ACTIVITY BASED COSTING -ABC - OBRAČUN TROŠKOVA PO AKTIVNOSTIMA

Document Sample
ACTIVITY BASED COSTING -ABC - OBRAČUN TROŠKOVA PO AKTIVNOSTIMA Powered By Docstoc
					ACTIVITY BASED COSTING
         -ABC -
 OBRAČUN TROŠKOVA PO
    AKTIVNOSTIMA
       Sistemi obračuna
           troškova
• Obračuni po mestima troškova- obračun po
  stvarnim i planskim troškovima
• Obračun po aktivnostima ima za cilj utvrđivanje
  što tačnije cene koštanja proizvoda ili usluge
• Razlika – tradicionalni sistemi obračuna troškova
  (troškovi se alociraju na organizacione delove ili
  mesta troškova), a kod ABC sistema troškovi se
  alociraju na aktivnosti
     Problem alokacije
   indirektnih troškova
• Indirektni troškovi proizvodnje
  (troškovi ostalog materijala za
  održavanje, plate zaposlenih na
  održavanju, troškovi amortizacije,
  komunalne usluge, troškovi zarada
  inženjera na dizajniranju proizvoda i
  slično)
Tradicionalni sistem alokacije
    indirektnih troškova
    Direktni      Direktni       Ostali      Nealocirani
    materijal       rad         Direktni      troškovi
                                troškovi



    Direktno      Direktno
  dokumentacija dokumentacija   Uzročnik
                                potrošnje




                Proizvodi                   Nealocirano
                       ABC

Direktni    Direktni     Ostali    Indirektni   Indirektni    Nealocirani
materijal     rad       Direktni     resurs       Resurs       troškovi
                        resursi        A            Z



direktno    direktno                 %     %      %      %
                                   Aktivnost Aktivnost
                                       1          10
                                         Uzročnik Uzročnik
                                         potrošnje potrošnje


                       Proizvodi                             Nealocirano
       Dvostepeni ABC
• U prvoj fazi se svi indirektni troškovi
  alociraju na aktivnosti
• U drugoj fazi se troškovi sa
  aktivnosti alociraju na proizvode
              Aktivnosti
• Osnovna ideja ovog obračuna –
  proizvodi ili usluge troše aktivnosti a
  aktivnosti troše resurse (materijal,
  ljudski rad, mašine)
• Proizvodi     Aktivnosti     Resursi
            Aktivnosti
• Svaka ponovljena akcija ili kretanje ili
  redosled poslova
• Odgovarajuća kombinacija ljudi,
  tehnologija, sirovina, metoda i sredine
  neophodne za proizvodnju proizvoda ili
  pružanje usluge
• Zajednica specifičnih poslova sličnih po
  prirodi vezanih za izradu proizvoda ili
  pružanje usluge
   Klasifikacija aktivnosti
• Aktivnosti procesa
   – Aktivnosti na nivou jedinice (punjenje litre soka)
   – Aktivnosti na nivou serije (montiranje alata )
• Aktivnosti podrške procesu (obezbeđenje kvaliteta,
  održavanje opreme, computer aided design- CAD, kontrola
  proizvodnje)
• Aktivnosti podrške organizaciji (opšte upravljanje,
  planiranje, nadzor, održavanje zemljišta)
• Aktivnosti vezane za potrošače (dizajniranje proizvoda
  prema zahtevima potrošača, marketinške aktivnosti)
• Aktivnosti vezane za proizvod/ proizvodni program
  (inženjering, unapređenje proizvoda, postavljanje i
  setovanje mašina)
        Identifikovanje
          aktivnosti
               • Metode:
•   Intervju
•   Paneli stručnjaka
•   Dnevnik ili beleške zaposlenih
•   Neposredno proučavanje jedinica
    koje se analiziraju
            Primer
• Utvrđivanje cene koštanja, primer
  kompanije koja se bavi proizvodnjom
  proizvoda A i B
Podaci za primenu obračuna
 troškova po aktivnostima
              • Odabir aktivnosti:
•   Aktivnost nabavke materijala
•   Aktivnost prijema materijala
•   Aktivnost kontrole materijala
•   Aktivnost skladištenja
•   Aktivnost mašinske obrade i
•   Aktivnost pripreme mašina
Primer ABC (preuzeto iz prof. dr B. Novićević, Lj. Antić,
   Upravljačko računovodstvo, Niš, 2006.g., str. 267.

