آﻏﺎز
از اول ﺷﺎﻳﺪ اﺻﻼً ﻧﻤﻲﺑﺎﻳـﺴﺖ آﻏـﺎز ﻣـﻰﺷـﺪ. اﮔـﺮ دﺳـﺖ و ﭘـﺎ ﺑـﺴﺘﻪ و اﺳـﻴﺮِ اﻳـﻦ
ﻟﺤﻈﺎت ﺷﺪﻳﻢ، دﻳﮕﺮ آﺧـﺮ ﺧـﻂ ﺧﻮاﻫـﺪ ﺑـﻮد. ﻳﻜـﻰ از آﺧـﺮﺧﻂﻫـﺎ ﻫﻤـﻴﻦ ﻟﺤﻈـﻪ
اﺳﺖ. دﺳﺖ و ﭘﺎ ﺑﺴﺘﺔ اﺣﻤﻖآﺑـﺎد ﻓﺮﻧﮕـﺴﺘﺎن ﺷـﺪهاﻳـﻢ. اﻳـﻦ ﻣﻠـﺖﻫـﺎ ﻛـﻪ ﺑـﺮاي
ﺧﻮد آﻳﻨﺪهاي ﻧﻤـﻰﺑﻴﻨﻨـﺪ و ﺑـﺮاي آﻳﻨـﺪﮔﺎن ﻫـﻢ ﭘﻴـﺎﻣﻰ ﻧﺪارﻧـﺪ؛ ﻣﻠﺘـﻰﻫـﺎﺋﻰ ﻛـﻪ
ﺑﺮاي ﻓﺮزﻧﺪانﺷﺎن ﺟـﺰ ﺧﻔـﺖ، ﺧـﻮاري و ﺳـﺮاﻓﻜﻨﺪﮔﻰ ﻧﻤـﻰﺧﻮاﻫﻨـﺪ، ﻣﻠـﺖﻫـﺎﺋﻰ
ﻛﻪ در ﻏﻢ ﮔﺬﺷﺘﻪاي ﺑﻰﻣﻌﻨـﺎ ﻧﺸـﺴﺘﻪاﻧـﺪ و ﭼـﺸﻢ ﺑـﻪ آﻳﻨـﺪهاي ﻣـﺒﻬﻢ دوﺧﺘـﻪاﻧـﺪ،
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺑـﺮاي ﻣـﺎ ﭼـﻪ ﺧﻮاﻫﻨـﺪ داﺷـﺖ؟ اﮔـﺮ ﺷـﺮﻳﻚ اوﻫـﺎم و ﺧﺮاﻓـﻪﻫـﺎيﺷـﺎن ﻧـﺸﻮﻳﻢ، ـ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
اﮔ ـﺮ ﺣﻤﺎﻗ ـﺖﻫ ـﺎيﺷ ـﺎن را ﺳ ـﺘﺎﻳﺶ ﻧﻜﻨ ـﻴﻢ، آﺧﺮاﻻﻣ ـﺮ ﺣﺘﻤ ـﺎً ﻣ ـﻰﮔﻮﻳﻨ ـﺪ، ﺷ ـﻤﺎ
ـ ـ ـ ـ
ﺧ ـﺎرﺟﻰ ﻫ ـﺴﺘﻴﺪ. ﭼ ـﻪ ﺑﻬﺘ ـﺮ! در دوزخ ﻧ ـﻮﻳﻦِ ﻣ ـﺮد ﭼﺎرﭘ ـﺎيِ ﻏ ـﺮب ﺣ ـﺪاﻗﻞ ﻣ ـﺎ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺧﺎرﺟﻰ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﻲﻣﺎﻧﻴﻢ.
ﺳﻌﻴﺪ ﺳﺎﻣﺎن ﺗﺮﻳﻠﻮژي
وﻟﻲ ﺧﻮب زﻳـﺎد ﻫـﻢ ﻧﺒﺎﻳـﺪ ﺗﻨـﺪ رﻓـﺖ! اﺻـﻮﻻً ﻣـﺎ از ﻫﻤـﺎن ﻧﺨـﺴﺘﻴﻦ روز زﻧـﺪﮔﻲ
ﺧــﺎرﺟﻰ ﺑــﻮدﻳﻢ! ﻫــﺮ ﺟــﺎ رﻓﺘــﻴﻢ ﺧــﺎرﺟﻰ و ﺑــﻰﭘﻨــﺎه ﺷــﺪﻳﻢ، ﻫــﻴﭽﻜﺲ ﻫــﻢ
ﻧﻤﻰﺗﻮاﻧﺪ ﺑﮕﻮﻳﺪ: »از ﭘﺪﻳـﺪهاي ﺧـﺮوج ﻛـﺮدهاﻳـﺪ«! ﺧـﺎرﺟﻰ ﺣﺘﻤـﺎً ﺑﺎﻳـﺪ از ﻣﺤـﻞ
ﺑﻮﻣﻰ ﺧﻮد ﺧﺎرج ﺷﻮد، وﻟﻰ ﺗﻨﻬـﺎ ﻣﺤـﻞ ﺑـﻮﻣﻰِ ﻣـﺎ ﺷـﺎﻳﺪ رﺣـﻢ ﻣـﺎدر ﺑـﻮد. وﻗﺘـﻰ
در آﺳــﺘﺎﻧﺔ در ﺧﺮوﺟــﻰ اﻳــﺴﺘﺎده ﺑــﻮدﻳﻢ ﻳﺎدﻣــﺎن ﻧﻤــﻰآﻳــﺪ ﺑــﻪ ﺧــﻮد ﭼــﻪﻫــﺎ
ﻣﻲﮔﻔﺘﻴﻢ، ﺣﺘﻤﺎً زﻳﺮ ﻟﺐ زﻣﺰﻣـﻪ ﻣـﻲﻛـﺮدﻳﻢ: »ﺑﻴﭽـﺎره! اﮔـﺮ ﺑﻴـﺮون رﻓﺘـﻰ دﻳﮕـﺮ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻫﻤﻴـﺸﻪ ﺧـﺎرﺟﻰ ﺧ ـﻮاﻫﻰ ﻣﺎﻧـﺪ. ﺑـﻪ ﺧـﻮد ﺑﻴـﺎ و ﺗـﺼﻤﻴﻢ ﺑﮕﻴـﺮ!« ﻫﻤـﺎﻧﻄﻮر ﻛـﻪ
اﻣﺮوز ﻣﻼﺣﻈـﻪ ﻣـﻰﻛﻨـﻴﻢ، آﻧـﺮوز ﺗـﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺘـﻪ ﺷـﺪ، و ﻧﻤـﻰﺗـﻮان ﺑـﻪ ﺗﺤﻘﻴـﻖ
ﮔﻔﺖ ﻛﻪ ﭼﻪ ﻛﺴﻰ اﻳﻦ ﺗـﺼﻤﻴﻢ را ﮔﺮﻓـﺖ! ﺗـﺼﻤﻴﻤﻲ ﻛـﻪ ﻃﺒﻴﻌـﺖ ﺑـﺎ ﺗﻤـﺎم ﻗﻬـﺮ
و ﺟﻼل و ﺟﺒﺮوتاش آن را ﺑﺮ ﻫـﺮ ﻳـﻚ از ﻣـﺎ در ﻫﻤـﺎن ﻟﺤﻈـﺔ ﺷـﮕﻔﺖ ﺑـﻪ ﻧﺤـﻮي
ﺗﺤﻤﻴﻞ ﻛـﺮده! ﭘـﺲ ﺧـﺎرج ﺷـﺪﻳﻢ و ﭘـﺎي در ﺟﺎﻣﻌـﻪ ﮔﺬاﺷـﺘﻴﻢ. ﻫﻤﺎﻧﺠـﺎ ﻛـﻪ در
ﻣﻮرد ﺑﻌﻀﻲﻫﺎ ﺑﺎز ﻫﻢ ﺑﻪ ﺻـﻮرت ﺗﺤﻤﻴﻠـﻰ ﺣـﺪ ﺷـﺮﻋﻰ در ﻣـﻮرد آﻟـﺖ ﺗﻨﺎﺳـﻠﻰ ﺑـﻪ
اﺟﺮاء ﮔﺬارده ﺷﺪ؛ اﻳﻦ دﺳﺘﻪ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﺪﻧﺪ ﺑﻪ »اﻳﺮاﻧﻴﺎن ذﻛﻮر«!
ﻛﺠﺎي ﻛـﺎر ﻫـﺴﺘﻴﺪ؟ در آﻳﻨـﺪه ﻣـﻰﺑﺎﻳـﺪ اﻳﻔـﺎي ﻧﻘـﺸﻰ ﻧﻴـﺰ در ﺟﺎﻣﻌـﻪ ﺑـﺮ ﻋﻬـﺪه
ﮔﻴــﺮﻳﻢ. ﺳــﺨﻨﻰ را از ﭘــﺪر، ﻛــﺮداري را از ﻣــﺎدر، اﺟــﻮج و ﻣﺠــﻮﺟﻲ از ﻣﻌﻠــﻢ و
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻣ ـﺸﺘﻰ آداب ﺑ ـﻰﻣﻌﻨ ـﻰ و ﺑ ـﻰﺳ ـﺮوﺗﻪ از ﺟﺎﻣﻌ ـﻪ ﻓ ـﺮا ﮔﻴ ـﺮﻳﻢ، و ﺑ ـﺎ ﻃﻤﺎﻧﻴﻨ ـﻪ ﺑ ـﻪ
ﺧﻮرد ﺑﭽﻪﻫﺎ و ﻫﻤﺸﺎﮔﺮديﻫﺎيﻣـﺎن ﺑـﺪﻫﻴﻢ! ﭼـﻪ ﻧﻘـﺶ ﺑﺰرﮔـﻰ! ﭘـﺪران ﻣـﺎ ﻛـﻪ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
اﻳ ـﻦ آداب را از ﮔﻮﺷ ـﻪ و ﻛﻨ ـﺎر ﺗ ـﺎرﻳﺦ و رﺳ ـﻢ و رﺳ ـﻮم دورهﻫ ـﺎي ﺳ ـﻨﮓ و ﻣﻔ ـﺮغ
ﺑﺎ ﺧﻮد آورده ﺑﻮدﻧـﺪ ﺑـﺎ اﻓﺘﺨـﺎر ﺑـﺴﻴﺎر آنﻫـﺎ را ﺗﺤﻮﻳـﻞ ﻣـﺎ دادﻧـﺪ! ﺑﺎﻳـﺪ آنﻫـﺎ را
در ﺟﻴﺐ ﺑﮕﺬارﻳﻢ، ﻫﻤﭽﻮن ردا ﺑﺮ ﺗـﻦ ﻛﻨـﻴﻢ، ﻳـﺎ ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان زﻳـﻮرآﻻت ﺑـﻪ ﺳـﺮ و
ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺻ ـﻮرت و ﭼ ـﺸﻢ و دﺳ ـﺖ و ﭘ ـﺎي ﺧ ـﻮد ﺑﻴ ـﺎوﻳﺰﻳﻢ، و ﺗ ـﺎ آﻧﺰﻣ ـﺎن ﻛ ـﻪ ﺟﻤﺎﻋ ـﺖ ﺑ ـﻪ
ـ ـ ـ ـ ـ
ﮔﻮش ﺟﺎن ﻣﻰﺷﻨﻮد ﺑﮕﻮﺋﻴﻢ:
٢
ﺳﻌﻴﺪ ﺳﺎﻣﺎن ﺗﺮﻳﻠﻮژي
»ﺑﻠﻰ آﻗﺎﻳـﺎن و اﻟﺒﺘـﻪ ﺧـﺎﻧﻢﻫـﺎ! ﭘـﺪران ﻣـﺎ ﻣﺮدﻣـﺎﻧﻰ ﺑـﺎ اﻃـﻼع و ﻓﻬﻤﻴـﺪه ﺑﻮدﻧـﺪ.
ﻫﻤﻴﻦ ﭘﺎﻻن اﻻغ را ﻛـﻪ ﻣﻼﺣﻈـﻪ ﻣـﻰﻓﺮﻣﺎﺋﻴـﺪ در ﺧﻠﻘـﺖاش ﺑـﻪ دﺳـﺖ ﭘﻴـﺸﻴﻨﻴﺎن
ﻣﺎ ﭼﻨـﺎن ﻫﻨـﺮ و ﻣﻬـﺎرﺗﻲ ﺑـﻪ ﻛـﺎر رﻓﺘـﻪ ﻛـﻪ ﻧـﺎﮔﻔﺘﻨﻰ اﺳـﺖ. اﻻغ ﺑﻴﭽـﺎره راﺣـﺖ
ﻣﻰﺗﻮاﻧﺴﺖ ﻫﻴﻜـﻞ ﭘﻴـﺸﻴﻨﻴﺎن را ﺑـﺮ ﭘـﺸﺖ ﺣﻤـﻞ ﻛﻨـﺪ. در ﺿـﻤﻦ ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
اﻳ ـﻦ ﻓﻨ ـﺎوريِ ﭘﻴ ـﺸﺮﻓﺘﻪ از آﻧﺠﺎﺑ ـﺪﺗﺮ ﻧﻴﺎﻛ ـﺎن ﻣ ـﺎ زﻳ ـﺮش ﻧ ـﺮم ﺑ ـﺎﻗﻲ ﻣ ـﻲﻣﺎﻧ ـﺪ و در
دﺳﺖاﻧﺪازﻫﺎي ﺟﺎدة زﻣﺎن دردﺷﺎن ﻧﻤﻰﮔﺮﻓﺖ.«
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺑ ـﺮاي اﻳ ـﺮاد اﻳـﻦ ﺳ ـﺨﻨﺎن زﻳﺒـﺎ و دﻟﻨ ـﺸﻴﻦ در ﻣﻘﺎﺑ ـﻞ ﺣ ـﻀﺮات آﻗﺎﻳـﺎن و ﺧ ـﺎﻧﻢﻫ ـﺎ
ﺣﺘﻤـﺎً ﺑﺎﻳـﺪ ﺑـﺎدي در ﻏﺒﻐـﺐ اﻧﺪاﺧﺘـﻪ و ﻳـﻚ دﺳـﺖﺗـﺎن ﻫـﻢ در ﺟﻴـﺐ ﺷـﻠﻮارﺗﺎن
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺑﺎﺷــﺪ ﺗــﺎ ژرﻓــﺎي »اﺳــﺮار ﺧﻠﻘــﺖ ﭘــﺎﻻن« ﺑــﺮ ﮔــﺮدة ﻣــﺴﺘﻤﻌﻴﻦ ﻧﻴــﻚ ﺑﻨــﺸﻴﻨﺪ.
ـ ـ ـ ـ
ژِﺳ ـﺖ ﺟﻨ ـﺎب ﺳ ـﺨﻨﺮان ﺧﻴﻠ ـﻲ ﻣﻬ ـﻢ اﺳ ـﺖ. ﺑﺎﻳ ـﺪ ﺻ ـﺤﻨﺔ ﺳ ـﺨﻦﭘﺮاﻛﻨ ـﻰ آﻧﻘ ـﺪر
ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻋﻈﻤ ـﺖ و ﺟ ـﻼل داﺷ ـﺘﻪ ﺑﺎﺷ ـﺪ ﻛ ـﻪ ﺣ ـﻀﺎر ﻧﻔ ـﺲ در ﺳ ـﻴﻨﻪ ﺣ ـﺒﺲ ﻛﻨﻨ ـﺪ و ﺑ ـﺎ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺻﺪايﺑﻰﺻﺪاﺋﻰ ﻣﺮﺗﺐ ﻓﺮﻳﺎد ﺑﺰﻧﻨﺪ: »ﺑﺎز ﻫﻢ ﺑﮕﻮ! ﺑﺎز ﻫﻢ ﺑﮕﻮ!«
ﺑﻠﻪ از اﻳﻦ ﺟـﺎدة »ﺑـﺎز ﻫـﻢ ﺑﮕـﻮ!« ﺧـﺎﻃﺮات ﻓـﺮاوان دارﻳـﻢ. ﻣـﻰداﻧﻴـﺪ »ﺑـﺎز ﻫـﻢ
ﺑﮕﻮ« ﭼﻪ ﻣﻌﻨـﺎﺋﻰ ﻣـﻰدﻫـﺪ؟ ﻳﻌﻨـﻰ: »از آﻧﭽـﻪ ﮔﻔﺘـﻰ ﭼﻴـﺰي دﺳـﺘﮕﻴﺮﻣﺎن ﻧـﺸﺪ.
ﺣﺎل اﮔـﺮ ﻓﻜـﺮ ﻣـﻰﻛﻨـﻰ ﺣـﺮف دﻳﮕـﺮي ﻫـﻢ در ﺗﻜﻤﻴـﻞ ﻻﻃـﺎﺋﻼتات داري درﻳـﻎ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻣﻜـﻦ!« ﻫﻤﻴـﺸﻪ اﻧـﺴﺎن ﺑـﻪ ﻫﻤـﻴﻦ ﺻـﻮرت ﻛـﻪ ﻣﻼﺣﻈـﻪ ﻣـﻰﻓﺮﻣﺎﺋﻴـﺪ در ﻣﻘﺎﺑـﻞ ـ
ﻧﺎﺷــﻨﺎﺧﺘﻪ دﺳــﺖ و ﭘــﺎﻳﺶ را ﮔــﻢ ﻛــﺮده، و ﻋﺎﺷــﻖ و دﻟﺒﺎﺧﺘــﺔ آن ﺷــﺪه. در
ﻗــﺪﻳﻢ ﻧﺎﺷــﻨﺎﺧﺘﻪﻫــﺎ را ﺑــﺎ ﻫــﺰار دوز و ﻛﻠــﻚ از ﺟﺎﻣﻌــﺔ اﻧــﺴﺎﻧﻰ ﺟــﺪا ﻛــﺮده ﺑــﻪ
ﻋﻨﺎوﻳﻦ ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﺑـﻪ ﻧﻴﺮوﻫـﺎي ﻣﺎوراءﻃﺒﻴﻌـﻪ ﻣﻨـﺴﻮب ﻣـﻰﻛﺮدﻧـﺪ، و اﺳـﻢﺷـﺎن را
ﻫﻢ ﻣﻰﮔﺬاﺷـﺘﻨﺪ: ﻓﺮﻋـﻮن، ﺷـﺎه ﺷـﺎﻫﺎن، اﻣﭙﺮاﺗـﻮر، ﺧﻠﻴﻔـﻪ و ﻫـﺰار درد و ﻣـﺮض
دﻳﮕــﺮ. وﻟــﻰ در دوران ﺟﺪﻳــﺪ آنﻫــﺎﺋﻰﻛــﻪ ﺧــﻢ و ﭼــﻢ آدﻣﻴــﺰاد را درﺳــﺖ ﺑــﻪ
دﺳــﺖ آوردهاﻧــﺪ، ﻓﻬﻤﻴﺪﻧــﺪ ﻛــﻪ وﻗﺘــﻰ اﻳــﻦ ﻧﺎﺷــﻨﺎﺧﺘﻪ ﻋــﻴﻦ ﺧﻠــﻖاﷲ و از
ﺧﻮدﺷﺎن ﺑﺎﺷﺪ ﻛﺎر راﺣﺖﺗـﺮ و ﺑﻬﺘـﺮ اﻧﺠـﺎم ﻣـﻰﺷـﻮد. ﻳﻌﻨـﻰ ﻓﻬﻤﻴﺪﻧـﺪ ﻛـﻪ اﻧـﺴﺎن
٣
ﺳﻌﻴﺪ ﺳﺎﻣﺎن ﺗﺮﻳﻠﻮژي
ﺗﻨﻬــﺎ »ﺣﻴــﻮاﻧﻰ« اﺳــﺖ ﻛــﻪ ﻫﻤﻨــﻮعاش را راﺣــﺖ، آﺳــﺎن و ﺑــﻰدردﺳــﺮ ﺑــﻪ
»ﺧﺪاﺋﻰ« ﻣﻰﮔﻴـﺮد. ﺧﺎﺻـﻴﺖ ﻓـﻮقاﻟﻌـﺎدهاي اﺳـﺖ. وﻗﺘـﻰ در ﮔﺬﺷـﺘﻪﻫـﺎي دور
ﻓﺮﻋ ـﻮن را ﭘﺮﺳ ـﺘﺶ ﻣ ـﻰﻛﺮدﻧ ـﺪ از ﺳ ـﻨﮓ و دﻳ ـﻮارِ اﻃ ـﺮاف او ﻫ ـﻢ ﺣﺘﻤ ـﺎً »ﺧ ـﺪا«
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ـ ـ ـ
ﻣـﻰﺳ ـﺎﺧﺘﻨﺪ. ﭼـﻪ ﻓﺮﻗـﻰ ﻣـﻰﻛﻨ ـﺪ؟ ﺧـﺪاي ﺳـﻨﮕﻰ ﻳـﺎ ﺧـﺪاي اﻧ ـﺴﺎﻧﻰ ﻛ ـﺎرش
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻳﻜــﻰ اﺳــﺖ، »روح« را ﺗﻘﻮﻳــﺖ ﻣــﻰﻛﻨــﺪ؛ ﺑــﺸﺮ را از وﺣــﺸﺖ ﻧﺎﺷــﻨﺎﺧﺘﻪﻫــﺎي
»دﻳﮕﺮ« ﻣﻲرﻫﺎﻧﺪ؛ ﺑﻪ ﺑﻨـﻰآدم »ﻛﻤـﻚ« ﻣـﻰﻛﻨـﺪ ﺗـﺎ در دﻧﻴـﺎﺋﻰ ﻛـﻪ ﺑـﺎ ﺗﻮﻫﻤـﺎت
در اﻃــﺮاف ﺧــﻮد ﺳــﺎﺧﺘﻪ ﺑﻴﮕﺎﻧــﻪ ﺑــﺎﻗﻲ ﺑﻤﺎﻧــﺪ، ﮔﻨﻬﻜــﺎر و ﺳــﻴﻪروي ﺷــﻮد و در
وﺣــﺸﺖ ﻋﻘــﻮﺑﺘﻰ ﻛــﻪ اﺧﺘــﺮاع ﺷــﺨﺺ ﺧــﻮد او اﺳــﺖ، از ﺗــﺮس ﭘﻴﻮﺳــﺘﻪ ﻋــﻴﻦ
آﻧﺠﺎي ﺣﻼجﻫﺎ ﺑﻠﺮزد!
وﻟﻰ ﺟﺎﻟﺐﺗﺮ از ﻫﻤـﻪ اﻳـﻦ اﺳـﺖ ﻛـﻪ »ﺧـﺪا« ﺑـﺎ دورة ﺳـﻨﮓ ارﺗﺒـﺎطاش را ﻫﻤـﻮاره
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻣﺤﻔ ـﻮظ ﻧﮕﺎﻫﺪاﺷ ـﺘﻪ. ﺷ ـﻮﺧﻰ ﻫ ـﻢ در ﻛ ـﺎر ﻧﻴ ـﺴﺖ! از »ﺣﺠﺮاﻻّﺳ ـﻮد« ﺗ ـﺎ ﻛ ـﻮه
اﺣﺪ، از ﻣﻌﺎﺑﺪ آﺗﺶﭘﺮﺳـﺘﺎن ﺗـﺎ ﺗﺨـﺖ ﺟﻤـﺸﻴﺪ، از ﺻـﺨﺮهﻫـﺎي ﺑﻠﻨـﺪ ﺑﻴـﺴﺘﻮن ﺗـﺎ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻣﻌﺒـﺪ دﻟـﻒ، ﻫﻤﻴـﺸﻪ اﻳـﺪة ﺧـﺪا ﺑـﺎ ﺳـﻨﮓ در ﻫـﻢ آﻣﻴﺨﺘـﻪ. ﺳـﻨﮓ، ﺷـﺎﻳﺪ در
ذﻫﻦ ﻣﺎ ﺧﺎﻛﻴﺎن ﻧﺸﺎن »اﺑﺪﻳﺖ« اﺳﺖ، ﻧﺸﺎن دوام و ﺑﻘﺎء و ﺟﺎوداﻧﮕﻲ.
ﺣﺘﻤﺎً ﻫﻤﺎن ﻧﻴﺎﻛﺎن ﻣﺤﺘـﺮم ﺣـﻴﻦ اﻻغ ﺳـﻮاري در دﺷـﺖ ﻣﻴـﺸﺎن ﻧﮕـﺎﻫﻰ ﺑـﻪ ﻛـﻮه
و ﻛﻤﺮ ﻛﺮده و ﺑـﺎ ﺧـﻮد ﮔﻔﺘـﻪ ﺑﻮدﻧـﺪ: »اﻳـﻦ ﻫﻤـﻪ ﻋﻈﻤـﺖ و ﺳـﻨﮓ اﻧﮕـﺎر از ﻛـﻮچ
ﺳـﺎل ﭘـﻴﺶ ﺗـﺎ ﺣـﺎل از ﺟـﺎﻳﺶ ﺗﻜـﺎن ﻧﺨـﻮرده.« ﭘـﺲ ﺣﺘﻤـﺎً ﻫـﺮ ﭼﻴـﺰي ﻛـﻪ از
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺟﺎﻳﺶ ﺗﻜﺎن ﻧﻤﻰﺧـﻮرد ﻫـﻢ »ﻋﻈﻤـﺖ« دارد و ﻫـﻢ »اﺑـﺪي« اﺳـﺖ. ﺑﻌـﺪ ﻫـﻢ ﺑـﻪ
اﻳﻦ ﻧﺘﻴﺠﻪ رﺳـﻴﺪه ﺑﻮدﻧـﺪ ﻛـﻪ ﻧـﻪ ﻣـﻰﺗـﻮان اﻳـﻦ ﻫﻤـﻪ ﺧـﺎك و ﺳـﻨﮓ را از ﺟـﺎي
ﺗﻜــﺎن داد، و ﻧــﻪ ﻣــﻰﺗــﻮان آن را ﺧــﺮد ﻛــﺮد. ﭘــﺲ ﺳــﻨﮓ و ﺻــﺨﺮه ﻣــﺎ را از
ﺟﺎيﻣﺎن ﻣﻰﺗﻮاﻧﺪ ﺑِﻜﻨَﺪ و ﻫﻤﻪﻣﺎن را ﺧُﺮد ﻛﻨﺪ.
