Docstoc

Mohinh.Nguyen_Ngoc_Bich

Document Sample
Mohinh.Nguyen_Ngoc_Bich Powered By Docstoc
					Mô hình qu n tr trong công ty                                 i chúng
LTS: “Chuy n    i mô hình qu n tr trong công ty i chúng” là ch       c a bu i h i th o
do TBKTSG và Ngân hàng TMCP Á Châu ph i h p t ch c vào sáng hôm nay 6-3-2007.
Xin gi i thi u n b n   c m t trong nh ng bài tham lu n t i h i th o.

Nguy n Ng c Bích

Trong b i c nh c a ta, khi bàn v        tài trên thì có câu h i là: qu n tr nào? S dĩ v y là vì danh

governance” và dành cho các công ty niêm y t; trong khi “management” - d u không ư c d ch
t qu n tr dùng        ta. Các văn b n chính th c quy nh “Qu n tr công ty” là “corporate

chính th c - cũng là “qu n tr ”. Xin cùng tìm hi u.

Qu n tr công ty t i các nư c phát tri n

T i các nư c này, khi nói    n vi c i u khi n công ty thì có ba lĩnh v c:

1. Lu t công ty n nh cơ c u quy n l c trong công ty. ó là trách nhi m và quy n h n c a i
h i c ông, h i ng qu n tr , giám c và ban ki m soát. D a theo ó các công ty l p ra b n
 i u l cho công ty mình.

2. Qu n tr công ty (management) hay qu n tr kinh doanh, là vi c n nh t ch c chi ti t c a
công ty (phòng ban), các v trí nhân s khác nhau dành cho ngư i lao ng; m i tương quan v
công vi c gi a các phòng ban và nhân viên    th c hi n các quy t nh c a các trung tâm quy n
l c. Qu n tr công ty g m có: l p k ho ch, t ch c, tìm tài nguyên, lãnh o, ch huy cùng ki m
soát công ty. Tìm tài nguyên bao g m vi c b trí và i u khi n ngu n nhân l c, tài chính, tài
nguyên v k thu t và thiên nhiên.

Qu n tr theo nghĩa trên liên quan n n i b công ty. Ngư i ta n nh các c p qu n tr viên
khác nhau: cao c p, trung c p và sơ c p. M i c p có quy n h n khác nhau.

Trong quá trình phát tri n, qu n tr công ty có b n c p    :

- Thu n ti n: có t khi m t doanh nghi p     u tiên xu t hi n cho    n bây gi ;

- Khoa h c: b t u kho ng năm 1910 tr          i và hoàn t t vào cu i nh ng năm 1960. Nó có th
như th mãi hay i lên c p  cao hơn;

- Tiên ti n: có t năm 1987     n nay, thư ng g i là ISO, ho c qu n lý ch t lư ng;

- Hi n   i: b t   u năm 1990     n nay.

Các c p     này s ng chung v i nhau tùy theo doanh nghi p s d ng. Tuy nhiên, các doanh
nghi p có hàng trăm, hàng ngàn nhân viên thì không th áp d ng thu n ti n mà b t bu c ph i là
khoa h c và cao hơn.

Qu n tr thu n ti n d a trên s tin tư ng t ng ngư i, không có th th c i u hành chung nên

 ư c vi t ra thành c m nang; nh ó có th em sang dùng t i các cơ s khác.
không có văn b n g i là c m nang. Qu n tr khoa h c d a trên các th t c, th th c i u hành và



th t c v giám sát (supervision) và ki m soát (control) ư c th c hi n
3. Corporate governance: m i có t kho ng 1985 n nay. Nó là m t quá trình (process) hay
                                                                      b o m cho vi c th c
thi qu n tr công ty (management) phù h p v i l i ích c a các c ông (Parkinson 1994).

   M ngư i ta nghiên c u v        quy ch này và th y các khuôn m u (model) c a “corporate
khuôn m u c a m t nư c châu Á, hay châu Âu; mà ph n l n ư c quy t nh theo cơ c u s
governance’’   các nư c không khác nhau nhi u; không có m t khuôn m u c a M so v i

h u c a công ty, b t k n v trí a lý c a chúng trên th gi i.

Lu t công ty c a m i nư c s làm cho các i m c thù v “corporate governance’’ khác nhau;
nhưng t t c có m t khuynh hư ng là quy t p v nh ng tiêu chu n chung d a trên các nguyên
t c t ng quát sau:

-S     c l p c a các thành viên h i   ng qu n tr và vi c giám sát h u hi u c a h ;

- Ch u trách nhi m v i các c   ông;

- Minh b ch và công b thông tin; và

- B o v quy n l i c a c    ông n m v n ít.

Tình hình    Vi t Nam

Lu t Doanh nghi p cũng n       nh các trung tâm quy n l c c a công ty và g i là qu n lý và i u
hành.

