Makedonski_jazik-inovirana

Document Sample
Makedonski_jazik-inovirana Powered By Docstoc
					                                             INOVIRANA
                                         NASTAVNA PROGRAMA
MINISTERSTVO ZA OBRAZOVANIE I NAUKA
  BIRO ZA RAZVOJ NA OBRAZOVANIETO




                                                                                    I ODDELENIE
                                      MAKEDONSKI JAZIK




                                                                     OSUMGODI[NO
                                              Skopje, juni 2007   OSNOVNO OBRAZOVANIE
1. VOVED

       Nastavata po predmetot Makedonski jazik ja dava osnovata na pismenosta na maj~in jazik (za makedonskite rodeni govori-
teli i za govoritelite na drugi jazici kako jazik na op{testvenata sredina). Ovoj nastaven predmet ja dava i bazata za steknuvawe
znaewa i od drugi nastavni predmeti, kako i za zapoznavawe na `ivotot voop{to. Praktikata na vospitno- obrazovnata rabota po
ovoj predmet operira so integralno povrzanite poimi: mislewe - jazik - govor, kako simultani i paralelni pojavi koi se vo
postojana interakcija, pa ottuka sleduva deka opredelen kvalitet na mislovniot razvitok pretstavuva pretpostavka i za opre-
delen stepen na jazi~en dostrel i obratno - za{to nema jasen govor bez jasna misla, i nema znaewe bez jazik.
       U~enicite preku ovaa nastava }e se zapoznaat so funkcioniraweto na sistemot na makedonskiot standarden jazik, i na site
nivoa }e ja usvojuvaat i primenuvaat standardnojazi~nata norma (fonetsko-fonolo{ka, morfolo{ka, sintaksi~ka, leksi~ka, pra-
vopisna i ortoepska). Isto taka, }e se zapoznaat so funkcionalnite stilovi na makedonskiot standarden jazik (nau~niot, umet-
ni~ko-literaturniot, publicisti~kiot, administrativniot i razgovorniot jazik) i istite }e stanat svojstveni na re~ta na u~e-
nikot.
       Makedonskiot jazik vo svojot unificiran vid e ne samo sredstvo vo nastavata po ovoj predmet, a i po drugite predmeti,
tuku pretstavuva i nastavna sodr`ina, t. e. naukata za makedonskiot jazik e predmet na negovoto prou~uvawe.
       Toj e beleg na nacionalniot identitet na u~enikot, i e osnovno sredstvo za verbalna komunikacija. Poznavawata na stan-
dardnojazi~nata norma na makedonskiot jazik osven kompetentnosta - steknata kultura na izrazuvaweto, }e ovozmo`i sfa}awe,
do`ivuvawe i tolkuvawe na site vidovi tekstovi i sodr`ini (od literaturata i mediumskata kultura), istovremeno pottiknu-
vaj}i i kaj u~enicite jazi~no i literaturno tvore{tvo, a i razvivawe na sposobnosta za u~ewe i za samoobrazovanie.




                                                                                                                               3
2. CELI NA NASTAVATA ZA I ODDELENIE

- Sozdavawe na interes za makedonskiot standarden jazik i sozdavawe osnovi za razvoj na ~uvstvoto za pripadnost- raz-
  vivawe na socijalniot i li~niot identitet, {to podrazbira otkrivawe na ulogata i zna~eweto na jazikot vo komuni-
  kacijata, otkrivaweto na svetot, razbiraweto i zabavata;

- Postavuvawe na osnovi za kvalitetna komunikacija so opkru`uvaweto, {to podrazbira: jasno, sodr`insko i pravilno
  izrazuvawe na standardnojazi~nata norma na makedonskiot jazik; vnimatelno slu{awe i razbirawe na govorot na
  sogovornikot - na negoviot verbalen i neverbalen govor; prepoznavawe na svoite ~uvstva i ~uvstvo na empatija vo
  komunikacijata; sposobnosti za verbalno i neverbalno izrazuvawe na emociite; spodeluvawe na ~uvstvata so
  semejstvoto, vrsnicite, prijatelite,

- Postavuvawe na osnovi za ~itawe i pi{uvawe, {to podrazbira projavuvawe na interes za usvojuvawe i pi{uvawe na
  grafi~kiot sistem na makedonskiot jazik, so usvojuvawe na motorikata na racete i prstite, koristewe na pribor po
  zadadeno upatstvo, `elba da se izvr{uva samostojno dadena motori~ka zada~a; umeewe pravilno da se pi{uvaat bukvi-
  te (oddelno i vo zborot); prifa}awe na motori~kite aktivnosti kako sostaven del na li~nosta.

- Pottiknuvawe na interes, qubov i `elba za zapoznavawe na narodnata i umetni~kata (makedonska i svetska) literatu-
  ra i motivirawe za koristewe na knigata kako izvor na informacii i sredstvo za u~ewe, {to podrazbira osposobuva-
  we na u~enicite za ~itawe, do`ivuvawe i analizirawe na tekstvovite {to se soodvetni na nivnta vozrast, formira-
  we na nivniot pogled na svetot i `ivotot, jaknewe na silata na nivnata volja, razvivawe na fantazijata i formirawe
  na karakterot na u~enikot;

- Postavuvawe na osnovi za razvivawe na kulturata na re~ta (usno i pismeno izrazuvawe) i na mediumskata kultura, {to
  pretpostavuva razvivawe na sposobnosti za humanisti~ki naso~eno koristewe na jazikot i mediumite vo funkcija na
  oddr`uvawe i koristewe na nacionalnata kulturna i jazi~na tradicija kako osnova za human odnos so drugite kulturi
  kaj nas i vo svetot.

