PLAN WYNIKOWY Z CHEMII DLA KLAS II-III GIMNAZJUM by cqe15118

VIEWS: 2,322 PAGES: 16

									         PLAN WYNIKOWY Z CHEMII DLA KLASY III GIMNAZJUM

PODRĘCZNIK: CHEMIA NOWEJ ERY cz.2 i 3 , J. Kulawik, T. Kulawik, M. Litwin

NUMER PROGRAMU DKW - 4014-95/99
PODSTAWA PROGRAMOWA Dz.U. Nr 51/2002 nr 51, poz.458

Opracowała
mgr Małgorzata Róziewicz
Semestr 1
                                                                Dział V   SOLE
Nr       Temat lekcji              Treści nauczania                                    Wymagania programowe
lekcji                                                                 Podstawowe (na 2 i 3)           Ponadpodstawowe (na 4 i 5)
                                                                Uczeń wie i rozumie                 Uczeń umie
1i 2     Przypomnienie najważniejszych informacji o
         kwasach i wodorotlenkach.
3        Budowa cząsteczki i     1. Budowa cząsteczek soli      - jak zbudowana jest cząsteczka soli      - ustalić wzór soli przy znanej
         nazewnictwo soli.       - wartościowość metalu i       (A),- jaka jest rola wartościowości przy  wartościowości metalu i reszty
                                 reszty kwasowej.               poprawnym zapisie wzoru                   kwasowej(C),
                                 2. Ustalanie wzorów            sumarycznego soli (B),                    - zapisać ogólny wzór soli (C),
                                 sumarycznych soli.             - jak tworzy się nazwy soli (B).          - ustalić wartościowość metalu we
                                 3. Wzór ogólny soli.                                                     wzorze soli oraz podać nazwę soli
                                 4. Nazewnictwo soli.                                                     (C).
4        Ustalanie wzorów soli   1.Wzory sumaryczne i           -że sole występują w znacznej             - ustalać wzory sumaryczne i
         na podstawie nazwy      strukturalne oraz nazwy        większości w postaci kryształów, a nie    strukturalne różnych soli na
         i odwrotnie.            soli – ćwiczenia w             pojedynczych cząsteczek (A),              podstawie nazwy i odwrotnie(C),
                                 poprawnym zapisie.             - co to są wodorosole i hydraty (B),      - napisać wzory niektórych
                                 2. Nazwy zwyczajowe soli.      -umie zapisać wzory soli kwasów           wodorosoli i hydratów (D),
                                 3.Wodorosole i hydraty.        beztlenowych (C).                         - napisać wzór soli na podstawie
                                                                                                          nazwy zwyczajowej (D).
5        Dysocjacja jonowa         1. Dysocjacja jonowa soli.   - jak przebiega dysocjacja jonowa soli    - napisać i odczytać równania reakcji
         (elektrolityczna) soli.   2. Jony - kationy metalu i   (B),- jakie jony powstają w czasie        dysocjacji soli (C), - wskazać jony
                                   aniony reszty kwasowej.      dysocjacji soli w wodzie (B).             obecne w roztworze w wyniku
                                                                                                          zmieszania z wodą określonych soli
                                                                                                          (D).
6        Reakcje zobojętniania     1. Reakcja zobojętniania –   - na czym polega reakcja zobojętniania    - zaproponować sposób przepro-
         jako jeden ze sposobów    jedna z metod                (A),- jaka jest rola wskaźnika w reakcji  wadzenia i przeprowadzić reakcję
         otrzymywania soli.        otrzymywania soli.           zobojętniania (B),                        zobojętniania (D), - napisać przebieg
                                   2. Cząsteczkowy, jonowy i    - czym się różnią: cząsteczkowy, jonowy i reakcji w postaci cząsteczkowej, jo-
                                   jonowy skrócony zapis        jonowy skrócony zapis równania reakcji    nowej i jonowej skróconej (C),
                                   równania reakcji             (B).                                      -wykazać, że wodorotlenki też
                             zobojętniania.                                                         reagują z kwasami (D).
7    Otrzymywanie soli w     1. Wodór i sól - produkty - jak reagują metale aktywne z kwasami - przeprowadzić reakcję metalu
     reakcji metali z        reakcji metalu aktywnego z(B),                                         aktywnego z kwasem (C),
     kwasami.                kwasem. 2..Sprawdzanie,   - jakie są produkty tej reakcji (A),         - zidentyfikować gazowy produkt tej
                             czy metale szlachetne, np.- co to jest szereg aktywności metali (A), reakcji (C), - zapisać równanie reakcji
                             Cu, reagują z kwasami.    - które metale należą do szlachetnych        metalu aktywnego z kwasem (C),
                             3. Podział metali na      (A), - kiedy przebiegają reakcje metali z - korzystać z szeregu aktywności
                             aktywne i szlachetne..    solami (B).                                  metali (C), -przewidzieć, czy zajdzie
                             4.Szereg aktywności metali.                                            reakcja między kwasem a danym
                             5. Reakcja metal + sól.                                                metalem (D), oraz między solą a
                                                                                                    danym metalem (D).
8    Otrzymywanie soli w     Reakcje tlenków metali z  - jak reagują tlenki metali z kwasami (B), - zaproponować i przeprowadzić
     reakcjach tlenków       kwasami - jeden ze        - jakie są produkty tej reakcji (A).         reakcję tlenków metali z kwasami
     metali z kwasami.       sposobów otrzymywania                                                  (D),
                             soli.                                                                  - napisać i odczytać odpowiednie
                                                                                                    równania reakcji (C).
