FICHE5 - Milieu en Gezondheid

							                                                                                                     1




                  Vlaamse Strategie Duurzame Ontwikkeling



Project nr. 5:   Milieu en gezondheid



Rubriek 1: omschrijving

Duurzaamheid gaat in essentie over de kwaliteit van leven en de mogelijkheden om die
kwaliteit in de toekomst te handhaven, niet alleen hier bij ons, ook elders op de wereld. Eén
van de belangrijke pijlers voor levenskwaliteit is een leven in goede gezondheid, zo lang
mogelijk vrij van ziekte of gebrek.

Gezondheid wordt voor een deel bepaald door persoonsgebonden kenmerken (leeftijd,
geslacht, gewicht, gevoeligheid) en voor een deel door omgevingsinvloeden. De
omgevingsinvloeden zijn voor een deel sociaal-economisch bepaald, voor een deel aan
gedrag verbonden, en voor een belangrijk deel bepaald door de fysieke omgeving. Deze
laatste categorie is beslissend wanneer over “milieu en gezondheid” gesproken wordt, wat
niet wegneemt dat er soms onlosmakelijke verbanden zijn met de andere categorieën. Een
vervuilde omgeving kan leiden tot allerlei risico‟s en ziektebeelden – kanker,
ademhalingsaandoeningen, allergieën, hart- en vaataandoeningen enz., maar ook
psychosociale stoornissen die veroorzaakt worden door bv. geluids- of geurhinder.

Verstoringen van het leefmilieu, zoals aanwezigheid van milieugevaarlijke stoffen,
ozonpieken en hoge concentraties aan fijn stof, verminderen de levenskwaliteit.

Bij het streven naar duurzame ontwikkeling is het dan ook essentieel deze verstoringen te
beperken tot niet schadelijke niveaus en te werken aan een positieve relatie tussen milieu
en gezondheid. Kinderen vormen de toekomstige generatie en hun gezondheid is in
meerdere opzichten van essentieel belang voor het behoud van een duurzame
samenleving. Ze zijn kwetsbaarder en afhankelijker en vaak ook gevoeliger voor
milieugevaarlijke stoffen dan volwassenen. Zij krijgen dan ook speciale aandacht in dit
project.

De laatste jaren worden, zowel in Vlaanderen als in Europa, de relaties tussen milieu en
gezondheid in kaart gebracht. Vlaanderen heeft al belangrijk werk verricht in het onderzoek
naar milieu en gezondheid. Dit is één van de doelstellingen van het Actieplan Milieu en
Gezondheid van de Europese Commissie (2004 – 2010). Er gebeuren metingen om tot een
betere inschatting te kunnen komen van de effecten van milieuverstoring op de gezondheid.

Een nieuwe ontwikkeling op dat vlak is humane biomonitoring. Internationaal krijgt dit veel
aandacht en wordt Vlaanderen erkend als één van de voorlopers.




Rubriek 2: bevoegde minister(s) en administratie


                                                              VSDO- Project nr. 5: Milieu en Gezondheid
                                                                                                    2




a) - Bevoegde ministers
    Minister Heeren, minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin
    Minister Crevits, minister van Openbare Werken, Energie, Leefmilieu


    - Contactperso(o)n(en) op het kabinet


      Jan Verheeke
      Kabinet van minister Hilde Crevits, Vlaams minister van Openbare Werken,
      Energie, Leefmilieu en Natuur
      Graaf De Ferrarisgebouw
      Koning Albert II-laan 20 bus 1
      1000 Brussel
      tel. : 02/552 66 00 - fax : 02/552 66 01
      kabinet.crevits@vlaanderen.be
      jan.verheeke@vlaanderen.be


      Luc Vuylsteke de Laps
      Kabinet van minister Veerle Heeren,
      Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin
      Koolstraat 35
      1000 Brussel
      tel. : 02/552 64 00 - fax : 02/552 64 01
      kabinet.vanackere@vlaanderen.be
      luc.vuylstekedelaps@vlaanderen.be


b) - Verantwoordelijke administratie(s) (op het niveau van de Vlaamse overheid)
    Departement LNE
    Agentschap Zorg en Gezondheid

    - Contactperso(o)n(en) op de administratie
    Karen Van Campenhout (LNE, karen.vancampenhout@lne.vlaanderen.be)
    Gerrit Tilborghs (ToVo, gerrit.tilborghs@wvg.vlaanderen.be)



Rubriek 3: doelstellingen

Lange termijn

-   De negatieve invloeden van milieuverstoring op de menselijke gezondheid worden
    beperkt tot een niveau waarop er noch voor huidige, noch voor toekomstige generaties
    gezondheidsschade is, ook niet voor meer kwetsbare groepen zoals armen, ouderen en
    kinderen.

-   Algemeen: de gezondheid van de Vlaamse bevolking blijvend verbeteren en bijdragen
    tot de essentiële verbetering van de gezondheid van de wereldbevolking. Zorgen dat
    zoveel mogelijk mensen een kwaliteitsvol leven kunnen leiden, vrij van ziekte of gebrek
    en dus kwaliteitsvol oud worden.