- Razvivawe na mislovnite procesi (pomnewe, analizirawe, sintetizirawe, apstrahirawe, logi~ko mislewe), {to pod-
  razbira u~enikot da analizira i da sintetizira jazi~ni edinici, da sporeduva i da imenuva; jazi~no da nterpretira
  sodr`ini, da poznava novi zborovi, termini koi se koristat vo nastavnite sodr`ini, da se osposobi za voo~uvawe na
  povrzanosta me|u dejstvata (na pr. me|u slu{aweto, govoreweto i ~itaweto); da se razvivaat asocijativnite sposob-
  nosti analogno na umetni~kite tekstovi, t. e. u~enikot da ni`e svoi asocijacii spored i pottiknat od tekstot; da
  izlo`uva osnovni misli.

                                                                                                                   4
      3. KONKRETNI CELI

                                 Programsko podra~je: PO^ETNO ^ITAWE I PI[UVAWE
               Celi                      Sodr`ini               Poimi                      Aktivnosti i metodi
                                                1. Podgotovka za po~etno ~itawe
U~enikot/u~eni~kata:
- da se osobuva da nabquduva          - Nabquduvawe,        -   nabquduvawe;      - Ve`bi za nabquduvawe predmeti, `i-
  predmeti, `ivotni, lu|e i pojavi,     zabele`uvawe,       -   zabele`uvawe;       votni, lu|e, pojavi, zabele`uvawe na
  da zabele`uva bitni svojstva kaj      slobodno            -   izrazuvawe;         nivnite bitni svojstva i izrazuvawe
  niv i usno da se izrazuva so          izrazuvawe,         -   raska`uvawe;        preku raska`uvawe i opi{uvawe na
  celosna re~enica;                     raska`uvawe i       -   opi{uvawe;          istite so koristewe na soodvetni
                                        opi{uvawe;                                  didakti~ki sredstvai poseta na bli-
                                                                                    skata okolina;
- Dase osposobuva da odgovara na   - Pra{awa i              - pra{awe;            - Ve`bi i igrovni aktivnosti za odgo-
  pra{awa so celosna re~enica i da   odgovori;              - odgovor.              varawe na pra{awa za videno, slu{na-
  postavuva pra{awa;                                                                to i do`iveano i ve`bii igrovni ak-
                                                                                    tivnosti za postavuvawe na pra{awa;
- Da se osposobuva da ja voo~uva    Poim za:                - re~enica;           - Ve`bi za voo~uvawe na re~enica vo
  jazi~nata edinici re~enica, da se - re~enica;             - zbor;                 govorot;
  zapoznava so nejzinata sodr`ina i - zbor;                                       - Ve`bi za voo~uvawe na zborovi vo re-
  funkcija;                                                                         ~enicata kako elementi na re~enica-
- Da se osposobuva da go usvoi                                                      ta i kako simbol (ime) za ozna~uvawe
  zna~eweto na zborot kako del od                                                   na su{testva, predmeti i pojavi
  re~enicata i zborot kako ime za                                                   (analiti~ko- sinteti~ki metod);
  predmetite;                                                                     - Sostavuvawe re~enici po dadeni
                                                                                    zborovi;
- Da go otkriva glasot kako del od    - Poim za glas;       - glas;               - Analiti~ko- sinteti~ki ve`bi za
  zborot;                                                                           formirawe na poimot za glas kako
- Da go voo~uva glasot vo razli~ni                                                  element na zborot;
  pozicii vo zborot (inicijalna,
  medijalna, finalna) i pravilno
  da gi izgovara glasovite;

                                                                                                                           5
- Da se osposobuva za precizno        - Iispravena linja,       - Ispravena linija,        - Ve`bi za pi{uvawe so slobodno
  grafi~ko pretstavuvawe na             legnata linija, pra-      legnata linija, prava      crtawe na elementite na bukvite:
  elementite na bukvata nadvor od       va ispravena linija,      ispravena linija, kosa     ispravena linija, legnata linija,
  nivnata celosna forma;                kosa linija nalevo,       linija nalevo, kosa        prava ispravena linija, kosa
                                        kosa linija nadesno,      linija nadesno, dolen      linijanalevo, kosa linija nadesno,
                                        dolen polukrug, lev       polukrug, lev i desen      dolen polukrug, lev i desen, polukrug,
                                        i desen polukrug,         polukrug, krug.            krug vo opredelen prostor.
                                        krug.
                                                             2. ^itawe
- Da se osposobuva da gi prepoznava   - Grafi~ki simboli        - Makedonsko pe~atno       - Ve`bi za naviknuvawe na u~enicite
  simbolite na glasovite i da gi        (pe~atni bukvi) za        kirilsko pismo;            za pravilno di{ewe i po~ituvawe na
  povrzuva vo zborovi (poim za          makedonskoto            - Bukva (simbol,             higieno-tehni~kite pravila i normi;
  bukva);                               kirilsko pismo;           grafema, znak);          - Ve`bi za voo~uvawe na bukvata kako
- Da se osposobuva da ~ita zborovi    - Usvojuvawe na gole-                                  grafi~ki simbol na glasot i nejzino
  i tekst od bukvarot i od drugi        mite i malite pe-                                    izgovarawe, pravilen izgovor i
  mediumi;                              ~atni bukvi preku                                    simultano voo~uvawe na zborot;
                                        poedine~no                                         - Ve`bi za ~itawe na zborovi i tekst
                                        pi{uvawe.                                            od bukvarot i drugi mediumi za povr-
                                                                                             zuvawe na zborovite vo re~enicata
                                                                                             (analiti~ko- sinteti~ki metod so
                                                                                             elementi na globalniot metod);
                                                                                           - Ve`bi za ~itawe so proveruvawe na
                                                                                             sfa}aweto i razbiraweto na tekstot;
                                                                                           - Ve`bi za otstranuvawe na naj~estite
                                                                                             gre{ki pri ~itaweto (nepravilno iz-
                                                                                             govarawe na zborovi, nepravilno ak-
                                                                                             centirawe, ispu{tawe na glasovi i
                                                                                             slogovi, osobeno posledniot, zamenu-
                                                                                             vawe na glasovi i nepravilno di{e-
                                                                                             we).




