Izmeni ZSLAR noemvri 05

PREDLAGA^: VLADA NA REPUBLIKA MAKEDONIJA PRETSTAVNICI: - Jovan Manasijevski, minister za odbrana -Xaferi Talat, zamenik na ministerot za odbrana POVERENIK: - Nikola Petroski, dr`aven sekretar vo Ministerstvoto za odbrana -Marina Stojkovska Stojanovska, rakovoditel na sektor vo Ministerstvoto za odbrana PREDLOG ZA ДОНЕСУВАЊЕ ЗАКОН ЗА IZMENUVAWE I DOPOLNUVAWE NA ZAKONOT ZA SLU@BA VO ARMIJATA NA REPUBLIKA MAKEDONIJA SO PREDLOG NA ZAKON 1 Skopje, noemvri 2005 godina I. USTAVNA OSNOVA ZA DONESUVAWE NA ZAKONOT Ustavnata osnova za donesuvawe na Zakonot e sodr`ana vo ~len 68 stav 1 alinea 2 od Ustavot na Republika Makedonija, spored koj Sobranieto donesuva zakoni. II.PRI^INI ZARADI KOI TREBA DA SE DONESE ZAKONOT So Zakonot za slu`ba vo Armijata na Republika Makedonija (“Slu`ben vesnik na Republika Makedonija”, broj 62/2002, 98/2002 i 25/2003) se ureduvaat statusot, pravata, dol`nostite i odgovornostite na licata na slu`ba vo Armijata na Republika Makedonija, kako i sistemot na plati i nadomestoci na plati i drugi pra{awa vo vrska so slu`bata vo Armijata. Transformacija na Armijata po NATO standardite i sozdavawe na mala, mobilna, operativna i profesionalna Armija, predizvikuva potreba od strukturni promeni vo postojnata formacija na Armijata i redukcija na brojot na voeni stare{ini vo Armijata. Zaradi sozdavawe na pravna pretpostavka za sproveduvawe na procesot na redukcija na personalot vo ARM, se nametna potrebata od dopolnuvawe na Zakonot za slu`ba vo ARM, so cel da se utvrdi osnov za prestanok na rabotniot odnos na voenite stare{ini vo ARM zaradi strukturni promeni vo formacijata na Armijata koi predizvikuvaat potreba od namaluvawe na brojot na voenite stare{ini. Vo ovaa smisla se predlaga i dopolnuvawe na Zakonot so odredbi za utvrduvawe na pravata koi bi im pripadnale na voenite stare{ini na koi rabotniot odnos }e im prestane poradi strukturnite promeni vo formacijata na Armijata. Prestruktuiraweto na Armijata po NATO standardite, bara i odredena decentralizacija vo delot na kadrovskiot menaxment so voenite stare{ini, profesionalni vojnici i civilni lica na slu`ba vo Armijata. Imeno, namesto samo ministerot za odbrana i na~alnikot na General{tabot na ARM da bidat nadle`ni za donesuvawe na naredbi za postavuvawe, premestuvawe, upatuvawe, zastapuvawe i razre{uvawe od dol`nost na site voeni stare{ini, profesionalni vojnici i civilni lica, se predlaga izmenuvawe vo Zakonot, vo smisla na decentralizacija na ovie nadle`nosti na nivo na komandant na edinicata vo koja liceto ja izvr{uva dol`nosta. Ministerot za odbrana }e ostane nadle`en da gi donesuva naredbite samo za oficerite so ~in polkovnik, kako i za voenite stare{ini i civilni lica postaveni na dol`nost vo Ministerstvoto za odbrana i voenite pretstavni{tva i drugi misii i tela vo stranstvo, nezavisno od nivniot ~in. Na~alnikot na General{tabot }e bide nadle`en da gi donesuva naredbite za oficerite so ~in major i potpolkovnik, kako i za site voeni stre{ini i profesionalni vojnici zaklu~no so ~in potpolkovnik i site civilni lica postaveni na dol`nost vo General{tabot na ARM. Komandantite na edinicite }e bidat 2 nadle`ni da donesuvaat naredbi za profesionalnite vojnici, oficerite zaklu~no so ~in kapetan i civilnite lica postaveni na dol`nost vo edinicite so koi komanduvaat. Isto taka implementacijata na Zakonot za slu`ba poka`a deka ima potreba od odredeni izmenuvawa i dopolnuvawa na Zakonot vo smisla na doprecizirawe na odredeni odredbi za pravata, dol`nostite i odgovornostite na licata na slu`ba vo Armijata na Republika Makedonija (pravo na voeno lice, po potreba na slu`bata, da nosi civilna obleka vo vr{ewe na slu`bata; za patuvawe vo stranstvo pismeno da se izvesti pretpostaveniot stare{ina; usoglasuvawe na pravoto na pari~na pomo{ vo slu~aj na smrt na ~len na potesno semejstvo so odredbite na Zakonot za izvr{uvawe na buxetot na Republika Makedonija; utvrduvawe na mo`nost za predvremeno unapreduvawe vo ~in; usoglasuvawe na odredbite za visinata na platata za vremeto dodeka liceto e upateno na stru~no osposobuvawe i usovr{uvawena za potrebite na slu`bata; gubewe na pravoto na nadomestokot na tro{oci za zakupnina na stan za voen stare{ina koj nema da se prijavi na objaven oglas za dodeluvawe na koristewe slu`ben stan vo mestoto na vr{ewe na slu`bata; utvrduvawe obvrska za voenite leta~i da se upatuvaat na lekarski pregledi sekoi 12 meseci; precizirawe na postapkite za materijalna i disciplinska odgovornost; bri{ewe na homoseksualizmot kako povreda na voenata disciplina). III OSNOVNI NA^ELA NA KOI SE ZASNOVA ZAKONOT Zakonot ~ie donesuvawe se predlaga se zasnova na istite na~ela na koi se zasnovuva i postojniot Zakon. IV SODR@INA NA ZAKONOT Sodr`inata na predlo`eniot zakon e dadena vo forma na Predlog-zakon. V PREDLOG ZA POSTAPKA DONESUVAWE NA ZAKON PO SKRATENA So ogled na toa {to ne e vo pra{awe slo`en ili obemen zakon, soglasno ~len 152 od Delovnikot na Sobranieto na Republika Makedonija, se predlaga Sobranieto na Republika Makedonija na istata sednica na koja {to se razgleduva Predlogot za donesuvawe na zakonot da se pretrese i Predlogot na zakonot. PREDLOG NA ZAKON ZA IZMENUVAWE I DOPOLNUVAWE NA ZAKONOT ZA SLU@BA VO ARMIJATA NA REPUBLIKA MAKEDONIJA 3 ^len 1 Vo Zakonot za slu`ba vo Armijata na Republika Makedonija (“Slu`ben vesnik na Republika Makedonija”, broj 62/02, 98/02, 25/03 i 71/03), vo ~lenot 10 po stavot 1 se dodava nov stav 2, koj glasi: “ Po isklu~ok od stav 1 na ovoj ~len, pri izvr{uvawe na opredeleni zada~i za potrebite na slu`bata, voeno lice mo`e da nosi i civilna obleka.” Stavovite 2 i 3 stanuvaat stavovi 3 i 4. ^len 2 Vo ~lenot 14 stav 1 zborovite “ dr`avna, voena, slu`bena i delovna tajna” se zamenuvaat so zborovite “klasificirana informacija”. Vo stavot 2 zborot “tajna” se zamenuva so zborovite “klasificirana informacija”. ^len 3 Vo ~lenot 22 stav 1, po zborot “ prethodno” se dodava zborot “pismeno”. ^len 4 Vo ~lenot 49 stav 2 zborot “doverlivi” se zamenuva so zborovite “klasificirani informacii”. ^len 5 Vo ~lenot 58 po stavot 1 se dodava nov stav 2, koj glasi: “Po isklu~ok od stav 1 na ovoj ~len, oficer mo`e da se unapredi vo neposredno povisok ~in edna godina porano od vremeto propi{ano vo stav 1 na ovoj ~len, dokolku dva pati posledovatelno e ocenet so stepenot “osobeno se istaknuva” po site kriteriumi od ~len 52 na ovoj zakon.” ^len 6 Vo ~lenot 62 po stavot 1 se dodava nov stav 2, koj glasi: “Po isklu~ok od stav 1 na ovoj ~len, podoficer mo`e da se unapredi vo neposredno povisok ~in edna godina porano od vremeto propi{ano vo stav 1 na ovoj ~len, dokolku dva pati posledovatelno e ocenet so stepenot “osobeno se istaknuva” po site kriteriumi od ~len 52 na ovoj zakon.” Stavot 2 stanuva stav 3. ^len 7 Vo ~lenot 63 stav 5 zborovite “ ne ja odobrat” se zamenuvaat so zborovite “ utvrdat nepravilnosti vo”. ^len 8 4 ^lenot 87 se menuva i glasi: “Naredba za postavuvawe, unapreduvawe, razre{uvawe, premestuvawe, upatuvawe, zastapuvawe i drugi odnosi vo slu`bata donesuvaat: -ministerot za odbrana ili od nego ovlasteno lice, za oficerite so ~in polkovnik i za voenite stare{ini postaveni na dol`nost vo Ministerstvoto za odbrana, voenite pretstavni{tva i drugite misii i tela vo stranstvo; -na~alnikot na general{tabot na Armijata, za oficerite so ~in major i potpolkovnik i za site voeni stare{ini zaklu~no so ~in potpolkovnik i profesionalnite vojnici postaveni na dol`nost vo General{tabot na Armijata; -komandantot na Zdru`enata operativna komanda (vo natamo{niot tekst: ZOK) za voenite stare{ini do ~in kapetan i profesionalnite vojnici postaveni na dol`nost vo ZOK, -komandantot na pot~inetata komanda - edinica, za profesionalnite vojnici postaveni na dol`nost vo pot~inetata komanda-edinica. Naredba za premestuvawe za site voeni lica do ~in potpolkovnik od edna vo druga pot~ineta komanda donesuva na~alnikot na General{tabot na Armijata.