      proses pembinaan ayat.
tersebut.                                                                              RAbdullah Hassan (1981) -sintaksis ialah istilah untuk mengkaji
Menurut beliau lagi, langue merupakan suatu „sistem                                    pembentukan ayat, iaitu bagaimana morfem dan kata disusun
R istilah langage boleh diertikan sebagai bahasa khas yang ada pada                    menjadi unit sintaksis yang kecil iaitu frasa, atau menjadi klausa, dan
penutur bahasa seperti yang terdapat dalam ucapan „                                    ayat merupakan inti terbesar.
Rbahasa Melayu, istilah ahli linguistik disebut „linguis                               R Asmah Hj. Omar (1968) - sintaksis sebagai bahagian daripada
R bidang kajian ilmu linguistik ini tidak bersifat spesifik, yakni hanya               linguistik deskriptif atau sinkronis yang mempelajari kombinasi kata di
menyelidik kepada bahasa-bahasa tertentu sahaja. Ilmu linguistik                       dalam rangkai kata dan ayat.
sebenarnya merujuk kepada bahasa secara umum. Ini bertepatan                           Rdapat merumuskan – SATU bidang ilmu bahasa yang mengkaji
dengan pandangan Ferdinand deSaussure (1857) yang merumuskan                           bentuk, struktur dan binaan ayat.
bahawa ilmu linguistik tidak hanya meneliti salah satu langue sahaja,                  RBidang kajian sintaksis - meliputi perkataan, frasa, klausa dan ayat.
tetapi merangkumi bahasa atau language secara umum.                                    Kajian sintaksis melibatkan kajian tentang bentuk, struktur dan binaan
RMenurut Verhaar (1985:1), linguistik berasal daripada kata Latin                      ayat serta hukum atau rumus tatabahasa yang mendasari cara
iaitu lingua yang bermaksud bahasa.                                                    penggabungan dan penyusunan perkataan atau kelompok perkataan
R Langacker (1987). -, linguistik adalah kajian terhadap bahasa                        untuk membina ayat.
manusia. Ini bermakna linguistik mengkaji bahasa-bahasa yang                           RAyat yang terhasil melalui penyusunan rangkaian - membentuk
dihasilkan oleh manusia melalui alat-alat pertuturan tertentu yang                     klausa dan seterusnya ayat.
membawa pelbagai makna.                                                                Rayat terdiri daripada konstituen frasa dan konstituen klausa. Kedua-
RDavid Crystal (1973) -linguistik sebagai kajian bahasa                                dua konstituen ini terbina daripada susunan perkataan.
secara saintifik. Ini bermakna bahawa bahasa-bahasa yang dikaji                        RTERDAPAT unsur kata atau perkataan, frasa dan klausa.
mesti dilihat sebagai satu disiplin ilmu yang tersusun serta                           R melibatkan aspek perbezaan binaan ayat melalui jenis jenis
mempunyai organisasi tersendiri.                                                       ayat dan ragam ayat; seperti ayat penyata, ayat perintah, ayat
RJohn Lyons (1968:89).-linguistik adalah The scientific study of                       seruan,
language.                                                                              ayat tanya, ayat aktif dan ayat pasif.
RVerhaar (1993) menjelaskan linguistik sebagai satu kajian ilmu                        RSintaksis merupakan cabang daripada ilmu linguistik yang
bahasa.                                                                                membicarakanM tentang wacana, ayat, klausa dan frasa. - syntax.
merujuk kepada bagaimana suatu kajian bahasa itu dilaksanakan.                         Rsintaksis membicarakan bagaimana gabungan beberapa frasa bagi
Rmerangkumi bidang linguistik secara khusus; iaitu linguistik                          membentuk klausa dan seterusnya gabungan beberapa klausa akan
sinkronik, linguistik diakronik, linguistik deskriptif dan linguistik                  membentuk ayat.
preskriptif.
RLinguistik sinkronik - kajian                                                         RUMUSAN
pada suatu bahasa dan masa tertentu.                                                   R Secara kesimpulannya, bahasa memainkan peranan yang sangat
RLinguistik diakronik - menumpu kepada kajian yang dibuat mengikut                     penting di dalam kehidupan kita seharian. Bahasa bukan sahaja
perkembangan masa dan perbandingan bahasa.                                             berfungsi sebagai alat komunikasi tetapi turut memainkan peranan
RLinguistik deskriptif -huraian beberapa kemungkinan yang ada di                       sebagai alat perpaduan dalam menyatukan masyarakat kita yang
dalam sesuatu bahasa, tanpa penentuan betul dan salah.                                 berbilang kaum dan budaya.
Rlinguistik preskripti -membentuk norma atau menentukan yang                           R Dengan hanya satu bahasa, iaitu bahasa Melayu telah berjaya
mana betul dan yang mana salah di dalam pemerian bahasa.                               menyatukan pelbagai etnik sehingga bangsa kita menjadi satu
                                                                                       bangsa yang aman dan harmoni tanpa sebarang permusuhan atau
BIDANG KAJIAN LINGUISTIK                                                               persengketaan.
(a) Fonetik dan Fonologi                                                               R Istilah linguistik berasal daripada kata Latin lingua yang membawa
Kesemua bunyi yang dihasilkan merupakan bidang kajian ilmu fonetik                     maksud bahasa .
danfonologi.                                                                           RIlmu linguistik dikatakan bersifat umum yang bermaksud bahawa
RFonetik meneliti bunyi bahasa menurut cara sebutannya dan sifat                       bidang kajian ilmu linguistik ini tidak bersifat spesifik, yakni hanya
sifat akuastiknya,                                                                     menyelidik kepada bahasa tertentu sahaja.
R fonologi pula meneliti bunyi-bunyi bahasa tertentu mengikut fungsi,                  R Ilmu linguistik juga dikatakan sebagai ilmu pengetahuan spesifik
susunan dan strukturnya.,                                                              yang bermakna di dalam bidang kajian linguistik seperti juga disiplin
RPerbezaan makna yang dibawa oleh bunyi-bunyi tersebut                                 ilmu yang Lain mempunyai sistem yang teratur bagi
merupakan bidang kajian ilmu fonologi.                                                 merealisasikannya sebagai salahsatu bidang ilmu yang dipelajari.
(b) Morfologi                                                                          R Kajian linguistik meliputi fonetik dan fonologi, morfologi, sintaksis,
RNik Safiah Karim et al. (1993) - morfologi sebagai bidang ilmu                        leksikografi, semantik, pragmatik, linguistik sinkronik dan linguistik
bahasa yang mengkaji struktur, bentuk dan penggolongan kata,                           diakronik, sosiolinguistik dan linguistik teoretis dan linguistik terapan.
RArbak Othman (1968) -morfologi sebagai peninjauan linguistik                          R Struktur bahasa meliputi tata tingkat bahasa yang terdiri daripada
                                                                                       fonem, morfem, kata, frasa, klausa, ayat dan wacana.

                                                                                                                                                                    1
                                                                   http://oumclub.blogspot.com
NOTA RINGKAS
HBML3403 LINGUISTIK DAN SOSIOLINGUISTIK
R Bahasa Melayu dipilih sebagai bahasa nasional kerana                               hasil sastera yang diperhatikan dan diberi saluran kajian khusus.
penyebarannya yang luas di Nusantara dan peranan tokoh yang                          yang tidak lagi dari sudut kebahasaan saja tetapi juga dari sudut isi
berpengaruh.                                                                         yang disampaikan dengan penggunaan bahasa itu.
R Bahasa Melayu telah menjadi alat bahasa pengajaran dan                             R Stilistik merujuk kepada penggunaan prinsip linguistik terhadap
pembelajaran sepenuhnya di dalam sistem pendidikan negara.                           bahasa sastera. Stilistik atau ilmu gaya dapat dianggap sebagai
Bahasa Melayu dijadikan sebagai mata pelajaran teras di dalam                        kajian variasi linguistik. Variasi linguistik ini mempunyai hubungan
peperiksaan Penilaian Menengah Rendah (PMR) dan Sijil Pelajaran                      yang rapat dengan konteks teks dan konteks situasi.
Malaysia (SPM).                                                                      Rmempunyai hubungan yang rapat dengan disiplin sosiolinguistik
R Bahasa Melayu memiliki sifat keterbukaan yang membenarkan                          dan dialektologi. Kedua-duanya pula merupakan cabang linguistik
penyerapan kata dan istilah daripada pelbagai bahasa seiring dengan                  (Azmi Rahman, Esasterawan.com).
kehendak dan perkembangan zaman.                                                     RFreeman (1970: 4). - melihat penggunaan bahasa yang
   Bahasa berfungsi untuk membuka perbicaraan, menghindarkan                         menyimpang atau deviasi daripada norma tatabahasa, penggunaan
komunikasi, komunikasi instrumental, komunikasi afektif, melepaskan                  pengulangan dan meminjam usaha pengarang (di dalam konteks ini
tekanan perasaan, menceritakan perkara tahayul dan berfungsi                         penyair) untuk mendapatkan kepadatan tulisannya.
dalam bidang ritual.                                                                 RMurry - gaya dan sesuatu yang istimewa, teknik eksposisi,
R Bahasa juga bersifat deskriptif (menerang, menghurai), ekspresif                   pencapaian estetika dan pernyataan sikap penulis. Pemilihan
(mengungkap) dan berfungsi di dalam bidang sosial.                                   kata dan penyusunan struktur ayat itu memperlihatkan ciri-ciri
R Pembentukan bahasa adalah konsep umum yang mencakup                                keperibadian penulis.
infleksi, devirasi, afiksasi dan penggabungan bahasa.
R Bahasa Melayu memainkan peranan penting sebagai bahasa                             Bahasa Perbandingan
perpaduan dan bahasa pelbagai domain.                                                Rdigunakan untuk menerangkan sesuatu secara berkias. Maka,
                                                                                     secara tidak langsung ia akan dapat menjaga perasaan terhadap
TOPIK 2 Stilistik                                                                    sesuatu yang ingin disampaikan
DEFINISI STILISTIK                                                                   Rmenyamakan sesuatu benda dengan keadaan atau peristiwa yang
RStilistik berasal daripada Bahasa Inggeris, iaitu “style yang bererti               lain.
gaya dan daripada bahasa serapan, „linguistic yang bererti
tatabahasa.                                                                          contoh bahasa yang menunjukkan perbandingan
RMenurut Kamus Bahasa Indonesia - stilistik ialah ilmu kebahasaan                    RSimile
yang mempelajari gaya bahasa.                                                        Perbandingan secara eksplisit dan dijelaskan. Penggunaan kata
RBally, Jacobson, Leech, Widdowson, Levin, Ching, Chatman, Dalan                     „seperti,M„ibarat, „bak, „bagaikan, „umpama, „laksana,penaka dan
dan lain-lain, - sebagai suatu deskripsi linguistik daripada bahasa                  „serupa.
yang digunakan di dalam teks sastra.                                                 RPersonifikasi
RLeech, stilistik adalah pembelajaran gaya ilmu linguistik atau                      Personifikasi ialah perlambangan sifat-sifat manusia yang diberikan
„simply defined as the (linguistic) study of style”.                                 kepada benda tidak bernyawa atau sesuatu yang abstrak. Perkataan
tentang sistem dan kaedah teks sastera sebagai bahagian yang tidak                   personifikasi (personification) sebenarnya berasal daripada bahasa
RChvatik - kajian teks sastera dan kod estetik dengan kajian stilistik               Yunani, prosopopoeia
yang mengkaji bahasa dalam teks sastera, sebagaimana bahasa                          RMetafora
menjadi objek kajian linguistik (Aminuddin, 1995: 22).                               -perbandingan secara langsung, iaitu ia
RRene Wellek dan Austin Warren, stilistika perhatian                                 memberi sifat sesuatu objek itu secara perbandingan terus. Terdapat
RAminuddin - pengajian tentang cara pengarang di dalam                               dua jenis metafora, iatiu seperti berikut:
menggunakan sistem tanda sejajar dengan gagasan yang ingin                           (i) Metafora yang tidak memerlukan kata-kata perbandingan seperti
disampaikan secara kompleks, dan juga kekayaan unsur pembentuk                       bagaikan, laksana, bak dan bagai.
itu yang dijadikan sasaran kajian hanya pada wujud penggunaan                        (ii) Metafora yang menggabungkan unsur konkrit dan abstrak.
sistem tandanya.                                                                     REufemisme
:RKamus Linguistik Edisi Ketiga,-ilmu yang menyelidiki bahasa yang                   Eufemisme adalah bahasa yang digunakan untuk tujuan
dipergunakan di dalam karya sastera atau ilmu yang bersifat                          memperhaluskan kata atau ucapan. Ia juga disebut sebagai ucapan
interdisiplin antara linguistik dan kesusasteraan ataupun penerapan                  atau ungkapan lembut.
linguistik pada penelitian gaya bahasa.                                              RAlegori
RKamus Za-ba, stilistik - teknik penggunaan gaya bahasa yang                         Alegori adalah cerita yang digunakan sebagai lambang yang
mantap serta secara berkesan di dalam sesuatu penulisan.                             digunakan untuk pendidikan. Kebanyakan gaya bahasa ini digunakan
RKamus Dewan Edisi Ketiga - kajian tentang teknik penggunaan                         di dalam penceritaan yang mewakilkan watak binatang sebagai objek.
gaya bahasa secara berkesan di dalam penulisan. Ianya berkaitan                      RAntilesis
dengan stail atau gaya, terutamanya gaya bahasa.                                     -membandingkan dua perkara yang berlainan di dalam masa yang
Rstilistik ialah satu kajian stail yang melibatkan bentuk atau bahasa                sama. Setiap ayat yang dibina mesti terdiri daripada dua frasa ayat
dan isi kesusasteraan                                                                yang mempunyai makna yang bertentangan. Gaya bahasa ini banyak
Rmeliputi kajian mengenai teknik pemakaian bahasa di dalam                           digunakan di dalam sesebuah penulisan karya sastera mahu pun di
penulisan dan teknik yang mengkaji segala kemungkinan yang                           dalam perbualan seharian
berkaitan dengan gaya bahasa penulisan kesusasteraan yang
semata-mata untuk mendapatkan kefahaman sebenar tentang teks                         KEBERKESANAN STILISTIK DALAM BAHASA
kesusasteraan (Nik Hassan Basri: 378).                                               Gaya bahasa ialah ragam bahasa yang digunakan di dalam penulisan
Rmerupakan satu lagi disiplin yang mengkaji ciri-ciri linguistik yang                atau lisan ataupun cara pemakaian bahasa di dalam sesebuah karya
berbeza yang berlaku di dalam kalangan kelompok sosial. Kelompok                     atau susunan kata,frasa dan ayat yang digunakan oleh pengarang
sosial itu pula dibezakan oleh bidang pekerjaan atau perbezaan kelas                 dalam usaha melengkapkan tema dan persoalan dan sebagainya di
di dalam sesuatu masyarakat.                                                         dalam karya yang dihasilkan. Gaya dapat dikelompokkan kepada lima
Rstilistik merujuk kepada kajian mengenai bahasa literari sesuatu                    jenis, iaitu gaya bahasa pengulangan, gaya bahasa penyirnaan, gaya
komuniti dengan menggunakan kaedah linguistik. Kaedah ini telah                      bahasa perbandingan, gaya bahasa pertautan dan gaya bahasa
banyak dipakai.                                                                      pertentangan (Nik Hassan Basri, 2007: 145)
RKeris Mas, stilistik ialah kajian stail yang mengkaji segala
kemungkinan gaya kesusasteraan untuk menilai dan mendapat                            RUMUSAN
kefahaman sebenar mengenai sesebuah teks kesusasteraan. Segala                       RIlmu stilistik meliputi definisi ilmu tentang stilistik, ciri-ciri ilmu
hubungan yang menimbulkan kelainan gaya bahasa, baik gaya                            stilistik, stilistik di dalam bahasa, bahasa perbandingan dan
individu mahupun implikasi lain, yang melibatkan lahirnya                            keberkesanan stilistik di dalam bahasa.