                                                             VSDO- Project nr. 5: Milieu en Gezondheid
                                                                                                                        3



Korte termijn

De invulling van onderstaande doelstellingen vormt de kerntaak van het lopende milieu- en
gezondheidsbeleid in Vlaanderen:

-   Onderzoeksinspanningen inzake milieu en gezondheid worden toegespitst op de
    koppeling tussen milieufactoren en (1) ademhalingsaandoeningen, astma en allergieën;
    (2) neurologische ontwikkelingsstoornissen; (3) hormoonverstoring en (4) kanker. In dat
    kader wordt ook het onderzoek op het gebied van niet-ioniserende stralingen (NIS) in
    Vlaanderen vervolledigd.
-   Op basis van interpretaties van metingen en onderzoek wordt in het kader van het
    lopende faseplan1, een doorgedreven Vlaams beleid uitgewerkt voor het verminderen en
    vermijden van milieugerelateerde ziekten, o.a. veroorzaakt door accumulatie van
    milieugevaarlijke stoffen zoals gechloreerde verbindingen en hormoonverstoorders,
    maar ook met betrekking tot de fijn stof problematiek en de verhoogde astma-incidentie
    in stedelijke agglomeraties.
-   De blootstelling aan lood, vooral dan van kinderen, wordt beperkt.
-   Reductie aandoeningen aan de luchtwegen en andere gevolgen voor de gezondheid
    door luchtverontreiniging. Prioriteit wordt gegeven aan het halen van de Europese norm
    voor ozon en (zeer) fijn stof.
-   In de dynamiek op Europees en internationaal vlak wordt de Vlaamse expertise pro-
    actief ingezet en worden de belangen van Vlaanderen afdoende verdedigd om reële
    vooruitgang te realiseren in belangrijke dossiers inzake milieu en gezondheid.
-   Vlaanderen valoriseert zijn opgebouwde kennis naar andere landen.
-   Een communicatiecampagne milieu en gezondheid, waarbij zoveel mogelijk actoren
    (andere overheden, NGO‟s, ...) betrokken zijn als partner, wordt uitgewerkt en
    stapsgewijs uitgevoerd. Daarbij wordt duidelijke informatie verspreid over milieu en
    gezondheidsrisico‟s en hoe ze kunnen vermeden worden.
-   Onderzoek van koppeling gezondheids- en buitenmilieufactoren, en vormgeven
    effectieve beleidsreacties op milieubedreigingen voor de menselijke gezondheid
-   Onderzoek van koppeling gezondheids- en binnenmilieufactoren, en vormgeven
    effectieve beleidsreacties op milieubedreigingen voor de menselijke gezondheid.



Rubriek 4: acties en maatregelen

Voorstel van FOCUS ahv KT-doelstellingen

De korte-termijn doelstellingen geven duidelijk aan dat milieu en gezondheid een zeer breed
actieterrein voor de Vlaamse overheid vormt. Inzake de meeste korte-termijn doelstellingen
zijn zeer concrete onderzoeksinitiatieven of beleidsacties lopende die zowel
beleidsoverschrijdend zijn als de essentiële betrokkenheid van lokale besturen, het
middenveld, sociale partners duidelijk illustreren. In dit kader wordt momenteel gewerkt aan
een concreet actieplan om de verhoogde astma-incidentie in stedelijke agglomeraties,
complementair aan de fijn stof actieplannen. Conform de Europese regelgeving zullen er
ook geluidsactieplannen worden opgesteld.

Aangezien op verschillende vlakken, en binnen verschillende beleidsdomeinen heel wat
beleidsacties lopende zijn en/of voorbereid worden, is het niet de bedoeling om binnen de

1
  Om de metingen i.k.v. het biomonitoringprogramma te vertalen naar beleidsantwoorden werd een faseplan voor actie
uitgewerkt. Het omvat 3 fasen waarin de ernst van de biomerkersignalen wordt geëvalueerd en prioriteiten worden gelegd, de
bronnen worden opgespoord en, waar aangewezen, concrete beleidsmaatregelen worden voorgesteld. Deze fasen worden
doorlopen met een panel van experten en een jury met onder meer vertegenwoordigers van maatschappelijke groepen.



                                                                                VSDO- Project nr. 5: Milieu en Gezondheid
                                                                                                     4



Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling nieuwe acties te ontwikkelen.
De Vlaamse strategie biedt echter een uniek kader voor het uitwisselen van ervaringen en
kennis en het uitwerken van een geïntegreerd project gebaseerd op bovenvernoemde korte
termijn doelstellingen. In dit kader wordt toegespitst op de kwetsbare groep kinderen,
waarbij het aspect „gezond schoollopen‟ een ideaal aanknopingspunt vormt voor een
gezamenlijk beleid. Het feit dat er reeds heel wat initiatieven lopen en/of gepland zijn rond
dit aspect benadrukt de relevantie en de betrokkenheid van de verschillende
beleidsdomeinen. Een eerste stap in de verdere aanpak van dit thema vormt bijgevolg een
wederzijdse uitwisseling van kennis en informatie rond dit thema, op basis waarvan
eventuele nieuwe leemtes kunnen geïdentificeerd en aangepakt worden. Het organiseren
van een forum rond „Gezond schoollopen‟ zal in het kader van de Vlaamse strategie DO
hieraan een concrete invulling geven.

