Wat willen ambtenaren

Document Sample
Wat willen ambtenaren Powered By Docstoc
					                                                                De ziel van de duurzame inkoper


                                                                Wat willen
                                                                ambtenaren?
34                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           35
P+ PEOPLE PLANET PROFIT + MAART + APRIL 2008 + BETTER COMPANY




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             P+ PEOPLE PLANET PROFIT + MAART + APRIL 2008 + BETTER COMPANY
                                                                Wass will das Weib? Het is de beroemde vraag van Sigmund Freud. Veel
                                                                actueler in het bedrijfsleven is de vraag:Wat willen ambtenaren? Want:
                                                                in 2010 koopt de overheid alleen nog maar duurzame waar. Hoe gaan al
                                                                die inkopers dat doen? P+ vroeg het aan twee topspecialisten. Annelies
                                                                Soede schreef voor haar collega’s van de gemeente Amsterdam een
                                                                opvallend praktische Leidraad Duurzame Inkoop. Jacqueline Joppe helpt
                                                                overal in Nederland gemeenten bij het inkoop- en aanbestedingsproces
                                                                vanuit het NIC, het voormalige Rijksinkoopbureau.




                                                                Van stofjas tot topkok
                                                                Ze zien elkaar voor het eerst in hun leven. Maar ze      Soede: “De stofjas. Dat is het oude beeld,      Topinkopers Annelies Soede (voor) en
                                                                vinden elkaar onmiddellijk, als twee oude vrienden       dat in de buitenwereld nog heerst. De           Jacqueline Joppe:“Keurmerken creëren
                                                                die elkaar op een schoolreünie om de hals vallen. Het    beheerder van de voorraadkast. In werke-        een schijnwerkelijkheid. Er staat FSC op
                                                                is niet eens zo’n gezochte vergelijking, want ze zijn    lijkheid hebben we al zeker twintig jaar        dat hout, dus dan hebben wij ons
                                                                allebei van 1962 en roepen dat uit tot een prima jaar.   geleden afscheid genomen van de maga-           geweten afgekocht.Terwijl er ook
                                                                En beiden willen om te beginnen het stoffige beeld       zijnbeheerder die de inkoop er nog even         kunststof kozijnen zijn, die misschien
                                                                dat nog wel eens heerst over inkopers bij de overheid    bij deed.”                                      minder milieubelastend zijn.”
                                                                rechtzetten. Ir. Annelies Soede is van huis uit indus-
                                                                trieel ontwerper. Ze heeft bij de vatenfabrikant Van     Joppe: “Een ander vooroordeel: het gaat
                                                                Leer gewerkt en stuurt nu als hoofd concern inkoop       alleen maar over prijs. De overheid kiest
                                                                van Amsterdam intussen negen medewerkers aan,            altijd de goedkoopste aanbieder. Mijn
                                                                die een klein legertje van inkopers in stadsdelen en     ervaring: dat gebeurt alleen wanneer de      Europa wordt vaak als de stok achter de       er zijn ook wel steeds meer keurmerken          Soede: “Er zijn geen kant-en-klare recep-     Joppe: “Hij zoekt bij zijn leveranciers
                                                                andere diensten helpen bij het opzetten van een          andere aanbieders niet duidelijk hebben      deur gebruikt om mensen in een keurslijf      en criteria, zoals biologische voeding in       ten.”                                         naar dingen. De beste leveranciers vertel-
                                                                optimaal inkoopproces. Drs. Jacqueline Joppe doet        gemaakt dat hun kwaliteitsaanbod een         te dwingen. Gij zult! Waardoor de             de catering. Een houvast is uitstekend.                                                       len hun afnemers wat er echt te koop is,
                                                                dat als adjunct-directeur voor het NIC voor andere       hogere prijs rechtvaardigt.”                 inkoopfunctie in de ogen van veel mensen      Maar ik pleit eerder voor gezond boeren-        Joppe: “Maar dat wordt wel aan ons            geven inzicht in innovaties.”