٤
ﺳﻌﻴﺪ ﺳﺎﻣﺎن ﺗﺮﻳﻠﻮژي
ـ ـ ـ
داﺳـﺘﺎن ﺷـﻴﺮﻳﻦ و ﻓﺮﻫـﺎد ﻛـﻪ ﻳﺎدﻣـﺎن ﻧﺮﻓﺘـﻪ؟ »آﺧـﺮش« ﺧـﻮش اﺳـﺖ! ﻓﺮﻫـﺎد
ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻛــﻮﻫﻜﻦ ﺷــﺪ. آﻧﻬــﻢ ﺑــﻪ ﺧــﺎﻃﺮ ﺷــﻴﺮﻳﻦ. از ﻛــﻮه ﻛﻨــﺪن ﻛــﺎر راﺣــﺖﺗــﺮ ﭼــﻪ
ﻣﻰﺧﻮاﻫﻴﺪ؟ ﺳﻨﮓ اول را ﺑﺮﻣـﻰدارﻳـﺪ ﻣـﻰﮔﺬارﻳـﺪ ﻛﻨـﺎر. ﺑﻌـﺪ ﺳـﻨﮓ ﺑﻌـﺪي را
و ... و ﻫﻤﺔ ﺳﻨﮓﻫﺎ را ﻛﻪ ﺑﺮداﺷـﺘﻴﺪ، ﻳـﻚ ﭼـﺎه ﻣـﻰﻛﻨﻴـﺪ و ﺗﻤـﺎمِ ﺳـﻨﮓﻫـﺎ را در
آن دﻓﻦ ﻣﻰﻛﻨﻴـﺪ. ﭼـﻮن »ﻛﻨـﺪن ﻳـﻚ ﻛـﻮه « ﺑـﻪ ﻣﻌﻨـﺎي »درﺳـﺖ ﻛـﺮدن ﻳـﻚ
ﻛﻮه دﻳﮕـﺮ« اﺳـﺖ. اﻧـﺴﺎنﻫـﺎ در ادوار ﮔﺬﺷـﺘﻪ ﻫـﻢ ﻣﺜـﻞ ﺣـﻀﺮات دوران ﺟﺪﻳـﺪ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
»ﻛ ـﻮه اول« را ﻧﻜﻨَ ـﺪه ﺑﻮدﻧ ـﺪ ﻛ ـﻪ »ﻛ ـﻮه دوم« را ﭘ ـﻰ رﻳ ـﺰي ﻣ ـﻲﻛﺮدﻧ ـﺪ. »اﻣ ـﺮ
ـ ـ ـ ـ ـ
ﻣﻬﻤ ـﻰ« اﺳ ـﺖ. ﺧ ـﻮب ﺷ ـﺪ »اﻣ ـﺮ ﻣﻬ ـﻢ« ﭘ ـﻴﺶ آﻣ ـﺪ وﮔﺮﻧ ـﻪ ﺗﻤ ـﺎم ﻋﻤ ـﺮ را ﺑ ـﻪ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺑﻄﺎﻟــﺖ ﮔﺬراﻧــﺪه ﺑــﻮدﻳﻢ و در آﺧــﺮﻳﻦ ﺳــﺎﻋﺎت ﺑــﺎ ﺗﺄﺳــﻒ ﻣــﻰﮔﻔﺘــﻴﻢ: »دﻳــﺪي
ﻋﻤﺮي را ﺑـﻪ ﺑﻄﺎﻟـﺖ ﮔﺬراﻧـﺪﻳﻢ. ﻣـﺎ ﻫـﻢ ﻣـﻰﺗﻮاﻧـﺴﺘﻴﻢ ﻣﺜـﻞ ﻓﺮﻫـﺎد ﺣـﺪاﻗﻞ ﻳـﻚ
ـ ـ ـ
ﻛـﻮه ﺑﻜﻨ ـﻴﻢ، ﺑﻌـﺪ ﺑﻤﻴـﺮﻳﻢ!« ﺣ ـﺎﻻ »ﺧـﺪا« را ﺷـﻜﺮ، ﻳﻌﻨ ـﻰ »ﻛـﻮه و ﺳ ـﻨﮓ« را
ـ ـ ـ ـ ـ
ﺷﻜﺮ، آﻧﻘﺪر ﻛﻮه و ﻛﻤﺮ دارﻳـﻢ ﻛـﻪ ﻛـﻢ و ﻛـﺴﺮي ﻧﻤـﻰآورﻳـﻢ. وﻗﺘـﻰ در ﺗﻬـﺮان،
ﻳﻌﻨﻰ ﭘﺎﻳﺘﺨﺖ اﻳﺮان ﺟﻠﻮس ﻛـﺮدهاﻳـﻢ و ﺑـﻪ ﺟﻨـﻮب ﻣـﻲﻧﮕـﺮﻳﻢ »ﺑـﻰﺑـﻰ ﺷـﻬﺮﺑﺎﻧﻮ«
را ﻣﻰﺑﻴﻨﻴﻢ! در ﺷﻤﺎل ﻫﻢ ﻛـﻪ ﻳـﻚ ﺳﻠـﺴﻠﻪ ﺟﺒـﺎل دارﻳـﻢ ﻛـﻪ ﺑﻴـﺎ و ﺑﺒـﻴﻦ. اﮔـﺮ
ﺷﺎﻧﺲ ﺑﻴـﺎورﻳﻢ و ﻫـﻮا ﺧﻴﻠـﻰ ﺻـﺎف ﺑﺎﺷـﺪ دﻣﺎوﻧـﺪ را ﻫـﻢ ﻣـﻰﺗـﻮان دﻳـﺪ. دﻳﮕـﺮ
ﭼــﻪ ﻣــﻰﺧﻮاﻫﻴــﺪ؟ ﺧﻮاﺳــﺘﻦ ﻫﻤــﺎن ﺧﻮاﺳــﺘﻦ اﺳــﺖ. وﻟــﻰ ﺧﻮاﺳــﺘﻦ ﻛﺠــﺎ و
ﺗﻮاﻧﺴﺘﻦ ﻛﺠﺎ؟
وﻗﺘﻰ ﻧﻴﺎﻛﺎن ﻣﺎ ﺳـﻮار ﺑـﺮ اﻻغ ﻣﺤﺘـﺮمﺷـﺎن از ﺷـﻤﺎل ﺑـﻪ ﺟﻨـﻮب ﻣـﻰآﻣﺪﻧـﺪ ﻳﻜـﻰ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﮔﻔـﺖ: »ﺧﻮاﺳـﺘﻦ ﺗﻮاﻧـﺴﺘﻦ اﺳـﺖ!« دﻳﮕـﺮي ﻫـﻢ ﮔﻔـﺖ: »ﺧﻮاﺳـﺘﻦ ﭼﻴـﺴﺖ؟« ـ ـ
ﺳﺌﻮال ﺧـﻮﺑﻰ ﺑـﻮد. ﻧﻴـﺎي ﻣﺤﺘـﺮم ﻫﻤـﺎﻧﻄﻮر ﻛـﻪ روي ﭘـﺎﻻن اﻻغ ﻟـﻢ داده ﺑـﻮد و
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
زﻳ ـﺮ ﻟ ـﺐ ﺻ ـﺪاي ﻧ ـﻰﻟﺒ ـﻚ ﭼﻮﭘﺎﻧ ـﺎن را ﺗﻘﻠﻴ ـﺪ ﻣ ـﻰﻛ ـﺮد، ﻛ ـﻼه ﻧﻤ ـﺪي را از روي
ﭼﺸﻤﺎناش ﺑﻪ ﻛﻨﺎري زد و زل زل ﺗﻮي ﭼﺸﻢﻫﺎي ﻃﺮف ﻧﮕﺮﻳﺴﺖ و ﮔﻔﺖ:
٥
ﺳﻌﻴﺪ ﺳﺎﻣﺎن ﺗﺮﻳﻠﻮژي
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ــ ﺧﻮاﺳـﺘﻦ ﻫﻤـﺎن ﺧﻮاﺳـﺘﻦ اﺳـﺖ ﺟـﺎﻧﻢ! ﺑﮕـﻮ ﺑﺒﻴـﻨﻢ اﻻغ ﭼﻴـﺴﺖ؟ ﻣﮕـﺮ ﻧـﻪ ـ
اﻳﻨﻜــﻪ اﻻغ ﻫﻤــﺎن ﭼﺎرﭘــﺎﺋﻰ اﺳــﺖ ﻛــﻪ ﺳــﻮارش ﻫــﺴﺘﻰ؟ ﻣﮕــﺮ ﻧــﻪ اﻳﻨﻜــﻪ اﮔــﺮ
اﻓـﺴﺎرش را ول ﻛﻨـﻰ ﭘـﺪرت را در ﻣـﻰآورد؟ ﻣﮕـﺮ ﻧـﻪ اﻳﻨﻜـﻪ زﻳـﻦ و ﺑـﺮﮔﺶ ﻳـﻚ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﭘﺎﻻن ﭘﻨﺒﻪاي ﺧﻮش ﻧﻘﺶ و ﻧﮕﺎر اﺳـﺖ؟ ﻣﮕـﺮ ﻧـﻪ اﻳﻨﻜـﻪ اﮔـﺮ ﻫﻔﺘـﻪاي ﻳﻜﺒـﺎر ﺟـﻮ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻣﻔـﺼﻞ ﺑـﻪ او ﻧـﺪﻫﻰ رم ﻣـﻰﻛﻨـﺪ و ﺑـﺎر ﻧﻤـﻰﺑـﺮد؟ ﻣﮕـﺮ ﻧـﻪ اﻳﻨﻜـﻪ اﮔـﺮ ﺑـﻪ آﻧﺠـﺎـ
ﺑــﺪﺗﺮش ﻧﻮﺷــﺎدر ﺑﺰﻧــﻰ ﺗﻴــﺰي ﻣــﻰدﻫــﺪ و در ﺳــﺮﺑﺎﻻﺋﻰ ﻣــﻲدود؟ ﺧﻼﺻــﻪ
ﺧﻮاﺳــﺘﻦ ﻣﺜــﻞ اﻻغ اﺳــﺖ. اﻻغ ﻫــﻢ ﻣﺜــﻞ ﺗﻤــﺎم ﻣﻮﺟــﻮدات اﺳــﺖ. در ﻣــﻮرد
ﺗﻮاﻧ ـﺴﺘﻦ، ﺑ ـﺎز ﻫ ـﻢ ﻣ ـﻰرﺳ ـﻴﻢ ﺑ ـﻪ ﻫﻤ ـﻴﻦ اﻻغ. ﻫﻤ ـﻪ ﭼﻴ ـﺰ ﻣﺜ ـﻞ ﻫﻤ ـﻴﻦ اﻻغ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
وﺿﻌﺶ روﺷﻦ اﺳـﺖ. ﻓﻘـﻂ ﻣـﺴﺌﻠﻪ، ﻣـﺴﺌﻠﺔ آدم اﺳـﺖ و ﺧـﻮدت ﻣـﻰداﻧـﻰ ﻛـﻪ
وﺿﻌﺶ روﺷﻦ ﻧﻴﺴﺖ. آدم ﻧﻪ »ﺧﻮاﺳﺘﻦ« اﺳﺖ، و ﻧﻪ »ﺗﻮاﻧﺴﺘﻦ!«
ﻧﻴﺎي ﻣﺤﺘﺮم در دﻧﺒﺎﻟـﺔ اﻳـﻦ ﺳـﺨﻨﺎن ﺣﻜﻴﻤﺎﻧـﻪ، دوﺑـﺎره ﻛـﻼه ﻧﻤـﺪي را ﻣـﻰﻛـﺸﺪ
روي ﭼﺸﻢﻫﺎﻳﺶ و از ﻃﺮف ﻣﻰﭘﺮﺳﺪ:
ـ ﺗﻮ ﺑﮕﻮ! اﺻﻼً اﻧﺴﺎن »ﺗﻮاﻧﺴﺘﻦ« را از ﻛﺠﺎ »ﻳﺎد« ﮔﺮﻓﺖ؟
***
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻓﺮﻫـﺎد ﺑـﺎ ﺗﻴـﺸﻪ در ﻛـﻮه و ﻛﻤـﺮ رودﺧﺎﻧـﻪ ﻣـﻰﻛﻨـﺪ. ﺑﻴﭽـﺎره ﺣﺘﻤـﺎً دﻫـﺎﺗﻰ ﺑـﻮد.
از ده ﺑﺎﻻ ﻣﻰرﻓﺖ ﺑـﻪ ده ﭘـﺎﺋﻴﻦ. ﻓﺮﻫـﺎد، آدم ﻫـﻢ ﺑـﻮد. وﻗﺘـﻰ در ﻗﻌـﺮ دره ﻓﺮﻳـﺎد
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻣـﻰزد، ﺻـﺪاﻳﺶ را ﻛـﺴﻰ ﻧﻤـﻰﺷـﻨﻴﺪ. وﻟـﻰ ﻓﺮﻫـﺎد ﻫـﻢ ﻣﺜـﻞ دﻳﮕـﺮ اﻓـﺮاد ﻳـﺎد ـ
ﮔﺮﻓﺖ ﻛـﻪ »ﺗﻮاﻧـﺴﺘﻦ« را ﺑﺎﻳـﺪ »داﻧـﺴﺖ«، ﺗـﻮان و ﻗـﺪرت ﮔﺮﻓـﺖ، ﭘـﺲ ﺗـﻮاﻧﺶ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
را داد ﺑـﻪ دﺳ ـﺖ »ﺧﻮاﺳ ـﺘﻦ«. ﻛـﻮه را ﻫـﻢ ﻛـﻪ ﻛﻨ ـﺪ ﻣﻌﻠـﻮم ﻧﻴـﺴﺖ ﺑـﺎ ﺳـﻨﮓ و
٦
ﺳﻌﻴﺪ ﺳﺎﻣﺎن ﺗﺮﻳﻠﻮژي
ﺧﺎر و ﺧﺎﺷﺎك آن ﭼـﻪ ﻛـﺮد؟ ﺣـﺎل ﻳﻜـﻰ ﺑﺎﻳـﺪ ﺑـﺮايﻣـﺎن ﺗﻮﺿـﻴﺢ دﻫـﺪ ﻛـﻪ ﭼـﺮا
ﻛﺎر ﻓﺮﻫﺎد اﻳﻨﻬﻤﻪ ﻣﻬـﻢ ﺷـﺪ؟ ﺑﻌﻠـﻪ، درﺳـﺖ ﻓﻬﻤﻴﺪﻳـﺪ! اﮔـﺮ ﻓﺮﻫـﺎد واﻗﻌـﺎً ﻛـﻮه
را ﻛﻨ ـﺪه ﺑ ـﻮد ﻛ ـﻪ ﻛ ـﺎرش اﻳﻨﻬﻤ ـﻪ ﻣﻬ ـﻢ ﻧﺒ ـﻮد. اﻫﻤﻴ ـﺖ ﻣ ـﺴﺌﻠﻪ اﻳﻨﺠﺎﺳ ـﺖ ﻛ ـﻪ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻓﺮﻫﺎد ﻛﺎري را ﻣـﻰﻛﻨـﺪ ﻛـﻪ »ﻧـﺸﺪﻧﻰ« اﺳـﺖ. ﺣـﺎل ﻳـﺎد ﻣـﻰﮔﻴـﺮﻳﻢ ﻛـﻪ اوﻟـﻴﻦ
ارزش ﻧﻴﺎﻛــﺎن ﻣــﺎ، زﻣﺎﻧﻴﻜــﻪ از ﺷــﻤﺎل ﺑــﻪ ﺟﻨــﻮب ﻣــﻰرﻓﺘﻨــﺪ اﻳــﻦ ﺑــﻮد ﻛــﻪ
ـ ـ ـ
»ﻧــﺸﺪﻧﻰ« را ﺑﺨﻮاﻫﻨــﺪ و اﺳــﻤﺶ را ﻫــﻢ ﺑﮕﺬارﻧــﺪ »ﺧﻮاﺳــﺘﻦ«. ﺑﻌــﺪ ﻫــﻢ
ـ ـ ـ ـ ـ
ﺗﺒﻠﻴﻐــﺎت ﺑــﻪ راه ﺑﻴﺎﻧﺪازﻧــﺪ ﻛــﻪ: »ﻣــﺮدم ﭼــﻪ ﻧﺸــﺴﺘﻪاﻳــﺪ؟ ﺑﺮﺧﻴﺰﻳــﺪ! ﺑﻴﺎﺋﻴــﺪ
ـ ـ ـ ـ
اﻳﻤ ـﺎن ﺑﻴﺎورﻳ ـﺪ ﻛ ـﻪ ﺧﻮاﺳ ـﺘﻦ ﻛ ـﺬا ﻫﻤ ـﺎن ﺗﻮاﻧ ـﺴﺘﻦ اﺳ ـﺖ.« ﻳﻌﻨ ـﻰ اول ﭼ ـﺸﻢ
ـ ـ ـ ـ ـ
ﻛـﻮرت را ﺑـﺎز ﻣـﻰﻛﻨـﻴﻢ ﺑـﻪ ﺟﻤـﺎل ﻏﻴـﺮﻣﻤﻜﻦ! ﺑﻌـﺪ ﻫـﻢ ﺷـﻴﺮت ﻣـﻰﻛﻨـﻴﻢ ﻛـﻪ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺑﭙــﺮي، و ﺧﻼﺻــﻪ »ﻏﻴــﺮﻣﻤﻜﻦ« را »ﻣﻤﻜــﻦ« ﻛﻨــﻰ. ﻣﻨﻔﻌــﺖ اﻳــﻦ ﻣﺠﻤﻮﻋــﻪ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻋﻤﻠﻴ ـﺎت ﻫ ـﻢ ﺣﺘﻤ ـﺎً ﺑ ـﻪ ﺟﻴ ـﺐ اﻓــﺮادى ﻣ ـﻰرود؛ ﻣ ـﺎ ﻛ ـﻪ ﻧﻤ ـﻰﺷﻨﺎﺳ ـﻴﻢﺷــﺎن.
ﻫﻤﺎنﻫﺎ ﻛـﻪ »ﺧﻮاﺳـﺘﻦ« را ﺑـﻪ ﻣـﺎ ﻧـﺸﺎن دادﻧـﺪ، »ﺗﻮاﻧـﺴﺘﻦﺷـﺎن« ﺣﺘﻤـﺎً ﺑـﻪ راه
اﺳﺖ.
٭٭٭
ـ ﻛﻴﻪ در ﻣﻴﺰﻧﻪ؟
ـ ﺧﺪا آﻣﺪه. ﻣﻰﺧﻮاﻫﺪ ﺑﺎ ﺷﻤﺎ ﺻﺤﺒﺖ ﻛﻨﺪ.
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ـ ـ اي ﺑﺎﺑ ـﺎ، ﻣﮕ ـﻪ ﻣ ـﻦ ﻗﺎﺿ ـﻰاﻟﻘ ـﻀﺎت ﻫ ـﺴﺘﻢ ﻛ ـﻪ ﭘ ـﻴﺶ ﻣ ـﻦ آﻣ ـﺪه؟ ﻣ ـﻦ ﻫ ـﺰار
ـ
دردﺳﺮ و ﮔﺮﻓﺘﺎري دارم. ﺣﺎﻻ ﭼﻲ ﻣﻰﺧﻮاد؟
ـ ﻣﻰﺧﻮاﻫﺪ ﺧﻮدش ﺑﺎ ﺷﻤﺎ ﺻﺤﺒﺖ ﻛﻨﺪ.
ـ ﺧﻮب ﺑﻴﺎد ﺗﻮ!
ـ ﺳﻼم!
ـ ﻋﻠﻴﻚ ﺳﻼم. ﺣﺎل ﺷﻤﺎ؟ ﺷﻤﺎ ﻛﻲ ﻫﺴﺘﻴﻦ؟
٧
ﺳﻌﻴﺪ ﺳﺎﻣﺎن ﺗﺮﻳﻠﻮژي
ـ ﺧﺪا! آﻗﺎﺟﺎن!
ـ ﺧﺪا؟ ﻣﮕﺮ ﺧـﺪا ﻫـﻢ اﺳـﻤﻪ؟ ﻣـﺜﻼً اﺳـﻢ ﺷـﻤﺎ ﻛـﻮرش، دارﻳـﻮش، اﺻـﻐﺮ و از
اﻳﻦ ﺟﻮر ﭼﻴﺰا ﻧﻴﺴﺖ؟
ـ ﻧﻪ! ﺧﺪا اﺳﻢ دﻳﮕﺮي ﻧﺪارد!
ـ ﺧﻮب آﻗﺎي ﺧﺪا ﺑﺎ ﻣﻦ ﭼﻜﺎر داري؟
ـــ واﷲ ﻣــﺎ آﻣــﺪهاﻳــﻢ از اوﺿــﺎع ﻫﻤــﺴﺎﻳﺔ ﺑﻐﻠــﻰ ﺷــﻤﺎ ﻛــﺴﺐ اﻃــﻼع ﻛﻨــﻴﻢ.
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻣ ـﻰﮔﻮﻳﻨ ـﺪ ﺧﻴﻠ ـﻰ ﭘ ـﺸﺖ ﺳ ـﺮ ﻣ ـﺎ ﺣ ـﺮف ﻣ ـﻰزﻧ ـﺪ. از اول و آﺧ ـﺮ ﻣ ـﺎ ﻫ ـﻢ روي
ﮔﺮدان ﻧﻴﺴﺖ.
ـــ آﻗﺎﺟــﺎن، ﺷــﻤﺎ ﭼــﺮا ﺳــﺮوري ﻧﻤــﻰﻛﻨــﻲ و دﺳــﺖ از ﺳــﺮ اﻳــﻦ ﺑــﺪﺑﺨﺖ ﺑــﺮ
ﻧﻤﻰداري. اﻳﻦ ﺑﻴﭽـﺎره ﺷـﺎﻳﺪ از دﺳـﺖ ﺷـﻤﺎ ﻛﻤـﻰ دﻟﮕﻴـﺮ ﺷـﺪه. اﮔـﺮ زﻳـﺎد ﺑـﻪ او
ﺳــﺨﺖ ﻧﮕﻴــﺮي، آدم ﺑــﺪي ﻫــﻢ ﻧــﻴﺲ. ﻣــﻦ ﺑﺎﺑــﺎي ﺟــﻮون ﻣــﺮگ ﺷــﺪهاش را
ﻣـــﻰﺷـــﻨﺎﺧﺘﻢ. ﺧﻮﻧـــﻮادﮔﻰ ﻳـــﻪ ﺧـــﻮرده ﻋﻮﺿـــﻰ از آب دراوﻣـــﺪن. ﭼـــﺎﺋﻰ
ﻣﻲﺧﻮرﻳﻦ؟
ـ ﻧﻪ ﺟﺎﻧﻢ! ﻣﮕﺮ ﺧﺪا ﭼﺎى ﻣﻰﺧـﻮرد؟ ﺷـﻤﺎ ﻫـﻢ ﻣـﺎ را دﺳـﺖ ﻛـﻢ ﮔﺮﻓﺘـﻪاﻳـﺪ. از
اول ﻛﻪ آﻣﺪم ﺑﻪ ﺷﻤﺎ ﮔﻔﺘﻢ ﻛﻪ ﻣﻦ ﺧـﺪا ﻫـﺴﺘﻢ، ﺣـﺎﻻ ﻣـﻰﺧﻮاﻫﻴـﺪ ﺑـﻪ ﻣـﻦ ﭼـﺎى
ﺑﺪﻫﻴﺪ؟
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ــ اﺣﻤـﺪ دﺳـﺖ از ﺳـﺮ اﻳـﻦ اﻻغ وردار! زﺑـﻮنﺑـﺴﺘﻪ ﻣـﻰﺧـﻮاد ﺑﭽـﺮه! ﻧﺎراﺣـﺖ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻧ ـﺸﻴﻦ آﺧ ـﺪا! ﺳﺮوﺻ ـﺪاي ﺑﻨ ـﺪهزادهاس. اﺳ ـﻤﺶ اﺣﻤ ـﺪه. از ﺻ ـﺐ ﺗ ـﺎ ﺷ ـﺐ ﺑ ـﻪ
ﻳﺎل و ﻛﻮﭘـﺎل و ﺳـﺮ و ﮔـﻮش اﻳـﻦ اﻻغ ور ﻣـﻲره. ﺑﺮﮔـﺮدﻳﻢ ﺳـﺮ ﺣـﺮف ﺧﻮدﻣـﻮن.
ﺣﺎﻻ ﺷـﻤﺎ از ﻛﺠـﺎ ﻓﻬﻤﻴـﺪﻳﻦ؟ ﻳﻌﻨـﻰ ﺣﺮﻓـﺎي اﻳـﻦ ﺧﺪاﻧـﺸﻨﺎس رو ﻛـﻲ ﺑـﻪ ﺷـﻤﺎ
رﺳﻮﻧﺪه؟
ـ ﻣﺎ ﻛﻪ ﻧﺸﻨﻴﺪه ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮدﻳﻢ. اﻛﺒـﺮِ ﺑﻘـﺎل ﻣـﻰﮔﻔـﺖ ﻛـﻪ زﻳـﺎدي دارد ﭘـﺸﺖ ﺳـﺮ
ﻣﺎ ﺣﺮف ﻣﻰزﻧﺪ.
ـ اﻛﺒﺮ ﺷﻤﺎ رو ﻣﻲﺷﻨﺎﺳﻪ؟
٨
ﺳﻌﻴﺪ ﺳﺎﻣﺎن ﺗﺮﻳﻠﻮژي
ـ ﻣﻌﻠﻮﻣﻪ! اﻛﺒﺮ را از ﺑﭽﮕﻰﻫﺎﻳﺶ ﻣﻰﺷﻨﺎﺳﻴﻢ. آدم ﺑﺎ ﺧﺪاﺋﻰ اﺳﺖ.
ـ ﭘﺲ ﺧﺒﺮﭼﻴﻨﻰ ﻫﻢ ﻣﻰﻛﻨﻪ؟
ـ ﻧﻪ ﺣﻀﺮت آﻗﺎ! ﺧﺒﺮﭼﻴﻨﻰ ﭼﻴﺴﺖ؟ ﺑﻪ ﺗﻜﻠﻴﻒ ﻋﻤﻞ ﻣﻲﻛﻨﺪ.
ـ ﺣـﺎﻻ ﺷـﻤﺎ ﭼـﺮا اﻳـﻦ ﻫﻤـﺴﺎﻳﺔ ﺑﻴﭽـﺎرة ﻣـﺎ را اﻳﻨﻘـﺪر ﺟـﻮن ﺑـﻪ ﺳـﺮ ﻣـﻰﻛﻨـﻴﻦ؟
ﻣﮕــﻪ ﺑﺎﻫــﺎش ﭘﺪرﻛــﺸﺘﮕﻲ دارﻳــﻦ؟ ﺑــﺬارﻳﻦ ﺑﮕــﻪ! از ﺧــﺪاﺋﻰ ﺷــﻤﺎ ﻛــﻪ ﻛــﻢ
ﻧﻤﻲﺷﻪ.
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ـ ـ ﻋﺠ ـﺐ ﻣ ـﺮدك اﺑﻠﻬ ـﻲ ﻫ ـﺴﺘﻰ ﻫ ـﺎ! ﻣ ـﻦ ﺧ ـﺪا ﻫ ـﺴﺘﻢ! ﻳﻜ ـﺴﺎﻋﺖ اﺳ ـﺖ دارم
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺗﻜـﺮار ﻣـﻰﻛـﻨﻢ، دﻳﮕـﺮ دﻫـﺎﻧﻢ ﻛـﻒ ﻛـﺮده. ﺷـﻴﻄﺎن را ﻣـﻰﻓﺮﺳـﺘﻢ ﺳـﺮاﻏﺖ ﻫـﺎ. ـ ـ ـ
ﺟﻮان ﻣﺮﮔﺖ ﻣﻲﻛﻨﻢ ﻫـﺎ، ﻣـﻰدﻫـﻢ ﺗـﺮا دم ﺷﻤـﺸﻴﺮ ﻳﺰﻳـﺪ و ﻣﻌﺎوﻳـﻪ ﺗـﺎ ﺣﺎﻟـﺖ را
ـ ـ ـ ـ
ﺟ ـﺎ ﺑﻴﺎورﻧ ـﺪ. ﭘﺎﻫﺎﻳ ـﺖ را ﺟﻤ ـﻊ ﻛ ـﻦ! ﻣ ـﺆدب ﺑﻨ ـﺸﻴﻦ! ﻣﮕ ـﺮ اﻳﻨﺠ ـﺎ ﻗﻬ ـﻮهﺧﺎﻧ ـﻪ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
اﺳ ـﺖ، ﻣﮕ ـﺮ ﻣـﻦ ﻣ ـﻰﺗ ـﻮاﻧﻢ ﻛﻮﺗ ـﺎه ﺑﻴ ـﺎﻳﻢ؟ ﻣـﻦ اﮔ ـﺮ ﻛﻮﺗ ـﺎه ﻣ ـﻰآﻣ ـﺪم ﻛ ـﻪ ﺧ ـﺪا
ﻧﻤﻰﺷﺪم. آﻫﺎي اﺣﻤﺪ! ﺑﺮاي ﭘﺪرت ﭼﺎي ﺑﻴﺎور.
در اﺗﺎق ﺑﺎز ﻣـﻰﺷـﻮد. اﺣﻤـﺪ ﺑـﺎ ﻳـﻚ ﺗﻨﺒـﺎنِ ﭼـﺮك و ژﻧـﺪه در درﮔـﺎﻫﻰ اﻳـﺴﺘﺎده،
اﻓﺴﺎر ﻳﻚ اﻻغ را ﻫﻢ در دﺳﺖ دارد. ﺑﺎ ﺻﺪاﺋﻰ دورﮔﻪ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ:
ـ ﭼﻴﻪ؟ ﭼﻰ ﻣﻴﮕﻰ؟
ـ ﮔﻔﺘﻢ ﺑﺮاي ﭘﺪرت ﭼﺎى ﺑﻴﺎور.
ـ ﺑﺎﺑﺎم اﮔﻪ ﭼﺎﺋﻰ ﺑﺨﻮاد ﺧﻮدش ﻣﻲﮔﻪ. اﺻﻼً ﺗﻮ ﻛﻰ ﻫﺴﺘﻰ؟
ﭘــﺪر اﺣﻤــﺪ ﺻــﺪا در ﮔﻠــﻮياش ﺧﻔــﻪ ﺷــﺪه؛ زﺑــﺎﻧﺶ ﺑﻨــﺪ آﻣــﺪه و از ﺟــﻼل و
ﺟﺒــﺮوت ﺧــﺪاﺋﻰ ﭼــﺸﻤﺎﻧﺶ وق زده. ﻣﮕــﺮ ﻣــﻰﺷــﻮد آدم، ﻳﻌﻨــﻰ ﺑﺒﺨــﺸﻴﺪ
ـ ـ ـ ـ
»ﺧ ـﺪا«، ﺑﻴﺎﻳ ـﺪ ﺑ ـﻪ ﺧﺎﻧ ـﺔ ﻣ ـﺮدم و دﺳ ـﺘﻮر ﻫ ـﻢ ﺑﺪﻫ ـﺪ؟ آﺧ ـﺮ ﺻ ـﺎﺣﺐ ﺧﺎﻧ ـﻪاي
ـ ـ ـ ـ ـ
ﮔﻔﺘﻪاﻧﺪ، ﻣﻴﻬﻤﺎﻧﻰ ﮔﻔﺘﻪاﻧﺪ! آﻗﺎي ﺧﺪا ﺑﺎ ﻋﺼﺒﺎﻧﻴﺖ ﺑﻪ اﺣﻤﺪ ﺗﺸﺮ ﻣﻲزﻧﺪ:
ـ ﺗﻮي دﻫﻨﺖ ﻣﻰزﻧﻢ ﻛﻪ ﺣﺮف زدن ﻳﺎد ﺑﮕﻴﺮي ﻫﺎ.
