Invloed van ecotoerisme op duurzame ontwikkeling in Suriname

Document Sample
Invloed van ecotoerisme op duurzame ontwikkeling in Suriname Powered By Docstoc
					Invloed van ecotoerisme op duurzame ontwikkeling in Suriname?

Inleiding
Dit essay gaat over de wijzen waarop structurering van (eco) toerisme kan resulteren in de duurzame
ontwikkeling van Suriname. Daarbij wordt stilgestaan bij de gevolgen die dit proces heeft op aspecten
zoals het milieu, de natuur, de economie en de mensenrechten. Ook de rol van de diverse
belanghebbenden bij de realisatie van duurzame ontwikkeling in Suriname wordt in dit betoog
meegenomen.
Duurzaam Toerisme
Er kan op twee manieren tegen duurzaam toerisme worden aangekeken:
Duurzaam toerisme als belang van de toerist en de reisbranche, óf duurzaam toerisme als algemeen
belang. In het eerste geval betekent duurzaam toerisme: het behoud van de mogelijkheid tot
vakantiereizen op lange termijn. In het tweede geval betekent het: bijdragen aan de wenselijke lange
termijn- ontwikkeling van een wereld(-economie). Als voorbeeld kunnen de kleurrijke en traditionele
bevolkingsgroepen als de inheemsen en marronafstammelingen van Suriname worden genomen. In de
eerste betekenis van duurzaam toerisme is het wellicht handig wanneer deze groepen zo lang mogelijk
trouw blijven aan de oorspronkelijke, eigen culturele gebruiken en rituelen. Des te interessanter voor
ons Westerlingen om ze te bezoeken. Aanhangers van deze visie op toerisme spreken bijvoorbeeld van
de noodzaak tot "cultuurbehoud" - in zekere zin een bevoogdende, paternalistische term.
In de tweede betekenis van duurzaam toerisme hoeft het helemaal niet erg te zijn wanneer deze
bevolkingsgroepen onder invloed van toerisme veranderen. Een stijgende levensstandaard leidt
wellicht tot andere, misschien meer Westerse kleding, een versnelde intrede van
communicatiemiddelen en luxegoederen, of aanpassing van de traditionele cultuur aan de moderne
wereld. De voorwaarde is wel dat de bevolking grip houdt op al die veranderingen, zelf de koers van
de eigen ontwikkeling bepaalt, zelf beslist over de vorm waarin het toerisme plaatsvindt. Elke cultuur
heeft immers het recht te veranderen. In die tweede opvatting van duurzaam toerisme versterken de
elementen people, planet en profit elkaar voortdurend.


Dit betoog vindt volledige aansluiting bij het tweede geval omdat ik van mening ben dat er sprake
moet zijn van wederzijds voordeel voor enerzijds de toerist en anderzijds de bewoner van het gebied
waarin de (eco) toeristische activiteiten plaatsvinden.




Michael Maartens, 1156810                           1                                   Vrije Universiteit
Stakeholders bij ecotoerisme beleid
Verspreid over de aarde zijn de trieste bewijzen van ongebreidelde toeristische groei te vinden. Met
name een aantal (sub)tropische kusten zijn volgebouwd met betonnen bunkers, die als troosteloze
monumenten van wat eens zo veelbelovend leek achterblijven, wanneer de toerist om wat voor reden
dan ook besluit voortaan naar een ander land te gaan. Achter die monumenten gaan vaak totaal
ontwrichte culturen, een vernietigde natuur en een verwaarloosd milieu schuil.
Uit deze lessen elders moeten de stakeholders lering trekken en niet in de val van de ongebreidelde
groei van het toerisme lopen. Wanneer hier over stakeholders wordt gesproken, dan worden de
verschillende doelgroepen bedoeld, die stuk voor stuk een belangrijke rol in het realiseren van het
duurzame toerismebeleid kunnen spelen. Onderscheiden kunnen worden:
       de internationale -, landelijke - en lokale overheden met hun bestuurders,
       de projectontwikkelaars en de architecten, aannemers en bouwers,
       de hotels en restaurants,
       de souvenirwinkels,
       de regeringen van de landen waar de toeristen vandaan komen en
       de touroperators en transporteurs,
       NGO's werkzaam in natuur- en milieu en mensenrechten kwesties,
       en tenslotte de toerist zelf.
Allemaal potentiële partners in duurzaam toerisme, mits op de juiste wijze erbij betrokken. Voor het
realiseren van duurzaam toerisme zijn communicatie, educatie en voorlichting van het allergrootste
belang. De uitleg van het begrip `duurzaam' bijvoorbeeld, bepaalt hoe de verschillende partners
daarmee aan de slag zullen gaan. Aanbevolen wordt om regelmatig conferenties, in ieder geval iedere
twee jaar, te organiseren, teneinde het succes van het duurzaam toerismebeleid en de op basis daarvan
ondernomen activiteiten te evalueren en tussen de partners te laten bespreken.