9    Inne sposoby otrzymy-   Inne sposoby otrzymywania - jak przebiega reakcja metali z niemetalami - napisać równanie reakcji
     wania soli.             soli: a/ reakcje metali z (B), - jak przebiega reakcja tlenków         dwutlenku węgla z wodorotlenkiem
                             niemetalami,              kwasowych z tlenkami zasadowymi (B), wapnia, tlenku siarki(IV) z wodoro-
                             b/ reakcje tlenków        - jak przebiega reakcja zasad z tlenkami     tlenkiem sodu, sodu z chlorem,
                             zasadowych z              kwasowymi (B).                               magnezu z siarką, itp. (C),- napisać
                             bezwodnikami kwasowymi,                                                równania reakcji otrzymywania danej
                             c/ reakcje zasad z                                                     soli trzema sposobami (C),
                             bezwodnikami kwasowymi.                                                - udowodnić, że sole powstają w
                                                                                                    reakcjach między substancjami o
                                                                                                    właściwościach kwasowych z
                                                                                                    substancjami o właściwościach
                                                                                                    zasadowych (D).
10   Otrzymywanie soli       1. Sole trudno            - co to są sole trudno rozpuszczalne (A), - napisać równania reakcji powsta-
     trudno                  rozpuszczalne.            - jak powstają sole trudno rozpuszczalne wania soli trudno rozpuszczalnych w
     rozpuszczalnych.        2.Reakcje pomiędzy:       (B), -jak korzystać z tabeli                 postaci cząsteczkowej, jonowej i
                             kwasem i solą, zasadą i   rozpuszczalności soli (B).                   jonowej skróconej (C), - określić
                               solą, solą i solą.                                                       zastosowanie reakcji strąceniowych
                               3. Cząsteczkowy, jonowy i                                                (D), - na podstawie tabeli rozpusz-
                               jonowy skrócony zapis                                                    czalności przewidzieć przebieg
                               równania reakcji                                                         reakcji soli z kwasem, zasadą lub z
                               strąceniowych                                                            inną solą (D), napisać równania
                               4. Analiza tabeli                                                        reakcji otrzymywania danej soli
                               rozpuszczalności soli.                                                   trzema sposobami (C),
                                                                                                        - zaproponować, jakich odczyn-
                                                                                                        ników należy użyć do wytrącenia
                                                                                                        danej soli (D).
11   Elektroliza wodnych       1. Proces elektrolizy soli -   - na czym polega elektroliza (B),         - określić produkty elektrolizy
     roztworów soli.           mechanizm elektrolizy,         - co to są: katoda i anoda (A),           roztworu chlorku miedzi(II) (C),
                               reakcje elektrodowe,           - na czym polegają reakcje elektrodowe    - napisać równania reakcji
                               produkty elektrolizy.2.        (B).                                      elektrodowych (C), - określić
                               Zastosowanie elektrolizy.                                                zastosowanie procesu elektrolizy (C).
12   Podsumowanie wiado-       1. Praktyczne zastosowanie     Uczeń powinien wiedzieć i umieć:
     mości o solach - sole w   wybranych soli w               - znać nazewnictwo i budowę cząsteczek soli (B), - pisać i odczytywać
     życiu codziennym.         przemyśle, rolnictwie,         równania dysocjacji jonowej soli (C), - pisać wzory sumaryczne na podstawie
                               gospodarstwie domowym,         nazwy soli i odwrotnie (C), - pisać równania reakcji otrzymywania soli trzema
                               lecznictwie, itp.              podstawowymi sposobami (C), - rozumieć, na czym polega proces elektrolizy
                               2. Sole zagrażające życiu      soli (B), - pisać równania reakcji zobojętnienia i strąceniowych w postaci
                               człowieka.                     cząsteczkowej, jonowej i jonowej skróconej (C), - przewidzieć przebieg reakcji
                               3. Utrwalenie wiadomości       soli z kwasem, zasadą lub inną solą (D), - określić zastosowanie wybranych soli
                               o solach.                      w życiu codziennym (B), - określić, które sole spożywane zagrażają życiu
                                                              człowieka (C).
13   Sprawdzian
     wiadomości.
                                Dział VI SUROWCE I TWORZYWA POCHODZENIA MINERALNEGO
Nr       Temat lekcji             Treści nauczania                                         Wymagania programowe
lekcji                                                                  Podstawowe (na 2 i 3)                Ponadpodstawowe (na 4 i 5)
                                                             Uczeń wie i rozumie                        Uczeń umie
1        Skład pierwiastkowy      1. Skład pierwiastkowy     - co to jest skorupa ziemska (A), - jakie  - wskazać miejsca występowania w
         skorupy ziemskiej.       skorupy ziemskiej.         najważniejsze pierwiastki występują w      Polsce pierwiastków w stanie
         Gleba i jej właściwości. 2. Porównanie składu       skorupie ziemskiej (B), - co to są         wolnym (C), - porównać skład
                                  pierwiastkowego Ziemi,     minerały, skały, surowce mineralne (A), pierwiastkowy Ziemi, wszechświata
                                  wszechświata i ciała       - w jakiej postaci występują pierwiastki   i ciała człowieka (C), - wykazać
                                  człowieka. 3.Właściwości   na Ziemi (B), - na czym polega zjawisko    związek pomiędzy czystością gleby a
                                  sorpcyjne gleby.           wietrzenia (B), - jakie związki chemiczne  zdrowiem człowieka (C), - podać
                                  4.Czynniki powodujące      są używane jako nawozy sztuczne (A),       praktyczne znaczenie właściwości
                                  zanieczyszczenia gleb.     - jakie są czynniki degradujące glebę (A). sorpcyjnych gleb (D).
2        Skały wapienne i         1. Skały wapienne -        -jakie właściwości charakterystyczne       - zapisać równanie reakcji
         gipsowe - ich skład,     wapień, kreda, marmur.     wykazują skały wapienne (B), - co jest     charakterystycznej wapieni (C),
         właściwości i za-        2. Węglan wapnia - główny głównym składnikiem wapieni (B), -w         - opisać reakcję termicznego roz-
         stosowanie.              składnik skał wapiennych.  jakich odmianach występują skały           kładu wapieni(C) oraz „gaszenia"
                                  3. Reakcja wapieni.        wapienne (A), - co to jest wapno palone i wapna palonego (C),
                                  4. Zastosowanie wapieni w gaszone (A), - co to jest zaprawa           - objaśnić przemiany chemiczne od
                                  budownictwie.              murarska (A), - na czym polega             skal wapiennych do zaprawy
                                  5. Anhydryt i gips - skały „gaszenie" wapna palonego (B),             murarskiej (C), - napisać wzory
                                  gipsowe. 6. Siarczan(VI)   -jakie jest znaczenie wapieni w            gipsu i anhydrytu (C),-),- zapisać
                                  wapnia – główny składnik budownictwie (B), - w jakich minerałach równanie reakcji otrzymywania
                                  skał gipsowych. 7.Hydraty występuje siarczan (VI) wapnia (B),         gipsu palonego (C), - wyjaśnić
                                  8. Gips krystaliczny i     -co to są hydraty (B), - czym się różni    proces twardnienia gipsu (D).
                                  palony. 9. Zastosowanie    gips krystaliczny od gipsu palonego (B),
                                  gipsu palonego.            - do czego służy gips (B).