                                                                overheden en leerde pas goed wat duurzaamheid                                                         hetzelfde is als het aanbestedingstraject.    verstand in de duurzaamheid. Dat laat           gevraagd. Wanneer heb ik het goed
                                                                was toen gemeenten zorgdiensten moesten gaan             Soede: “En dat inkopers zulke bureaucra-     Maar voor de professionele inkoper is         zich niet zo makkelijk in een lijstje zetten.   gedaan? Geef mij het recept. Ja, nou dat      Soede: “En inkopen is dus ook een vak. Er
                                                                inkopen.                                                 ten zouden zijn. Dat klopt ook niet, hoe-    aanbesteden niet meer dan één van de vele     Dat wil ik zo graag. Dat mensen even wat        kun je voor een deel krijgen. Maar een        zijn hoogleraren inkoop; inkoopmanage-
                                                                                                                         wel in overheidsland naar mijn idee nog      stappen die je moet maken.”                   verder nadenken. En ook al is het niet          topkok kookt niet met een receptenboek        ment modellen. Er is een vereniging van
                                                                                                                         wel vaak rechtvaardiging gezocht wordt                                                     allemaal even wetenschappelijk getoetst,        voor zich. Die heeft de basis op orde en de   inkopers en een netwerk-desk. Behoorlijk
                                                                                                                         in de rechtmatigheid. Als overheid ben je    Joppe: “Nu duurzaamheid een issue             daarmee wordt duurzaamheid wel waar             rest doet hij op gevoel.”                     groot zelfs, met zo’n 2500 overheidsinko-
                                                                                                                         gehouden aan Europese Richtlijnen. Dat       wordt, zie ik ook een krampachtige            het echt om gaat. Het gaat om mensen die                                                      pers...”
                                                                                                                         moet je doen, zodra bij een aanbesteding     behoefte aan lijstjes. Mensen vragen me:      in een samenleving met elkaar leven en          Soede: “Een hele goede kok gaat experi-
                                                                Door Jan Bom                                             een drempelwaarde van 206 duizend euro       Jacqueline, heb je iets waarop staat wan-     die wereld ook op lange termijn gezond          menteren. Laat zich inspireren, op de
                                                                Fotografie door Anne Hamers                              voor een contract wordt overschreden.        neer iets echt helemaal duurzaam is? En       willen houden.”                                 markt...”                                                                                  > Pagina 36
                                                                Wat willen ambtenaren?

                                                                Van prijskoper tot procesbegeleider                                                                                                                         Van leverancier tot meedenker
                                                                Ze hebben beiden nog heel veel uit te leggen, over hun vak, hun meerwaarde. Dat is duide-                                                                   Het is prachtig dat duurzaam inkopen functioneert als een breekijzer om de positie van de inkoop
                                                                lijk. Ook intern.Wanneer verdwijnt de onbekendheid van de functie inkoop? Wanneer                                                                           binnen overheidsorganisaties meer invloed te geven. Maar wat betekent dit voor de aanbieders
                                                                hebben alle collega’s het door?                                                                                                                             van duurzame producten? Wat zijn de tips aan ondernemers?


