Docstoc

Veilig Verkeer Nederland in een

Document Sample
Veilig Verkeer Nederland in een Powered By Docstoc
					Veilig Verkeer Nederland


  Jaarverslag 2008
Conceptversie 5 – 15 mei 2009




Inhoud

Hoofdstuk                                                                               Pagina

                                Voorwoord                                          3
    1                           Veilig Verkeer Nederland in een notendop       4
    2                           Doelstellingen en resultaten                       7
    3                           Politiek en beleid                                      13
    4                           Organisatie                                        17
    5                           Communicatie & Marketing                           22
    6                           Waar werkte Veilig Verkeer Nederland in 2008       29
    7                           Financiële jaarrekening                            34




2
Conceptversie 5 – 15 mei 2009


Voorwoord van de voorzitter



P.M.




3
Conceptversie 5 – 15 mei 2009


Hoofdstuk 1                    Veilig Verkeer Nederland in een notendop

Wie zijn we
Veilig Verkeer Nederland is een vrijwilligersorganisatie, meer dan 75 geleden ontstaan uit een groep mensen die een verontrust
gevoel deelden over verkeers(on)veiligheid. Als enige organisatie in Nederland richten wij ons uitsluitend op de verkeersveiligheid.
Onze overtuiging is dat iedereen het recht heeft om veilig de straat op te kunnen en deel te nemen aan het verkeer. Wij zijn een
vereniging die zich inzet voor dat recht en wij doen dat door zoveel mogelijk mensen te motiveren, te stimuleren en ze actief te
betrekken bij verkeersveiligheid. Onze missie is: iedereen veilig over straat.

Veilig Verkeer Nederland vindt verkeersveiligheid een wezenlijk onderdeel van een duurzame en leefbare maatschappij. Een
ongeval heeft namelijk niet alleen gevolgen voor het slachtoffer. Ook de impact op familie, vrienden en kennissen zijn
onmiskenbaar. Binnen de context van een leefbare maatschappij hoort ook het verminderen van verkeersdreiging en het
versterken van de sociale omgang met elkaar ook in het verkeer. Kortom, verkeersonveiligheid heeft een negatieve invloed op de
kwaliteit van ons leven. De acties van Veilig Verkeer Nederland gaan daarom verder dan het streven naar meer verkeersveiligheid.
Uiteindelijk gaat het om verbetering van onze levenskwaliteit.

Wat willen we bereiken
Het is zo vanzelfsprekend om deel te nemen aan het verkeer dat we ons er vaak niet bewust van zijn op welke manier we dit doen.
De ene keer kan dit zijn als voetganger, een andere keer als fietser of bestuurder. Veilig Verkeer Nederland heeft als belangrijkste
doel om mensen bewust te maken van hun gedrag in het verkeer en de invloed die het heeft op de verkeersveiligheid op onze
straten en wegen. Veilig Verkeer Nederland is er voor iedereen. Wel besteden we veel aandacht aan kwetsbare weggebruikers,
zoals kinderen, jongeren, ouderen en mensen met een functiebeperking.

Wat doen we
We stimuleren betrokkenheid van onze leden, vrijwilligers, medewerkers, samenwerkings-partners en bij alle verkeersdeelnemers,
nationaal en internationaal. Wij kunnen dit alleen maar voor elkaar krijgen als Veilig Verkeer Nederland voldoende maatschappelijke
draagkracht heeft. Daarom hebben wij onze vier hoofdthema‟s gebaseerd op onderwerpen die actueel en relevant zijn binnen onze
samenleving.

Thema 1         Levensloopbestendige buurten en wijken
Veel mensen vinden hun buurt geen veilige omgeving. Ouderen blijven daardoor noodgedwongen thuis. Ouders durven hun kinderen
niet meer buiten te laten spelen. Jongeren lopen verkeersrisico‟s op drukke routes van en naar school. Ook in 2008 heeft Veilig
Verkeer Nederland een vervolg gegeven aan levensloopbestendige buurten en wijken: een veilige en aantrekkelijke omgeving voor
jong en oud. Door buurten en wijken meer verkeersveilig in te richten, kunnen kwetsbare weggebruikers zich veiliger bewegen en
zullen meer kinderen veilig buiten kunnen spelen.

Thema 2           Snelheid
Te hard rijden is een belangrijke oorzaak van ongevallen. Vooral binnen de bebouwde kom en op 80 km wegen is sprake van een
duidelijke relatie tussen snelheid en verkeersonveiligheid. Veilig Verkeer Nederland pleit voor een snelheidslimiet van 30 km/uur
binnen de bebouwde kom en voor een maximumsnelheid van 60 km/uur buiten de bebouwde kom. Uitgezonderd op wegen (of
wegvakken) waar de verkeersveilige inrichting gegarandeerd is. Dit kunnen wegen met een snelheidslimiet zijn van 50, 70, 80, 100
of 120 km/uur.

In 2008 is er een uitbreiding geweest van het aantal 30 km-gebieden in wijken. Het handhaven van deze snelheid in de wijken blijkt
een probleem te zijn.

Thema 3          Rijden onder invloed
Rijden onder invloed is een belangrijke oorzaak van verkeersonveiligheid. Alcohol en verkeer gaan niet samen. Het is voor de
meeste mensen moeilijk om de mate van alcohol te beperken tot één of twee glazen of gewoon niet achter het stuur te zitten na
alcoholgebruik. Ook wat betreft het gebruik van drugs en medicijnen in combinatie met het besturen van een motorvoertuig vindt
Veilig Verkeer Nederland dat hier kritisch naar gekeken moet worden en, waar nodig, wettelijke regulering moet worden toegepast.

Thema 4         Agressie


4
   Conceptversie 5 – 15 mei 2009


   Agressief weggedrag leidt tot onveilige verkeersituaties. Mensen zijn zich vaak niet bewust van de mogelijke gevolgen van
   verkeersonveilig gedrag. Veilig Verkeer Nederland richt zich op de bewustwording van mensen. Door mensen bewust te maken van
   de risico‟s van dit gedrag, zullen zij eerder hun verkeersgedrag structureel aanpassen.

   Met wie werken we samen
   Jaarlijks organiseren wij in samenwerking met duizenden enthousiaste vrijwilligers talloze activiteiten en acties in geheel
   Nederland. Iedere dag zetten vrijwilligers en wij ons actief in om de verkeersveiligheid te verhogen. Zoals onze verkeersouders, die
   elke schooldag bezig zijn met het realiseren en handhaven van een verkeersveilige school- en woonomgeving voor hun kinderen.
   Voor ouderen organiseren de vrijwilligers van onze afdelingen en districten scootmobiel- en rijvaardigheidscursussen zodat
   ouderen zo lang mogelijk op een verantwoordelijke wijze aan het verkeer kunnen deelnemen. Ook heeft Veilig Verkeer Nederland al
   verschillende Meldpunten Verkeersveiligheid ingericht, zodat iedere bewoner een verkeersonveilige situatie kan melden. Daar waar
   mogelijk helpen en ondersteunen wij initiatieven om verkeersonveilige situaties verkeersveilig te maken.
   Daarnaast werken we samen met diverse externe partners om onze maatschappelijke doelstelling te behalen. Onze acties en
   activiteiten komen in andere hoofdstukken van dit jaarverslag uitgebreider aan de orde.

 Overzicht van vrijwilligers, leden en donateurs

                                                               Opmerkingen                             Aantal                      Aantal
                                                                                                per 1-1-2008                per 1-1-2009
Vrijwilligers
Afdelingsvrijwilligers
Bestuursleden en contactpersonen nieuwe afdelingen                                                      1.763                      1.862
Districten
Leden van districtsbesturen                                                                               77                         70
Adviseurs                                                                                                249                        205
Overige vrijwilligers van districten                                                                     222                        246
Bestuur
Leden van bestuur                                                                                           6                          8
Totaal aantal geregistreerde vrijwilligers                     zonder                                   2.128                      2.314
                                                               dubbeltellingen

Afdelingen
Afdelingen actief werkend in één of meer gemeenten                                                        291                       288
Afdelingen in oprichting                                                                                   0                           1

Leden/donateurs
Particuliere- en bedrijfsleden                                                                         17.594                     14.755
Donateurs                                                                                             24.204                      23.474
Totaal aantal leden/donateurs                                                                         41.798                     38.229

Actie Veilig Rijden
Bedrijfsleden                                                                                             761                        689
Beroepschauffeurs die deelnemen aan AVR                                                               22.684                      21.888

Verkeersouders
Verkeersouders en contactpersonen                                                                      2.529                       2.493
Scholen zonder verkeersouders                                                                            527                         279

Straatspeeldag
Deelnemende groepen                                                                                     1.328                       1.129

   Toelichting


   5
Conceptversie 5 – 15 mei 2009


Deze gegevens zijn het resultaat van de jaarlijkse tellingen bij het Infocentrum en bij andere afdelingen van het landelijk steunpunt. Zo veel
mogelijk hebben wij de situatie per 1 januari 2009 aangehouden.

Organisatie
In 2007 heeft de stuurgroep Herbezinning Veilig Verkeer Nederland een rapport opgeleverd van een diepgaand onderzoek over het
functioneren van de vereniging. In vervolg op dit rapport heeft het bestuur besloten een andere koers voor de toekomst uit te
zetten voor Veilig Verkeer Nederland. Daarbij houden we het oog op een andere mentaliteit, een andere cultuur en ander gedrag.

De belangrijkste pijlers waarop deze nieuwe koers wordt gebaseerd, zijn:
- vergroten zichtbaarheid van Veilig Verkeer Nederland in de media enzovoort;
- verbeteren dienstbaarheid aan afdelingen, districten en omgeving;
- versterken van samenhang binnen de gehele organisatie.

Daarnaast zijn de bevindingen van het Herbezinningsrapport aanleiding geweest tot een wijziging in de organisatiestructuur en er
is een statutenwijziging per 1 januari 2008 doorgevoerd.

Binnen een opleidings- en trainingstraject is aan beroepskrachten de opdracht gegeven om hun werkzaamheden SMART (specifiek,
meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden) te formuleren. Daarnaast doorlopen het managementteam en de
projectleiders/-coördinatoren een coachingstraject dat in 2009 zal worden afgerond. In 2009 zullen alle beroepskrachten in
groepsverband worden getraind, waarna het management de coaching van de medewerkers zal overnemen. Ook doorlopen
negentien beroepskrachten een individueel opleidingstraject dat is gericht op het vergroten en verbeteren van kennis en
vaardigheden binnen hun huidige functie.

De eerste stappen voor de nieuwe koers zijn gezet in 2008. In 2009 zullen belangrijke vervolgstappen worden gemaakt om deze
koers voort te zetten.




6
Conceptversie 5 – 15 mei 2009


Hoofdstuk 2                   Doelstellingen en resultaten


In de statuten van Veilig Verkeer Nederland staat onze doelstelling als volgt omschreven: veiligheid en duurzaamheid van de
openbare ruimte, die burgers gelijke rechten en kansen geven op veilige mobiliteit, ongeacht de wijze waarop men in die openbare
ruimte wil verblijven en/of deelnemen aan het verkeer. Samengevat luidt ons motto: „iedereen veilig over straat‟.

Deze doelstelling hebben wij vertaald naar acht programma‟s die al onze acties en activiteiten omvatten. Per programma hebben
wij in 2008 de volgende resultaten behaald:

Programma ‘Kind en Verkeer’

Schriftelijk Verkeersexamen
Ons doel voor 2008 was deelname van 200.000 leerlingen van de groepen 7 en/of 8 van de basisscholen aan ons schriftelijk
Verkeersexamen. Dit aantal heeft ook daadwerkelijk deelgenomen. Ongeveer 85% van deze groep heeft van tevoren geoefend op
onze „oefen‟website, die ongeveer één maand voorafgaand aan het examen wordt geactiveerd. Er werd een slagingspercentage
gehaald van gemiddeld 88,5% (na herexamen 97%). Het thema dat we dit jaar gekoppeld hadden aan het verkeersexamen was
„een leven lang leren in verkeer‟. Verkeerseducatie stopt vaak na het verkeersexamen op de basisschool. Veilig Verkeer Nederland
vindt dat verkeerseducatie ook gegeven moet worden op het voortgezet onderwijs. Via onze actie hebben ook 1.000 leerlingen van
het voortgezet onderwijs meegedaan aan het verkeersexamen. In totaal is 76% van deze leerlingen in één keer geslaagd, in
tegenstelling tot de 88,5% van de basisschoolleerlingen. Zo nodig is het om in het onderwijs de aandacht van verkeersveiligheid
vast te houden!