3        Tlenek krzemu(IV), jego 1. Tlenek krzemu(IV) jako   - w jakich minerałach występuje tlenek     - opisać właściwości krzemionki
         odmiany i zastosowanie składnik minerałów.          krzemu(IV) (A),                            (C),- podać przykłady związków
         w produkcji szkła.       2. Właściwości i           - jakie są właściwości krzemionki (A),     chemicznych budujących skorupę
                                  zastosowanie krzemionki.   - do czego służy krzemionka (B),           ziemską (C),- wymienić rodzaje i
                                  3. Budowa wewnętrzna       - czym się różni substancja krystaliczna   zastosowanie szkła (C).
                           szkła. 4. Rodzaje           od bezpostaciowej (B).
                           i zastosowanie szkła.
4   Metale i ich rudy      1. Wspólne i różniące       - w jakiej postaci występują metale w      - podać przykłady rud metali (C),
                           właściwości metali.         skorupie ziemskiej (A),                    - wyjaśnić istotę otrzymywania
                           2. Metody otrzymywania      - co to są rudy metali (A),                metali z rud (C),- określić wspólne i
                           metali.                     - z czego składają się znane stopy metali: różniące cechy metali (C),
                           3. Korozja metali.          mosiądz, brąz, stal (A),                   - wyjaśnić, dlaczego częściej używa
                           4.Rudy metali.              - do czego służą stopy metali (B),         się stopów niż metali czystych (C).
                           5.Stopy metali.             - na czym polega korozja metali (B).
5   Surowce                1.Jak powstały złoża        - jakie są rodzaje węgli kopalnych         - wskazać na mapie Polski złoża
    energetyczne -         węgla, ropy naftowej i      (A),- jak powstały złoża węgli             węgli kopalnych i ropy naftowej
    węgle kopalne, ropa    gazu ziemnego.              kopalnych i ropy naftowej (B),             (C),- określić zastosowanie
    naftowa, gaz ziemny.   2.Podział i zastosowanie - jakie są właściwości fizyczne ropy produktów destylacji ropy
                           węgli kopalnych.            naftowej (B),- co powstaje w wyniku naftowej (C),
                           3. Produkty suchej          destylacji ropy naftowej (B),              - uzasadnić, dlaczego sucha
                           destylacji węgla            - jakie są produkty suchej destylacji destylacja węgla kamiennego
                           kamiennego.                 węgla (A) i do czego one służą (B),        jest ważnym procesem
                           6.Zastosowanie ropy         - jakie są produkty spalania węgla,        przemysłowym (D),
                           naftowej i gazu             ropy naftowej i gazu ziemnego (A),         - wytłumaczyć wpływ
                           ziemnego.                   - jakie są pozawęglowe źródła              eksploatacji węgla i ropy
                           7.Alternatywne źródła       energii (A), - jakie są przyczyny          naftowej na środowisko naturalne
                           energii wykorzystujące      poszukiwania nowych źródeł energii (D),
                           energię wiatru, słońca,     (wyczerpywanie się zasobów                 - ocenić zalety i wady pozawę-
                           wody, reakcji jądrowych surowców energetycznych                        glowych źródeł energii (D).
                           i biochemicznych.           i ochrona środowiska) (B).
6   Sprawdzian             Uczeń powinien wiedzieć i umieć:
    wiadomości.            -co to jest skorupa ziemska (A) i z czego jest zbudowana (B),-jaki jest udział soli w budowie
                           skorupy ziemskiej (B),- porównać skład pierwiastkowy Ziemi, wszechświata i ciała człowieka
                           (C),- odróżnić skały wapienne od innych skał (C), -określić skład skał wapiennych i gipsowych (C),
                           - podać zastosowanie wapieni i gipsu (B), - określić właściwości i zastosowanie krzemionki (C),
                           - wyjaśnić różnicę między substancją krystaliczną a bezpostaciową (C), - określić występowanie i
                           znaczenie metali (C), - określić, co to są surowce energetyczne (B), - przedyskutować problemy
                                  ekologiczne związane z eksploatacją i wykorzystaniem surowców energetycznych (D), - wyjaśnić
                                  konieczność poszukiwania i stosowania alternatywnych źródeł energii (B).

                                       Dział VII WĘGIEL I JEGO ZWIĄZKI Z WODOREM
Nr       Temat lekcji          Treści nauczania                                           Wymagania programowe
lekcji                                                             Podstawowe (na 2 i 3)                  Ponadpodstawowe (na 4 i 5)
                                                           Uczeń wie i rozumie                     Uczeń umie
1        Węgiel pierwiastkowy 1. Właściwości węgla         -co to jest chemia organiczna           - podać informacje o atomie węgla na
         - odmiany w jakich    jako pierwiastka (na        (A), -że węgiel jest składnikiem podstawie jego położenia w układzie
         występuje.            podstawie położenia w       związków nieorganicznych i              okresowym (C),-wymienić związki
                               układzie okresowym).        wszystkich związków                     nieorganiczne węgla (C),- wyjaśnić
                               2. Występowanie węgla       organicznych (A), -jaka jest            przyczynę zwęglania związków
                               w przyrodzie w stanie       wartościowość węgla w związ-            organicznych (D),- podać różnice w
                               wolnym oraz w               kach organicznych (A), - co to          budowie wewnętrznej diamentu i
                               związkach nieorgani-        jest zjawisko alotropii (A),- jakie grafitu oraz wynikające stąd
                               cznych i organicznych.      są odmiany alotropowe węgla             konsekwencje (C), - zanalizować budowę
                               3. Odmiany alotropowe       (A), -jakie jest zastosowanie           wewnętrzną fullerenów (D).
                               węgla.                      diamentu i grafitu(B).