• Direktni troškovi :
• Proizvod A( direktan materijal
  2.000.000 din, direktan rad
  1.200.000 din)
• Proizvod B (direktan materijal
  3.000.000 din i direktan rad
  2.400.000 din)
        Primer (nastavak)
                    • Indirektni troškovi:
• Troškovi proizvodnih resursa (3.300.000 din) odnose se na
  aktivnost mašinske obrade 90% i na aktivnost pripreme
  mašina 10%
Troškovi uslužnih resursa 1.320.000 din (zarade, osiguranje,
  amortizacije, komunalne usluge i slični)
- iznos od 600.000 din se odnose na skladište materijala,
  - ostatak od 720.000 din koje čine troškovi zarada alocira
  se na aktivnosti na osnovu broja angažovanih lica na tim
  aktivnostima (nabavke materijala 10 lica, prijem materijala 9
  lica i kontrola materijala 5 lica)
        Primer (nastavak)
• Uzročnici trošenja u pojedinim aktinostima su
  sledeći:
   – Nabavka materijala ( porudžbine 5.000 porudžbina)
   – Kontrola materijala ( izveštaji o kontroli, 3.000
     izveštaja)
   – Skladištenje materijala (pribavljene partije materijala,
     30.000 partija)
   – Mašinska obrada materijala (mašinski časovi, 3.000
     časova)
   – Priprema mašina (priprema, 100 )
  Primer Dvofazni ABC
• I faza - Izračunati iznos indirektnih
  troškova alociranih na aktivnosti
• II faza - Izračunati iznos indirektnih
  troškova po proizvodima A i B
• Utvrditi cenu koštanja proizvoda A i
  B
            Rešenje
• Alociranje troškova resursa na
  aktivnosti
• Troškovi proizvodnih resursa
  3.300.000 din alocirani su 90% na
  mašinsku obradu materijala
  (2.970.000 din) i 10% na pripremu
  mašina (330.000 din)
Alokacija troškova proizvodnih resursa
          u odnosu 90%:10%
Troškovi proizvodnih 3.300.000
resursa koji se
alociraju
90% mašinska obrada 2.970.000

10 % priprema mašina 330.000
                Rešenje
• Alokacija troškova uslužnih resursa
• 600.000 din na skladištenje
• 720.000 din preko broja angažovanih lica odnosi
  se na ostale aktivnosti na sledeći način:
• Ukupan broj lica = 10+9+5 = 24 lica
• Nabavka materijala (10 lica /24 lica) x 720.000
  din =300.000
• Prijem materijala ( 9/24) x 720.000 =270.000
• Kontrola materijala (5/24) x720.000= 150.000
           Alokacija troškova
            uslužnih resursa
Troškovi uslužnih resursa koji se        1.320.000
alociraju
Skladište materijala                     600.000


Nabavka, prijem, kontrola materijala ,   720.000
prema broju lica angažovanih na tim
aktivnostima                             Ukupan broj lica = 24

                                         Nabavka materijala (10/24 ) x 720.000=
                                         300.000
                                         Prijem materijala ( 9/24) x 720.000
                                         =270.000
                                         Kontrola materijala (5/24) x720.000=
                                         150.000
      Saldo troškova do sada
    raspoređenih na aktivnosti
•   Priprema mašina = 330.000
•   Mašinska obrada = 2.970.000
•   Skladištenje = 600.000
•   Nabavka materijala = 300.000
•   Prijem materijala =270.000
•   Kontrola materijala = 150.000
       Indirektni troškovi svake
              aktivnosti
Aktivnost           Troškovi po    Nivo uzročnika     Troškovi po
(1)                 aktivnostima   trošenja           jedinici uzročnika
                    (2)            (3)                trošenja (2/3)

Priprema mašina     330.000        100 priprema       3.300 din po
                                                      pripremi
Mašinska obrada     2.970.000      3.000 mašinskih    990 din po času
                                   časova
Skladištenje        600.000        30.000 partija     20 din po partiji
                                   materijala
Nabavka             300.000        5.000 porudžbina   60 din po
materijala                                            porudžbini
Prijem materijala   270.000        3.000 izveštaja    90 din po prijemu