Praktisch Verkeersexamen
In 2008 is voor het eerst telefonisch onderzoek gedaan naar deelname aan het praktisch Verkeersexamen. Dit examen houdt in dat
basisschoolleerlingen een speciaal op straat uitgezet verkeersparcours afleggen op de fiets. Als zij het aantal fouten beperken tot
een bepaald maximumlimiet ontvangen zij hiervoor ook een certificaat. Uit het onderzoek blijkt dat van het totaal aantal scholen, te
weten 8.226 inclusief dependances, 74,2% meedeed aan dit Verkeersexamen, 17,7% niet en van 8,1% is het onbekend. Dit
onderzoek zal voortaan één keer in de twee jaar worden herhaald. Ook is er een inhoudelijk onderzoek uitgevoerd. Hieruit is onder
andere de wens naar voren gekomen om het praktisch Verkeersexamen te standaardiseren alsook de wens om terugkoppeling van
de resultaten naar de scholen, ouders en leerlingen. In 2009 wordt hier een vervolg aangegeven.

Educatie
Sinds 2007 biedt Veilig Verkeer Nederland een volledig verkeerseducatiepakket aan alle basisscholen. Voor alle groepen hebben
we een specifiek educatieblad met daarbijhorende ouderinformatie en praktijklessen.
 Voor groep 4, de uitgave „Stap Vooruit‟: we hadden als doel 51.000 abonnementen. Het zijn er 53.000 geworden;
 Voor groep 5 en 6, de uitgave „Op Voeten En Fietsen‟; we hadden 185.000 abonnementen als doelstelling en het zijn er 190.000
     geworden;
 Voor groep 7 en 8, de uitgave „JeugdVerkeersKrant‟: we streefden naar een aantal van 170.000 abonnementen en we groeiden
     naar 187.000.

Ook de betrokkenheid van ouders bij verkeerseducatie is essentieel. Daarom hebben we in 2008 nieuwe ouderinformatie en
praktijklessen gemaakt als supplementen voor deze bladen, die we uitgebreid hebben gepromoot bij de verkeersouders en scholen.

Naast theorie is het belangrijk dat kinderen praktijklessen krijgen. In het afgelopen jaar zijn we gestart met een
praktijklessenpakket op het schoolplein. Ook hebben we een opzet gemaakt voor de les „Veilig op Weg‟ voor de bovenbouw van de
basisschool met als onderwerp „hoe fiets je veilig bij grote voertuigen‟. Deze lessen worden in 2009 afgerond.

Het digitale schoolbord vervangt steeds meer het zwarte krijtschoolbord. In 2008 zijn wij ook begonnen met het maken van
verkeersveiligheidsfilmpjes. In 2009 gaan we verder met het ontwikkelen van lesmateriaal dat geschikt is voor het digitale
schoolbord.

Op Voeten en Fietsen naar school


7
Conceptversie 5 – 15 mei 2009


Ook in 2008 was onze actie „Op Voeten en Fietsen naar school‟ een groot succes. Op donderdag 18 september deden 916 scholen
mee aan de actie. Dat waren 489 meer scholen dan in 2007.

Zelfstandig naar school lopen of fietsen is belangrijk voor kinderen. Ze leren hierdoor al vroeg aan het verkeer deel te nemen. Toch
blijkt dat het aantal kinderen dat lopend of fietsend naar school gaat, de laatste tien jaar fors te zijn gedaald. Dit heeft onder
andere te maken met ouders die de schoolroutes onveilig vinden en hun kinderen liever met de auto naar school brengen. Dit blijkt
uit onderzoek dat Veilig Verkeer Nederland heeft verricht onder 1.300 basisscholen.

Verkeersouders
Onze verkeersouders zetten zich in voor een verkeersveilige schoolomgeving, veilige school-thuisroutes en effectief
verkeersonderwijs. In 2008 waren er 2.493 verkeersouders actief, verdeeld over 3.299 actief participerende scholen. Ongeveer
hetzelfde aantal als in 2007.

Ook hebben we in het afgelopen jaar ons bestand „geschoond‟. Hieruit bleek dat het aantal scholen, waar de afgelopen twee lang
geen verkeersouders werkzaam waren, is gedaald naar 279.

In het afgelopen jaar hebben we ook onze wervingsfolder vernieuwd en hebben we andere wervingsmaterialen ontwikkeld, zoals
posters en spandoeken. Daarnaast is de introductiebijeenkomst voor verkeersouders aangepast en zijn we begonnen aan het
verbeteren van onze ondersteuning aan verkeersoudercontactpersonen die op lokaal niveau ondersteuning bieden aan
verkeersouders. Aan het eind van het jaar zijn we begonnen aan de voorbereidingen van een klanttevredenheidsonderzoek onder
verkeersouders. Met behulp van de resultaten van dit onderzoek zulllen we onze ondersteuning van verkeersouders bij de
uitvoering van hun activiteiten, nog meer verbeteren.

Programma ‘Jongeren en Verkeer’
Ook in 2008 heeft Veilig Verkeer Nederland geparticipeerd in het tv-programma van de zender TMF „Scoots & Helmets‟. De
bereikcijfers voor dit jaar waren binnen de doelgroep 16-24 jaar, 386.500 jongeren (22,5 %), en binnen de doelgroep 13-19 jaar,
351.300 (25,3 %). Hierbij is sprake van een evenwichtige verdeling tussen jongens en meisjes. Met een kijkdichtheid van 0,4 % (16-
24 jaar) ligt de kijkdichtheid van het programma boven de gemiddelde kijkdichtheid van TMF, die op 0,3% ligt.

Programma ‘Senioren en Verkeer’
Ouderen zijn voor Veilig Verkeer Nederland in veel situaties kwetsbare weggebruikers, waaraan wij speciale aandacht besteden.
Navenant aan het groeiend aantal ouderen, neemt ook het aantal door hen gebruikte voertuigen en hulpmiddelen toe. Ouderen
blijven tot op hoge leeftijd autorijden en fietsen. Ook de rollator en scootmobiel zijn niet meer uit ons straatbeeld weg te denken.

BROEM
BROEM-cursussen zijn rijvaardigheidsritten voor ouderen boven de 50 jaar (zie ook hoofdstuk 5 Communicatie & Marketing). In
2008 hebben wij 132 BROEM-cursussen gegeven in de districten. Naar schatting zijn dit er in de praktijk meer dan 200, aangezien
deze cursussen ook door de afdelingen worden gegeven.

Scootmobiel
Het aantal scootmobielen als vervoermiddel groeit hard. In 2006 reden er 150.000 scootmobielen op straat. Inmiddels is dat
aantal ongeveer 200.000. Jaarlijks komen er 35.000 scootmobielen bij. Deze groei gaat gepaard met een toenemend aantal
ongevallen waarbij een scootmobiel is betrokken. In de periode 2002 - 2006 kwamen er jaarlijks gemiddeld 5
scootmobielbestuurders om het leven, raakten er 650 bestuurders gewond en raakten er gemiddeld 100 mensen gewond door een
scootmobiel.

In het afgelopen jaar hebben we 55 cursussen gegeven op diverse plaatsen in het land. Ook dit aantal ligt door de inzet van vele
afdelingen in de praktijk een stuk hoger.

Programma ‘Rijden onder invloed’
Alcohol en rijden vormen een combinatie die nog steeds te vaak leidt tot een verkeersongeval.
Helaas beschikken we niet over de cijfers in de meetperiode van 2008 van het DVS (Dienst Verkeer en Scheepvaart ). Om toch een
beeld te schetsen vermelden we daarom de cijfers over 2007.


8
Conceptversie 5 – 15 mei 2009



Het aantal dodelijke slachtoffers als gevolg van alcohol is in 2007 ten opzichte van 2006 gedaald van 100 naar 95. Het aantal
ziekenhuisgewonden door het gebruik van alcohol steeg daarentegen van 2.100 in 2006 naar 2.200 in 2007. Een zorgwekkende
ontwikkeling.

In het afgelopen jaar hebben we met name aandacht besteed aan jongeren. Dit onder de motto „Voorkomen is beter dan genezen‟.
Temeer omdat jongeren door gebrek aan rij-ervaring relatief meer betrokken zijn bij ernstiger ongevallen.

Ook waren we in 2008 een belangrijke partner in het uitdragen van de Bob-campagne, die als kernboodschappen omvat „de Bob
drinkt geen alcohol‟ en „van tevoren afspreken wie de Bob is‟.

Programma ‘Bedrijven en verkeer’
Actie Veilig Rijden
Met de Actie Veilig Rijden (AVR) richt Veilig Verkeer Nederland zich op bedrijven, die beroepsmatige chauffeurs in dienst hebben.
Eind 2008 waren er 21.888 chauffeurs als lid van Actie Veilig Rijden (AVR) geregistreerd en 689 bedrijven. Helaas betekende dit
voor ons dat we onze doelstelling van 5% toename van het aantal geregistreerde chauffeurs en bedrijven, niet hebben gehaald. De
negatieve economische ontwikkelingen, de kredietcrisis, vormden de belangrijkste reden voor dit resultaat.

In het afgelopen jaar hebben we het AVR-programma aantrekkelijker gemaakt door innovatie op verschillende onderdelen. De
aangesloten bedrijven hebben aangegeven dat zij ingenomen zijn met deze veranderingen. Het aantal adviseurs Bedrijven is
afgenomen en er waren wisselingen binnen het begeleidend beroepskader. Wel hebben we door de nieuwe trainingen voor de
adviseurs Bedrijven een nieuwe kijk ontwikkeld op onze acquisitie-inspanningen, en hebben we verbeteringen doorgevoerd in ons
relatiebeheer.

Mobiele tentoonstellingseenheid
De mobiele tentoonstellingseenheid is een rijsimulator met diverse programma‟s, waaronder een virtuele rit met een virtuele slok
op, een reactietest en een „zuinig rijden‟-programma. Deze rij-simulator is het afgelopen jaar 100 keer ingezet door diverse
bedrijven, overheden en instellingen. Dit betekent een lichte daling ten opzichte van 2007.

Opvallend in 2008 was een toename van de inzet van de rijsimulator bij rijvaardigheidsritten voor ouderen (BROEM-ritten) waarbij
met name gebruik werd gemaakt van de reactietest. Op interactieve wijze konden de deelnemers ervaren hoe groot hun
reactievermogen in het verkeer was. Juist die ene seconde kan het verschil maken. We verwachten dat het aantal inzetten in 2009
het peil van 2007 weer zal bereiken.

Programma ‘Bewoners en buurt’
Nationale Straatspeeldag
Bijna 20 jaar organiseren wij jaarlijks in samenwerking met duizenden vrijwilligers de Nationale Straatspeeldag. In 2008 vond deze
plaats op woensdag 28 mei en er deden 1.129 groepen mee. Dat betekende een toename van 349 nieuwe groepen ten opzichte van
2007.

Het thema voor 2008 was: „Ruimte voor kinderen‟. Het gaat bij deze actie om zorgeloos buitenspelen. Dit is essentieel voor de
motorische en sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen. In hun eigen buurt moeten kinderen te voet of op de fiets
(verkeers)veilig kunnen gaan en staan waar ze willen. Speelplekken, vriendjes en vriendinnetjes, winkels, scholen en sportclubs
moeten op een veilige manier bereikbaar zijn. Hiervoor zet Veilig Verkeer Nederland zich in.

Levensloopbestendige buurten en wijken
In een veilige omgeving kunnen alle mensen - van jong tot oud en ongeacht eventuele fysieke beperkingen - zich veilig en
zelfstandig verplaatsen. Binnen de contéxt van dit standpunt zijn wij ondermeer bij de ontwikkeling van het Childstreet-concept. Dit
concept plaatst verkeersveiligheid in een breder kader, als voorwaarde voor een plezierige leefomgeving en gezondheid. De
KinderStraatScan (KiSS), het meetinstrument voor kindvriendelijkheid van straten dat in 2007 is uitgebracht, is hiervan het
zichtbare resultaat. Aangezien de verkeerskundige uitgangspunten van dit instrument ook van toepassing kunnen zijn op andere
kwetsbare deelnemers, is er een beleidsvisie op verblijfsgebieden ontwikkeld. Hierin staan concrete aanbevelingen op het gebied
van verkeersveiligheid, als voorwaarden voor levensloopbestendige straten en buurten. Deze beleidsvisie is gepresenteerd op het



9
Conceptversie 5 – 15 mei 2009


NVVC 2008, met het essay „Verkeren in verblijfsgebieden‟. In de gemeente Uithoorn is een training KiSS ontwikkeld om met dit
instrument te kunnen werken.