36                                                                            Soede: “Het ergste wat je als inkoper kan         Soede: “... dan ben je hartstikke goed bezig.                                                             Soede: “Ik zou graag meer ideeën uit de      lantaarn met regelmatig onderhoud of                                                             37
                                                                              gebeuren, zijn collega’s die zeggen: ‘Ik          Er staat FSC op dat hout, dus dan hebben                                                                  markt halen, en aangedragen krijgen van      de aluminium lantaarnpaal, waarvan de
P+ PEOPLE PLANET PROFIT + MAART + APRIL 2008 + BETTER COMPANY




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        P+ PEOPLE PLANET PROFIT + MAART + APRIL 2008 + BETTER COMPANY
                                                                              heb hier die catalogus. Ik wil die tafel.         wij ons geweten afgekocht. Klaar. Terwijl                                                                 leveranciers. Wie weet er nou het aller-     productie van de grondstof tot eindpro-
                                                                              Kun jij nog even regelen dat er 5 procent         er vandaag ook kunststof kozijnen op de                                                                   meeste over een product? Diegene die het     duct heel veel energie vraagt? Er zijn ook
                                                                              vanaf gaat? Enne, ik heb al gesproken             markt zijn, die misschien over de hele                                                                    maakt. Door als overheid zelf eisen te       veel continue ontwikkelingen die duur-
                                                                              hoor, met die meneer. Hij weet dat ik die         keten gezien veel beter zijn als het over de                                                              stellen, pretendeer jij dat je weet wat de   zaamheidswinst geven, bijvoorbeeld door
                                                                              tafel wil hebben en dat jij nog even belt....’    belasting van het milieu gaat. Het gaat er                                                                hoogste duurzaamheidsscore is. Maar          producten te maken uit steeds minder
                                                                              Dat lukt dus helemaal niet. Qua geld is je        niet om dat je overal spaarlampen in moet                                                                 misschien weet je wel helemaal niet zo       materiaal. Neem plastic bekertjes. Die
                                                                              onderhandelingsruimte weg. Dat is niet            draaien, maar je moet kijken naar metho-                                                                  goed wat er allemaal kan.”                   wegen veel minder dan vroeger, er wordt
                                                                              eens het ergste. De mogelijkheid tot ont-         dieken waarop je zo weinig mogelijk elek-                                                                                                              minder materiaal verbruikt. En we stor-
                                                                              wikkeling, tot innovatie, is ook al verge-        triciteit gebruikt voor je verlichting.”        Jacqueline Joppe van het NIC:                             Joppe: “Als je zegt, ik kies alleen voor     ten het plastic niet meer op vuilnisbelten,   Annelies Soede van de gemeente Amsterdam:
                                                                              ven. De weg om per leverancier het beste                                                          “Helemaal niets verbruiken, dat is het                    keurmerken, of ik gebruik alleen de          maar verbranden het om er energie mee         “Koop je een biologische appel uit Kenia of koop
                                                                              te zoeken is afgesloten. Alles is al helemaal     Joppe: “Helemaal niets verbruiken, dat is       allerbeste.”                                              criteria die SenterNovem nu ontwikkelt,      op te wekken. Allemaal een stuk duur-         je een streekgebonden product?”
                                                                              dichtgespijkerd. Dat gebeurde ook in de           het allerbeste.”                                                                                          dan mis je dat innovatieve stuk.”            zamer en inmiddels standaard. Neem je
                                                                              machinebusiness, waar ik werkte. Soms                                                                                                                                                                    dat nog mee in overwegingen?”
                                                                              was technisch alles al helemaal vastge-           Soede: “Net als vroeger: tl-buizen waren        Delft vooral geleerd programma’s van                      Soede: “Je moet kunnen laten zien: we                                                      Soede: “De interactie tussen leveranciers
                                                                              legd. Ieder boutje en moertje was al              heel zuinig en men dacht dat die altijd         eisen op te stellen voor vage behoeften.”                 hebben die leveranciers uitgezocht die op    Joppe: “Aan voorlichting kan nog veel         en ambtenaren gaat meestal schriftelijk,
                                                                              besteld, voordat het besteld was. En dan          moesten branden, want dat zou het                                                                         kwaliteitskenmerken van duurzaamheid         meer gebeuren.”                               dat speelt ook mee. Daar moeten we
                                                                              kon er natuurlijk niets anders meer in die        zuinigste zijn. Nu, met spaarlampen, is         Joppe: “Voor iets wat nog moet komen.”                    deze producten en systemen konden aan-                                                     elkaar nog beter in vinden. Er is bij de
                                                                              apparaten...”                                     dat gevoel er ook een beetje: die kunnen                                                                  leveren. En als er hoopgevende techno-       Soede: “Leveranciers vinden een heleboel      aanbesteder de angst om te ver te gaan.
