MBT of DBT bij BPS: what’s in a letter?
Marleen Wildschut eindopdracht psychotherapie-opleiding 13 oktober 2008
Vraagstelling
Wat zijn de overeenkomsten en de verschillen tussen Mentalization Based Therapy en Dialectische Gedragstherapie in het methodisch hanteren van de therapeutische relatie?
Mentalization Based Therapy
• Bateman en Fonagy • Mentaliseren = ‘monitoring your mind and the mind of the other’ • Borderline cliënten: verminderd vermogen tot mentaliseren in gehechtheidsrelaties • MBT bevordert het mentaliserend vermogen
Dialectische Gedragstherapie
• Linehan • Dialectiek = verzoening van tegengestelden in een voortdurend proces van synthese • Borderline cliënten: biosociale theorie • DGT bevordert gedragsverandering en acceptatie
M versus D
verschillen en overeenkomsten in de therapeutische relatie
Doel van de therapeutische relatie
MBT
1. het stimuleren van een robuust, impliciet mentaliserend proces
DGT
1. gedragsalternatieven aanleren en de relatie daarvoor desnoods als ‘chantagemiddel’ inzetten
2. (zelf)validatie bevorderen
2. de ervaring van ‘feeling felt’ creëren
Belangrijkste focus van de therapeut
MBT
• de mentale toestand van de cliënt
DGT
• het gedrag van de cliënt
Houding van de therapeut
MBT
‘not knowing stance’
• bereidwilligheid om te onderzoeken • verschillende visies identificerend en accepterend • aktief vragen stellend
DGT
‘coach’
• steeds balanceren tussen acceptatie en verandering • houding van doelgerichtheid vs flexibiliteit, zorgen vs welwillend eisen
Praktische ondersteuning door de therapeut?
MBT
• ja, vanwege teleologische karakter BPS (laten zien) • geen overname verantwoordelijkheid
DGT
• ja, vanwege coaching bij zelfstandig oplossen • overname verantwoordelijkheid wanneer uitkomst belangrijk is en cliënt capaciteit mist • (7 x 24 uur) telefonische consultatie
• geen vaste afspraken
Als de therapeut een fout maakt…
MBT
• een fout is een kans om gezamenlijk te onderzoeken en te leren • omgang met fouten demonstreert het proces van mentaliseren
DGT
• bereidwilligheid om fouten toe te geven en herstellen is vereist • fouten zijn onvermijdelijk: wat ermee wordt gedaan is een betere indicatie voor een goede therapie
En nu?
Onderzoek wijst uit
• DGT is effectief in de behandeling van (levensbedreigende) impulsproblematiek bij BPS, maar • generaliseert niet • brengt geen verbetering in de kern van de persoonlijkheidsstoornis (chronische leegte, instabiliteit van relaties e.d.) • MBT lijkt hier wel effect op te hebben
Conclusie
• In het hanteren van de therapeutische relatie verschillen DGT en MBT wat betreft de theoretische uitgangspunten. • Per saldo leidt dit echter tot een aantal overeenkomsten in de uitvoering. • MBT lijkt een mooi vervolg op DGT, met name voor borderlines bij wie bij aanvang van behandeling sprake is van ernstige (para)suïcidaliteit en/of verslaving.