In opdracht van stadsgewest Haaglanden heeft het International Institute for the Urban Environment (IIUE) in samenwerking met
Veilig Verkeer Nederland het Childstreet-concept vanuit verschillende beleidsterreinen belicht. Dit is verwoord in een publicatie
die in 2009 wordt uitgebracht en die als beleidsmatige basis zal dienen voor concrete acties.

Meldpunten
In de afgelopen jaren heeft Veilig Verkeer Nederland meldpunten in de provincies Friesland, Flevoland, Gelderland, Overijssel en
Zeeland ingericht waar burgers en bedrijven terecht kunnen met meldingen, klachten of vragen die betrekking hebben op
verkeersonveilige situaties. Inmiddels blijkt dat er meldingen vanuit het gehele land binnenkomen op de verschillende meldpunten.
In 2009 zal daarom serieus worden onderzocht of er voldoende behoefte bestaat aan een landelijk meldpunt met onmiddellijke
terugkoppeling naar provinciale en lokale actie.

Aantal meldingen in 2008
District                                     Meldingen inclusief VOS*-meldingen          Afgehandeld
Groningen                                                                           47                                           32
Friesland                                                                         233                                            181
Drenthe                                                                             17                                            14
Regio Oost: Flevoland, Gelderland en                                               415                                          365
Overijssel
Utrecht                                                                             16                                          14
Noord-Holland                                                                       17                                          16
Zuid-Holland                                                                         9                                           8
Regio Zuid: Brabant, Limburg en Zeeland                                           563                                         468
Totaal                                                                            1317                                       1098
* VOS = verkeersonveilige situaties

Programma ‘Vereniging’
Vrijwilligers
Het vrijwilligersbeleid is in januari 2008 vastgesteld door het bestuur. Hierin staat beschreven:
- welke activiteiten vrijwilligers voor Veilig Verkeer Nederland kunnen uitvoeren;
- op welke manier Veilig Verkeer Nederland omgaat met vrijwilligers;
- hoe de samenwerking tussen vrijwilligers en beroepsorganisatie verloopt;
- hoe de communicatie tussen vrijwilligers en beroepsorganisatie plaatsvindt.
Iedere geïnteresseerde kan het vrijwilligersbeleid downloaden via onze website of een schriftelijk exemplaar opvragen bij het
Infocentrum.

Het aantal geregistreerde vrijwilligers is in 2008 gestegen naar 2.314 personen. Dit betekent een stijging van ruim 8% ten
opzichte van 2007. Met name de vrijwilligers van onze afdelingen zijn in aantal toegenomen. Voor het eerst sinds jaren is er een
groei in het aantal vrijwilligers. Wij menen dat de groei mede te danken is aan de actieve werving tijdens diverse gelegenheden.
Ook kan huidige economische situatie mensen stimuleren om vrijwilligerswerk te doen.

Opleiding en trainingsaanbod vrijwilligers
Het opleiden van vrijwilligers staat centraal in ons vrijwilligersbeleid. In 2007 zijn we gestart met het ontwikkelen van nieuwe
trainingen, waarbij we vooral hebben geanticipeerd op de wensen van de vrijwilligers per regio. In 2008 hebben we drie nieuwe
trainingen ontwikkeld: „wegwijs bij Veilig Verkeer Nederland‟, „werven van vrijwilligers‟ en „verkeerskunde‟. De bedoeling van deze
trainingen is het werven van nieuwe inzichten. Na het volgen van deze trainingen hebben de vrijwilligers meer inzicht en kunnen zij
zich goed voorbereid inzetten voor een verkeersveilige omgeving. Het vaststellen van het nieuwe trainingsaanbod heeft geleid tot
een hernieuwd folderaanbod, een uitgebreide brochure, informatie op de website, het plannen vanuit de regio‟s.


Overzicht aantallen trainingen en deelnemers in 2008


10
Conceptversie 5 – 15 mei 2009



Training                   Aantal            Aantal             Aantal                  Aantal              Aantal          Overigen
                           trainingen        deelnemers         verkeersouders          bestuurders         adviseurs
Basistraining
                                  6                 88                   27                    34                 4                 23
Verkeersveiligheid
Wegwijs                           3                 28                    0                    12                 0                 16
Werven                            3                 32                    0                    18                 4                 10
Werken voor
                                  2                 29                    9                    8                  4                 8
kindvriendelijke buurten
Omgaan met de
                                   1                12                    4                     6                 0                 2
gemeente




Vrijwilligersdag Ede
Op 21 juni 2008 hebben wij in Ede een vrijwilligersdag georganiseerd. Het was een geslaagde dag waarop vrijwilligers ideeën met
elkaar uitwisselden en goed met elkaar in discussie gingen over verkeersveiligheid. De activiteiten waaraan vrijwilligers op deze
dag konden meedoen, waren onder andere het afleggen van een speciaal scootmobiel parcours en het meedoen aan een
programma in de rijsimulator. Daarnaast hebben beroepskrachten een training gegeven aan vrijwilligers over de werkwijze van de
nieuwe website.

Programma ‘Organisatiebrede activiteiten’
Website
In 2006 is besloten om een nieuwe website te ontwikkelen, die meer voldoet aan de wensen van de vereniging en meer
mogelijkheden biedt tot uitbreiding en aanpassing. Zo hadden de afdelingen aangegeven dat de huidige site hen onvoldoende
mogelijkheden bood om informatie op de website te kunnen plaatsen. Ook is aangegeven door zowel vrijwilligers als
beroepskrachten, dat de website meer gebruiksvriendelijk zou moeten zijn. Het was de bedoeling dat de nieuwe website in 2008
zou zijn gerealiseerd, inmiddels is dat door technische problemen uitgesteld.




11
Conceptversie 5 – 15 mei 2009


Hoofdstuk 3                    Politiek en Beleid

Nederland staat op plaats twee in Europa als het gaat om verkeersveiligheidsbeleid. Ook voor de komende jaren kiest de
Nederlandse overheid om de verkeersveiligheid in ons land nog meer te vergroten. In het Strategisch Plan Verkeersveiligheid
2008-2020 van het ministerie van Verkeer en Waterstaat is gekozen om verder te gaan op de ingeslagen weg, waarbij specifiek
aandacht wordt besteed aan een aantal groepen kwetsbare verkeersdeelnemers, aan veroorzakers en aan categorieën wegen en
voertuigen. De basis voor dit stuk is belegd in de Nota Mobiliteit met doelstellingen voor 2020.

Wat ons betreft moet het aantal slachtoffers nog veel verder omlaag. Het ministerie heeft gekozen om door te gaan met
bewustwordingscampagnes, handhaving, infrastructurele aanpassingen en nieuwe voertuigtechnologie om de doelstellingen voor
2020 waar te maken. Naast deze maatregelen stelt minister Eurlings voor om specifieke aandacht te richten op twee doelgroepen.
Namelijk de veroorzakers van onveiligheid, met name snelheidsovertreders en mensen die een slok te veel op hebben, en de
kwetsbare verkeersdeelnemers. De eerste groep door een „lik op stuk‟-beleid en de tweede groep door hen extra te beschermen
met behulp van specifieke maatregelen.

Wij blijven ons inzetten voor verbetering van de verkeersveiligheid voor iedereen. Zolang het aantal verkeersslachtoffers nog
steeds niet op nul staat, blijft Veilig Verkeer Nederland zich met hart en ziel inzetten om haar ambitie van 400 doden in het jaar
2020 te behalen.

Visie
Het totaal aantal dodelijk verongelukte verkeersdeelnemers is met 5% gedaald in 2008 naar 750. Een positieve ontwikkeling.
Daarentegen is er een stijging die met name de bestuurders van gehandicaptenvoertuigen betrof (van 11 naar 21). Voornamelijk dus
kwetsbare weggebruikers voor wie Veilig Verkeer Nederland in het bijzonder opkomt. In het afgelopen jaar hebben we, naast onze
reguliere activiteiten, ons ingezet voor ouderen.

Land- en bosbouwtrekkers
Het jaarlijks aantal slachtoffers bij aanrijdingen met land- en bosbouwtrekkers ligt gemiddeld op 17 doden en 265
ziekenhuisgewonden. Op 12 december 2006 aanvaardde de Tweede Kamer de motie Atsma, waarin de regering werd verzocht geen
voorstellen te doen aangaande de invoering van een kenteken voor tractoren, aanhangers en machines. Dit betekende dat een
rijbewijsplicht van de baan was. In 2008 heeft de initiatiefgroep Landbouw, bestaande uit Veilig Verkeer Nederland, CUMELA
Nederland, LTO Nederland en het Regionaal Overleg Verkeersveiligheid Zeeland ROVZ, een voorstel gemaakt ter verbetering van de
verkeersveiligheid van het landbouwverkeer. Denk hierbij aan het behalen van een rijbewijs voor een landbouwvoertuig voor
tractorbestuurders van 16-17 jaar, het invoeren van een vrijwillig kenteken en het toelaten van deze gekentekende voertuigen op
80 km wegen.

Jonge automobilisten
Het aantal „enkelvoudige‟ ongevallen is zorgelijk. Veel jonge automobilisten zijn betrokken bij deze ongevallen waarbij geen andere
verkeersdeelnemers deel uit maken. Onervarenheid van de jonge bestuurders in combinatie met te hard rijden spelen hierbij een
grote rol. Om dit aan te pakken zijn wij voorstander van een getrapt rijbewijs voor beginnende automobilisten (veelal jongeren) in
combinatie met de invoering van begeleid rijden. Deze bestuurders doen dan ervaring op onder begeleiding van een ervaren
rijbewijsbezitter.

Auto te water
Veel nieuwe auto‟s zijn tegenwoordig uitgerust met elektrische raambediening en deurvergrendeling. Bekend is dat deze auto-
onderdelen grote veiligheidsrisico‟s met zich meebrengen bij het te water raken van de auto. Doorgaans onstaat door de aanraking
met water kortsluiting op de elektrische ramen en deuren, waardoor de onderdelen niet meer functioneren. Veilig Verkeer
Nederland heeft aangegeven dat op zo kort mogelijke termijn in iedere auto één veiligheidshamer standaard aanwezig moet zijn. Op
deze manier hebben de inzittenden de mogelijkheid om uit de wagen te komen als zij te water raken.

Fietsverlichting
De Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) becijferde dat er 20 doden en 380 lichtgewonden per jaar
minder vallen als alle fietsers verlichting voeren. Veilig Verkeer Nederland geeft haar voorkeur aan een fiets met goede vaste




12
Conceptversie 5 – 15 mei 2009


verlichting, maar het belangrijkste is dat een fietser in het donker goed zichtbaar is. Dit kan ook door het gebruik van losse
lampjes, als deze volgens de regels „losse lampjes mogen ook‟ van 1 november 2008 worden gedragen.

Ouderen
Ouderen vormen een toenemende bijzonder kwetsbare groep in het verkeer. Betrokkenheid bij een verkeersongeval loopt voor hen
vaak slecht af. Meer dan een kwart van de verkeersdoden is ouder dan 65 jaar. Wij hechten veel waarde aan de veilige, zelfstandige
mobiliteit van ouderen. Om mee te blijven doen in de maatschappij, is het van groot belang dat zij veilig kunnen lopen, fietsen,
autorijden, met het openbaar vervoer kunnen reizen, of door middel van een scootmobiel deelnemen aan het verkeer. Op de
internationale Dag van de Ouderen, 1 oktober 2008, organiseerde Veilig Verkeer Nederland de 'Dag voor de Ouderen' in Lochem. Op
deze dag hebben wij aandacht gevraagd voor de verkeersveiligheid van ouderen in het algemeen en voor scootmobielrijders in het
bijzonder.

Daarna organiseerden wij in november een symposium in Apeldoorn met als thema „Ouderen in het verkeer‟. Het thema van dit
symposium was: de veilige zelfstandige mobiliteit van ouderen moet gewaarborgd blijven. We willen de veiligheid van ouderen in het
verkeer vergroten, door het bevorderen van veilig gebruik van vervoer- en hulpmiddelen. Oversteken, scootmobielcursus, het
voertuigoverzicht en de vraag hoe groot de groep ouderen is die thuis blijven, werden besproken. Daarnaast richten wij ons op het
stimuleren van onderling begrip tussen verschillende (groepen) weggebruikers. Experts op het gebied van ouderen,
verkeersveiligheid en mobiliteit gingen met elkaar en met de zaal in gesprek.
Tijdens het congres is een pleidooi gehouden voor zebra‟s om ouderen veilig te kunnen laten oversteken. Ook hebben wij een
voertuigenoverzicht gemaakt en uitgedeeld, waarin definities, regels, snelheid en dergelijke van voertuigen staan vermeld.