                                                                                                                                                                2
                                                                 http://oumclub.blogspot.com
NOTA RINGKAS
HBML3403 LINGUISTIK DAN SOSIOLINGUISTIK
R Stilistik berasal daripada bahasa Inggeris iaitu „style yang bererti                Rkanak kanak dapat memperoleh bahasa dengan baik apabila
gaya dan daripada bahasa serapan „linguistic‰ bererti tatabahasa.                     mereka mendapat gerak balas terlazim, iaitu apabila sering
R Aminuddin mengertikan stilistik sebagai pengajian tentang cara                      mendengar bunyi dan perkataan yang sama beberapa kali.
pengarangan di dalam menggunakan sistem tanda sejajar dengan                          RSkinner - pembelajaran akan berlaku sekiranya terdapat
gagasan yang ingin disampaikan secara kompleks dan kekayaan                           rangsangan dan tindak balas yang berulang-ulang.
unsur pembentuk itu yang dijadikan sasaran kajian hanya pada wujud                    Beliaumenjalankan kajian terhadap seekor merpati dan tikus. Tikus
penggunaan sistem tandanya.                                                           telah dimasukkan ke dalam sebuah kotak dan terdapat
R Stilistik juga merupakan satu lagi disiplin yang merujuk kajian                     sebuah alat yang boleh mengeluarkan makanan untuk tikus tersebut..
mengenai ciri-ciri linguistik yang berbeza yang berlaku di dalam                      Rganjaran yang diperoleh selepas pembelajaran akan memberikan
kalangan kelompok sosial.                                                             kesan yang lebih baik.
R Di dalam kajian stilistik, karya sastera dianalisis dengan                          RBloomfiled - bahasa adalah tingkah laku manusia, sama
menggunakan pendekatan linguistik.                                                    dengan tingkah laku lain yang disempurnakan di dalam hidup
R Ciri-ciri yang terdapat di dalam gaya bahasa perbandingan adalah                    seharian.
seperti imejan, metafora, personifikasi, pleonasme dan simile. Gaya                   Sekiranya tingkah laku manusia yang lain itu berpunca daripada
bahasa pertentangan pula seperti hiperbola, inversi dan paradoks.                     rangsangan, maka bahasa dapat dilahirkan sebagai gerak balas
Sementara gaya pertentangan merangkumi aliterasi, anafora,                            terhadap rangsangan tersebut. Di samping itu, menurut beliau,
asonansi, epifora, rima dan sinkof. Gaya yang terakhir ialah                          perkara yang harus dikaji ialah tingkah laku yang terjadi ketika
penyirnaan yang hanya terdapat satu ciri sahaja iaitu sinkof.                         ucapan/ujaran terlahir daripada mulut seseorang hingga ucapan
R Kebanyakan pembicaraan mengenai stilistik selalu dilihat di dalam                   tersebut diterima dan difahami oleh pendengarnya.
hubungan dengan bahasa dan linguistik.                                                Rmelalui pemerolehan bahasa, kanak-kanak memperoleh bahasa
R Stilistik merupakan gaya yang digunakan oleh pemakai bahasa                         ibundanya melalui peniruan tingkah laku dan pengucapan kata-kata
untuk menyatakan fikiran dan perasaan mereka mengikut konteks                         oleh ibu bapa mereka. Tingkah laku daripada rangsangan berserta
masing masing.                                                                        dengan pengukuhan yang dilakukan akan menyebabkan mereka
R Tujuan bahasa perbandingan digunakan untuk menerangkan                              melakukan aktiviti tertentu secara berulangulang.
sesuatu secara berkias.
RAntara bahasa perbandingan yang penting ialah gaya                                   (b) Teori Kognitivis atau Menatalis
bahasRpersonifikasi,                                                                  Ahli kognitivis atau mentalis -Chomsky, Piaget, Miller,
—metafora,                                                                            Gestalt, Lenneberg dan Kohler.
—simile,                                                                              RJean Piaget - perkembangan bukan lahir daripada hasil
—eufamisme,                                                                           kematangan organisma dan bukan daripada pengaruh alam sekitar,
—alegorin                                                                             tetapi interaksi kedua-duanya.
—antilesis.                                                                           R berpendapat bahawa manusia mempunyai peringkat otak atau
R Keberkesanan stilistik di dalam bahasa ialah stilistik dapat memberi                mental dan saraf tertinggi. Melalui otak tersebut, manusia diberi
pendedahan kepada kepelbagaian gaya bahasa.R Gaya bahasa                              kebolehan untuk mempelajari pelbagai perkara.
ialah ragam bahasa yang digunakan di dalam penulisan atau lisan                       RProses pembelajaran merupakan proses mental dan
ataupun cara pemakaian bahasa di dalam sesebuah karya atau                            bukannya proses mekanis. Ini bermakna, kanak-kanak menyesuaikan
susunan kata, frasa dan ayat yang digunakan oleh pengarang dalam                      pengetahuan sedia ada di dalam mental mereka dengan data yang
usaha melengkapkan tema dan persoalan dan sebagainya di dalam                         diperoleh daripada persekitarannya.
karya yang dihasilkan.                                                                RGestalt - teori pembelajaran menjadi bermakna sekiranya
                                                                                      fikiran dimasukkan ke dalamnya sebagai satu bahagian yang tidak
Topik3 Asosiasi Kata dan Teori Linguistik                                             dapat dipisahkan.
PEMEROLEHAN BAHASA                                                                    Rseseorang kanak-kanak dilahirkan dengan kecekapan semula jadi
Teori yang berhubungan dengan pemerolehan bahasa;                                     untuk menguasai bahasa apabila sampai pada peringkat kematangan
RPemerolehan bahasa merupakan proses penguasaan bahasa yang                           tertentu. Pada setiap peringkat kematangan tersebut, mereka akan
dilakukan oleh bayi atau kanak-kanak secara semula jadi ketika                        membuat hipotesis terhadap pertuturan ahli masyarakatnya.
berinteraksi atau berkomunikasi dengan orang lain, ibu bapa, adik,                    RChomsky - kanak-kanak itu dilahirkan, mereka sudah pun
kakak, datuk atau nenek.                                                              mempunyai kemampuan untuk berkomunikasi, yakni sudah memiliki
Rmerupakan bahasa pertama yang dikuasai oleh mereka tanpa                             sistem bahasa. Di sebaliknya pula, sekiranya kanak-kanak tersebut
sebarang pengajaran dan sering disifatkan sebagai sesuatu dapatan                     tidak diberi pendedahan kepada penguasaan bahasa, proses
yang natural                                                                          penguasaan bahasa akan terbantut dan mungkin tidak berkembang
RTarigan- perlengkapan hipotesis berdasarkan suatu input data                         dengan baik. .
linguistik primer daripada suatu bahasa, kemudiannya menghasilkan                     RLenneberg - perkembangan dan kebolehan berbahasa berlaku
suatu output yang terdiri daripada tatabahasa yang sepadan secara                     secara biologi. In bermakna perkembangan bahasa bergantung
deskriptif.                                                                           kepada jadual biologi atau perkembangan biologi
Rbahasa itu diperoleh daripada sumber yang pertama iaitu ibu bapa,                    bukannya hadir daripada rangsangan yang datang daripada
kemudian menghasilkan satu tatabahasa baru dan dikuasai oleh                          lingkungan.
kanak-kanak.                                                                          R pemerolehan mengikut teori kognitif atau mentalis merupakan
Teori Pemerolehan Bahasa                                                              satu proses mental dan setiap kanak-kanak dapat menguasainya
Teori Behaviouris                                                                     kerana mereka mempunyai kebolehan semula jadi.
RPavlov, Thorndike, Hull dan Skinner. Mereka ]                                        R bermula pada suatu yang umum terlebih dahulu dan kemudian,
R,ujaran terbentuk kerana adanya rangsangan dalam bentuk-bentuk                       barulah mereka dapat mengetahui sesuatu secara spesifik. Elok juga
bahasa atau bukan bahasa. Bentuk-bentuk bahasa yang betul yang                        dinyatakan bahawa mereka memahami makna dahulu sebelum
dihasilkan oleh seseorang perlu diteguhkan atau diperkukuhkan                         memahami struktur atau susunan kata di dalam ayat.
supaya bentuk tersebut dapat diulangi lagi. Selain itu, di dalam proses
pemerolehan bahasa, ibu bapa atau penjaga menggunakan pelbagai                        2. Mengenal pasti ciri-ciri asosiasi di antara bahasa kanak-kanak
cara untuk memberi peneguhan kepada anak mereka seperti                               dengan bahasa orang dewasa;
memberi senyuman, gelak ketawa, menyanyi dan tepuk tangan                             ASOSIASI
sebagai tanda sokongan kepada anak mereka.                                            Rkata pinjaman yang diambil daripada bahasa Inggeris.
Pavlov, menggunakan teori gerak balas terlazim di dalam kajiannya.                    R berkait dengan masyarakat kerana asosiasi digunakan pada
Beliau menganggap gerak balas akan berlaku apabila adanya                             hampir semua keadaan manusia, terutama semasa pertuturan.
tindakan terlazim. Di dalam pemerolehan bahasa,                                       RKamus Dewan (2005), - maksud perkaitan antara satu


                                                                                                                                                       3
                                                                  http://oumclub.blogspot.com
NOTA RINGKAS
HBML3403 LINGUISTIK DAN SOSIOLINGUISTIK
dengan yang lain yang mempunyai perhubungan dan pertalian.                           R atau set petanda yang wujud yang mendasari segala jenis
RKamus Linguistik asosiasi - perkaitan kata, iaitu                                   kandungan sesuatu teks.
perkataan yang mempunyai kaitan antara perkataan yang lain.                          R Daripada aspek sintaksis unsur paradigmatik, penggunaan kata di
RAhmad Khair (2000) - bentuk bebas terkecil yang berasosiasi                         dalamsesuatu ayat perlu mengambil kira kata yang digunakan supaya
dengan kata lain, membentuk frasa, klausa dan ayat. Secara                           ia bersesuaian apabila digunakan di dalam ayat tersebut.
keseluruhannya,                                                                      R Penggunaan kata di dalam frasa atau ayat perlu mempunyai
R asosiasi kata bermaksud penyesuaian dan perkaitan kata yang                        keserasian dan perkaitan antara satu sama lain.
digunakan di dalam ayat.                                                             R Asosiasi merujuk kepada penyesuaian dan perkaitan kata di dalam
RAsosiasi kata merupakan perkaitan atau perhubungan kata di                          sesuatuayat.
dalam bahasa. Perkaitan merujuk kepada hubungan kata di dalam                        SEMAK KENDIRI 3.2
bahasa Melayu dengan frasa, klausa atau ayat yang disusun dengan                     Topik 4 Pengenalan kepada Sosiolinguistik
betul dan gramatis                                                                   1. Konsep sosiolinguistik;
                                                                                     Rdilihat dapat melengkapi bidang kajian
Ciri-Ciri Asosiasi                                                                   ilmu linguistik. Ini kerana sosiolinguistik merupakan
Ciri - ciri Asosiasi di dalam Semantik                                               kajian yang berkaitan dengan bidang bahasa dan kaitannya dari
RAsosiasi kata merupakan kata atau frasa kata yang dicantum di                       sudut kegunaannya dalam masyarakat
dalam ayat yang saling berkait di antara satu dengan yang lain.                      R satu bidang utama dalam disiplin linguistik. Nama
                                                                                     sosiolinguistik terbentuk daripada dua istilah, iaitu sosio (singkatan
Ciri-ciri Asosiasi Di dalam Laras Bahasa                                             daripada sosiologi-disiplin yang meneliti masyarakat) dan linguistik-
RLaras bahasa merupakan bentuk bahasa yang digunakan di dalam                        disiplin yang meneliti bahasa.
situasi tertentu, seperti ketika berkhutbah di masjid, berkuliah di                  RSosiolinguistik adalah bahagian pengajian (studies) dan
dewan kuliah universiti, berkempen di arena politik, berucap di dalam                pengkajian (research) yang menggabungkan dua disiplin, iaitu
majlis rasmi dan Sebagainya                                                          sosiologi dan linguistik. Dengan sifat penggabungan dua disiplin ini,
Rlaras yang digunakan adalah berbentuk propaganda, iklan,                            sosiolinguistik memberi tumpuan kepada dua entiti, iaitu bahasa dan
akademik, agama atau apa sahaja yang bertujuan untuk menarik                         masyarakat.
perhatian penonton atau pendengar                                                    RSosiolinguistik menganggap bahasa dan masyarakat sebagai satu
Ciri-ciri Asosiasi di dalam Ayat                                                     struktur, yakni hubungan antara kedua-dua entiti tersebut yang rapat.
RAyat ialah pengucapan yang paling tinggi letaknya di dalam                          Pengkajian dan pengajian
susunan tatabahasa dan mengandungi makna yang lengkap.                               sosiolinguistik
Rterdapat di dalam kata hubung gabungan seperti                                      Rbermatlamat untuk menunjukkan hubungan sistematik yang
penggunaan dan serta penggunaan tetapi di dalam sesebuah ayat.                       wujud antara struktur bahasa dengan struktur sosial, iaitu sama ada
                                                                                     sesuatu struktur bahasa itu menyebabkan sesuatu struktur sosial
3. definisi istilah paradigmatik dan sintagmatik                                     tertentu atau sebaliknya (Teo Kok Seong: 42-43).
PARADIGMATIK                                                                         R.merupakan daya usaha kelompok ahli antropologi
R perubahan kata di dalam perkataan, sejajar dengan apa yang                         dan sesuai dengan hakikat bahawa sosiolinguistik itu merupakan
diucapkan oleh penutur.                                                              cabang kepada bidang antropologi, khususnya antropologi sosial
Rmelibatkan penggunaan kata yang mempunyai hubungan secara                           yang mementingkan analisis struktur sosial masyarakat (Nik Safiah
menegak yang berlawanan dengan sintagmatik yang mempunyai                            Karim, 1981: 1).
hubungan secara mendatar.                                                            R Fishman, kajian sosiolinguistik adalah bersifat kualitatif.