Trư ng i h c ta có d y qu n tr kinh doanh nhưng chưa có văn b n chính th c và các
công ty danh t    ó không ph bi n l m. S dĩ v y là vì công ty ta b t u b ng các doanh
nghi p nhà nư c. Ch nhân c a nó c p ti n và ra l nh cho ngư i dư i ch không bao gi      i u
khi n m t doanh nghi p. Ông ta ban hành k ho ch, tiêu chu n, ch      chính sách... quy nh
công vi c th c hi n. Còn ngư i th c hi n chính là công nhân - mà cũng là ch luôn - và có c
m t b lu t công oàn chi ph i tinh th n làm vi c, ch     làm vi c và b o v công vi c. C ch
l n th không bao gi có m t quan ni m v qu n tr kinh doanh, hi u theo n i dung c a các
nư c phát tri n, mà ch    n “qu n lý”, ch    , chính sách. Như th là các doanh nghi p nhà
nư c qu n tr theo s thu n ti n.

Khi các công ty tư nhân ư c thành l p thì ông ch i theo n p c a doanh nghi p nhà nư c có
thêm th t sáng ki n c a mình; nhưng cũng không nh n ra trình    qu n tr c a mình là thu n
ti n.

Sau năm 1995, các h c gi , sinh viên (chưa làm doanh nhân bao gi ) i h c qu n tr kinh doanh
  các nư c phát tri n; lúc ó h ang d y qu n tr tiên ti n. Các v kia và c các công ty tư v n
nư c ngoài n a, bèn em ISO v áp d ng cho các doanh nghi p mu n “qu n lý” t t hơn. H
ghép ISO vào qu n tr thu n ti n và c hai u loay hoay vì không bi t cái g c. Ph i lên khoa h c
 ã! Do v y ã có nh n xét ch kho ng 10% công ty có ch ng ch ISO là làm úng và còn theo
 u i.

Trong khi còn ang thi u m t n n t ng qu n tr khoa h c thì do nhu c u h i nh p, r i khuy n cáo
c a các chuyên gia nư c ngoài; năm 2002, y ban Ch ng khoán du nh p các i u kho n trong

ràng. Năm 2003, Vi n Nghiên c u qu n lý kinh t Trung ương d ch b n báo cáo v corporate
corporate governance vào b n i u l m u dành cho các công ty niêm y t. H không t tên rõ

governance c a t ch c OECD là “qu n tr công ty”.       n năm 2007, trong Quy t nh s 12

  m b o cho công ty ư c nh hư ng i u hành và ư c ki m soát m t cách có hi u qu vì
ngày 13-3, B Tài chính cũng g i là “qu n tr công ty” và nh nghĩa: là h th ng các quy t c

quy n l i c a c ông và nh ng ngư i liên quan n công ty.

Các nguyên t c qu n tr công ty ta có, thí d , trình t , th t c v tri u t p và bi u quy t t i    i
h i ng c ông; ng c , b u c , b nhi m và bãi nhi m thành viên h i ng qu n tr ; trình t          ,
th t c t ch c h p h i ng qu n tr ; quy trình, th t c ph i h p ho t ng gi a h i ng qu           n
tr , ban ki m soát và ban giám c; quy nh v ánh giá ho t ng, khen thư ng và k lu t               i
v i thành viên h i ng qu n tr , ban ki m soát, ban giám c và các cán b qu n lý; nh ng v        n
   liên quan   n c    ông l n. Như th , “qu n tr công ty”         ta có n i dung khác v i
“mangagement” c a th gi i.


nhưng nó có th b h ng gi a ư ng (do management). Qu n tr công ty (corporate governance)
Khi ch y, chi c xe ph i di chuy n theo s    i u khi n c a tài x ( ó là qu n lý và i u hành)

yêu c u chi c xe ch y t c    n kia, cách thay tài x nhưng nó không n máy (vì management).
Khi dùng “qu n tr công ty”   d ch cho “corporate governance” ta ã b “qu n tr ” (management);
cái mà chúng ta ang còn y u! V y mô qu n tr cho công ty         i chúng là “management” hay
“corporate governance”? Ph i nói ngay làm cái sau không khó.

 Lu t công ty c a m i n c s làm cho các i m        c thù v “corporate governance”
 khác nhau; nhng có chung các nguyên t c t ng quát sau: S        c l p c a các thành
 viên h i   ng qu n tr và vi c giám sát h u hi u c a h ; ch u trách nhi m v i các c
  ông ; minh b ch và công b thông tin; và b o v quy n l i c a c ông n m v n ít.

				
DOCUMENT INFO
Shared By:
Categories:
Tags:
Stats:
views:32
posted:3/29/2010
language:Vietnamese
pages:3