Naar aanleiding van vragen van politici over de snelheid van de diverse voertuigen, zoals scootmobiel, brommobiel en andere
voertuigen, is aan de Tweede Kamer gevraagd om een vereenvoudiging van de regelgeving van motorvoertuigen. In de Tweede
Kamer is een motie aangenomen die deze vraag ondersteunt. De minister moet hier nog antwoord op geven.

Vrachtverkeer
Er vielen in 2007 15% meer ziekenhuisgewonden bij aanrijdingen met vrachtauto‟s dan in het jaar 2006. Deze stijging was helaas in
lijn met de toenames in de jaren daarvoor. Zwaarder wordende vrachtauto‟s toelaten op het onderliggende wegennet is niet
gewenst omdat het vrachtverkeer wordt gemengd met kwetsbare verkeersdeelnemers. Ongevallen met vrachtauto‟s lopen
meestal slecht af voor vooral de tegenpartij. Dit onderwerp heeft voor Veilig Verkeer Nederland een hoge prioriteit. In het
afgelopen jaar hebben wij voorlichting gegeven op basisscholen over wat de impact is van de dode hoeken van een vrachtwagen
voor andere weggebruikers.

Beleid komende jaren
Wij blijven ons de komende tijd hard inzetten voor een scherpere taakstelling, namelijk maximaal 400 verkeersdoden in 2020, dan
in het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2008 – 2020 van het ministerie Verkeer en Waterstaat is verwoord. De EU doelstelling
voor Nederland van 540 verkeersdoden in 2010 wordt naar verwachting niet gehaald.

Eén van de issues waar wij ons op richten is een goede verkeersongevallenregistratie. Het gaat niet alleen (of overwegend) om het
aantal verkeersdoden, maar ook om het aantal gewonden. Wat ons betreft is het aantal van deze laatste categorie onacceptabel
hoog. Als we een accuraat inzicht hebben in deze aantallen, kunnen we op basis van goede analyse en kennis van ongeval-oorzaken,
ons beleid en onze acties bepalen.

In hoofdlijnen zullen we de komende jaren via drie sporen werken om de opdracht van 400 verkeersdoden in 2020 na te streven.

 Beleidsbeïnvloeding en onderzoek
  Proactief en positief kritisch blijft Veilig Verkeer Nederland lobbyen voor veilige condities voor kwetsbaren en in essentie voor
  „Iedereen veilig over straat. Ook in de komende tijd zullen wij het verkeersveiligheidsbelang in ambtelijk en politiek overleg
  vertegenwoordigen, en via aandacht in de media onze beleidsbeïnvloeding op nationaal en internationaal niveau continueren.
  Daarnaast zullen we ons gericht inzetten om onze invloed op regionaal en lokaal niveau te intensiveren. De Meldpunten
  Verkeersveiligheid en het feit dat er in 2010 verkiezingen van de gemeenteraden zijn, vormen een goede aanleiding.

 Voorlichting, educatie en communicatie


13
Conceptversie 5 – 15 mei 2009


     Ook richten wij ons op het behouden en uitbreiden van onze positie op het gebied van verkeerseducatie. In samenwerking met
     onze doelgroepen zullen wij onze activiteiten gericht op jongeren en ouderen intensiveren Ook gaan we samenwerken met het
     bedrijfsleven en andere partners om de activiteiten voor de doelgroep beroepsmatige rijders op een hoger niveau te tillen.
     Veilig Verkeer Nederland spant zich in om verkeersveiligheid een maatschappelijke zorg te maken voor iedereen waarbij de
     beleving en de activering van de betrokkenen centraal staat. Onze communicatie richt zich op het vergroten van de
     betrokkenheid van een zo breed mogelijk publiek.

 Acties
  Verkeersveiligheid is een zaak van ons allemaal. Veilig Verkeer Nederland wil mensen stimuleren en activeren om samen in
  actie te komen voor meer verkeersveiligheid. Door op te komen voor het belang van verkeersveiligheid kunnen we
  verkeersveilig gedrag bewerkstelligen bij ons zelf en bij anderen.

     Al deccennia lang organiseren wij jaarlijks grote landelijke acties, zoals het Verkeersexamen en de Nationale Straatspeeldag,
     waarvoor wij veel media aandacht ontvangen en die bijdragen aan onze beleidsbeïnvloeding.

Financieel beleid
Ongeveer 40% van de inkomsten van Veilig Verkeer Nederland bestaat uit kerntakensubsidie van de rijksoverheid. Andere
inkomsten krijgen we uit contributies, donaties, projectopbrengsten, productverkopen en sponsorgelden. Ons streven is het
aandeel eigen inkomsten te vergroten zodat Veilig Verkeer Nederland binnen afzienbare termijn een meer financieel onafhankelijke
koers kan varen.

We gebruiken onze subsidiegelden en eigen inkomsten in de eerste plaats om verkeersveiligheidsprojecten uit te voeren. Denk
hierbij aan voorlichting geven, signaleren van verkeersonveilige situaties, en samenwerken met overheden, instanties en bedrijven.
Verscheidene van onze projecten worden met exploitatietekorten uitgevoerd, andere projecten leveren overschotten die we
inzetten als waarborg voor de continuïteit van de organisatie. Per saldo hebben we in het afgelopen jaar 2 miljoen euro meer
besteed aan onze kerntaken dan we van de centrale overheid ontvangen.

Verantwoordingsverklaring besteding van middelen
Ons jaarwerkplan is een afgeleide van het meerjarenbeleidsplan en op basis van dit jaarwerkplan zijn vervolgens de actieplannen
opgesteld. In een actieplan staan de inhoudelijke doelstelling, de urenverantwoording en de financiële verantwoording van de actie
beschreven.

Risicobeleid
De volgende zaken kunnen de financiële positie van Veilig Verkeer Nederland beïnvloeden:

1. Subsidiecontract
Ons huidig contract loopt tot en met 2010. Hiermee is inhoud gegeven aan de duurzame relatie met het Ministerie van Verkeer en
Waterstaat zoals deze ons en hen voor ogen staat. We gaan er dan ook vanuit dat deze gecontinueerd wordt.

2. De markt
Tot voor kort was Veilig Verkeer Nederland de enige organisatie die verkeersveilige activiteiten uitvoerde voor gemeentelijke en
provinciale overheden. Sinds de Europese regels van aanbesteding en hun bredere effect hebben we te maken met concurrentie
die er voorheen niet was. Hierdoor worden wij uitgedaagd om ons meer en beter te onderscheiden door middel van een hoge
kwaliteit, een redelijke prijs, en de aanpak in een samenhangend totaalpakket: beleidsinvulling, product en uitvoering.

3. Leden en donateursadministratie
Onze leverancier voor de inning van de contributies en donaties is gedurende een aantal maanden niet in staat geweest de
maandelijkse bijdragen van leden en donateurs te incasseren. Hierdoor hebben wij in 2008 een inkomstenderving gehad. De
leverancier hebben we inmiddels aansprakelijk gesteld.

4. Belastingen
In samenspraak met het bestuur en fiscalisten van Ernst & Young zal begin 2009 een onderzoek worden gestart dat zich richt op
de risico‟s van aansprakelijkheid met betrekking tot loonbelasting, B.T.W. en vernnootschapsbelasting.


14
Conceptversie 5 – 15 mei 2009



Toekomstparagraaf
Het werkplan en de financiele uitwerking van het werkplan (= begroting) voor 2009 zijn vastgesteld in de bestuursvergadering van
2 oktober 2008. Daarna zijn deze stukken ter goedkeuring voorgelegd aan de verenigingsraad op 6 november 2008. Aan de hand
van het werkplan zijn de budgetten vastgesteld en is capaciteit toegewezen aan de projecten voor 2009.

De voorlopig geconsolideerde begroting sluit aan op een resultaat van € 3.000 negatief. Ondanks dit tekort blijft onze huidige
vermogenspositie in tact.

In 2009 verhuist het landelijk steunpunt naar Amersfoort. We proberen de kosten van deze verhuizing te dekken met de bereikte
korting op ons huurcontract.




15
Conceptversie 5 – 15 mei 2009


Hoofdstuk Organisatie


De statutaire naam is Veilig Verkeer Nederland, de rechtsvorm is een vereniging en zij is gevestigd in Huizen.




Wie doet wat?
Verenigingsraad                algemene ledenvergadering
Bestuur                        bestuurt de vereniging
Adviesraad                               adviseert gevraagd en ongevraagd over onderwerpen die de verkeersveiligheid in meest
                                         brede zin betreffen
Districtsbestuur               bestuurt een district
Afdelingsbestuur               bestuurt een afdeling
Vrijwilligers                            zetten zich dagelijks of bij acties in voor verkeersveiligheid
Directie                                 geeft dagelijkse leiding aan de beroepskrachten en ondersteunt het bestuur
Communicatie & Marketing                 houdt zich bezig met interne en externe communicatie, pers & media, fondsenwerving,
                                         sponsoring en voorlichting
Beheer                                   faciliteert de vereniging en de beroepsorganisatie
Beleid & Actie                           adviseert over het beleid van de vereniging en organiseert alle landelijke activiteiten
Regioteams                               verlenen diensten en geven ondersteuning aan de districten en afdelingen

Verenigingsraad
De verenigingsraad houdt toezicht op het bestuur. Dit doet hij door het beoordelen en al dan niet goedkeuren van het jaarverslag,
de financiële jaarrekening, het werkplan, de begroting en het meerjarenbeleidsplan. Daarnaast bespreekt hij voorstellen van het
bestuur. De verenigingsraad bestaat uit 24 leden die gekozen worden door de districten, voorgezeten door de bestuursvoorzitter.
Per district zitten twee afgevaardigden in de verenigingsraad. In 2008 bestond de verenigingsraad uit de volgende leden:
Groningen                                 2 vacatures
Friesland                                 heren Homme Biemold en Johan Dijkstra
Drenthe                                   heren Harold van Emst en Dick Nijenhuis
Flevoland                                 mevrouw Helma Lodders en vacature
Overijssel                                heren Henk Hulst en Willem Joosten
Gelderland                                heren Henk van Elteren en Bauwke Kamphuis
Utrecht                                   heren Joop van Dijk en Theo Stallmann
Noord-Holland                             heren Klaas de Hart en Jaap Jansen


16
Conceptversie 5 – 15 mei 2009


Zuid-Holland                              mevrouw Marian Dekker en de heer Jan de Jong
Brabant                                   de heer Paul Gondrie en Louis Higler
Limburg                                   heren Piet Neus en René Verheggen
Zeeland                                   heer Piet Hannewijk en mevrouw Marjam te Roller
Voorzitter mevrouw Karla Peijs

Bestuur
Het bestuur bepaalt het algemeen beleid van de vereniging. Het bestuur benoemt en ontslaat de directie. Het bestuur bestaat uit
minstens zeven en maximaal negen leden. De leden van het bestuur worden benoemd door de verenigingsraad, waarbij vier leden
voor benoeming worden voorgedragen door de districtsbesturen. De leden worden voor een periode van drie jaar gekozen en een
aftredend lid kan twee maal worden herbenoemd. Het bestuur bestond in 2008 uit de volgende leden:
de heer Jan Beumer
de heer Minze Beuving
de heer Gerard Bulthuis
de heer Bart Cras                               penningmeester
de heer Bruno van Dunné                         vice-voorzitter
de heer Will Meijers
mevrouw Bianca van Overveld
mevrouw Karla Peijs                             voorzitter

Verantwoordingsverklaring bestuur
De bestuurlijke verantwoordelijkheid ligt bij het bestuur, zodat de functie van toezicht houden op de directie respectievelijk het
bureau feitelijk bij het bestuur ligt. Het bestuur stelt de jaarstukken en het meerjarenbeleidsplan vast. Deze taakverdeling is
vastgelegd in de statuten en in het directiereglement. Het bestuur vergadert jaarlijks vijf keer.

Adviesraad
De leden van de adviesraad zijn deskundigen op het gebied van verkeersveiligheid. De adviesraad geeft haar oordeel over het
meerjarenbeleidsplan en over het daaruit voorkomend jaarwerkplan. De adviesraad heeft maximaal twaalf leden en bestond in
2008 uit de volgende leden:
de heer Johan Diepens
de heer Bruno van Dunné                         waarnemer uit het bestuur
de heer Rob van Gijzel
de heer Arie Meerburg
mevrouw Karla Peijs                             waarnemer uit het bestuur
de heer Martin Scholtens
de heer Koos Spee
de heer Fred Wegman
de heer Bert Wijbenga
de heer Bert Woudenberg                         secretaris

Districtsbesturen
Veilig Verkeer Nederland heeft Nederland onderverdeeld in twaalf provinciale districten. Elk district heeft een districtsbestuur. Dit
bestuur vertegenwoordigt de vereniging in een district en vervult een spilfunctie ten aanzien van de regionaal, provinciaal en
lokaal uit te voeren activiteiten.

