Docstoc

Islam dan Nilai-Nilai Universal

Document Sample
Islam dan Nilai-Nilai Universal Powered By Docstoc
					                                                                                                                                  ICIP International Center
                Embassy of Switzerland                                                                                             for Islam and Pluralism



    Seminar Internasional: "Islam dan Nilai-Nilai Universal: Sumbangan Islam dalam Pembentukan Dunia Plural", 18 Maret 2004

Colloque International: “Islam et valeurs universelles : contribution de l’islam à la construction d’un monde pluriel “, 18 mars 2004

International Seminar: "Islam and Universal Values: Islam's Contribution to the Construction of a Pluralistic World", 18th March 2004


Dalam rangka menyambut Hari Internasional Masyarakat      À l’occasion de la Journée internationale de la           On the occasion of the International Day of French-
Penutur Bahasa Perancis (Francophonie) 2004,              Francophonie 2004, l’Ambassade de Suisse en               Speaking Countries (Francophonie) 2004, the Embassy
Kedutaan Besar Swiss dalam kerja sama dengan              collaboration avec le Centre international pour l’islam   of Switzerland in co-operation with the International
International Centre for Islam and Pluralism (ICIP) dan   et le pluralisme (ICIP) et les représentations            Centre for Islam and Pluralism (ICIP) and the diplomatic
perwakilan diplomatik negara anggota Organisation         diplomatiques des pays membres de l’Organisation          representations of the member states of the Organisation
Internationale de la Francophonie (OIF) di Jakarta        Internationale de la Francophonie (OIF), organise un      Internationale de la Francophonie (OIF) in Jakarta,
mempersembahkan seminar internasional “Islam dan          colloque international sur le thème : “Islam et valeurs   organises the International seminar "Islam and
Nilai Universal: Sumbangan Islam dalam                    universelles : contribution de l’islam à la               Universal Values: Islam's Contribution to the
Pembentukan Dunia Plural”, Hari Kamis, 18 Maret           construction d’un monde pluriel”, jeudi 18 mars           Construction of a Pluralistic World", Thursday, 18th
2004, jam 08.30 - 17.00 WIB.                              2004, 8h30-17h00.                                         March, 2004, 8.30 AM - 5.00 PM.

                                                                          NIKKO Hotel Jakarta
                                                                             Diamond Room
                                                                          Jl. M.H. Thamrin 59
                                                                                 Jakarta

                                                                            FRANCOPHONIE | Hari Internasional Masyarakat Penutur Bahasa Perancis | Maret 2004           1
SAMBUTAN DUTA BESAR SWISS | PRÉFACE DE L’AMBASSADEUR DE SUISSE | FOREWORD OF THE SWISS AMBASSADOR

                      Buku Samuel. P. Huntington "The         En 1996 l’ouvrage de Samuel P. Huntington le «              Samuel P. Huntington's book, "The Clash of
                  Clash of Civilizations" yang            Choc des civilisations » a proposé une clé de lecture       Civilizations", which was published in 1996, intended
                  dipublikasikan pada tahun 1996          pour comprendre le nouvel ordre international émergeant     to provide a key to understanding the international
                  bermaksud untuk memberikan kata         de la guerre froide. Au-delà de l’outil intellectuel, le    order which emerged after the Cold War. The key word,
                  kunci untuk memahami tata               concept de « choc » n’est pas neutre, dans la mesure        "clash", is more than a neutral, intellectual tool because
                  internasional yang muncul setelah       où il nourrit la perception d’une tension et contribue à    it expresses tension, and recalls the idea of the bipolar
                  Perang Dingin. Kata kunci "clash"       renouveler l’idée d’un monde bipolaire qui avait semblé     world which seemed to have become a thing of the
                  (atau perselisihan) merupakan lebih     finir avec la guerre froide.                                past with the end of the Cold War.
dari sekedar sebuah perangkat netral dan intelektual
karena mengekspresikan ketegangan dan mengingatkan            Le propos de notre séminaire de Jakarta, organisé           The topic of our seminar in Jakarta, which has been
kembali pemikiran tentang dunia dua kutub, yang           à l’occasion de la Journée Internationale de la             organised to coincide with the Journée Internationale
nampaknya telah menjadi cerita masa                       Francophonie, est de contribuer à contredire ce « mythe     de la Francophonie, is to help counter the prevailing
lampau dengan berakhirnya Perang Dingin.                  » contemporain selon lequel l’Occident, jadis chrétien,     myth according to which conflict between the Christian
                                                          s’opposerait inéluctablement à l’Orient musulman.           west and the Muslim east is inevitable. A climate of
    Topik dari seminar kami di Jakarta, yang              Pour sortir de l’impasse créée par le climat d’opposition   conflict has set in in the last few years due, in particular,
diselenggarakan bertepatan dengan Journée                 qui s’est instauré ces dernières années, notamment          to the emergence of a form of global terrorism falsely
Internationale de la Francophonie, adalah untuk           en raison de l’apparition d’une forme globale de            claiming Islamic authority and an equally global counter-
menentang mitos yang kuat bahwa konflik antara            terrorisme qui se revendique, à tort, de l’islam et d’une   offensive that at times was couched in the language
Kristen Barat dan Muslim Timur adalah tidak terelakkan.   guerre tout aussi globale contre le terrorisme, qui         of a crusade. In order to help overcome the impasse
Suasana tegang penuh konflik yang berlangsung sejak       emprunte parfois le langage de la croisade, nous            that this situation has created, the Swiss Embassy
beberapa tahun terakhir, khususnya telah disebabkan       proposons avec l’Institut international pour l’islam et     together with the International Centre for Islam and
oleh munculnya sebuah bentuk terorisme global yang        le pluralisme de Jakarta d’organiser un séminaire           Pluralism in Jakarta have proposed the organisation
secara palsu mengatasnamakan diri bagian dari otoritas    international visant à mettre en lumière la contribution    of an international seminar with the aim to cast light
Islam, berhadapan dengan perlawanan ofensif global        que l’islam en tant que religion, système de valeurs,       on the contribution that Islam as a religion, a system
yang pada waktu itu diekpresikan dalam bahasa perang.     civilisation, peut apporter et effectivement apporte à      of values, and a civilisation can and does bring to
Untuk menemukan jalan keluar dari jalan buntu yang        la solution des défis auxquels l’humanité d’aujourd’hui,    meeting the challenges confronting humanity in its
terbentuk ini, Kedutaan Besar Swiss bersama dengan        à la fois une et variée, est confrontée.                    entirety and diversity.
International Centre for Islam and Pluralism (ICIP) di
Jakarta menyelenggarakan seminar internasional               Au-delà des positions antagonistes et défensives,           Rising above the clash of conflicting viewpoints,
dengan tujuan memberikan cahaya untuk menemukan           nous souhaitons inviter les experts indonésiens et          we have invited Indonesian and international experts