2        Szereg homologiczny   1. Węglowodory nasycone. -co to są węglowodory (A), - co to - podać nazwy, wzory sumaryczne,
         węglowodorów nasyco- 2. Szereg homologiczny.      jest szereg homologiczny (B),           półstrukturalne i strukturalne alkanów (C),
         nych (alkanów).       3. Nazwy, wzory suma-       - co to są węglowodory nasycone         - określić wzór ogólny alkanów (C),
                               ryczne, półstrukturalne i   (alkany) (B), - jakie są nazwy czterech - zbudować model cząsteczki alkanu (C),
                               strukturalne alkanów, wzór pierwszych alkanów (A), - jak zmieniają - obliczyć masę cząsteczkową, skład
                               ogólny. 4. Zmiany           się właściwości fizyczne alkanów w      procentowy dowolnego alkanu (C), -ustalić
                               właściwości fizycznych w    szeregu homologicznym (B), - jakie jest wzór alkanu na podstawie jego masy
                               szeregu homologicznym.      zastosowanie alkanów (B).               cząsteczkowej (D).
                               5. Zastosowanie alkanów.
3        Metan - główny skład- 1. Metan jako składnik gazu - jaki jest wzór sumaryczny i           - zbudować model cząsteczki metanu (C),
         nik gazu ziemnego.    ziemnego. 2. Właściwości    strukturalny metanu (B), -gdzie         - napisać i uzgodnić równania reakcji
                               metanu. 3. Zależność        występuje metan (A), - na czym          spalania całkowitego i niecałkowitego oraz
                               przebiegu spalania metanu   polega spalanie całkowite, nie-         półspalania metanu (C) i dowolnego
                               od ilości użytego tlenu.    całkowite i półspalanie (B), -jakie     alkanu (D), -napisać równanie reakcji
                                4. Reakcja substytucji       właściwości fizyczne i chemiczne        metanu z bromem, chlorem (D),
                                (podstawienia)-reakcja       wykazuje metan (A), - do czego          - napisać i uzgodnić równania reakcji
                                charakterystyczna            służy metan (A), - na czym polega       spalania całkowitego i niecałkowitego oraz
                                alkanów.                     reakcja substytucji i w jakich          półspalania alkanu na wzorze ogólnym (D).
                                                             warunkach reaguje metan (B).
4   Węglowodory nienasy-        1. Węglowodory               -co to są węglowodory nienasycone    - podać wzory sumaryczne i strukturalne
    cone (alkeny i alkiny) -    nienasycone. 2. Alkeny,      (A), -co to są alkeny (A), - co to sąalkenów i alkinów (C),- określić wzór
    szeregi homologiczne.       wiązanie podwójne, wzór      alkiny (A), - jak się tworzy nazwy   ogólny alkenów i alkinów (D), - zbudować
                                ogólny, nazewnictwo.         alkenów i alkinów (B).               model cząsteczki dowolnego alkenu i
                                3. Alkiny, wiązanie                                               alkinu (C), - obliczyć masę cząsteczkową,
                                potrójne, wzór ogólny,                                            skład procentowy alkenu i alkinu (C),
                                nazewnictwo.                                                      -ustalić wzór alkenu i alkinu na podstawie
                                                                                                  jego masy cząsteczkowej (D).
5   Eten (etylen) - przedsta-   1. Eten (etylen) - budowa   -jaki jest wzór etenu (A), - jakie są - zbudować model cząsteczki etenu (C),
    wiciel alkenów.             cząsteczki. 2.Otrzymywanie właściwości fizyczne i chemiczne       - opisać w jaki sposób można otrzymać
                                etenu. 3. Właściwości       etenu (B),                            eten (C), - napisać, uzgodnić i odczytać
                                fizyczne i chemiczne etenu: - jak zachowuje się woda bromowa równania reakcji a) spalania etenu (D),
                                spalanie, przyłączanie,     wobec etenu (B),                      b) przyłączenia bromu, bromowodoru,
                                polimeryzacja.              - jakie jest zastosowanie etenu (B), chloru, wodoru, wody do etenu (D),
                                4. Zastosowanie etenu.      - jakie są reakcje charakterystyczne - wyjaśnić na czym polega reakcja addycji
                                                            alkenów (A).                          i polimeryzacji (C).
6   Etyn (acetylen) - przed-    1. Etyn (acetylen) - budowa -jaki jest wzór etynu (A),            - zbudować model cząsteczki etynu (C),
    stawiciel alkinów.          cząsteczki.                 - jakie są właściwości fizyczne i     - opisać w jaki sposób można otrzymać
                                2.Otrzymywanie acetylenu. chemiczne etynu (B), - jak              etyn (C), - napisać, uzgodnić i odczytać
                                3. Właściwości fizyczne i   zachowuje się woda bromowa            równania reakcji a) spalania etynu (D),
                                chemiczne acetylenu:        wobec etynu (B),                      b) przyłączenia bromu, bromowodoru,
                                spalanie, przyłączanie,     - do czego służy etyn (B),            chloru, wodoru, wody do etynu (D),
                                polimeryzacja.              - jakie są reakcje charakterystyczne - wyjaśnić wpływ wiązania potrójnego w
                                4. Zastosowanie acetylenu. alkinów (A).                           alkenach na ich właściwości chemiczne(D)
7   Polietylen jako             1. Tworzywa sztuczne -      - z jakich surowców otrzymuje się     - wyjaśnić, na czym polega polimeryzacja
    przykład tworzyw            przykłady.                  tworzywa sztuczne (B), - jakie są     i jakie substancje mogą ulegać
    sztucznych.                 2. Otrzymywanie tworzyw przykłady tworzyw sztucznych (A) polimeryzacji (C), - omówić budowę
                               sztucznych przez                -co to jest monomer i polimer (A), polimeru (C), - opisać właściwości i
                               polimeryzację.                  -jakie są zalety i wady tworzyw       zastosowanie wybranych tworzyw
                                                               sztucznych (C).                       sztucznych (D).