Definisi dan Konsep                                                                  Sosiolinguistik lebih berhubungan dengan perincian-perincian
Kamus Dewan Edisi Ketiga (2000), paradigmatik membawa maksud                         penggunaan bahasa yang sebenarnya seperti deskripsi pola-pola
bukan paradigma.                                                                     pemakaian bahasa atau dialek di dalam budaya tertentu, pilihan
RParadigma- merujuk kepada daftar atau kumpulan lengkap bentuk                       pemakaian bahasa atau dialek tertentu yang dilakukan penutur, topik
terbitan sesuatu perkataan, contoh atau model yang jelas tentang                     dan latar pembicaraan.
sesuatu. Melihat kepada definisi yang diberikan oleh Kamus Dewan                     Rmembincangkan pelbagai aspek hubungan bahasa dengan
itu, paradigmatik membawa makna kumpulan perkataan yang                              masyarakat. Antara aspek tersebut ialah kedwibahasaan,
tergolong di dalam sesuatu kategori yang tidak jelas dan mengalami                   kepelbagaian bahasa, bahasa, kelainan bahasa, sikap terhadap
perubahan pada bila masa di dalam menyatakan kesatuannya.                            bahasa, perancangan bahasa dan sebagainya.
Kamus Dewan - mendefinisikan pola pradigmatik; yakni contoh,                         RBidang sosiolinguistik terapan pula menggabungkan kajian
model atau patron. Oleh itu, di dalam konteks ini, pola pradigmatik                  sosiolinguistik dengan kajian pendidikan. Bidang ini telah menjadi
merujuk kepada contoh-contoh penggunaan paradigmatik di                              satu disiplin ilmu yang tersendiri.
dalam bahasa. Pola-pola tersebut dapat dilihat dengan lebih jelas di                 Rsosiolinguistik ialah bidang yang memperkatakan aspek-aspek
dalam penggunaan ayat. Paradigmatik melibatkan perubahan                             hubungan antara bahasa dengan masyarakat.
penggunaan kata di dalam ayat. Kata yang mempunyai hubungan                          RBright (1966), tugas ahli sosiolinguistik ialah „untuk memperlihatkan
secara menegak disebut sebagai hubungan paradigmatik.                                perbezaan-perbezaan yang saling mempengaruhi antara struktur
Hubungan begini dikaitkan kesamaan dengan makna antara satu kata                     bahasa dengan struktur sosial
dengan kata lain yang disebut sebagai sinoni                                         RHymes (1968) mendefinisikan kegiatan bidang sosiolinguistik
RUMUSAN                                                                              sebagai satu aktiviti disiplin di mana ahli-ahli sosiologi, antropologi
R Asosiasi merujuk kepada penyesuaian dan perkaitan kata di dalam                    dan falsafah memainkan peranan penting masing-masing, tetapi
sesuatuayat.                                                                         peranan yang penting ialah yang disumbangkan oleh ahliahli
RJika penggunaan kata tidak betul atau sesuai, maksud ayat terbabit                  linguistik (Wong Shek Seng, 1987: 1).
akan                                                                                 Rditakrifkan sebagai bidang ilmu yang meneliti segala macam aspek
lari daripada maksud asal. Hal ini menyebabkan kepentingan asosiasi                  yang berkenaan hubungan antara bahasa dengan masyarakat.
di dalam ayat dan juga perkataan menjadi penting dan pembaca                         Lingkungan hubungan antara bahasa dengan masyarakat adalah
mudah memahami sesuatu ayat terbabit dengan baik.                                    amat luas dan boleh mengambil pelbagai bentuk atau manifestasi.
R Ciri-ciri asosiasi juga membantu kita mengenali asosiasi itu sendiri               Hamid, Ramli Salleh dan Rahim Aman, 2006: 113).
kerana asosiasi tidak boleh lari daripada masyarakat penggunanya.                    RSosiolinguistik merupakan disiplin antara sosiologi dan linguistik,
R Paradigmatik merupakan kajian tentang perubahan dan                                iaitu dua bidang ilmu empiris yang mempunyai kaitan sangat erat.
penggantian di dalam bahasa.                                                         Sosiologi adalah kajian yang objektif dan ilmiah mengenai manusia
R Analisis paradigmatik mencari dan mengenal pasti pelbagai                          dalam masyarakat, dan mengenai lembaga dan proses sosial yang
paradigma                                                                            ada dalam masyarakat. Sosiologi berusaha mengetahui bagaimana
                                                                                     masyarakat itu terjadi, berlangsung dan tetap ada.

                                                                                                                                                           4
                                                                 http://oumclub.blogspot.com
NOTA RINGKAS
HBML3403 LINGUISTIK DAN SOSIOLINGUISTIK
Radalah bidang ilmu disiplin yang mempelajari bahasa dalam                           (a) Pandangan Ahli Sosiolinguistik terhadap Bahasa
kaitannya dengan penggunaan bahasa itu dalam masyarakat (Noriah                      —Menurut pandangan ahli sosiolinguistik, bentuk-bentuk bahasa yang
Mohamed, 1998: 2).                                                                   dihasilkan oleh para pengguna bahasa ditentukan oleh kehendak
RKesimpulannya, bidang sosiolinguistik itu adalah merupakan satu                     anggotaanggota masyarakat yang bertindak sebagai penerima, yakni
bidang yang membabitkan kajian bahasa dan masyarakat yang                            mereka yang menjadi sasaran para pembicara.
sangat luas cakupannya. Ahli ahli sosiolinguistik banyak                             —penggunaan bahasa bukan hanya dikawal dan ditentukan oleh atur
memperkatakan mengenai cakupan bidang sosiolinguistik ini. Disiplin                  rumus formal atau tatabahasa tetapi termasuk juga peraturan-
ini banyak menawarkan pelbagai isu menarik yang berhubungan                          peraturan bukan tatabahasa yang telah dipersetujui oleh masyarakat
antara bahasa dengan masyarakat. Kebanyakan ahli sosiolinguistik                     pengguna bahasa tersebut.
mengaitkan takrifan mereka dengan subbidang sosiolinguistik yang                     (b) Bahasa Daerah
mereka kaji dengan fokus sama ada kepada aspek bahasa atau                           Dalam bahasa Melayu Riau, terdapat bahasa daerah digunakan.
aspek masyarakat bahasa berkenaan. Walau bagaimanapun, hubung                        Bahasa daerah ini dapat dikatakan berasal dari daerah eksistensi
jalin antara aspek bahasa dengan masyarakat itu masih dapat dilihat                  atau dikenal, hidup, dipergunakan dan dimiliki sebelumnya. Bahasa-
dengan jelas, terutamanya apabila kajian membabitkan latar belakang                  bahasa daerah ini mencerminkan beberapa ciri tertentu yang khusus
masyarakat dan kaitannya dengan pelbagai pola penggunaan bahasa                      dari daerah-daerah yang terlibat dalam masyarakat tersebut. Di
(Nik Safiah Karim, 1981: 4).                                                         samping digunakan sebagai alatkomunikasi, bahasa daerah ini juga
RSosiolinguistik mempelajari dan membahaskan aspek-aspek                             akan berfungsi sebagai alat yang berkaitan dengan kepentingan
kemasyarakatan bahasa, khususnya perbezaanperbezaan (variasi)                        masyarakat.
yang terdapat dalam bahasa yang berkaitan dengan fakta fakta                         (c) Bahasa dan kebudayaan
kemasyarakatan. Selain itu, banyak fungsi yang dimainkan oleh                        —Dalam kajian sosiolinguistik, kebudayaan yang terdapat dalam
bahasa. Fungsinya sebagai alat perhubungan.                                          masyarakat juga berkait rapat dengan bahasa yang digunakan oleh
                                                                                     penutur
2. Bidang-bidang kajian sosiolinguistik;                                             —bahasa mempunyai satu organisasi fenomena perilaku, kebendaan,
BIDANG KAJIAN SOSIOLINGUISTIK                                                        kepercayaan dan pengetahuan, serta sikap dan norma masyarakat.
RHymes (1962), sosiolinguistik merupakan bidang yang mengkaji                        (d) Bahasa dan Variasi
bahasa dari segi hubungan antara latar, peserta, tajuk perbincangan,                 —masyarakat dalam sesuatu kelompok mempunyai bahasa mereka
fungsi sesuatu interaksi, bentuk perhubungan dan nilai-nilai yang                    —Dialek ialah variasi daripada satu bahasa tertentu yang dituturkan
dipegang oleh ahli-ahli yang terlibat dalam pertuturan sesama sendiri.               oleh sekumpulan penutur dalam masyarakat atau komuniti bahasa
—Ada beberapa jenis kebiasaan atau konvensyen yang digunakan                         —Linguistik ialah bahasa manusia iaitu sistem bunyi yang bermakna
bagi menguruskan ujaran kita yang diorientasikan kepada tujuan-                      untuk digunakan sebagai alat komunikasi oleh kelompok manusia.
tujuan sosial
— bagaimana norma dan nilai sosial mempengaruhi perilaku                             4. Kajian yang berkaitan dengan struktur sosiolinguistik;
linguistik                                                                           — empat kelompok utama iaitu
—Variasi dan neka bahasa dihubungkan dengan kerangka sosial para                     Rinteraksi faktor-faktor sosial dengan bahasa atau dialek dalam skala
penuturnya                                                                           besar,
—Pemanfaatan unsur-unsur bahasa dalam politik                                        R penggunaan sebenar bahasa
—Aspek-aspek sosial dalam bilingualisme dan multilingualisme                         R, bahasa dalam konteks sosialnya dan
—laras bahasa juga merupakan bidang kajian dalam sosiolinguistik.                    Rpenerapan pengetahuan linguistik kepada masalah sosial.
—kajian terhadap bahasa pidjin.                                                      —Nik Safiah (1988), kajian sosiolinguistik meliputi semua
—Dialek                                                                              aspek bahasa dalam hubungannya dengan masyarakat.
(i) Dialek sosial                                                                    —kajian terhadap bahasa, dialek dan idiolek,kedwibahasaan, profil
(ii) Dialek daerah                                                                   sosiolinguistik, etnografi bahasa, sikap terhadap bahasa
(iii) Dialek seketika                                                                danperancangan bahasa.
—bilingualisme dan multilingualisme.
—aspek yang berkaitan dengan ragam bahasa
(i) Bahasa Formal-Bahasa formal ialah bahasa yang digunakan dalam                    5. Penggunaan bahasa mengikut konteks sosial dan budaya.
situasi rasmi,                                                                       RPengaruh Bahasa dalam Pembinaan Tamadun
(ii) Bahasa Tidak Formal                                                             —kegiatan kesusasteraan awal di alam Melayu menjadi
Bahasa tidak formal merupakan bahasa yang digunakan dalam                            latar belakang bagi memperlihatkan hubungan antara unsur mitos
situasi tidak rasmi.                                                                 dengan legenda Sejarah Melayu
—bahasa yang digunakan dengan tidak mengambil kira sebutan,                          RPerkembangan Bahasa
intonasi, pilihan perkataan, nahu, penggunaan peribahasa dan                         —sesuatu bahasa itu tidak mungkin berkembang sekiranya
budaya sesuatu bahasa                                                                masyarakat tidak mempunyai keinginan untuk mendalami atau
—perancangan bahasa.                                                                 mempelajari bahasa.
Rsegala usaha dan tindakan yang dilakukan oleh sesebuah                              —dipengaruhi oleh penutur yang menuturkan sesuatu bahasa
negara untuk menentukan supaya sistem komunikasi verbalnya,                          RBahasa Melayu dalam Era Teknologi Maklumat dan
yakni yang menggunakan bahasa, berjalan dengan lancar dalam                          Komunikasi (ICT)
segala bidang kehidupan seluruh negara terutama sekali dalam                         —bahasa Melayu digunakan di dalam era ICT sebagai bahasa
bidang pendidikan, pentadbiran dan ekonomi, dan yang tidak kurang                    perantaraan alternatif untuk dimanfaatkan oleh masyarakat
pentingnya dalam bidang penyatuan negara.                                            bahasanya atau penggiat-penggiat bahasa Melayu menggunakan ICT
—merangkumi pelbagai masalah seperti bahasa dalam konteks sosial                     sebagai alat penyelidikan, perkakasan, perisian dan aplikasi untuk
dan kebudayaan, hubungan faktor-faktor bahasa dengan situasi dan                     pembangunan bahasa Melayu
faktor sosial budaya serta fungsi-fungsi penggunaan bahasa dalam                     —perlu menguasai bahasa-bahasa lain dan tahu cara menyebarkan
masyarakat.                                                                          maklumat di dalam era ICT.
Rmemberi tumpuan kepada aspek penggunaan bahasa                                      —berkembang dalam menerbitkan istilah-istilah baru bagi
—Tugas utama sosiolinguistik adalah untuk memperlihatkan dengan                      menterjemah istilahistilah baru yang asing.
jelas fenomena kelainan bahasa yang wujud dalam masyarakat yang
mempunyai hubungan rapat dengan beberapa keadaan sosial.                             RUMUSAN
                                                                                     R Pengkajian bidang ilmu linguistik tidak lengkap jika bidang
3. Sosiolinguistik sebagai bidang dalam kajian bahasa;                               sosiolinguistik tidak diberi penekanan sewajar oleh pengkaji bahasa.
                                                                                     R Sosiolinguistik merupakan kajian yang berkaitan bidang bahasa
                                                                                     dan kaitannya dari sudut kegunaannya dalam masyarakat.

                                                                                                                                                            5
                                                                 http://oumclub.blogspot.com
NOTA RINGKAS
HBML3403 LINGUISTIK DAN SOSIOLINGUISTIK
R Dengan pemahaman sosiolinguistik, pengguna bahasa dapat                              RKomuniti Bahasa Melayu di Malaysia
menggunakan bahasa dengan tepat mengikut keperluan masyarakat                          —Komuniti bahasa Melayu merupakan sekumpulan manusia yang
yangdiwakili oleh mereka.                                                              menggunakan bahasa Melayu di dalam aktiviti harian mereka.
R Sosiolinguistik adalah salah satu bidang utama dalam disiplin                        —diwarisi ini dikuasai oleh penutur Melayu sebagai bahasa
linguistik.                                                                            ibunda.