Afdelingsbesturen
In het afgelopen jaar waren er 288 afdelingen actief. Deze afdelingen zijn werkzaam in één of meer gemeenten. Elke afdeling heeft
een afdelingsbestuur dat ervoor zorgt dat de afdeling(en) in staat is om alle verkeersveiligheidsactiviteiten uit te voeren.

Vrijwilligers
Ook in 2008 hebben zo‟n 4.800 vrijwilligers zich actief ingezet voor verkeersveiligheid. Zij zorgden er voor dat kinderen veilig naar
school konden, met bewoners voerden zij actie om de verkeersveiligheid in buurten en woonplaats te verbeteren en zij hebben er




17
Conceptversie 5 – 15 mei 2009


ook in 2008 voor gezorgd dat onze actiedagen een succes werden. Denk hierbij aan het „schriftelijk en praktisch Verkeersexamen‟,
„Nationale Straatspeeldag‟, „De scholen zijn weer begonnen‟ en „Op Voeten en Fietsen naar school‟.

De vrijwilligers zijn in grote lijnen onder te verdelen in: verkeersouders, bestuurders, specialistische vrijwilligers en
straatspeeldaggroepen.

Beroepsorganisatie
De vrijwilligers van Veilig Verkeer Nederland werden in 2008 ook weer ondersteund door de beroepsorganisatie. Deze
medewerkers werken vanuit het landelijk steunpunt in Huizen of vanuit één van de regionale steunpunten. In 2008 werkten in totaal
85 medewerkers in dienst van Veilig Verkeer Nederland.

Directie
Ook in 2008 was de heer Joop Goos algemeen directeur van Veilig Verkeer Nederland. De directeur geeft de dagelijkse leiding aan
de beroepsmedewerkers en is verantwoordelijk voor het opstellen van de belangrijkste stukken zoals het jaarverslag, de financiële
jaarrekening, het meerjarenbeleidsplan en de werkplannen. De directie is verantwoording over de verrichte werkzaamheden
verschuldigd aan het bestuur.

Het directielid is fulltime in dienst geweest. Het jaarinkomen over 2008 bedroeg € 104.716. Dit jaarinkomen bestaat uit:
 12 maal het maandsalaris
 vakantiegeld
 eindejaarsuitkering.

Nevenfunctie directie:
Joop Goos                             voorzitter la Prévention Routière Internationale (onbezoldigd)

Communicatie en Marketing
De afdeling Communicatie & Marketing is verantwoordelijk voor de vertaling van het beleid en de communicatie van alle acties naar
alle, interne en externe, stakeholders en doelgroepen van Veilig Verkeer Nederland. Deze afdeling zorgt ervoor dat de missie van
Veilig Verkeer Nederland „Iedereen veilig over straat‟ op een aansprekende en authentieke wijze wordt gecommuniceerd naar „het
grote publiek‟ en zo breed mogelijk wordt uitgedragen.

In het afgelopen jaar heeft de focus van deze afdeling gelegen op de communicatie van alle grote landelijke acties. Afgelopen jaar is
er een imago-onderzoek gehouden. Daaruit blijkt dat men de naam Veilig Verkeer Nederland wel kent, maar niet weet wie/wat
Veilig Verkeer Nederland is en wat zij precies doet.

Beheer
Onder deze afdeling vallen de disciplines die ondersteuning bieden aan de vereniging en aan de medewerkers: automatisering,
huisvesting, administratie, controlling, post en archief, en personeel & organisatie.

Belangrijkste activiteiten in 2008:
 voorbereiding nieuwe huisvesting voor het landelijk steunpunt. Medio 2009 zal de verhuizing plaatsvinden;
 in 2007 is een nieuw pensioencontract voor alle beroepskrachten afgesloten. De afspraken zijn in 2008 geëffectueerd;
 de ontwikkeling van een nieuwe website is begonnen met als doel: betere communicatie en informatievoorziening;
 begin 2008 is overgegaan naar een nieuw incassosysteem voor de leden en donateurs. In de eerste twee maanden waren er
     problemen met het incassosysteem. Inmiddels zijn deze problemen opgelost;
 in het afgelopen jaar zijn er veel vacatures geweest waardoor er in 2008 een groot deel van het jaar niet is gewerkt met een
     volledige capaciteit;
In het afgelopen jaar heeft ook de kick-off voor competentiemanagement plaatsgevonden. Dit in de vorm van coachinggesprekken
en het ontwikkelen van persoonlijke ontwikkelingsplannen. In 2008 zijn er (coachings)gesprekken gevoerd met de
managementteamleden, de middenmanagers en de projectleiders. In 2009 volgen de bijeenkomsten en gesprekken met alle
beroepsmedewerkers, met als doel de competenties van de verschillende medewerkers inzichtelijk te maken en te versterken. Op
basis van deze gesprekken zal dan een individueel persoonlijk ontwikkelingsplan worden gesteld voor iedere beroepsmedewerker.




18
Conceptversie 5 – 15 mei 2009


Beleid & Actie
Deze afdeling is verantwoordelijk voor de voorbereiding van het beleid van de vereniging, de uitvoering ervan (in de vorm van
acties en projecten) en de service naar de vrijwilligers, afdelingen en districten.

Regioteams
Er zijn vier regioteams die ieder drie districten bedienen. De regio‟s zijn onderverdeeld in Oost, Noord, West en Zuid. De
beroepsmedewerkers van deze regioteams wonen zelf in de omgeving van hun regio en voelen daardoor ook een directe
betrokkenheid met de buurten en straten in de regio. Zij ervaren de mate van verkeersveiligheid persoonlijk, waardoor zij ook
bewoners uit hun regio persoonlijk kennen. Kortom, zij kunnen zich effectief en snel inzetten voor onze
verkeersveiligheidsactiviteiten. Samen met vrijwilligers werken ze aan projecten, vragen subsidies aan bij provincies en
gemeenten en zorgen er dagelijks voor dat verkeersonveilige situaties in hun regio snel en effectief worden aangepakt (zie
hoofdstuk 6 Waar werkte Veilig Verkeer Nederland in 2008).

Personeel
Op 31 december 2008 waren er 85 medewerkers in dienst. In fte uitgedrukt waren dit er 69.
Het aantal medewerkers (inclusief medewerkers op projectbasis) is vergeleken met het jaar 2007 toegenomen met drie fte
verdeeld over zes medewerkers. Procentueel is daarmee het aantal parttimers gegroeid. In het afgelopen jaar hebben er negen
stagiaires en acht uitzendkrachten gewerkt voor Veilig Verkeer Nederland.


                    Aantal medewerkers (inclusief medewerkers op projectbasis)

     90

     85

     80

     75

     70

     65
           per 31-12-       per 31-12-       per 31-12-      per 31-12-       per 31-12-
             2004             2005             2006            2007             2008



Elf medewerkers zijn in 2008 uit dienst gegaan en veertien nieuwe medewerkers zijn in dienst gekomen. Dit betekent dat het
verlooppercentage 12% was. Een daling ten opzicht van 2007 toen dit percentage 18% bedroeg.

Eind 2008 was de verdeling; 29 mannen (34%) en 56 vrouwen (66%). De gemiddelde leeftijd van de beroepsmedewerkers was
40,8 jaar. Veilig verkeer Nederland wordt jonger.

Leeftijdsopbouw                                                    Aantal medewerkers
<25 jaar                                                           5
25 t/m 34 jaar                                                     26
35 t/m 44 jaar                                                     26
45 t/m 54 jaar                                                     18
55 t/m 64 jaar                                                     10

Ziek zijn en weer beter worden
In 2008 steeg het ziekteverzuim van 2,7% in 2007 naar meer dan 5%. Hiermee lag ons ziekteverzuim hoger dan het landelijk
gemiddelde ziekteverzuim van kantoorpersoneel. Een relatief klein aantal medewerkers is langdurig ziek. In nauw overleg met de
ARBO-dienst wordt planmatig gewerkt aan de reïntegratie van de betreffende personen.




19
Conceptversie 5 – 15 mei 2009



                                            ziekteverzuim

 10%
  9%
  8%
  7%
  6%
  5%
  4%
  3%
  2%
  1%
  0%
                2004                2005                2006                2007                2008




Hoofdstuk 5         Communicatie & Marketing

Fondsenwervende activiteiten

Leden en donateurs
In het afgelopen jaar hebben het accent gelegd op het werven van donateurs. Dit betekende onder andere dat we geen aandacht
hebben besteed aan het werven (en behouden) van leden. Dit heeft ertoe geleid dat het totaal aantal leden is afgenomen met 2.839.
Overlijden en ouderdom zijn de meest voorkomende redenen voor opzegging van het lidmaatschap. In 2008 hebben we in totaal 581
nieuwe leden geworven. Leuk om te melden is dat van dit aantal ruim 200 waren geworven door vrijwilligers. De overige nieuwe
leden zijn geworven door een organisatie die we hadden ingehuurd voor het werven van donateurs en leden. Aan het eind van het
afgelopen jaar heeft het bestuur duidelijk gekozen dat we in de komende jaren weer sterk zullen focussen op het werven van leden.
Immers, voor ons als vereniging vormen leden de belangrijkste groep van betrokkenen.
Ondanks het bovenstaande hebben we in 2008 te maken gehad met een verontrustende ontwikkeling, namelijk een daling van het
aantal donateurs met 730 ten opzichte van 2007.

Manieren van werven
In lijn met het succesvolle resultaat in 2007, hebben wij deur-aan-deur werving in 2008 doorgezet. Echter in de loop van het
afgelopen jaar bleek dat een grote groep donateurs al weer snel opzegde. De wervingskosten liggen dan snel hoger dan de
opbrengsten. Voor ons de belangrijkste reden om deze manier van donateurwerving halverwege het jaar stop te zetten. Het
werven van donateurs via telemarketing, leverde betere resultaten op. Deze wervingsmanier houdt in dat mensen via onze website
aangeven meer informatie over Veilig Verkeer Nederland te willen ontvangen, waarna zij worden gebeld door een callcenter die het
wervingsgesprek uitvoert.

Onze doelstelling voor 2008 was het werven van 5.780 nieuwe donateurs. Aan het eind van 2008 hadden we zo‟n 5.175 nieuwe
donateurs geworven, een resultaat van 89,5%. Met name in de laatste maanden bleek het moeilijk om donateurs te werven en aan
ons te binden. Mogelijk dat (het begin) van de economische ontwikkelingen hier debet aan waren. Het aantal mensen dat ons
steunde met een éénmalige gift, nam toe van 546 in 2007 naar 806. In totaal steunden zij ons met een bedrag van € 3.239 aan
giften.

Ook in 2009 zullen wij streven naar een maximaal rendement op fondsenwervende acties, onder andere door onder de door het
Centraal Bureau Fondsenwerving (CBF) vastgestelde norm van 25% fondsenwervende kosten ten opzichte van opbrengsten te
blijven.

Marktonderzoek



20
Conceptversie 5 – 15 mei 2009


Op het gebied van leden- en donateurswerving is in 2008 onder onze donateurs een onderzoek gehouden met als doel een beter
inzicht te krijgen in de manier waarop Veilig Verkeer Nederland de betrokkenheid en motivatie van haar huidige en nieuwe
donateurs beter kan behouden. Daarnaast is een scenario-ontwikkeling omtrent donateurs- en ledenoriëntatie in de loop van 2008
opgeleverd.

De uitkomsten van beide onderzoeken dienen als leidraad dienen voor een actie van werving en behoud van leden en donateurs. Dit
plan verwachten we in het eerste halfjaar van 2009 op te leveren.

Gedragscode
Veilig Verkeer Nederland hanteert de richtlijnen van het Centraal Bureau Fondsenwerving. Daarnaast zijn wij lid van de Vereniging
Fondsenwervende Instellingen (brancheorganisatie van de grotere fondsenwervende instellingen). Bij alle wervingsacties hanteren
wij het Infofilter.