Ruimtelijke ordening
Het sleutelwoord voor een geregelde duurzame groei is: planning. Daarom is een goede ruimtelijke
planning van essentieel belang voor een wel uitgedachte verdeling van de ruimte over de verschillende
gebruiksvormen. Het moge duidelijk zijn dat `natuur' daarbij net zo goed een gebruiksvorm is als
`wonen', `industrie' en `toerisme'. Een dergelijk plan staat of valt met een open dialoog tussen overheid
en de gebruikers van de ruimte, tijdens de totstandkoming van het plan en met een consequent
vasthouden door de overheid aan de eenmaal genomen beslissingen. Toerisme behoeft veel ruimte en
eist bovendien vaak de mooiste locaties op, bijvoorbeeld direct aan de rivier. Bovendien moet toerisme
flink gescheiden gehouden worden van bijvoorbeeld industriële activiteiten, teneinde belangen -
conflicten te voorkomen. Een van de stelregels bij ruimtelijke toeristische planning is: probeer te
concentreren in plaats van dun uit te smeren; met name de collectieve voorzieningen in de milieusfeer



Michael Maartens, 1156810                          2                                    Vrije Universiteit
worden door een dergelijk concentratiebeleid makkelijker bereikbaar. Bovendien kan er op die manier
meer natuur worden gespaard. Want een belangrijke relatie in de ruimtelijke planning is die tussen
toerisme en natuur. Toerisme is afhankelijk van de natuur en zal zich graag in een mooie natuurlijke
en schone omgeving willen vestigen. Een dergelijk vestigingsbeleid mag echter niet ten koste van
unieke en aaneengesloten natuurgebieden gaan. Door de kwetsbaarheid van de natuur en cultuur is het
belangrijk om de toeristische groei binnen de grenzen van de duurzaamheid te houden. Wanneer het
kwantitatieve plafond aan accommodaties op locatie bereikt is, moet worden toegewerkt naar een
betere spreiding van de toeristen over het jaar, het verbreden van het pakket aan
vrijetijdsbestedingsmogelijkheden en het maximaliseren van de kwaliteit van de bestaande
hotelaccommodaties,TUI1.

Afstemming toerisme op natuur en milieu

Een andere vorm van planning is het plannen van de soort toerist dat men graag op bezoek zou
hebben. De natuurlijke en culturele integriteit van het land mag niet onder het toerisme lijden. De
positionering van Suriname als een mooi, schoon en cultureel sterk ontwikkeld land, moeten de
desbetreffende locaties toeristen aan trekken, die daar respect voor hebben, zonder dat er op de
economische kant van het toerisme wordt ingeleverd.
Dergelijk streven moet gemeenschappelijk gedragen worden om voor de toekomst van het land als
zeer belangrijke bouwstenen voor duurzame ontwikkeling te kunnen fungeren. De overheid zal het tot
stand komen van dergelijke ontwikkelingsvisies op landelijk niveau dan ook waar mogelijk moeten
steunen.