٩
ﺳﻌﻴﺪ ﺳﺎﻣﺎن ﺗﺮﻳﻠﻮژي
اﻻغِ اﺣﻤــﺪ ﻧﻴﻤــﻰ از ﺑــﺪﻧﺶ را از ﻻي در آورده ﺗــﻮي اﺗــﺎق، و ﻣﺜــﻞ ﺑــﺰ ﻫــﻲ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺳ ـﺮش را ﺗﻜ ـﺎن ﺗﻜ ـﺎن ﻣ ـﻰدﻫ ـﺪ، ﭘ ـﻮزهاش را ﺑ ـﻪ ﺣﺎﻟ ـﺖ ﺗﻬﺪﻳ ـﺪآﻣﻴﺰ از ﻫ ـﻢ ﺑ ـﺎز
ﻛﺮده، ﻣﺜﻞ اﻳﻨﻜﻪ زﺑﺎنﻣﺎن ﻻل ﻗﺼﺪ دارد ﺑﻪ »آﻗﺎيﺧﺪا« دﻫﻦﻛﺠﻰ ﻛﻨﺪ.
ﭘﺪر اﺣﻤﺪ ﺑﺎ دﺳﺘﭙﺎﭼﮕﻲ رﺷﺘﺔ ﻛﻼم را ﺑﻪ دﺳﺖ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻰﮔﻮﻳﺪ:
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ــ اﺣﻤـﺪم ﺣـﺮف ﺷـﻤﺎ رو ﮔـﻮش ﻣـﻲﻛﻨـﻪ. اﺣﻤـﺪﺟﻮن! ﻣـﺮگ اون ﺗﻨﺒـﻮن ﮔُـﻞ ـ
ﻣﮕﻠﻰت، ﺑﺮاي ﺑﺎﺑﺎﺟﻮن ﻳﻪ ﭼﺎﺋﻰ ﺑﻴﺎر. ﻛﺎرو ﺗﻤﻮم ﻛﻦ، ﻋﺰﻳﺰ!
ﺣــﺎﻻ آﻗــﺎي ﺧــﺪا ﺧﻴﻠــﻰ راﺿــﻰ اﺳــﺖ. ﻟﺒﺨﻨــﺪ روي ﻟــﺐﻫــﺎﻳﺶ ﻣــﻰرﻗــﺼﺪ.
ﭼﻬﺮهاش ﻧـﻮراﻧﻰ ﺷـﺪه. از اول ﻫـﻢ ﻣـﻰداﻧـﺴﺖ ﻛـﻪ ﺟـﺎي ﺧـﻮﺑﻰ آﻣـﺪه. دﺳـﺖ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻣ ـﻰﺑ ـﺮد و ﻳ ـﻚ آﺟ ـﺮ از ﻛ ـﻒ اﺗ ـﺎق ﻛﻨ ـﺪه و آﻧ ـﺮا ﻣﺤﻜ ـﻢ ﻣ ـﻰزﻧ ـﺪ ﺗ ـﻮي ﺳ ـﺮ اﻻغ.
ﺑﻴﭽﺎره، ﺣﻴﻮان زﺑﺎن ﺑﺴﺘﻪ ﻛـﻪ ﺑـﻪ ﺧـﺸﻢ اﻟﻬـﻲ ﮔﺮﻓﺘـﺎر ﺷـﺪه ﺷـﺮوع ﻣـﻰﻛﻨـﺪ ﺑـﻪ
ﻋﺮﻋﺮ. اﺣﻤﺪ ﻫﻢ ﻣﺤﻜﻢ ﺑﺎ ﻟﮕﺪ ﻣﻰزﻧـﺪ ﺗـﻮي ﺗﺨـﻢ »آﻗـﺎيﺧـﺪا«. آﻗـﺎي ﺧـﺪا ﻫـﻢ
ـ ـ ـ
ﻋﻜ ـﺲاﻟﻌﻤ ـﻞ ﺷ ـﺪﻳﺪي ﻧ ـﺸﺎن داده، و ﻣﺜ ـﻞ ﺟﻬ ـﺎن ﭘﻬﻠ ـﻮان ﻣ ـﻰرود زﻳ ـﺮ دو ﺧ ـﻢ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ
اﻻغ. ﺣﻴﻮان ﺷﺮوع ﻣﻰﻛﻨﺪ ﺑـﻪ ﻋﺮﻋـﺮ و دﺳـﺖ و ﭘـﺎ زدن، وﻟـﻰ دﻳﮕـﺮ دﻳـﺮ ﺷـﺪه.
ﻳﺪ اﻟﻬﻰ اﻻغ را ﺑﺎﻻ ﺑﺮده و ﻣﺤﻜﻢ روي ﺳﻨﮓ ﻓﺮش ﺣﻴﺎط ﻣﻲﻛﻮﺑﺪ.
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
اﺣﻤ ـﺪ ﻏ ـﺼﻪ ﻣ ـﻰﺧ ـﻮرد. ﺑﺎﺑﺎﺟ ـﺎناش ﭼ ـﺎى ﻣ ـﻰﺧ ـﻮرد. اﻻغ ﻋﺮﻋ ـﺮ ﻣ ـﻰﻛﻨ ـﺪ.
»آﻗــﺎيﺧــﺪا« ﻫــﻢ ﺑﺮﺧﺎﺳــﺘﻪ، ﺧــﺪاﺣﺎﻓﻈﻰ ﻣــﻰﻛﻨــﺪ و ﻛﻠــﻮن در را ﻣﺤﻜــﻢ
ﻣﻰاﻧﺪازد ﻛﻪ »ﺧﺪاﺋﻰ ﻧﺎﻛﺮده« دزد ﻧﻴﺎﻳﺪ ﭘﺎﻻن اﻻغ را ﺑﺪزدد.
٭٭٭
٠١
ﺳﻌﻴﺪ ﺳﺎﻣﺎن ﺗﺮﻳﻠﻮژي
ﻧﻴﺎﻛﺎن ﻣﺎ ﺑﺎ ﻫﻤﻴﻦ آﺛـﺎر ﻗﻠﻤـﻰ و زﺑـﺎﻧﻰ از ﺷـﻤﺎل راه اﻓﺘﺎدﻧـﺪ و رﻓﺘﻨـﺪ ﺑـﻪ ﺟﻨـﻮب.
وﻗﺘﻰ رﺳـﻴﺪﻧﺪ ﺑـﻪ ﻣﺤﻠـﻲ ﻛـﻪ اﻣـﺮوز ﻧـﺎﻣﺶ را ﮔﺬاﺷـﺘﻪاﻳـﻢ ﺗﻬـﺮان، ﻣـﺪﺗﻰ ﺗﺄﻣـﻞ
ﻛﺮدﻧــﺪ. ﻣــﻰداﻧﻴــﺪ آن روز و روزﮔــﺎر ﻫــﻮا ﺧﻴﻠــﻰ ﺻــﺎف و روﺷــﻦ ﺑــﻮد و از دور
ﻣﻰﺗﻮاﻧـﺴﺘﻨﺪ ﻗﻠـﺔ دﻣﺎوﻧـﺪ را ﺑﺒﻴﻨﻨـﺪ. اوﻟـﻴﻦ ﻧﻴـﺎي ﻣـﺎ اﻳﺮاﻧﻴـﺎن ﺗـﺎ ﻗﻠـﺔ دﻣﺎوﻧـﺪ را
دﻳﺪ، اﻳـﺴﺘﺎد و ﻓﺮﻳـﺎد زد: »ﺧـﺪا!« ﺑﻘﻴـﻪ ﻫـﻢ ﮔﻔﺘﻨـﺪ: » ﺣـﻖ داري!« ﺑـﻪ ﻫﻤـﻴﻦ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
دﻟﻴ ـﻞ ﺳ ـﺎلﻫ ـﺎي ﺳ ـﺎل در ﻛﻨ ـﺎر دﻣﺎوﻧ ـﺪ ﺷ ـﻬﺮ و ﺷ ـﻬﺮك، و آب و آﺑ ـﺎدي، در و
دار ﺳــﺎﺧﺘﻨﺪ. در ﺑــﺮاي ورود و دار ﺑــﺮاي ﺧــﺮوج! ﭼﻮﭘــﺎنﻫــﺎ ﻣــﻰرﻓﺘﻨــﺪ روي
ﺳﻠـﺴﻠﻪ ﺟﺒـﺎل اﻻغ ﺳـﻮاري ﻣـﻰﻛﺮدﻧـﺪ. ﺷـﺐﻫـﺎ ﻫـﻢ ﻣﺎدرﻫـﺎ ﺑﭽـﻪﻫـﺎ را از ﺧـﺪا
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻣﻰﺗﺮﺳﺎﻧﺪﻧﺪ، ﻛﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳـﺖ ﺑﻴﺎﻳـﺪ و دﻋـﻮايﺷـﺎن ﻛﻨـﺪ. ﻫﻤـﻪ ﭼﻴـﺰ ﺑـﻪ ﺧـﻮﺑﻰ
و ﺧﻮﺷــﻰ ﻣــﻰﮔﺬﺷــﺖ، ﺗــﺎ اﻳﻨﻜــﻪ ﻳــﻚ روز دﻧﻴــﺎ ﻛــﻦﻓﻴﻜــﻮن ﺷــﺪ، ﺟﻬــﺎن
دﺳﺘﺨﻮش ﺗﻐﻴﻴﺮ و ﺗﺤﻮل ﻋﺠﻴﺒﻰ ﺷﺪه ﺑﻮد. در ﺷﻬﺮ وﻟﻮﻟﻪ اﻓﺘﺎد ﻛﻪ:
ـ ﻣﺮدم ﭼﻪ ﻧﺸﺴﺘﻪاﻳﺪ! ﻳﻚ ﺧﺪاي دﻳﮕﺮ آﻣﺪه.
ـ ـ ـ ـ ـ
ﻣ ـﺮدم ﺑ ـﺎور ﻧﻤ ـﻰﻛﺮدﻧ ـﺪ. »ﺧ ـﺪاي دﻳﮕ ـﺮ ﻳﻌﻨ ـﻰ ﭼ ـﻪ؟ ﺧ ـﺪا ﻫﻤ ـﻴﻦ ﻛ ـﻮه ﺳ ـﻔﻴﺪ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺑﻠﻨﺪه.« ﻫﻤﻪ ﻧﺎراﺣﺖ و ﻧﮕـﺮان ﺷـﺪه ﺑﻮدﻧـﺪ. ﺑـﺎ ﺧـﻮد ﻣـﻰﮔﻔﺘﻨـﺪ: »اﮔـﻪ ﺧـﺪا دو
ﺗــﺎ ﺑــﺸﻪ، ﭼﻜــﺎر ﻛﻨــﻴﻢ؟« ﭘــﺲ ﻫﻤﮕــﻲ ﺟﻤــﻊ ﺷــﺪﻧﺪ و رﻓﺘﻨــﺪ دم در ﺧﺎﻧــﺔ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻗﺎﺿـﻰاﻟﻘـﻀﺎت ﻛـﻪ او را ﻣـﺮدي ﺑﺎﺧـﺪا ﻣـﻰﺷـﻨﺎﺧﺘﻨﺪ و ﻫﻤـﻪ ﻣـﻰداﻧـﺴﺘﻨﺪ ﻛـﻪ در
ﺗﻤ ـﺎم ﻋﻤ ـﺮ دﺳ ـﺖ از ﭘ ـﺎ ﺧﻄ ـﺎ ﻧﻜ ـﺮده. ﻗﺎﺿ ـﻰاﻟﻘ ـﻀﺎت ﻛ ـﻪ از ﻃﺮﻳ ـﻖ ﻋﻮاﻣ ـﻞ و
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺟﺎﺳﻮﺳﺎناش ﻗـﺒﻼً در ﺟﺮﻳـﺎن اﻣـﺮ ﻗـﺮار ﮔﺮﻓﺘـﻪ ﺑـﻮد، ﭘـﺲ از ﺳـﺎﻋﺖﻫـﺎ دﺳـﺖ و
ﭘﺎ زدن در درﻳﺎي ﺗﻔﻜﺮ ﺑﺎ ﺧﻮد ﻣﻰﮔﻮﻳﺪ:
ـ ﺣﺎل ﻛﻪ »ﻃـﺮف« آﻣـﺪه، اﻣﻜـﺎن دارد ﻛﺎﺳـﻪ و ﻛـﻮزة »ﻃـﺮف اوﻟـﻰ« را ﺑـﺸﻜﻨﺪ،
ﭼﻪ ﺑﺴﺎ ﻛﻪ ﺑﺴﺎط ﻗﻀﺎوت ﻣﺎ ﻫﻢ درﻫﻢ رﻳﺰد.
١١
ﺳﻌﻴﺪ ﺳﺎﻣﺎن ﺗﺮﻳﻠﻮژي
از ﺷﻤﺎ ﭼﻪ ﭘﻨﻬﺎن، ﻗﺎﺿـﻰاﻟﻘـﻀﺎت ﻫـﺮ روز از ﻛـﺴﺒﻪ و ﺑﻘـﺎل و ﻗـﺼﺎب ﻣﺤﻠـﻪ ﻛﻠـﻰ
ﺣﻖ ﺣـﺴﺎب ﻣـﻰﮔﺮﻓـﺖ ﺗـﺎ ﻧـﺰد »ﺧـﺪا ﺳـﻔﻴﺪه« از آنﻫـﺎ ﺗﻌﺮﻳـﻒ و ﺗﻤﺠﻴـﺪ ﻛﻨـﺪ.
ﺣــﺎل ﻛــﻪ »ﻃــﺮف ﺟﺪﻳــﺪ« آﻣــﺪه ﭼﻜــﺎر ﺑﺎﻳــﺪ ﻛــﺮد؟ ﻗﺎﺿــﻲ ﭼــﺎره را در اﻳــﻦ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻣـﻰﺑﻴﻨـﺪ ﻛـﻪ ﺧـﻮدش ﺑـﺮود ﺑـﻪ دﻳـﺪار اﻳـﻦ ﭘﺪﻳـﺪة ﺟﺪﻳـﺪ و ﺗـﺎ ﻓﺮﺻـﺖ از دﺳـﺖ
ﻧﺮﻓﺘﻪ ﭼـﺎرهاي ﺑﻴﻨﺪﻳـﺸﺪ. ﭘـﺲ اﻻغِ او را ﭘـﺎﻻن ﻣـﻰﻛﻨﻨـﺪ و ﻗﺎﺿـﻰاﻟﻘـﻀﺎت ﺳـﻮار
ﺑﺮ اﻻغ راه ﻣﻰاﻓﺘـﺎد ﺗـﺎ ﺑﺮﺳـﺪ ﺑـﻪ »ﺧـﺪاي دوم«. رﻓﺘـﻪ رﻓﺘـﻪ، ﻣـﺮدم ﺑـﻪ دم اﻻغ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻗﺎﺿـﻰاﻟﻘـﻀﺎت وﺻـﻞ ﻣـﻰﺷـﻮﻧﺪ. ﺟﻤﻌﻴـﺖ ﺣـﻮاﻟﻰ ﺧﺎﻧ ـﺔ »ﻃـﺮف ﺟﺪﻳـﺪ« آﻧﻘ ـﺪر ـ ـ
زﻳﺎد ﺷﺪه ﻛﻪ ﺣﺘﻰ ﻳـﻚ ﻣﻮﺗـﻮر زﻧﺒـﻮري ﻫـﻢ ﻧﻤـﻰﺗﻮاﻧـﺪ از ﻻي ﻣـﺮدم ﻋﺒـﻮر ﻛﻨـﺪ.
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻣ ـﺮدم ﻳﻜﭙﺎرﭼ ـﻪ، ﻫﻤﭽ ـﻮن ﻳ ـﻚ ﺻ ـﺨﺮه اﻃ ـﺮاف ﺧﺎﻧ ـﻪ را ﮔﺮﻓﺘ ـﻪاﻧ ـﺪ. ﺣ ـﻴﻦ اﻻغـ
ﺳﻮاري، ﻗﺎﺿﻰاﻟﻘﻀﺎت ﺑﻪ اﻳﻦ ﻓﻜـﺮ ﻣـﻰاﻓﺘـﺪ ﻛـﻪ ﺑﻬﺘـﺮ اﺳـﺖ اول ﻧﻄـﻖ ﻏﺮاﺋـﻲ دم
در ﺧﺎﻧﻪ اﻳﺮاد ﻛﻨﺪ، ﺗـﺎ ﺟـﺎ ﭘـﺎي ﻣﺤﻜﻤـﻰ ﺑـﺮاي ﺧـﻮدش درﺳـﺖ ﻛـﺮده ﺑﺎﺷـﺪ. از
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻫﻤ ـﻴﻦ رو وﻗﺘ ـﻰ ﺻ ـﻔﻮف در ﻫ ـﻢ ﻓ ـﺸﺮدة ﻣ ـﺮدم را ﻣ ـﻲﺷ ـﻜﺎﻓﺪ و ﻣ ـﻰرﺳ ـﺪ دم در
ﺧﺎﻧﺔ »ﺧـﺪاي دوم« ﻣﺜـﻞ ﻗﺮﻗـﻰ از روي ﮔـﺮدة اﻻغ ﭘـﺎﺋﻴﻦ ﭘﺮﻳـﺪه و ﺟﻔـﺖ ﭘـﺎ ﻣـﻲ
زﻧﺪ روي ﺳﻜﻮ! وﻗﺘـﻲ از اﺳـﺘﺤﻜﺎم ﺳـﻜﻮ اﻃﻤﻴﻨـﺎن ﺣﺎﺻـﻞ ﻛـﺮد، روي ﺑـﻪ ﻣـﺮدم
ﻛﺮده و ﺑﺎ ﺗﺒﺨﺘﺮ ﻣﻰﮔﻮﻳﺪ:
ـ ـ ـ ـ
ـ ـ ﻣ ـﺮدم ﺷ ـﻬﺮ! ﻣ ـﺎ در اﻳﻨﺠ ـﺎ ﺟﻤ ـﻊ ﺷ ـﺪهاﻳ ـﻢ ﺗ ـﺎ از راز ﺑﺰرﮔ ـﻰ ﭘ ـﺮده ﺑ ـﺮدارﻳﻢ.
ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺳﻜﻮت را رﻋﺎﻳﺖ ﻛﻨﻴﺪ!
ﻫﻤﻪ ﺳﺎﻛﺖ ﺷﺪه ﭼﺸﻢ ﺑﻪ دﻫﺎن ﻗﺎﺿـﻲ دوﺧﺘـﻪاﻧـﺪ، وﻟـﻲ ﻗﺎﺿـﻲاﻟﻘـﻀﺎت ﻫـﺮ ﭼـﻪ
ﻓﻜﺮ ﻣﻰﻛﻨﺪ ﺣﺮف ﺟﺪﻳﺪي ﺑـﺮاي ﮔﻔـﺘﻦ ﻧﻤـﻲﻳﺎﺑـﺪ، و ﺳـﺮاﻓﻜﻨﺪه از ﺳـﻜﻮ ﺑـﻪ زﻳـﺮ
ﻣﻲآﻳﺪ. اﻻغ ﻗﺎﺿـﻰ ﺑـﺎ ﻣـﺸﺎﻫﺪة اﻳـﻦ اوﺿـﺎع ﻣـﻰزﻧـﺪ زﻳـﺮ ﺧﻨـﺪه، وﻟـﻰ ﭼﻴـﺰي
ﻧﻤــﻰﮔﻮﻳــﺪ. ﻣــﻰداﻧﻴــﺪ! اﻻغ ﻫــﻢ آدم اﺳــﺖ، ﭼﻴــﺰ ﺳــﺮش ﻣــﻰﺷــﻮد، ادب و
ﺗﺮﺑﻴﺖ دارد. در ﺿـﻤﻦ اﮔـﺮ »ﺧـﺪاي دوم« ﺧـﺮي ﻻزم داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ، ﺣﺘﻤـﺎً ﺧـﺮ
ﻗﺎﺿﻰاﻟﻘﻀﺎت را ﺳﻮار ﻣـﻲﺷـﻮد و ﻧـﺎن ﺧـﺮ از اﻳـﻦ رﻫﮕـﺬر در روﻏـﻦ اﻟﻬـﻲ ﺧﻮاﻫـﺪ
٢١
ﺳﻌﻴﺪ ﺳﺎﻣﺎن ﺗﺮﻳﻠﻮژي
اﻓﺘﺎد. ﺧﺮ اﻧﺴﺎنِ ﻣﺘﻔﻜـﺮي اﺳـﺖ و ﻫﻤﻴـﺸﻪ ﭘﻴـﺮو اﻳـﻦ ﻣﻜﺘـﺐ ﺑـﻮده ﻛـﻪ: »ﺑﻬﺘـﺮ
اﺳﺖ ﺑـﺎ آﻳﻨـﺪﮔﺎن و ﭘﻴـﺸﻴﻨﻴﺎن ﻃـﻮري رﻓﺘـﺎر ﻛـﺮد ﻛـﻪ ﭘـﻞﻫـﺎي ﺳـﺮ راه و ﭘـﺸﺖ
ﺳﺮ و دﺳـﺖ ﭼـﭗ و دﺳـﺖ راﺳـﺖ ﺧـﺮاب ﻧـﺸﻮد.« دﻧﻴـﺎ را ﭼـﻪ دﻳﺪﻳـﺪ؟! ﺷـﺎﻳﺪ
روزي اﻳﻦ ﺧﺮ ﻫﻢ ﺑﺮاي ﺧﻮد ﺧﺪا ﺷـﻮد. ﻣﮕـﺮ ﺧـﺮ ﺧـﺪا ﻧﻤـﻰﺷـﻮد؟ ﺧـﺮِ ﺑﻴﭽـﺎره
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺧ ـﻮدش از ﻛﺘﺎﺑﻔﺮوﺷ ـﻲﻫ ـﺎي روﺑ ـﺮوي داﻧ ـﺸﮕﺎه ﺗﻬ ـﺮان ﻛﺘ ـﺎبﻫ ـﺎﺋﻲ اﺑﺘﻴ ـﺎع ﻛ ـﺮده
ﺑﻮد ﻛـﻪ ﺑـﻪ وﺟـﻮد ﺑﻌـﻀﻰ ﻣﻠـﻞ ﮔـﺎوﭘﺮﺳـﺖ در ﺟﻬـﺎن اﺷـﺎره داﺷـﺘﻨﺪ. ﭘـﺲ ﭼـﻪ
دﻟﻴــﻞ داﺷــﺖ ﻛــﻪ ﺑﻌــﻀﻲ ﻣﻠــﻞ ﺧﺮﭘﺮﺳــﺖ ﻧﺒﺎﺷــﻨﺪ؟ ﻣﻠــﺖﻫــﺎ ﺧﻴﻠــﻰ ﺧــﻮب
ـ ـ ـ ـ
ﻣـﻰﺗﻮاﻧ ـﺴﺘﻨﺪ ﺧـﺮ ﻫـﻢ ﺑﭙﺮﺳ ـﺘﻨﺪ. ﻣﮕـﺮ ﺧـﺮ و ﮔـﺎو ﺗﻔـﺎوﺗﻲ دارﻧ ـﺪ؟ در ﺛ ـﺎﻧﻰ، از
ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻛﺠﺎ ﻣﻌﻠﻮم ﻛـﻪ اﮔـﺮ ﺟﻨﮕـﻰ ﻣﻴـﺎن ﻃﺮﻓـﺪاران دو ﺧـﺪا ﭘـﻴﺶ ﺑﻴﺎﻳـﺪ ﺧﺮﭘﺮﺳـﺘﺎن در
آن ﭘﻴﺮوز ﻧﺸﻮﻧﺪ؟ ﺑـﻪ دﻟﻴـﻞ ﻫﻤـﻴﻦ ﻣﻼﺣﻈـﺎت ﺑـﻮد ﻛـﻪ ﺧـﺮ ﺑﻴﭽـﺎره ﺳـﻌﻰ ﻛـﺮد
ﻛﻤﻰ ﺳﻴﺎﺳﺖ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، و ﻣﺜﻞ دﻳﮕـﺮ ﻧﻴﺎﻛـﺎن ﻣـﺎ ﮔـﺰ ﻧﻜـﺮده ﺟـﺮ ﻧﺪﻫـﺪ. ﻫـﺮ
ﭼﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﺧـﺮ ﻫـﻢ آدم اﺳـﺖ و ﺳﻴﺎﺳـﺖ و ﻛﻴﺎﺳـﺖ دارد، از اﻳﻨـﺮو ﺧـﺮ ﺑـﺎ ﻓﺮاﺳـﺖ
ﻣﺎ ﺳﻜﻮت اﺧﺘﻴﺎر ﻛﺮد.
ﻗﺎﺿﻰاﻟﻘﻀﺎت ﭘـﺲ از اﻳـﺮاد ﺳـﺨﻨﺮاﻧﻲ ﻣﻬـﻢ ﺧـﻮد ﻛﻮﺑـﺔ در را ﮔﺮﻓﺘـﻪ و ﻣﺤﻜـﻢ ﺑـﻪ
ـ ـ ـ ـ
در ﻣ ـﻰﻛﻮﺑ ـﺪ. ﺳ ـﻜﻮت ﻛﺎﻣ ـﻞ ﺑ ـﺮ ﺷ ـﻬﺮ ﺳ ـﺎﻳﻪ اﻓﻜﻨ ـﺪه، ﻓﻘ ـﻂ ﺻ ـﺪاي ﻛﻮﺑ ـﻪﻫ ـﺎي
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
اوﺳــﺖ ﻛــﻪ ﺗﻤــﺎﻣﻰ ﻛﻮﭼــﻪﻫــﺎ و ﺧﻴﺎﺑــﺎنﻫــﺎي ﺷــﻬﺮِ ﻧﻴﺎﻛــﺎن ﻣــﺎ را ﺑــﻪ ﻟــﺮزه در
ـ ـ ـ ـ ـ
ﻣـﻰآورد. ﻣﮕـﺴﻰ ﻛـﻪ روي ﮔـﻮش ﺧـﺮ ﻧﺸـﺴﺘﻪ ﺑـﻮد، ﺑـﺎ ﺗﻘﻠﻴـﺪ از ﻛﻮﺑـﻪ ﺧـﻮد را
ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻣﺤﻜﻢ ﺑﻪ در ﺧﺎﻧﻪ ﻣـﻰزﻧـﺪ، اﻳـﻦ ﺣـﺸﺮة ﻧـﺎﭼﻴﺰ ﻫـﻢ ﻛﻨﺠﻜـﺎو ﺷـﺪه و ﻣـﻲﺧﻮاﻫـﺪ
ﻫﺮ ﭼـﻪ زودﺗـﺮ از اﻳـﻦ راز ﺑـﺰرگ ﭘـﺮده ﺑـﺮدارد. وﻟـﻰ از درون ﺧﺎﻧـﻪ ﻫـﻴﭻ ﺻـﺪاﺋﻰ
ـ ـ ـ
ﺑـﻪ ﮔـﻮش ﻧﻤـﻲرﺳـﺪ. ﺑـﺎز ﻫـﻢ در ﻣـﻰزﻧﻨـﺪ، وﻟـﻰ ﭘﺎﺳـﺦ ﻫﻤـﺎن ﺳـﻜﻮت اﺳـﺖ.
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺳــﻜﻮت ﻣﺜــﻞ ﻳــﻚ ﻣﻠﺤﻔــﺔ ﻧــﺎﻣﺮﺋﻰ ﺗﻤــﺎم ﺷــﻬﺮ را ﭘﻮﺷــﺎﻧﺪه. ﺳــﺎﻋﺎﺗﻲ ﺳــﭙﺮي
ﻣﻰﺷﻮد، ﻛﺴﺒﻪ ﺑﻪ ﺳﺮﻛﺎرﺷﺎن ﺑﺮﮔـﺸﺘﻪاﻧـﺪ و ﺣـﻮاﻟﻰ ﺧﺎﻧـﻪ ﻛـﻢ ﻛـﻢ ﺧﻠـﻮت ﺷـﺪه.
ﻫــﺮ از ﮔــﺎﻫﻰ ﭼﻨــﺪ ﺑﭽــﺔ ﺑــﺎزﻳﮕﻮش ﺑــﻪ ﺷﻴــﺸﻪﻫــﺎي دود ﮔﺮﻓﺘــﺔ ﺧﺎﻧــﻪ ﺳــﻨﮓ
٣١
ﺳﻌﻴﺪ ﺳﺎﻣﺎن ﺗﺮﻳﻠﻮژي
ﻣﻲزﻧﻨﺪ، وﻟـﻰ ﻫـﻴﭻ ﺻـﺪاﺋﻰ ﺑـﻪ ﮔـﻮش ﻧﻤـﻰرﺳـﺪ. ﺧـﺮِ ﻗﺎﺿـﻰاﻟﻘـﻀﺎت ﺑـﺎ ﺧـﻮد
ﻣﻰﮔﻮﻳﺪ:
ـ ﺳﻜﻮت ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﭘﺎﺳﺦ اﺳﺖ.
٭٭٭
ﺑ ـﻪ اﻳ ـﻦ ﺻ ـﻮرت ﻧﻴﺎﻛ ـﺎن ﻣ ـﺎ در داﺳ ـﺘﺎنﻫ ـﺎ و ﺣﻜﺎﻳ ـﺖﻫ ـﺎيﺷ ـﺎن ﻫﻤ ـﺎﻧﻄﻮر ﻛ ـﻪ از
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺷﻤﺎل ﺑﻪ ﺟﻨـﻮب ﻣـﻰرﻓﺘﻨـﺪ ﺧـﺪا را از ﻛـﻮه و ﺳـﻨﮓ ﺟـﺪا ﻛـﺮده، در ﺟـﻮار دﻳـﻮار
ﺧﺎﻧﺔ اﺻﻐﺮﺑﻘﺎل و اﻛﺒﺮرﻣﺎل ﻳـﻚ ﺧﺎﻧـﻪ ﻫـﻢ دادﻧـﺪ ﺑـﻪ او. ﺧﻼﺻـﺔ ﻣﻄﻠـﺐ ﻣﻨـﺎري
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
دزدﻳﺪﻧـﺪ وﻟـﻰ ﻓﻜـﺮ ﭼـﺎهاش را ﻧﻜﺮدﻧـﺪ. ﻗـﺼﺔ ﻣـﺎ ﺑـﻪ ﺳـﺮ رﺳـﻴﺪ، ﺧـﺮ ﻫـﻢ ﺑـﻪ
ـ ـ ـ ـ ـ
ﺧﺎﻧﻪاش رﺳﻴﺪ.