8     Porównanie budowy        1. Porównanie budowy            - co to są węglowodory (A), - jakie - zaproponować doświadczenie, które po-
      cząsteczek i             cząsteczek alkanów,             są rodzaje węglowodorów (B),          zwoli odróżnić dowolny węglowodór na-
      właściwości alkanów,     alkenów i alkinów.               -do czego służą węglowodory (B), sycony od nienasyconego (D),
      alkenów i alkinów.       2. Porównanie aktywności        -jaką postać mają wzory ogólne        - napisać wzory sumaryczne,
                               chemicznej węglowo-             alkanów, alkenów i alkinów (A),       półstrukturalne i strukturalne dowolnych
                               dorów. 3. Najważniejsze         - jak odróżnić węglowodory            węglowodorów (C),
                               zastosowania węglowo-           nasycone od nienasyconych (B),        - napisać, uzgodnić i odczytać równania re-
                               dorów.                          - od czego zależy rodzaj              akcji spalania całkowitego, niecałkowitego i
                                                               produktów spalania                    półspalania dowolnego węglowodoru (C),
                                                               węglowodorów (B),                     - napisać, uzgodnić i odczytać równania
                                                               - na czym polega reakcja              reakcji przyłączania bromu, chloru lub
                                                               polimeryzacji (B).                    wodoru do węglowodorów nienasyconych
9     Podsumowanie wiado-      Uczeń powinien wiedzieć i umieć:
      mości o węglu i jego     - przyporządkować pojęciom definicje (A), - wyjaśnić, z czego wynikają różnice we właściwościach odmian
      związkach z wodorem.     alotropowych węgla (C), - na podstawie informacji o właściwościach rozpoznać węglowodór (C),
                               - przyporządkować nazwom węglowodorów wzory sumaryczne i strukturalne i odwrotnie (C), - pisać równania
                               reakcji spalania, addycji, substytucji (C), - wymienić produkty destylacji ropy naftowej, podać ich właściwości i
                               zastosowanie (A), - określić zależność między właściwościami fizycznymi a liczbą atomów węgla w cząsteczce
                               węglowodorów (B), - zakwalifikować węglowodory do danego szeregu homologicznego na podstawie
                               wzorów (C), - doświadczalnie odróżnić węglowodory nasycone od nienasyconych (C), - określić właściwości
                               fizyczne i chemiczne metanu, etenu, acetylenu (B), - wyjaśnić pojęcia: monomer, polimer (B).
10    Sprawdzian wiadomości.
Prace kontrolne w 1 semestrze:
Kartkówka z wzorów i nazewnictwa soli we wrześniu.
Sprawdzian wiadomości o solach w październiku.
Sprawdzian z działu surowce i tworzywa pochodzenia mineralnego w listopadzie.
Kartkówka z wzorów i nazewnictwa węglowodorów w grudniu.
Sprawdzian z działu węgiel i jego związki z wodorem w styczniu.
Semestr 2
                                                Dział VIII POCHODNE WĘGLOWODORÓW
Nr       Temat lekcji              Treści nauczania                                         Wymagania programowe
lekcji                                                               Podstawowe (na 2 i 3)                  Ponadpodstawowe (na 4 i 5)
                                                              Uczeń wie i rozumie                   Uczeń umie
1        Szereg homologiczny       1. Pochodne                - co to znaczy, że alkohole są        - podać nazwy, wzory sumaryczne,
         alkoholi jako             węglowodorów.              pochodnymi węglowodorów (A),          strukturalne i półstrukturalne alkoholi (C),
         pochodnych                2. Rodnik i grupa          - co to jest rodnik i grupa funkcyjna - określić wzór ogólny alkoholi (C),
         alkanów.                  hydroksylowa.              (B), -co oznaczają symbole: R-,       - zbudować model cząsteczki alkoholu (C),
                                   3. Szereg homologiczny     -OH (B),-jakie są nazwy czterech      - wskazać i nazwać rodnik i grupę funkcyj-
                                   alkoholi.                  pierwszych alkoholi w szeregu         ną w alkoholach (C), - obliczyć masę
                                   4. Nazewnictwo alkoholi.   homologicznym (A),                    cząsteczkową, skład procentowy alkoholu
                                   5. Wzór ogólny alkoholi.   - jak się tworzy nazwy alkoholi (B). (C), - ustalić wzór alkoholu na podstawie
                                                                                                    masy cząsteczkowej (D).
2        Metanol i etanol -        1. Metanol i etanol -      -jakie są wzory metanolu i etanolu - napisać równania reakcji spalania
         przedstawiciele alko-     właściwości fizyczne,      (A), -że metanol jest bardzo silną    metanolu i etanolu (C), -wytłumaczyć,
         holi.                     chemiczne i zastosowanie.  trucizną (A), - do czego służy        dlaczego mimo obecności grupy -OH od-
                                   2. Fermentacja alkoholowa. metanol (A), - na czym polega         czyn etanolu jest obojętny (C),
                                   3. Alkoholizm - groźna     fermentacja alkoholowa (B),           - przedyskutować zastosowanie etanolu
                                   choroba społeczna.         -do czego służy etanol (A),           (zalety i niebezpieczeństwa) (D),
                                                              -jakie są właściwości fizyczne        -opisać doświadczenie pozwalające
                                                              etanolu (C).                          wykryć obecność etanolu (D).
3        Gliceryna (propantriol)   1. Gliceryna (alkohol      - że gliceryna należy do alkoholi     -zapisać wzory i zbudować model
         - alkohol                 trihydroksylowy) -model    wielohydroksylowych (A),              cząsteczki gliceryny (C), - zapisać równanie
         trihydroksylowy.          cząsteczki, wzór struktu-  -jakie są właściwości fizyczne        reakcji spalania gliceryny (C), - napisać wzór
                                   ralny, półstrukturalny i   gliceryny (B)                         glikolu etylenowego(C), -porównać
                                   sumaryczny.                -do czego służy gliceryna (B).        właściwości gliceryny i glikolu etylenowego
                                   2. Właściwości fizyczne i                                        (D).
                                   zastosowanie gliceryny.