R Nama sosiolinguistik terbentuk daripada dua istilah, iaitu sosio;                    —kelompok kedua pengguna bahasa Melayu terdiri daripada
singkatan daripada sosiologi-disiplin yang meneliti masyarakat dan                     penduduk Malaysia yang bukan berketurunan Melayu. menjadikan
linguistikdisiplin yang meneliti bahasa.                                               variasi bahasa Melayu sebagai bahasa ibunda dan terdapat juga
R aspek kajian sosiolinguistik ialah kedwibahasaan, kepelbagaian                       yang menjadikan variasi bahasa berkenaan sebagai bahasa kedua
bahasa, bahasa, kelainan bahasa, sikap terhadap bahasa, dan                            atau fungsi yang sama.
perancangan bahasa.                                                                    RKomuniti Bahasa Melayu Siber
R Sosiolinguistik juga didefinisikan sebagai ilmu yang mempelajari                     —menggunakan internet sebagai medianya.
ciri dan pelbagai variasi bahasa serta hubungan antara bahasawan
dengan ciri fungsi variasi bahasa itu dalam suatu masyarakat bahasa.                   PEMBENTUKAN KOD DI DALAM PENGUCAPAN BAHASA
R cabang ilmu linguistik bersifat interdisipliner dengan ilmu sosiologi                RKamus Dewan Edisi Ketiga, pembentukan adalah suatu perihal
dengan objek penelitian hubungan antara bahasa dengan faktor-                          perbuatan, usaha dan sebagainya. Kod pula ialah tulisan dengan
faktor sosial dalam suatu masyarakat tutur.                                            tanda dan lainlain yang mempunyai erti tertentu atau yang
R bidang yang mengkaji bahasa daripada segi hubungan antara                            tersembunyi dengan sistem simbol-simbol untuk menyampaikan
latar, peserta, tajuk perbincangan, fungsi sesuatu interaksi, bentuk                   maklumat atau arahan kepada komputer.
perhubungan dan nilai-nilai yang dipegang oleh ahli-ahli yang terlibat                 RBahasa ialah sistem lambang bunyi suara yang dipakai sebagai alat
dalam pertuturan sesama sendiri.                                                       perhubungan di dalam lingkungan suatu kelompok manusia.
Rterdapat istilah peralihan kod (code
switiching), iaitu penggunaan unsur bahasa asing pada tempat-                          Rpengucapan ialah perihal mengujarkan atau mengeluarkan
tempat tertentu, sama ada dalam bentuk kata, frasa dan bahkan ayat                     bunyi atau melahirkan bunyi suara yang membawa makna.
dalam suatu wacana yang diujarkan oleh seseorang.                                      Suatu sistem untuk mewakili benda, tindakan, idea dan keadaan
RDialek boleh dibahagi kepada tiga pecahan iaitu dialek sosial (social                 — Satu peralatan yang digunakan untuk menyampaikan konsep realiti
dialect), dialek daerah (regional dialect) dan dialek seketika (temporal               mereka kepada fikiran orang lain
dialect).                                                                              — Satu sistem maksud yang dikongsi antara mereka
RPerancangan bahasa ialah segala usaha dan tindakan yang                               — Satu kod yang digunakan oleh pakar linguistik untuk membezakan
dilakukan oleh                                                                         antarabentuk dan maksud
sesebuah negara untuk menentukan supaya sistem komunikasi                              — Satu ucapan yang menepati tatabahasa yang telah ditetapkan.
verbalnya, berjalan dengan lancar dalam segala bidang kehidupan                        — Satu penuturan yang dapat difahami oleh masyarakat linguistik
seluruh negara terutama dalam pendidikan, pentadbiran dan                              — Pemikiran
ekonomi, dan penyatuan negara.
R merupakan bidang yang mengkaji pelbagai bahan                                        KEPELBAGAIAN BENTUK BAHASA
sosiobudaya yang berhubung dengan aspek-aspek linguistik                               RKamus Dewan Edisi Ketiga (2000:84), perkataan kepelbagaian
                                                                                       bermaksud perihal berbagai-bagai jenis atau berlainan jenisnya.
Topik5 Sempadan Bahasa                                                                 R Bentuk ditakrifkan sebagai berbagai-bagai cara, gaya, corak dan
1. bagaimana sesuatu sempadan bahasa itu wujud;                                        susunan. Manakala ia didefinisikan sebagai sistem lambang bunyi
RKamus Websters New World (1994), sempadan membawa maksud                              suara yang dipakai sebagai alat
apa sahaja garisan atau benda yang memisah                                             perhubungan di dalam lingkungan atau kelompok manusia.
RKamus ZaÊba (2001) pula,mentakrifkan sempadan sebagai garis
pemisah sesuatu kawasan dengan kawasan yang berlainan atau                             Bentuk Bahasa Pertuturan
batas. Secara mudah, kita boleh berkata sempadan ialah garis yang                      RAdbullah Yusof dan Che Rabiaah Mohamed (2005), bahasa
memisah dua kawasan, dua tempat atau dua benda.                                        pertuturan yang kita gunakan terdiri daripada berbagai-bagai bunyi
Rbahasa, menurut kamus yang sama, ditakrifkan sebagai lambang                          yang dihasilkan sama ada melalui rongga mulut, rongga hidung atau
bunyi suara yang digunakan sebagai alat perhubungan di dalam satu                      gabungan kedua-duanya. Gabungan bunyi-bunyi yang dihasilkan
lingkungan kelompok manusia, iaitu individu dengan individu yang                       melalui rongga tersebut akan membentuk perkataan. Kata atau
lain.                                                                                  perkataan ini difahami sebagai Âbahasa
Rfaktor yang memungkinkan seseorang itu berkomunikasi antara                           pertuturan
mereka, iaitu:
— Pembicara                                                                            Bentuk Bahasa Isyarat
— Pendengar                                                                            Rberasaskan kepada sistem bahasa visual yang
— Mempunyai alat                                                                       digunakan oleh masyarakat kurang upaya, khususnya yang pekak
— Kemunculan faktor lain bersama pembicara                                             dan bisu
— Setting kesediaan penerima apa yang dikomunikasikan                                  Bentuk Bahasa Tulisan
— Topik dan penjelasan pembicaraan                                                     RPenulisan ini dibuat berdasarkan apa yang dilihat oleh masyarakat
— Peristiwa itu sendiri                                                                setempat, iaitu melalui alam sekitar seperti daun, ranting kayu, akar,
RTiga rumpun bahasa - seperti berikut:                                                 rotan , kulit kayu dan batang kayu.
— Austroasia: terdiri daripada bahasa-bahasa Khasi (di Annam),                         RTulisan rumi kemudiannya terus berubah dan ia mudah diterima
Nicobar, Mon atau Peguan, Khmer dan Munda                                              oleh pengguna bahasa. Tulisan jawi terus wujud di samping tulisan
— Tibet-China: terdiri daripada bahasa-bahasa Cina, Tibet, Myanmar,                    rumi hingga sekarang tetapi peranannya bersifat sekunder. Tulisan
Thai, Lao, Vietnam dan Annam                                                           jawi menggunakan huruf Arab
— Austronesia: terdiri daripada bahasa Nusantara, Milanesia dan
Polinesia                                                                              DIALEK
                                                                                       RDialek merupakan variasi bagi sesuatu bahasa. Variasi wujud bagi
                                                                                       semua bahasa, tidak kira bahasa yang mempunyai kod atau yang
KOMUNITI BAHASA                                                                        tidak mempunyai kod; yang lisan sahaja atau yang lisan dan bertulis.
RKamus Dewan Edisi Kempat (2005:812), komuniti membawa                                 RVariasi sesuatu bahasa berlaku akibat geografi, sosial, atau
maksud kumpulan orang yang tinggal di suatu daerah atau negara,                        mungkin daripada tekanan sosial atau tekanan pemerintah.
masyarakat yang bermastautin di suatu tempat atau negara) yakni                        —Dialek Daerah / Dialek Geografis
orang ramai umumnya

                                                                                                                                                                6
                                                                   http://oumclub.blogspot.com
NOTA RINGKAS
HBML3403 LINGUISTIK DAN SOSIOLINGUISTIK
Dialek daerah atau dialek geografi merupakan dialek yang digunakan                 BAHASA KREOL
di sesuatu kawasan geografi.                                                       RKreol bermaksud bahasa yang terbentuk daripada campuran dua
—Dialek Sosial                                                                     bahasa yang berlainan melalui pertuturan sehingga menjadi bahasa
dialek sosial ialah dialek yang digunakan semasa                                   utama dalam komuniti atau daerah tertentu.
bersosialisasi                                                                     RBahasa kreol turut dirujuk sebagai percampuran antara bahasa
                                                                                   penjajah dengan bahasa peribumi
RUMUSAN                                                                            RAsmah Haji Omar (1991), pula berpendapat bahawa bahasa kreol
RSempadan sesuatu bahasa daripada aspek geografi ataupun faktor                    adalah bahasa kacukan yang sudah mantap, yang merupakan
sosial dapat membezakan sesuatu variasi bahasa.                                    kacukan daripada sekurang-kurangnya dua bahasa. Bahasa kreol
R Sempadan boleh ditakrifkan sebagai garis pemisah sesuatu                         merupakan bahasa yang bukan berasal daripada bahasa
kawasan ataubenda.                                                                 tempatan sesebuah negara tetapi datang dari luar negara tersebut.
R Dialek sosial merupakan variasi bahasa yang digunakan semasa                     Bahasa kreol juga telah lama digunakan dan menerima unsur-unsur
seseorang                                                                          bahasa tempatan. Bahasa tersebut kemudiannya menjadi bahasa
itu bersosialisasi dengan orang lain di dalam kelompok tertentu.                   natif atau bahasa ibunda bagi kelompok penutur dalam masyarakat
R Austris merupakan cabang bahasa induk yang terpenting di mana                    berkenaan
bahasa lain membiak.                                                               Rbahasa kreol adalah berasal daripada bahasa pidgin
R Komuniti bahasa Melayu ialah komuniti bahasa yang berada di                      atau bahasa lingua franca yang telah diterima masuk ke dalam
dalam sesuatu kawasan, tempat atau daerah yang menuturkan                          bahasa tempatan dan telah diterima sebagai bahasa pertama
bahasa yang sama.                                                                  mereka.
R Rumpun Nusantara terbahagi kepada Nusantara Timur dan
Nusantara                                                                          BAHASA KOLOKIAL
— Barat.                                                                           RDr. Mansoer Pateda (1994), menyatakan bahawa bahasa kolokial
— Orang Melayu membawa maksud orang yang bertutur di dalam                         ialah bahasa yang dipakai sehari-hari oleh masyarakat yang tinggal di
bahasa Melayu, mempraktikkan adat resam orang Melayu dan                           daerah tertentu.
beragama Islam.                                                                    Rbahasa sehari-hari, bahasa percakapan
R Komuniti siber terbentuk dan berfungsi di dalam ruang siber.                     dan kadang-kadang disebut sebagai bahasa pasar
R Tanpa memahami atau mengetahui kod, tidak mungkin seseorang                      R Kamus Dewan, bahasa kolokial ialah bahasa yang bersifat
akan dapat memahami mesej yang disampaikan.                                        percakapan atau bahasa basahan dan bukan bahasa baku. Bahasa
   Bahasa isyarat ialah bahasa yang berasaskan sistem visual yang                  kolokial ini ialah bahasa pertuturan sehari-hari.Bahasa ini tidak
dapat dilihat tatkala disampaikan.                                                 mementingkan unsur-unsur tatabahasa kerana yang dipentingkan
                                                                                   ialah kefahaman antara penutur dan pendengar
Topik6 Kepelbagaian Bentuk Bahasa                                                  Ciri-Ciri Bahasa Kolokial
1. bentuk-bentuk bahasa;                                                           (a) Cara Penyampaian
RIsoglos bermakna sama bahasa (iso+glos).                                          —Penggunaan perkataan ringkas dan tidak mengikuti ejaan
RKamus Linguistik mendefinisikan isoglos sebagai garis yang dilakar                perkataan sepenuhnya, tetapi pendengar dapat memahaminya.
di sekeliling satu kawasan yang mempunyai ciri sebutan, tatabahasa,                (b) Mewujudkan Kemesraan
atau kosa kata tertentu yang serupa                                                —penutur tertentu menggunakan penanda-penanda mesra.
RKamus Dewan mendefinisikan isoglos sebagai garisan yang dilukis                   —melahirkan kemesraan dengan panggilan yang bersahaja serta
pada peta untuk melingkungi kawasan yang mempunyai ciri linguistik                 intonasi yang menggembirakan.
yang sama.                                                                         (c) Penggunaan Dialek
Risoglos sebagai satu garis sempadan sesuatu kawasan yang                          —wujud apabila penutur dan pendengar
menuturkan bahasa tertentu atau dialek tertentu.                                   datang dari satu tempat yang sama
GEOGRAFI DIALEK                                                                    (d) Penggunaan Tatabahasa
RKamus Dewan Bahasa Edisi Baru, dialek merupakan satu bentuk                       —penggunaan tatabahasa tidak begitu dipentingkan
bahasa yang digunakan dalam sesuatu daerah atau oleh sesuatu                       —menggunakan beberapa strategi seperti memendekkan kata serta
kelas sosial berbeza daripada bahasa standard , loghat, pelat daerah               menggugurkan bahagian-bahagian tertentu dalam ayat.
(negeri dan lain-lain);                                                            —unsur-unsur isyarat dan gerak-geri untuk difahami oleh
Rdialek geografi merupakan satu bahasa yang digunakan di setiap                    pendengar
daerah yang mempunyai kelainan dari sudut bentuk bahasa, sebutan,                  (e) Percampuran Kod
intonasi, kosa kata dan fonem berdasarkan ruang geografi yang                      —disebabkan masyarakat Malaysia terdiri daripada pelbagai bangsa
terdapat di sekitarnya.                                                            dan keturunan.
Rsejenis kelainan bahasa yang ditentukan berdasarkan                               (f) Bahan yang Diperkatakan
ruang geografi tempat menetapnya penutur kelainan berkenaan.                       —perbincangandan perbualan dalam bahasa kolokial bergantung
Konsep ruang geografi dikenali sebagai ruang geografi linguistiK                   kepada penutur dan pendengar yang terlibat
Dialek Geografi dalam Variasi Bahasa                                               —tajuk perbualan berkisar kepada perkara-perkara yang ringanapabila
RVariasi didefinisikan sebagai kepelbagaian bahasa yang ditentukan                 mereka bertemu
oleh faktor teknikal bahasa iaitu sebutan, kosa kata dan tatabahasa.               (g) Cara Penggunaannya
Rdialek geografi atau boleh juga disebut sebagai dialek kawasan                    —tidak mementingkan unsur-unsur tatabahasa sertaimbuhan.
dikenali sebagai variasi bahasa yang berkaitan dengan pengguna                     —Kata singkat serta dialek daerah sering digunakan
dalam sesuatu kawasan.                                                             —aspek kemesraan danpemahaman maksud yang lebih diutamakan
BAHASA PIDGIN                                                                      berbanding susunan danaturan tatabahasa yang betul.
RPidgin adalah bahasa yang berkembang sebagai alat komunikasi                      —menggunakan perkataanyang pendek-pendek serta dapat
antara dua kelompok masyarakat yang tidak mempunyai bahasa                         menimbulkan kesedapan dan kefahaman serta menggambarkan
yang khusus untuk dituturkan dalam kelompok masyarakat tersebut                    kemesraan antara mereka dan anggota masyarakatyang terlibat.
