Toepassing van IAS 7 Cash Flow Statements nader bekeken

Document Sample
Toepassing van IAS 7 Cash Flow Statements nader bekeken Powered By Docstoc
					Accounting



Toepassing van IAS 7 Cash Flow Statements nader bekeken
Het opstellen van een kasstroomoverzicht is onder IFRS verplicht. Uit recentelijk openbaar gemaakte berichtgeving 1
van een aantal beursgenoteerde ondernemingen blijkt dat onjuiste toepassing van IAS 7 tot onvolkomenheden in de
jaarrekening heeft geleid. In dit artikel wordt ingegaan op een aantal veelvoorkomende fouten bij het opstellen van
een kasstroomoverzicht.


Inleiding                                                            Voorbeeld (1)


Binnen IFRS is het kasstroomoverzicht één van de verplichte          Onderneming M koopt 100% van de aandelen van onderneming D op 31 de-
primaire overzichten van de jaarrekening. Informatie over            cember 2008 voor een bedrag van € 300 miljoen in contanten. Vanaf 31 de-
kasstromen van een onderneming is nuttig omdat:                      cember wordt onderneming D opgenomen in de geconsolideerde jaarrekening
• deze informatie de mogelijkheid biedt het vermogen van             van M. De balans van onderneming D ziet er als volgt uit:
   een onderneming om geldmiddelen en kasequivalenten
   te genereren te beoordelen;                                       (miljoen €)                         31 12 2008

• het kasstroomoverzicht inzicht verschaft in de behoeften           MVA                             200        Eigen vermogen                     250
   van een onderneming om de gegenereerde kasstromen                 Debiteuren                      180        Schulden                           150
   te gebruiken;                                                     Liquide middelen                 20
• informatie over kasstromen voor een betere vergelijk-
   baarheid zorgt van de operationele prestaties van ver-            Zou bij het opstellen van een kasstroomoverzicht in de geconsolideerde jaarre-
   schillende ondernemingen. Immers, de gevolgen van het             kening van onderneming M over 2008 op basis van de indirecte methode wor-
   gebruik van verschillende verwerkingswijzen voor dezelf-          den volstaan met het op regelniveau aansluiting zoeken bij de mutaties in de
   de transacties en gebeurtenissen worden geëlimineerd.             balansposten, dan worden ten onrechte de afzonderlijke balansposten van de
                                                                     per 31 december 2008 geconsolideerde onderneming D, die deel uitmaken van
Het belang van een kasstroomoverzicht moet daarom zeker              het operationele werkkapitaal, meegenomen in de berekening van de operatio-
niet worden onderschat.                                              nele kasstroom.


Indirecte methode en ‘non-cashtransacties’                           De acquisitie van onderneming D dient op basis van IAS 7.39-41 onder aftrek
                                                                     van de verworven liquide middelen (in dit geval € 300 minus € 20) afzonderlijk
Hoewel IAS 7.19 entiteiten aanmoedigt om de directe me-              te worden weergegeven onder de kasstroom aangewend voor investeringsacti-
thode te hanteren, wordt het kasstroomoverzicht meestal              viteiten. Bij de berekening van de operationele kasstroom dienen de mutaties in
opgesteld op basis van de indirecte methode, waarbij net             het werkkapitaal als gevolg van de acquisitie te worden geëlimineerd.
zoals bij de directe methode onderscheid wordt gemaakt
tussen kasstromen uit operationele, investerings- en finan-          Overigens dient naast opname in het kasstroomoverzicht extra toelichting te
cieringsactiviteiten.                                                worden gegeven inzake acquisities en verkoop van deelnemingen (zie IAS 7.40).


Bij het opstellen van een kasstroomoverzicht op basis van            Uit bovenstaand voorbeeld blijkt dat indien sprake is van
de indirecte methode kan niet worden volstaan met het op             een acquisitie of verkoop van een deelneming in het betref-
regelniveau aansluiting zoeken bij de mutaties in de balans,         fende boekjaar, mutaties in de nettoactiva van een onder-
zoals in het verleden onder NL GAAP wel werd gedaan bij              neming over het algemeen niet één op één te herleiden zijn
het opstellen van een ‘staat van herkomst en bestedingen’.           naar de mutaties in de kasstroom voortkomende uit opera-
De indirecte methode betekent feitelijk dat het resultaat van        tionele activiteiten.
het boekjaar als startpunt wordt genomen en dan vervol-
gens na correctie van alle ‘non-cash-items’ en baten en las-         Deze door de AFM vaak geconstateerde onvolkomenheid
ten uit investerings- en financieringsactiviteiten de                in het kasstroomoverzicht bij de verwerking van een
operationele cashflow wordt bepaald.                                 acquisitie van een deelneming is slechts een van de voor-
                                                                     beelden. Veelvuldig is door AFM geconstateerd dat zoge-
Ter verduidelijking een voorbeeld.                                   naamde ‘non-cashtransacties’, transacties waar geen
                                                                     liquide middelen (of kasequivalenten) aan te pas komen,
                                                                     worden verwerkt in het kasstroomoverzicht. IAS 7.43-44
                                                                     stelt echter dat mutaties in kasstromen uit investeringsac-
                                                                     tiviteiten en kasstromen uit financieringsactiviteiten waar-
1   Zie: Openbaar register financiële verslaggeving AFM:             bij geen liquide middelen (of kasequivalenten) worden
    http://www.afm.nl/registers/reg_mt_template.aspx?folderid=2124   gebruikt, moeten worden geëlimineerd uit deze kasstro-