Kontrola            150.000        3.000 izveštaja    50 din po kontroli
materijala
                       II faza
•   Alokacija troškova aktivnosti na proizvode A i B
•   Trebaju nam informacije o tome koliko svaki proizvod utroši
    pojedine aktivnosti (ova informacija je uvek data u zadatku)

•   A proizvod – 4.000 porudžbina, 2.500 izveštaja o prijemu, 2.500
    izveštaja o kontroli, 20.000 partija skladištenja, 1.000 mašinskih
    časova i 90 priprema)

•   B proizvod ( 1.000 porudžbina, 500 izveštaja o prijemu, 500
    izveštaja o kontroli, 10.000 partija, 2.000 mašinskih časova i 10
    priprema mašina)

•   Ovo je prikazano u tabeli na sledećem slajdu
Aktivnosti          Broj uzročnika       Broj uzročnika
                    aktivnosti po        aktivnosti po
                    proizvodu A          proizvodu B
Priprema mašine     90 priprema          10 priprema


Mašinska obrada     1.000 mašinskih      2.000 mašinskih
                    časova               časova
Prijem materijala   2.500 izveštaja o     500 izveštaj o
                    prijemu              prijemu
Kontrola             2.500 izveštaja o   500 izveštaja o
                    kontroli             prijemu
Skladištenje        20.000 partija       10.000 partija


Nabavka             4.000 porudžbina     1.000 porudžbina
      Rešenje druge faze ABC (indirektni
         troškovi po proizvodu A i B)
Aktivnosti          Broj uzročnika     Troškovi po            Broj uzročnika     Troškovi po
                    aktivnosti po      aktivnosti x broj      aktivnosti po      aktivnosti po
                    proizvodu A        uzročnika trošenja     proizvodu B        proizvodu B


Priprema mašine     90 priprema        90 priprema x 3.300    10 priprema        10 x 3.300=33.000
                                       din = 297.000

Mašinska obrada     1.000 mašinskih    1.000 časova x 990     2.000 maš-časova   2.000 časova x 990
                    časova             din =                                     din =
                                       990.000
Prijem materijala   2.500              2.500 izveštaja x 90   500 izveštaja      500 izveštaja x 90
                                       din =225.000                              din = 45.000

Kontrola            2.500              2500 izveštaja x 50    500 izveštaja      500 izveštaja x 50
                                       din = 125.000                             din = 25.000

Skladištenje        20.000 partija     20.000 partija x 20    10.000 partija     10.000 partija x 20
                                       din = 400.000                             din = 200.000

Nabavka             4.000 porudžbina   4.000 porudžbina x     1.000 porudžbina   1.000 porudžbina x
                                       60 din = 240.000                          60 din = 60.000

Ukupni troškovi     -
                                       2.277.000              -                  2.343.000
     Cena koštanja proizvoda A i B
Elementi               Proizvod A        Proizvod B


Troškovi materijala    2.000.000         3.000.000


Troškovi konverzije (1.200.000           (2.400.000
(zarade + indirektni +2.277.000 )        +2.343.000)
troškovi)
Proizvodna cena        5.477.000         7.743.000
koštanja