                                   3. Glikol etylenowy.
4        Szereg homologiczny       1. Kwasy karboksylowe.     - co to znaczy, że kwasy              - podać nazwy, wzory strukturalne, pół-
         kwasów                    2. Rodnik i grupa          karboksylowe są pochodnymi            strukturalne i sumaryczne czterech pierw-
    karboksylowych.         karboksylowa. 3. Reszta       węglowodorów (A), - jak się           szych członów szeregu homologicznego
                            kwasowa w cząsteczce          tworzy systematyczne nazwy kwa-       kwasów karboksylowych (C),
                            kwasu karboksylowego.         sów (B), - jakie są nazwy             - określić wzór ogólny kwasów karboksy-
                            4. Szereg homologiczny        zwyczajowe czterech pierwszych        lowych (C), - wskazać i nazwać rodnik i
                            kwasów karboksylowych.        członów szeregu homologicznego        grupę funkcyjną w kwasach karboksylo-
                            5. Nazewnictwo. 6. Wzór       kwasów karboksylowych (A).            wych (C), - zbudować modele cząsteczek
                            ogólny kwasów karboksy-                                             kwasów karboksylowych (C),
                            lowych.                                                             -ustalić wzór kwasu na podstawie masy
                                                                                                cząsteczkowej (D).
5   Kwas mrówkowy i         1. Niższe kwasy               -jakie są wzory kwasów:               - zbudować modele cząsteczek kwasu
    kwas                    karboksylowe.                 mrówkowego i octowego (A),            mrówkowego i octowego (C),
    octowy - niższe kwasy   2. Fermentacja octowa.        -jakie są właściwości fizyczne        - zapisać równania reakcji spalania tych
    karboksylowe.           3. Właściwości fizyczne.      kwasów: mrówkowego i octowego         kwasów (C), -wyjaśnić odczyn kwasu
                            4. Właściwości chemiczne -    (B), - na czym polega fermentacja     octowego (D), - zapisać równania reakcji
                            odczyn, dysocjacja jonowa,    octowa (B),- jakie jest               dysocjacji jonowej kwasów: mrówkowego i
                            reakcje: z metalem, zasadą,   zastosowanie kwasu mrówkowego         octowego (C), - zapisać równania reakcji
                            tlenkiem metalu, reakcje      i octowego (A),                       kwasu octowego z metalami, tlenkami
                            spalania.                                                           metali i wodorotlenkami (D), -zapisać
                            5. Zastosowanie kwasów:                                             równanie reakcji fermentacji octowej (C).
                            mrówkowego i octowego.
6   Wyższe kwasy            1. Wyższe kwasy               - dlaczego wyższe kwasy               - podać nazwy i wzory wyższych kwasów
    karboksylowe:           karboksylowe:                 karboksylowe noszą nazwę              karboksylowych (C), - wskazać rodnik,
    - kwas palmitynowy,     - kwas palmitynowy,           kwasów tłuszczowych (A),              grupę funkcyjną i resztę kwasową w
    - kwas stearynowy,      - kwas stearynowy,            - do czego służą wyższe kwasy         cząsteczkach wyższych kwasów
    - kwas oleinowy.        - kwas oleinowy.              karboksylowe (A),- jakie są różnice   karboksylowych (C),
                            2. Właściwości fizyczne       we właściwościach fizycznych           -opisać doświadczenie pozwalające
                            kwasów tłuszczowych.          kwasów oleinowego i stearynowego      zbadać charakter nienasycony kwasu
                            3. Kwas oleinowy jako         (B),- że kwas oleinowy jest           oleinowego (C), - zapisać równania
                            przykład kwasu                kwasem nienasyconym (B),              reakcji spalania kwasów tłuszczowych
                            nienasyconego. 4. Mydła.      - w jakiej reakcji powstaje mydło     (C), - zapisać równanie reakcji
                            5. Mechanizm mycia i          (A).                                  otrzymywania mydła sodowego (C),
                            prania.                                                             - wyjaśnić mechanizm mycia i prania (D).
7   Porównanie             1. Porównanie budowy       - że w miarę wzrostu długości        - praktycznie wykorzystać
    właściwości kwasów     cząsteczek poznanych       łańcucha węglowego wzrasta           wiadomości do identyfikacji kwasów
    karboksylowych.        kwasów                     gęstość, temperatura topnienia       karboksylowych (C), -pisać równania
                           karboksylowych.            i wrzenia kwasów karboksylo-         reakcji kwasów karboksylowych
                           2. Porównanie              wych (A), - że w miarę wzrostu       (spalania, dysocjacji jonowej, z
                           właściwości niższych i     długości łańcucha węglowego          metalami, tlenkami metali,
                           wyższych kwasów            maleje rozpuszczalność w wo-         wodorotlenkami) i nazywać
                           karboksylowych.            dzie, zdolność do dysocjacji         powstałe produkty(D).
                                                      jonowej i aktywność chemiczna
                                                      kwasów karboksylowych (A).
8   Estry - pachnąca       1. Estry - produkty        - na czym polega reakcja             - zapisać równanie reakcji estryfikacji i
    chemia.                reakcji cząsteczek         estryfikacji (B), - jaka jest rola   hydrolizy estru (C), - wskazać i nazwać
                           kwasów z cząsteczkami      kwasu siarkowego w reakcji           rodniki i grupę estrową w cząsteczce
                           alkoholi.                  estryfikacji (B), - jakie są         powstałego estru (C), - określić wzór
                           2. Mechanizm i warunki,    właściwości estrów (A),              ogólny estrów (C), - tworzyć nazwy
                           w jakich zachodzi          - do czego służą estry (A).          estrów, znając nazwy substratów (C),
                           reakcja estryfikacji.                                           - na podstawie nazwy lub wzoru estru
                           3. Budowa cząsteczek                                            przewidzieć nazwy i wzory alkoholu i
                           estrów. 4. Właściwości i                                        kwasu, z których powstał ester (D),
                           zastosowanie estrów.                                            -zapisać możliwe wzory estrów na
                           5. Reakcja hydrolizy.                                           podstawie sumarycznego wzoru ogólnego
                                                                                           (D) .