                                                                                                                                      6
                                                         2. 1. Pravopis
-   Da se zapoznava so potrebata od   - Pi{uvawe na            - Pi{uvawe na       - Ve`bi za razlikuvawe na golemite i
    pi{uvawe na golema bukva na         golema bukva na          golema bukva;       malite bukvi vo re~enicata;
    po~etokot na re~enicata, kako i     po~etok na                                 - Ve`bi zaa voo~uvawe na golema bukva kaj
    so pi{uvaweto na golema bukva       re~enicata;                                  sopstvenite imiwa i na po~etokot na
    kaj sopstvenite imiwa;            - Pi{uvawe na                                  re~enicata;
                                        sopstvenite imiwa
                                        so golema bukva;
-   Da se zapoznava so interpunk-     Interpunkciski           - Interpunkciski    - Ve`bi za prepoznavawe na
    ciskite znaci i so nivnata        znaci:                     znaci;              interpunkciskite znaci i nivna primena
    funkcija, da se upatuva pravilno  - to~ka;                                       pri ~itaweto;
    da gi primenuva pri ~itaweto      - zapirka;
    (poim za interpunkciski znaci);   - pra{alnik;
                                      - izvi~nik;
                                                          3. Pi{uvawe
-   Da gi usvojuva malite i golemite  - Usvojuvawe na mali- - Makedonsko           - Ve`bi za usvojuvawe na malite i golemite
    rakopisni bukvi, nivnoto povrzu-    te i na golemite         rakopisno           rakopisni bukvi (grafi~ka obrabotka)
    vawe vo zborovi i dase osposobuva   rakopisni bukvi          kirilsko pismo;     preku poedine~no pi{uvawe i pi{uvawe
    da pi{uva zborovi i kusi re~eni-    preku poedine~no                             zborovi i pokusi re~enici;
    ci (poim za rakopisni bukvi);       pi{uvawe;                                  - Ve`bi za pravilno pi{uvawe i povr-
-   da se osposobuva da dopolnuva                                                    zuvawe na bukvite vo zborot i vo re-
    ispu{teni bukvi vo zborot i zbor                                                 ~enicata (analiti~ko-sinteti~ki metod so
    vo re~enicata;                                                                   elementi na globalniot metod);
-   da se osposobuva samostojno da                                                 - Ve`bi za dopolnuvawe na ispu{teni bukvi
    sostavuva i da pi{uva zborovi i                                                  vo zborot i ispu{ten zbor vo re~enicata;
    re~enici po dadeni sliki,                                                      - Ve`bi za prepi{uvawe na tekst (od
    predmeti i sl. ;                                                                 rakopisno na rakopisno i od pe~atno na
                                                                                     rakopisno);
                                                                                   - Ve`bi za samostojno sostavuvawe na
                                                                                     re~enici po dadeni zborovi, sliki,
                                                                                     predmeti i sl. ;