ﻧﻴﻤﻪ راه
ـ ـ ـ ـ
اﻣـﺮوز ﻫـﻮا اﺑـﺮي اﺳـﺖ. ﭼﻠـﺔ ﺗﺎﺑـﺴﺘﺎن اﺳـﺖ، وﻟـﻰ از ﺳـﺮﻣﺎ اﺳـﺘﺨﻮانﻫـﺎي آدم
ـ ـ ـ ـ ـ
ﻣﻨﺠﻤﺪ ﻣﻰﺷﻮد. اﻳـﻦ ﻫـﻢ ﺣﺘﻤـﺎً ﺧﻮاﺳـﺖ ﺧﺪاﺳـﺖ. ﻳـﺎد روزﻫـﺎي ﮔـﺮم و اﺑﺮﻫـﺎي
ﺧﻨﻚ ﻛـﻮﻳﺮ ﺑـﻪ ﺧﻴـﺮ. وﻗﺘـﻰ در ﮔﻴﺮاﮔﻴـﺮِ اواﺧـﺮِ ﺷـﻬﺮﻳﻮر در ﺧﻴﺎﺑـﺎنﻫـﺎي ﺧﻠـﻮت
ـ ـ ـ ـ ـ
ﺗﻬ ـﺮانِ ﺳ ـﺎﺑﻖ ﻗ ـﺪم ﻣ ـﻰزدﻳ ـﻢ، آﻧﺰﻣ ـﺎن ﻛ ـﻪ ﻫﻤ ـﻪ رﻓﺘ ـﻪ ﺑﻮدﻧ ـﺪ ﺑ ـﻪ ﻛﻨ ـﺎر درﻳ ـﺎ و
ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻣـﺴﺎﻓﺮت، روزﻫـﺎﺋﻰ ﻛـﻪ ﺑﭽـﻪ ﺗﻨﺒـﻞﻫـﺎ ﺧـﻮد را ﺑـﺮاي اﻣﺘﺤﺎﻧـﺎت ﺗﺠﺪﻳـﺪي آﻣـﺎده ـ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻣ ـﻰﻛﺮدﻧ ـﺪ، ﺳ ـﻜﻮت ﺗﻬ ـﺮان در دﺳ ـﺖ ﺑ ـﺮگﻫ ـﺎﺋﻰ ﻛ ـﻪ ﻳ ـﻮاش ﻳ ـﻮاش ﻧــﺎرﻧﺠﻰ ـ ـ
ﻣﻰﺷﺪ، ﺧﻴﻠﻰ روﻳـﺎﺋﻰ ﺑـﻮد. ﻓﻘـﻂ در اﻳـﻦ روزﻫـﺎ ﺑـﻮد ﻛـﻪ زﻣﺰﻣـﺔ آب در ﺟـﻮي
٤١
ﺳﻌﻴﺪ ﺳﺎﻣﺎن ﺗﺮﻳﻠﻮژي
ﺧﻴﺎﺑﺎنﻫﺎ ﺷﻨﻴﺪه ﻣﻲﺷﺪ، و ﻋﻄـﺮِ ﻧـﺎنﻫـﺎي ﺳـﻨﮕﻚ ﻣـﺸﺎمﻣـﺎن را ﻧـﻮازش ﻣـﻰداد.
ﻫﻤــﻪ ﺟــﺎ و ﻫﻤــﻪ ﭼﻴــﺰ ﺗﻌﻄﻴــﻞ ﺑــﻮد، ﻣﺪرﺳــﻪ، ﻛــﻼس، ﻣﺠﻠــﺲ، ﺧــﺼﻮﺻﺎً
دوﻟﺖ!
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺣ ـﺎﻻ ﻫ ـﻢ ﺣﻜﺎﻳ ـﺖ ﻫﻤ ـﻴﻦ ﺗﻌﻄﻴﻠ ـﻰ ﺷ ـﺪه. ﻫﻤ ـﻪ ﭼﻴ ـﺰ رو ﺑ ـﻪ ﺳ ـﻜﻮن ﮔﺬاﺷ ـﺘﻪ،ـ ـ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
دﻳﮕ ـﺮ ﻗ ـﺮار ﻧﻴ ـﺴﺖ ﺣﺮﻛﺘ ـﻰ در ﻣﻴ ـﺎن ﺑﺎﺷ ـﺪ. ﺗ ـﺎ اﺑ ـﺪ ﻣ ـﻲﺗ ـﻮان در اﻳ ـﻦ درﻳ ـﺎي
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺑﻼﺗﻜﻠﻴﻔ ـﻰ ﻏﻮﻃ ـﻪ ﺧ ـﻮرد، و ﺑ ـﻪ اﻃ ـﺮاف ﺧﻴ ـﺮه ﻣﺎﻧ ـﺪ. زﻧ ـﺪﮔﻰ ﻫﻤﻴ ـﺸﻪ از ﻳ ـﻚ
ـ ـ
ﺗﻌﻄﻴﻠـﻰ ﺑـﻪ ﻳـﻚ ﻃﻮﻓـﺎن ﮔـﺬار ﻣـﻲﻛﻨـﺪ، و ارﻣﻐـﺎن ﻃﻮﻓـﺎن ﻳـﻚ زﻧـﺪﮔﻰ ﺟﺪﻳـﺪ
ـ
اﺳﺖ، و اﻳـﻦ زﻧـﺪﮔﻰ و اﻣﻴـﺪﻫﺎي آﻧﻬـﻢ ﻧﺘﻴﺠـﻪاش ﻓﻘـﻂ ﻣـﻲﺗﻮاﻧـﺪ ﻳـﻚ ﺗﻌﻄﻴﻠـﻰ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ
دﻳﮕ ـﺮ ﺑﺎﺷـﺪ. اﻳـﻦ ﺑﻴﺮاﻫـﺔ زﻧ ـﺪﮔﻰ اﮔ ـﺮ ﻫﻤﻴـﺸﻪ ﺑـﻪ ﻫﻤـﻴﻦ ﺗﺮﺗﻴـﺐ ﺗﻜ ـﺮار ﺷ ـﺪه، ـ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺣـﺎﻻ ﻫـﻢ دﻟﻴﻠـﻰ ﻧـﺪارد ﻛـﻪ ﺗﻜـﺮار ﻧـﺸﻮد. ﺷـﺎﻳﺪ ﺟـﺴﺘﺠﻮي ﺗﻌﻄﻴﻠـﻰ ﻳـﻚ ﻧﻴـﺎز ـ
ﺑﺎﺷﺪ، و ﻃﻮﻓﺎﻧﻰ ﻛﻪ ﺑـﻪ دﻧﺒـﺎل آن ﻣـﻰآﻳـﺪ ﻳـﻚ ﺑـﻼ! ﺑﻼﺋـﻰ ﻛـﻪ اﻧـﺴﺎن ﻫﻤﻴـﺸﻪ
ﺑﻪ آن ﻧﻴﺎز دارد ﺗـﺎ دوﺑـﺎره ﺑـﻪ اﻣﻴـﺪ و زﻧـﺪﮔﻰ ﺑﺮﺳـﺪ. در ﺗﻬـﺮانِ ﺳـﺎﺑﻖ روي ﻳـﻚ
دﻳــﻮار ﻛــﺎﻫﮕﻠﻰ ﻧﻮﺷــﺘﻪ ﺑﻮدﻧــﺪ: »اﻣﻴــﺪ را ﻓﺮاﻣــﻮش ﻧﻜﻨﻴــﺪ«. ﮔﻮﻳــﺎ در دوران
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ِ
ﺟ ـﻮاﻧﻰ ﻣ ـﺎ، آﻧﻮﻗ ـﺖﻫ ـﺎ ﻛ ـﻪ ﺑﭽ ـﻪ ﻣﺪرﺳ ـﻪاي ﺑ ـﻮدﻳﻢ، »اﻣﻴ ـﺪ« ﻧ ـﺎم ﻳ ـﻚ ﻣﺆﺳ ـﺴﺔ
آﻣﻮزﺷﻰ ﺑـﻮد. از ﻫﻤـﺎن ﻣﺤـﻞﻫـﺎ ﻛـﻪ ﭘـﺪرﻫﺎ و ﻣﺎدرﻫـﺎ ﺑـﺎ ﺣـﺮص و وﻟـﻊ ﻓـﺮاوان
ﻧﻮﺑﺎوﮔـﺎنﺷـﺎن را راﻫـﻰاش ﻣـﻰﻛﺮدﻧـﺪ ﺗـﺎ ﺑـﺎ ﻧﻤـﺮهﻫـﺎي ﺧـﻮب دورة دﺑﻴﺮﺳـﺘﺎن را
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺗﻤﺎم ﻛﻨﻨﺪ. ﺷﺎﻳﺪ ﻫـﻢ اﺻـﻼً اﻣﻴـﺪ ﻧـﺎم ﺗﺠـﺎرﺗﻰِ ﻳـﻚ آداﻣـﺲ ﺟﺪﻳـﺪ ﺑـﻮد. ﻣﺜـﻞ
»ﺧــﺮوس ﻧــﺸﺎنﻫــﺎي« ﺳــﺎﺑﻖ! ﻣــﺜﻼً »اﻣﻴــﺪ ﺧــﺮوس ﻧــﺸﺎن« ﻳــﺎ »ﺧــﺮوسِ
اﻣﻴﺪوار«! ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣﺎل ﺧﺮوسﻫﺎ ﻫﻤﻴـﺸﻪ ﺑـﻰﻣﻮﻗـﻊ ﺧﻮاﻧـﺪهاﻧـﺪ، ﺣﺘـﻰ وﻗﺘـﻰ ﻛـﻪ
روي دﻳﻮار ﻛﺎﻫﮕﻠﻰِ ﻛﻮﭼـﻪ ﭘـﺲﻛﻮﭼـﻪﻫـﺎي ﺷـﻤﻴﺮاﻧﺎت زﻧـﺪاﻧﻰِ ﻳـﻚ ﻣﺜﻘـﺎل رﻧـﮓ
ﺳﻴﺎه و ﻗﺮﻣﺰ ﺑﻮدﻧﺪ.
ﻣﻐﺰ ﺧﺎﻟﻰ و ﻗﻠﻢ ﺑﻰﭘﺮوا! ﻫﻴﭻ ﻣﻰداﻧﻴـﺪ ﻛـﻪ ﭘـﺮوا از ﭘـﺮواز ﻧﻤـﻰآﻳـﺪ؟ ﭘـﺮوا ﻧﺘﻴﺠـﺔ
ﺳﻜﻮت اﺳﺖ و رﻳـﺸﻪ در ﻣـﺮگ دارد. ﺑـﻰﭘـﺮوا ﺑـﻮدن، ﻳﻌﻨـﻰ ﻣﺜـﻞ ﻳـﻚ ﺧـﺮوس
٥١
ﺳﻌﻴﺪ ﺳﺎﻣﺎن ﺗﺮﻳﻠﻮژي
روي ﺳــﻜﻮﺋﻰ ﺳــﻨﮕﻰ و ﺧــﺎك ﮔﺮﻓﺘــﻪ اﻳــﺴﺘﺎدن و ﺑــﺎ ﭼــﺸﻢﻫــﺎي ﺑــﺴﺘﻪ ﻓﺮﻳــﺎد
ﺑﺮآوردن ﻛﻪ، »ﻗﻮﻗﻮﻟﻰ ﻗﻮﻗﻮ!«
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻫ ـﻴﭻ ﺣﻴ ـﻮاﻧﻰ ﺑ ـﻪ اﻧ ـﺪازة ﺧ ـﺮوس از آب وﺣ ـﺸﺖ ﻧ ـﺪارد، ﺣﺘ ـﻰ آبﺣﻮﺿ ـﻰﻫ ـﺎي
ﺑﻴﭽــﺎرهاي ﻛــﻪ ﺗﻤــﺎم ﻋﻤــﺮ ﺑــﺎ ﻳــﻚ ﭘﻴــﺖ ﺣﻠﺒــﻰ دور ﺷــﻬﺮ ﻣــﻰدوﻳﺪﻧــﺪ و داد
ﻣﻰزدﻧﺪ:
ـ آب ﺣﻮض ﻣﻰﻛﺸﻴﻢ، آب ﺣﻮض ﻣﻰﻛﺸﻴﻢ!
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
آﻧﺰﻣ ـﺎن ﻛ ـﻪ ﺑ ـﻪ ﺳ ـﻔﺎرشِ ﻛﺎرﺧﺎﻧﺠ ـﺎت ﻏ ـﺮب ﻣﻠ ـﺖ ﻣ ـﺎ ﻣﺘﻤ ـﺪن ﺷ ـﺪ و ﺑ ـﻪ ﺻ ـﻒ
ـ ـ ـ ـ ـ
ﻣـﺼﺮفﻛﻨﻨـﺪﮔﺎن ﻟـﻮازم ﭘﻼﺳـﺘﻴﻜﻰ ﭘﻴﻮﺳـﺖ، آبﺣﻮﺿـﻰﻫـﺎ ﻫـﻢ ﻣﺘﺤـﻮل ﺷـﺪﻧﺪ.
ـ ـ ـ ـ ـ
ﭘﻴﺖﻫﺎي زﻧﮕﺰده را ﻛﻨﺎر ﮔﺬاﺷـﺘﻪ، ﻣـﺴﻠﺢ ﺑـﻪ ﺳـﻄﻞﻫـﺎي ﭘﻼﺳـﺘﻴﻜﻰِ ﻗﺮﻣـﺰ رﻧـﮓ
و ﻣﻜــﺶﻣــﺮگﻣــﺎ و ﺟﺎروﻫــﺎي ﭘﻼﺳــﺘﻴﻜﻰ دﺳــﺘﻪدار و ﻣــﺪرن ﭘــﺎي ﺑــﻪ ﻣﻴــﺪان
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻓﻌﺎﻟﻴ ـﺖﻫ ـﺎي ﺑﻬﺪاﺷ ـﺘﻲ ﮔﺬاﺷ ـﺘﻨﺪ. ﻓﻴﻠ ـﺴﻮﻓﻰ ﻣ ـﻰﮔﻮﻳ ـﺪ، ﺑ ـﺎ ﻳ ـﻚ ﻧﻈ ـﺮ ﻫﻤ ـﺔ
زواﻳﺎي آﺷـﻜﺎر و ﭘﻨﻬـﺎن ﻳـﻚ ﻣﻠـﺖ را ﻣـﻰﺗـﻮان ﺑـﻪ ﺻـﺮاﺣﺖ دﻳـﺪ، ﺑـﻪ ﺷـﺮط آن
ـ ـ ـ ـ
ﻛ ـﻪ ﻧ ـﺎﻇﺮ ﻛ ـﻮر ﻧﺒﺎﺷ ـﺪ. وﻗﺘ ـﻰ دﻫﻘﺎﻧ ـﺎنِ ﺷ ـﺠﺎﻋﻲ ﻛ ـﻪ ﻫ ـﺰاران ﺳ ـﺎل از ﻣﺮزﻫ ـﺎي
ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻛﺸﻮر در ﺑﺮاﺑﺮ ﺣﻤﻼت ﺧـﻮﻧﻴﻦ ﻣﻬﺎﺟﻤـﺎن ﺑـﺎ ﺷـﻬﺎﻣﺖ ﺗﻤـﺎم دﻓـﺎع ﻛـﺮدهاﻧـﺪ ﺗﺤـﺖ
ﻋﻨﻮان رﺷﺪ و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺑﺎ ﭘـﺎي ﺑﺮﻫﻨـﻪ ﺑـﻪ ﺷـﻬﺮﻫﺎ ﻣـﻰآﻳﻨـﺪ و ﺳـﻄﻠﻲ ﻗﺮﻣـﺰ رﻧـﮓ در
ﻳﻚ دﺳﺖ، و ﺟـﺎروﺋﻰ ﭘﻼﺳـﺘﻴﻜﻰ و ﺑـﺮاق در دﺳـﺖ دﻳﮕـﺮ ﻣـﻲﮔﻴﺮﻧـﺪ و ﺻـﺒﺢ ﺗـﺎ
ﺷﺐ در ﺧﻴﺎﺑﺎنﻫﺎ ﻓﺮﻳﺎد ﻣﻲزﻧﻨﺪ:
ـ آب ﺣﻮﺿﻴﻪ! آب ﺣﻮﺿﻴﻪ!
ـ ـ ـ
آدم آبﺣﻮﺿـﻰﻫـﺎي ﻣﻔﻠـﻮك ﺷـﺎه وزوزك را اﺻـﻼً ﻓﺮاﻣـﻮش ﻣـﻰﻛﻨـﺪ! ﺑـﻪ ﻧﺎﭼـﺎر
ﻳﺎد ﻣﻮﺷﻚ و ﻃﻴﺎره ﻣﻰاﻓﺘـﺪ. ﺣﺘـﻰ ﻗﻴﺎﻓـﺔ آبﺣﻮﺿـﻰﻫـﺎ ﻫـﻢ ﻋـﻮض ﺷـﺪه، ﺗـﻮ
ﮔﻮﺋﻰ ﺷﺨﺺ ﻣﺪﻳﺮ ﻋﺎﻣﻞِ ﺟﻨﺮال ﻣﻮﺗﻮرز آﻣﺮﻳﻜﺎ در ﺧﻴﺎﺑﺎن راه ﻣﻰرود:
٦١
ﺳﻌﻴﺪ ﺳﺎﻣﺎن ﺗﺮﻳﻠﻮژي
ـ ﺧﺎﻧﻢﻫﺎ و آﻗﺎﻳﺎن! اﺟﺎزه ﺑﺪﻫﻴﺪ آب ﻣﺤﺘﺮمِ ﺣﻮضﺗﺎن را ﺑﻜﺸﻴﻢ!
اﻳﻨﺠﺎ اﺳﺖ ﻛﻪ اﻧﻔﺠﺎر ﺗﺮﻗـﻰ و ﻣﺪرﻧﻴـﺴﻢ ﻣﺜـﻞ ﺗﺮﻗـﻪ در ﮔـﻮش آدم ﺻـﺪا ﻣـﻰﻛﻨـﺪ.
آبﺣﻮﺿﻰﻣﺎن ﻫﻢ از ﺷﻤﺎ ﭼﻪ ﭘﻨﻬﺎن راﺿـﻰ ﺑـﻪ ﻧﻈـﺮ ﻣـﻰآﻳـﺪ. ﻣﺜـﻞ اﻳﻨﻜـﻪ ﺑـﺎزي
ﭼﺮاغﻫﺎي ﻧﺌـﻮنِ رﻧﮕـﺎرﻧﮕﻲ ﻛـﻪ ﺑـﺮ ﻓـﺮاز ﺧﻴﺎﺑـﺎنﻫـﺎﺋﻰ ﻛـﻪ ﺷـﺐ و روز از آدم ﭘـﺮ و
ـ ـ ـ ـ
ﺧ ـﺎﻟﻰ ﻣ ـﻰﺷ ـﻮد او را ﻣ ـﺎت و ﻣﺒﻬ ـﻮت ﻛ ـﺮده ﺑﺎﺷ ـﺪ! ﻫﻤ ـﻪ ﭼﻴ ـﺰ از ذﻫ ـﻦ او ﭘ ـﺎك
ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺷــﺪه. ﺧﻮاﺑﻴــﺪن در ﮔﻮﺷــﺔ ﺑﻴﻐﻮﻟــﻪﻫــﺎ و ﺣﻠﺒــﻰآﺑﺎدﻫــﺎ، ﻫﻤﺎﻧﺠــﺎ ﻛــﻪ ﺷــﺐﻫــﺎ
ﻣﻮشﻫﺎﺋﻰ ﺑﻪ ﺑﺰرﮔﻰ ﮔﺮﺑـﻪﻫـﺎي ﺑـﺮاق ﻛﺮﻣـﺎﻧﻰ ﻣﺤﻠـﻪ را ﻗـﺮق ﻣـﻰﻛﻨﻨـﺪ، و ﺑﻴﻨـﻰ
ﻧــﻮزادان را در ﺧــﻮاب ﻣــﻰﺟﻮﻧــﺪ؛ زﻧــﺪﮔﻰ در اﻃﺎﻗــﻚﻫــﺎي ﻣﻘــﻮاﺋﻰ ﻛــﻪ ﺑــﺎ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﭘﻼﺳـﺘﻴﻚﻫـﺎي ﻣـﺴﺘﻌﻤﻞ ﺳـﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻰ ﻓـﺮش ﺷـﺪه؛ ﻛﻨـﺎر آﻣـﺪن ﺑـﺎ ﻣﻌـﺪهاي ﻛـﻪ ـ
ﻫﻴﭻ وﻗﺖ ﭘﺮ ﻧﺨﻮاﻫـﺪ ﺷـﺪ. ﺧﻼﺻـﻪ ﺑﮕـﻮﺋﻴﻢ، درد ﺗﻨﻬـﺎﺋﻰ و ﺑـﻰﻛـﺴﻰ، ﻛـﻪ ﻧـﻪ
ـ ـ ـ ـ ـ
در ﻛ ـﻼم ﻣ ـﻰﮔﻨﺠ ـﺪ، و ﻧ ـﻪ دﻳﮕ ـﺮ ﻣ ـﻲﺗﻮاﻧ ـﺪ در آواي ﻧ ـﻲ ﭼﻮﭘ ـﺎﻧﻲ ره ﮔ ـﻢ ﻛﻨ ـﺪ!
ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻫﻤــﺎن ﻧــﻲﻫــﺎ ﻛــﻪ ﺷﻜــﺴﺘﻪاﻧــﺪ و ﺣﺘــﻲ ﺧــﺎﻃﺮهﺷــﺎن ﻫــﻢ از ﻳﺎدﻫــﺎ رﻓﺘــﻪ.
ـ ـ ـ
ﻫــﻢﺻــﺤﺒﺘﻰ ﻧﻴـ ـﺴﺖ؛ وﻟــﻰ اﮔـ ـﺮ ﻣﻌــﺪه ﺧــﺎﻟﻲ اﺳـ ـﺖ، ﭼــﺸﻤﺎن درﻳــﺪة
ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺧﺎﻛﺴﺘﺮﻧ ـﺸﻴﻦ ﺑ ـﻪ ﻓﺮاﺧ ـﻰِ ﺟﻬ ـﺎﻧﻲ ﻛ ـﻪ از او درﻳ ـﻎ ﺧﻮاﻫ ـﺪ ﺷ ـﺪ، ﻫﻤ ـﻪ ﭼﻴ ـﺰ را
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻣﻰﺑﻠﻌﺪ، ﺣﺘﻲ اﮔﺮ ﻫﻴﭻ ﻧﺒﻴﻨﺪ. ﻣﻌﺪه ﻓﺮﻳﺎد ﻣﻰزﻧﺪ:
ـ ﻣﻦ ﻣﺘﻌﻠـﻖ ﺑـﻪ ﺑﺎزارﻫـﺎي ﺑـﻮرسِ ﻫـﺰاران ﻫـﺰار ﻣﻴﻠﻴـﺎرد دﻻري ﻫـﺴﺘﻢ. وﻟـﻲ در
اﻳﻦ ﻟﺤﻈﻪ ﺧﻮد از آن ﺑـﻰﺧﺒـﺮم. ﺑﺎزارﻫـﺎ اﻳﻨﺠـﺎ ﻧﻴـﺴﺖ. آﻧـﺴﻮي دﻧﻴـﺎ در ﺷـﻬﺮي
دود ﮔﺮﻓﺘﻪ آرﻣﻴـﺪه. ﭼﻨـﺪ ﻧـﺴﻞ ﺑﻌـﺪ، ﻓﺮزﻧـﺪان ﻣـﺎ ﻧﻴـﺰ ﺑـﻪ آﻧﺠـﺎ ﺧﻮاﻫﻨـﺪ رﻓـﺖ.
اﮔــﺮ ﺧــﻮد از ﺧﻮﺷــﺒﺨﺘﻰ آن دﻳــﺪﻳﻢ ﻛــﻪ ﮔﻔﺘﻴــﺪ، ﻓﺮزﻧــﺪانﻣــﺎن ﻫﻤــﻪ ﭼﻴــﺰ
ﺧﻮاﻫﻨﺪ دﻳﺪ. ﻫﻤﻪ ﭼﻴﺰ! آﻳﺎ ﻣﻰداﻧﻴﺪ ﻛﻪ آﻣﺮﻳﻜﺎﺋﻰﻫﺎ ...
اﻣﺴﺎل ﻫﻢ ﺑﺎران ﻧﻴﺎﻣﺪ. ﭘﺎرﺳﺎل ﻫـﻢ ﻧﻴﺎﻣـﺪه ﺑـﻮد. ﺳـﺎل آﻳﻨـﺪه ﻫـﻢ ﻧﺨﻮاﻫـﺪ آﻣـﺪ.
ﺑﺎران دﻳﮕﺮ ﻫﻴﭻ وﻗﺖ ﻧﻤﻰآﻳﺪ. ﻗـﺮار اﺳـﺖ ﻛـﻪ از اﻳـﻦ ﭘـﺲ زﻣـﻴﻦ ﻋـﻴﻦ ﻛﺒﺮﻳـﺖ
٧١
ﺳﻌﻴﺪ ﺳﺎﻣﺎن ﺗﺮﻳﻠﻮژي
ﺧﺸﻚ ﺑﺎﺷﺪ ﺗﺎ وﻗﺘﻰ ﻛﻪ ﺑﻪ آن دﺳـﺖ ﻣـﻰزﻧﻴـﺪ آﺗـﺶ ﺑﮕﻴﺮﻳـﺪ. زﺑﺎﻧـﻪﻫـﺎي آﺗـﺶ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
دﺳـﺖﻫـﺎيﺗـﺎن را ﺑ ـﺴﻮزاﻧﺪ، ﺑـﻪ ﺻـﻮرﺗﻚﻫـﺎيﺗـﺎن ﺣﻤﻠـﻪ ﻛﻨ ـﺪ، ﺑـﻮي ﺳـﻮﺧﺘﺔ
ﮔﻮﺷـﺖ ﺑـﺪن ﺧـﻮد را، ﺗﻌﻔـﻦ ذﻏـﺎل ﺷـﺪن اﺳـﺘﺨﻮانﻫـﺎيﺗـﺎن را، ﻫﻤـﻪ را ﺑﺎﻳـﺪ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
اﺳﺘـﺸﻤﺎم ﻛﻨﻴـﺪ. آﻳـﺎ ﻣـﻰداﻧﻴـﺪ ﻛـﻪ دﻫـﺎت ﺳﺮاﺳـﺮ آﺗـﺶ ﮔﺮﻓﺘـﻪ؟ ﻫﻤـﻪ ﻓﺮﻳـﺎد
ﻣﻰزﻧﻨﺪ:
ـ آﺗﺶ، آﺗﺶ!
وﻟﻰ ﻣـﺎ ﺧﻮاﺑﻴـﺪهاﻳـﻢ. دﻳـﺸﺐ ﺑـﺪ ﺧﻮاﺑﻴـﺪم! در اﻳـﻦ ﻏﺮﺑـﺖ ﻛـﺴﺎﻟﺖآور از ﭘﻨﺠـﺮه
ﻛﻪ ﺑﻪ ﺑﻴﺮون ﻧﮕﺎه ﻣـﻰﻛﻨﻴـﺪ، ﺑﺎورﺗـﺎن ﻧﻤـﻲﺷـﻮد، وﻟـﻲ ﻫﻤﻴﻨﺠـﺎ ﻫـﻢ ﺧـﺮ و ﮔـﺎو
ﻣﻠــﺖ را ﻣــﻲﺑﻴﻨﻴــﺪ ﻛــﻪ زﻧــﺪه زﻧــﺪه در آﺗــﺶ ﻣــﻰﺳــﻮزﻧﺪ و ﻫــﻴﭽﻜﺲ ﻛــﺎري
ﻧﻤﻰﻛﻨﺪ.
٭٭٭
ـ اﺳﻤﺶ اﻛﺒﺮ اﺳﺖ آﻗﺎ، ﺑﭽﺔ ﺧﻮﺑﻰ اﺳﺖ.
ـ ﺑﮕﻮ ﺑﻴﺎﻳﺪ ﺗﻮ!
ـ ﺳﻼم ﻋﺮض ﻣﻰﻛﻨﻢ ﻗﺮﺑﺎن.
ـ ﺳﻼم ﺟﺎﻧﻢ. ﻗﻨﺒﺮ ﺧﻴﻠﻰ از ﺗـﻮ ﺗﻌﺮﻳـﻒ ﻛـﺮده. ﻣـﻰﮔﻮﻳـﺪ ﻫﻤـﻪ ﻛـﺎر ﺑﻠـﺪي. ﺗـﺎ
ﺣﺎﻻ ﭼﺎﺋﻰ آوردي؟
ـ ﺑﻠﻪ ﻗﺮﺑﺎن!