Rmerupakan penyederhanaan dari dua bahasa atau lebih
Rtidak mempunyai penutur asli atau (native speaker) serta terbentuk                PERBEZAAN ANTARA BAHASA BAKU DENGAN BAHASA
secara alami di dalam suatu kontak sosial yang terjadi antara                      BASAHAN
sejumlah penutur                                                                    (i) Perkataan berbeza untuk makna yang serupa
Rcenderung dicampuradukkan dari aspek kosa kata, bunyi, dan                        (ii) Bentuk kependekan
bentuk-bentuk gramatikal dari kedua-dua                                            (iii) Perubahan bunyi
Rterbentuk semasa pengguna suatu bahasa terlibat dalam
suatu perdagangan dengan pengguna bahasa lain.
                                                                                                                                                       7
                                                               http://oumclub.blogspot.com
NOTA RINGKAS
HBML3403 LINGUISTIK DAN SOSIOLINGUISTIK
BAHASA BAKU                                                                        membentuk satu bangsa Malaysia yang mempunyai identiti
RSulaiman Masri dalam bukunya yang bertajuk Inilah Bahasa Baku                     keperibadian yang dapat dibanggakan dan penuh dengan kesetiaan
(1992) telah mendefinisikan bahasa                                                 kepada negara, memupuk ciriciri pengenalan rakyat yang relatif
baku sebagai bahasa yang betul dari segi ejaan, istilah, sebutan,                  seragam, menegakkan persatuan antara kaum-kaum yang mendiami
penggunaan kata dan frasa, ayat, singkatan dan akronim, tanda baca,                negara ini dan menobatkan Bahasa Melayu sebagai sarana
dan laras bahasa.                                                                  komunikasi yang berkesan dalam sektor-sektor penting negara.
Rbahasa yang menjadi dasar dan ukuran dalam menentukan                             Fungsi Bahasa Melayu Sebagai Bahasa Kebangsaan
ketepatan bahasa yang digunakan (Awang Sariyan, 1993).                             —untuk menerbitkan lambang inspirasi dan semangat kebangsaan
RWikipedia Bahasa Melayu pula menyatakan bahasa baku ialah jenis                   dan kemerdekaan.
bahasa yang menggambarkan keseragaman dalam bentuk dan fungsi                      —pengisian bahasa kebangsaan dapat bertindak sebagai alat
bahasa.                                                                            perhubungan, dan dengan demikian akan menghasilkan satu
Rdirumuskan bahawa bahasa baku merupakan bahasa yang diterima                      masyarakat yang mempunyai pandangan hidup yang tidak begitu
untuk digunakan dalam situasi rasmi sepertidalam perundangan,                      berbeza
pentadbiran, persekolahan, pengajian tinggi, dan sebagai alat                      —memupuk rakyat Malaysia melalui penggunaan satu bahasa yang
sebaran am                                                                         sama ini dicadangkan berdasarkan sistem pendidikan kebangsaan
Ejaan Baku                                                                         yang terkandung dalam Laporan Jawatankuasa Pelajaran 1955
RPedoman Umum Ejaan Rumi Bahasa Malaysia, terbitan Dewan                           RUMUSAN
Bahasa dan Pustaka (1994), ejaan baku bermaksud ejaan yang betul.                  R Isoglos sebagai garis yang dilakar di sekeliling satu kawasan yang
—Keselarasan huruf vokal                                                           mempunyai ciri sebutan, tatabahasa, atau kosa kata tertentu yang
—Kekecualian keselarasan huruf vokal                                               serupa.
—Perkataan pinjaman, khususnya daripada Bahasa Inggeris                            R Keluasan isoglos atau sempadan wilayah bahasa atau dialek
—Awalan dan kata sendi ÊdiÊ dan ÊkeÊ                                               ditentukan oleh faktor perpindahan.
—Partikel                                                                          R Dialek geografi merupakan satu bahasa yang digunakan di setiap
—Kata ganti singkat                                                                daerah yang mempunyai kelainan dari sudut bentuk bahasa, sebutan,
Sebutan Baku                                                                       intonasi, kosa kata dan fonem berdasarkan ruang geografi yang
RSebutan dalam bahasa Malaysia hendaklah berdasarkan ejaan                         terdapat di sekitarnya.
dengan pengertian                                                                  R Pidgin adalah bahasa yang berkembang sebagai alat komunikasi
bahawa setiap huruf dilafazkan menurut nilai bunyinya dalam bahasa                 antara dua kelompok masyarakat yang tidak mempunyai bahasa
Malaysia                                                                           yang khusus untuk dituturkan dalam kelompok masyarakat tersebut.
(Sulaiman Masri, 1992).                                                            R Bahasa kreol sebagai bahasa pidgin yang telah mempunyai
Rbertujuan untuk menyeragamkan sebutan dalam bahasa Malaysia                       penuturpenutur yang menukarkannya sebagai bahasa pertama.
terutamanya apabila digunakan dalam urusan rasmi.                                  R Antara faktor yang telah mempengaruhi kewujudan bahasa kreol
                                                                                   adalah faktor geografi, perkahwinan, perniagaan dan sebagainya.
PENGGUNAAN ISTILAH                                                                 R Bahasa kolokial ialah bahasa yang dipakai sehari-hari oleh
Ristilah bermaksud satu perkataan atau gabungan kata yang jelas                    masyarakat yang tinggal di daerah tertentu.
menerangkan suatu konsep, makna, proses, keadaan atau sifat                        R Dialek - bentuk tertentu atau variasi satu bahasa yang berhubung
khusus dalam bidang tertentu, yang disepakati oleh pakar-pakar                     dengan satu kawasan geografi atau kumpulan masyarakat.
bidang berkenaan                                                                   R Bahasa baku - bahasa yang betul dari segi ejaan, istilah, sebutan,
Rsatu perkataan, atau perkataan-perkataan yang                                     penggunaan kata dan frasa, ayat, singkatan dan akronim, tanda baca,
dikawal dan untuk tujuan khusus oleh pakar-pakar dalam bidang ilmu                 danlaras bahasa.
tertentu (Sulaiman Masri, 1992                                                     R Terdapat tiga huruf diftong iaitu /ai/, /oi/, dan /au/.
Rperkataan yang dinamakan istilah ini hanya terbatas                               R Istilah - satu perkataan atau gabungan kata yang jelas
penggunaannya dalam satu bidang yang berkenaan sahaja                              menerangkan suatu konsep, makna, proses, keadaan atau sifat
Ristilah yang betul bererti suatu perkataan atau gabungan perkataan                khusus dalam bidang tertentu, yang disepakati oleh pakar-pakar
khusus digunakan bagi melambangkan konsep dalam bidang ilmu                        bidang berkenaan.
tertentu                                                                           R Bahasa Rasmi - bahasa yang digunakan dalam situasi rasmi, iaitu
BAHASA RASMI                                                                       dalam urusan pemerintahan dan pentadbiran, sistem pendidikan
RBahasa Rasmi adalah bahasa yang digunakan dalam situasi rasmi,                    negara, urusan perdagangan dan perusahaan, upacara rasmi,
iaitu dalam urusan pemerintahan dan pentadbiran, sistem pendidikan                 kehakiman dan sebagainya.
negara, urusan                                                                     R Pemilihan satu bahasa kebangsaan bagi negara Malaysia timbul
perdagangan dan perusahaan, upacara rasmi, kehakiman dan                           sebab perlunya diadakan satu lambang penyatuan, iaitu dengan
sebagainya.                                                                        harapan bahawa bahasa itu dapat menjadi dasar bagi satu identifikasi
RTatabahasa Dewan Edisi Baharu, bahasa rasmi ialah bahasa yang                     kebangsaan.
digunakan untuk pentadbiran dan urusan rasmi sesebuah negara                       R Dasar bahasa di Malaysia meletakkan kedudukan bahasa Melayu
Bahasa Melayu Sebagai Bahasa Rasmi                                                 sebagai bahasa kebangsaan dan bahasa rasmi, seperti terkandung
Rbahasa Melayu sudah menjadi bahasa kebangsaan dan berupaya                        dalam Perkara 152 Perlembagaan Persekutuan.
mengambil alih fungsi bahasa Inggeris                                              R Fungsi utama Bahasa Kebangsaan adalah untuk menerbitkan
Rmudah difahami oleh semua kaum                                                    lambang inspirasi dan semangat kebangsaan dan kemerdekaan.
Usaha Memartabatkan Bahasa Melayu Sebagai Bahasa Rasmi                             SEMAK KENDIRI 6.1
(a) Perlembagaan Persekutuan Perkara 152                                           Topik 7 Laras Bahasa
—Menetapkan bahasa Melayu sebagai bahasa rasmi bagi negara                         DEFINISI LARAS BAHASA
Malaysia                                                                           RLaras bermaksud gaya atau cara penggunaan sesuatu bahasa.
 (b) Pendidikan                                                                    Sesuatu laras bermaksud bentuk bahasa yang boleh dipilih daripada
—sekolah rendah dan sekolah                                                        sekumpulan variasi yang ada pada tiap-tiap penutur.
menengah menggunakan bahasa Melayu sebagai bahasa pengantar                        —Halliday, M.A.K
(c) Peranan pelbagai pihak                                                         Menurut Halliday, dialek merupakan variasi bahasa yang digunakan
Dasar Bahasa Kebangsaan                                                            oleh pengguna berdasarkan tempat atau daerah, sedangkan laras
—meletakkan kedudukan bahasa Melayu sebagai bahasa                                 merupakan variasi bahasa berdasarkan penggunaannya; iaitu bahasa
kebangsaan dan bahasa rasmi, seperti terkandung dalam Perkara                      itu diguna dalam bidang apa dan untuk fungsi apa (Kamaruddin Haji
152 Perlembagaan Persekutuan.                                                      Husin, 1995: 4-6).
—menyaksikan satu rupa bangsa yang bersatu iaitu pembentukan                       — Edwards A.D
budaya kebangsaan selaras dengan keinginan dan hasrat

                                                                                                                                                      8
                                                               http://oumclub.blogspot.com
NOTA RINGKAS
HBML3403 LINGUISTIK DAN SOSIOLINGUISTIK
laras merupakan bentuk bahasa yang khusus untuk situasi tertentu                       —menggunakan ragam bahasa yang digunakan dalam lisan dan
dan dapat dibezakan daripada bentuk yang digunakan dalam situasi                       penulisan yang berkaitan dengan keagamaan daripada segi istilah
lain                                                                                   atau diksi, ragam ayat dan isu yang dibicarakan
—Trudghill                                                                             —mendapat pengaruh agama
laras itu merupakan satu bentuk bahasa khusus yang wujud daripada                      Islam dan seterusnya penggunaan kata-kata yang dipinjamkan
keadaan sosial                                                                         daripada bahasa Arab menyebabkan banyak perkataan dan ayat
—Wp. Robinson                                                                          yang digunakan khusus untuk agama mencerminkan ciri-ciri bahasa
laras bahasa sebagai bahasa yang dipilih untuk percakapan atau
pengucapan konteks ucapan tersebut.                                                    Ciri-ciri Laras Agama
—Dwight Bolinger                                                                       (i) Cara penyampaian
laras bahasa merupakan variasi bahasa yang digunakan dalam                             —penulisnya dan penuturnya mestilah seorang yang mempunyai ilmu
peristiwa berkomunikasi.                                                               agama yang tinggi, hal ini kerana seseorang itu akan mendapat
—William Francis Mackey                                                                kepercayaan yang tinggi kepada pembaca dan juga pendengarnya.
laras ialah variasi bahasa yang digunakan berdasarkan perkerjaan,                      —banyak menceritakan mengenai keagamaan yang
tujuan dan maklumat yang hendak disampaikan.                                           membawa kepada kebaikan dan menunjukkan jalan yang benar
ciri-ciri laras bahasa                                                                 — Perhubungan sosial dan peribadi
R Laras merujuk kepada penggunaan, iaitu kepada sesiapa dan                            Rsesuai untuk mendekatkan diri dengan Allah s.w.t
bagaimana kita menggunakan bahasa itu. Laras tulisan berbeza                           Rmenyampaikan ajaran agama Islam menggunakan laras agama
dengan percakapan. Dalam laras tulisan, terdapat pula laras yang                       untuk memberi ilmu dan pengajaran yang sempurna kepada orang
berbeza-beza. Begitu juga dengan laras percakapan.                                     ramai
R Laras bergantung kepada latar belakang penggunaan bahasa itu.                        Rceramahceramah agama
Pengguna dapat dibahagikan mengikut daerah atau kawasan. Ini                           —Bahan yang diperkatakan
disebabkan biasanya daerah pengguna yang berbeza akan                                  Rpenggunaan bahasa yang berlainan dan penambahan perkataan-
melahirkan bentuk pengguna yang berbeza. Loghat bahasa Kedah                           perkataan Arab untuk disesuaikan bagi menyampaikan maksud
berbeza dengan loghat Kelantan. Penanda laras yang paling penting                      Rhadis, tafsir al- Quran, hukum-hakam agama
ialah perbendaharaan kata. Perbendaharaan kata tertentu akan                           Rpenceritaan tentang kisah para nabi dan para sahabat
merujuk bidang tertentu.                                                               nabi, penggunaan laras agama digunakan kerana terdapat pelbagai
R Kamaruddin Husin (1995:24), penggunaan laras bahasa                                  unsur keagamaan dan juga setiap kelakuan telah mengeluarkan
berbezabeza. Biasanya laras berbeza-beza ini ditentukan oleh                           beberapa hadis dan juga dalil oleh para nabi
beberapa faktor.Antaranya ialah perbendaharaan kata, susunan ayat,                     —Fungsi-fungsi sosial
frasa, perkataan dan tatabahasa. Penggunaan laras yang berbeza-                        Rfungsi sosial dalam khutbah Jumaat, ceramah agama untuk
beza dalam pelbagai perlakuan                                                          mendebatkan sesuatu topik bagi mendapatkan kepastian, program
sosial dan situasi sangat penting. Berdasarkan ciri-ciri dan jenis laras               agama
yang terdapat dalam sesuatu bahasa, khususnya bahasa Melayu,                           LARAS MANTERA DAN ADAT
terserlah beberapa kepentingan penggunaannya.                                          RMantera ialah puisi magis, iaitu puisi yang dipercayai mempunyai
RAspek-aspek ini menghasilkan laras-laras yang                                         kuasa untuk pengamalnya(dukun, pawang atau bomoh) berhubung
berlainan. Empat faktor situasi persekitaran yang ketara ialah :                       dengan makhluk halus
(a) Cara penyampaian                                                                   Jenis dan Fungsi Mantera
—bentuk perhubungan yang , termasuklah jenis bahan (lisan, bertulis                    Haron Daud (2001) - mantera digunakan dalam hampir
dan bahasa isyarat), peserta-peserta yang terlibat dalam sesuatu                       semua aspek hidup masyarakat tradisional. Penggunaan mantera
peristiwa bahasa                                                                       yang begitu meluas di dalam masyarakat memperlihatkan betapa
dan jangka masa yang diambil untuk penggunaan bahasa                                   banyak jenis mantera dan sifatnya yang fungsional.