Proizvodna cena        5.477.000 / 25.000 7.743.000/50.000
koštanja po jedinici   jedinica =         jedinica =
                       219.08 din         154.86 din
          Prednosti ABC
• Poredjenje sa nekim ciljnim aktivnostima drugih
  istih odeljenja u istom preduzeću ili
  konkurentskih preduzeća / grane (benchmarking)
• Reinženjering preduzeća (dizajniranje novog
  načina obavljanja poslova i aktivnosti)
• Utvrđivanje aktivnosti koje dodaju vrednost i onih
  koje ne dodaju vrednost i koje možemo eliminisati
• Primer razvoja ABC u uslužnim
  delatnostima (banke)
     Primer ABC u uslužnoj
       delatnosti -banke
Indirektni          Otvaranje      Depoziti   Ostale        Druge
troškovi            novih računa              transakcije   bankarske
                                                            aktivnosti
Troškovi zarada     10 %           60         20            10
blagajnika
$350,000
Troškovi            10%            20         30            40
menadžera prodaje
bankarskih usluga
$210,000
Zarade menadžera    0%             10         30            60
odeljenja
$100,000
Ostali troškovi     -              -          -             -
Nealocirani
$430,000
Alokacija troškova na aktivnosti (I faza-
   procenti x ukupni troškovi na nivou
               aktivnosti)
Indirektni          Otvaranje      Depoziti   Ostale        Druge
troškovi            novih računa              transakcije   bankarske
                                                            aktivnosti
Troškovi zarada     35.000         210.000    70.000        35.000
blagajnika
$350,000
Troškovi            21.000         42.000     63.000        84.000
menadžera
prodaje
bankarskih usluga
$210,000
Zarade              0              10.000     30.000        60.000
menadžera
odeljenja
$100,000
Ukupni troškovi     56.000         262.000    163.000       179.000
aktivnosti
    Osnove za alokaciju- uzročnici
     trošenja u svakoj aktivnosti
•   Aktivnosti :        Uzročnici troškova:
•   Novi računi         Broj novih računa (540)
                        Broj depozita (163,000)
•   Depoziti
•   Ostale transakcije Broj drugih transakcija
                         (49,000)
• Ostale bankarske       Broj računa (540)
  aktivnosti
  Alokacija troškova na aktivnosti (I faza)
Indirektni troškovi   Otvaranje      Depoziti        Ostale        Druge
                      novih računa                   transakcije   bankarske
                                                                   aktivnosti
Troškovi zarada       35.000         210.000         70.000        35.000
blagajnika
$350,000
Troškovi menadžera    21.000         42.000          63.000        84.000
prodaje bankarskih
usluga
$210,000
Zarade menadžera      0              10.000          30.000        60.000
odeljenja
$100,000
Ukupni troškovi       56.000         262.000         163.000       179.000
aktivnosti
Uzročnici trošenja    Broj računa    Broj depozita   Broj drugih   Broj računa
aktivnosti            540            163.000         tranaskcija   540
                                                     49.000
Troškovi po           103.7 $        1.60 $          3.32 $        331 $
aktivnosti
    II faza- troškovi po
    bankarskim uslugama
• U ovoj podružnici banke obavljaju se dve vrste
  bankarskih usluga:
   – Za sektor stanovništva
   – Za sektor preduzeća

• Interesuju nas troškovi sektora stanovništva????

• U tom smislu treba izračunati koliko od svakog
  uzročnika troškova odlazi na ovaj sektor (10
  računa, 88.000 depozita, 1.000 transakcija, 10
  računa)
Indirektni troškovi    Otvaranje      Depoziti         Ostale          Druge
                       novih računa                    transakcije     bankarske
                                                                       aktivnosti
Ukupni troškovi        56.000         262.000          163.000         179.000
aktivnosti


Uzročnici trošenja     Broj računa    Broj depozita    Broj drugih     Broj računa
aktivnosti             540            163.000          tranaskcija     540
                                                       49.000


Uzročnici trošenja     10 računa      88.000           1.000           10 računa
aktivnosti u sektoru                  depozita         transakcija
stanovništva



Troškovi po            103.7 $        1.60 $           3.32 $          331 $
aktivnosti
Troškovi sektora       1. 037$        140.800 $        3.320 $         3.310 $
stanovništva po
aktivnostima =
Uzročnik trošenja
stanovništva x
Troškovi po
aktivnosti
Ukupni troškovi sektora stanovništva = 1.037 +140.800 +3.320 +3310 =148.467 $
             Rešenje II faza
• Ukupni indirektni troškovi = 148.467 $

• Nema direktnih troškova u ovoj delatnosti=0

• Ukupno otvorenih računa 2.500, koliki su troškovi po računu?

• Troškovi sektora stanovništva po računu ili cena koštanja
  sektora stanovništva = 148.467 $/2,500 računa =$ 59.38
      Zaključak na osnovu
           aktivnosti
• Da li se isplati da ova banka u ovoj filijali ima sektor
  stanovništva, ako se zna da su u drugim filijalama cena
  koštanja sektora stanovništva je 48$ po računu

• 48 $ po računu (benchmark cena) je niža od stvarne cene
  koštanja od 59.38 $ po računu