Update, jaargang 2, nr. 10, december 2008                                                                                                           13
men. Deze mutaties moeten elders in de jaarrekening wor-                               stroom uit investerings- en financieringsactiviteiten. Een
den toegelicht.                                                                        dergelijke omzetting wordt vaak binnen de financierings-
                                                                                       kasstroom getoond als een positieve kasstroom uit ‘het
Voorbeelden van ‘non-cashtransacties’ die ten onrechte                                 plaatsen van aandelenkapitaal’ en een negatieve kas-
worden getoond in mutaties in de investerings- en financie-                            stroom uit hoofde van langetermijnverplichtingen. Deze
ringskasstromen zijn:                                                                  omzetting dient echter op basis van IAS 7.43 volledig te
                                                                                       worden geëlimineerd en op basis van IFRS 7 nader te
a. Een terugboeking van een herwaardering;                                             worden toegelicht.

Voorbeeld (2)                                                                        Ook hier lijkt de reden voor het onterecht verwerken van
                                                                                     deze mutaties in het kasstroomoverzicht over het algemeen
Bij een in het verleden geherwaardeerde installatie (totale ongerealiseerde her-     te liggen in het feit dat de onderneming de aansluiting met
waardering is € 100K) wordt een impairment geconstateerd van € 100K. De              de mutaties in de balans wil behouden.
volgende journaalpost wordt gemaakt:
Herwaarderingsreserve             100                                                De verwerking van kasstromen uit transacties in vreemde
A/Installaties                                  100                                  valuta verdient bijzondere aandacht. Onderstaand wordt
                                                                                     hierop nader ingegaan.
Indien bij het opstellen van een kasstroomoverzicht wordt volstaan met het op
regelniveau aansluiting zoeken bij de mutaties in de balansposten, dan wordt         Transacties in vreemde valuta
deze afwaardering in de actiefpost installaties ten onrechte verwerkt als een
‘desinvestering’ in de kasstroom uit investeringsactiviteiten. In de kasstroom uit   De verwerking van kasstromen in vreemde valuta is gere-
financieringsactiviteiten wordt dan, in bijvoorbeeld de post ‘overige mutaties in    geld in IAS 7.25-28. Transacties in vreemde valuta dienen te
het eigen vermogen’, de vermindering van 100K van de herwaarderingsreserve           worden omgerekend naar de functionele valuta tegen de
verwerkt.                                                                            koers op transactiedatum, of consistent met IAS 21, de ge-
                                                                                     middelde koers. Ook kasstromen voortkomende uit bedrijfs-
Een terugboeking van een herwaardering dient echter op basis van IAS 7.43            uitoefening in het buitenland worden tegen deze koers
geëlimineerd te worden uit de investerings- en financieringskasstroom en op          omgerekend. In IAS 7.28 is vervolgens bepaald dat niet-
basis van IAS 36.126 te worden toegelicht in de jaarrekening.                        gerealiseerde winsten en verliezen voortvloeiend uit wissel-
                                                                                     koerswijzigingen geen kasstromen zijn.
b. Het verwerken van de boekwaarde van desinvesteringen
   in plaats van de ontvangen vergoeding in de kasstroom                             Toch kunnen wel degelijk wisselkoerswijzigingen een plaats
   uit investeringsactiviteiten. Immers, alleen de ontvangen                         krijgen in het kasstroomoverzicht omdat uiteindelijk alle li-
   vergoeding veroorzaakt een daadwerkelijke kasstroom.                              quide middelen en kasequivalenten die in vreemde valuta
   Ook in het geval dat de vergoeding uit hoofde van desin-                          worden aangehouden (al dan niet in aparte buitenlandse
   vestering van een actief nog als vordering op de balans is                        eenheden) moeten worden omgerekend naar de functione-
   verwerkt, wordt geen kasstroom uit desinvestering ver-                            le valuta van de rapporterende moeder die het kasstroom-
   antwoord in de kasstroom uit investeringsactiviteiten;                            overzicht opstelt.