ـ ـ ـ
در دﻟـﺶ ﻓﺮﻳـﺎد ﻣـﻰزﻧـﺪ: »ﻧـﻪ ﺑـﻪ ﺧـﺪا! ﺗـﻮي ده ﻣـﺎ ﭼـﺎﺋﻰ را زنﻫـﺎ ﻣـﻰآورﻧـﺪ،
ﻋﻴﺐ اﺳﺖ ﻣﺮد ﭼﺎﺋﻰ ﺑﻴﺎورد. وﻗﺘـﻰ ﺑﭽـﻪ ﺑـﻮدﻳﻢ ﺑﻌـﻀﻰﻫـﺎ را ﻣـﺴﺨﺮه ﻣـﻰﻛـﺮدﻳﻢ
و ﻣﻰﮔﻔﺘﻴﻢ »اﻟﻬﻰ ﭼﺎﺋﻰ ﺑﻴﺎري!«
٨١
ﺳﻌﻴﺪ ﺳﺎﻣﺎن ﺗﺮﻳﻠﻮژي
ـ ﺧﻴﻠﻰ ﺧـﻮب ﺟـﺎﻧﻢ. ﺑـﺮو وردﺳـﺖ ﻗﻨﺒـﺮ! اﻳﻨﺠـﺎ ﺧـﺎﻧﻢﻫـﺎ و آﻗﺎﻳـﺎنِ ﻣﺤﺘﺮﻣـﻰ
ﻣﻰآﻳﻨﺪ. ﺑﺎﻳﺪ ﺧﻴﻠﻰ ﻣﺆدب ﺑﺎﺷﻰ و ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺳﻼم ﻛﻨﻰ. ﻟﺒﺎسِ ﻧﻮ داري؟
ـ ﻧﻪ ﻗﺮﺑﺎن! ﻫﻤﻴﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﭘﻮﺷﻴﺪهام.
ـ ﻣﻰﮔﻮﻳﻢ ﻗﻨﺒﺮ ﺑﺮاﻳﺖ ﻳـﻚ دﺳـﺖ ﻛـﺖ و ﺷـﻠﻮار ﺑﺨـﺮد. اﻳﻨﺠـﺎ ﺧـﺎﻧﻢﻫـﺎ و آﻗﺎﻳـﺎن
ﻣﺤﺘﺮﻣﻰ رﻓﺖ و آﻣﺪ ﻣﻰﻛﻨﻨﺪ. ﺑﺎﻳﺪ ﺧﻴﻠﻰ ﻣﺆدب ﺑﺎﺷﻰ!
ـ ﺑﻠﻪ ﻗﺮﺑﺎن!
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
اﻛﺒـﺮ، ادب و ﺗﺮﺑﻴـﺖ ﻫـﻢ ﺑﻠـﺪ ﺑـﻮد. ﻧﻨـﻪ وﻗﺘـﻰ ﺑـﻪ او ﻣـﻰﮔﻔـﺖ: »ﺳـﻼم ﻛـﻦ!«
ـ ـ ـ ـ
ـ ـ ـ ـ
ﻫﻤﻴـﺸﻪ ﺳـﻼم ﻛـﺮده ﺑـﻮد. وﻟـﻰ از اﻣـﺮوز دﻳﮕـﺮ دﻟـﺶ ﻧﻤـﻰﺧﻮاﺳـﺖ ﺳـﻼم ﻛﻨـﺪ.
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
اﺻﻼً از ﻫﺮ ﭼﻪ ﺳﻼم ﺑـﻮد ﺑﻴـﺰار ﺷـﺪه ﺑـﻮد. وﻗﺘـﻰ ﺑـﻪ آدمﻫـﺎﺋﻲ ﻛـﻪ ﻧﻤـﻲﺷـﻨﺎﺧﺖ
ﺳﻼم ﻣﻲﻛﺮد ﻣﺜﻞ اﻳﻦ ﺑﻮد ﻛﻪ ﻣﻰﮔﻔﺖ: »ﺧﺎك ﺑﺮ ﺳﺮم ﺷﺪ!«
ﻗﻨﺒﺮ ﺑـﻪ او ﻳـﺎد داد. ﻗﻨﺒـﺮ ﻫﻤـﻪ ﭼﻴـﺰ ﺑـﻪ او ﻳـﺎد داد. ﭼﻄـﻮر ﺑﺎﻳـﺪ اﺳـﺘﻜﺎنﻫـﺎي
ﭼ ـﺎى را در ﺳ ـﻴﻨﻰ ﮔﺬاﺷ ـﺖ. ﭼﻄ ـﻮر ﺑﺎﻳ ـﺪ ﺧ ـﻢ ﺷ ـﺪ و ﭼﻄ ـﻮر ﺑﺎﻳ ـﺪ راﺳ ـﺖ ﺷ ـﺪ.
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺗﻮي ﭼﺸﻢ ﺧـﺎﻧﻢﻫـﺎ و آﻗﺎﻳـﺎن ﻣﺤﺘـﺮم ﻧﺒﺎﻳـﺪ ﻧﮕـﺎه ﻛـﺮد. و آﺧـﺮ ﻛـﺎر ﻗﻨﺒـﺮ ﺑـﻪ او
ﻳﺎد داد ﻛـﻪ ﺧﻨﺪﻳـﺪن ﻫـﻢ ﻣﻤﻨـﻮع اﺳـﺖ. ﺣﺘـﻰ اﮔـﺮ آﻗـﺎي رﺋـﻴﺲ ﺧﻨﺪﻳـﺪ اﻛﺒـﺮ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻧﻤـﻲﺧﻨـﺪد. ﺧﻨـﺪه ﻣﺘﻌﻠـﻖ ﺑـﻪ ﺧـﺎﻧﻢﻫـﺎ و آﻗﺎﻳـﺎنِ ﺧﻴﻠـﻰ ﻣﺤﺘـﺮم اﺳـﺖ. اﻛﺒـﺮـ ـ
ﻣﻰﺗﻮاﻧﺪ در آﺑﺪارﺧﺎﻧﺔ ﺷﺮﻛﺖ ﺑﺎ ﻗﻨﺒـﺮ ﺑﺨﻨـﺪد. وﻟـﻰ ﭘـﺲ از ﻣـﺪﺗﻰ ﻗﻨﺒـﺮ ﻫـﻢ ﻫـﺮ
دو ﭘــﺎﻳﺶ را ﻛــﺮد ﺗــﻮي ﻳــﻚ ﻛﻔــﺶ و دﻳﮕــﺮ ﺑــﺎ او ﻧﺨﻨﺪﻳــﺪ. ﻗﻨﺒــﺮ ﻫــﻢ ﺑــﺮاي
ﺧﻮدش رﺋﻴﺲ ﺑﻮد و ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖﻫﺎﺋﻰ داﺷﺖ. ﭘﺲ ﻛﺠﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺧﻨﺪﻳﺪ؟
ﻳﻚ روز درﺑﺎنِ ﭘﻴﺮ ﺳـﺎﺧﺘﻤﺎن ﻛـﻪ ﭼﻬـﺮة درﻫـﻢ ﻓﺮورﻓﺘـﺔ اﻛﺒـﺮ را دﻳـﺪ ﺑـﻪ ﺷـﻮﺧﻰ
ﺑﺎ ﻣﺸﺖ ﺑﻪ ﭘﺸﺘﺶ ﻛﻮﺑﻴﺪ و ﮔﻔﺖ:
٩١
ﺳﻌﻴﺪ ﺳﺎﻣﺎن ﺗﺮﻳﻠﻮژي
ـ اﻛﺒـﺮي! ﺗـﻮ ﻛﻮﭼـﻪ ﭘـﺲ ﻛﻮﭼـﻪﻫـﺎي ﺣـﻮاﻟﻰِ راه آﻫـﻦ، ﻳـﻚ ﺟﺎﻫـﺎﺋﻰ ﻫـﺴﺖ
ﻛﻪ از ﺗـﺮسِ ﻛﻮﻓـﺖ و ﻧﻜﺒـﺖ ﻫـﻴﭻﻛـﺲ اوﻧﺠـﺎ ﻧﻤـﻲره. ﭼـﺮا ﻧﻤـﻰري اوﻧﺠـﺎ، ﺗـﺎ
ﻫﺮ ﭼﻲ دﻟﺖ ﻣﻲﺧﻮاد ﺑﺨﻨﺪي؟
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
وﻟـﻰ زﻧـﺪﮔﻰ را ﭼـﻪ ﻛﻨـﺪ؟ ﻫـﺰار ﻫـﺰار ﺧـﺎﻃﺮهﻫـﺎ؛ ﺷـﻜﻮﻓﻪﻫـﺎي ﺳـﻴﺐ، ﺧﻨـﺪةـ ـ
دﺧﺘﺮﻫﺎ ﻛﻨﺎر ﭼﺸﻤﻪ. ﺧﺮ ﺳﻮاري ﻛﻨـﺎر ﺑـﺎغِ ارﺑـﺎب. اﻳـﻦﻫـﺎ را ﻧﺒﺎﻳـﺪ ﺑـﺎ ﺧﻨـﺪهﻫـﺎ
ﻫﻤﺮاه ﻛﺮد؟ در اﻳﻦ زﻧـﺪﮔﻲ ﺟـﺎي ﺧـﺎﻃﺮهﻫـﺎ ﻛﺠﺎﺳـﺖ؟ در ﻫﻤـﺎن ﺧﻨـﺪهآﺑـﺎدي
اﺳﺖ ﻛﻪ زﻧﺪﮔﻰ ﻳﻚ وﺣﺸﺖ ﺷـﺪه؟ ﺑـﺎ ﻛـﻪ ﺑﺨﻨـﺪد؟ ﺑـﺎ ﻫﻤـﺎنﻫـﺎ ﻛـﻪ ﻗﺮﺑﺎﻧﻴـﺎن
ﻳﻚ وﺣﺸﺖ ﻣﺪاماﻧﺪ و ﺣﺘﻰ ﮔﺮﻳﻪ را ﻓﺮاﻣﻮش ﻛﺮدهاﻧﺪ؟
٭٭٭
ـ آبِ ﺣﻮض ﻣﻰﻛﺸﻴﻢ، آب ﺣﻮض ﻣﻰﻛﺸﻴﻢ!
ـ ﺑﮕﻮ ﺑﻴﺎد ﺗﻮ!
ـ ﺳﻪ ﻫﻔﺘﻪ ﭘﻴﺶ آبِ ﺣﻮض را ﻛﺸﻴﺪي، اﻳﻨﻬﻤﻪ وﻟﺨﺮﺟﻰ ﺑﺮاي ﭼﻴﺴﺖ؟
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ـ ـ ﻣﺮﺗﻴﻜ ـﺔ اﺣﻤ ـﻖ! ﺗ ـﻮ ﻛ ـﻪ ﺻ ـﺒﺢ ﺳ ـﺤﺮ ﺗ ـﺎ ﺑ ـﻮق ﺳ ـﮓ ﻣ ـﻰروي در آن ﺷ ـﺮﻛﺖ
ﻛﻮﻓﺖ ﮔﺮﻓﺘﻪات. ﺗﻮ دﻳﮕﺮ ﺑﻪ آب ﺣﻮض ﭼﻜﺎر داري؟
ـ ﻣـﻰﺧـﻮاﻫﻢ آب ﺣـﻮض را ﺑﮕـﺬارم ﺳـﺮِ ﻗﺒـﺮِ ﭘـﺪرم، ﻣـﻰﺧـﻮاﻫﻢ ﺑﮕـﺬارﻣﺶ ﺳـﺮِ
ﺧﺎك ﻣﺎدرم. ﺗـﻮ از ﺟـﺎن ﻣـﻦ ﺑـﺪﺑﺨﺖ ﭼـﻪ ﻣـﻰﺧـﻮاﻫﻰ؟ از اول ﺻـﺒﺢ ﺗـﺎ ﺗﻨـﮓ
ﻏﺮوب ﻛﻪ ﺟﺎن ﻣﻰﻛﻨﻢ ﺗﺎ ﺷﻜﻢ ﺗﻮ و اﻳـﻦ ﺗﻮﻟـﻪ ﺳـﮓﻫـﺎﺋﻰ ﻛـﻪ ﻣﺜـﻞ زاﻟـﻮ ﺑـﻪ ﺗـﻨﻢ
ﭼﺴﺒﻴﺪهاﻧﺪ ﺳـﻴﺮ ﻛـﻨﻢ. ﺗﻤـﺎم ﺧـﻮن ﻣـﻦ ﺑـﺪﺑﺨﺖ را ﻣﻜﻴﺪﻳـﺪ، دﻳﮕـﺮ ﭼﻴـﺰي از
ﻣﻦ ﻧﻤﺎﻧﺪه. ﺣـﺎﻻ ﺑﺎﻳـﺪ ﻫﻤـﻪ درآﻣـﺪم را ﺑـﺪﻫﻢ دﺳـﺖ اﻳـﻦ ﻣـﺮدك آب ﺣﻮﺿـﻰ؟
ـ ـ ـ ـ ـ
دﻳ ـﺮوز ﭘ ـﻮلِ ﺗﻌﻤﻴ ـﺮ ﻛ ـﻮﻟﺮ دادم، ﭘﺮﻳ ـﺮوز ﭘ ـﻮل ﺗﻌﻤﻴ ـﺮ ﻧ ـﺸﺖ ﺷ ـﻴﺮ آب آﺷ ـﭙﺰﺧﺎﻧﻪ
دادم، ﻫﻔﺘﺔ ﭘﻴﺶ ...
٠٢
ﺳﻌﻴﺪ ﺳﺎﻣﺎن ﺗﺮﻳﻠﻮژي
ـ ﺑﺲ ﻛﻦ ﻣـــﺮد! از دﺳـﺖ ﺗـﻮ ﺧـﺴﺘﻪ ﺷـﺪم! ﺑﺎﻳـﺪ از روز اول ﻛـﻪ ﻧﻨـﺔ ﭘﺪرﺳـﮓ
ـ ـ ـ ـ
ﺗ ـﻮ آﻣ ـﺪ ﺧﻮاﺳ ـﺘﮕﺎري ﺑ ـﻪ ﺣ ـﺮف ﭘ ـﺪرم ﮔ ـﻮش ﻛ ـﺮده ﺑ ـﻮدم. ﺗ ـﻮ اﺻ ـﻼً آدم ﺑ ـﺸﻮ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ـ ـ ـ ـ
ﻧﻴ ـﺴﺘﻰ. ﻟﻴﺎﻗ ـﺖ ﺗ ـﻮ ﻫﻤ ـﺎن زﻧ ـﺪﮔﻰ ﻧﻜﺒﺘ ـﻰ اﺳ ـﺖ ﻛ ـﻪ داﺷ ـﺘﻰ. ﻳ ـﺎدت رﻓﺘــﻪ
ـ ـ ـ ـ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﭼﻄـﻮر ﺗـﻮي ﻛﺜﺎﻓـﺖ ﺑـﻪ دور ﺧـﻮدت ﻣـﻰﭼﺮﺧﻴـﺪي؟ ﻳـﺎدت رﻓﺘـﻪ ﻛـﻪ ﻛﻮﻓـﺖ از ـ ـ
ﺳﺮت ﺑﺎﻻ ﻣﻲرﻓﺖ؟
ــ ﻣـﻦ دﻳﮕـﻪ ﭘـﺎ ﺗـﻮي اﻳـﻦ ﺧﻮﻧـﻪ ﻧﻤـﻰﮔـﺬارم. دﻳﮕـﻪ ﺑـﺎ ﻳـﻚ دﻳﻮاﻧـﺔ زﻧﺠﻴـﺮي
ـ ـ ـ ـ ـ
ـ ـ ـ
ﺣﺎﺿ ـﺮ ﻧﻴ ـﺴﺘﻢ زﻳ ـﺮ ﻳ ـﻚ ﺳ ـﻘﻒ زﻧ ـﺪﮔﻰ ﻛ ـﻨﻢ. اﮔ ـﺮ آن ﻣ ـﺎدرِ ﺷ ـﻜﻢ ﮔﻨ ـﺪهات را
ـ ـ ـ ـ ـ
ـ ـ ـ
ﺑﻴـﺎوري ﻛـﻪ ﺑـﻪ ﭘـﺎﻳﻢ ﺑﻴﻔﺘـﺪ ﻫـﻢ ﻓﺎﻳـﺪه ﻧـﺪارد. دﻳﮕـﻪ ﺗـﻮي ﺻـﻮرت ﺗـﻮ ﻫـﻢ ﻧﮕـﺎه
ﻧﻤﻰﻛﻨﻢ.
ـ ﺧُﺒـﻪ ﺧُﺒـﻪ! دﻟـﺖ ﺑﺨـﻮاد زﻳـﺮ ﺳـﺎﻳﺔ ﻣـﻦ ﺑﺎﺷـﻰ. از ﺗـﻮ ﺧﻮاﺳـﺘﮕﺎرﻫﺎي ﺧﻴﻠـﻰ
ﺑﻬﺘﺮ داﺷﺘﻢ. ﺑﻪ ﭘﺎم ﻣﻰاﻓﺘﺎدﻧﺪ. دﺳﺘﻢ را ﻣﻰﺑﻮﺳﻴﺪﻧﺪ...
از درون ﭘﻨﺠﺮة آﺷـﭙﺰﺧﺎﻧﻪ ﻛـﻪ ﺑـﻪ ﭘﻴـﺎده رو ﺑـﺎز ﺷـﺪه، ﻓﺮﻳـﺎدي ﺗﻨـﺪ، ﺑـﻪ ﺗﻴـﺰي
ﺗﻴﻐﻪاي ﺑﺮﻧﺪه ﭘﺮدة دﻋﻮاي زﻧﺎﺷﻮﺋﻰ را ﻳﻜﺒﺎره ﺟﺮ ﻣﻰدﻫﺪ:
ـ آبِ ﺣﻮض ﻣﻰﻛﺸﻴﻢ، آب ﺣﻮض ﻣﻰﻛﺸﻴﻢ!
٭٭٭
اﺳﻤﺶ ﻧﺎزﻧﻴﻦ ﺑﻮد، وﻟﻰ ﻫﻤﻪ ﺑـﻪ او ﻣـﻰﮔﻔﺘﻨـﺪ ﻧـﺎزي. ﺑﻌـﺪ ﻫـﻢ ﻛـﻪ ﺑـﺰرگ ﺷـﺪ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
اﺳـﻤﺶ را ﮔﺬاﺷـﺘﻨﺪ ﻧـﺎزيﺧـﺎﻧﻢ. ﺗـﺎزه دﻳـﭙﻠﻢ ﮔﺮﻓﺘـﻪ ﺑـﻮد. ﻫـﺮ وﻗـﺖ ﻫـﻢ ﻛـﻪ
دﻟﺶ ﻣﻰﺧﻮاﺳﺖ ﻣﻰﺗﻮاﻧﺴﺖ ﭘـﺎي ﺗﻠﻔـﻦ ﺑـﺎ دوﺳـﺘﺎﻧﺶ ﺣـﺮف ﺑﺰﻧـﺪ. آﺧـﺮ »ﭘﺎﭘـﺎ«
و »ﻣﺎﻣﻰ« ﺧﻴﻠﻰ ﻣﺪرن ﺑﻮدﻧﺪ. ﭘﺎﭘﺎ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﻣﻰﮔﻔﺖ:
١٢
ﺳﻌﻴﺪ ﺳﺎﻣﺎن ﺗﺮﻳﻠﻮژي
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ــ ﺟـﺎﻧﻢ، ﻣـﺎ را ﺑـﺮاي اﻳـﻦ دوره و زﻣﺎﻧـﻪ ﺑـﺰرگ ﻧﻜﺮدﻧـﺪ. ﻳـﺎدم ﻣـﻰآﻳـﺪ وﻗﺘـﻰ
ﺟﻮان ﺑـﻮدم ﺟـﺮأت ﻧﻤـﻰﻛـﺮدم ﺗـﻮي ﭼـﺸﻢ ﻳـﻚ زن ﻧﮕـﺎه ﻛـﻨﻢ. اﺻـﻼً ﻣﮕـﺮ ﻣـﺎ
ﺟــﺮأت ﻣــﻰﻛــﺮدﻳﻢ ﺗــﻮي ﺻــﻮرت ﺑﺰرﮔﺘﺮﻫــﺎ ﺑﺨﻨــﺪﻳﻢ؟ ﺑﻨــﺪه، ﺟﻨــﺎب آﻗــﺎي
ﺳﻬﺮاﺑﻰ! ﭼﻬﻞ ﺳﺎﻟﻢ ﺑـﻮد. ﺟﻠـﻮي ﻣﺮﺣـﻮم آﻗـﺎ ﺳـﻴﮕﺎر ﻧﻤـﻰﻛـﺸﻴﺪم. ﺑـﺎور ﻛﻨﻴـﺪ
آن ﺧﺪا ﺑﻴﺎﻣﺮز ﻣﺮد و ﻧﻔﻬﻤﻴﺪ ﻛﻪ ﻣﻦ ﺳﻴﮕﺎر ﻣﻰﻛﺸﻢ.
ﭘﺎﭘﺎ ﺟﺎن اداﻣﻪ ﻣﻰدﻫﺪ:
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ـ ـ ﺑﻌﻠ ـﻪ! ادب و ﺗﺮﺑﻴ ـﺖ ﮔﺬﺷ ـﺘﻪﻫ ـﺎ اﻳﻨﻄ ـﻮر ﺑ ـﻮد. ﺣ ـﺎﻻ ﺧ ـﺪا را ﺷ ـﻜﺮ ﻣ ـﺪرن
ﺷــﺪهاﻳــﻢ. ﺟــﺎﺋﻰ ﺑــﺮاي ﻧﮕﺮاﻧــﻰ وﺟــﻮد ﻧــﺪارد. ﺣــﺎﻻ ﺑﺎﻳــﺪ ﺑﭽــﻪﻫــﺎ را ﻣﺜــﻞ
آﻣﺮﻳﻜﺎﺋﻰﻫﺎ ﺑـﺰرگ ﻛـﺮد. ﻣـﻰﺑﻴﻨﻴـﺪ آﻣﺮﻳﻜـﺎ ﭼﻘـﺪر ﭘﻴـﺸﺮﻓﺖ ﻛـﺮده؟ ﺗﻤـﺎم اﻳﻨﻬـﺎ
ﻧﺘﻴﺠﺔ ﺗﺮﺑﻴﺖ درﺳﺖ اﺳﺖ آﻗﺎ!
آﻗﺎي ﺳﻬﺮاﺑﻲ ﺑﺎ ﺻﺪاي ﺑﻠﻨﺪ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ:
ـ ﺧﺸﺖ اول ﭼﻮن ﻧﻬﺪ ﻣﻌﻤﺎر ﻛﺞ ...
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ــ ﻣـﺎ ﻫـﻢ از اﻳـﻦ رو ﻧﺨﻮاﺳـﺘﻴﻢ ﺑـﻪ ﺑﭽـﻪﻫـﺎ ﺳـﺨﺖ ﺑﮕﻴـﺮﻳﻢ. ﻣﮕـﺮ ﻗـﺮار ﻧﻴـﺴﺖ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻣﻤﻠﻜـﺖ ﭘﻴـﺸﺮﻓﺖ ﻛﻨـﺪ؟ ﻣﮕـﺮ ﻣـﺎ ﻧﻤـﻰﺧـﻮاﻫﻴﻢ ﻣﺜـﻞ ﻣﻠـﻞ ﻣﺘﺮﻗـﻰ ﺳـﺮي ﺗـﻮي ـ
ﺳﺮﻫﺎ در ﺑﻴﺎورﻳﻢ؟
ـ ﭼﺮا واﷲ، ﭼﺮا ﺑﺎﷲ!
ـ ﻧـﺎزيﺟـﻮن ﮔﻔـﺖ ﻣـﻰﺧﻮاﻫـﺪ ﻣﻨـﺸﻰ ﺑـﺸﻮد. ﻣـﻦ ﻫـﻢ زود دﺳـﺖ و ﭘـﺎ ﻛـﺮدم
ﺗﻮي ﺷﺮﻛﺖ رﻓﻘﺎ ﺑـﺮاﻳﺶ ﻛـﺎر ﭘﻴـﺪا ﻛـﺮدم. ﻣﺮدﻣـﺎن ﺧـﻮﺑﻰ ﻫـﺴﺘﻨﺪ. ﻣـﺎ ﺧـﺪاﺋﻰ
ﻧﺎﻛﺮده دﺧﺘﺮﻣﺎن را ﺟـﺎي ﺑـﺪ ﻧﻤـﻰﻓﺮﺳـﺘﻴﻢ. ﻣـﻰداﻧﻴـﺪ از اﻳـﻦ ﻣـﺴﺨﺮه ﺑـﺎزيﻫـﺎ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻛـﻪ ﺑـﻪ اﺳـﻢ ﺗﻤـﺪن ﺑـﻪ راه اﻓﺘـﺎده ﻣـﺎ واﻗﻌـﺎً ﻣﻨﺰﺟـﺮ ﻫـﺴﺘﻴﻢ. آداﻣـﺲ ﺧـﻮردن،
ﺗﻠﻔﻦ ﻛـﺮدن، ﺳـﻴﻨﻤﺎ رﻓـﺘﻦ و ﭘـﺎرﺗﻰ رﻓـﺘﻦ اﺷـﻜﺎﻟﻰ ﻧـﺪارد، وﻟـﻰ ﺧـﺪاﺋﻰ ﻧﻜـﺮده
اﮔﺮ اﺳﻤﻰ از ﺑﻰﻧﺎﻣﻮﺳﻰ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﺎد ﻣﺎ ...
٢٢
ﺳﻌﻴﺪ ﺳﺎﻣﺎن ﺗﺮﻳﻠﻮژي
ـ ﺑﻌﻠﻪ، ﺑﻨﺪه ﻫـﻢ ﻗﺒـﻮل دارم. ﻣـﺎ ﻛـﻪ ﻧﺒﺎﻳـﺪ ﻣﺜـﻞ دور از ﺟـﻮن ﻣﻴﻤـﻮن ﻫـﺮ ﭼـﻪ
دﻳﺪﻳﻢ ﺗﻘﻠﻴﺪ ﻛﻨﻴﻢ.
ـــ اﺻــﻼً آﻗــﺎي ﺳــﻬﺮاﺑﻰ ﻣــﻦ ﺷــﻨﻴﺪهام ﻛــﻪ آﻣﺮﻳﻜــﺎﺋﻰﻫــﺎ ﻫــﻢ ﻣﺜــﻞ ﻣــﺎ در
ﻣﻤﻠﻜﺖﺷﺎن ﺑﺮ ﻋﻠﻴﻪ اﻳﻦ ﺑـﻰﻧﺎﻣﻮﺳـﻰﻫـﺎ ﻣـﺸﻐﻮل ﻣﺒـﺎرزه ﺷـﺪهاﻧـﺪ. وﻟـﻰ در اﻳـﻦ
ﻣﻤﻠﻜﺖ ﻣﺎ ﺧﻴﻠﻰ ﺷﺎﻧﺲ آوردهاﻳﻢ.
ﭘﺪر ﻧـﺎزي ﺟـﺎن در ﻫﻤـﻴﻦ ﺣـﺎل ﺑـﻪ ﺗـﺪرﻳﺞ روي ﻣﺒـﻞ راﺣﺘـﻰِ زﻫـﻮار در رﻓﺘـﻪاي
ـ ـ ـ ـ
ﻛ ـﻪ ﺑ ـﺎ ﺣﻘ ـﻮق ﺑﺎزﻧﺸ ـﺴﺘﮕﻰِ وزارت ﻣﺎﻟﻴ ـﻪ ﺧﺮﻳ ـﺪه ﺑ ـﻪ ﺟﺎﻧ ـﺐ آﻗ ـﺎي ﺳ ـﻬﺮاﺑﻰ ﻧ ـﻴﻢ
ـ ـ ـ ـ
ﺧﻴــﺰ ﻣــﻲﺷــﻮد، ﭘﻮﺳــﺖ ﺻــﻮرﺗﺶ ﻳــﻮاش ﻳــﻮاش از ﺻــﻮرﺗﻰِ روﺷــﻦ ﺑــﻪ اﻧــﺎريِ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺑﺎدﻣﺠ ـﺎﻧﻰ ﺗﻐﻴﻴ ـﺮ رﻧ ـﮓ داده. ﭘﺎﭘﺎﺟ ـﺎن در ﭼ ـﺸﻤﺎن آﻗ ـﺎي ﺳ ـﻬﺮاﺑﻰ ﺧﻴ ـﺮه ﺷ ـﺪه و
اداﻣﻪ ﻣﻰدﻫﺪ:
ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ـــ ﻣــﺎ از ﻓﺮﻫﻨـ ـﮓ، ﺳــﻨﻦ و آداب ﺧــﻮﺑﻰ ﺑﺮﺧـ ـﻮردارﻳﻢ. از ﻏــﺮب ﺧـ ـﻮﺑﺶ راـ
ﻣﻰﮔﻴﺮﻳﻢ، ﺑﺪش را ﻫـﻢ ﻧﻤـﻰﮔﻴـﺮﻳﻢ. ﺧﻼﺻـﻪ آﻗـﺎي ﺳـﻬﺮاﺑﻰ ﻫـﻮاي ﻧـﺎزيﺟـﻮن
را در دﻓﺘﺮ دارﻧﺪ. ﻣﻦ ﻫـﻢ ﺳـﭙﺮدهام ﻛـﻪ ﻳﻜﺪﻓﻌـﻪ ﺧـﺪاﺋﻰ ﻧﻜـﺮده ارﺑـﺎب رﺟـﻮع ﺑـﻪ
او اﻫﺎﻧــﺖ و ﺗــﻮﻫﻴﻦ ﻧﻜﻨــﺪ. ﻣــﻰداﻧﻴــﺪ آﻗــﺎي ﺳــﻬﺮاﺑﻰ اﻳــﻦ دوره و زﻣﺎﻧــﻪ از ﻫــﺮ
ﺳﻮراخ و ﺳﻨﺒﻪاي آدم ﺑﻴﺮون آﻣﺪه. اﺻـﻼً ﻣﻌﻠـﻮم ﻧﻴـﺴﺖ ﺑﺎﺑـﺎ و ﻧﻨـﻪ دارﻧـﺪ ﻳـﺎ ﻧـﻪ.
