TARİH SORULARI VE CEVAPLARI
SORU.1.)Şeyh sait ayaklanmasının sebepleri ve sonuçları nelerdir?
CEVAP.1.)Genç cumhuriyete ve onun getirdiği ilkelere karşı yapılan ayaklanmadır. Bu ayaklanma Feodal çıkarların devamı sağlamak, bir yönüyle teokratik düzenin savunmasını yapmak. Hilafetin yeniden kurulmasını sağlamak saltanatı geri getirmek, diğer yandan da bağımsız kürt devleti kurmak amacını güden ve İngilizlerin tahrikiyle çıkmış tehlikeli bir ayaklanmadır (13 ŞUBAT 1925) Sonucunda isyan bastırıldı.Şeyh sait ve elebaşları idam edildi.
SORU.2.)Terakkiperver halk fırkasının kuruluşunu anlatarak kapatma nedenlerini yazınız?
CEVAP.2.)İktidarı elinde bulunduran cumhuriyet halk fırkasına karşı bir muhalefet havası esmeye başlamış, çeşitli yönleriyle şikayetler muhalifler tarafından ortaya çıkarılmıştır.Partinin meclis üzerine baskı yaptığı iddia ediliyordu. Cumhuriyet halk fırkasından ayrılanlar 17 kasım 1924’te Ankara da yeni parti kurdular Fırkanın başkanı Kazım karabekir ikinci başkanı Rauf orbay ve genel sekreter Ali fuat cebesoy dur. İstiklal mahkemeleri, terakkiperver mensuplarının irticai faaliyetleri hakkında hükümeti ikaz etmişler. 3 Haziran 1925 ‘de parti irticai faaliyette bulundukları için kapatıldı.
SORU.3.)Serbest Cumhuriyet Fırkasının kuruluşunu anlatarak kapatılma nedenleri nelerdir?
CEVAP.3.)Atatürk’ün halkın temayüllerini yakından izlemek ve milletin her an nabzını yoklamak için istiyordu.Atatürk bu amaçla çok partili rejimin yerleşmesini istedi.Bu maksatla arkadaşı olan Paris büyükelçisi olan ali fethi beyi parti kurmakla görevlendirdi. Atatürk’ün teşvikiyle 12 Ağustos 1930 ‘da kuruldu. Fethi beyin Ege gezisini sırasında halk tekkelerin açılacağını fesin tekrar giyileceğini. Arap alfabesini tekrar kullanılacağını söylemekten çekinmiyorlardı.Bu arada genel seçimler yapılmadı..Belediye seçimleri yapıldıysa da cumhuriyet halk fırkası kazandı.15 Aralık 1930 yılında kendini fes ederek kapandı.
SORU.4.)Siyasi alanda yapılan inkilapların sebep ve sonuçları nelerdir?
CEVAP.4 SALTANATIN KALDIRILMASI : Müdanya mütarekesinden sonra barış konferansına Osmanlı hükümeti,Ankara hükümeti ile katılmak istiyordu.İtilaf devletlerin İstanbul da bir hükümet tanımak ve onunda Türkiye ile birlikte konferansa çağırmak istemeleri ve bu hükümetin delegelerini birlikte seçmek için BMM başvurmaya yeltenmesi Mustafa kemal paşayı harekete geçirdi. Sonunda 1 Kasım 1922 yılında büyük tartışmalar sonucunda kaldırıldı. CUMHURİYETİN İLANI: Cumhuriyettin başına saltanat kaldırılmıştı. bu yüzden hükümette kabine bunalımı vardı. buna cözüm getirmek isteniyordu. :27 Ekim 1923 yılında Mustafa kemal Paşa ,arkadaşlarına kabine bunalımdan çıkma yolunu çıkmak yolunu göstermiştir.Mustafa kemal paşa yarın cumhuriyeti yarın ilan edeceğini söyledi.Arkadaşları da bu teklife olumlu cevap verdiler.İsmet paşa ile bir kanun tasarısı hazırladı.İlk maddesi ‘’Türk Devletinin yönetim şekli cumhuriyet’’ cümlesi olmasını istiyordu.29 Ekim 1923 yılında ilan edildi. HİLAFETİN KALDIRILMASI: Bazı politikacılar halifeyi padişah gibi yaşatmak istiyorlardı.Halifelik makamı olduğu süresince gerekli olan sosyal ve laik karakterdeki inkilaplar yapılmayacağı idi.Sonunda 3 Mart 1924 yılında hilafet kaldırıldı.
SORU.5.)İlk anayasa çalışmaları 1921 ve 1924 anayasaları kısaca anlatınız?Aralarındaki farkları yazınız?
CEVAP.5.) 20 Ocak 1921 de kabul edilen yeni anayasa 23 maddeden oluşuyordu. Anayasaya göre T.B.M.M bütün kuvvet ve yetkileri kendinde toplamakta , eski rejime ve onun dayandığı anayasayı kaldırmakla yeni devletin ilk anayasası olduğunu göstermektedir. 24 Nisan 1924 kabul elden yeni devletin ikinci anayasası mili mücadelenin kazanılmasında ve cumhuriyetin ilanından sonra kararlı bir düzene kavuşmuş, yeni devletin demokrasi prensiplerine değer veren anayasadır. FARKLILKLARI : 1924 Anayasası,1921 anayasasından yumuşak, kuvvetler ayrımına yer vermekle, parlementer rejime geçişte bir adım daha atmıştır. Milli hakimiyet ve meclisin üstünlüğü sistemini geliştirmekte,anayasa alanını daha geniş ve yaygın bir şekilde düzenlemekte kamu özgürlüklerine geniş bir şekilde yer vermiştir.
SORU.6.)Lozan da görüşülen konular;
Sonuca bağlanan : Azınlıklar Kapitalasyonlar Harp tazimatı Borçlar meselesi Sonuca bağlanmayan : Irak sınırı: Daha sonra İngilizler ile çözümlendi.Cemiyet_i Akvam Musulu 1925 de İngilizlere verdi. Boğazlar meselesi:1936 yılında Montrö Boğazlar sözleşmesi ile halledildi.
SORU.7.) İnkilap,ihtilal,reform,Rönesans,darbe gibi kavramları açıklayınız?
CEVAP.7.) İnkilap : Mevcut halden yeni hale dönmeyi ifade eder. Rönesans : Yeniden doğuş demektir.Yeniçağın başlamasıyla Avrupa’da Edebiyat, Güzel sanatlar ve bilim alanlarına görülen yeniliklere denir. Reform:16.yy da Avrupa da hıristyanlık dininde yapılan düzenlemeye denir. İlk kez Almanya da görüldü.Fransa da İngiltere de gelişti. İhtilal: Eski düzeni yıkmak veya mevcut olan iktidarı degiştirmek. Darbe: Askeri bir hareket, askerin iktidarı ele geçirmesi.