(b) Hubungan sosial                                                                    LARAS BAHASA SAINS DAN TEKNOLOGI
—perhubungan sosial dan peribadi yang terlibat dalam penggunaan                        Laras Sains dan Matematik
sesuatu bahasa.                                                                        RLaras bahasa sains (sains dan matematik) ialah gaya bahasa yang
(c) Bahan yang diperkatakan                                                            digunakan khusus untuk pembinaan dan penyambung ilmu dan
—Sesuatu bahan yang diperkatakan atau dibincangkan menggunakan                         teknologi
laras bahasa yang berlainan sifatnya dan ini bergantung kepada isi                     Rmemilih kata-kata yang tepat, khusus dan teknikal
yang hendak disampaikan.                                                               Rlaras ilmiah dan dianggap sebagai bahasa moden kerana bersifat
(d) Fungsi-fungsi sosial perlakuan bahasa.                                             formal dan tidak menggunakan bahasa basahan.
—digunakan untuk menghasilkan sesuatu maksud atau perasaan,                            (a) Ciri-ciri Penting Laras Sains
digunakan untuk menghasilkan sesuatu maksud atau perasaan,                             —Mengkaji ciri-ciri laras bahasa sains bererti meneliti sesuatu
                                                                                       peristiwa, situasi dan penggunaan bahasa itu dalam bidang yang
(b) Ciri-ciri Linguistik                                                               khusus.
(i) Aspek Bunyi                                                                        RIstilah Khusus
RAspek bunyi, misalnya dapat membezakan satu laras daripada                            Kadar penggunaan istilah dalam bahasa sains adan matematik jauh
laraslaras lain, terutama laras berbentuk lisan. Nada suara, yakni                     lebih tinggi daripada dalam bahasa bukan sains. Laras sains dan
turun naik suara amat memberi kesan dalam laras lisan.                                 matematik mempunyai sejumlah kata yang tidak digunakan dalam
(ii) Aspek Perkataan                                                                   laras bahasa lain.
RPerbincangan terhadap aspek perkataan dapat dibahagikan kepada                        —Penggunaan Perkataan
tiga unsur yang penting iaitu perkataan khusus, unsur kolokasi dan                     membezakan laras bahasa sains dengan laras yang lain ialah
perkataan pinjaman                                                                     daripada segi penggunaan perkataannya.
(iii) Aspek Ayat                                                                       —banyak menggunakan istilah khusus,
—Aspek ayat, dari segi binaan, susunan dan panjang pendeknya                           RKata Sifat
menjadikan kewujudan laras yang berbeza-beza.                                          —Dibandingkan dengan golongan kata nama dan kata kerja daripada
                                                                                       segi kekerapan penggunaannya dalam teks saintifik, maka bolehlah
LARAS AGAMA DAN SASTERA                                                                dikatakan bahawa kata sifat mempunyai kekerapan yang agak
Laras Agama                                                                            kurang daripada kedua-dua golongan tersebut.
—dikenali sebagai laras doa.                                                           RKata Kerja
                                                                                       Kata kerja yang digunakan dalam bahasa saintifik terdiri daripada
                                                                                       kata perbuatan dan kata keadaan.

                                                                                                                                                           9
                                                                   http://oumclub.blogspot.com
NOTA RINGKAS
HBML3403 LINGUISTIK DAN SOSIOLINGUISTIK
RKata Nama                                                                           R Laras agama juga dikenali sebagai laras doa dengan
Istilah yang terdiri daripada kata nama, sama ada kata nama primer                   menggunakan ragam bahasa yang digunakan dalam lisan dan
atau kata nama sekunder (kata nama yang diterbitkan daripada kata                    penulisan yang berkaitan dengankeagamaan daripada segi istilah
kerja, kata sifat atau adverba melalui proses penambahan) jauh lebih                 atau diksi, ragam ayat dan isu yang dibicarakan.
banyak jumlahnya daripada golongan kata lain.                                        R Mantera - puisi magis, iaitu puisi yang dipercayai mempunyai
—Pengambilan kata nama daripada bahasa asing membawa                                 kuasa untuk pengamalnya berhubung dengan makhluk halus.
bersamasama penambahan asing.                                                        R Teknik bahasa yang paling ketara dalam mantera ialah
                                                                                     pengulangan kata.
Ciri-ciri Laras Bahasa Matematik                                                     R Mantera jenis perbomohan dan perubatan bermaksud, semua
Rbagi laras matematik penggunaan istilah berkaitan dengan                            mantera yang digunakan oleh bomoh untuk menyembuhkan penyakit
pengiraan seperti penambahan dan pendaraban.                                         atau menjadikan seseorang itu sihat.
—Kejelasan
Laras bahasa sains mementingkan kejelasan istilahnya.                                Topik8 Fungsi Bahasa Melayu
Rditerima sebagai satu istilah tepat yang tidak boleh diberi makna                   BAHASA MELAYU SEBAGAI LINGUA FRANCA
dalam apa bentuk                                                                     — Kedudukan bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan dan
                                                                                     bahasa rasmi diwartakan di dalam Perlembagaan Persekutuan
Laras Teknologi Maklumat                                                             — bahasa Melayu sebagai bahasa rasmi khusus diwartakan di dalam
Proses Pembentukan Istilah Teknologi Maklumat                                        Akta Bahasa Kebangsaan 1967
—Istilah Asing disesuaikan dengan Bahasa Melayu Umum                                 — bahasa pengantar ilmu pula diwartakan di dalam Akta Pendidikan
—Istilah Asing disesuaikan dengan Bahasa Melayu tidak lazim                          1961 dan kemudian di dalam Akta Pendidikan 1996.
—Istilah Asing disesuaikan dengan bahasa Serumpun yang lazim                         RLingua franca merupakan satu bahasa yang terdiri daripada
—Istilah Asing disesuaikan dengan bahasa Serumpun yang tidak lazim                   pelbagai bahasa, termasuk bahasa Itali yang bercampur dengan
—Istilah Asing diserapkan ke dalam Bahasa Melayu                                     Bahasa Perancis, Sepanyol, Yunani dan Arab dan dipakai di
(i) Tanpa melalui proses penyesuaian ejaan                                           pelabuhan-pelabuhan Laut Mediterranean. Lingua franca juga
(ii) Melalui penyesuaian ejaan                                                       dikenali sebagai campuran bahasa lain (seperti Swahili, yang
(iii) Melalui penambahan vokal pada akhir kata yang hanya berupa                     sekarang dituturkan di Tanzania) dipakai sebagai bahasa pertama
satu suku kata sekali gus dengan penyesuaian ejaan                                   atau bahasa perdagangan atau bahasa perniagaan di antara bangsa
Masalah Dalam Pembentukan Istilah Laras Teknologi                                    yang berbeza bahasanya.
Maklumat
(a) Istilah Dalam Bentuk Singkatan                                                   ciri-ciri penting lingua franca
—CPU-Central Processing Unit/ Unit Pemprosesan Maklumat                              R Bahasanya mudah, senang, tanpa imbuhan
—PC-Personal Computer/ Komputer Peribadi                                             R Ayatnya pendek
—LAN-Local Area Network/ Rangkaian Kawasan Setempat                                  R Mudah difahami oleh penerima
—LCD-Liquid Crystal Display/ Paparan Kristal Cecair                                  R Digunakan untuk tujuan tertentu
—CD-Compact Disk / Cakera Padat                                                      R Digunakan untuk sementara waktu, buat ketika yang diperlukan
                                                                                     R Nahunya tidak menentu, tidak dapat dinyatakan dengan sahih
(b) Bentuk Istilah
—Istilah yang dipinjam terus juga digunakan untuk menghasilkan                       BAHASA MELAYU SEBAGAI BAHASAKEBANGSAAN
bentuk terbitan lain yang kelihatan aneh dan tidak serasi dengan laras               Perenggan 152, para satu di dalam Perlembagaan Malaysia
dan lenggok bahasa Melayu                                                            mengatakan bahawa bahasa Melayu dinaikkan taraf sebagai bahasa
 (i) Menginstall                                                                     kebangsaan. Perkara 152 mengandungi 6 fasal utama
(ii) Mendownload                                                                     — Fasal 1
(iii)Didownload                                                                      „Bahasa Kebangsaan ialah bahasa Melayu dan hendaklah ditulis di
(iv)Mengconvert                                                                      dalam apa-apa tulisan, sebagaimana yang diperuntukkan oleh
(c) Istilah yang Tidak LaraS                                                         Parlimen
—istilah yang tidak selaras dalam laras bidang ini.                                  — Fasal 3
RPencetak -Printer                                                                   „Walau apa pun peruntukan Fasal 1, selama tempuh sepuluh tahun
RMuat Naik -Download                                                                 selepas hari merdeka dan selepas daripada itu sehingga selainnya
RPapan Kekunci- Keyboard                                                             diperuntukkan oleh parlimen, naskhah yang sahih
RTetikus -Mouse                                                                      — Fasal 4
RTetingkap- Window                                                                   „Walau apa pun peruntukan Fasal 1, selama tempuh sepuluh tahun
                                                                                     selepas hari merdeka dan selepas daripada itu sehingga selain
(d) Bahasa Melayu yang Terpinggir                                                    diperuntukkan oleh parlimen, segala perbincangan di dalam
Kekerapan penggunaan istilah komputer adalah dalam bahasa                            mahkamah persekutuan atau mahkamah tinggi hendaklah dijalankan
Melayu kian terpinggir penggunaannya.                                                di dalam bahasa Inggeris. Dengan syarat bahawa, jika mahkamah
                                                                                     dan peguam bagi kedua-dua pihak bersetuju,keterangan yang diambil
— Inggeris yang diambil terus istilahnya                                             di dalam bahasa yang digunakan oleh saksi tidakpayah
RUMUSAN                                                                              diterjemahkan atau direkodkan di dalam bahasa Inggeris‰.
R laras memainkan peranan yang sangat penting dalam komunikasi .                     — Fasal 5
—berfungsi sebagai alat komunikasi sahaja tetapi turut memainkan                     „Walau apa pun Fasal 1, sehingga selainnya diperuntukkan oleh
peranan sebagai alat dalam memperkayakan Bahasa Melayu..                             parlimen, segala perbincangan di dalam mahkamah rendah lain
R Laras bermaksud gaya atau cara penggunaan sesuatu bahasa.                          daripada mengambilketerangan, hendaklah dijalankan di dalam
Sesuatu laras bermaksud variasi bahasa yang boleh dipilih daripada                   bahasa Inggeris
sekumpulan variasi yang ada pada tiap-tiap penutur.                                  — Fasal 6
R Struktur ayat dalam laras bahasa berbeza-beza berdasarkan                          „....maksud rasmi, ertinya apa-apa jua maksud kerajaan, sama ada
bidang yang hendak diperkatakan.                                                     kerajaanpersekutuan atau kerajaan negeri dan termasuk apa-apa
R Laras bahasa ialah satu variasi bahasa yang digunakan dalam                        maksud sesuatu pihak berkuasa.
keadaan tertentu ketika bahasa itu digunakan.
R Konsep laras bahasa atau register telah diperkatakan oleh seorang                  Akta Bahasa Kebangsaan 1963/67.
ahli linguistik Barat yang bernama Ried pada tahun 1956..                            (i) Bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan mesti digunakan di
R Empat faktor situasi persekitaran yang ketara ialah cara                           dalam semua urusan rasmi.
penyampaian, hubungan sosial,bahan yang diperkatakan dan fungsi-
fungsi sosial perlakuan bahasa.
                                                                                                                                                      10
                                                                 http://oumclub.blogspot.com
NOTA RINGKAS
HBML3403 LINGUISTIK DAN SOSIOLINGUISTIK
(ii) Akta ini membenarkan terjemahan ke bahasa lain dibuat untuk                      R dipilih kerana faktor penyatupaduan rakyat.
suratsurat dan perutusan-perutusan kerajaan bagi tujuan kepentingan                   R mewujudkan suatu suasana kebangsaan yang melibatkan semua
umum.                                                                                 rakyat tanpa mengira kaum.
(iii) Yang di-Pertuan Agong boleh membenarkan penggunaan bahasa                       Rpenting dalam urusan pentadbiran dan sistem pendidikan negara.
Inggeris dilanjutkan bagi maksud-maksud rasmi sekiranya difikirkan                    R Bahasa Melayu mempunyai Âhistoricity, autonomy, ethnicity and
perlu.                                                                                validity.
(iv) Yang di-Pertua Dewan Negara, Dewan Rakyat atau Dewan
Negeri boleh membenarkan ahli-ahli dewan menggunakan bahasa                           RUMUSAN
Inggeris ketika berucap atau perbahasan di dewan mereka.                              — Bahasa Melayu bukan sahaja berfungsi sebagai lingua franca, ia
(v) Teks undang-undang sama ada yang dipinda, yang diluluskan                         juga menjadi bahasa kebangsaan, bahasa rasmi dan bahasa
oleh parlimen atau Dewan Undangan negeri hendaklah di dalam                           pengantar di sekolah-sekolah.
bahasa kebangsaan dan bahasa Inggeris. Teks di dalam bahasa                           — Lingua franca membawa maksud sesuatu bahasa, contohnya
Melayu adalah sahih kecuali Yang Dipertuan Agong menetapkan                           bahasa Melayu, menjadi bahasa perantara untuk tujuan perdagangan
sebaliknya sama ada secara am atau bagi undang-undang tertentu.                       atau perniagaan.
(vi) Bagi undang-undang yang diterjemahkan ke bahasa kebangsaan                       — Bahasa Melayu dinobatkan sebagai bahasa kebangsaan, bahasa
sebelum 1 September 1967, Yang di-Pertuan Agong boleh                                 rasmi dan pengantar untuk pendidikan pada tahun 1967.
menetapkan sebagai sahih.                                                             — Sumbangan pelbagai pihak menyebabkan laluan bahasa Melayu
(vii) Perbicaraan di mahkamah boleh dijalankan di dalam bahasa                        untuk menjadi bahasa kebangsaan dan bahasa rasmi menjadi
kebangsaan atau bahasa Inggeris atau kedua-duanya sekali atau                         mudah.
dengan kehendak mahkamah atau pihak-pihak yang terlibat setelah                       — Kerajaan penjajahan Barat tidak menyekat penggunaan bahasa
menimbangkan keadilan perbicaraan itu.                                                Melayu di negeri-negeri Melayu Bersekutu.
(viii) Tulisan bagi bahasa kebangsaan ialah tulisan rumi tetapi tulisan               — Bahasa Melayu telah menjadi bahasa perpaduan rakyat sejak
jawi tidak akan dihalang.                                                             zaman sebelum merdeka lagi.
(ix) Borang-borang terjemahan daripada bahasa Inggeris dan borang                     — Tentangan terhadap bahasa Melayu sebagai bahasa rasmi adalah
borang berbahasa Inggeris yang dibuat atas arahan Perdana Menteri                     pelbagai.
boleh digunakan bagi maksud borang tersebut.