Kada poredimo benchmark i stvarne cene sektora stanovništva
  možemo zaključiti da u sektoru stanovništva ima
  neracionalnih trošenja jer je cena veća od benchmarka.
  Treba pronaći uzrok takvim trošenjima u ovom sektoru.
    Primer iz udžbenika
• Tri vrste aktivnosti:
  – priprema linije
  – čišćenje linije
  – proizvodnja proizvoda
       Primer iz udžbenika
•   Dve vrste proizvoda – jogurt A i jogurt B (1 litra)
•   Proizvedeno 99.000 litara A i 1.000 litara B
•   Indirektni troškovi 200.000 din
•   Vreme punjenja -5 sekundi
•   Priprema linije -20 minuta = 1200 sekundi
•   Pranje linije 1 sat = 3.600 sekundi
•   ostali podaci:
•   jogurt A punjen 20 puta, jogurt B 5 puta
 Raspored opštih troškova na
  jogurt A i B – tradicionalni
            sistem
• Troškovi = 200.000 din
• Raspodela prema količini proizvedenih
  jogurta
• 200.000 din /100.000 litara = 2 din
  po litri
  ABC sistem- raspored
    opštih troškova
• Jogurt A
• Priprema linije – uzročnik trošenja
  serija (20 serija)
• Punjenje jogurta – uzročnik trošenja
  komadi (99.000 litara)
• Pranje linije – uzročnik trošenja
  serija (serija 20)
 Tabelarni prikaz – trošenje aktivnosti u
               sekundama

Jogurt A Količina   Vreme   Ukupno
                            vreme u
                            sekunda
                            ma
Priprema   20       1200    24000
Punjenje   99.000   5       495000
Pranje     20       3600    72000
                            591.000
                            sekundi
Tabelarni prikaz – trošenje aktivnosti u
              sekundama


   Jogurt B   Količina   Vreme   Ukupno
                                 vreme u
                                 sekunda
                                 ma
   Priprema   5          1200    6.000
   Punjenje   1.000      5       5.000
   Pranje     5          3600    18.000
                                 29.000
                                 sekundi
             Tabelarni prikaz – obračun
              troškova po aktivnostima


Proizvodi      Količina        Proporcija      Ukupni          Troškovi
               aktivnosti                      troškovi        po jedinici
               u                               prerade -       (litri
               sekundama                       alokacija       jogurta)
Jogurt A       591.000         0.95322         190.645,16      1.925
Jogurt B       29.000          0.04677         9.354,84        9,35
               620.000                         200.000


   •   Ukupni troškovi prerade jogurta A = 0.95322 x 200.000 = 190.645,16
   •   Ukupni troškovi prerade jogurta B = 0.04677 x 200.000 = 9.354,84
   •   Troškovi po jedinici A = 190.645 /99.000 litara = 1,92 din /l
   •   Troškovi po jedinici B = 9.354 / 1.000 litara = 9,35 din / l
              Zaključak
• Troškovi prerade (opšti troškovi) su različiti kod
  jogurt A (1,92) u odnosu na jogurt B (9,35)
• Razlog su veće serije kod A nego kod B
• Po tradicionalnom sistemu troškovi prerade su
  identični kod A i B (2 din po komadu), ovako se ne
  dobija tačna cena koštanja
• Cena koštanja jogurta = Direktni troškovi +
  Troškovi prerade (opšti troškovi)
 Nadogradnja primera obračunom cene
  kotšanja- ovaj deo nije obuhvaćen
       primerom iz udžbenika
• Ako su direktni troškovi jogurta A i B
  identični i iznose 25 din po jogurtu
  utvrditi cenu koštanja A i B po
  tradicionalnom i ABC sistemu
      Obračun cene koštanja po
       tradicionalnom sistemu


• Jogurt A = direktni 25 din + opšti
  troškovi prerade 2 din = 27 din
• Jogurt B = direktni troškovi 25 din +
  opšti troškovi prerade 2 din = 27 din
 Obračun cene koštanja
       po ABC
• Jogurt A
• Direktni troškovi 25 din + Opšti
  troškovi prerade 1.92 din = 26.92 din
• Jogurt B
• Direktni troškovi 25 din + Opšti
  troškovi prerade 9.35 din = 36.35
               Zaključak
• Obračun po ABC sistemu daje tačniju cenu
  koštanja jer alocira opšte troškove na aktivnosti i
  vodi računa o veličini serije i troškovima aktivnosti
  koji se odnose na seriju, a ne samo na proizvedenu
  količinu
• Proizvod A ima u ABC sistemu nižu cenu koštanja
  jer je na njega alocirano više opštih troškova koji
  zbog veće serije su niži po jedinici (litri jogurta)

				
DOCUMENT INFO
Shared By:
Categories:
Stats:
views:223
posted:3/3/2010
language:Serbian
pages:48