Loterijen
Met het verkrijgen van het CBF-keurmerk, was het mogelijk om een verzoek tot beneficiëntschap in te dienen bij de Nationale
Postcode Loterij. Als een organisatie als beneficiënt wordt toegelaten, wordt er een contract aangegaan voor de periode van vijf
jaar en krijgt de organisatie een financiële bijdrage van minimaal Euro 500.000. Na grondige voorbereiding hebben wij ons verzoek
bij deze organisatie ingediend in oktober 2008. Helaas werd ons verzoek net als dat van vele andere gegadigden afgewezen omdat
het onvoldoende zou bijdragen aan de gestelde prioriteit van „sociale cohesie‟. In het komende jaar zullen we via gericht
„netwerken‟ en meer voorbereiding nogmaals een verzoek tot beneficiëntschap indienen bij de Nationale Postcode Loterij en
onderzoeken wij ook de mogelijkheden bij andere loterijen die Goede Doelen-organisaties sponsoren.

Sponsoring
In 2008 hebben we ons gefocust op het ontwikkelen van een passend en meerjaren sponsorbeleid. Daarin maken we een
onderscheid tussen strategische en niet-strategische partners. Onder strategisch vallen alle bedrijven die met Veilig Verkeer
Nederland een sponsorovereenkomst aangaan voor een periode van minimaal 3 jaar en een bedrag van minimaal € 100.000 per
jaar.

Net als in voorgaande jaren, was er in 2008 uitsluitend sprake van niet-strategische sponsoring. In 2009 zullen we ons sterk
richten op het „binnenhalen‟ van strategische sponsorovereenkomsten. Om minder financieel afhankelijk te worden van de
subsidieverstrekkende (overheids- en gemeente)instanties, is het essentieel dat meer (en grote) bedrijven zich aan Veilig Verkeer
Nederland willen binnen door middel van een sponsoringovereenkomst.

In 2008 ontving Veilig Verkeer Nederland € 365.000,- aan sponsoringbedragen en zo‟n €60.000 aan producten en/of diensten
waarmee bedrijven Veilig Verkeer Nederland of één van haar verkeersveiligheidsacties sponserden. Dit resultaat betekende dat we
91,25% van onze doelstelling hebben behaald. De economische recessie maakte veel bedrijven eind vorig jaar bedachtzamer en
terughoudender ten opzichte van sponsoring.

Bedrijven die Veilig Verkeer Nederland sponseren

Langdurige samenwerking
Met een aantal sponsorbedrijven is Veilig Verkeer Nederland een langdurige samenwerking aangegaan. Zo werkten we in 2008
samen met Pearle Opticiens, Vialis, Halfords en Vredestein. Allemaal bedrijven die Veilig Verkeer Nederland willen helpen om haar
maatschappelijke doelstelling te bereiken.

Samenwerking op project- of productbasis
Met de volgende bedrijven is Veilig Verkeer Nederland een sponsoringovereenkomst aangegaan op projectbasis:
verzekeringsmaatschappij Onna Onna, Moonen Attrractieverhuur en tv-zender Nickelodeon.

Op productbasis zijn we samenwerkingovereenkomsten aangegaan met:
 Philips Automotive Lighting en het product „nightguide autolamp‟
 Life Safety Products en het product „lifehammer‟
 het VVCR (Verkeersveiligheidscentrum)


21
Conceptversie 5 – 15 mei 2009


    DBS-Technology: de „dodehoek oplossing en‟BikyBiky
    Axion Valley en het product „Victor Veilig‟
    Safety Nederland B.V met de verkeersveiligheidsartikelen „Help‟ voor de auto. Deze producten worden verkocht bij alle grote
     Shell-stations.

Een bijzondere samenwerking zijn we in 2008 aangegaan met Volkswagen, die onze belangrijkste partner was in de ontwikkeling
en totstandkoming van een nieuwe rijsimulator. Deze simulator is ingebouwd in een Volkswagen Polo. Verder heeft Volkswagen
een VW-Crafter ter beschikking gesteld, compleet met oplegger, om de nieuwe rijsimulator te vervoeren. De nieuwe rijsimulator
zal medio 2009 in gebruik worden genomen.

Eventgebonden sponsoring
Ieder jaar organiseren Chevron Exploration en Production Netherlands B.V. een golftoernooi. Een deel van de opbrengsten werd
ook in 2008 geschonken aan Veilig Verkeer Nederland.

Samenwerking in campagnevorm
In het afgelopen jaar werd de campagne „Goed Licht Beter Zicht‟ doorgevoerd. Deze campagne is in 2007 gestart op initiatief van
een samenwerking tussen de volgende bedrijven en organisaties: Philips, BOVAG, ministerie van Verkeer en Waterstaat, ANWB, RAI
Vereniging en Veilig Verkeer Nederland. De campagne heeft ten doel dat automobilisten meer en voldoende aandacht geven aan het
juist en goed functioneren van hun autoverlichting. In november 2008 zijn automobilisten via diverse media opgeroepen om de
verlichting van hun auto regelmatig te controleren en indien nodig te (laten) repareren. Andere partners die zich inmiddels ook
hebben verbonden aan deze campagne zijn: Centraal Beheer-Achmea, Polaroid Eyewear, Valeo, Q-Park, Essilor en RDW (Rijksdienst
voor Wegverkeer).

Een andere bekende campagne waarin Veilig Verkeer Nederland participeert, is de Bob-campagne. Ook in 2008 werd deze
campagne zichtbaar gevoerd via diverse media. In de Bob-campagne nemen het Centraal Brouwerij Kantoor, het Productschap
Wijn, de Commissie Gedistilleerd, Stiva, Draeger, Univé Verzekering, Volkswagen en de RET deel.

Campagneborden t.b.v. sponsoring
Veilig Verkeer Nederland beschikt over het gebruik van borden binnen de bebouwde kom, op 80 kilometerwegen, en op rust- en
verzorgingsplaatsen langs snelwegen, die we kunnen inzetten voor eigen campagnes of als tegenprestatie bij
sponsoringovereenkomsten. Vanzelfsprekend dienen de boodschappen op de borden altijd direct te maken te hebben met
verkeersveiligheid. In 2008 hebben de volgende partners onze borden ingezet: Imaba Grafische Bedrijven, Pearle Opticiens, GE
fleetservices, Vredestein en de partners van de campagne Goed Licht Beter Zicht.
De Vermolen Groep verkoopt de borden aan lokale en regionale overheden. Hiervan ontvangen wij een afdracht van de inkomsten.

Het nieuwe Rijden-campagne
Een andere bijzondere samenwerking is Veilig Verkeer Nederland aangegaan met SenterNovem, organisator van de campagne „Het
Nieuwe Rijden‟ in opdracht van het ministerie van Verkeer en Waterstaat. Deze campagne heeft als doelstelling automobilisten te
stimuleren om vlot, veilig, comfortabel en energiebewust te rijden.

Communicatie
Pers en media
In 2008 hebben we minder aandacht besteed aan Pers & Media dan nodig is om volop in de aandacht te staan. Na het vertrek van
de coördinator van de afdeling en de persvoorlichter zijn deze functies eind 2008 ad interim ingevuld, in afwachting van het
werven van vaste medewerkers op deze posten.

De persberichten die in het afgelopen zijn uitgegaan hadden voornamelijk betrekking op onze actiemomenten. In ieder geval zijn er
persberichten uitgegaan over: verkeerseducatie, Verkeersexamen, Nationale Straatspeeldag, SWOV-cijfers met betrekking tot
verkeersdoden en -ongevallen, De scholen zijn weer begonnen, Op Voeten en Fietsen naar school, scootmobielcursus en land- en
bosbouwtrekkers.

Veiligheid Voorop



22
Conceptversie 5 – 15 mei 2009


De belangrijkste communicatie-uiting voor onze leden, vrijwilligers, medewerkers, samenwerkingspartners, subsidiegevers en
andere zakelijke relaties, is ons blad „Veiligheid Voorop‟. Leden en donateurs vormen met zo‟n 45.000 geadresseerden de grootste
groep. Ook in 2008 zijn er vier edities uitgegeven, te weten in maart, juni, september en december. „Veiligheid Voorop‟ is in het
afgelopen jaar verschenen in een oplage variërend tussen de 75.000 tot 85.000 exemplaren.

Diverse Eerste en Tweede Kamerleden zijn aan het woord geweest in ons blad, alsook een aantal bekende Nederlanders. Zij
vertelden over hun ervaringen met verkeersveiligheid en verkeer in het algemeen. Ook hebben we in Veiligheid Voorop aandacht
besteed aan actuele thema‟s zoals de dodehoek, vrachtverkeer, vermoeidheid, alcohol en drugs in het verkeer, hulpdiensten, en
ouderen in het verkeer.

Op de kinderprijsvraag wordt gemiddeld gereageerd met 40 tot 100 inzendingen. In 2009 zal een lezersonderzoek worden
uitgevoerd om beter en dieper inzicht te krijgen in de tevredenheid over Veiligheid Voorop.

Infobulletin Bedrijven
Een ander belangrijk medium is het infobulletin Bedrijven. Dit bulletin wordt verstuurd naar zo‟n 22.000 beroepsmatige chauffeurs,
en naar de bedrijven die deze werknemers in dienst hebben en die lid zijn van onze actie „Actie Veilig Rijden‟.

De jubilarissen en nieuwe deelnemers van de Actie Veilig Rijden krijgen in dit infobulletin een speciale vermelding. In 2008
besteedde het infobulletin onder meer aandacht aan vermoeidheid in het beroepsmatige verkeer, het programma Bedrijven &
Verkeer van Veilig Verkeer Nederland, de rol van de weginspecteur, en het evenement Truckdiving, waarbij ambtenaren een kijkje
namen in het truckersleven.

Verantwoordingsverklaring Communicatie
De communicatie van Veilig Verkeer Nederland gebeurt zowel in digitale vorm als via print. Via deze middelen informeren wij onze
doelgroepen over de ontwikkelingen, acties, activiteiten, projecten en het nieuws op het gebied van verkeersveiligheid en van Veilig
Verkeer Nederland.

Media

Radiocampagne

CBF
Om bekend te maken dat wij een CBF gecertificeerd goed doel is en dat het voor de continuïteit en slagkracht van haar werk de
steun van het publiek en van bedrijven nodig is, is van 7 t/m 21 februari 2008 een commercial op Radio1, Radio 2, 3FM, Radio 10
Gold, Sky Radio, Radio Veronica, Classic FM, Radio 538, Q-Music, ORN Radio, Arrow Rock Radio, Commerciële Radio Nederland, en
100% NL Radio uitgezonden.

Op Voeten en Fietsen naar school
Voor „Op Voeten en Fietsen naar school‟ is er een radiocommercial gemaakt met de boodschap „Ik leer meer als ik meedoe in het
verkeer‟. Doelstelling was ouders te stimuleren op 18 september 2008 de auto te laten staan hun kind lopend of op de fiets naar
school te brengen om ouders bewust te maken dat kinderen optimaal verkeerservaring opdoen, wanneer zij lopend of fietsend
naar school gaan. Vanaf de achterbank leren zij niets van het verkeer. De commercial (30 seconden) is van 12 t/m 18 september
uitgezonden op Sky Radio, Q-Music, 100% NL Radio, en 3FM.

Televisiecampagne
Voor het Verkeersexamen hebben we een geanimeerde televisie commercial „de jongen met de helpende hand‟ in de periode van14
t/m 17 april 2008 uitgezonden via ORN op alle regionale zenders in Nederland. In totaal zijn er 563 spots uitgezonden. Doelstelling
was het Verkeersexamen onder de aandacht te brengen dat op 17 april in heel Nederland door basisschoolleerlingen uit groep 7
en/of 8 werd gemaakt.

Printcampagne

Op Voeten en Fietsen naar school


23
Conceptversie 5 – 15 mei 2009


Voor „Op Voeten en Fietsen naar school‟ maakte Veilig Verkeer Nederland een advertentie met de boodschap „Ik leer meer als ik
meedoe in het verkeer‟ in de vorm van een kindertekening. Doelstelling was via kinderen in de leeftijd van 7 t/m 12 jaar ouders te
stimuleren op 18 september 2008 de auto te laten staan hun kind lopend of op de fiets naar school te brengen.
Publicatie in Kidsweek (verschijningsdatum 12 september 2008) en Kidsweek Junior (verschijningsdatum 11 september 2008).

Themabijlage Mobiliteit algemeen Dagblad
In de themabijlage „Mobiliteit. Flexibel en bereikbaar‟ van 1 november 2008 plaatste Veilig Verkeer Nederland een corporate
advertentie van 1/3 pagina. Oplage 551.443 kopieën, 1.500.000 potentiële lezers. Merklading van Veilig Verkeer Nederland was de
doelstelling. Met de missie „Iedereen veilig over straat‟ wilde de vereniging laten zien waar Veilig Verkeer Nederland voor staat.