ﺑﺎﻳﺪ آدم ﺣﻮاﺳﺶ را ﺟﻤﻊ ﻛﻨﺪ. ﺗﺼﺪﻳﻖ ﻣﻰﻓﺮﻣﺎﺋﻴﺪ ﻛﻪ آﻗﺎي ﺳﻬﺮاﺑﻰ ...؟
آﻗﺎي ﺳﻬﺮاﺑﻰ ﺗﺼﺪﻳﻖ ﻣﻰﻛﻨﺪ. ﻏﻠـﻂ ﻣـﻰﻛﻨـﺪ ﺗـﺼﺪﻳﻖ ﻧﻜﻨـﺪ. آﻗـﺎي ﺳـﻬﺮاﺑﻰ ﻛـﻪ
ـ ـ ـ ـ ـ
ﺳ ـﻬﻞ اﺳ ـﺖ، ﭘ ـﺪرِ آﻗ ـﺎي ﺳ ـﻬﺮاﺑﻰ ﻫ ـﻢ ﺗ ـﺼﺪﻳﻖ ﻣ ـﻰﻛﻨ ـﺪ. ﻧ ـﺎزيﺧ ـﺎﻧﻢ ﻣﻨ ـﺸﻰ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻣــﻰﺷــﻮد؛ ﻫﻤــﻪ ﻣــﻰﺧﻮاﻫﻨــﺪ ﭘﻴــﺸﺮﻓﺖ ﻛﻨﻨــﺪ. ﻫﻤــﻪ ﻣــﻰﺧﻮاﻫﻨــﺪ ﻣﺜــﻞ
آﻣﺮﻳﻜــﺎﺋﻰﻫــﺎ ﺑــﺸﻮﻧﺪ. آﻣﺮﻳﻜــﺎ ﺳــﻮﭘﺮﻣﺎرﻛﺖ ﻣــﺎ اﺳــﺖ. ﻫﻤﮕــﻰ ﺑــﺮاي ﺧﺮﻳــﺪ
ﻣﻰروﻳﻢ آﻧﺠـﺎ! ﺧـﻮبﻫـﺎ را ﻣـﻰﺧـﺮﻳﻢ، ﺑـﺪﻫﺎ را ﻫـﻢ ﻧﻤـﻰﺧـﺮﻳﻢ. اﺻـﻼً ﭼـﺮا راه
٣٢
ﺳﻌﻴﺪ ﺳﺎﻣﺎن ﺗﺮﻳﻠﻮژي
ـ ـ ـ ـ ـ ـ
دور ﻣ ـﻰروﻳ ـﺪ، ﺧ ـﻮب و ﺑ ـﺪش را ﺧﻮدﻣ ـﺎن از ﭘ ـﻴﺶ ﺗﻌﻴ ـﻴﻦ ﻣ ـﻰﻛﻨ ـﻴﻢ. از اﻳ ـﻦ
ﺳﻮﭘﺮﻣﺎرﻛﺖ ﺑﻬﺘﺮ ﻛﺠﺎ ﺳﺮاغ دارﻳﺪ؟
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
در ﺧﻴﺎﺑ ـﺎن ﻣ ـﺮدم ﻫﻤ ـﻪ ﺟﻤ ـﻊ ﺷ ـﺪهاﻧ ـﺪ. ﺳ ـﺮ و ﺻ ـﺪاي زﻳ ـﺎدي ﺑ ـﻪ راه اﻓﺘ ـﺎده.
ﮔﻮﺋﻰ ﻋﺪهاي ﻣﻰﺧﻮاﻫﻨـﺪ ﺑﺮوﻧـﺪ ﺧﺮﻳـﺪ. ﻣـﺮد ﺗﻨﻮﻣﻨـﺪي دﻳﮕـﺮان را ﻫـﻞ ﻣـﻲدﻫـﺪ
ﺑﻪ ﻛﻨﺎر و ﻣﻰرود ﺑﺎﻻي ﻳﻚ ﻧﺮدﺑﺎن و ﻓﺮﻳﺎد ﻣﻰزﻧﺪ:
ـ ﻛﺠﺎﺳﺖ اﻳﻦ آﻣﺮﻳﻜﺎ؟
ﺟﻮاﻧﻜﻲ ﻛﻪ ﭘﺎﺋﻴﻦ ﻧﺮدﺑﺎم اﻳﺴﺘﺎده ﺑﺎ ﺧﻨﺪه ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ:
ـ ﺗﻮي ﺷﻴﺸﺔ ﺗﻠﻮﻳﺰﻳﻮنﻫﺎ.
ـ ﺑﮕﻴﺮﻳﺪ اﻳﻦ ﭘﺴﺮك ﭘﺪرﺳﻮﺧﺘﻪ را! ﻣﺮدم را ﻣﺴﺨﺮه ﻣﻲﻛﻨﻲ؟!
ـ ـ ـ
وﻟـﻲ ﺻـﺪاﺋﻲ از ﺗـﻪ ﻛﻮﭼـﻪ ﺑـﻪ ﮔـﻮش ﻣـﻲرﺳـﺪ. ﻫﻤـﻪ از ﺣﺮﻛـﺖ ﺑﺎزاﻳـﺴﺘﺎدهاﻧـﺪ.
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺻﺪا ﻧﺰدﻳـﻚﺗـﺮ ﻣـﻲﺷـﻮد، آبﺣﻮﺿـﻰ ﺧﻮدﻣـﺎن ﺑـﺎ ﻳـﻚ ﺳـﻄﻞ ﻗﺮﻣـﺰ رﻧـﮓ از راه
ﻣــﻰرﺳــﺪ، ﺑــﺎ دﻳــﺪن ﺟﻤﻌﻴــﺖ ﻛــﺎرت ﺑﺎزرﮔــﺎﻧﻰاش را اراﺋــﻪ ﻣــﻰدﻫــﺪ و ﻓﺮﻳــﺎد
ﻣﻲزﻧﺪ:
ـ آب ﺣﻮض ﻣﻰﻛﺸﻴﻢ، آب ﺣﻮض ﻣﻰﻛﺸﻴﻢ!
٭٭٭
اﻛﺒﺮِ اﺣﻤﻖ ﭼﻜﺎر ﻣﻰﻛﻨـﻰ؟ ﻧﻴﻤـﺴﺎﻋﺖ ﭘـﻴﺶ ﻗـﺮار ﺑـﻮد ﻛـﻪ ﺧـﺪﻣﺖ آﻗـﺎي ﻣـﺪﻳﺮ
ﻋﺎﻣﻞ ﭼﺎﺋﻰ ﺑﺒﺮي، ﭼﺮا ﺣﻮاﺳﺖ ﭘﺮت ﺷﺪه؟
٤٢
ﺳﻌﻴﺪ ﺳﺎﻣﺎن ﺗﺮﻳﻠﻮژي
ﻗﻨﺒــﺮ ﺗــﺸﺮ دﻳﮕــﺮي ﻣــﻰزﻧــﺪ وﻟــﻰ ﭼــﻪ ﻓﺎﻳــﺪه. اﻛﺒــﺮ ﻳــﻚ ﺑــﺴﺘﻪ آب ﻧﺒــﺎت
رﻧﮓوارﻧـﮓ و ﺷـﻜﺮك ﺑـﺴﺘﻪ در ﻣﻘﺎﺑـﻞ ﺧـﻮد روي ﻣﻴـﺰ ﮔﺬاﺷـﺘﻪ و ﺑـﻪ آن زل زده.
از اول وﻗــﺖ ﺻــﺒﺢ ﺷــﻨﺒﻪ ﺑــﻪ ﻫﻤــﻴﻦ ﺣــﺎل ﺑــﺎﻗﻰ اﺳــﺖ. ﺑــﺎ ﻫــﻴﭽﻜﺲ ﺣــﺮف
ﻧﻤﻲزﻧﺪ. دﻳﺸﺐ ﻫﻢ ﺗـﻮي آن اﻃﺎﻗـﻚ زﻳـﺮ ﺷـﻴﺮواﻧﻰ ﻛـﻪ ﺑـﺎ ﻗﻨﺒـﺮ ﺷـﺮﻳﻜﻰ ﻛﺮاﻳـﻪ
ﻛــﺮده، ﺗــﺎ ﺻــﺒﺢ از اﻳــﻦ دﻧــﺪه ﺑــﻪ آن دﻧــﺪه ﻏﻠﺘﻴــﺪه ﺑــﻮد. ﺧــﻮاب ﻛﺠــﺎ ﺑــﻮد؟
ﭼﺸﻤﺎﻧﺶ از ﻏﺼﻪ ﺑـﺴﺘﻪ ﻧﻤـﻰﺷـﺪ. دﻫـﺎناش ﻧﻴﻤـﻪ ﺑـﺎز ﻣﺎﻧـﺪه ﺑـﻮد و ﺗﻤـﺎم ﺷـﺐ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺻ ـﺪاي ﻃ ـﭙﺶ ﻗﻠ ـﺒﺶ ﻣﺜ ـﻞ ﻧﻌ ـﺮة ﻳ ـﻚ ﻣﻮﺗﻮرﺳ ـﻴﻜﻠﺖ ژاﭘﻨ ـﻰ ﭼﻬ ـﺎر ﺳ ـﻴﻠﻨﺪر در ـ
ﻣﻐﺰش ﭘﻴﭽﻴﺪه ﺑﻮد.
٭٭٭
ـ آﻗﺎ! ﺑﺮو ﭘﺸﺖ ﭘﺮده!
ﭘـﺮدة ﻛﺜﻴﻔـﻰ اﺳـﺖ. از دﻳـﻮار و ﺗﺨـﺖ و اﻃـﺎقِ ﻓﻜـﺴﻨﻰِ ﻛـﻪ ﭘـﺸﺖ ﭘـﺮده ﭘﻨﻬـﺎن
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺷﺪه ﺑﻮي ﻧـﺎ و ﻧﻜﺒـﺖ ﻣـﺸﺎم را ﻣـﻲآزارد. روي ﺗﺨـﺖ ﻣﻠﺤﻔـﻪاي ﻛـﺸﻴﺪهاﻧـﺪ ﻛـﻪ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺑ ـﻮي ﺗﻌﻔ ـﻦ ﻣ ـﻰدﻫ ـﺪ؛ رﻧ ـﮓ اﺻ ـﻠﻰ آن ﻧ ـﺎﻣﻌﻠﻮم اﺳ ـﺖ. راﻳﺤ ـﺔ ﻧﻔ ـﺮتاﻧﮕﻴ ـﺰ و ـ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻧﺎﺷﻨﺎﺳ ـﻰ ﻫﻤ ـﻪ ﺟ ـﺎ را ﭘ ـﺮ ﻛ ـﺮده، ﺑ ـﻮي ﺟ ـﻮرابﻫ ـﺎي ﻋ ـﺮق ﻛ ـﺮده، ﺑ ـﻮي ادرار و
ﻣﺪﻓﻮع ﻫﻤﻪ ﺟﺎ را ﮔﺮﻓﺘـﻪ. ﻛـﻒ اﻃـﺎق ﻳـﻚ ﺗﻜـﻪ ﻣـﺸﻤﺎيِ ﭘـﺎره ﭘـﺎره اﻧﺪاﺧﺘـﻪاﻧـﺪ.
ـ ـ ـ
روز ﭘ ـﻴﺶ اﻛﺒ ـﺮ ﺑ ـﺎ ﺧ ـﻮدش ﺧﻴﻠ ـﻲ اﺳ ـﺘﺨﺎره ﻛ ـﺮده ﺑ ـﻮد، و ﻗﺒ ـﻞ از آﻣ ـﺪن ﺑ ـﻪ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
درون اﻳــﻦ اﺗﺎﻗــﻚ ﺑــﻪ ﺧﻴﻠــﻰ ﭼﻴﺰﻫــﺎ ﻓﻜــﺮ ﻛــﺮده ﺑــﻮد. ﺑــﺎ دﺳــﺖﻫــﺎي ﻟــﺮزان
ﺗﻜﻤـﻪﻫـﺎي ﭘﻴـﺮاﻫﻨﺶ را ﺑـﺎز ﻣـﻰﻛﻨـﺪ. از ﺑﻴـﺮون، ﺗـﻮي ﺳـﺎﻟﻦ ﻫﻤﻬـﺔ ﮔﻨﮕـﻰ ﺑـﻪ
ﮔﻮش ﻣﻰرﺳﺪ. ﮔﻮﻳﺎ ﻫﺮ از ﮔـﺎﻫﻰ ﻛـﺴﻰ ﭼﻴـﺰي ﻣـﻰﮔﻮﻳـﺪ. وﻟـﻰ ﻧـﺎﻣﻔﻬﻮم اﺳـﺖ.
ﺻﻮرتﻫﺎﺋﻰ ﻛﻪ اﻣـﺮوز در اﻳـﻦ ﻛﻮﭼـﻪﻫـﺎ دﻳـﺪه ﺑـﻮد ﻧﻤـﻰﺷـﻨﺎﺧﺖ. ﺑـﻮي ﮔﻨـﺪابِ
٥٢
ﺳﻌﻴﺪ ﺳﺎﻣﺎن ﺗﺮﻳﻠﻮژي
ﺟﻮي ﺧﻴﺎﺑﺎنﻫﺎ و ﺳﺎﻳﺔ ﺳﮓﻫﺎي ﺑﻰﭘﻨـﺎه و وﻟﮕـﺮدي ﻛـﻪ از ﻫـﺮ ﮔﻮﺷـﻪ ﺑـﺎ ﻟﮕـﺪ ﺑـﻪ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﮔﻮﺷـﺔ دﻳﮕـﺮ ﭘﺮﺗـﺎپ ﻣـﻰﺷـﺪﻧﺪ ﺗﻨﻬـﺎ ﺧـﺎﻃﺮة او از اﻳـﻦ ﻣﺤﻠـﻪ اﺳـﺖ. ﺟـﺎﺋﻰ ﻛـﻪ
ﻫﻤﻪ ﮔﻮﻳﺎ ﻫﻤﻪ را ﻣﻰﺷﻨﺎﺳﻨﺪ، وﻟـﻰ ﻫـﻴﭽﻜﺲ ﻧﻤـﻰﺧﻮاﻫـﺪ ﺑـﻪ ﺑﻘﻴـﻪ ﺑﮕﻮﻳـﺪ ﭼـﺮا
ﺑﻪ اﻳﻦ ﺟﺎ آﻣﺪه. ﻏﺮﻳﺒﻪ ﻧﺒﻮدﻧـﺪ؛ ﻫﻤـﻪ ﺑـﺎ ﻫـﻢ ﻏﺮﻳﺒـﻰ ﻣـﻰﻛﺮدﻧـﺪ. ﻣﺜـﻞ اﻳﻨﻜـﻪ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ِ ـ
ﺷﺨـﺼﻴﺖ ﻫﻤـﻪ در ﮔـﻞوﻻي اﻳـﻦ ﻛﻮﭼـﻪﻫـﺎ ﮔـﻢ ﺷـﺪه ﺑـﻮد. ﭘﻴﻜﺮﻫـﺎ ﺑـﻪ وزﻧـﻪاي ـ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺳـﻨﮕﻴﻦ و ﺑﻴـﺮوح ﺗﺒـﺪﻳﻞ ﺷـﺪه ﺑـﻮد ﻛـﻪ ﺑـﺮ روي دو ﭘـﺎ ﺑـﻪ ﻫـﺮ ﻃـﺮف ﻣـﻰدوﻳـﺪ.
ﻧﮕﺎهﻫﺎ ﺳـﺮد ﺑـﻮد، ﺳـﺮﻣﺎي ﺑـﺮف ده را در ﭼﻠـﺔ زﻣـﺴﺘﺎن ﺑـﻪ ﻳـﺎد ﻣـﻰآورد. ﭼـﻪ
ﺳﺮﻣﺎي ﺳـﺨﺘﻰ! وﻟـﻰ اﻣـﺮوز ﺳـﺮﻣﺎ ﺳـﺨﺖﺗـﺮ ﺑـﻮد، ﺳـﺮﻣﺎﺋﻲ ﻛـﻪ اﺳـﺘﺨﻮانﻫـﺎي
اﻛﺒﺮ را ﻳﻚ ﺑﻪ ﻳﻚ از ﻫﻢ ﻣﻰدرﻳﺪ.
اﻛﺒﺮ ﺑﻪ ﻳـﺎد ﻣـﻰآورد ﻛـﻮدﻛﻰ را. ﻋﺮوﺳـﻰ دﺧﺘﺮﻋﻤـﻮ را در ده ﺑـﺎﻻ. ﺗﻘﺮﻳﺒـﺎً ﻳـﻚ
ﻫﻔﺘﻪ ﺟﺸﻦ و ﭘـﺎﻳﻜﻮﺑﻰ ﺑـﻮد. اﺳـﺐﻫـﺎي زﻳـﻦ ﻛـﺮده و ﻳـﺮاقﻫـﺎي ﭘـﺮ از زﻧﮕﻮﻟـﻪ.
ﭼﻨﺪ ﺑﺴﺘﺔ ﺑـﺰرگ ﻧﻘـﻞ ﻫـﻢ ﺑـﺮاي ﻋﺮوﺳـﻰ از ﺷـﻬﺮ آورده ﺑﻮدﻧـﺪ. اوﻟـﻴﻦ ﺑـﺎر ﻛـﻪ
ﻧﻘﻞ دﻳﺪ، ﺷـﺶ ﺳـﺎﻟﻪ ﺑـﻮد. ﺑـﺎورش ﻧﻤـﻰﺷـﺪ. از ﻗﻨـﺪ ﻫـﻢ ﺧﻮﺷـﻤﺰهﺗـﺮ، ﻣﮕـﺮ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻣ ـﻰﺷ ـﺪ؟ ﻫ ـﻢ ﻣﺜ ـﻞ ﻗﻨ ـﺪ ﻛﻮﭼ ـﻚ ﺑ ـﻮد و ﻫ ـﻢ وﺳ ـﻄﺶ ﭼﻴ ـﺰي ﺑ ـﻮد ﻛ ـﻪ ﻧﻨ ـﻪ
ﻣﻰﮔﻔـﺖ ﺑـﺎدام اﺳـﺖ. اﺳـﺘﻐﻔﺮاﷲ. ﺑـﺎدام! ﺑـﺎ ﻳﻜـﻰ از ﻧﻘـﻞﻫـﺎ ﺳـﺎﻋﺖﻫـﺎ ﺑـﺎزي
ﻛــﺮده ﺑــﻮد. ﻣﺮﺗــﺐ آﻧــﺮا از دﻫــﺎﻧﺶ در آورده ﺑــﻮد، از اﻳــﻦ روي ﺑــﻪ آن روي در
دﺳﺘﺶ ﻧﻘـﻞ را ﺑـﻪ ﻫـﺮ ﺳـﻮي ﭼﺮﺧﺎﻧـﺪه ﺑـﻮد و ﻣﺒﻬـﻮت ﺑـﻪ آن ﺧﻴـﺮه ﻣﺎﻧـﺪه ﺑـﻮد.
ﻋﺮوس را ﻛﻪ آوردﻧـﺪ از ﺗﻌﺠـﺐ ﻧﺰدﻳـﻚ ﺑـﻮد ﺳـﻜﺘﻪ ﻛﻨـﺪ. ﺑـﺎ ﺻـﺪاي ﺑﻠﻨـﺪ ﻓﺮﻳـﺎد
زد:
ـ اﻳﻦ رﻗﻴﻪ اﺳﺖ؟ ﭼﻘﺪر ﻗﺸﻨﮓ ﺷﺪه!
ﺻﺪاي ﺧﺸﻜﻰ ﭼﻮن ﺗﻴﻐﺔ ﺗﻴﺰ ﻳﻚ ﻗﻴﭽﻰ ﺗﺼﺎوﻳﺮش را از ﻫﻢ ﻣﻲدرد:
ـ ﭼﺮا ﻣﺎﺗﺖ ﺑﺮده ﺑﻴﺎ!
٦٢
ﺳﻌﻴﺪ ﺳﺎﻣﺎن ﺗﺮﻳﻠﻮژي
ـ ﭼﺸﻢ!
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺑ ـﺎ اﺳ ـﺐﻫ ـﺎ و ﻛ ـﺎروان رﻓﺘ ـﻪ ﺑﻮدﻧ ـﺪ ﺑ ـﻪ ده ﺑ ـﺎﻻ. ﻋ ـﺮوسﻛ ـﺸﻮن ﺑ ـﻮد. ﭼﻘ ـﺪر در
ﺟــﺎده ﺧــﻮش ﮔﺬﺷــﺖ! ﻫﻴﭽﻮﻗــﺖ اﻳﻨﻬﻤــﻪ از ده دور ﻧــﺸﺪه ﺑــﻮد. ﻫﻴﭽﻮﻗــﺖ آن
ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻃـﺮف رودﺧﺎﻧـﻪ را ﻧﺪﻳـﺪه ﺑـﻮد. ﻣﺜ ـﻞ اﻳـﻦ ﺑـﻮد ﻛـﻪ ﭼ ـﺸﻤﺎﻧﺶ ﻫﻤﻴـﺸﻪ ﻧﺰدﻳـﻚ ـ
ﺑﻴﻦ ﺑﻮده. ﭼﻮن ﺣﺎﻻ ﻛﻮهﻫـﺎي اﻓـﻖ را ﺑﻬﺘـﺮ از ﻗﺒـﻞ ﻣـﻰدﻳـﺪ. ﺣﺘـﻰ ﻣـﻰﺗﻮاﻧـﺴﺖ
درﺧﺖﻫﺎي داﻣﻨﻪﻫـﺎي ﺑـﺎﻻ را ﻫـﻢ ﺑﺒﻴﻨـﺪ. ﺑـﺎ ﮔﻴـﻮهﻫـﺎي ﻧـﻮ ﻛﻨـﺎر ﻧﻨـﻪ روي اﻻغ
ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮد و ﺑﻪ رﻗﻴﻪ ﻓﻜﺮ ﻣﻰﻛﺮد ﻛﻪ ﭼﻘﺪر ﻗﺸﻨﮓ ﺷﺪه ﺑﻮد.
ـ ﻋﺎﺷﻖ ﺷﺪي؟ زودﺑﺎش! ﻣﺸﺘﺮﻳﺎ ﻣﻨﺘﻈﺮن. اﻳﻨﻜﺎره ﻧﻴﺴﺘﻰ، ﺑﻠﻨﺪ ﺷﻮ.
ـ ﺑﻠﻪ ﺧﺎﻧﻢ!
ﻳﻚ ﻣﺸﺖ ﻧﻘﻞ در دﺳـﺖﻫـﺎﻳﺶ ﻧﮕـﺎه داﺷـﺘﻪ ﺑـﻮد، و داﻧـﻪ داﻧـﻪ ﻣـﻰﺧـﻮرد. ﺑـﺎد
روي ﺻﻮرﺗﺶ ﻣـﻲدوﻳـﺪ، ﻋـﻴﻦ ﻳـﻚ ﻧـﻮازش. ﺑـﺎد روي ﻣﻮﻫـﺎﻳﺶ ﻣـﻰرﻗـﺼﻴﺪ و از
ﻻي ﮔﻴﻮهﻫـﺎي ﻧـﻮ و ﺳـﻔﻴﺪ ﺳـﺎق ﭘـﺎﻳﺶ را ﻗﻠﻘﻠـﻚ ﻣـﻰداد. ﺻـﺪاي زﻧﮕﻮﻟـﻪﻫـﺎ از
دور ﻣﻰآﻣﺪ. ﻣﮕﺲﻫﺎ وزوز ﻣﻰﻛﺮدﻧـﺪ و آﻓﺘـﺎب ﮔـﺮم ﺑـﻮد. ﺧـﻮب ﺑـﻪ ﻳـﺎد داﺷـﺖ
آﻧﺮوزي ﻛﻪ اوﻟﻴﻦ ﻋﻘﺎب را دﻳﺪ، و ﻓﺮﻳﺎد زد:
ـ ﻧﻨﻪ، ﻧﻨﻪ! ﻋﻘﺎب را دﻳﺪي؟ ﻧﺪﻳـﺪي ﭼﻄـﻮر ﻣـﻰرﻓـﺖ؟ ﻣﺜـﻞ ﻃﻴـﺎره ﺑـﻮد ﻧﻨـﻪ.
ﻣﻦ ﻫﻢ ﺧﻮدم ﻣﺜﻞ ﻳﻚ ﻋﻘﺎﺑﻢ ﻧﻨﻪ. ﻣﻦ ﻳﻚ ﻋﻘﺎﺑﻢ ﻧﻨﻪ، ﻣﻦ ﻳﻚ ...
ـ ﺑﻠﻨﺪ ﺷﻮ! ﻣﺮده ﺷﻮرِ اﻳﻦ ﻛﺜﺎﻓﺖ را ﺑﺒﺮﻧﺪ. دﺳﺘﻤﺎل آﻧﺠﺎﺳﺖ.
دﻳ ـﺮوز وﻗﺘ ـﻰ ﺑ ـﻪ ﻃ ـﺮف دﻓﺘ ـﺮ ﺑ ـﺎز ﻣ ـﻲﮔ ـﺸﺖ، ﻛﻨ ـﺎر ﻳﻜ ـﻰ از ﻫﻤ ـﺎن ﺟ ـﻮيﻫ ـﺎي
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻛﺜﻴﻒ ﻳـﻚ داﻧـﻪ آب ﻧﺒـﺎت ﺑـﻪ دﻫـﺎﻧﺶ ﮔﺬاﺷـﺖ. وﻟـﻰ اﺻـﻼً ﻣـﺰة ﻧﻘـﻞ ﻧﻤـﻰداد.
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
در دﻟ ـﺶ ﻓﺮﻳ ـﺎد ﻣ ـﻰزد: »ﻧﻨ ـﻪ ﻧﻨ ـﻪ، ﻣ ـﻦ ﻫ ـﻢ ﻳ ـﻚ ﻋﻘ ـﺎﺑﻢ.« وﻟ ـﻰ ﻓﻘ ـﻂ آب
٧٢
ﺳﻌﻴﺪ ﺳﺎﻣﺎن ﺗﺮﻳﻠﻮژي
ﻧﺒﺎتﻫـﺎ در ﺣـﺮارت دﺳـﺖﻫـﺎياش آب ﺷـﺪ. ﻣـﻰﺧﻮاﺳـﺖ ﺑـﺎﻻ ﺑﻴـﺎورد. از دﻳـﺮوز
ﻫﻴﭻ ﻧﺨﻮرده ﺑـﻮد. ﻣـﻰﺧﻮاﺳـﺖ ﮔﺮﻳـﻪ ﻛﻨـﺪ، ﺧﺠﺎﻟـﺖ ﻣـﻰﻛـﺸﻴﺪ. ﻣـﻰﺧﻮاﺳـﺖ
ﭘ ـﺮواز ﻛﻨ ـﺪ، از ﺳ ـﻘﻮط ﻣ ـﻲﺗﺮﺳ ـﻴﺪ. ﻣ ـﻰﺧﻮاﺳ ـﺖ ﺑﻤﻴ ـﺮد، وﻟ ـﻲ ﺣﺘ ـﻰ ﻣــﺮگ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
دردش را دوا ﻧﻤﻰﻛﺮد. ﺻـﺪاﺋﻲ ﻣﺮﺗـﺐ در دﻟـﺶ ﻣـﻰﮔﻔـﺖ: »ﻧﻨـﻪ ﻣـﻦ ﻫـﻢ ﻳـﻚ
ﻋﻘﺎﺑﻢ. ﻣﻦ ﻫﻢ ﻳﻚ ﻋﻘﺎﺑﻢ.«
ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻓﺮﻳـﺎدي از ﺗـﻪ ﻛﻮﭼـﻪ ﺑـﺮ ﺑـﺎل اوﻟـﻴﻦ ﻛﺒـﻮﺗﺮي ﺳـﻮار ﺷـﺪ ﻛـﻪ از اﻓـﻖ ﮔﺬﺷـﺘﻪ ﺑـﻪ
ـ ـ ـ ـ
ﭘﻨﺠـﺮة ﻛﻮﭼـﻚ آﺷـﭙﺰﺧﺎﻧﺔ ﺷـﺮﻛﺖ ﻧﺰدﻳـﻚ ﺷـﺪه ﺑـﻮد. ﺻـﺪاﺋﻲ ﻛـﻪ ﺑﻠـﻮرِ ﺟﻬـﺎنِ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺑﻪ ﺣﺰن ﻧﺸﺴﺘﺔ اﻛﺒﺮ را ﺷﻜﺎﻓﺖ:
ـ آب ﺣﻮض ﻣﻰﻛﺸﻴﻢ، آب ﺣﻮض ﻣﻰﻛﺸﻴﻢ!