                                                                                      Topik9 Fungsi Bahasa Melayu 2
Pentingnya Bahasa Kebangsaan                                                          BAHASA MELAYU SEBAGAI BAHASA PERPADUAN
faktor yang boleh membantu mengukuhkan                                                — Perpaduan atau solidariti dapat didefinisikan sebagai satu proses
hujahan tentang peranan utama ini adalah:                                             yang menyatupadukan rakyat dan seluruh masyarakat dan negara
R Penggunaan bahasa Melayu sejak pemerintahan kerajaan                                supaya setiap anggota masyarakat dapat membentuk satu identiti
Srivijaya.                                                                            dan nilai bersama serta perasaan cinta dan bangga akan tanah air
R Penemuan batu bersurat di Sumatera dan Semenanjung                                  — sebagai bahasa yang menjadi lambang penyatuan suara yang
membuktikan kegunaan bahasa Melayu.                                                   digunakan sebagai alat perhubungan di dalam lingkungan satu
R Penulisan oleh sarjana Barat tentang kepentingan bahasa Melayu.                     kelompok manusia (antara seorang individu dengan individu yang
R Kitab- kitab lama yang ditulis di dalam bahasa Melayu.                              lain) yang berfungsi sebagai alat menyatupadukan rakyat yang
R Penggunaan bahasa Melayu sebagai bahasa pemerintah                                  berbilang kaum di dalam sesebuah negara.
khususnya di negerinegeri Melayu bukan bersekutu.                                     BAGAIMANA BAHASA MENYATUPADUKAN RAKYAT
R Bahasa Melayu telah menjadi lingua franca dan bahasa perantara                      — dasar pendidikan kebangsaan, bahasa Melayu diajarkan sebagai
beberapa abad lampau.                                                                 mata pelajaran wajib dan telah dijadikan bahasa pengantar utama
R Bahasa utama yang boleh menyatupadukan rakyat berbilang                             — perlu menguasai kecekapan berbahasa dan ketepatan
kaum.                                                                                 berkomunikasi, tetapi juga perlu memahami sistem bahasa Melayu
BAHASA MELAYU SEBAGAI BAHASA RASMI                                                    yang mampu mengungkapkan segala bidang ilmu dan kegiatan
RKamus Dewan (1970:59), bahasa rasmi adalah bahasa                                    harian selaras denganfungsinya sebagai bahasa perpaduan rakyat,
pentadbiran, bahasa perhubungan awam, bahasa pengantar serta                          perhubungan utama, dan bahasa ilmu pengetahuan yang
bahasa ilmiah di sekolahsekolah dan institusi pengajian tinggi.                       mencerminkan akal budi rakyat.
Sesebuah negara, khususnya yang barumencapai kemerdekaan                              — Pemupukan semangat kewarganegaraan dan nilai murni
selalunya memilih dan mendaulatkan bahasa kebangsaan dan                              masyarakat Malaysia diberi penekanan di dalam pendidikan Bahasa
bahasa rasmi negara                                                                   Melayu
R bahasa yang digunakan di dalam sistem
pendidikan negara, urusan perniagaan dan pentadbiran dan di dalam                     BAHASA MELAYU SEBAGAI BAHASA ILMU
upacaraupacara rasmi.                                                                 — Bahasa ilmu boleh ditakrifkan sebagai bahasa yang mempunyai ciri-
                                                                                      ciri formaldan dapat mengungkapkan sesuatu konsep dan
isu yang diketengahkan adalah seperti berikut;                                        pemprosesan ilmu.
R Bahasa Melayu tidak sesuai dan tidak layak menggantikan bahasa                      — peristilahan, tatabahasa, laras
Inggeris sebagai bahasa rasmi dan bahasa pengantar di sekolah-                        — kosa kata di dalam bahasa Melayu ilmiah sudah bertambah banyak
sekolah                                                                               dan khusus sifatnya.
R Ramai intelek khususnya guru masih belum fasih menggunakan                          — menerbitkan karya asal DBP
bahasa Melayu                                                                         Bagaimana Ia Tercapai
R Penguasaan terhadap bahasa Melayu tidak penting                                     — Melalui keintelektualan, bahasa tersebut mestilah
R Bahasa Melayu tidak mempunyai standard, hanya sesuai                                mempunyai keupayaan menyampaikan hujah dan buah fikiran yang
digunakan oleh golongan bawahan                                                       berkesan dan tepat yakni mampu menyampaikan kesinambungan
R Bahasa Melayu tidak sesuai digunakan di dalam bidang kehakiman                      dan kerumitan fikiran tanpa melalui pelbagai rintangan.
dan pendidikan                                                                        — berada di dalam suasana saintifik yang boleh menganalisis
Bagaimana dan Faktor Pemilihannya                                                     bahasa secara tepat yang mencerminkan kejelasan pemikiran yang
R Sejarah negara sejak zaman Srivijaya, membawa kepada                                logik.
pemerintahan kolonial telah terbukti penggunaan bahasa Melayu
sebagai lingua franca di rantau ini.                                                  Keintelektualan perbendaharaan kata boleh dicapai melalui dua
R Penggunaan bahasa Melayu oleh pelbagai kaum                                         cara, iaitu:
R Bahasa Melayu digunakan sebagai bahasa pentadbiran di negeri                        — Pengembangan perbendaharaan kata (lexical development)
Melayu bersekutu.                                                                     denganmenambah istilah baru, yang bersifat khusus dan kadangkala
R dipilih kerana mudah dipelajari dan difahami.                                       sukardifahami.
                                                                                                                                                        11
                                                                  http://oumclub.blogspot.com
NOTA RINGKAS
HBML3403 LINGUISTIK DAN SOSIOLINGUISTIK
— Melalui penukaran bentuk dan corak perbendaharaan kata iaitu                        — fungsi bahasa yang digunakan oleh manusia bagi mencipta mimpi-
denganmemberi pengertian khusus atau tertentu kepada perkataan                        mimpi yang mustahil diterima oleh akal. Fungsi ini dibawa melalui
tertentu yangberbeza dengan penggunaan biasa; perkataan baru                          buku-buku dan cerita-cerita dongeng.
mesti bersifat tepat,spesifik dan abstrak.
RKesempurnaan bahasa pula bermaksud satu bahasa yang akan                             Topik10 Aplikasi Laras Bahasa
berfungsi sebagaibahasa ilmiah harus mempunyai sistem dan                             LARAS BAHASA DALAM BENTUK LISAN
peraturan bahasa yang lengkap yakni mempunyai sifat-sifat                             SUKAN
kestabilan, kelenturan, kepelbagaian, keberkesanan dan keindahan.                     — Kamaruddin Husin dan Siti Hajar Abdul Aziz (1998), berpendapat
Kestabilan bermaksud sesuatu bahasa itu mesti lah mempunyai                           laras sukan ialah satu wacana tentang sukan
peraturan-peraturan atau sistem, contohnya peraturan sebutan,                         — Istilah yang digunakan dalam laras sukan biasanya merujuk
peraturan memakai imbuhan, peraturan menggunakan frasa atau                           peraturan-peraturan sukan yang dipertandingkan itu
ayat, di samping mempunyai sistem atau cara membentuk kata atau                       — Laras bahasa dalam lisan adalah seperti ulasan berita sukan,
istilah-istilah.                                                                      laporan sukan antarabangsa dan sebagainya.
R Bersifat luntur pula bermaksud bahasa itu boleh menerima                            Ciri-ciri Laras Bahasa Lisan Radio dan Televisyen
pembaharuan yang berlaku di dalam bahasa-bahasa lain. Misalnya,                       R Pengguguran kata hubung „yang
penggunaan imbuhan pinjaman (pro-, anti-, -isme, is-), penggunaan                     R Pengguguran kata hubung „bahawa
istilah baru dan kata pinjaman daripada bahasa Inggeris dan Arab.                     R Pengguguran Kata Depan
R Sifat keterbukaan ini membolehkan bahasa Melayu berfungsi                           R Pengguguran Penjodoh Bilangan
dengan sempurna sebagai bahasa ilmu di dalam pelbagai bidang                          R Pengguguran Imbuhan
termasuk sains dan teknologi.
                                                                                      Laras Bahasa Iklan
R Sifat keberkesanan pula bermaksud yang sempurna itu                                 R iklan dapat diertikan sebagai sesuatu kenyataan yang ditulis,
mempunyai keupayaan memberikan maksud dengan tepat dan                                dibuat untuk tujuanmemberitahu kepada orang ramai atau
berkesan                                                                              masyarakat tentang sesuatu perkara atau maklumat.
— ciri-cirinya ialah, bahasa itu mestilah mempunyai perkataan, istilah,               R mempengaruhi pengguna dan untuk menimbulkan tanggapan
frasa dan ayat yang boleh digunakan untuk menyemai maksud                             tertentu tentang sesuatu produk atau barangan atau perkhidmatan
dengan tepat tanpa menimbulkan keraguan, kekeliruan dan                               yang hendak diperkenalkan.
kekaburan erti                                                                        Cara Penghasilan Iklan dan Pemilihan Larasnya
R Bahasa yang sempurna - mempunyai keindahan bahasa yakni                             (a) Mempunyai Slogan
boleh melahirkan buah fikiran, pendapat ataupun kenyataan dengan                      — Slogan ialah kata-kata yang dijadikan pegangan sesuatu
bahasa yang indah dan sedap didengar serta mempunyai nilai-nilai                      pertubuhan atau syarikat pengeluaran barangan.
estetika yang tinggi.                                                                 (b) Kaedah Pernyataan
Kemampuannya Menyatakan Pelbagai Topik dan Memahamkan                                 — Menyatakan secara langsung tujuan pengiklanan.
Pelbagai Bangsa di Dunia                                                              c) Ada Kaitan Konsep
— bahasa komunikasi dan bahasa ilmu yang penting di                                   — dengan mengaitkan
dunia melalui pelbagai rangkaian kerjasama secara „institutional dan                  sesebuah produk dengan sesuatu atau individu yang terkenal atau
rasmi.                                                                                yang mempunyai nilai komersial
— menyatakan pelbagai topik dan memahamkan pelbagai bangsa di                         (d) Umpanan
dunia.                                                                                — merancang strategik
— institusi pengajian tinggi telah memainkan peranan yang penting                     untuk menarik atau memperdayakan pelanggan.
bagi meningkatkan mutu bahasa dan pengembangan                                        e) Pesanan (Menyertakan Borang)
penggunaannya di dalam pelbagai bidang SPT Penyelidikan korpus                        — menyediakan kemudahan pesanan barangan dengan menyediakan
dan pelbagai aspek bahasa, penyeragaman ejaan rumi, pembentukan                       borang pesanan.
istilah sains dan teknologi dan penerbitan                                            (f) Bandingan
                                                                                      — membandingkan sesuatu barangan dengan barangan lain.
BAHASA MELAYU SEBAGAI BAHASA KOMUNIKASI                                               (g) Gesaan
— Halliday, -„Explorations in the Functions of Language (1973), yang                  —Laras iklan sebegini menggesa pengguna atau pembaca untuk
telah mengemukakan tujuh fungsi bahasa. Antaranya adalah:                             mengambil perhatian perkara atau barangan yang diiklankan.
(i) Instrumental                                                                      (H)Pertanyaan
— bermaksud manusia menggunakan bahasa bagi                                           —Penggunaan penanda "?" kerap didapati dalam iklan-iklan akhbar.
melayanipengelolaan lingkungan yang menyebabkan sesuatu                               — menguatkan hujah/laras iklan
peristiwa berlaku.
(ii) Regulasi                                                                         Laras Bahasa Perniagaan
— fungsi bahasa yang bertindak sebagai pengawas                                       — mempengaruhi pengguna untuk
danmengendalikan peristiwa-peristiwa yang berlaku.                                    membentuk tanggapan tertentu atau mengubah sikap dan melakukan
(iii) Pemerian                                                                        tindakan.
— boleh ditafsirkan sebagai penggunaan bahasa untuk membuat                           — digunakan dalam iklan, tender, laporan dan
penyataan-penyataan, menyampaikan pengetahuan, membuat                                sebagainya, disokong pula oleh gambar, lukisan, grafik, ilustrasi
penjelasan dan membuat laporan tertentu                                               — Gaya bahasa yang digunakan biasanya memujuk pendengar
(iv) Interaksi                                                                        supaya membeli barangan menerusi cara penyampaian yang menarik
— fungsi bahasa yang memainkan peranan bagi menentukan supaya                         sekali,
hubungan antara manusia dapat terus berlangsung ataupun                               Ciri-ciri laras bahasa perniagaan
dipertahankan
(v) Personal
                                                                                      (i) Bidang
— fungsi bahasa yang memberi kesempatan kepada manusia                                —Ciri-ciri laras bahasa perniagaan dapat dilihat melalui bidang
bagi menyatakan perasaan, emosi, peribadi serta reaksinya.                            penggunaannya yang biasanya digunakan dalam dunia korporat,
(vi) Heuristik                                                                        khususnya bidang perusahaan, perindustrian, perakaunan,
— melibatkan penggunaan bahasa bagi memperoleh ilmu                                   perbankan, perniagaan dan perdagangan. Manakala penggunaan
pengetahuan. Ini demikian kerana ia disampaikan di dalam bentuk                       bahasa Melayu terpaksa bersaing dengan bahasa Inggeris.
pertanyaan yang memerlukan jawapan.                                                   Penggunaan laras bahasa perniagaan dalam bahasa Melayu amat
(vii) Khayalan                                                                        penting, khususnya dalam aspek komunikasi memandangkan
                                                                                      ekonomi negara menjelang abad ke 21 akan berasaskan
                                                                                      perindustrian dan perusahaan.
                                                                                                                                                         12
                                                                  http://oumclub.blogspot.com
NOTA RINGKAS
HBML3403 LINGUISTIK DAN SOSIOLINGUISTIK
(ii) Perbendaharaan Kata                                                            — digunakan oleh pakar perundingan, termasuk peguam, hakim dan
—Laras bahasa perniagaan                                                            pendakwa apabila menulis atau bercakap berkenaan undang-undang
menggunakan istilah khusus atau penanda laras                                       di antara mereka sama ada di dalam atau di luar mahkamah.