                                                                                                                                ook wel aanblijven. Dat is het paard ach-       Soede: “En dan is inkopen ineens span-                    logie wordt aangeboden, die zich nog niet    dingen zo vanzelfsprekend, dat ze het niet    De informatie moet beoordeelbaar zijn,
                                                                              Joppe: “Dat is zo jammer. Als de hele lijst       ter de wagen spannen.”                          nend. Hé! We zitten met zijn allen in een                 bewezen heeft, dan gaan we op een pilot-     meer melden. Een aanbieder van suiker-        terug te rapporteren zijn. Dus je kan niet
                                                                              aan specificaties er al zo strak ligt, dan is                                                     ontwerptraject. Dat is even leuk! Inkoop                  locatie eerst een proef doen. Dan kun je     zakjes vertelt ook niet dat er ten opzichte   zomaar zeggen: doe mij eens een leuke
                                                                              het heel lastig om mensen nog om te krij-         Joppe: “Voor mij is dat soms nog lastiger.      wordt ook steeds meer een ondersteuning                   tegen een aanbieder zeggen: Hoor eens, jij   van vroeger 40 procent minder papier          duurzame aanbieding. Dan kun je niet
                                                                              gen. Je kunt de belangrijkste vraag niet          Jij werkt in dezelfde organisatie, jij praat    om beleidsdoelstellingen te realiseren.                   zegt dat jouw kopieerapparaten zo zuinig     nodig is. Dat wordt niet beschouwd als        vergelijken.”
                                                                              meer stellen: wat is de beste oplossing           met collega’s. Ik heb klanten voor wie ik       Het staat hoog op de agenda. De wethou-                   zijn door hun stand by-stand en zo. Maar     duurzame ontwikkeling, maar dat is het
                                                                              voor het probleem waar we voor staan?”            inkoop. Als die klanten al heel ver zijn in     der heeft inkoop nu in portefeuille.”                     laten we eerst maar eens twee weken hier     natuurlijk wel. Inmiddels ook standaard,      Joppe: “De overheid moet ook de duur-
                                                                                                                                hun specificaties en dan aan ons vragen:                                                                  al die apparaten neerzetten, zodat we        maar ooit een innovatie. En zo zijn er        zaamheid kunnen meten.”
                                                                              Soede: “Kiezen voor keurmerken? En dat            kunnen jullie ons ondersteunen in een           Joppe: “Als je breed denkt, kan inkopen                   kunnen uitvissen of je verhaal klopt.”       meer ontwikkelingen.”
                                                                              is het? Dan kies je voor een minimum. Er          Europese aanbesteding, dan leveren wij          heel veel enthousiasme en positieve                                                                                                                  Soede: “Door de doelstelling duurzame
                                                                              is bovendien zo’n woud aan keurmerken             die kennis natuurlijk keurig netjes. Maar       energie oproepen. Ik vind jouw voorbeeld                  Joppe: “Maar dat doe je niet om je in te     Joppe: “Als je naar de verzorging kijkt       inkoop is het straks zo dat de rijksover-
                                                                              dat ik er nog altijd niet van overtuigd ben,      of er dan gekeken is naar de optimale           in de Leidraad Duurzaam Inkopen over                      kunnen dekken tegen lastige vragen           ook. In dorpen wonen de medewerkers           heid straks voor 100 procent van alle aan-
                                                                              dat er veel over de inhoud gezegd wordt.          oplossing, dat is nog maar even de vraag.       mobiliteit heel goed. Dan zeg je niet: we                 achteraf, maar om verstandige business-      van thuiszorgorganisaties niet ver van        bestedingen duurzaamheid meeneemt,
                                                                              Er staat wat je doet. Maar dat zegt nog niet      En dan wordt het wel een spel. Hoeveel          zoeken naar nieuwe auto’s, want de oude                   beslissingen te nemen. Meten. Bijstellen.”   hun klanten vandaan. Die doen dat             en gemeentes 75 procent. Het blijft gaan
                                                                              altijd iets over de intrinsieke kwaliteit van     senioriteit heeft onze consultant? Hoe          zijn versleten…”                                                                                       keurig op de fiets. En toch, als je in een    om de prijs/kwaliteitverhoudingen.