Voorlichting en Educatie
Een van de belangrijkste middelen die Veilig Verkeer Nederland inzet om haar missie te bereiken, is voorlichting. Door middel van
voorlichting wordt de bewustwording gestimuleerd. In lijn met onze missie stimuleren wij de bewustwording van mensen over
verkeersveiligheid en dan met name hun verkeersveilig gedrag.

Scoots & Helmets
Jongeren en Verkeersveiligheid is een issue dat onze speciale aandacht heeft. In het afgelopen jaar hebben wij gekozen om te
participeren in het succesvolle TMF-programma Scoots & Helmets, dat in 2008 werd gepresenteerd door Valerio en Saar, twee
bekende Nederlanders voor jongeren. Dit programma richt zich op het stimuleren van correct helmgebruik bij jongeren in de
leeftijd van 16 tot 24 jaar.

Veiligheid van bromfietsers en hun passagiers begint bij het dragen van een helm van goede kwaliteit. Een helm kan ernstig
hoofdletsel voorkomen. In 2007 had één op de twaalf bromfiets-bestuurders en ruim een kwart van hun passagiers geen helm op.
Eén op de tien draagt de kinband los. Met als gevolg dat 25% van de bromfietsers die na een ongeval in het ziekenhuis terecht
komt, zwaar hoofdletsel heeft. Meer dan genoeg reden om actie te ondernemen gericht op het verbeteren van het imago van de
helm onder jongeren. Inmiddels is de gevarenperceptie van het rijden zonder helm, of met een helm die niet goed vastzit, onder
jongeren van 16 tot 21 jaar wel toegenomen. Daarnaast blijkt uit onderzoek dat het gedrag van jongeren met betrekking tot het
dragen van een helm van een passagier en het aanspreken hieropo, significant is verbeterd.

Rijsimulator
Binnen het kader van voorlichting hebben we in het afgelopen jaar gebruik gemaakt van een rijsimulator. Met behulp van deze
rijsimulator kunnen we mensen op een veilige manier laten ervaren hoe het is om met alcohol op te rijden en welke gevolgen dat
kan hebben.

De nieuwe rijsimulator, tot stand gekomen met Volkswagen, is speciaal voor publiekspresentaties in de lopen lucht. Hij omvat
voorlichtingsprogramma‟s en korte instructieprogramma‟s die zijn gebaseerd op de tragische top-5 van ongevallen voor jongeren.

BROEM-cursus
Een belangrijk project voor ouderen in het afgelopen jaar, was het BROEM-project: „Breed Overleg Ouderen en Mobiliteit‟. Dit is een
verkeersvaardigheidsproject bestemd voor automobilisten van 50 jaar en ouder, die de de gelegenheid krijgen hun verkeerskennis
en hun rijvaardigheden te toetsen en bij te scholen, zonder gevolgen voor hun rijbewijs. Ook worden het gezichts- en
gehoorvermogen getest en geeft een bewegingsdeskundige tips om langer mobiel te blijven. BROEM heeft ten doel om ouderen zo
lang mogelijk op een verantwoorde wijze aan het verkeer deel te laten nemen.

Na een „restyling in 2007 hebben in 2008 alle deelnemende partijen, te weten Veilig Verkeer Nederland, ANWB, BOVAG, ROV‟s en
Provincies, de nieuwe materialen en handleiding geïntegreerd in de lokale en regionale BROEM-activiteiten. De cursussen worden
georganiseerd door de afdelingen en districten van Veilig Verkeer Nederland.

Scootmobielcursus
In het afgelopen jaar is door onze afdelingen en districten weer een aantal scootmobiel-cursussen georganiseerd, bedoeld voor
mensen met een lichamelijke functiebeperking of senioren in het bezit van een scootmobiel. De cursus is opgebouwd uit een
theorie- en een praktijkgedeelte. Ook een ogen- en gehoortest maken er deel van uit. Het doel is om de verkeerskennis van de




24
Conceptversie 5 – 15 mei 2009


gebruikers op te frissen, hen bewust te maken van mogelijke gevaren in het verkeer, en de problemen die zij kunnen ervaren voor
een deel weg te nemen.

Infocentrum
Het Infocentrum is de afdeling voor eerstelijns opvang van vragen die onze vrijwilligers, leden en andere belanghebbenden stellen
aan Veilig Verkeer Nederland. Dagelijks zorgen tien medewerkers voor het correct en snel beantwoorden van vragen die gesteld
worden via telefoon of e-mail.

In onderstaande schema‟s staat het aantal contacten en het type vragen dat het Infocentrum heeft beantwoord in 2008.

Aantal telefoongesprekken
                                                                                            Gemiddelde
Maand                Inkomend              Uitgaand        Totalen          Percentage
                                                                                            gesprektijd
Januari                           1.772             715          2.487                8%                      1:47
Februari                         1.539             472             2.011              7%                      1:52
Maart                           2.637               512          3.149                11%                     1:45
April                           3.297              687           3.984               13%                     2:00
Mei                              1.492             434            1.926               7%                     2:02
Juni                              1.472            506            1.978               7%                      1:54
Juli                               1.155           325           1.480                5%                      1:58
Augustus                             761           390              1.151             4%                     2:04
September                       2.858              1.116         3.974               13%                      2:14
Oktober                          1.863           1.054            2.917              10%                     2:26
November                         1.693             869           2.562                9%                     2:22
December                           1.176           830           2.006                7%                     2:08
Totalen                         21.715           7.910          29.625              100%                     2:02

Onderwerpen van de vragen
Jaar                                                             2005              2006             2007             2008
Verkeersveiligheid                                                  4%                7%              3%                3%
Algemene informatie VVN                                             8%              1,5%              3%                3%
Info projecten VVN                                                30%               34%              24%              28%
Kind en verkeer projecten                                           5%                2%              2%                2%
Vereniging/leden/donateur                                           9%                11%            18%               18%
Verkoop/abonnementen                                               15%              20%              19%               19%
Doorverbinden intern                                              28%               24%              34%              30%
Doorverbinden persvoorlichting                                       1%            0,5%                1%                1%

Informatieverstrekking
Jaar                                                             2005              2006              2007             2008
Totaal aantal gesprekken                                        32.083            36.496            32.981           29.625
Informatieverstrekking
Circa 52%                                                        16.683            18.978           17.150           15.108

Vragen via e-mail
Jaar                                                             2005              2006             2007             2008
Totaal aantal                                                    9.000             9.500            9.438            9.800


Ontvangen brieven
Soort                                                            2005              2006             2007             2008
Totaal aantal                                                      33                23               57               52


25
Conceptversie 5 – 15 mei 2009



Klachten
In 2008 zijn er 16 klachten binnengekomen. Alle klachten zijn naar tevredenheid telefonisch of schriftelijk afgehandeld. Het grootste
deel betrof zaken op het gebied van donateurwerving en klachten van de vereniging zelf.

Overzicht klachten in 2008
Aantal klachten          Soort klacht
           7             Deur-aan-deur werving
           1             Telefonische werving
           1             Administratief
           5             Vrijwilligers
           1             Communicatie-uiting
           1             Actie educatie




26
Conceptversie 5 – 15 mei 2009


Hoofdstuk 6          Waar werkte Veilig Verkeer Nederland in 2008

Beeldmateriaal: Nederland in provincies

Veilig Verkeer Nederland is een vrijwilligersorganisatie. Een vereniging die haar acties en activiteiten alleen maar kan uitvoeren
dankzij de inzet van duizenden vrijwilligers die het gevoel delen dat de kwaliteit van onze leefomgeving staat of valt met
verkeersveiligheid. Onze beroepsorganisatie ondersteunt deze vrijwilligers.

Onderstaand vertellen de districten wat de meest in het oog springende activiteiten zijn geweest die zij in 2008 hebben
georganiseerd, uitgevoerd en/of ondersteund.

Groningen
Eurovoetbal toernooi
Het Eurovoetbal toernooi 2008 vond dit keer in Groningen en in Haren plaats. Dit toernooi, waarbij bekende internationale en
nationale voetbalclubs deelnamen, trok 11.000 bezoekers. Tijdens het toernooi hebben wij verschillende Bob-acties georganiseerd .
Zo heeft ons promotieteam de regiopolitie geassisteerd bij de uitvoering van alcoholcontroles langs provinciale wegen en heeft
ons team op diverse locaties de Bob‟s gecontroleerd of zij ook daadwerkelijk geen alcohol hebben gedronken.

De helpdesk van het verkeersveiligheidslabel is ondergebracht bij ons regionaal steunpunt Groningen. Via dit helpdesk verstrekken
wij informatie over het label en geven wij ondersteuning bij het aanvragen ervan. Het label kan zowel door basisscholen als scholen
in het voortgezet onderwijs worden aangevraagd. In 2008 zijn aan tien scholen het verkeersveiligheidslabel toegekend. Totaal zijn
er nu 34 scholen met label en 29 deelnemende scholen. Ook is in het afgelopen jaar voor de eerste keer de herijkingsprocedure in
gebruik genomen, waarbij één school deze met succes heeft doorstaan.

Friesland
Barman Ed geeft tips aan jongeren!
Onverwacht kregen wij te maken met een aansprekend project van de Noordelijke Hoge School uit Leeuwarden. Ruim 180 studenten
van de opleiding Multi Media Design waren aan de slag gegaan met de opdracht: „creëer een interactieve campagne die jongeren in
de leeftijd 12 tot en met 18 jaar bewust maakt van de risico‟s in het verkeer.‟
De eindresultaten waren geweldig. Zo zijn er websites gemaakt voor jongeren met nuttige informatie en games, en hebben de
studenten „give aways‟ ontworpen zoals sleutelhangers. Ook hebben zij een actie bedacht met „Boomerang‟ kaarten, waarop
barman Ed tips geeft aan jongeren.

De eindproducten waren zó goed, dat Veilig Verkeer Nederland, district Fryslân, heeft besloten het materiaal ook daadwerkelijk te
gebruiken. Op de website www.vvnfryslan.nl staat een banner die verwijst naar de site www.veilignaarhuis.nu.

Drenthe
Verkeersouderproject in een „ander jasje‟
In overleg met provincie en gemeenten hebben wij in Drenthe het afgelopen jaar het Verkeersouderproject in een „nieuw jasje‟
gestoken. Het „oude jasje‟ was onvoldoende zichtbaar voor de gemeenten.

In nauwe samenwerking met de afdelingsvrijwilligers heeft het regionaal steunpunt Drenthe vorm gegeven aan dit project. We zij
veel op pad geweest en onze contacten met verkeerscoördinatoren en verkeerouders tijdens lokale verkeerouderbijeenkomsten
zijn weer stevig aangehaald.
Dit resulteerde in een groter aantal vragen van verkeersouders aan onze vereniging, een duidelijk teken dat we beter zichtbaar
waren. Ook onze drie nieuwsbrieven voor verkeersouders hebben hieraan bijgedragen.

In het afgelopen jaar hebben we verder drie nieuwe introductiebijeenkomsten voor verkeersouders georganiseerd. Tijdens deze
bijeenkomsten werden er presentaties gegeven door het regionale steunpunt, door ervaren verkeersouders en door gemeentelijke
verkeerscoördinatoren. Ook werden lokale Drentse projecten voor de basisscholen zoals Birdy (een oversteekles), gordelcontrole,
en het interactieve theaterstuk Kiss & Ride gepresenteerd. Verder was er tijdens elke bijeenkomst een verkeersmarkt met stands
met allerlei producten die verkeerouders helpen bij het uitvoeren van hun werkzaamheden. Denk hierbij onder andere aan
lesmaterialen en verkeersbrigadiers. Deze bijeenkomsten boden vooral de ruimte en gelegenheid voor ontmoeting en uitwisseling


27
Conceptversie 5 – 15 mei 2009


tussen de meer en minder ervaren verkeersouders. Beide groepen bezochten de bijeenkomsten en gaven achteraf aan dat zij de
bijeenkomsten als positief hebben ervaren.

Project Nederlandse Aardoliemaatschappij
Nieuwe booractiviteiten van de Nederlandse Aardoliemaatschappij (NAM) in de komende periode hebben tot gevolg dat het
vrachtverkeer van de NAM in Zuid-Oost Drenthe zal toenemen. De NAM heeft ons regionaal steunpunt Drenthe gevraagd om de
gevaren van vrachtverkeer in combinatie met de dodehoek onder de aandacht te brengen van de bewoners van deze regio. Circa
tien basisscholen in Nieuw-Amsterdam, Schoonebeek, Erica, Nieuw-Schoonebeek en Zandpol hebben in november 2008 een
dodehoekles gekregen. In groepjes van vijf kregen 1.000 leerlingen uit groep 7 en 8 voorlichting. Aan 634 leerlingen uit groep 4, 5
en 6 is klassikaal voorlichting gegeven. Mede dankzij de hulp van rijschool Reijntjes en de inzet van ons promotieteam is het eerste
gedeelte van dit project succesvol verlopen. In 2009 hebben we nog twee sessies gepland.