                                                                                                                               7
                                                  Programsko podra~je: JAZIK
               Celi                         Sodr`ini                    Poimi                   Aktivnosti i metodi
                                                         1. Gramatika
- Da se osposobuva da razlikuva       - Glas / {um;          - Glas / {um;            Ve`bi i igrovni aktivnostiza razlikuvawe
  glas i {um i pravilno da gi                                                         na glas i {um;
  izgovara glasovite vo zborot i                                                     - Prepoznavawe na glas vo zborot, razliku-
  zborovite vo re~enicata;                                                             vawe, artikulacija i pravilno izgovarawe
                                                                                       na glasot vo zborot i zborot vo re~enicata;
- Da se osposobuva pravilno da        - Redot na zborovite    Zborored vo            - Ve`bi i igrovni aktivnosti za
  sostavuva re~enica i pravilnoda       vo re~enicata;         re~enicata;             sostavuvawe pravilni re~enici po
  gi podreduva zborovite vo                                                            pravilen zborored vo re~enicata;
  re~enicata;
- Da se osposobuva da razlikuva       - Raskazna, pra{alna    - Pra{alna i           - Ve`bi i igrovni aktivnosti za voo~uvawe
  raskazna, pra{alna i izvi~na          i izvi~na re~enica;     izvi~na re~enica;      i sostavuvawe na pra{alni, raskazni i
  re~enica i pravilno da gi                                                            izvi~ni re~enici vo usna i pismena forma
  upotrebuva;                                                                          spored na~inot na iska`uvawe i spored
                                                                                       interpunkciskite znaci;
- Da se osposobuva da razlikuva       - Potvrdna i odre~na    - Potvrdna i           - Ve`bi za razlikuvawe i upotreba na
  potvrdna i odre~na re~enica;          re~enica;               odre~na re~enica;      potvrdna i odre~na re~enica;
- Da se osposobuva da imenuva lica,   - Imenki {to            - Imenki;              - Ve`bi za razlikuvawe na imenkite od
  su{testva, rastenija, predmeti i      ozna~uvaat imiwa                               drugite zborovi i imenuvawe na lica,
  pojavi, da go zapoznae zna~eweto      na su{testva i                                 predmeti, rastenija i pojavi;
  na zborot imenka i da gi              predmeti;
  prepoznava imenkite vo
  re~enicata;
- Da se osposobuva da razlikuva rod   - Rod i broj kaj         - Gramati~ki kate-    - Pi{uvawe re~enici so dadeni imenki so
  i broj kaj imenkite;                  imenkite;                gorii rod i broj;     po~ituvawe na kategoriite rod i broj;
- Da se osposobuva pravilno da gi     - Broevi do 20;         - Broevite kako        - Ve`bi za pravilno izgovarawe i
  izgovara i da gi pi{uva so bukvi                               vidovi zborovi;       pi{uvawe na broevite do 20 so zborovi (vo
  broevite do 20;                                                                      integrirano so matematika);
- Da se osposobuva da gi deli         - Podelba na            - Slog;                - Ve`bi za prakti~no delewe na zborovite
  zborovite na slogovi so upotreba      zborovite na                                   na slogovi (usno i pismeno) i prenesuvawe

                                                                                                                                   8
 na crti~ka;                          slogovi;                                      na del od zborot vo drug red;
                                                       2. Pravogovor i pravopis
- Dase osposobuva da gi razlikuva    - Diskriminacija na          - Fonema;       - Ve`bi za razlikuvawe i pravilno
  glasovite i pravilno da gi           glasovite (c, y, z, s, ~,                    izgovarawe na glasovite i nivna pravilna
  upotrebuva;                          x, {, }, |, l, q, w, r);                     upotreba pri pi{uvaweto;

- Da se osposobuva pravilno da       - Pi{uvawe na golema       - Golema bukva;   - Ve`bi za upotreba na golema bukva na
  upotrebuva golema bukva;             i mala bukva;                                po~etokot na re~enicata i vo zborovi {to
                                                                                    ozna~uvaat li~no ime i prezime;
- Da se osposobuva da gi primenuva   Interpunkciski znaci:                        - Ve`bi za primena na interpunkciskite
  interpunkciskite znaci pri         - to~ka;                                       znaci;
  pi{uvaweto;                        - zapirka;
                                     - pra{alnik;
                                     - izvi~nik;




                                                                                                                               9
                                 Programsko podra~je: ^ITAWE LITERATURA I LEKTIRA
            Celi                            Sodr`ini                Poimi                             Aktivnosti i metodi
                                                   1. ^itawe i obrabotka na tekst
- Da se osposobuva da voo~uva    - Tekst: naslov, ime na avtorot,       - naslov-             - Ve`bi za voo~uvawe,
  i da prepoznava naslov, da       sodr`ina, ilustracija;               - ilustracija           prepoznavawe i razlikuvawe na
  razlikuva tekst, ilustraci-                                           - avtor;                naslovot na tekstot, tekstot,
  ja, avtor i da gi pronao|a                                                                    avtorot, ilustraciite i
  stranicite vo ~itankata;                                                                      pronao|awe na poso~ena stranica;
- Da se osposobuva za glasno,    - Izrazno ~itawe                       -   Izrazno ~itawe;   - Ve`bi za izrazno ~itawe i
  izrazno ~itawe;                - Tema;                                -   Tekst;              do`ivuvawe na tekstot;
- Da se osposobuva da ~ita po    - Poraka;                              -   Poraka;           - Ve`bi za otkrivawe na temata i
  ulogi i da ja voo~uva temata   - Tekstovi: proza, poezija (pesna),    -   pesna;              porakata;
  i porakata na tekstot;           dramski tekst, pogovorki, gatanki,   -   dramski tekst;
                                   brzozborki;                          -   pogovorka;
                                                                        -   gatanka;
                                                                        -   brzozborka;
- Da se osposobuva da gi         - Nasta;                               -   del (pasus);      - Ve`bi za razbirawe i
  voo~uva nastanite i            - lik vo tekstot (prikazna, bajka,     -   prikazna;           proveruvawe na pro~itanata
  likovite;                        pesna, gatanka);                     -   bajka;              sodr`ina (re~enica, del (pasus),
                                                                        -   nastan;             prikazna, pesna, bajka, gatanka), so
                                                                        -   lik;                voo~uvawe na karakteristi~ni
                                                                                                re~enici za nastan i lik,
- Da se osposobuva da ~ita       Pesna (stih, strofa);                  - pesna;              - Ve`bi za ~itawe i do`ivuvawe na
  poezija i da pravi razlika                                            - stih;                 pesna, voo~uvawe na stih i strofa;
  pome|u stih i strofa vo                                               - strofa;             - Ve`bi za u~ewe napamet na pesna
  pesnata;                                                                                      (del na pesna);
- Da se osposobuva da ~ita       Glasno ~itawe;                         - Glasno ~itawe;      Ve`vi za pravilno i razbirlivo
  razbirlivo, so po~ituvawe                                             - izrazno ~itawe;       glasno ~itawe;
  na upotrebenite interpunk-
  ciski znaci i da go prilago-
  duva glasot kon prirodata
  na sodr`inata na tekstot