                                                                              wat je doet. Natuurlijk zijn er ook goede         goed is zijn relatie? Hoe goed kun je met                                                                 Soede: “Er zijn zoveel keuzes. In restau-    aanbesteding iets vraagt over duurzaam-       Dus ga je verder onderverdelen. Dan
                                                                              keurmerken, die de hele productieketen            elkaar samenwerken? Hoe open ligt het           Soede: “… Nee, we zoeken een vervoers-                    rants duurzame voeding aanbieden. Wat        heid, zegt niemand: ‘Onze medewerkers         zeg je bijvoorbeeld: de prijs weegt voor
                                                                              meenemen en controleren. Bij dienst-              nog? Het is voor de inkoop ook niet altijd      oplossing. Er moet iets getransporteerd                   koop je in? Koop je een biologische appel    krijgen van ons een fiets ter beschikking.’   40 procent mee in de totale beoordeling.
                                                                              kleding bijvoorbeeld, waarbij arbeidsom-          mogelijk terug te gaan in dat proces.           worden van A naar B. Dan zijn er vele                     uit Kenia of koop je een streekgebonden      Terwijl ik dat veel liever wel weet, want     De kwaliteitseisen tellen voor 35 procent.
                                                                              standigheden in de productie helemaal             Eigenlijk wil je terug naar het begin, naar     oplossingen. Een elektrische scooter voor                 product? Koop je kringlooppapier of          dat zie ik liever dan dat iedereen voor een   Specifieke duurzaamheidskenmerken
                                                                              worden doorgelicht. Maar je moet met              die vraag: wat hebben we eigenlijk              korte afstanden. Een hybride voor langere                 papier met FSC-keurmerk? Of ben je pas       afstandje van een paar kilometer maar         voor 15 procent. En dan heb je nog
                                                                              het toepassen van keurmerken blijven              nodig?”                                         stadsritten. En als er ook hele lange                     duurzaam als je zo min mogelijk papier       weer in die auto stapt.”                      10 procent voor andere aspecten.”
                                                                              uitkijken dat …”                                                                                  afstanden afgelegd moeten worden, zijn                    gebruikt? Kies je voor de stalen straat-
                                                                                                                                Soede: “Ik beschouw ieder inkooptraject         ook andere opties interessant.”                                                                                                                      Joppe: “Zo kom je in je afwegingen tot de
                                                                              Joppe: “…je niet een schijnwerkelijkheid          als een ontwerptraject. Je moet nu met je                                                                                                                                                            meest optimale duurzame aanbieding.”
                                                                              creëert. Zo van: dit is het. Als je hier nu aan   ogen dicht gaan bedenken hoe iets de                                                        Gratis Leidraad Duurzaam Inkopen
                                                                              voldoet...”                                       komende vier jaar zal gaan functioneren.                                                    Annelies Soede schreef samen met mensen van de Milieudienst de Leidraad Duurzaam Inkopen van             asoede@bda.amsterdam.nl
                                                                                                                                Ik heb aan de Technische Universiteit in                                                    Amsterdam. De brochure is op internet gratis te downloaden: www.dmb.amsterdam.nl (publicaties)           jacqueline.joppe@hetnic.nl

				
DOCUMENT INFO
Shared By:
Categories:
Stats:
views:5
posted:4/19/2010
language:Dutch
pages:2