 2     FRANCOPHONIE | Hari Internasional Masyarakat Penutur Bahasa Perancis | Maret 2004
SAMBUTAN DUTA BESAR SWISS | PRÉFACE DE L’AMBASSADEUR DE SUISSE | FOREWORD OF THE SWISS AMBASSADOR

sumbangan Islam sebagai agama, sistem nilai dan          étrangers à mettre en dialogue des notions telles                to discuss such notions as identity and plurality,
peradaban yang dapat dan telah tersedia untuk            qu’identité et pluralité, fidélité et ouverture, particularité   allegiance and openness, individuality and universality
menghadapi berbagai tantangan kemanusiaan dalam          et universalité, à l’intérieur du cadre de référence             in the context of Islam and its relations with other value
keseluruhan dan keanekaragamannya.                       constitué par l’islam ainsi que dans les rapports de             systems. As citizens of the same world we have a
                                                         l’islam avec d’autres systèmes de valeurs. Citoyens              common interest in rediscovering the bases of a dialogue
    Berangkat dari pertarungan berbagai sudut pandang    du même monde, nous avons un intérêt à retrouver                 - which has seen stormy times - to help us come to
yang saling bertentangan tadi, kami telah mengundang     les bases d’un dialogue qui connaît des ratés, afin              grips with the many challenges facing us today.
para pakar asal Indonesia dan luar negeri untuk          d’être en mesure de relever ensemble les défis qui se
mendiskusikan hal-hal yang berhubungan dengan            posent à nous tous.                                                   In this respect, the Day of la Francophonie is
identitas dan pluralisme, kesetiaan dan keterbukaan,                                                                      different from other events where questions of this
individualitas dan universalitas dalam konteks Islam         À cet égard, la Journée de la Francophonie n’est             kind are addressed. What makes it special is that la
dan dalam hubungannya dengan sistem-sistem nilai         pas une occasion comme une autre pour aborder cette              Francophonie represents the values of universality
yang lain. Sebagai warga dunia yang sama, kita           question. Elle offre au contraire un cadre idéal, car la         and cultural diversity and that it incorporates a number
mempunyai kepentingan yang sama dalam menemukan          Francophonie incarne les valeurs d’universalité et de            of Muslim countries and countries where the Muslim
kembali landasan-landasan bagi dialog -yang telah        diversité culturelle. Elle réunit de nombreux pays               community is an important element. For these reasons,
melalui waktu-waktu yang sulit- untuk membantu kita      musulmans ou des pays dans lesquels la communauté                it is a forum for a rich and informed debate on the
menemukan cara mengatasi berbagai tantangan masa         musulmane représente une composante importante                   place and role in the world of Islam and of Muslims.
kini.                                                    de la société. Elle est dès lors le théâtre d’un débat           By bringing together some of the most articulate
                                                         riche et articulé sur la place et le rôle de l'islam et des      speakers on this subject, we hope to contribute to a
    Berdasarkan hal di atas, Hari la Francophonie        musulmans. En réunissant certains parmi les principaux           rapprochement and to the integration of experiences
berbeda dengan acara-acara lain dimana pertanyaan-       acteurs de ce débat, nous souhaitons contribuer au               and ideas of different origins.
pertanyaan serupa diajukan. Keunikannya adalah bahwa     rapprochement et à l’intégration entre expériences et
la Francophonie mewakili nilai-nilai universalitas dan   réflexions provenant de contextes différents.                        Indonesia, the largest Muslim country in the world,
keanekaragaman budaya dan bahwa Hari itu                                                                                  is characterised by a long tradition of tolerance and
menyatukan sejumlah negara Muslim dan negara-                 L'Indonésie, premier pays musulman au monde,                dialogue between cultures and religions. It therefore
negara dimana umat Muslim memainkan peranan yang         est caractérisée par une longue tradition de tolérance           offers a very appropriate setting for thought and
penting. Karena itulah, la Francophonie akan             et de dialogue interculturels et interreligieux. Elle est        discussion on the political and social functions of Islam.
merupakan forum diskusi yang kaya dan informatif         donc l’endroit idéal pour la réflexion et les débats             Since independence, Indonesia has developed original
mengenai tempat dan peranan di dunia Islam dan           d’idées autour de la fonction politique et sociale de            models on the relationship between religion, religious
umat Muslim. Dengan mengumpulkan beberapa pakar          l'islam. Depuis son indépendance, l’Indonésie a                  communities and authorities, and the State. We consider