9   Inne pochodne węglo-   1. Aminy - pochodne        - co to są aminy (B), - jakie są     - zbudować model cząsteczki oraz napisać
    wodorów - aminy i      węglowodorów i amoniaku.   właściwości amin (A), - gdzie        wzór strukturalny prostej aminy i prostego
    aminokwasy.            2. Wzór (rodnik i grupa    występują aminy (A), - co to są      aminokwasu (C),
                           aminowa), właściwości,     aminokwasy (B), - jakie są           - zanalizować, jakie są konsekwencje
                           występowanie amin.         właściwości aminokwasów (A),         istnienia dwóch grup funkcyjnych
                           3. Aminokwasy - związki    -gdzie występują aminokwasy(A),      (kwasowej i zasadowej) w cząsteczce
                           organiczne o dwóch         -jakim reakcjom ulegają              aminokwasu (D), - wskazać i nazwać
                           grupach funkcyjnych.       aminokwasy (B), - jaki jest wzór     rodniki i grupy funkcyjne w cząsteczkach
                           4. Wzór (rodnik, grupa     wiązania peptydowego (B).            amin i aminokwasów (D).
                           aminowa i karboksylowa),
                                   właściwości i występowa-
                                   nie aminokwasów.
10       Podsumowanie wiado-       Uczeń powinien wiedzieć i umieć:
         mości o pochodnych        - że poznane pochodne węglowodorów to: alkohole, kwasy karboksylowe, estry, aminy i aminokwasy (A),
         węglowodorów.             - znać nazewnictwo i budowę cząsteczek alkoholi w szeregu homologicznym (A), - znać nazewnictwo i
                                   budowę cząsteczek kwasów karboksylowych (A), - rozumieć pojęcia: rodnik i grupa funkcyjna (B),
                                   - rozumieć zależność między obecnością danej grupy funkcyjnej w cząsteczce a właściwościami pochodnych
                                   węglowodorów (A), - znać najważniejsze właściwości i zastosowania pochodnych węglowodorów (A),
                                   - rozumieć przebieg reakcji estryfikacji (B), - umieć zapisać równania reakcji spalania, dysocjacji jonowej i
                                   zobojętniania kwasów karboksylowych (C), - umieć pisać równania reakcji powstawania mydła z wyższych
                                   kwasów karboksylowych i zasad (C), - umieć określić: wzór ogólny, skład pierwiastkowy, grupę funkcyjną
                                   przedstawicieli pochodnych węglowodorów na podstawie nazwy i odwrotnie (C), - umieć określić wzory
                                   strukturalne i nazwy pochodnych węglowodorów na podstawie modelu cząsteczki (C), - umieć określić
                                   nazwy i wzory strukturalne estrów na podstawie wzoru sumarycznego (D).
11       Sprawdzian
         wiadomości.

                               Dział IV ZWIĄZKI CHEMICZNE W ŻYWIENIU I ŻYCIU CODZIENNYM
Nr       Temat lekcji              Treści nauczania                                              Wymagania programowe
lekcji                                                                   Podstawowe (na 2 i 3)                  Ponadpodstawowe (na 4 i 5)
                                                                 Uczeń wie i rozumie                    Uczeń umie
1        Podstawowe składniki      1. Skład chemiczny            - jakie pierwiastki podstawowe         - określić rolę białka, tłuszczu, cukru w
         żywności i ich rola w     organizmu człowieka.          występują w organizmie człowieka organizmie człowieka (C),
         organizmie.               2. Składniki pokarmowe:       (A),                                   - określić, jaką rolę pełni woda w organiz-
                                   budulcowe, energetyczne,      - co to są makro- i mikroelementy mie człowieka (C),- określić rolę witamin i
                                   regulujące -ich źródła i rola (B),- jakie są rodzaje składników      soli mineralnych w zdrowiu człowieka(C),
                                   w organizmie człowieka.       pokarmowych (B),                       - wyjaśnić zasady prawidłowego żywienia
                                   3. Zasady prawidłowego        - jakie są źródła białka, tłuszczów,   (C), - zaplanować prawidłowy dzienny
                                   żywienia.                     cukrów (A).                            jadłospis ucznia (D).
2        Tłuszcze - budowa czą- 1. Podział tłuszczów ze          - jakie właściwości fizyczne           - zaproponować jak przeprowadzić
         steczek. Rodzaje i        względu na pochodzenie,       wykazują tłuszcze (A),                 identyfikację tłuszczów nienasyconych
         właściwości tłuszczów. stan skupienia, charakter        - jaki jest podział tłuszczów i jakie (D),
                            chemiczny. 2. Właściwości     są przykłady poszczególnych           - udowodnić, że tłuszcz jest estrem (D),
                            fizyczne tłuszczów.           rodzajów tłuszczów (B),               - zapisać równania reakcji otrzymywania
                            3. Tłuszcze - estry           - co to jest reakcja zmydlania        tłuszczu (C)
                            gliceryny i wyższych          tłuszczu(B), - na czym polega         -napisać reakcję zmydlania tłuszczów (D),
                            kwasów karboksylowych.        reakcja utwardzania tłuszczu (B).     -napisać reakcję utwardzania tłuszczów
                            4. Reakcja zmydlania i                                              (D).
                            utwardzania tłuszczu.
3   Białka - skład          1. Skład pierwiastkowy        - jakie pierwiastki wchodzą w          -opisać reakcje charakterystyczne białek
    pierwiastkowy,          białek. 2. Białka - związki   skład białka (A), - co to są białka   (C),- wymienić czynniki powodujące
    właściwości, reakcje    wielkocząsteczkowe.           proste i złożone (B),                 denaturację białka (C), - wyjaśnić, na czym
    charakterystyczne.      3. Podział białek na proste   - że podstawową cegiełką w            polega proces denaturacji białka (C).