                                                                                                                                  10
  (da se osposobuva da ~ita
  radosno, ta`no, sme{no) i
  pravilno da gi akcentira
  zborovite vo re~enicata;
- Da se osposobuva za ~itawe   ^itawe vo sebe;                      - ^itawe vo sebe   - Ve`bi za voveduvawe na ~itaweto
  vo sebe;                                                                               vo sebe i sfa}awe na pro~itaniot
                                                                                         tekst;
                                                                                       - Proveruvawe na ~itaweto vo sebe
                                                                                         preku preraska`uvawe;
                                                          2. Lektira
-     Da se osposobuva         1. „Kasni porasni” - Petre M.         - lektira;        - Zapoznavawe na u~enicite so
samostojno da ~ita del od         Andreevski;                                            naslovite na lektirnite dela {to
lektirata;                     2. „Zoki Poki”, Olivera Nikolova;                         }e se obrabotuvaat vo vtoroto
                               3. „Sne`ana”, Bra}a Grim;                                 polugodie;
                               4. „Raskazi”, Lav Tolstoj;                              - Upatuvawe na u~enicite kako da
                               5. „Pesni”, Vasil Kunoski;                                gi pronajdat i nabavat knigite,
                               6. Delo od makedonskata literatura                        motivirawe i upatuvawe za
                                  (po izbor).                                            samostojno ~itawe na knigite;

                               (Da bidat obraboteni tri lektiri)




                                                                                                                        11
                                     Programsko podra~je: IZRAZUVAWE I TVOREWE
               Celi                          Sodr`ini                   Poimi                    Aktivnosti i metodi
                                                      1. Usno izrazuvawe
- Da se osposobuva da slu{a          - Slu{awe: govor i           - govor / razgovor;   - Ve`bi i nasoki za slu{awe na drugi
  razgovor i da u~estvuva vo           razgovor za temi od                                lica i za u~estvo vo razgovor preku
  razgovor za opredelena tema;         `ivotot vo semejstvoto,                            raska`uvawe, pra{awa i odgovori za
                                       u~ili{teto i                                       opredelena tema, , so koristewe na
                                       neposrednata okolina;                              predmeti, slik i auditivni i
                                                                                          audiovizuelni sredstva;
- Da se osposobuva da preraska`uva   - Preraska`uvawe na           - preraska`uvawe;    - Ve`bi za slobodno preraska`uvawe na
  (slobodno i so pomo{ na              tekst, sodr`ina od cr-                             poznati kusi sodr`ini (bajki, prikazni
  pra{awa) obraboteni kusi             tan, animiran film, TV                             za `ivotni i dr. ) i preku odgovor na
  sodr`ini;                            emisija, raskaz i bajka;                           pra{awa;
- Da se osposobuva da raska`uva za   - Raska`uvawe:                - raska`uvawe;       - Ve`bi za poednostavno i slobodno ras-
  nastan, da raska`uva po niza       - po serija sliki;                                   ka`uvawe na do`ivean nastan vo semej-
  sliki, zadadeni zborovi itn;       - po dadeni zborovi;                                 stvoto, u~ili{teto, okolinata na iz-
                                                                                          let, letuvawe, zimuvawe i sl., preku
                                                                                          govorno-spontano izrazuvawe i razgo-
                                                                                          vor so poslo`eni barawa, i raska`u-
                                                                                          vawe spored niza sliki, zadadeni zbo-
                                                                                          rovi itn. ;
- Da se osposobuva da opi{uva        - Opi{uvawe:, predmet,        - opi{uvawe;         - Ve`bi za opi{uvawe preku nabquduva-
  karakteristi~ni belezi preku         `ivotno, rastenie i dr. ;                          we, voo~uvawe, otkrivawe, zabele`uva-
  nabquduvawe na rastenija,                                                               we, i zbogatuvawe na re~nikot so ko-
  predmeti i pojavi;                                                                      ristewe na sinonimi (dom-ku}a;
                                                                                          plamen-ogan; {uma-gora; torba-~anta);
- Da se osposobuva da recitira       - Recitirawe;                 - recitirawe;        - Ortoepski (pravogovorni) ve`bi preku
  pesna;                             - Dramatizacija                                      recitirawe pesna, dramatizacija na ob-
- Da vr{i dramatizacija na pesna                                                          raboteni pesni i ka`uvawe brzozborki
  vo dijali{ka forma;                                                                     so akcent na karakteristi~ni soglaski.
- ka`uva brzozborki;