Wildlife

Toeristen hebben de neiging iets tastbaars van hun vakantie mee te willen nemen. Veel van deze
souvenirs vinden hun oorsprong in de natuur: levende dan wel dode planten of dieren of onderdelen
daarvan. Dat is precies het soort souvenirs waar het Verdrag betreffende de Internationale Handel in
bedreigde Plant - en Diersoorten (CITES) betrekking op heeft.
De relatie tussen toerisme en natuur vormt een belangrijk onderdeel in deze plannen. De
beheersplannen besteden specifiek aandacht aan de draagkracht van de in een gebied aanwezige
natuur. Overschrijding van de draagkracht leidt onherroepelijk tot verarming van de natuur. Dit
draagkrachtprincipe is een belangrijk gegeven bij het bepalen van bezoekers aantallen, waarbij niet
moet worden geschroomd om bij dreigende overschrijding van de draagkracht, bezoekersaantallen te
limiteren.Het toerisme heeft naast de gesignaleerde potentieel negatieve impact op de natuur, ook een
positieve kant: het toerisme kan namelijk in belangrijke mate financieel bijdragen aan het
natuurbeheer. Het is van groot belang om de toerist goed over de natuur te informeren. Dat heeft als
groot voordeel dat hij door zijn betere begrip bij zijn bezoeken aan de natuur minder ongewilde schade


1
    Zie bijlage TUI Environmental Checklist 1997 for HOTELS


Michael Maartens, 1156810                         3                                   Vrije Universiteit
veroorzaakt. Behalve deze bezoekers - voorlichting is net als bij het natuurbeheer een belangrijke rol
weggelegd voor de verschillende particuliere natuurbeschermingorganisaties aan wie het feitelijke
beheer van de natuur is gedelegeerd. Door toe te zien op de handel in planten en dieren en door in
voorkomende gevallen ontheffing van het verbod op de internationale handel te verlenen. Ook de
douane en de kustwacht, kunnen een belangrijkere rol spelen bij de controle op de naleving daarvan.
De toerist speelt eveneens een belangrijke rol; hij is het immers die de souvenirs uit de natuur
verzamelt of koopt en meeneemt. Door middel van een betere voorlichting aan de toerist kan worden
gestreefd naar een bewuste afname van de vraag naar natuurlijke souvenirs.
Verder moet worden voorkomen dat het consumeren van wilde soorten planten of dieren tot
bedreiging in het voortbestaan van de betreffende soorten leidt. Gedacht kan worden aan dieren zoals
de kwie kwie, herten of schildpadeieren waarvoor jacht of visverboden seizoensgebonden zijn. Maar
ook door ruimtelijke ontwikkelingen hun leefgebied steeds kleiner zien worden. Voorgesteld wordt
om ten aanzien van deze soorten een inventarisatie en monitoring toe te passen die het mogelijk maakt
vroegtijdig in te grijpen wanneer het voortbestaan in gevaar komt. Waakzaamheid ten aanzien van de
visserij blijft echter geboden; door het verlenen van visvergunningen aan buitenlandse vissers of via
andere constructies die het vissen met grote schepen in onze wateren legaliseren, kunnen kwetsbare
evenwichten onderwater makkelijk worden verstoord.


Mensenrechten
In de praktijk worden belangen van bewoners vaak ondergeschikt gemaakt aan economische belangen.
Het is zaak dat de met de komst van toeristen het respect en de waardigheid van de bewoners van het
bezochte gebied in stand wordt gehouden. De levensstandaard van de bewoners moet voldoen aan
regels zoals vastgelegd in internationale verdragen. Fenomenen als bijvoorbeeld sexttoerisme,
minachting van plaatselijke riten, verstoring van rust, mishandeling, vervuiling van leefgebieden
moeten worden bestreden door middel van overheidsvoorlichting en inspanningen van organisaties die
know how hebben op maatschappelijk en sociaal vlak. Daarnaast hebben de diverse reisorganisaties
ook enige verantwoordelijkheid ten aanzien van het waarborgen van de mensenrechten.


Economie
Investeringen voor het inrichten van de toeristische sector zullen moeten komen van de
overheid, particulieren en internationale donaties en – bedrijven. Een gestructureerde,
coöperatieve en lange termijn opzet kan resulteren in verbetering van bijvoorbeeld:
werkgelegenheid, inkomsten welke kunnen worden aangewend voor verbetering van
bijvoorbeeld onderwijs en andere sociaal – maatschappelijke aspecten. Positieve resultaten uit
deze bestedingen kunnen van invloed zijn op de economische bedrijvigheid van de bevolking.