                                                                             FRANCOPHONIE | Hari Internasional Masyarakat Penutur Bahasa Perancis | Maret 2004                  3
SAMBUTAN DUTA BESAR SWISS | PRÉFACE DE L’AMBASSADEUR DE SUISSE | FOREWORD OF THE SWISS AMBASSADOR

yang paling vokal dalam bidang ini, kami berharap       d’ailleurs élaboré des modèles originaux en ce qui              that these solutions should be known and discussed
dapat memberikan sumbangan bagi pendekatan              concerne les rapports entre religion, communautés de            by a much broader public.
kembali dan pengintegrasian berbagai pengalaman         croyants, pouvoirs et Etat, qui méritent d’être connus
dan ide dengan asal-usul yang berbeda.                  et débattus plus largement.                                         Switzerland, true to its tradition of humanitarianism,
                                                                                                                        inter-faith dialogue, and respect for diversity, wants to
    Indonesia, negara umat Muslim yang terbesar di          Fidèle à sa tradition humaniste, de dialogue                promote this debate and exchange of experiences.
dunia, bercirikan tradisi panjang dalam toleransi dan   interreligieux et de respect des différences, la Suisse         Moreover, my country has great interest in seeing
dialog antar-kebudayaan dan antar-agama. Oleh karena    souhaite pour sa part promouvoir ce débat d’idées et            dialogue develop between civilizations, cultures and
itu Indonesia menawarkan tempat yang sangat tepat       cet échange d’expériences. Mon pays a en outre tout             religions at a time it witnesses the growth and
untuk pemikiran dan diskusi mengenai peranan politik    intérêt à voir se développer le dialogue entre civilisations,   strengthening of the Muslim community within its own
dan sosial Islam. Sejak merdeka, Indonesia telah        cultures et religions alors même qu’il observe                  society.
mengembangkan model-model asli dalam hubungan           l’accroissement et l’affirmation de la communauté
antara agama, masyarakat-masyarakat beragama dan        musulmane à l’intérieur de sa propre société.                   GEORGES MARTIN
penguasa, dan Negara. Kami berpandangan bahwa                                                                           Ambassador of Switzerland
solusi-solusi ini seharusnya dapat diketahui dan        GEORGES MARTIN
didiskusikan oleh masyarakat yang lebih luas.           L'Ambassadeur de Suisse

    Negara Swiss, setia akan tradisi kemanusiaan,
dialog antar-kepercayaan, dan hormat terhadap
keanekaragaman, berkeinginan untuk memajukan
perdebatan dan pertukaran pengalaman ini. Lebih dari
itu, negara saya mempunyai perhatian yang besar
untuk dapat menyaksikan dialog yang dapat
berkembang antara peradaban, kebudayaan dan
agama-agama pada saat komunitas Muslim semakin
berkembang dan menguat dalam masyarakatnya
sendiri.

GEORGES MARTIN
Duta Besar Swiss

 4     FRANCOPHONIE | Hari Internasional Masyarakat Penutur Bahasa Perancis | Maret 2004
PEMBICARA TAMU | ORATEURS | GUEST SPEAKERS


Pembicara Tamu Internasional | Orateurs internationaux | International Guest Speakers
         Mrs Shirin Ebadi, Nobel Peace Prize Laureate 2003 (Iran)
         Mr Soheib Bencheikh, Grand Mufti of Marseille (France)
         Mr Rémy Madinier, Researcher at the National Center for Scientific Research (CNRS - France)
         Mr Mathias Diedrich, Assistant Professor at the Southeast Asia Studies Section of the Goethe University, Frankfurt/Main (Germany)

Pembicara Tamu Indonesia | Orateurs indonésiens | Indonesian Guest Speakers
         Mr Hasyim Muzadi, Chairman of Nahdlatul Ulama
         Mr SyafiI Maarif, Chairman of Muhammadiyah
         Mr Nurcholish Majid, Rector of the Paramadina University, Jakarta
         Mr Azyumardi Azra, Rector of the State Islamic University (UIN), Jakarta
         Mr Franz Magnis Suseno, Professor of Philosophy at the Driyarkara School for Philosophy and Universitas Indonesia (UI), Jakarta
         Mrs Sri Mulyati, Professor of Theology at the State Islamic University (UIN), Jakarta
         Mrs Siti Ruhaini, Lecturer of Sociology at the Institute of Islamic Studies (IAIN), Yogyakarta
         Mrs Lily Zakiyah Munir, Director of the Centre for Pesantren & Democracy Studies (CEPDES), Jakarta

Moderator | Modérateurs | Chairpersons of the Sessions
         Mr Stéphane Dovert, Director of the Research Institute on Contemporary South-East Asia (IRASEC), Bangkok
         Mr Syafii Anwar, Director of the International Centre for Islam and Pluralism (ICIP), Jakarta
         Mr Haryatmoko, Professor at the Institute of Islamic Studies (IAIN), Yogyakarta




                                                                  FRANCOPHONIE | Hari Internasional Masyarakat Penutur Bahasa Perancis | Maret 2004   5
SEMINAR INTERNASIONAL | COLLOQUE INTERNATIONAL | INTERNATIONAL SEMINAR