Project: Organisatie Forum rond ‘Gezond schoollopen’.
Inleiding en motivatie
Inzake milieu en gezondheid vormen kinderen een zeer kwetsbare groep, een duurzame en
gezonde schoolomgeving is bijgevolg geen overbodige luxe. Gezond en duurzaam
schoollopen behelst echter zeer veel aspecten. In het kader van de milieu- en
gezondheidsproblematiek vormen een gezond milieu op school en een gezonde
verplaatsing van en naar school sleutelfactoren.
Een gezond binnenmilieu in scholen is erg belangrijk, een goede licht-, lucht- en
geluidskwaliteit draagt bij tot een gunstige leeromgeving en verhoogt niet alleen het comfort
en welbevinden, maar ook de gezondheid. Een slechtere kwaliteit van het binnenmilieu kan
naast fysieke gezondheidsklachten en discomfort ook leiden tot onrust, onoplettendheid en
prikkelbaarheid, met als gevolg een nadelige invloed op het prestatie- en leervermogen.
Verder komen het bevorderen van een gezond buitenmilieu, het stimuleren van een gezond
traject van en naar school, te voet of met de fiets en een verantwoorde voeding, niet alleen
de gezondheid van de leerling ten goede, maar vormt het ook voor het milieu de meest
duurzame oplossing.

Doel
Voorbereiding en organisatie Studiedag-forum rond „gezond schoollopen‟ .

Uitwerking
Studiedag-forum rond „gezond schoollopen‟ waarbij onder andere volgende aspecten aan
bod zullen komen:
- gezond binnenklimaat:
       o resultaten onderzoek naar binnenluchtkwaliteit (met inbegrip van fijn stof) en
           effecten ervan op gezondheid
       o samenhang kwaliteit van binnenmilieu met bouwtechnische aspecten inclusief
           ventilatie
       o concrete projecten cf. “Lekker fris”, …
- gezonde voeding:
       o resultaten projecten, …..
- gezond van en naar school:
       o resultaten onderzoek naar gunstig effect van groene transportmiddelen van en
           naar school op (i) gezondheid en (ii) luchtkwaliteit
       o concrete projecten bv in kader van Algemeen actieplan voor stappen en trappen
           naar de basisschool




Rubriek 5: uitvoerders van het project (partners in het project)



                                                              VSDO- Project nr. 5: Milieu en Gezondheid
                                                                                                    5




 -   Volksgezondheid (WVG, Agentschap Zorg en Gezondheid)
 -   Milieu (LNE)
 -   Natuur (LNE): kindvriendelijk groen
 -   Ruimtelijke ordening (RWO): belang inplanting scholen (relatie buiten/binnen)
 -   Mobiliteit (MOW): weg van en naar school
 -   Onderwijs en Vorming (OV): inwerking in onderwijspakketten
 -   Wetenschapsbeleid (EWI)
 -   VEA?

 -   Private actoren: architecten? WTCB?
 -   Sociale partners: vakbonden?
 -   Middenveldorganisaties: BBL
 -   Provincies en gemeenten)



Rubriek 6: streefdata
- voor de volledige realisatie van het project: eind 2010
- voor de realisatie van de belangrijkste tussenstappen

Stap 1:
-inventarisatie van betrokkenen en voorhandig materiaal en uitwerking opzet (instructief
versus interactief?), doel (informerend of input vragen van aanwezigen) en beoogd resultaat
(sensibiliseren of aanzet nieuwe acties?) en doelpubliek
Timing: januari-februari 2010

Stap 2:
- voorbereiding, organisatie en uitvoeren forum
Timing: maart-april-mei-juni 2010


Stap 3
- valorisatie resultaten en uitkomst forum
Timing: tweede helft 2010



Rubriek 7: voortgang (stand van zaken met betrekking tot opzet en uitvoering van het
project)

Een eerste aftoetsing bij de mogelijke partners binnen de betrokken administraties in
verband met inhoud en haalbaarheid van project werd uitgevoerd.
Tussen beide trekkers werd bijkomend overleg gepleegd rond de praktische en inhoudelijke
organisatie van het forum.
De verzamelde informatie en de genomen beslissingen worden momenteel verwerkt in een
concreet plan van aanpak op basis waarvan het lastenboek zal worden opgesteld. Dit
lastenboek zal ter discussie aan de betrokken partners worden voorgelegd op basis
waarvan het lastenboek zal worden gefinaliseerd.




                                                             VSDO- Project nr. 5: Milieu en Gezondheid