Michael Maartens, 1156810                          4                                   Vrije Universiteit
Conclusie
Een goede vorm van toerisme laat positieve effecten zien op alle aspecten van people, planet en profit.
Een slechte vorm laat juist negatieve effecten zien op al die vlakken.
Ten eerste zou het goed zijn wanneer toeristen hun verblijfsduur in de vakantieregio naar keuze verder
zouden oprekken. Wat dat betreft mag je de term 'duurzaam' heel letterlijk nemen: langere vakanties
zijn vaak ook duurzamere vakanties.
Maar tot die langere vakantieduur kan de toerist alleen bereid zijn als de vakantiebestemming ook van
hoogwaardige kwaliteit is. Je moet er immers voor je plezier lang willen verblijven. Daarmee komt het
tweede punt in beeld: duurzaam toerisme vereist hoogwaardige vakantieproducten. De reisindustrie zal
dus meer moeten investeren in de kwaliteit van het gebodene. De trend is dat toeristen zowel
entertainment, als educatie, als ontsnapping, als esthetiek wensen. Behalve vermaakt worden, willen
ze van hun vakantie ook 'leren': als een ander mens terugkomen. Ze willen ook 'onderdeel' zijn van
hun reisbestemming: een onderdompeling in de cultuur, of een survival in de natuur. En tenslotte
willen ze dat hun vakantiebestemming 'mooi' is. Ze willen kunnen zeggen: "Je kunt hier rustig elk jaar
terugkomen, want het is en blijft hier schitterend."
Dat die beleving van de vakantie steeds belangrijker wordt, dat opent tevens perspectieven voor
andere vormen van vervoer en accommodatie. Bijvoorbeeld ecologisch gecertificeerde hotels, die een
hogere belevingswaarde bieden dan de recht –toe –recht -aan vakantieverblijven. Of de herexploïtatie
van de spoorlijn tussen het district Para en het binnenland van Suriname
Toerisme, milieu en natuur zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het streven daarbij is dat
toerisme zoveel mogelijk in evenwicht is met natuur en milieu. Want alleen in een schone natuurlijke
omgeving kan toerisme ook economisch duurzaam zijn. Economie (toerisme) afhankelijk stellen van
de ecologie (milieu en natuur), is de kern van deze doelstelling.
Een plicht dus van overheid en burgers om het juiste evenwicht tussen toerisme, milieu en natuur in
stand te houden; een plicht ook van de toeristische sector en de toerist zelf om daar een flinke steen
aan bij te dragen.




Michael Maartens, 1156810                              5                                 Vrije Universiteit
Bron vermelding:
       Reader ‘Het verassende zuiden’, cursusjaar 2003/2004
            - Goudzwaard B., Beelden en werkelijkheid van ontwikkeling,
            - Herfkens, E., De ontwikkelingsagenda voor de 21ste eeuw
       Schrijver, N.J., (1994) p. 45 – 55, Mensenrechten en duurzame ontwikkeling, in
        Mensenrechten en minderheden
       Szirmai, A. (2003) The Dynamics of socio-development. A introduction

Video:
      Vlek, R., (2001) ‘De vis wordt duur betaald’

Internet:
         Belemmeringen voor toerisme:
          http://www.feweb.vu.nl/oae/Education/iko/Documents/bijlage4%20studiereis%202003.xls
         Cotonou overeenkomst:
           http://www.google.com/search?q=Cotonou-overeenkomst+
         Duurzame ontwikkeling voor Suriname:
          http://hitchcock.itc.virginia.edu/Suriname/texts/description.html
          http://www.mondialedo.nl/uploaded_files/1ADO.doc
         International Institute for Environment and Development
          http://www/iied.org
         Milieu ontwikkeling voor Suriname:
          http://www.georgetown.edu/pdba/Misc/Groups/Suriname/NIMOS.doc
         Natuurbescherming:
          http://www.ci-suriname.org/csnr/nl/sitemap.htm
          http://www.cites.org/
         Toeristische informatie over Suriname:
          http://www.parbo.com/tourism/geninfo1.htm
         TUI Nederland:
          http://www.tui.nl/Home.html
         Surinaamse media artikelen:
          http://www.suriname-network.com/nieuws/archief/aug/10-8-01/




Michael Maartens, 1156810                             6                                  Vrije Universiteit