"Islam dan Nilai-Nilai Universal: Sumbangan Islam           "Islam et valeurs universelles: Contribution de              "Universal Values: Islam's Contribution to the
dalam Pembentukan Dunia Plural"                             l'islam à la construction d'un monde pluriel"                Construction of a Pluralistic World”
    Sudah lebih dari 50 tahun, ketegangan antara nilai-         Depuis une cinquantaine d’années, on assiste à               For a good fifty years now, there has been increasing
nilai universal dan partikular terus meningkat. Konvensi    une tension croissante entre l’affirmation de valeurs        tension between the affirmation of universal values
PBB (1945) dan Deklarasi Universal Hak-Hak Azazi            universelles et la revendication des particularismes.        and particularisms. The Charter of the United Nations
Manusia (1948) merupakan gambaran yang jelas                La Charte des Nations Unies (1945) et la Déclaration         (1945) and the Universal Declaration of Human Rights
tentang keyakinan akan adanya nilai-nilai universal.        universelle des droits de l’homme (1948) sont une            (1948) are eloquent illustrations of the belief in the
Apa yang pada umumnya dipandang sebagai globalisasi         illustration éloquente de la foi dans l’existence de         existence of universal values. What is generally referred
(dalam bidang telekomunikasi, ekonomi, manajemen            valeurs universelles. Ce qu’il est entendu d’appeler le      to as globalisation is considered by many as supporting
sumber alam dan lingkungan hidup yang                       phénomène de la globalisation semble renforcer cette         universalistic tendencies. While the phenomenon itself
berkesinambungan, isu-isu sosial dan politik, dll.)         même tendance universaliste. Le phénomène n’est              is by no means new, it has received increased attention
sering dianggap sebagai pendukung kecenderungan             sans doute pas nouveau mais il jouit d’une attention         over the past decades. In particular, the question and
universal ini. Walaupun fenomena ini sama sekali            accrue depuis plusieurs décennies.                           search for common values on which we can base our
bukan hal yang baru, namun semakin menarik perhatian                                                                     living together, in our global community as well as in
umum dalam dekade terakhir ini. Secara khusus dapat             Parallèlement à ce mouvement de globalisation,           multicultural and multi-religious neighbourhoods, has
dikatakan, bahwa perhatian dan pencarian akan nilai-        que certains accusent de couvrir en réalité un               become of increasing interest.
nilai bersama yang dapat dijadikan dasar untuk              mouvement d'« occidentalisation » du monde, on assiste
kehidupan bersama, baik dalam komunitas global              également à l'émergence d’une conscience propre au               Parallel to the globalisation, which some accuse of
maupun dalam lingkungan yang beraneka ragam budaya          « reste du monde », c’est-à-dire au monde non-               being in reality a “westernization”, we also witness
dan agama, telah menjadi perhatian umum yang                occidental. Née des processus de décolonisation en           the emergence of a consciousness particular to the
semakin meningkat.                                          particulier, cette prise de conscience paraît se renforcer   non-western world. While it originates in decolonization
    Bersamaan dengan globalisasi yang oleh beberapa         ultérieurement du fait de la crise des politiques            processes, this consciousness has recently been
kalangan sering dianggap sebagai sebuah proses              nationalistes et/ou axées sur le développement qui ont       strengthened by the crisis of nationalist and
"westernisasi", kita juga dapat menyaksikan semakin         suivi la décolonisation dans nombre de pays du Sud.          development-based policies that followed decolonization
timbulnya kesadaran khusus tentang adanya dunia             La conférence de Bandung, dont l'Indonésie s'apprête         in a number of countries of the South. In 1955, the
non-Barat. Kesadaran itu pada mulanya berasal dari          à célébrer le cinquantième anniversaire en 2005, en          Bandung Conference, whose 50th anniversary Indonesia
proses dekolonisasi, namun belakangan ini, kesadaran        marqua symboliquement le début.                              is preparing to celebrate, marked a symbolic milestone
itu diperkuat oleh krisis kebijakan pembangunan yang                                                                     of this process.
bersifat nasionalistik yang mengikuti proses dekolonisasi       Dans le prolongement de cette prise de conscience,
di beberapa negara Selatan. Pada tahun 1955,                une partie de l’islam prend en quelque sorte conscience          It is against this background that a part of Islam is
Konferensi Bandung yang perayaannya akan memasuki           d’elle-même. Elle cherche alors à redéfinir son identité     becoming “more aware” of itself. It is seeking to
tahun ke-50, meninggalkan tonggak yang kuat dalam           propre, parfois en s’opposant à la culture et aux valeurs    reformulate its own identity, sometime doing so in
proses sejarah ini.                                         occidentales à prétention universelle. L'islam politique     opposition or even in intended contradiction to western

 6     FRANCOPHONIE | Hari Internasional Masyarakat Penutur Bahasa Perancis | Maret 2004
SEMINAR INTERNASIONAL | COLLOQUE INTERNATIONAL | INTERNATIONAL SEMINAR