                                                                                                                              12
2. Pismeno izrazuvawe
- Da se osposobuva ubavo da          - Prepi{uvawe na            - prepi{uvawe;     - Ortografski ve`bi za prepi{uvawe na
  prepi{uva re~enici so                zborovi i na re~enici;                         zborovi i re~enici za usovr{uvawe na
  karakteristi~ni zborovi;                                                            tehnikata na ubavoto pi{uvawe.
- Da se osposobuva da prepi{uva      - Prepi{uvawe so pomo{      - zborovi razli~no - Ve`bi za odgovarawe na pra{awa za
  re~enici so zborovi kade {to         na crte`i i slika;          napi{ani, a so     do`ivean nastan so pomo{ na sliki,
  nekoi od niv se dadeni so slika    - Upotreba na zborovi         isto ili so        crte`i i dr., so upotreba na sinonimi.
  ili so crte`, a odredeni zborovi     razli~ni po forma, a        sli~no zna~ewe
  da gi zamenuva so sinonimi (bez      isti ili sli~ni po zna-     (sinonimi);
  imenuvawe);                          ~ewe;
- Dase osposobuva da raska`uva       - Raska`uvawe,              - preraska`uvawe   - Ve`bi za raska`uvawe i
  do`ivean nastan, da preraska`uva     preraska`uvawe i          - raska`uvawe        preraska`uvawe na nastan, kus tekst od
  kus tekst, sodr`ina od TV i da       opi{uvawe;                - opi{uvawe;         bukvar, ~itanka, spisanie, TV emisija i
  opi{uva lica, predmeti `ivotni,                                                     op{uvawe na rastenie.
  rastenija i pojavi;
- Da se osposobuva pravilno da gi    - Sloboden diktat;          - diktat;          - Ve`bi za proveruvawe i pravilno
  primenuva vo zborot bukvite za     - diktat so presretnuvawe                        pi{uvawe na bukvite za glasovite:
  karakteristi~nite soglaski;          na gre{ki;                                     c, y, z, s, ~, x, {, }, |, q, w, r)
                                     - avtodikat;
- Da se osposobuva da pi{uva         - ^estitka;                 - ~estitka;        - Pi{uvawe ~estitki po povod odredeni
  ~estitki po povod odredeni                                                          praznici, rodendeni i dr.
  praznici, rodenden i sl. ;




                                                                                                                            13
                                         Programsko podra~je: MEDIUMSKA KULTURA
                  Celi                               Sodr`ini                   Poimi               Aktivnosti i metodi
- Da da ja znae namenata na televi-      - TV emisija;                    - TV emisija;      - Ve`bi so sledewe na TV emi-
  zorot;                                                                                       sii, (vo korelacija so izrazu-
                                                                                               vawe i tvorewe);
- Da se vovede vo koristewe film i       - Film (crtan, animiran film);   - film (crtan,     - Ve`bi za zapoznavawe so fil-
  da gi pronao|a sli~nostite i                                              animiran           mot i negovoto koristewe vo
  razlikite pome|u filmot i drugite                                         film);             nastavata kako sredstvo i kako
  sredstva (slikovnica, kniga i dr. );                                                         sodr`ina;
- Da se osposobuva da pravi razlika      - Teatar (kuklena pretstava) /   - teatar;          - Poseta na nekolku teatarski i
  pome|u teatarska i kuklena pret-         literaturno delo;              - kuklena            kukleni pretstavi vo teatar za
  stava, da gi voo~uva osnovnite raz-                                       pretstava;         deca i mladinci i razgovor za
  liki pome|u niv i literaturnoto                                         - literaturno        istite;
  delo;                                                                     delo.
- Da projavuva interes za sledewe na     - Detski pe~at                   - detski pe~at -   - Gi zapoznava rubrikite vo spi-
  detski pe~at;                                                             spisanie;          sanieto, koristi informacii
                                                                                               od nego;
- Da pozajmuva knigi od bibliotekata     - U~ili{na biblioteka;           - biblioteka;      - Poseta, zapoznavawe, namena i
  i pravilno da se odnesuva kon niv;                                      - u~ili{na           koristewe na u~ili{nata
                                                                            biblioteka;        biblioteka;
                                                                          - bibliotekar.