                            i złożone. 4. Wpływ           budowie białek są aminokwasy(B),
                            różnych czynników             - jakie czynniki powodują
                            chemicznych na białka -       denaturację białek (A),
                            denaturacja białka.            - jakie są reakcje charakterystyczne
                            5. Reakcje biuretowa i        białek(B).
                            ksantoproteinowa.
4   Glukoza jako przykład   1. Skład pierwiastkowy        - jaki jest skład pierwiastkowy       - podać wzór sumaryczny glukozy (C),
    cukru prostego.         cukrów. 2. Podział cukrów.    cukrów (A), jaki jest podział         -opisać reakcje charakterystyczne glukozy
                            3. Glukoza - przykład         cukrów (A), - jakie są właściwości    (C),
                            cukru prostego.               fizyczne glukozy (A), - że glukoza    - udowodnić, że glukoza ma właściwości
                            4. Właściwości fizyczne       jest cukrem prostym (B), - jakie są   redukujące (D), - zapisać równanie reakcji
                            glukozy. 5. Reakcje           inne przykłady cukrów prostych        spalania glukozy (C).
                            charakterystyczne glukozy.    (B).
                            6. Spalanie glukozy w
                            organizmie człowieka.
5   Sacharoza - przykład    1. Sacharoza - przykład       - jakie są właściwości fizyczne       - wyjaśnić, co to znaczy, że sacharoza jest
    dwu cukru.              dwucukru. 2. Właściwości      sacharozy (A), - że sacharoza jest    dwucukrem (C), - zaproponować, jak
                            fizyczne sacharozy.           dwucukrem (B), - jakie są inne        sprawdzić doświadczalnie, czy sacharoza
                                                          przykłady dwucukrów (B).              ma właściwości redukujące (D),
                                                                                                - zapisać równanie reakcji hydrolizy
                                                                                                sacharozy (C).
6   Wielocukry - skrobia i      1. Skrobia - przykład         - gdzie występują: skrobia i          - podać wzór skrobi i celulozy (C),
    celuloza.                   wielocukru.                   celuloza (A), - czym się różnią       - wyjaśnić różnicę w budowie skrobi i
                                2. Właściwości fizyczne i     budowa skrobi i celulozy (B), -jakie celulozy (C), -opisać reakcję
                                występowanie skrobi.          są właściwości skrobi (A), - jakie są charakterystyczną skrobi (C), - wyjaśnić
                                3.Celuloza (błonnik) -        właściwości celulozy (A),             znaczenie błonnika jako składnika
                                przykład wielocukru.          - do czego służy skrobia (A),         pokarmowego (C), - zapisać przebieg
                                4. Występowanie,              - do czego służy celuloza (A).        reakcji hydrolizy skrobi (C).
                                właściwości i znaczenie
                                celulozy.
7   Włókna naturalne i          1. Włókna naturalne.          - jakie są rodzaje włókien (A).       - dokonać podziału włókien (C),
    syntetyczne.                2. Włókna wytworzone                                                - opisać, jak odróżnić doświadczalnie
                                przez człowieka (sztuczne i                                         włókno bawełniane od wełnianego (D).
                                syntetyczne).
                                3. Właściwości różnego
                                rodzaju włókien.
                                4. Identyfikacja włókna.
8   Sprawdzian                  Sprawdzenie czy uczeń opanował następujące wiadomości i umiejętności:
    wiadomości i                - rozumienie roli składników pokarmowych w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu (B), - rozumienie
    umiejętności - wyko-        zasadniczej różnicy w budowie związków chemicznych będących składnikami pożywienia (B), - zapis równań
    rzystanie reakcji           reakcji spalania glukozy, hydrolizy sacharozy, hydrolizy skrobi, zmydlania tłuszczu (B), - doświadczalne
    charakterystycznych do      badanie składu pierwiastkowego substancji organicznych (C),
    identyfikacji substancji.   - wykrywanie białka, skrobi, glukozy w produktach spożywczych (D),
                                - uzasadnienie przynależności tłuszczów do grupy estrów (C), - określenie właściwości fizycznych tłuszczów,
                                cukrów, białek (B), - rozumienie budowy związków wielkocząsteczkowych (białka, wielocukry) (B),
                                - rozumienie znaczenia i zastosowania związków organicznych w żywieniu i w życiu codziennym (B).
9   Negatywne skutki dzia-      Uczeń powinien wiedzieć mieć
    łania niektórych sub-       -że nadużywanie alkoholu szkodzi zdrowiu człowieka (B), - że alkoholizm jest groźną chorobą społeczną (A),
    stancji na organizm         - że medykamenty należy zażywać ściśle według wskazań lekarza (B), - że nadużywanie środków
    człowieka.                  farmaceutycznych grozi zatruciem, a nawet śmiercią (B), - że palenie tytoniu jest nałogiem szkodliwym dla
    1. Alkoholizm.              zdrowia nie tylko samego palacza (B), - że narkotyki są środkami uzależniającymi (A), - że przyjmowanie
    2. Narkomania.              narkotyków w każdej postaci nieuchronnie prowadzi do wyniszczenia organizmu i w końcu do śmierci (B),
    3. Lekomania.               -że spożywanie w nadmiernej ilości każdej substancji szkodzi zdrowiu człowieka (B), - że spożywanie
        4.Nikotynizm.           alkoholu, zażywanie narkotyków i uleganie innym nałogom często jest przyczyną zachowań kryminogennych
        5. Inne nałogi, np.     (B).
        nadużywanie kawy,
        herbaty.
Oznaczenia :
A – zapamiętanie wiadomości, B- rozumienie wiadomości, C-stosowanie wiadomości w sytuacjach typowych, D- stosowanie wiadomości w
sytuacjach problemowych.

Prace kontrolne w 2 semestrze:
Kartkówka z wzorów i właściwości alkoholi w marcu.
Sprawdzian wiadomości o pochodnych węglowodorów w kwietniu.
Sprawdzian z działu związki chemiczne w żywieniu i życiu codziennym w czerwcu.

								
To top