    Berdasarkan latar belakang ini, Islam menjadi lebih   et les intégrismes ne sont-ils pas le produit de cette     culture and values, which often claim or are perceived
sadar akan keberadaannya. Islam mencoba untuk             recherche d’identité, comme le sont de nouvelles formes    to claim universality. Can political Islam,
merumuskan kembali identitasnya, kadang-kadang            d'islam libéral ou d'humanisme islamique ? Cette           fundamentalism as well as new forms of liberal or
dengan mempertentangkan atau sengaja                      affirmation identitaire de l'islam est souvent perçue      humanist Islam be seen as products of this search for
dipertentangkan dengan budaya dan nilai-nilai Barat,      dans le monde occidental comme l’expression d’un           identity? In fact in many instances, the affirmation of
yang sering menganggap atau dipersepsikan                 repli identitaire axé sur un refus de l'Occident et des    Islamic identity seems to take the form of insistence
menganggap dirinya sebagai nilai universal. Dapatkah      valeurs qui sont perçues comme les siennes.                on Islamic identity and rejection of the West and of
Islam politik, fundamentalisme dan berbagai bentuk                                                                   values perceived to be “western”.
Islam liberal dan humanis, dilihat sebagai produk dari        L’ambition du colloque sur “Islam et valeurs
pencarian identitas ini? Dalam kenyataannya dan dalam     universelles : contribution de l’islam à la                     The purpose of the seminar on “Islam and
beberapa kasus, penguatan identitas Islam sering          construction d’un monde pluriel” est de permettre          Universal Values: Islam's Contribution to the
mengambil bentuk penguatan identitas Islam yang ada       à plusieurs intellectuels et experts de réfléchir sur la   Construction of a Pluralistic World” is to bring
dan penolakan terhadap Barat dan nilai-nilai yang         contribution de l'islam en tant que religion et système    together intellectuals and practitioners from
dianggap Barat.                                           de valeurs à la définition d'une éthique mondiale –        Francophonie member countries, Indonesia and
    Seminar Internasional "Islam dan Nilai-Nilai          c’est-à-dire d’un nombre de valeurs communes – qui         elsewhere to reflect on Islam's contribution as a religion
Universal: Sumbangan Islam dalam Pembentukan              puisse servir de dénominateur commun aux relations         and a value system to the definition of world ethics,
Dunia Pural" bertujuan untuk menghimpun berbagai          internationales. Cette éthique, dans laquelle le plus      i.e. to a minimum number of shared values that could
kelompok intelektual dan praktisi yang berasal dari       grand nombre de nations et de peuples devrait se           serve as a common denominator in international
negara-negara anggota Francophonie, Indonesia dan         reconnaître, permettrait d'édifier les fondements de       relations in a de facto pluralistic world. Such a world
negara lainnya. Mereka akan mencoba merefleksikan         leur coexistence et d’affronter les défis globaux, tout    ethics would strive to reflect the values of the largest
sumbangan Islam sebagai agama dan sebagai sistem          en évitant le piège d'un discours moralisateur             possible number of cultures, peoples and nations. It
nilai bagi pembentukan etika dunia, misalnya untuk        visant le « monopole » et la domination.                   would enable them to establish a basis for co-existence
pembentukan nilai-nilai bersama minimal yang dapat                                                                   and to tackle global challenges, while it should avoid
berfungsi sebagai pegangan bersama dalam hubungan                                                                    the trap of a moralistic discourse seeking to establish
internasional di dunia yang dalam kenyataannya                                                                       a moral and political monopoly and to dominate.
memang pluralistik. Etika dunia semacam ini sebaiknya
dapat mencerminkan nilai-nilai yang mewakili
kepentingan kebudayaan, masyarakat dan negara
sebanyak mungkin. Hal ini akhirnya memungkinkan
pembentukan sebuah dasar untuk hidup berdampingan
secara damai dan untuk menghadapi tantangan global,
dan pada saat yang sama etika itu juga dapat
menghindari perangkap wacana moralistik yang
bertujuan untuk membangun dominasi serta monopoli
moral dan politik.
                                                                            FRANCOPHONIE | Hari Internasional Masyarakat Penutur Bahasa Perancis | Maret 2004              7
PROGRAM | PROGRAMME | PROGRAMME

                     THURSDAY, MARCH 18th, INTERNATIONAL SEMINAR, HOTEL NIKKO JAKARTA

   TIME                           ACTIVITY                                                       PARTICIPANTS
  2.30 PM     Questions and Answers

  3.15 PM     Coffee break

  3.30 PM     Session 3: “State, Politics and Religion”           Mr Azyumardi Azra, Rector of the State Islamic University (UIN) Jakarta
                                                                  Mr Mathias Diederich, Assistant Professor at the Goethe University, Frankfurt/Main
                                                                  Mrs Lily Zakiyah Munir, Director of the Centre for Pesantren & Democracy Studies
                                                                  (CEPDES)
                                                                  Chairman: Mr Haryatmoko, Professor at the Yogyakarta
                                                                             Institute of Islamic Studies (IAIN) and at the
                                                                             Universitas Indonesia (UI), Jakarta

  4.15 PM     Questions and Answers

  5 PM        Sessions’ summary and official closure              Mr Syafii Anwar, Chairman of ICIP

  5.30 PM     Press conference                                    Mrs Shirin Ebadi, Nobel Peace Prize Laureate
                                                                  HE Mr Georges Martin, Ambassador of Switzerland
                                                                  HE Mr Renaud Vignal, Ambassador of France
                                                                  Mr Syafii Anwar, Chairman of ICIP


                                            FRIDAY, 19th MARCH – SUNDAY, 21th MARCH
                                               Please refer to the separate programs.




                                                          FRANCOPHONIE | Hari Internasional Masyarakat Penutur Bahasa Perancis | Maret 2004       9
PROGRAM | PROGRAMME | PROGRAMME

                                   Thursday, March 18th, International Seminar, Hotel Nikko Jakarta

     TIME                               ACTIVITY                                                             PARTICIPANTS
  8 AM              Registration

  8.30 AM           Opening Ceremony                                         HE Mr Georges Martin, Ambassador of Switzerland, Representative of the OIF
                                                                             Member States

  9.30 AM           Conference                                               Mrs Shirin Ebadi, Nobel Peace Prize Laureate 2003

  10.00 AM          Coffee break

  10.30 AM          Session 1: “Islam and Global Challenges”                 Mrs Shirin Ebadi, Nobel Peace Prize Laureate 2003
                                                                             Mr Achmad Syafii Maarif, Chairman of Muhammadiyah
                                                                             Mr Soheib Bencheikh, Grand Mufti of Marseille
                                                                             Mrs Sri Mulyati, Professor at the State Islamic University (UIN), Jakarta
                                                                             Mr Franz Magnis-Suseno, Professor at the Driyarkara School for Philosophy and at
                                                                             the Universitas Indonesia (UI), Jakarta
                                                                             Chairman: Mr Stéphane Dovert, Director of the Research Institute on Contemporary
                                                                                         South east Asia (IRASEC), Bangkok

  11.15 AM          Questions and Answers

  12 PM             Lunch

  1.45 PM           Session 2: “Identity and Plurality in Islam”             Mr Hasyim Muzadi, Chairman of Nahdlatul Ulama
                                                                             Mr Nurcholish Majid, Rector of the Paramadina University, Jakarta
                                                                             Mrs Siti Ruhaini Dzuhayatin, Lecturer at the Yogyakarta Institute of Islamic Studies
                                                                             (IAIN)
                                                                             Mr Rémy Madinier, Researcher at the French National Center for Scientific Research
                                                                             (CNRS)
                                                                             Chairman: Mr Syafii Anwar, Chairman of ICIP