                                                                                                                            14
4. DIDAKTI^KI PREPORAKI

 -   Predmetot Makedonski jazik ovozmo`uva integrirano planirawe so nastavata po predmetite: Zapoznavawe na okolinata,
     Matematika, Likovno obrazovanie, Muzi~ko obrazovanie i Fizi~ko obrazovanie. Za predmetnoto podra~je Po~etno ~ita-
     we i pi{uvawe - Podgotovka za po~etno ~itawe i pi{uvawe integrirano planirawe ima so: Zapoznavawe na okolinata
     (koga u~enikot se zapoznava so novata- u~ili{na sredina, a isto taka po ovoj predmet ima mo`nost da se slu{a i da se
     govori za mnogu temi, pa za niv da se raska`uva, preraska`uva ili da se opi{uva); so Matematika (pri sfa}awe na odno-
     sot me|u predmetite i zborovite, poimite: gore / dolu; levo / desno; nisko / visoko; povlekuvawe na linii; so Likovnoto
     obrazovanie (so povlekuvawe na razni vidovi linii se pravi podgotovka za pi{uvawe, kade {to so slobodnoto crtawe se
     doa|a do elementite na bukvite); so Muzi~koto obrazovanie (kade se ve`bite za pravilno di{ewe i ve`bite za izgovor na
     glasovite i na zborovite, imitiraweto na glasovite od prirodata); so Fizi~koto obrazovanie (se pravat ve`bi za pra-
     vilno di{ewe i ve`bi za razvojot na sitnata muskulatura na racete), Vo nastavnoto podra~je Izrazuvawe i tvorewe,
     zavisno od formata na izrazuvawe, integrirano planirawe e mo`no so: Zapoznavawe na okolinata, Likovnoto obrazova-
     nie, Muzi~koto obrazovanie. Sodr`inite od ^itawe, literatura i lektira mo`e integrirano da se planiraat so: Zapo-
     znavawe na okolinata, Likovnoto obrazovanie, Muzi~koto obrazovanie. Nastavnoto podra~je Jazik integrirano mo`e da
     se planira so predmetot Matematika (za broevite, pri grupirawe na zborovite). Nastavnoto podra~je Mediumska kul-
     tura, zavisno od sodr`inite, mo`e integrirano da se planira so: Zapoznavawe na okolinata, Likovnoto obrazovanie i
     Muzi~koto obrazovanie.
     Sekoe nastavno podra~je dijalekti~ki upatuva na sistemot na nastavata po predmetot Makedonski jazik, za{to predmet-
     nite podra~ja davaat takvi mo`nosti spored strukturata, t. e. nivnite sodr`ini. Imeno, ne mo`e da se odr`uva nastava po
     literatura, a pritoa da ne se koristat formite na izrazuvawe i tvorewe (preraska`uvawe, opi{uvawe i dr. ) ili da ne se
     vnimava na gramati~kata to~nost pro govoreweto i pi{uvaweto) ili, pak, jazi~na sodr`ina da se razgleduva nadvor od
     obraboten tekst, kako i da ne se koristat znaewata za jazikot vo izrazuvaweto i tvoreweto). Ovaa povrzanost me|u nastav-
     nite podra~ja po predmetot Makedonski jazik e bitna, isto kako {to e i povrzanosta na predmetot so drugite predmetni
     sodr`ini, {to pretstavuva va`en vid na realizacija na rabotata vo osnovnoto u~ili{te.

 - Preporaki za koristewe na godi{niot fond na ~asovi- 180 ~asa godi{no, 5 ~asa nedelno;
       - Po nastavni podra~ja se predlaga: Po~etno ~itawe i pi{uvawe - 65 ~asa; Jazik - 17 ~asa; ^itawe, literatura i lektira
         - 60 ~asa; Izrazuvawe i tvorewe - 30 ~asa; Mediumska kultura - 8 ~asa.
       - Planiraweto na nastavata po Makedonski jazik treba da bide vo koordinacija so Nastavniot plan i programa za ovoj
         predmet i da gi opfa}a programskite sodr`ini na site obrazovno- vospitni podra~ja (Po~etno ~itawe i pi{uvawe,
         Jazik, ^itawe, literatura i lektira, Izrazuvawe i tvorewe i Mediumska kultura). Pri odreduvaweto na brojot na
         ~asovite za predmetnite podra~ja treba da se imaat predvid i specifi~nostite na uslovite za izveduvawe na ovaa nas-
         tava vo u~ili{teto kade {to raboti nastavnikot. So planiraweto se ima predvid respektivnata vrednost na struk-

                                                                                                                          15
          turnite podra~ja. Isto taka, treba da se uva`uva faktot deka na programskite sodr`ini od predmetnoto podra~je, vo
          planota za rabota, im se dava mesto i se planira vremeto za nivna realizacija sprema nivnata obrazovno- vospitna
          vrednost vo odnos na programskite celi i zada~i. Na site sodr`ini ne mo`e i ne treba da im se posvetuva poddednakvo
          vnimanie vo nastavata. Pojdovna osnova pri planiraweto da ja ~ini nastavnata materija i vremenskiot rok od nea da
          zavisi. Sepak, se prepora~uva da nema vpe~atlivo golemi vremenski otklonuvawa za sodr`inskata realizacija.

   - Nastavni sredstva:
         - u~ebnik izbran na nivo na u~ili{te za soodvetniot predmet, odobren od strana na ministerot- bukvar, ~itanka;
         - bukvarka, enciklopedii, re~nici i sl. ;
         - Internet, obrazovni softveri (Tul kid i dr. );
         - spisanija - tradicionalno potvrdeni spisanija za deca (odobreni spisanija);
         - audio- vizuelni sredstva i drugi sredstva vo zavisnost od predmetot - CD (Bu{avata azbuka i dr. literaturni
           tekstovi, zvu~na ~itanka);
         - Drugi izvori na u~ewe vo neposrednata okolina: spomenici na kulturata, muzei, domovi na kulturata, biblioteki,
           kina, teatri, nacinalni parkovi itn. , itn.