ﭘﺎﻳﺎن
اﻣــﺮوز آﻓﺘــﺎب ﺳﺎﻧﻔﺮاﻧﺴﻴــﺴﻜﻮ ﺗﻨــﺪ و ﮔــﺮم ﺷــﺪه. از ﻟﺤﻈــﻪاي ﻛــﻪ ﺑﻬــﺮوز در
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﭘﺎرﻛﻴﻨـﮓ ﺷ ـﺮﻛﺖ از ﺻـﻨﺪﻟﻲ ﺧ ـﻮدرو ﺟـﺪا ﺷـﺪ، ﺗـﺎ زﻣﺎﻧﻴﻜـﻪ ﻛـﻪ ﺑـﻪ در ورودي
ﺳــﺎﺧﺘﻤﺎن رﺳــﻴﺪ آﻓﺘــﺎب ﻋــﻴﻦ ﻓﻠﻔــﻞ ﺗــﻪ ﮔﻠــﻮﻳﺶ را ﺳــﻮزاﻧﺪ و ﺧــﺮاش داد.
ﻛﻠﻪاش داغ ﺷﺪه ﺑـﻮد، ﺷـﻴﺎرﻫﺎي ﻋـﺮق ﺧـﺮاشﻫـﺎي ﺗﻨـﺪ و ﻃﻮﻳـﻞ و ﺟﺎﻧﮕـﺪاز ﺑـﺮ
ﭘﻴﻜﺮش دواﻧـﺪه ﺑـﻮد. ﺗـﻮ ﮔـﻮﺋﻲ دﻳﮕـﻲ از آب ﺟـﻮش ﺑـﻪ ﮔـﺮدﻧﺶ آوﻳـﺰان ﻛـﺮده
ﺑﻮدﻧــﺪ، دﻳﮕــﻲ ﻛــﻪ آﺑــﺶ ﻏﻠﻐــﻞ ﻣــﻲزد. ﻗﺒــﻞ از ﺷــﺮوع ﺑــﻪ ﻛــﺎر ﺑــﻪ ﻃــﺮف
٨٢
ﺳﻌﻴﺪ ﺳﺎﻣﺎن ﺗﺮﻳﻠﻮژي
دﺳﺘﺸﻮﺋﻲ دوﻳـﺪ، آب ﺧﻨـﻚ ﻛـﻪ ﺑـﺮ ﺳـﺮ و روي ﺧـﻮد رﻳﺨـﺖ ﺗـﺎزه درﻳﺎﻓـﺖ ﻛـﻪ
ﭼﻪ زﺟﺮي ﻛﺸﻴﺪه ﺑـﻮد و ﻧﻤـﻲداﻧـﺴﺖ. ﺑـﻪ ﺳـﻮي اﺗـﺎق ﻛـﺎر ﻣـﻲرود، در ﻓـﻀﺎي
ﺷــﺮﻛﺖ ﺻــﺪاي ﮔﻨــﮓ ﻣﻮزﻳــﻚ از ﺑﻠﻨــﺪﮔﻮﻫﺎي ﺑﺰرﮔــﻲ ﻛــﻪ در ﺳــﻘﻒ ﺟﺎﺳــﺎزي
ﺷ ـﺪه ﺑﻴ ـﺮون ﻣ ـﻲدود. ﺧﻮاﻧﻨ ـﺪهاي ﻧﺎﺷ ـﻨﺎس آﻫﻨﮕ ـﻲ ﻣ ـﻲﺧﻮاﻧ ـﺪ؛ آﻫﻨﮕ ـﻲ ﻛ ـﻪ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺧﻴﻠﻲ آﺷـﻨﺎ اﺳـﺖ. ﺗـﻮ ﮔـﻮﺋﻲ ﺗﻤـﺎﻣﻲ ﻋﻤـﺮ، ﺑﻬـﺮوز اﻳـﻦ آﻫﻨـﮓ را ﺷـﻨﻴﺪه. ﺑـﻪ
ﺳﺮﻋﺖ واژهﻫﺎ را دﻧﺒﺎل ﻣﻲﻛﻨﺪ، ﻣﻌﻨﺎ ﻧﺪارد؛ ﻳﻌﻨﻲ ﻣﻌﻨﺎ دارد، ﻣﻔﻬﻮم ﻧﺪارد.
اﺗﺎق ﺑﺰرگ او ﺑﺎ ﺷﻴـﺸﻪﻫـﺎي ﺑﻠﻨـﺪ ﻗـﺪي از ﺑﻘﻴـﺔ اﺗـﺎقﻫـﺎ ﺟـﺪا ﺷـﺪه و در آﺳـﺘﺎﻧﺔ
ـ ـ ـ ـ ـ
در ورودي ﻧـﺴﻴﻢ ﺗﻬﻮﻳـﺔ ﻣﻄﺒ ـﻮع ﺷ ـﺮﻛﺖ ﺻـﻮرت ﺑﻬـﺮوز را ﻳـﻚﺑـﺎر دﻳﮕـﺮ ﻧ ـﻮازش
ـ ـ ـ ـ ـ
ﻣﻲدﻫﺪ، ﻧـﺴﻴﻤﻲ ﻛـﻪ ﺑـﻮي ﭼـﺸﻤﻪﻫـﺎي ﻛﻮﻫـﺴﺘﺎﻧﻲ دارد. ﭼـﺸﻤﻪﻫـﺎﺋﻲ ﻧـﺎﻣﺮﺋﻲ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
و ﻣـﺼﻨﻮﻋﻲ ﻛـﻪ ﻓﻘـﻂ ﺑـﺎ ﺧﻴـﺎل ﻣـﻲﺑﺎﻳـﺪ ﺑـﻪ دﻧﺒـﺎلﺷـﺎن دوﻳـﺪ. ﺑﻬـﺮوز از ﺧـﻮد ـ
ـ ـ ـ ـ
ﻣـﻲﭘﺮﺳـﺪ، »ﻛـﺪام ﭼـﺸﻤﻪ؟ ﺗـﺎ ﺣـﺎل ﭼـﺸﻤﻪ دﻳـﺪهاي؟!« ﺟـﻮاب ﻣﻌﻠـﻮم ﺑـﻮد!
ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺑ ـﺎ ﺑ ـﻲﺣﻮﺻ ـﻠﮕﻲ ﭘ ـﺸﺖ ﻣﻴ ـﺰ ﻣ ـﻲﻧ ـﺸﻴﻨﺪ و ﻣ ـﺎﻧﻴﺘﻮر ﻋﻈ ـﻴﻢ را روﺷ ـﻦ ﻣ ـﻲﻛﻨ ـﺪ.
ـ ـ ـ ـ
ﺳﻴ ـﺴﺘﻢ ﻋﺎﻣ ـﻞ ﻋ ـﻴﻦ ﺳ ـﮓ ﭼﻮﭘ ـﺎن ﻛ ـﻪ ﮔ ـﺮگ دﻳ ـﺪه ﺑﺎﺷ ـﺪ ﺑ ـﻪ ﺟﻨ ـﺐ و ﺟ ـﻮش
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
اﻓﺘ ـﺎده. ﻣﺮﺗ ـﺐ »ﻓﺮﻳـﺎد« و ﭼ ـﺸﻤﻚ ﻣـﻲزﻧ ـﺪ: ﻧـﺎم ﻛ ـﺎرﺑﺮ! ﺷ ـﻤﺎرة رﻣ ـﺰ! ﻧ ـﺎم
ﻛﺎرﺑﺮ! ﺷﻤﺎرة رﻣﺰ! ﺑﻬـﺮوز از ﻛـﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ ﺑـﺪش ﻣـﻲآﻳـﺪ، اﻳـﻦ ﻣﺎﺷـﻴﻦ ﻟﻌﻨﺘـﻲ او را
ـ ـ ـ ـ
ﺑـﻪ ﻳـﺎد ﻣﻌﻠـﻢﻫـﺎﺋﻲ ﻣـﻲاﻧـﺪازد ﻛـﻪ ﺳـﺎﻳﻪوار ﺗﻤـﺎم ﻋﻤـﺮ او را در ﻛـﻼسﻫـﺎ دﻧﺒـﺎل
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻛﺮدﻧـﺪ و ﻣﺜـﻞ ﻣﺠﺮﻣـﺎن ﺳـﺎﺑﻘﻪدار زﺟـﺮش دادﻧـﺪ؛ ﻳـﺎد ﻛـﻼسﻫـﺎﺋﻲ ﻣـﻲاﻧـﺪازد
ـ ـ ـ ـ ـ
ـ ـ ـ
ﻛ ـﻪ ﺗﻤ ـﺎم ﻋﻤ ـﺮ زﻧ ـﺪاناش ﺷ ـﺪ ﺑ ـﺪون آﻧﻜ ـﻪ ﺑﺪاﻧ ـﺪ. اﻣ ـﺮوز ﺻ ـﺒﺢ ﺳ ـﺤﺮ وﻗﺘ ـﻲ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
رﻳﺶﻫﺎﻳﺶ را دو ﺗﻴﻐﻪ ﻣـﻲﻛـﺮد، در آﻳﻨـﻪ ﻳـﻚ ﺗـﺎر ﻣـﻮي ﺳـﻔﻴﺪ روي ﭘﻴـﺸﺎﻧﻲاش
دﻳــﺪ و ﺳــﺮﻣﺎ ﺳﺮاﺳــﺮ وﺟــﻮدش را ﻓﺮاﮔﺮﻓــﺖ. ﺑﻬــﺮوز و ﭘﻴــﺮي؟! ﺻــﺪاﺋﻲ در
اﻋﻤﺎق وﺟﻮدش ﻓﺮﻳـﺎد زد، »ﺑﻬـﺮوز ﻫﻴﭽﻮﻗـﺖ ﭘﻴـﺮ ﻧﻤـﻲﺷـﻮد!« وﻟـﻲ ﻣـﻲداﻧـﺴﺖ
ﻛﻪ اﻳﻦ ﺻﺪا دروغ ﻣـﻲﮔﻮﻳـﺪ. اﻳـﻦ ﻫﻤـﺎن ﺻـﺪاﺋﻲ اﺳـﺖ ﻛـﻪ دروغﻫـﺎ و آرزوﻫـﺎ و
اﻣﻴﺎل ﺑﻬـﺮوز از ﻋﻤـﻖ آن ﺑﺎرﻫـﺎ و ﺑﺎرﻫـﺎ ﺑـﻪ ﮔـﻮش رﺳـﻴﺪه و ﻫﻤﻴـﺸﻪ دروغ ﮔﻔﺘـﻪ.
٩٢
ﺳﻌﻴﺪ ﺳﺎﻣﺎن ﺗﺮﻳﻠﻮژي
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
وﻗﺘ ـﻲ ﺑ ـﺎ ﻧﻔ ـﺮت و ﻏ ـﻴﻆ ﺗ ـﺎرﻣﻮي ﺳ ـﭙﻴﺪ را از رﻳ ـﺸﻪ ﻣ ـﻲﻛﻨ ـﺪ ﺑ ـﺎ ﺧ ـﻮدش ﮔﻔ ـﺖ،
»اﻳﻨﺒﺎر ﻫﻢ ﺣﺘﻤﺎً دروغ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ!«
ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ، ﻧﺎم ﻛﺎرﺑﺮ و رﻣـﺰ را ﮔﺮﻓﺘـﻪ و ﻇـﺎﻫﺮاً ﻫﻤـﻪ ﭼﻴـﺰ ﺑـﺮ وﻓـﻖ ﻣـﺮادش ﺑـﻮده،
ﺳﺎﻛﺖ ﺷﺪه! ﺑﺎ دﻫﺎن ﺑـﺎز ﺑِـﺮ و ﺑِـﺮ ﺑـﻪ ﺑﻬـﺮوز ﻧﮕـﺎه ﻣـﻲﻛﻨـﺪ! ﺣـﺎل ﻫـﺮ ﺿـﺮﺑﻪاي
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻛـﻪ روي ﺗﺨﺘـﻪﻛﻠﻴـﺪ ﻛﻮﻓﺘـﻪ ﺷـﻮد، آب ﻣﻌـﺪﻧﻲ را در ﺑﻄـﺮي ﻛﺮﻳـﺴﺘﺎﻟﻲ ﻛـﻪ روي ـ
ـ ـ ـ
ﻣﻴ ـﺰ ﻧﺸ ـﺴﺘﻪ و ﻫﻤ ـﺴﻔﺮ روز و ﺷ ـﺐﻫ ـﺎي ﺑﻬ ـﺮوز اﺳ ـﺖ، ﺗﻜ ـﺎن ﺗﻜ ـﺎن ﺧﻮاﻫ ـﺪ داد.
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺑﻬ ـﺮوز ﺑ ـﺎ ﺗﻌﺠ ـﺐ ﺑ ـﻪ ﺑﻄ ـﺮي ﺧﻴ ـﺮه ﻣ ـﻲﺷ ـﻮد، ﺑﻠ ـﻪ، اﺷ ـﺘﺒﺎﻫﻲ در ﻛ ـﺎر ﻧﻴ ـﺴﺖ،
ﺑﻄﺮي ﺑﻪ او دﻫﻦﻛﺠـﻲ ﻣـﻲﻛﻨـﺪ. در ﻗﻔـﺎي ﺑﻄـﺮي ﻫﻤـﻪ ﭼﻴـﺰ ﻛـﺞوﻣﻌـﻮج ﺷـﺪه؛
ﻣﻴﺰ و ﮔﻠـﺪان، ﻋﻜـﺲ و ﺣﺘـﻲ ﻗﺎﻟﻴﭽـﻪاي ﻛـﻪ ﻫﻤـﻪ ﻣـﻲﮔﻮﻳﻨـﺪ »اﻳﺮاﻧـﻲ« اﺳـﺖ و
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺑـﺮاي ﻫﻤـﻴﻦ ﻛـﻒ اﺗـﺎﻗﺶ اﻧﺪاﺧﺘـﻪ، ﺣﺘـﻲ ﻗﺎﻟﻴﭽـﻪ ﻫـﻢ اﻳـﻦ ور و آن ور ﻣـﻲدود. ـ ـ
ﺑــﺎ ﺑــﻲﺣﻮﺻــﻠﮕﻲ »ﺑﺮﻧﺎﻣــﺔ« ﻛــﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ را ﻛــﻪ ﭼﻨــﺪﻳﻦ ﻫﻔﺘــﻪ وﻗــﺖ او را ﮔﺮﻓﺘــﻪ
دوﺑﺎره ﺑﺎز ﻣﻲﻛﻨـﺪ. درﺳـﺖ ﻋـﻴﻦ ﻳـﻚ رﻣـﺎن از ﻧـﻮ ﺷـﺮوع ﻣـﻲﻛﻨـﺪ ﺑـﻪ ﺧﻮاﻧـﺪن
ﻛــﺪﻫﺎي ﻋﺠﻴــﺐ و ﻏﺮﻳــﺐ آن. ﻫﻤﭽــﻮن ﭘﺮﺳــﻮﻧﺎژﻫﺎي ﻳــﻚ داﺳــﺘﺎن ﻋﺎﺷــﻘﺎﻧﻪ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
»ﻣﺘﻐﻴﺮﻫ ـﺎي« ﺑﺮﻧﺎﻣ ـﻪ را ﻳ ـﻚ ﺑ ـﻪ ﻳ ـﻚ دﻧﺒ ـﺎل ﻣ ـﻲﻛﻨ ـﺪ، »ﻛ ـﻼسﻫ ـﺎ« را ﻣﺜ ـﻞ
ـ ـ ـ ـ
زﻳﺮﻧ ـﻮﻳﺲ دوﺑ ـﺎره ﻣ ـﻲﺧﻮاﻧ ـﺪ و ﺑ ـﺎزﻣﻲﺧﻮاﻧ ـﺪ. ﺳ ـﺎﻋﺖ ﻛ ـﻮارﺗﺰ ﺑ ـﺰرگ دﻳ ـﻮاري ﺑ ـﺎ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
آﻫﻨــﮓ »ﺗﻴــﻚ، ﺗﻴــﻚ« ﻣــﺴﻴﺮ ﺣﺮﻛــﺖ ﭼــﺸﻢ ﺑﻬــﺮوز و ﺿــﺮﺑﺎن ﻗﻠــﺐ او را از
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻧﺰدﻳـﻚ زﻳـﺮ ﻧﻈـﺮ ﮔﺮﻓﺘـﻪ. ﻫـﺮ ﭼﻨـﺪ دﻗﻴﻘـﻪ ﺑﻬـﺮوز ﺑـﻪ ﻳـﺎد ﻓﺮﻳـﺎد ﻣـﺪﻳﺮ ﺷـﺮﻛﺖ ـ
ﻣﻲاﻓﺘﺪ و ﭼﺎرﺳﺘﻮن ﺑﺪﻧﺶ ﺑﻪ ﻟﺮزه ﻣﻲاﻓﺘﺪ: »وﻗﺖ ﻃﻼﺳﺖ!«
ـ ـ ـ ـ
ﺑﻬ ـﺮوز روي ﻛﺎﻏ ـﺬﭘﺎرهﻫ ـﺎﺋﻲ ﻛ ـﻪ ﭘ ـﺸﺖ آنﻫ ـﺎ ﺗﻤ ـﺎم ﻋﻤ ـﺮ ﺳ ـﻨﮕﺮ ﮔﺮﻓﺘ ـﻪ دﻧﺒ ـﺎل
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﭼﻴــﺰي ﻣــﻲﮔــﺮدد، ﭼــﺸﻤﺎن ﺧــﺴﺘﻪاش ﻣﺮﺗﺒــﺎً اﻳــﻦور و آﻧــﻮر ﻣــﻲدود، ﺟــﺰ
ـ
واژهﻫـﺎي ﭘﺮاﻛﻨـﺪه و ﻧـﺎﻣﻔﻬﻮم و ﻓﺮﻣـﻮلﻫـﺎي ﻧـﺼﻔﻪ و ﻧﻴﻤـﻪ ﻫـﻴﭻ در اﻳـﻦ ﻛﺎﻏـﺬﻫﺎ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻧﻴـﺴﺖ. رﻣـﺰي ﻧﻴـﺴﺖ، رازي ﻫـﻢ ﻧﻴ ـﺴﺖ. ﺻـﺪاﺋﻲ در ﺳـﺮش ﻓﺮﻳـﺎد ﻣـﻲزﻧ ـﺪ، ـ
٠٣
ﺳﻌﻴﺪ ﺳﺎﻣﺎن ﺗﺮﻳﻠﻮژي
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
»ﺣﻮاﺳـﺖ را ﺟﻤـﻊ ﻛـﻦ! اﻳﻨﺠـﺎ را ﻣـﻲﮔـﻮﻳﻢ! ﻫﻤﻴﻨﺠﺎﺳـﺖ!« ﻇﻬـﺮ ﺷـﺪه، ﻳـﻚ
ﺑﺎر دﻳﮕﺮ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ را ﻣﻲﭼﺮﺧﺎﻧﺪ! وﻟﻲ ﺑﺎز ﻫﻢ اﺷﺘﺒﺎه، ﺑﺎز ﻫﻢ ﻏﻠﻂ!
ـ ـ ـ ـ ـ
ﺳ ـﻮﭘﺮ ﻛ ـﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ ﻏ ـﻮلﭘﻴﻜ ـﺮ در آﻧ ـﺴﻮي ﺳ ـﺎﺧﺘﻤﺎن ﻣﺜ ـﻞ ﺧ ـﺮس زﺧﻤ ـﻲ ﺑ ـﻪ دور
ـ ـ ـ ـ ـ
ﺧ ـﻮد ﻣ ـﻲﭘﻴﭽ ـﺪ و ﻧﻌ ـﺮه ﻣ ـﻲزﻧ ـﺪ. ﻋﺠﻴ ـﺐ اﺳ ـﺖ! ﺑﻬ ـﺮوز از ﻓﺎﺻ ـﻠﺔ ﭼﻨ ـﺪ ﺻ ـﺪ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻣﺘـــﺮي ﺣﺘـــﻲ ﻋﺮﺑـــﺪهﻫـــﺎي اﻳـــﻦ ﻣﺎﺷـــﻴﻦ را ﻣـــﻲﺷـــﻨﻮد؛ ﻧﺎﻟـــﻪﻫـــﺎﻳﺶ،
ﭼﺸﻢﻏﺮهﻫﺎياش، ﻫﻤـﻪ را ﻣـﻲﺷـﻨﻮد و اﺣـﺴﺎس ﻣـﻲﻛﻨـﺪ. وﻟـﻲ ﭼـﻪ ﺑﺎﻳـﺪ ﻛـﺮد،
اﻳﻦ »ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ« ﻫﻨـﻮز ﻛـﺎر ﻧﻤـﻲﻛﻨـﺪ؛ اﻣـﺮوز ﺟﻤﻌـﻪ اﺳـﺖ! ﻗـﺮار ﺑـﻮده ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ را
ﺗﺤﻮﻳﻞ ﺑﺪﻫـﺪ. ﭼﻨـﺪ ﺳـﺎﻋﺖ ﺑﻴـﺸﺘﺮ وﻗـﺖ ﻧﻤﺎﻧـﺪه، ﻧﻤـﻲداﻧـﺪ ﺑـﻪ ﺗﻌﻄـﻴﻼت آﺧـﺮ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻫﻔﺘ ـﻪ ﻓﻜ ـﺮ ﻛﻨ ـﺪ ﻳ ـﺎ ﺑ ـﻪ اﻳ ـﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣ ـﺔ ﻟﻌﻨﺘ ـﻲ! ﺣ ـﺎل آﻧﻘ ـﺪر ﺳ ـﺮﻳﻊ و ﻣﺤﻜ ـﻢ روي
ﺗﺨﺘﻪﻛﻠﻴـﺪ ﻣـﻲﻛﻮﺑـﺪ ﻛـﻪ آب در ﺑﻄـﺮي ﻛﺮﻳـﺴﺘﺎل ﻃﻮﻓـﺎن ﻧـﻮح ﺑـﻪ راه اﻧﺪاﺧﺘـﻪ و
ـ ـ ـ ـ
اﻳ ـﻦ ور و آن ور ﻣ ـﻲﭘ ـﺮد. ﻛ ـﻢ ﻣﺎﻧ ـﺪه ﺳ ـﺮ از ﺑﻄ ـﺮي ﺑﻴ ـﺮون ﻛ ـﺮده، ﺑﺮﻳ ـﺰد روي
ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻣﻴﺰ. ﻳﻚﺑﺎر دﻳﮕﺮ، ﻳﻚﺑﺎر دﻳﮕـﺮ! ﺑـﺎز ﻫـﻢ ﻧـﺸﺪ. ﺑﻬـﺮوز در دل ﻓﺮﻳـﺎد ﻣـﻲزﻧـﺪ،
»اﻳﻦ ﻛﺪ ﻟﻌﻨﺘﻲ ﺧﺮاب اﺳﺖ.« وﻟﻲ ﭼﻜﺎر ﺑﺎﻳﺪ ﻛﺮد؟
ﺟﻤــﺎﻋﺘﻲ را ﻣــﻲﺑﻴﻨــﺪ ﻛــﻪ دم در اﺗــﺎﻗﺶ ﺻــﻒ ﻛــﺸﻴﺪهاﻧــﺪ، ﻫــﻲ ﻣــﻲآﻳﻨــﺪ و
ﻣــﻲروﻧــﺪ، ﻫــﺮ ﻛــﺪام ﻳــﻚ ﻗــﺴﻤﺖ از ﻫﻤــﻴﻦ ﻛــﺪ را ﻣــﻲﺧﻮاﻫﻨــﺪ. ﺑــﻪ ﻳــﺎد
ﺷﻜﺎرﭼﻲﻫـﺎ ﻣـﻲاﻓﺘـﺪ، ﺑـﻪ ﻳـﺎد ﭘـﺪرﺑﺰرگاش ﻛـﻪ ﺗﻌﺮﻳـﻒ ﻣـﻲﻛـﺮد، وﻗﺘـﻲ ﭼﻨـﺪ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻛ ـﻞ و ﺑ ـﺰ ﻣ ـﻲزدﻧ ـﺪ و ﺗﻨــﮓ ﻏ ـﺮوب ﻣ ـﻲرﺳ ـﻴﺪﻧﺪ ﺑــﻪ ده، ﺑﭽ ـﻪﻫ ـﺎ ﺑ ـﻪ دﻧﺒــﺎل
ﺟﻴﭗﺷﺎن ﻣﻲدوﻳﺪﻧـﺪ و ﻓﺮﻳـﺎد ﻣـﻲزدﻧـﺪ: »ارﺑـﺎب ﻳـﻚ ﺳـﺮ دﺳـﺖ! ارﺑـﺎب ﻳـﻚ
ﺟﮕﺮ، ﺟﮕﺮ ﺳﻔﻴﺪ ...«
ﻣﻮزﻳﻚ اﺗﺎق را ﻗﻄﻊ ﻣﻲﻛﻨﺪ. ﺑـﺎ ﺧـﻮدش ﻣـﻲﮔﻮﻳـﺪ، ﺗﻘـﺼﻴﺮ اﻳـﻦ ﻣﻮزﻳـﻚ ﻟﻌﻨﺘـﻲ
اﺳــﺖ! در ﻋــﻮض رادﻳــﻮي ﻛــﺎﻣﻴﭙﻮﺗﺮ را روﺷــﻦ ﻣــﻲﻛﻨــﺪ. ﻳﻜــﻲ از ﻫﻤــﺎن
اﻳﺴﺘﮕﺎهﻫﺎي آﻣﺮﻳﻜﺎﺋﻲ اﺳﺖ ﻛـﻪ ﻓﻘـﻂ ﻣﻮزﻳـﻚ ﭘﺨـﺶ ﻣـﻲﻛﻨـﺪ، ﺑﻌـﻀﻲ وﻗـﺖﻫـﺎ
١٣
ﺳﻌﻴﺪ ﺳﺎﻣﺎن ﺗﺮﻳﻠﻮژي
ﻫﻢ ﺑﺎ ﻟﻬﺠﺔ ﻏﻠﻴﻆ ﻛﺎﻟﻴﻔﺮﻧﻴـﺎي »ﺷـﻤﺎﻟﻲ« ﻣـﻲﮔﻮﻳـﺪ: »ﻳـﻚ ﺑﻤـﺐ اﻓﺘـﺎد روي ﺳـﺮ
ـ ـ
ﻣـﺮدم در ﻓـﻼن ﻛـﺸﻮر! ﻳـﻚ ﻣﻮﺷـﻚ ﺧـﻮرد درﺳـﺖ ﺗـﻮي ﻛﺎﺳـﻪ و ﻛـﻮزة ﻓﻼﻧـﻲ
در ﺑﻬﻤــﺎن ﺷــﻬﺮ! دﻳــﺸﺐ ﻳــﻚ آدﻣﻜــﺶ ﻫــﺰار ﻧﻔــﺮ را ﺑــﺎ ﭼــﺎﻗﻮ در ﺟﻨــﻮب
ﻟ ـﻮسآﻧﺠﻠ ـﺲ ﺳ ـﺮ ﺑﺮﻳ ـﺪ!« دﻟ ـﺶ ﺑ ـﺮاي اﻣﻨﻴﺘ ـﻲ ﻛ ـﻪ در درة ﺷ ـﻤﺎﻟﻲ ﻛﺎﻟﻴﻔﺮﻧﻴ ـﺎ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
دارد »ﻏــﻨﺞ« ﻣــﻲزﻧــﺪ. اﻳــﻦ از آن اﻣﻨﻴــﺖﻫﺎﺳــﺖ ﻛــﻪ ﻓﻘــﻂ وﻗﺘــﻲ ﻣــﺰهاش را
ﭼﺸﻴﺪﻳﺪ ﺑﻪ ارزشاش ﭘﻲ ﻣـﻲﺑﺮﻳـﺪ. ﻳـﺎد ﻳـﻚ ﺟـﻮك ﻣـﻲاﻓﺘـﺪ، ﻳـﻚ رﺷـﺘﻲ ﺑـﺎ
ﺣﺮص و وﻟﻊ ﺗﻤﺎم ﻏﺬا ﻣﻲﺧﻮرد، ﻫﻢﺷﻬﺮياش ﻣﻲﭘﺮﺳﺪ:
ـ ﺑﺮارﺟﺎن ﭼﻪ ﻣﻲﺧﻮري؟
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
رﺷـﺘﻲ ﺟـﻮاب ﻧﻤـﻲدﻫـﺪ و در ﺑﺮاﺑ ـﺮ ﭼ ـﺸﻤﺎن ﻣﻨﺘﻈ ـﺮ ﻫﻤـﺸﻬﺮي ﻫﻤـﺔ ﻏـﺬا را ﺑـﺎ
اﺷﺘﻬﺎ ﺗﻤﺎم ﻣﻲﻛﻨـﺪ و وﻗﺘـﻲ آﺧـﺮﻳﻦ ﻟﻘﻤـﻪ را در دﻫـﺎن ﮔﺬاﺷـﺖ و ﺑﻠﻌﻴـﺪ، ﺟـﻮاب
ﻣﻲدﻫﺪ:
ـ ﺗﺎ ﻧﺨﻮري ﻧﺪاﻧﻲ!