 8    FRANCOPHONIE | Hari Internasional Masyarakat Penutur Bahasa Perancis | Maret 2004
PROFIL PEMBICARA TAMU INTERNATIONAL | PROFIL DES ORATEURS INTERNATIONAUX | PROFILE OF INTERNATIONAL GUEST SPEAKERS


                             SHIRIN EBADI Nobel Peace Prize Laureate 2003 (Iran)

                            Pengacara dan aktivis hak asazi manusia asal Iran ini lahir pada tahun 1947. Ia lulusan Fakultas Hukum dari University of Tehran.
                            Antara tahun 1975-79 ia menjadi presiden Pengadilan Kota Teheran, pengacara perempuan pertama di Iran. Setelah revolusi padatahun
                            1979 ia dipaksa untuk mengundurkan diri. Pada saat ini ia bekerja sebagai pengacara dan juga pengajar di University of Tehran.
                            Baik sebagai peneliti maupun aktivis, ia terkenal untuk memajukan solusi secara damai dan demokratis dalam menghadapi masalah
serius dalam masyarakat. Ia mengambil bagian aktif dalam debat umum dan terkenal dan dipuja oleh publik umum di negaranya atas pembelaannya di pengadilan
untuk korban kebebasan berbicara dan berpolitik. Ebadi mewakili "Reformed Islam" dan berdebat untuk interpretasi baru hukum Islam dalam keselarasan dengan
hak asazi manusia seperti demokrasi, perlakuan hukum yang sama, kebebasan beragama dan berbicara. Ebadi juga aktiv dalam membela hak pengungsi , perempuan
dan anak-anak.

Lauréate du prix Nobel de la paix 2003, l’avocate iranienne et militante des droits de l'homme Shirin Ebadi est née en 1947 à Téhéran où elle complète ses études
de Droit. Elle est l'une des premières femmes juges en Iran et occupe le poste de présidente de la Cour municipale de Téhéran de 1975 à 1979. Elle est forcée de
démissionner en 1979, après la révolution islamique. Shirin Ebadi est aujourd'hui avocate au service des droits de la femme et des enfants et enseigne à l'Université
de Téhéran. Ses travaux de recherche et son action dans le domaine des droits de l’homme témoignent de son attachement à promouvoir des solutions pacifiques
et démocratiques aux problèmes de société. Elle est très connue et admirée dans son pays, notamment en raison de son combat en faveur des dissidents politiques.
Ebadi plaide pour une nouvelle interprétation de la loi islamique qui considère que droits de l’homme, démocratie et égalité devant la loi peuvent coexister
harmonieusement.

Laureate of the Nobel Peace Prize 2003, the Iranian lawyer and human rights activist Shirin Ebadi was born in 1947. She holds a law degree from the University of
Tehran. In the years 1975-79 she served as president of the city court of Tehran, one of the first female judges in Iran. After the revolution in 1979 she was forced
to resign. She now works as a lawyer and also teaches at the University of Tehran. Both in her research and as an activist, she is known for promoting peaceful,
democratic solutions to serious problems in society. She takes an active part in the public debate and is well-known and admired by the general public in her country
for her defence in court of victims of the conservative faction's attack on freedom of speech and political freedom. Ebadi represents Reformed Islam, and argues
for a new interpretation of Islamic law which is in harmony with vital human rights such as democracy, equality before the law, religious freedom and freedom of
speech. Ebadi is also an activist for refugee rights, as well as those of women and children.



10    FRANCOPHONIE | Hari Internasional Masyarakat Penutur Bahasa Perancis | Maret 2004
PROFIL PEMBICARA TAMU INTERNATIONAL | PROFIL DES ORATEURS INTERNATIONAUX | PROFILE OF INTERNATIONAL GUEST SPEAKERS


                           SOHEIB BENCHEIKH Grand Mufti of Marseille (France)

                          Soheib Bencheikh lahir pada tahun 1961 di Djeddah (Arab Saudi). Ia lulusan dari Universitas Al-Azhar, Kairo, di bidang teologi Islam,
                          Université Libre Brussels, dan memegang Doctor Ilmu Agama dari Ecole Pratique des Hautes Etudes, Paris. Ditunjuk pada tahun 1995
                          sebagai Mufti kota Marseille oleh Dr. Dalil Boubakeur, Rektor Mesjid Agung Paris. Ia adalah anggota Conseil Français du Culte Musulman
                          (Dewan Peribadatan Muslim Perancis) sejak pendiriannya pada tahun 2003. Berpihak pada Islam yang perlu menyesuaikan diri pada
dunia modern, ia diakui dan dihormati sebagai seorang teolog Islam yang reformis. Ia berperan aktif pada dialog antar-agama. Ia telah menulis dua buku, Les
Grandes Religions (Agama-agama Besar) dan Marianne et le Prophète : l’Islam dans la Laicité (Marianne dan Nabi : Islam di dalam Laicité).

Soheib BENCHEIKH est né en 1961 à Djeddah (Arabie Saoudite). Il est diplômé en théologie islamique de l’Université Al-Azhar du Caire, diplômé de l’Université
Libre de Bruxelles et Docteur en Sciences Religieuses de l’Ecole Pratique des Hautes Etudes à Paris. Il est nommé en 1995 mufti de Marseille par Dalil Boubakeur,
recteur de la Mosquée de Paris, un statut de « sage » qui le place au-dessus des Imams de la ville phocéenne. Il est membre du CFCM (Conseil Français du Culte
Musulman) depuis la création de cet organisme en 2003. Partisan d´un islam qui cherche à s´adapter aux réalités du monde moderne, il s´est imposé comme
théologien musulman réformateur et s´est engagé dans le dialogue inter-religieux. Il est notamment l ‘auteur de deux livres, “Les Grandes Religions” et “Marianne
et le Prophète : l’Islam dans la laïcité” (1998).