5. OCENUVAWE NA POSTIGAWATA NA U^ENICITE

      DIJAGNOSTIЧKO PROVERUVAWE I OCENUVAWE
      Na po~etokot na u~ebnata godina nastavnikot vr{i dijanosti~ko proveruvawe i ocenuvawe, so cel da ja spoznae sostojbata
takva kakva {to e, vo funkcija na kvalitetnoto planirawe i realzirawe na idnite aktivnosti. Se spoznavaat predznaewata vo
naj{iroka smisla na zborot, socijalizacoiskite aspekti na razvojot, emocionalnot razvoj i fizi~kiot razvoj.

      FORMATIVNO OCENUVAWE
      Vo tekot na nastavata po Makedonski jazik vo prvoto oddelenie se prepora~uva formativno sledewe, koe vklu~uva izra-
botka i vodewe na portfolio na u~enicite, {to opfa}a:
         - Sobirawe na pokazateli (detski izrabotki, tvorbi, iskazi i sl. ) za sekoj u~enik posebno;
         - Tekovni (formativni), odnapred podgotveni evaluacioni listi za sekoj u~enik, koi se popolnuvaat ponegovata
           konkretna aktivnost, koja e specifi~na (pozitivna ili negativna), ili studii na slu~aj vo koi nastavnikot ja bele`i
           fakti~nata sostojba;
         - Instrumenti koi se odnesuvaat na sekoe programsko podra~je poedine~no. Vo niv nastavnikot vnesuva podatoci za
           postignuvawata na u~enikot vo odnos na site razvojni aspekti koi se pottiknuvaat so Programata po Makedonski

                                                                                                                            16
           jazik (kognitivno- intelektualen, socio- emocionalen, socijalen i psihomotori~ki aspekt). Evaluacionite listi
           primarno se odnesuvaat na celite koi celosno se postignuvaat na nivoto na prvoto oddelenie i ne se preodni za
           povisokoto oddelenie.

      MIKROSUMATIVNO OCENUVAWE- Na krajot od vtoroto tromese~je, vrz osnova na soznanijata od formaivnoto
ocenuvawe, se realizira mikro- sumativno ocenuvawe.

      SUMATIVNO OCENUVAWE- Vrz osnova na sevkupnite podatoci dobieni od sledeweto i formativnoto ocenuvawe
nastavnikot ja konstatira (opi{uva) razvojnata sostojba na sekoj u~enik poedine~no, vo ramkite na sekoe programsko podra~je

      DOSTAPNOST I PROODNOST NA PORTFOLIOTO
        - Portfolioto treba vo tekot na celata godina, da im e dostapno na roditelite, za da mo`at tie da pridonesat vo
          kvalietnata realizacija na nastavata po Makedonski jazik;
        - Zavr{nata, analiti~ko- opisna ocena se dostavuva, isto taka, do roditelite i stanuva del od portfolioto na
          u~enikot;
        - Portfolioto na u~enikot so pro~isteni i selektirani podatoci prodol`uva vo narednoto, povisoko oddelenie.

      NAЧINI NA PROVERUVAWE I OCENUVAWE - Soglasno so prirodata na Programata po makedonski jazik vo prvoto
oddelenie, vo koja ima i opismenuvawe, proveruvaweto i opisnoto ocenuvawe treba da se realiziraat usno, pismeno, prakti~no
(preku prezentacijii) i govorni ve`bi, ili slikovno - pismeni ve`bi so podvlekuvawe, zaokru`uvawe i sl.



6. PROSTORNI USLOVI ZA REALIZIRAWE NA NASTAVNITE PROGRAMI

       Programata vo odnos na prostornite uslovi za realizacijata se temeli na Normativot za prostor za I, II i III oddelenie i
na nastavnite sredstva za I oddelenie donesen od strana na ministerot za obrazovanie i nauka so re{enie br. 07-4061/1 od
31.05.2007 godina.




                                                                                                                                  17
7. NORMATIV ZA NASTAVEN KADAR

      Za realizacija na ovaa nastavna programa, soglasno Zakonot za osnovno obrazovanie, se prdviduvaat nastavnici so zavr{en
pedago{ki fakultet – profesor za oddelenska nastava, profesor za predu~ili{no vospitanie i Filizovski fakultet –grupa
Pedegogija.


8. KOMISIJA ZA PODGOTOVKA NA NASTAVNATA PROGRAMA

      - D- r Blagica Petkovska, v. prof. „Pedago{ki fakultet ”Sv. Kliment Ohridski”, Skopje
      - D- r Tatjana Koteva Mojsovska prof. Pedago{ki fakultet „Sv. Kliment Ohridski”, Skopje
      - Nikol~e Ilijevski, sovetnik vo BRO, Skopje - koordinator
      - Tawa Andonovska - Mitrevska, sovetnik vo BRO, Skpje
      - Nada Nikolovska, sovetnik vo BRO, Skopje
      - Gorica Velovska, OU „Sv. Kiril i Metodij”, Skopje
      - Qubica Kratovalieva, J. D. G. „25 Maj”, Skopje



9. RE[ENIE I DATUM NA DONESUVAWE NA NASTAVNATA PROGRAMA

      Nastavnata programa po predmetot makedonski jazik za prvo oddelenie ja odobri ministerot za obrazovanie i nauka
      so re{enie br10-1009/1 od 21.06.2007 godina.




                                                                                                                          18

				
DOCUMENT INFO
Shared By:
Tags:
Stats:
views:20587
posted:3/7/2008
language:Serbian
pages:18