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
آره ﺗ ـﺎ ﻧﺨ ـﻮري ﻧ ـﺪاﻧﻲ! ﻳﻜﻬ ـﻮ از ﺟ ـﺎ ﻣ ـﻲﭘ ـﺮد! ﻣﺜ ـﻞ اﻳﻨﻜ ـﻪ ﻋﺰراﺋﻴ ـﻞ ﺻ ـﺪاﻳﺶ
ﻣﻲﻛﻨﺪ، وﻟﻲ ﺻﺪاي زﻧﮓ ﺗﻠﻔﻦ اﺳـﺖ. ﺗﻠﻔـﻦ ﻟﻌﻨﺘـﻲ ﻋـﻴﻦ ﺳـﮕﻲ ﻛـﻪ زﻳـﺮ ﭼـﺮخ
ـ ـ ـ ـ ـ
ﺗﺮﻳﻠ ـﻲ رﻓﺘ ـﻪ ﺑﺎﺷ ـﺪ »ﺟﻴ ـﻎ« ﻣ ـﻲﻛ ـﺸﺪ و ﺧ ـﻮدش را ﺑ ـﻪ اﻳﻨ ـﻮر و آﻧ ـﻮر ﻣ ـﻲزﻧ ـﺪ.
ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻓﺮﻳﺎدش ﮔﻮﺷﺖ ﺑﺪن ﺑﻬـﺮوز را آب ﻛـﺮده، ﻫﻤـﻴﻦ ﻣﺎﻧـﺪه ﻛـﻪ ﮔﻮﺷـﻲ از ﺟـﺎ ﺑﻠﻨـﺪ
ﺷﺪه ﺧﻮدش را ﻣﺤﻜﻢ ﺑﺰﻧﺪ ﺗﻮي ﺳﺮش. ﺑﺎ دﺳﺘﭙﺎﭼﮕﻲ ﺟﻮاب ﻣﻲدﻫﺪ:
ـ اﻟﻮ! اﻟﻮ!
ـ ﺳﻼم ﻋﺰﻳﺰﺟﻮن ﭼﻄﻮري؟
ـ ﺑﻠﻪ؟!
٢٣
ﺳﻌﻴﺪ ﺳﺎﻣﺎن ﺗﺮﻳﻠﻮژي
ـ ـ ـ ـ
ﺑ ـﺎ ﺧ ـﻮدش ﻣ ـﻲﮔﻮﻳ ـﺪ: »اﻳ ـﻦ دﻳﮕ ـﻪ ﻛﻴ ـﻪ؟!« ﻣﺜ ـﻞ اﻳﻨﻜ ـﻪ ﻃ ـﺮف ﺻ ـﺪاياش را
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺷﻨﻴﺪه ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﺎ ﻟﺤﻨﻲ ﺟﺪيﺗﺮ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ:
ـ ﻣﻨﻮ ﻧﻤﻲﺷﻨﺎﺳﻲ؟!
ـ ﻧﻪ ﺧﺎﻧﻢ!
از آﻧﻄﺮف ﺳﻴﻢ ﻧﻌﺮة ﺳﻬﻤﮕﻴﻨﻲ ﮔﻮﺷﻲ را ﺑﻪ ﻟﺮزه در ﻣﻲآورد:
ـ ﻣﺮﺗﻴﻜـﺔ ﭘﺪرﺳـﻮﺧﺘﻪ، ﭼﻨـﺪ ﺷـﺐ ﭘـﻴﺶ ﺗـﻮ رﺧﺘﺨـﻮاب ﻣـﻦ ﺑـﻮدي، ﺣـﺎﻻ ﻣﻨـﻮ
ﻧﻤﻲﺷﻨﺎﺳﻲ؟!
ـ ﺑﻨﺪه؟!
ـ آره ﺗﻮ! ﻣﺮﺗﻴﻜﺔ اﺣﻤﻖ ﺧﺮﻓﺖ!
ـ آﻫـــﺎ! ﺷﻤﺎ ﻧﺎزي ﻫﺴﺘﻴﺪ! ﺳﻼم!
ـ ﺳﻼم و زﻫﺮﻣﺎر! ﺗﻮ ﭼﻄﻮر ﻛﺎر ﻣﻲﻛﻨﻲ ﻛﻪ ﺣﺎﻓﻈﻪ ﻧﺪاري؟
ـ آﺧﻪ ﻣﻲدوﻧﻲ ﻧﺎزي ﺟﻮن، ﺳـﺮم ﺧﻴﻠـﻲ ﺷـﻠﻮﻏﻪ! اﻳـﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ ﺑﺎﻳـﺪ ﺗﻤـﻮم ﺑـﺸﻪ،
ﻛﺎرش ﻫﻢ ﺧﺮاﺑﻪ، ﻫﻤﻪ ﻣﻨﺘﻈﺮن ...
ـ ﺧُﺒﻪ، ﺧُﺒﻪ! ﺑﻠﻨﺪ ﺷﻮ ﺑﻴﺎ ﺑﻴﺮون ﻛﺎرت دارم!
ـ ﺟﻮن ﺗﻮ ﻧﻤﻲﺗﻮﻧﻢ ﺑﻴﺎم، اﻻن ﻫﻤﻪ ...
ﺻــﺪاي ﻧــﺎزي دﻳﮕــﺮ از ﺟﻬــﺎن ﻃﻨــﺎزيﻫــﺎي زﻧﺎﻧــﻪ ﻛــﺎﻣﻼً ﺑﻴــﺮون آﻣــﺪه، ﻋــﻴﻦ
ﺳﺮﮔﺮوﻫﺒﺎﻧﻲ ﺷﺪه ﻛﻪ ﺑﻪ ﺳﺮﺑﺎز ﺻﻔﺮ دﺳﺘﻮر ﻣﻲدﻫﺪ.
ـ ﻧﻤﻴﺸﻪ ﻧﺪاره!
ـ ﻳﻌﻨﻲ ﭼﻪ؟ ﻣﻦ اﻻن ﮔﺮﻓﺘﺎرم. ﻣﻦ ...
٣٣
ﺳﻌﻴﺪ ﺳﺎﻣﺎن ﺗﺮﻳﻠﻮژي
ـ ﻣﻲﺧﻮاﺳـﺘﻲ ﻫﻤـﺎن ﭼﻨـﺪ روز ﭘـﻴﺶ ﮔﺮﻓﺘـﺎريﻫـﺎيات را ﻫـﻢ ﺑﮕـﻮﺋﻲ. ﻓـﻴﻠﻢات
را ﮔﺮﻓﺘﻢ، ﻣﻲﮔﺬارم روي اﻳﻨﺘﺮﻧـﺖ ﻳـﻚ ﻟﻴﻨـﻚ ﻫـﻢ ﻣـﻲدﻫـﻢ ﺑـﻪ ﻫﻤﻜﺎرﻫﺎﻳـﺖ در
دﻓﺘﺮ ﺗﺎ دﻧﺪت ﻧﺮم ﺑﺸﻪ!
ـ ﺗﻮ ﭼﻄﻮر ﻓﻴﻠﻢ از ﻣﻦ ﮔﺮﻓﺘﻲ؟ اﻳﻨﻜﺎر ﺟﺮﻣﻪ!
ـ ﺑﺮو ﺷﻜﺎﻳﺖ ﻛﻦ!
دﻧﻴﺎ ﺗـﻮي ﺳـﺮ ﺑﻬـﺮوز ﻣـﻲﺧـﻮرد. اي داد ﺑﻴـﺪاد! اﮔـﺮ اﻳـﻦ ﻓـﻴﻠﻢ را در اﻳﻨﺘﺮﻧـﺖ
ﭘﺨﺶ ﺑﻜﻨﻨﺪ ﻛﻪ ﺧﻴﻠﻲ ﺑﺪ ﻣﻲﺷﻮد. ﺑﺎ دﺳﺘﭙﺎﭼﮕﻲ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ:
ـ ﺑﺒﻴﻦ ﻣﻦ ...
ـ ﺑﺒﻴﻦ ﻧﺪارد! ﻫﻤﻴﻦ اﻻن ﺑﻠﻨﺪ ﺷﻮ ﺑﻴﺎ!
ﺑﻠﻪ، ﺧﻮدﺷـﻪ، ﻧـﺎزي ﺟﻮﻧـﻪ، ﺳـﺮﻣﻬﻨﺪس آي. ﺑـﻲ. ام! ﭼﻨـﺪ ﺧﻴﺎﺑـﺎن آﻧﻄـﺮفﺗـﺮ
ـ ـ ـ ـ
در ﻳـﻚ دﻓﺘ ـﺮ ﭼﻨﺪﺻـﺪ ﻫ ـﺰار دﻻري ﭘـﺸﺖ ﻳـﻚ ﻣﻴ ـﺰ ﻛﺮﻳـﺴﺘﺎل ﻧﺸ ـﺴﺘﻪ و وﻗﺘ ـﻲ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ
»ﻫﻮاﺋﻲ« ﻣﻲﺷﻮد ﻋـﻴﻦ ﻳـﻚ ﺧـﺮس ﺧﻮﻧﺨـﻮار اﺳـﺖ. ﻧـﻪ ﺷـﺮﻛﺖ ﻣـﻲﻓﻬﻤـﺪ و ﻧـﻪ
رﺋﻴﺲ، ﻧﻪ ﻗﺮارداد ﻣﻲﺑﻴﻨﺪ و ﻧـﻪ ... ﻓﻘـﻂ ﭼـﺸﻢﻫـﺎش ﻳـﻚ ﭼﻴـﺰ ﻣـﻲﺑﻴﻨـﺪ. وﻟـﻲ
ﺑﻬﺮوز اﻣﺸﺐ اﺻـﻼً ﺣـﺎل اﻳﻨﻜﺎرﻫـﺎ را ﻧـﺪارد، ﺗـﺎزه اﮔـﺮ اﻳـﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ را ﻛﺎﻣـﻞ ﻧﻜﻨـﺪ
ـ ـ ـ
ﺣﺘﻤ ـﺎً از ﺷ ـﺮﻛﺖ ﺑﻴ ـﺮوناش ﻣ ـﻲاﻧﺪازﻧ ـﺪ. ﻳ ـﺎد ﺻ ـﺎﺣﺐ ﺷ ـﺮﻛﺖ، ﻣ ـﺴﺘﺮ »ﺟﻴﻤ ـﺰ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ
اﺳﻤﻴﺖ« ﻣﻲاﻓﺘﺪ. ﻫﻤـﻪ ﺑـﻪ او ﻣـﻲﮔﻮﻳﻨـﺪ، »ديﻳـﺮ ﺟﻴﻤـﺰ«! وﻟـﻲ ﺟﻴﻤـﺰ اﺻـﻼً
ـ ـ ـ
»ديﻳ ـﺮ« ﻧﻴ ـﺴﺖ. ﻗ ـﺒﻼً ﺑﺴﻜﺘﺒﺎﻟﻴ ـﺴﺖ ﺣﺮﻓ ـﻪاي »ان. ﺑ ـﻲ. اي« ﺑ ـﻮده. دو ﻣﺘ ـﺮ و
ـ ـ ـ ـ ـ
ﭼﻨــﺪ ﺳــﺎﻧﺘﻴﻤﺘﺮ ﻗــﺪ دارد و ﺑــﻴﺶ از 021 ﻛﻴﻠــﻮﮔﺮم وزن! او ﻫــﻢ اﺗﻔﺎﻗــﺎً ﻋــﻴﻦ
ـ ـ ـ ـ ـ
ﺧ ـﺮس ﻣ ـﻲﻣﺎﻧ ـﺪ، ﻓﻘ ـﻂ ﺧ ـﺮس ﻧ ـﺮ! ﺑ ـﺮاي ﻫ ـﺮ دﻻر ﺣﻘ ـﻮق ﻛ ـﻪ ﺑ ـﻪ ﻛﺎرﻣﻨ ـﺪﻫﺎ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻣﻲدﻫﺪ ﺟﺎن ﻫﻤﻪ را ﻣﻲﺧﻮاﻫـﺪ ﺑﮕﻴـﺮد؛ ﻣﺜـﻞ اﻳﻨﻜـﻪ ﺑـﺮاي ﻫـﺮ ﻗﻄـﺮه ﻋﺮﻗـﻲ ﻛـﻪ
در ﻣــﺴﺎﺑﻘﺎت »ان. ﺑــﻲ. اي« از ﻫــﻴﻜﻠﺶ رﻳﺨﺘــﻪ ﻳــﻚ ﻟﻴﺘــﺮ ﺧــﻮن ﻛﺎرﻣﻨــﺪﻫﺎ را
ﺑﺎﻳﺪ در ﺷﻴـﺸﻪ ﻛﻨـﺪ. رﺣـﻢ و ﻣـﺮوت و اﻧـﺼﺎف در ﻛـﺎرش ﻧﻴـﺴﺖ! ﺻـﺪاي ﻧـﺎزي
٤٣
ﺳﻌﻴﺪ ﺳﺎﻣﺎن ﺗﺮﻳﻠﻮژي
ﺟﻮن ﻫﻨـﻮز از آﻧﻄـﺮف ﺳـﻴﻢ ﺑـﻪ ﮔـﻮش ﻣـﻲرﺳـﺪ، وﻟـﻲ ﺑﻬـﺮوز ﭼـﺸﻢﻫـﺎﻳﺶ ﺑـﻪ
ﺑﺮﻧﺎﻣــﻪ ﺧﻴــﺮه ﻣﺎﻧــﺪه. ﺗــﻮي دﻟــﺶ ﻳﻜــﻲ ﻓﺮﻳــﺎد ﻣــﻲزﻧــﺪ: »آره، ﺧﻮدﺷــﻪ!«
ﻣﻲﺧﻮاﻫﺪ ﻓﺮﻳﺎد ﺑﺰﻧﺪ، از ﺧﻮﺷﺤﺎﻟﻲ، از ﻧﮕﺮاﻧﻲ، از ...
ﻫﻨﻮز ﺑﺮق ﺧﻮﺷﺤﺎﻟﻲ ﺗـﻪ دﻟـﺶ را ﻗﻠﻘﻠـﻚ ﻣـﻲدﻫـﺪ ﻛـﻪ ﺳـﺎﻳﺔ ﺑﻠﻨـﺪي در اﺗـﺎق ﺑـﻪ
ﺣﺮﻛﺖ در ﻣﻲآﻳﺪ؛ ﺳـﺎﻳﻪ اﻳﻨـﻮر و آﻧـﻮر ﻣـﻲدود. ﺑﻬـﺮوز ﺳـﺮش را ﺑﻠﻨـﺪ ﻣـﻲﻛﻨـﺪ،
ﺑﻠﻪ »ديﻳﺮ« ﺟﻴﻤـﺰ آﻣـﺪه! ﺑﻬـﺮوز ﺑـﺎ ﺻـﺪاي ﻟﺮزاﻧـﻲ ﺳـﻼم ﻣـﻲﻛﻨـﺪ. »ديﻳـﺮ«
ﺟﻴﻤﺰ ﻫﻢ ﺑﺎ ﺻﺪاﺋﻲ ﺧﺸﻚ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ:
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ـ ـ ﺗﻤ ـﺎم ﺷ ـﺮﻛﺖ را ﭼﻨ ـﺪ روز اﺳ ـﺖ ﻣﻌﻄ ـﻞ ﻛ ـﺮدي! اﺳ ـﺒﺎبات را ﺟﻤ ـﻊ ﻛ ـﻦ و
ﺑﺮو، اﺧﺮاﺟﻲ! ﺣﻘـﻮق اﻳـﻦ ﻫﻔﺘـﻪ را ﻣـﻲﻓﺮﺳـﺘﻢ ﺑـﻪ آدرسات. رﻣـﺰ ﻛـﺎرﺑﺮيات
ﻫﻢ ﺑﺎﻃﻞ ﺷﺪه. دﻳﮕﺮ ﺣﻖ ﻧﺪاري ﭘﺎﻳﺖ را اﻳﻨﺠﺎ ﺑﮕﺬاري.
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ديﻳـﺮ ﺟﻴﻤـﺰ ﭘـﺲ از اﻳـﻦ ﺣـﺮفﻫـﺎ در را ﺑـﺎز ﻛ ـﺮده و ﺧـﺎرج ﻣـﻲﺷـﻮد. ﺑﻬ ـﺮوز
ﺑﻲاﺧﺘﻴﺎر از ﺗﻪ دل ﺟﻴﻎ ﻛﻮﭼﻜﻲ ﻣﻲﻛﺸﺪ.
ـ ِاﻫﻪ!
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻛﺎرﻣﻨـﺪﻫﺎ ﻛـﻪ در اﻧﺘﻈـﺎر »ﺑﺮﻧﺎﻣـﺔ« ﻛـﺬا ﺳـﺎﻳﻪﻫـﺎيﺷـﺎن اﻳﻨـﻮر و آﻧـﻮر ﻣـﻲرﻓـﺖ، ـ
ﻫﻤﻪ ﻏﻴﺐﺷﺎن زده. ﺑﻬﺮوز ﺗـﺎزه ﻣـﻲﻓﻬﻤـﺪ اﻳـﻦﻫـﺎ ﺑـﺮاي ﭼـﻪ ﺟﻤـﻊ ﺷـﺪه ﺑﻮدﻧـﺪ.
ـ ـ ـ
ﻛ ـﺴﻲ ﺟﮕ ـﺮ ﻛ ـﻞ و ﺑ ـﺰ ﻧﻤ ـﻲﺧﻮاﺳ ـﺖ، ﻫﻤ ـﻪ ﺑ ـﺮاي ﺗﻤﺎﺷ ـﺎي »ﺷ ـﻜﺎر« او آﻣ ـﺪه
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺑﻮدﻧﺪ. ﻫـﻴﭽﻜﺲ دﻳﮕـﺮ آﻧﺠـﺎ ﻧﻴـﺴﺖ! ﻣﺜـﻞ ﮔـﺎوﻫـﺎي وﺣـﺸﻲ ﻛـﻪ ﺻـﺤﻨﺔ ﺷـﻜﺎر
ﺷ ـﻴﺮ را ﺗﻤﺎﺷ ـﺎ ﻛ ـﺮده ﺑﺎﺷ ـﻨﺪ ﻫﻤ ـﻪ راهﺷ ـﺎن را ﮔﺮﻓﺘ ـﻪ و رﻓﺘﻨ ـﺪ. ﺑﻬ ـﺮوز از ﭘ ـﺸﺖ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺷﻴﺸﻪ ﻛﺎرﻣﻨﺪان را ﻣـﻲﺑﻴﻨـﺪ ﻛـﻪ ﺑـﻪ ﻃـﺮف ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮﻫـﺎيﺷـﺎن ﻣـﻲدوﻧـﺪ. ﻳﻜـﻲ
٥٣
ﺳﻌﻴﺪ ﺳﺎﻣﺎن ﺗﺮﻳﻠﻮژي
ـ ـ ـ ـ
ﻓﺮﻳ ـﺎد ﻣ ـﻲزﻧ ـﺪ، »ﻓ ـﻴﻠﻢ ﺑﻬ ـﺮوز ﺗ ـﻮي ﻳﻮﺗ ـﻮب رﻓﺘ ـﻪ!« ﺑﻠ ـﻪ، ﺷ ـﻜﺎر ﻫﻨ ـﻮز ﺗﻤ ـﺎم
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻧﺸﺪه! ﺑﻬﺮوز در دل ﻣﻲﻧﺎﻟﺪ: »اﻳﻦ ﻧﺎزي آﺧﺮ ﻛﺎر ﺧﻮدش را ﻛﺮد!«
ـ اﻟﻮ!
درﺳـﺖ ﺣـﺪس زده ﺑـﻮد! ﻧـﺎزي ﺟـﻮن ﻫﻨـﻮز ﻫـﻢ در ﮔﻮﺷـﻲ ﺗﻠﻔـﻦ ﻓﺮﻳـﺎد ﻣـﻲزد،
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺗﻬﺪﻳﺪ ﻣﻲﻛـﺮد، ﻋـﺸﻮه ﻣـﻲآﻣـﺪ، ... وﻟـﻲ ﺑﻬـﺮوز دﻳﮕـﺮ ﺻـﺪاياش را ﻧﻤـﻲﺷـﻨﻴﺪ،
ـ ـ ـ
ﺗﻠﻔـﻦ را ﻗﻄـﻊ ﻣـﻲﻛﻨ ـﺪ. ﻣﺜ ـﻞ اﻳﻨﻜـﻪ دﻧﻴـﺎ ﺗـﻮي ﺳـﺮش ﺧ ـﻮرده ﺑﺎﺷ ـﺪ. ﭼﻄ ـﻮر
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻳﻚ ﻧﻔﺮ را اﻳﻨﺠـﻮري اﺧـﺮاج ﻛﻨﻨـﺪ؟ اﻳـﻦ ﭼـﻪ دﻧﻴـﺎﺋﻲ اﺳـﺖ؟ ﺗـﺎزه
ﻋﻴﺐ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ را ﭘﻴﺪا ﻛـﺮده ﺑـﻮد؛ ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ درﺳـﺖ ﺷـﺪه. وﻟـﻲ ﭼـﺮا ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ را ﺑﺪﻫـﺪ
ﺑﻪ ديﻳـﺮ ﺟﻴﻤـﺰ؟ ﮔﻮرﺑﺎﺑـﺎي ديﻳـﺮ ﺟﻴﻤـﺰ ﻛـﺮده ﺑـﺎ ﺷـﺮﻛﺖاش، ﻳـﻚ ﻧـﺴﺨﻪ از
آن را ﻣــﻲﻓﺮﺳــﺘﺪ روي ﺣــﺴﺎب ﺷﺨــﺼﻲاش روي »ﻧــﺖ«، از اﺗــﺎقاش ﺑﻴــﺮون
ﻣﻲآﻳﺪ!
اواﺋــﻞ ﺷــﺐ اﺳــﺖ و ﺧﻴﺎﺑــﺎنﻫــﺎي ﺳﺎﻧﻔﺮاﻧﺴﻴــﺴﻜﻮ ﺧﻠــﻮت. ﺑــﺎد ﺧﻨــﻚ ﺧﻠــﻴﺞ
ﺻﻮرت ﺑﻬـﺮوز را ﻧـﻮازش ﻣـﻲدﻫـﺪ. روي ﺻـﻨﺪﻟﻲ اﻳـﺴﺘﮕﺎه اﺗﻮﺑـﻮس ﻣـﻲﻧـﺸﻴﻨﺪ و
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺑـﻪ ﻣﻨﻈ ـﺮهاي ﻛـﻪ ﺑـﺎ ﺳـﺨﺎوت ﻓ ـﺮاوان در ﺑﺮاﺑـﺮش ﮔـﺴﺘﺮده ﺷـﺪه ﻣـﻲﻧﮕـﺮد. ﺑـﻪ ـ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺳـﺎﺧﺘﻤﺎنﻫـﺎي ﻋﻈﻴﻤـﻲ ﺧﻴـﺮه ﻣـﻲﻣﺎﻧـﺪ ﻛـﻪ ﻫـﺮ ﻳـﻚ ﺑـﺎ دهﻫـﺎ ﻃﺒﻘـﻪ، ﻫﻤـﻪ از ـ
ﺷﻴﺸﻪ و ﻧـﻮر، ﻋـﻴﻦ زﻣـﺮد و ﺑﺮﻟﻴـﺎن در دل ﺷـﺐ ﻣـﻲدرﺧـﺸﻨﺪ. در ﻗـﺪﻳﻢ ﻣﻌﺎﺑـﺪ
ـ ـ ـ
را ﺑـﺰرگ و ﻋﻈـﻴﻢ درﺳـﺖ ﻣـﻲﻛﺮدﻧـﺪ ﺗـﺎ اﻧـﺴﺎنﻫـﺎ در ﺑﺮاﺑـﺮ »ﺧﺪاوﻧـﺪ« اﺣـﺴﺎس
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﻋﺠﺰ ﻛﻨﻨﺪ، اﻣﺮوز اﻳﻦ ﺷﺮﻛﺖﻫـﺎ ﻫـﺴﺘﻨﺪ ﻛـﻪ ﺑﺎﻳـﺪ ﺑـﻪ اﻧـﺴﺎنﻫـﺎ اﻳـﻦ اﺣـﺴﺎس را
ـ ـ ـ
ﺑﺪﻫﻨ ـﺪ. ﻫ ـﺮ ﭼ ـﻪ ﺳ ـﺎﺧﺘﻤﺎنﺷ ـﺎن ﺑ ـﺰرگﺗ ـﺮ و ﭘﺮﺟﺒ ـﺮوتﺗ ـﺮ ﺑﺎﺷ ـﺪ، ﻛﺎرﻣﻨ ـﺪﻫﺎ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺑﻴﺸﺘﺮ اﺣﺴﺎس ﺿﻌﻒ ﻣﻲﻛﻨﻨـﺪ، و ﺑﻴـﺸﺘﺮ ﺑـﻪ ﻛـﺎر ﻛـﺮدن در اﻳـﻦ ﺳـﺎﺧﺘﻤﺎنﻫـﺎي
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺷﻴ ـﺸﻪاي اﻓﺘﺨ ـﺎر ﺧﻮاﻫﻨ ـﺪ ﻛ ـﺮد. ﺑﻬﺘ ـﺮ ﻛ ـﺎر ﻣ ـﻲﻛﻨﻨ ـﺪ، زودﺗ ـﺮ ﻫ ـﻢ ﻣ ـﻲﺷ ـﻮد
اﺧﺮاجﺷﺎن ﻛﺮد و از ﺷﺮﺷﺎن ﺧﻼص ﺷﺪ.
٦٣
ﺳﻌﻴﺪ ﺳﺎﻣﺎن ﺗﺮﻳﻠﻮژي
ـ ـ ـ ـ
ﺑﻬ ـﺮوز در ﻫﻤ ـﻴﻦ ﺗﻔﻜ ـﺮات ﻏ ـﺮق ﺷ ـﺪه ﻛ ـﻪ از درون ﺧﺮاﺑ ـﻪﻫ ـﺎﺋﻲ آﻧﻄ ـﺮف ﺧﻴﺎﺑ ـﺎن
ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺻ ـﺪاﺋﻲ ﺗ ـﻮﺟﻬﺶ را ﺟﻠ ـﺐ ﻣ ـﻲﻛﻨ ـﺪ. از ﺟ ـﺎ ﺑﺮﺧﺎﺳ ـﺘﻪ، ﺑ ـﻪ ﺳ ـﻮي ﺻ ـﺪا ﻣ ـﻲرود.
در ﺗﺎرﻳﻜﻲﻫﺎ، زﻳﺮ ﻧﻮر ﺑـﻲﺟـﺎن ﭼﺮاﻏـﻲ ﻛـﻪ ﺑـﺮ ﻓـﺮاز ﺳـﻄﻞ آﺷـﻐﺎل ﺑﺰرﮔـﻲ ﺳـﻮ
ﺳﻮ ﻣﻲزﻧـﺪ، ﻧـﻴﻢرخ ﻳـﻚ ﻣـﺮد ﺑﻠﻨﺪﻗـﺪ را ﻣـﻲﺑﻴﻨـﺪ، ﻣـﺮد ﻳـﻚ دﺳـﺖ در ﺟﻴـﺐ
ـ ـ ـ ـ ـ
اﻧﺪاﺧﺘـﻪ، ﺑـﺎدي در ﻏﺒﻐـﺐ دارد و ﭼﻴـﺰي ﻣـﻲﮔﻮﻳـﺪ. ﺑﻬـﺮوز ﻧﺰدﻳـﻚ ﻣـﻲﺷـﻮد،
ـ ـ ـ ـ ـ
و از ﺧﻮد ﻣﻲﭘﺮﺳـﺪ، »ﭼـﻪ ﻣـﻲﮔﻮﻳـﺪ؟« ﺑـﺎز ﻫـﻢ ﻧﺰدﻳـﻚ و ﻧﺰدﻳـﻚﺗـﺮ ﻣـﻲﺷـﻮد،
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
ﺣ ـﺎل ﺻ ـﺪاي ﻣ ـﺮد از درون ﻫﻴ ـﺎﻫﻮي ﺧﻮدروﻫ ـﺎﺋﻲ ﻛ ـﻪ ﺑ ـﻪ ﺳ ـﺮﻋﺖ در ﺧﻴﺎﺑ ـﺎنﻫ ـﺎ
ﻣﻲدوﻧﺪ ﺑﻪ ﮔﻮﺷﺶ ﻣﻲرﺳﺪ:
ـ
»ﺑﻠـﻰ آﻗﺎﻳـﺎن و اﻟﺒﺘـﻪ ﺧـﺎﻧﻢﻫـﺎ! ﭘـﺪران ﻣـﺎ ﻣﺮدﻣـﺎﻧﻰ ﺑـﺎ اﻃـﻼع و ﻓﻬﻤﻴـﺪه ﺑﻮدﻧـﺪ.
ﻫﻤﻴﻦ ﭘﺎﻻن اﻻغ را ﻛﻪ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻣﻰﻓﺮﻣﺎﺋﻴﺪ در ﺧﻠﻘﺖاش ...«
ﭘﺎﻳﺎن
ﭘﺎرﻳﺲ
51 ژوﺋﻦ 5002
٧٣