Soheib Bencheikh was born in 1961 in Dejddah (Saudi Arabia). He graduated in Islamic Theology from Al-Azhar University, Cairo, and from the Université Libre of
Brussels, and holds a Doctorate in Religious Sciences from the Ecole Pratique des Hautes Etudes (EPHE), Paris. He was nominated as Mufti of the city of Marseille
in 1995 by Dr. Dalil Boubakeur, the Rector of the Great Mosque of Paris. He is a member of the Conseil Français du Culte Musulman (Council of French Muslims)
since its creation in 2003. Supporter of an Islam eager to adapt itself to the modern world, he is acknowledged as a reformer Muslim theologian committed to
interreligious dialogue. He has written two books “Les Grandes Religions” and “Marianne et le Prophète : l’Islam dans la Laicité”.




                                                                       FRANCOPHONIE | Hari Internasional Masyarakat Penutur Bahasa Perancis | Maret 2004    11
PROFIL PEMBICARA TAMU INTERNATIONAL | PROFIL DES ORATEURS INTERNATIONAUX | PROFILE OF INTERNATIONAL GUEST SPEAKERS


RÉMY MADINIER Researcher at the National Center for Scientific Research (CNRS - France)

Rémy Madinier adalah peneliti dari Centre National de Recherche Scientifique (CNRS) bekerja pada Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociales (EHESS) di Paris.
 Ia adalah juga dosen di Institut National des Langues et Civilisations Orientales (INALCO) di Paris dan di Institut d’Etudes Politiques di Lyon. Ia merupakan lulusan
dari Institut d’Etudes Politiques di Paris dan telah lulus pada ujian Agrégation di bidang Sejarah. Ia memegang gelar Doctor Sejarah berkat thesis berjudul Le
Masyumi, 1945 – 1960, un parti démocrate musulman dans l’Indonésie contemporaine (“Masyumi, 1945 – 1960, partai demokrat Islam di Indonesia kontemporer”).
Selain berbagai artikel dan makalah ilmiah, ia juga menghasilkan publikasi penelitian, Les musulmans d’Asie du Sud-Est face aux vertiges de la radicalisation
(“Kaum muslim di Asia Tenggara di hadapan vertigo radikalisasi”), berkerjasama dengan Stéphane Dovert (Publisud, 2003) dan La fin de l’innocence ? : l’Islam
indonésien et la tension radicale (“Kepolosan yang berakhir ?: Islam Indonesia dan ketegangan radikal”), bekerja sama dengan Andrée Feillard (IRASEC – Les
Indes Savantes, akan diterbitkan pada Juli 2004).

Rémy Madinier est chercheur au Centre National de Recherche Scientifique (CNRS) attaché à l’Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociales (EHESS) à Paris. Il
enseigne également à l’Institut National des Langues et Civilisations Orientales (INALCO) et à l’Institut d’Etudes Politiques de Lyon. Il est diplômé de l’Institut d’Etudes
Politiques de Paris, Agrégé d’Histoire. Il a obtenu le titre de Docteur en Histoire pour une thèse intitulée « Le Masyumi, 1945 – 1960, un parti démocrate musulman
dans l’Indonésie contemporaine ». Outre ses nombreux articles et communications scientifiques, il a travaillé sur plusieurs ouvrages de recherche, parmi lesquels
: « Les musulmans d’Asie du Sud-Est face aux vertiges de la radicalisation », en collaboration avec Stéphane Dovert (Publisud, 2003) et « La fin de l’innocence ?
: l’Islam indonésien et la tension radicale », en collaboration avec Andrée Feillard (IRASEC – Les Indes Savantes, à paraître, juillet 2004).

Rémy Madinier is a researcher at the Centre National de Recherche Scientifique (CNRS) and at the Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociales (EHESS) in Paris.
 He is also a lecturer at the Institut National des Langues et Civilisations Orientales (INALCO) in Paris and at the Institut d’Etudes Politiques of Lyon. He graduated
from the Institut d’Etudes Politiques of Paris and passed the Agrégation exam in History. He holds a Doctorate in History for a thesis entitled « Le Masyumi, 1945
– 1960, un parti démocrate musulman dans l’Indonésie contemporaine » (The Masyumi, 1945 – 1960, an islamic democratic party in contemporary Indonesia).
Besides his numerous scientific articles and communications, he has worked on research publications, « Les musulmans d’Asie du Sud-Est face aux vertiges de
la radicalisation » (The South-East Asia muslims facing the radicalization vertigo), in collaboration with Stéphane Dovert (Publisud, 2003) and « La fin de l’innocence
? : l’Islam indonésien et la tension radicale » (The end of innocence ? : Indonesian Islam and the radicalism tension), in collaboration with Andrée Feillard (IRASEC
– Les Indes Savantes, to be published, July 2004).



 12    FRANCOPHONIE | Hari Internasional Masyarakat Penutur Bahasa Perancis | Maret 2004
PROFIL PEMBICARA TAMU INTERNATIONAL | PROFIL DES ORATEURS INTERNATIONAUX | PROFILE OF INTERNATIONAL GUEST SPEAKERS


                     MATHIAS DIEDERICH Assistant Professor at the Southeast Asia Studies Section of the Goethe University, Frankfurt/Main (Germany)

                      Lahir di Hamburg, Jerman, pada tahun 1960, Mathias Diederich adalah Dosen dan Peneliti di Departemen Kajian Asia Tenggara di Universitas
                      Johann Wolfgang Goethe, Frankfort. Ia memegang gelar Doctor dari Universitas Hamburg dengan thesis berjudul Indonesian Labour migration
                      to Saudi Arabia – Background and accounts in the Indonesian Press (1995). Latar belakang pendidikannya di perguruan tinggi berfokus
                      pada dunia Austronesia dan kajian Islam. Ia pernah mengajar beberapa tahun di Philipina, University of the Philippines, Manila, dan di
                      Indonesia, Universitas Indonesia, Jakarta. Ia sedang melakukan penelitian post-doctoral berjudul Genesis and development of Islamic political
                      parties in Indonesia after 1998. Ia telah menerbitkan berbagai publikasi ilmiah tentang Islam and politik di Indonesia antara lain. Ia berbahasa
Inggris, Perancis, Indonesia, Spanyol dan Arab.