c. Mutaties in de post ‘latente belastingverplichting’ die                           Hierbij kan gedacht worden aan liquide middelen in een
   betrekking hebben op wijzigingen in het belastingtarief.                          niet-functionele valuta (bijv. een USD-banksaldo). Deze
   Bij een wijziging in het belastingtarief zal de latente be-                       bankrekening is ook aan koersschommelingen onderhevig.
   lastingverplichting op ongerealiseerde herwaardering                              Om toch een aansluiting te kunnen maken in de mutaties
   worden aangepast met als tegenpost de herwaarderings-                             in het begin en aan het einde van de periode, dient het on-
   reserve. Deze mutatie wordt soms onterecht verwerkt in                            gerealiseerde koersresultaat in een aparte regel 2 in het kas-
   de kasstroom uit financieringsactiviteiten als een mutatie                        stroomoverzicht, buiten de operationele, investerings- en
   in de ‘langlopende verplichtingen’ en een mutatie in de                           financieringskasstromen te worden getoond.
   post ‘overige mutaties eigen vermogen’. Per saldo heeft
   dit vanzelfsprekend geen effect op de kasstroom uit fi-                           Indien een onderneming dus transacties doet in vreemde
   nancieringsactiviteiten. Deze post dient volledig te wor-                         valuta dan wel financiële gegevens in de geconsolideerde
   den geëlimineerd op basis van IAS 7.43 en te worden                               jaarrekening opneemt van ondernemingen die zijn geves-
   toegelicht in de jaarrekening op basis van IAS 12. 81;                            tigd in landen die niet tot het eurogebied behoren, zal over
                                                                                     het algemeen een aparte regel valutaomrekeningsresultaat
d. Lasten uit hoofde van optieregelingen voor het personeel                          zoals bedoeld in IAS 7.28 worden aangetroffen.
   die onterecht in de kasstroom uit financieringsactiviteiten
   worden gepresenteerd. Immers, de lasten die geboekt                               Hieruit blijkt overigens andermaal dat zowel de operatione-
   worden bij het toekennen van de opties betreffen non-                             le kasstroom als de investerings- en financieringskasstroom
   cashtransacties;                                                                  gebaseerd dienen te zijn op (benaderde) kasstromen als ge-
                                                                                     volg waarvan de omrekeningskoers op ontvangst- of beta-
e. Het omzetten van (converteerbare) leningen in aandelen-                           lingsdatum als uitgangspunt voor de omrekening geldt.
   kapitaal die onterecht worden gepresenteerd in de kas-
                                                                                     Grondslagen voor een kasstroomoverzicht
2    Zie ook de model Financial Statements IFRS van Deloitte.                        De AFM constateerde in 2007 dat slechts 60% van de on-

14                                                                                                                Update, jaargang 2, nr. 10, december 2008
derzochte ondernemingen een grondslag heeft opgenomen
voor het kasstroomoverzicht en maar 38% een toelichting
geeft op het kasstroomoverzicht. In de grondslagen wordt
aangegeven welke methode de onderneming hanteert voor
het opstellen van het kasstroomoverzicht. Daarnaast kan
onder meer aandacht worden besteed aan de wijze waarop
rentebetalingen en renteontvangsten, dividend en koersver-
schillen zijn verwerkt in het kasstroomoverzicht. Indien van
toepassing is een toelichting op de wijze waarop overnames
en desinvesteringen van deelnemingen worden weergege-
ven van belang (zie ook IAS 7.40).

Op basis van IAS 7.48-49 dient informatie te worden gege-
ven over cash and cash equivalents die niet ter beschikking
staan van de groep. In IAS 7.50 wordt de onderneming ver-
der aangemoedigd om toelichtingen te geven die voor een
goed begrip van het kasstroomoverzicht relevant kunnen
zijn. Hier wordt een extra toelichting voorgesteld inzake
kasstromen onderverdeeld naar segmenten en bijvoorbeeld
een toelichting op kasstromen betrekking hebbende op een
joint venture die proportioneel geconsolideerd is.

Voor vragen inzake de toepassing van IAS 7 Cash Flow
Statements kunt u vanzelfsprekend contact opnemen met
het Accounting and Auditing Center.

Drs. Els van Splunter RA (AAC)




Update, jaargang 2, nr. 10, december 2008                      15