(iii) Tatabahasa                                                                    — dua aspek yang perlu diberikan penekanan iaitu dari segi
Ciri yang berikutnya, iaitu dari segi tatabahasa pula dapat dilihat                 perbendaharaan kata, khususnya dari segi peristilahan dan sturktur
pada morfologi atau kajian terhadap perkataan. Kata-kata umum iaitu                 tatabahasa.
kata tunggal bahasa Melayu boleh menjadi kata-kata khusus dalam
bidang perniagaan apabila menjadi kata terbitan.                                    Laras Bahasa Sastera
(iv) Gaya Bahasa                                                                    — Perkataan sastera berasal daripada perkataan sanskrit castra
—Ciri terakhir dalam laras bahasa perniagaan iaitu gaya bahasa. Gaya                yang bererti kitab atau buku (Abd Halim A. Ahmad, 1986).
bahasa yang digunakan dalam laras bahasa perniagaan adalah                          — sastera lisan mendahului bentuk sastera yang lain
berbentuk ilmiah, iaitu laras bahasa yang mengungkapkan ilmu,                       R Unsur bahasa dalam laras sastera
bersifat formal dan mempunyai perkataan, istilah susunan frasa dan                  —Unsur bahasa mempunyai kaitan dengan keindahan bahasa atau
ayat yang baik, sesuai dan tepat serta boleh menyampaikan maksud                    berbahasa. Keindahan yang digambarkan secara kreatif dan
dan pengertian dengan berkesan                                                      imaginatif oleh pengarang itu jelas dapat menggambarkan serta
— cara penyampaian banyak menggunakan jadual, graf dan carta,                       meninggalkan kesan dari segi penghayatan karya yang dibaca
graf statistik                                                                      — Diksi merupakan pemilihan kata-kata yang dianggap penting kerana
                                                                                    ia harus disesuaikan dengan tema dan persoalan cerita yang mahu
LARAS BAHASA BERBENTUK TULISAN                                                      disampaikan oleh pengarang
Laras Bahasa Akhbar                                                                 — Ambiguiti pula bermaksud kepelbagaian makna dan juga disebut
— gaya penulisan ialah kata- kata menarik yang diungkapkan di atas                  ketaksaan
kertas.                                                                             — Bahasa ekonomis pula ialah bentuk gaya bahasa yang ringkas,
— penulis diminta memadankan sesuatu cerita dan gaya mereka                         padat, tepat dan pendek-pendek. Bahasa ekonomis merupakan satu
sendiri dengan bentuk- bentuk dan gaya akhbar yang sudah                            aspek yang harus ada dalam sesebuah karya, terutamanya puisi dan
ditetapkan.                                                                         cerpen, untuk menggelakkan pembaca daripada rasa bosan atau
— Tanda Baca                                                                        jemu dengan bahasa yang meleret-leret.
Penggunaan Titik                                                                    — bahasa konotatif pula ialah bahasa yang mempunyai maksud
Bentuk tulisan bagi nama-nama singkatan agensi- agensi kerajaan                     Perbandingan- menimbulkan kesan emosi
dieja tanpa titik.                                                                  kepada para pembaca
— Penggunaan Koma- penggunaan koma yang kerap cuba dielakkan                        — Penggunaan unsur bahasa perbandingan dapat
selagi tidak melanggar aturan- aturan umum sebagaimana yang                         meningkatkan kesan dan jalan cerita pada sesebuah hasil karya.
telah ditetapkan. -sebagai tanda pengenalan diri seseorang dan                      Perbandingan dibuat antara sesuatu benda atau hal tertentu dengan
dalam menyenaraikan siri.                                                           benda atau hal lain yang umum. Unsur bahasa perbandingan ini
— Penggunaan Kolon-memperkenalkan siri formal bagi nama atau                        dapat dibahagikan kepada lima jenis, iaitu metafora, simile, hiperbola,
kenyataan.                                                                          personifikasi dan perlambangan
— Penggunaan Semikolon - digunakan untuk memisahkan suatu siri                      — Unsur penegasan dalam sesuatu karya kesusasteraan pula
nama dan alamat atau siri yang serupa yang mengandungi koma. -----                  merupakan salah satu daripada unsur bahasa dalam sastera.
-digunakan sebagai ganti titik- titik dalam tajuk berita.                           R merujuk kepada penjelasan (yang tidak diragui), penentuan atau
— Penggunaan Sengkang -digunakan untuk menunjukkan ayat- ayat                       penerangan (yang nyata) untuk menjelaskan sesuatu hal
yang belum siap atau struktur ayat terputus                                         — Dialog pula ialah perbualan antara dua watak atau lebih dan ia
— Penggunaan Sempang - digunakan di antara dua angka untuk                          banyak terdapat dalam karya-karya sastera berbentuk drama atau
menunjukkan termasuknya semua angka yang terkandung di                              fiksyen.
antaranya seperti „1 5 Mei - memberikan skor seperti „13 6‰.                        R kamus Dewan, dialog bermaksud kata-kata yang dituturkan oleh
— Penggunaan Tanda Kurung - digunakan untuk menyisipkan sesuatu                     watak-watak dalam drama atau fiksyen
perkataan di dalam tajuk                                                            — Monolog adalah salah satu daripada unsur bahasa yang digunakan
— Penggunaan Tanda Petikan- untuk memulakan petikan- petikan                        dalam karya-karya kesusasteraan.
langsung                                                                            R monolog adalah lawan kepada dialog iaitu yang bercakap hanya
Runtuk memulakan tajuk- tajuk ucapan, makalah, buku, sajak,                         seorang sahaja. Daripadadefinisi ini dapat disimpulkan bahawa
drama, opera, catan dan program televisyen.                                         monolog bermakna seorangwatak, biasanya watak utama atau watak
Rdigunakan untuk membezakan perkataan, slanga dan perkataan                         penting bercakap seorang diri tanpa ada tindak balas daripada orang
luar biasa atau ungkapan yang pertamakalinya digunakan dalam
sesebuah cerita. Namun begitu, bagi tajuk berita, tanda petikan
                                                                                    lain   .
tunggal digunakan.
                                                                                    PENILAIAN DAN PENGAYAAN
— Penggunaan Koma Atas -untuk membentuk jamak huruf bukan
                                                                                    —penilaian ditakrifkan sebagai proses menentukan, mendapatkan
jamak angka seperti „ `70-an
                                                                                    dan memberikan maklumat yang berguna untuk membuat
— Penggunaan Huruf Besar
                                                                                    pertimbangan mengenai tindakan selanjutnya.
Perkara - perkara di bawah perlu ditulis dengan huru besar di awal
                                                                                    Dalam konteks pendidikan, penilaian ialah suatu sistem atau proses
hurufnya dalam akhbar
                                                                                    yang meliputi aktiviti-aktiviti mengumpulkan maklumat tentang strategi
— Gelaran
                                                                                    dan aktiviti pengajaran dan pembelajaran, untuk membuat analisis
Sesetengah akhbar selalu menggunakan „Pn.‰ sebelum nama
                                                                                    dan keputusan dengan tujuan mengambil tindakan yang sewajarnya,
seseorang perempuan yang sudah bersuami dan „Cik‰ sebelum
                                                                                    seperti merancang aktiviti pengajaran dan pembelajaran selanjutnya
nama seseorang perempuan yang belum berkahwin sama ada nama
                                                                                    dengan cara yang lebih berkesan.
penuhnya atau hanya nama yang terakhir sahaja digunakan
                                                                                    — mengandungi aspek-aspek pengujian, pengukuran,
Laras Undang-undang
                                                                                    penganalisisaan dan penyimpulan
— merupakan sejenis laras teknikal.
                                                                                    Jenis-jenis Ujian
— tidak mengandungi gambar, gambar rajah, graf, jadual, simbol,
                                                                                    — tiga jenis aktiviti penilaian iaitu,
peta, formula dan sebagainya.
                                                                                    penilaian mengesan penguasaan, penilaian mengesan kemajuan dan
— mempunyai struktur ayatnya yang terdiri daripada prinsip undang-
undang diikuti oleh syarat-syarat dan diakhiri oleh keputusan undang-               penilaian mengesan pencapaian.
undang.                                                                             — Penilaian mengesan penguasaan ialah penilaian ini dijalankan
— mempunyai bentuk frasa sendi nama yang tidak digunakan di dalam                   semasa guru mengajar di dalam kelas. Tujuannya ialah untuk
teks teknikal lain                                                                  mengesan kelemahan penguasaan pelajar dalam sesuatu kemahiran

                                                                                                                                                        13
                                                                http://oumclub.blogspot.com
NOTA RINGKAS
HBML3403 LINGUISTIK DAN SOSIOLINGUISTIK
matematik yang sedang diajarkan, supaya kelemahan itu dapat                          Kemahiran bertutur merupakan salah satu kandungan yang terdapat
diperbetulkan dengan serta merta.                                                    dalam kemahiran berbahasa yang merupakan keupayaan murid
—penilaian tak formal.                                                               berbual untuk menjalin hubungan dan menyampai kan maklumat,
—dijalankan selepas beberapa kemahiran dan sesuatu topik telah                       pendapat, perasaan, serta idea yang kritis dan kreatif dengan sebutan
selesai diajarkan.                                                                   dan intonasi yang bertul secara sopan. Penekanan diberi kepada
—mengesan kemajuan pelajar tentang kemahiran-kemahiran yang                          penggunaan pengucapan yang menggunakan tatabahasa yang
telah dipelajari supaya menentukan siapa yang memerlukan aktiviti                    sesuai. Kemahiran ini sangat penting dalam memastikan penguasaan
pengayaan atau pemulihan.                                                            bahasa yang baik dalam kalangan murid-murid. Dengan adanya
—boleh dijalankan dengan cara formal atau tidak formal.                              kemahiran ini murid-murid dapat dilatih dengan kemahiran berbahasa
—pemerhatian, latihan contoh soal jawab secara lisan,                                yang betul dan ini dapat digunakan dalam perbualan harian mereka.
memeriksa hasil kerja pelajar atau ujian kertas-pensel untuk menilai                 — kemahiran membaca merupakan keupayaan murid membaca ayat
kemajuan pelajar-pelajarnya. Keputusan-keputusan penilaian setiap                    dengan lancar serta sebutan, intonasi, dan jeda yang betul
orang pelajar direkodkan dalam borang Rekod Prestasi.                                — pemahaman dan penaakulan pelbagai bahan secara kritis
                                                                                     dengan menggunakan pelbagai teknik bacaan.
Penilaian mengesan pencapaian                                                        — memupuk minat membaca dalam kalangan muridmurid
R penilaian ini dijalankan selepas guru mengajar beberapa pelajaran,                 dan dapat meningkatkan penguasaan murid dalam bahasa.
biasanya dalam tempoh satu penggal.
R mengesan pencapaian pelajar dalam beberapa pelajaran, biasanya                     —Kemahiran menulis pula merupakan keupayaan murid menulis
dalam tempoh satu penggal. Tujuan menjalankan penilaianini ialah                     perkataan dan membina ayat, serta dapat mengeluarkan idea melalui
untuk menentukan kedudukan mereka dalam kelas masing-masing.                         pelbagai jenis penulisan.
Rdijalankan dengan cara formal sahaja,                                               —pengalaman peribadi yang dilalui, bahan sastera
                                                                                     bahan berunsur ilmu. Penulisan hendaklah menggunakan ayat yang
Pengayaan                                                                            gramatis serta tanda baca dan ejaan yang betul
Rsejenis aktiviti pembelajaran yang menarik dan mencabar                             Rmemberi galakan kepada murid-murid untuk menulis sesuatu
untuk memberi peluang kepada murid-murid mengembangkan lagi                          perkara yang tersirat dalam fikiran mereka dan diluahkan dalam
sifat ingin tahu, semangat berdikari, daya cipta serta bakat                         bentuk penulisan.
kepimpinan mereka.                                                                   RPendekatan induktif
Rdisediakan untuk semua murid dalam kelas, sama ada di peringkat                     —pendekatan mengajar yang memulakan sesuatu kajian itu dengan
sekolah rendah atau sekolah menengah, dan sama ada dalam                             melihat penggunaan unsur-unsur bahasa yang diajarmelalui contoh-
kumpulan cerdas, sederhana atau lambat.                                              contoh.
Rberlainan daripada aktiviti pembelajaran kemahiran asas. Biasanya,                  — menggunakan kaedah pencarian yangmelihat, mengkaji,
aktiviti pengayaan diberikan kepada murid-murid selepas mereka                       menganalisis sesuatu aspek tertentu itu pada awal dan kemudian
telah berjaya menguasai satu atau beberapa kemahiran asas                            membuat satu kesimpulan
tertentu.                                                                            — mengutamakan contoh contoh
RMurid-murid menggunakan kemahiran-kemahiran yang telah                              pada awal pengajaran dan dibuat generalisasi daripadanya
dikuasai untuk menjalankan aktiviti pengayaan. mendapat                              Rpendekatan secara deduktif,
Rmemperluas pengalaman dan pengetahuan pelajar sejajar                               — dilakukan dengan membuat
dengan kebolehan dan minat mereka dalam sesuatu bidang tertentu.                     generalisasi pada awal pengajaran dan kemudian dikemukakan
                                                                                     contoh selepasnya
Menganalisis Kesilapan Pelajar                                                       — pengajaran dimulakan dengan aktiviti memperkenalkan
— kesilapan imbuhan, perulangan                                                      huraian undang-undang bahasa sebelum guru memberi contoh-
kata, bentuk ayat pasif, kata sendi, struktur ayat, dan ejaan.                       contoh menggunakan peraturan-peraturan itu dalam ayat.
— perubahan makna nahunya. Proses pengimbuhan                                        Rpendekatan elektrik
melibatkan awalan, akhiran, sisipan dan apitan. Pelajar-pelajar kerap                —yang menggabungkan pendekatan induktif dan
melakukan kesilapan menggunakan imbuhan yang betul dalam                             deduktif untuk menghasilkan strategi pengajaran.
penulisan mereka.                                                                    — memulakan pengajaran itu dengan memberi contoh yang bersabit
—. Kesilapan ini adalah sama ada berupa kesilapan perulangan pada                    dan kemudian mendapatkan contoh-contoh daripada murid-murid.
jamak, perulangan pada kata nama, atau perulangan pada kata sifat.                   — murid dipandu langkah demi langkah untuk sampai kepada undang-
— Kesilapan bentuk ayat pasif                                                        undang bahasa.
Ayat pasif terbentuk daripada ayat aktif transitif, dan mengandungi                  — murid-murid boleh menggunakan bahasa yang sesuai untuk
kata kerja yang mengutamakan objek asal sebagai judul atau unsur                     komunikasi.
yang diterangkan                                                                     — murid-murid diberi peluang menggunakan bahasa dalam konteks
— Kesilapan kata sendi atau kata penghubung                                          dan situasi sosial tertentu di dalam kelas.
Menurut Abdullah Hassan dalam Tatabahasa Pedagogi Bahasa
Melayu (1993), sendi nama menentukan hubungan antara dua kata
nama. Ia menentukan tempat dan arah sesuatu.
— Kesilapan struktur ayat - cenderung menghasilkan ayat yang tidak
gramatis.
— Kesilapan ejaan -merupakan kesilapan yang terjadi akibat kecuaian
diri sendiri di samping pengaruh persekitaran iaitu dialek.

MEMBENTUK PELAJAR YANG MAHIR BAHASA MALAYSIA
—Kemahiran bahasa merupakan salah satu aspek yang meliputi
kemahiran mendengar, bertutur, membaca, dan menulis.
—teras penguasaan bahasa baku. Kemahiran mendengar dan bertutur
merupakan keupayaan murid memahami perkara yang didengar dan
dituturkan dalam pelbagai situasi pengucapan sama ada perbualan
harian atau situasi fomal.
—menimbulkan kemesraan dan mengeratkan persahabatan serta
dapat membincangkan topik yang lebih mencabar.



                                                                                                                                                       14
                                                                 http://oumclub.blogspot.com

				
DOCUMENT INFO
Shared By:
Categories:
Tags:
Stats:
views:7767
posted:12/3/2010
language:Malay
pages:14