Flevoland
Verkeersveiligheid op maat
De provincie Flevoland heeft in 2007 besloten haar budget voor verkeersveiligheid te decentraliseren aan de gemeenten.
Uitgangspunt hierbij is dat op deze manier het aanbod beter op de praktijk kan worden afgestemd. De uitvoering van de
decentralisatie is in 2008 doorgevoerd. Dit betekende voor ons een andere manier van werken, namelijk dat we met alle
gemeenten hebben gesproken over de uit te voeren projecten,in plaats van alleen met de provinciale instanties. Alle partijen
moesten wennen aan deze nieuwe manier, maar sinds eind 2008 komen projectverzoeken binnen die zijn toegesneden op de eigen
lokale situatie. Het was een geslaagd pilotjaar en in het komend jaar zullen we hier verder vervolg aan geven.

Overijssel
Fietsen zonder zorgen
In 2008 kregen we meer dan honderd aanmeldingen binnen voor de cursus „Fietsen zonder zorgen‟, een nieuw pilotproject voor
ouderen. Fietsen is naast wandelen één van de belangrijkste activiteiten van ouderen. Naast dat het goed is voor hun gezondheid,
helpen wandelen en fietsen ouderen om zo lang mogelijk mobiel en zelfstandig te blijven. De cursus bestond uit het opfrissen van
de verkeerskennis en het geven van gerichte adviezen over veilige deelname aan het verkeer. Met deze cursus kwam het regionaal
steunpunt tegemoet aan een behoefte van de senioren in deze regio. In 2009 zullen wij de cursus opnieuw aanbieden in Overijssel
en Gelderland.

Gelderland
Adje van Nispen bij start praktisch Verkeersexamen in Zevenaar
Samen met driehonderd leerlingen van alle scholen in Zevenaar zong Adje van Nispen (bekend van het televisieprogramma Mooi!
Weer De Leeuw) het verkeersexamenlied voor de start van ons lokale actiemoment „praktisch Verkeersexamen‟. Daarna fietsten
burgemeester De Ruiter, verkeerswethouder Nijland, voorzitter Bauwke Kamphuis en Adje een deel van het examenparcours. De
medewerkers van onze afdeling Zevenaar hebben hard gewerkt om dit evenement tot een succes te maken. In samenwerking met
leerlingen van het Liemers College, die waren ingezet op de controleposten, is hen dat ook gelukt. In totaal hebben in het afgelopen
jaar 91% van de scholen in Gelderland deelgenomen aan het praktische Verkeersexamen. Voor Overijssel en Flevoland liggen deze
percentages op 70% respectievelijk 85%.

Utrecht
Fietsverlichting
Als het gaat om verkeersveiligheid is het belangrijk dat fietsers goed zichtbaar zijn in het donker. Goede fietsverlichting is
dan ook onontbeerlijk, zeker in de donkere maanden van het jaar. In de provincie Utrecht hebben diverse afdelingen
fietsverlichtingscontroles gehouden in het laatste kwartaal van 2008. Vanaf december zijn bij deze controles losse
fietslampjes aangeboden aan fietsers zonder verlichting. Daarnaast zijn kaartjes uitgedeeld met daarop de regels over
fietsverlichting en –reflectie. In dit verband hebben we in het afgelopen jaar ook een nieuw product ontwikkeld, het
fietsverlichtingsproject. Dit project bestaat uit vier leskoffers waarin diverse soorten verlichting worden getoond en
waarmee kinderen zelf aan de slag kunnen. Ze kunnen met de inhoud eenvoudige proefjes doen om de verschillende
verlichtings- en reflectiemiddelen te „ontdekken‟ en deze te vergelijken. Daarnaast omvat de inhoud van de leskoffers een
map met werkbladen, een lesbrief voor de leerkrachten en voorbeeldbrieven aan de ouders. Op veel scholen worden
jaarlijks fietscontroles gehouden. Het fietsverlichtingsproject zou een prima voorbereiding kunnen zijn op deze controles.




28
Conceptversie 5 – 15 mei 2009


We zullen de actie met fietsverlichtingssetjes en kaartjes herhalen in het najaar van 2009. Ter ondersteuning van deze
actie zullen we dan ook gebruik maken van spandoeken.

Noord-Holland
Dodehoekproject
In het afgelopen jaar hebben we met groot succes, in verschillende plaatsen door de hele provincie, het dodehoekproject
uitgevoerd: Veilig Op We. Ook in Noord-Holland Noord deden veel scholen mee. We hebben voor dit project samengewerkt met
transportbedrijf Simon Loos en verkeersschool Post.

In samenwerking met de gemeente Haarlemmermeer hebben we ook een dodehoekles georganiseerd. Bijna alle scholen uit deze
gemeente hebben meegedaan aan deze praktijklessen. De aftrap van dit project vond plaats in Hoofddorp. De kinderen mochten
zelf achter het stuur zitten, zodat ze met eigen ogen konden zien en ervaren waar de dodehoek zich bevindt, een indrukwekkende
ervaring. Naast het zitten in een vrachtauto werd ook de fietsvaardigheid van de kinderen getest aan de hand van de Fiets Seef
lesmethode. Een methode die de gemeente zelf heeft ontwikkeld, waarbij kinderen worden begeleid door eerste- en tweedejaars
Pabo-studenten van hogeschool INHolland. Deze studenten hebben zich vrijwillig opgegeven en verdienen met hun deelname
compensatie voor praktijklessen bij de vakken Bewegingsonderwijs en Verkeer. Ruim 1.800 kinderen hebben aan dit project
deelgenomen. De kick-off hiervan was te zien bij RTL-nieuws en Hart van Nederland.

Zuid-Holland
Campagneteam
In 2008 gaven de teamleden van ons campagneteam Verkeersveiligheid weer volop voorlichting bij diverse gelegenheden zoals bij
alcohol- en verkeerscontroles en tijdens publieksevenementen. Zo waren zij duidelijk zichtbaar en aanwezig op het popfestival
Parkpop in Den Haag, tijdens de Bavaria City Racing in Rotterdam en bij de landelijke korfbalfinale in Ahoy, ook in Rotterdam.
Tevens heeft ons campagneteam zich ingezet voor de eerste BlaasBobgame, die vol enthousiasme werd ontvangen.

Dat het publiek het enthousiasme van het campagneteam waardeert, bleek op de vijfdaagse 55plus Expo in Rotterdam. Hier waren
we aanwezig met ons campagneteam en de rijsimulator. Ons team gaf de bezoekers, die hun reactiesnelheid wilden testen, na de
test toelichting en uitleg over de resultaten. Daarnaast informeerden onze vrijwilligers bezoekers over de mogelijkheid om deel te
nemen aan een BROEM-cursus in (of nabij) hun woonplaats, en gaven zij voorlichting over allerlei onderwerpen op het gebied van
verkeersveiligheid. De onderwerpen varieerden van de gevaren van het rijden onder invloed tot het gebruik van een kinderstoel
voor de (klein)kinderen. Bij dit grootschalige evenement werd onze stand door de bezoekers verkozen tot beste stand.

Brabant
Gebiedsgerichte aanpak
In het afgelopen jaar zijn 68 Brabantse gemeenten steeds meer gaan samenwerken in zes Brabantse regio‟s (GGA-gebieden)
rondom grote plaatsen. GGA staat voor gebiedsgerichte aanpak. Elke regio neemt besluiten over onder andere de bestedingen
rondom infrastructuur en verkeersveiligheid. Voor ons zijn dit belangrijke nieuwe partners waarmee we kunnen samenwerken om
de verkeersveiligheid te bevorderen.

Brabant heeft 47 lokale afdelingen en er zijn ruim 500 verkeersouders actief. Dit aantal blijft stijgen. Door de regionalisering
weten de afdelingen en het steunpunt elkaar steeds beter te vinden en wordt de samenwerking versterkt. Hieronder een aantal
succesvolle cijfers:
- 223 scholen hebben meegedaan aan de kaartenactie van „De scholen zijn weer begonnen‟, dit wil zegggen dat er ruim 189.000
    kaarten zijn verspreid door kinderen
- in zuid hebben ruim 50 scholen meegedaan aan de stickeractie van „Op Voeten en Fietsen naar school‟. In totaal hebben 3.200
    kinderen en 150 klassen de actiekaarten ingestuurd
- in het najaar hebben tijdens de fietsverlichtingsactie 35 afdelingen meer dan 50.000 fietsen preventief gecontroleerd.

Limburg
Verkeersquiz Limburg
Theoretische verkeerskennis hebben kinderen nodig voor een goede toepassing in de praktijk. Binnen dit kader heeft Veilig Verkeer
Nederland district Limburg een verkeersquiz ontwikkeld. Met deze quiz kunnen leerlingen op een dynamische en voor hen




29
Conceptversie 5 – 15 mei 2009


aantrekkelijke manier aan de slag met verkeer en verkeerslessen. In het kort houdt de quiz in dat verkeerskennis van kinderen in
spelvorm en met behulp van herkenbare (lokale) verkeerssituaties wordt getoetst.

In opdracht van het VVPH (Verkeersveiligheidsproject Heuvelland) is in het afgelopen jaar de tweede editie van de Heuvelland
verkeersquiz georganiseerd in de gemeenten: Maastricht, Margraten, Gulpen-Wittem, Eijsden, Vaals, Meerssen en Valkenburg aan
de Geul. Zes scholen uit de diverse gemeenten hebben tijdens dit spektakel gestreden om een beker. De vragen werden door
verschillende wethouders van verkeer gesteld. Om er voor te zorgen dat niet alleen de kennis van de verkeersregels blijft hangen,
heeft de politie in discussievorm de (educatieve) uitleg voor haar rekening genomen. Iedere leerling heeft minimaal 5 vragen
beantwoord. Ook in 2008 was de verkeersquiz een groot succes.

Zeeland
Proef met Fiets Veilig en fit
Op „de dag van de ouderen‟, op 1 oktober, werd in Vlissingen door Veilig Verkeer Nederland district Zeeland in samenwerking met
Stichting Werk voor Ouderen gestart met een proef om de veiligheid van oudere fietsers te verbeteren. Fietsers boven de 75 jaar
lopen door functiebeperkingen gecombineerd met grotere kwetsbaarheid bij vallen of botsingen, meer risico om ernstig gewond te
raken.

Voor deze proef hadden 30 ouderen zich gemeld, die een ogen- en hoortest ondergingen en melding konden doen van
fietsknelpunten in Vlissingen. Op basis van de testen werd 40% doorverwezen naar de opticien of oogarts en kreeg 17 % het advies
om naar een specialist te gaan omdat het gehoor niet optimaal was . De knelpunten en de uitslag van de testen zijn verwerkt in het
rapport „Veiligheid Ouderen in het verkeer: een reden tot zorg!‟ dat is aangeboden aan Karla Peijs, voorzitter van ons bestuur, en
aan Rob van Dooren, wethouder verkeer van de gemeente Vlissingen. Beide werden verzocht zich speciaal in te zetten voor de
veiligheid van ouderen omdat deze groep in de komende jaren sterk zal groeien. Veilig Verkeer Nederland vindt het belangrijk dat
ouderen veilig over straat kunnen en volop blijven deelnemen aan het sociale leven.

Na de testen volgden de ouderen vervolgens op 10 oktober een speciaal fietsprogramma met voorrangs- en doorgangsregels, een
verkeersquiz, bewegen voor ouderen, een fietsparcours en een tentoonstelling met seniorenfietsen en accessoires om het fietsen
voor ouderen veiliger te maken. Na afloop sprak Karla Peijs haar waardering uit over hun inzet en ontvingen zij een certificaat van
deelname. De deelnemers waren zeer tevreden over het programma, maar gaven wel aan dat ze het fietscircuit in het programma
te gevaarlijk vonden: “Als we dat onderweg tegenkomen, stappen we af en lopen we een stukje”.

De proef heeft veel bruikbare informatie opgeleverd, die we inmiddels al hebben gebruikt om het programma aan te passen onder
andere door het opnemen van het onderdeel „valpreventie‟. In 2009 zullen we de cursus onder de naam „ Veilig mobiel met je
rijwiel‟ eens per kwartaal organiseren.




30
Conceptversie 5 – 15 mei 2009


Hoofdstuk 7                 Financiële jaarrekening

Wordt nog toegevoegd




31

				
DOCUMENT INFO