Né à Hambourg, Allemagne, le 27 septembre 1960, Mathias Diederich est professeur assistant et chercheur au sein de la Section des Etudes du Sud-Est Asiatique
à l’Université Johann Wolfgang Goethe de Francfort. Il est titulaire d’un Doctorat de l’Université de Hambourg pour une thèse intitulée ” L’émigration des travailleurs
indonésiens en Arabie Saoudite – Contexte et récits à travers la presse indonésienne “ (1995). De par sa formation universitaire, il s’intéresse plus particulièrement
au monde austronésien et à l’Islam. Il a enseigné plusieurs années aux Philippines, à l’Université des Philippines de Manille, et en Indonésie à l’Université d’Indonésie
de Jakarta. Il mène actuellement une recherche post-doctorale sur la genèse et le développement des partis politiques musulmans en Indonésie après 1998. Il est
l’auteur de plusieurs articles scientifiques publiés, notamment sur l’Islam et la politique en Indonésie. Il parle l’anglais, le français, l’indonésien, l’espagnol et l’arabe.

Born in Hamburg, Germany, in 1960, Mathias Diederich is Assistant Professor and Researcher at the Southest Asia Studies Section of the Johann Wolfgang Goethe
University in Frankfort. He holds a Ph.D from the Hamburg University for a thesis entitled Indonesian Labour migration to Saudi Arabia – Background and accounts
in the Indonesian Press (1995). His higher education background focuses on Austronesian and Islamic Studies. He was a lecturer for several years in the Philippines,
University of the Philippines, Manila, and in Indonesia, University of Indonesia, Jakarta. He is currently working on a post-doctoral research on Genesis and development
of Islamic political parties in Indonesia after 1998. He has written several scientific publications on Islam and politics in Indonesia among others. He speaks English,
French, Indonesian, Spanish and Arabic.




                                                                              FRANCOPHONIE | Hari Internasional Masyarakat Penutur Bahasa Perancis | Maret 2004           13
ACARA LAIN | AUTRES ÉVÉNEMENTS | OTHER EVENTS

AKHIR PEKAN FILM FRANCOPHONIE 2004                       WEEK-END DE FILMS DE LA FRANCOPHONIE 2004              FRANCOPHONIE FILM WEEKEND 2004 presented
dipersembahkan oleh perwakilan negara - negara           Les ambassades des pays membres de l’OIF sont          by the member states of the Organisation
anggota Organisation Internationale de la                fières de vous présenter le Week-end de films de la    Internationale de la Francophonie (OIF) in Jakarta
Francophonie (OIF) in Jakarta, mulai hari Jumat, 19      Francophonie, du vendredi 19 au dimanche 21 mars       from Friday 19 March to Sunday 21 March 2004.
Maret 2004 - hari Minggu, 21 Maret 2004. Acara ini       2004. La manifestation est ouverte au public. Entrée   The event is free and open to the public.
terbuka untuk umum dan gratis.                           gratuite.

                       19.03.2004        16.30         CHOPIN, LE DÉSIR D’AIMER / CHOPIN, DESIRE FOR LOVE (2002)               Poland
                                         19.30         ON DIRAIT LE SUD (2002)                                                 Switzerland
                       20.03.2004        14.30         TROIS HUIT (2000)                                                       France
                                         16.30         QUATRE FEMMES D' EGYPTE / FOUR WOMEN OF EGYPT (1998)                    Canada
                                         19.30         WESTERN (1997)                                                          France
                       21.03.2004        16.30         AIME TON PÈRE / LOVING FATHER ( 2002)                                   Switzerland
                                         19.30         PETITES MISÈRES / DEAD MAN'S HAND ( 2002)                               Belgium
                       Semua film dipertunjukkan di | Les séances auront lieu au | All movies will be shown at

                       PPHUI – PUSAT PERFILMAN H. USMAR ISMAIL
                       JL. H.R. Rasuna Said Kav C 22 (sebelah | à côté de | next to Pasar Festival)
                       Kuningan - Jakarta Selatan
                       Tel.: 52 68 458


QUIZ ONLINE MENGENAI "ISLAM DI DUNIA                     QUIZ EN LIGNE SUR LE THÈME “L’ISLAM DANS LE            ONLINE QUIZ ON "ISLAM IN THE WORLD OF THE
FRANCOPHONE" dengan berbagai hadiah menarik              MONDE DE LA FRANCOPHONIE”. De nombreux prix            FRANCOPHONIE" prizes include Swatch watches,
seperti jam tangan Swatch, ballpoint Caran               à gagner: une montre Swatch, des stylos Caran-         ballpoints Caran d’Ache, CDs, books, T-Shirts, caps,
d’Ache, CD, buku, T-shirts, dll. Formulir pertanyaan     d’Ache, des CD, livres, T-shirts… Le questionnaire     mouse pads. The questionnaire may be downloaded
dapat di-download di website Kedutaan Besar Swiss:       est disponible sur le site web de l’Ambassade de       from the web site of the Swiss Embassy at:
www.eda.admin.ch/jakarta                                 Suisse: www.eda.admin.ch/jakarta                       www.eda.admin.ch/jakarta

14    FRANCOPHONIE | Hari Internasional Masyarakat Penutur Bahasa Perancis | Maret 2004
The Embassy of Switzerland and the International Center for Islam and Pluralism (ICIP)
                        would like to express their gratitude
                for the generous contribution and co-operation of




                             Section Culture and UNESCO
                             of the Federal Department of
                             Foreign Affairs of Switzerland