“ ^len 9 Po ~lenot 87 se dodava nov ~len 87-a, koja glasi: “^len 87-a Protiv naredbite od ~len 87 na ovoj zakon, vo rok od osum dena, mo`e da se izjavi prigovor, i toa: - protiv naredbite doneseni od ministerot za odbrana ili od nego ovlasteno lice, do vtorostepenata komisija od ~len 34 stav 3 na ovoj zakon; - protiv naredbite doneseni od na~alnikot na General{tabot na Armijata, do ministerot za odbrana, - protiv naredbite doneseni od komandantot na ZOK i komandantot na pot~inetata komanda-edinica, do na~alnikot na General{tabot na Armijata. Prigovorot izjaven protiv naredbite za postavuvawe, premestuvawe, upatuvawe, zastapuvawe i razre{uvawe ne ja zadr`uva naredbata od izvr{uvawe.” ^len 10 ^lenot 118 se menuva i glasi: “Za materijalnata odgovornost na voenoto lice i za obvrskata za nadomest na {teta ili za zapirawe na postapkata so re{enie odlu~uva komandant na bataljon, nemu ramen ili povisok voen stare{ina za koj so formacijata e predviden ~in potpolkovnik ili povisok ~in. 5 Po isklu~ok od stav 1 na ovoj ~len, za materijalnata odgovornost na voeno lice, za obvrskata za nadomest na {teta ili za zapirawe na postapkata, so re{enie odlu~uvaat: - ministerot za odbrana ili od nego ovlasteno lice- za voeno lice postaveno na dol`nost vo Ministerstvoto za odbrana, drugi organi na dr`avnata vlast, trgovski dru{tva, javni pretprijatija, ustanovi i slu`bi; - nadle`niot voen stare{ina od novata edinicaustanova vo koja liceto e postaveno - za {teta pri~ineta vo prethodnata edinica-ustanova, za koja }e se doznae po zaminuvaweto na voenoto lice vo druga edinica, odnosno ustanova; - nadle`niot voen stare{ina od edinicata, odnosno ustanova vo koja liceto vr{i dol`nost - za {teta pri~ineta vo pove}e edinici, odnosno ustanovi. Protiv re{enieto od stav1 i 2 na ovoj ~len, voenoto lice ima pravo na prigovor do neposredno pretpostaveniot voen stare{ina na stare{inata koj go donel re{enieto, odnosno do ministerot za odbrana dokolku re{enieto go donel na~alnikot na General{tabot na Armijata ili do vtorostepenata komisija od ~len 34 stav 3 na ovoj zakon dokolku re{enieto go donel ministerot za odbrana ili od nego ovlasteno lice, vo rok od osum dena od priemot na re{enieto. “ ^len 11 Po ~lenot 118, se dodava nov ~len 118-a, koj glasi: “^len 118-a Vo postapkata za utvrduvawe na materijalnata odgovornost, ministerot za odbrana, odnosno voenite stare{ini od ~len 118 na ovoj zakon formiraat komisija za utvrduvawe na materijalnata odgovornost. Komisijata od stav 1 na ovoj ~len utvrduva postoewe na materijalnata {teta, nejzinata visina, okolnostite pod koi nastanala, koj ja predizvikal {tetata i koj treba da ja nadomesti ili utvrduva deka se ispolneti uslovite za zapirawe na postapkata i dava predlog do nadle`niot stare{ina koj odlu~uva za {tetata. Postapkata za utvrduvawe na materijalnata odgovornost se zapira vo slednite slu~ai: - koga }e se utvrdi deka nema {teta ili odgovornost na prijavenoto lice za pri~inetata {teta; - koga vo tekot na postapkata liceto }e ja priznae odgovornosta i }e ja nadomesti pri~inetata {teta; - koga po prezemaweto na site merki da se pronajde storitelot na {tetata, istiot }e ostane nepoznat ili - poradi smrt na storitelot na {tetata.” 6 ^len 12 Vo ~lenot 121 stav 2 to~ka 4 zborovite “ dr`avna, delovna, slu`bena ili voena tajna” se zamenuvaat so zborovite “klasificirana informacija”, a zborovite “tajnite podatoci” se zamenuvaat so zborovite “klasificiranite informacii”. Vo to~kata 6, po zborot “izvestuvawe” se dodava zapirka i zborovite “podnesuvawe nevistiniti podatoci i ispravi”. Vo to~kata 16 zborovite “ili homoseksualizam”, se bri{at. ^len 13 Vo ~lenot 122, vo vovednata re~enica, zborovite “mu e izre~ena” se zamenuvaat so zborovite “e osuden so”. To~kata 1) se bri{e. To~kite 2), 3) i 4) stanuvaat to~ki 1), 2) i 3). ^len 14 Vo ~lenot 132, po stavot 4 se dodava nov stav 5, koj glasi: “Ako voenata disciplinska komisija utvrdi deka profesionalniot vojnik, podoficer ili oficer ne e disciplinski odgovoren ili ne se ispolneti uslovite za izrekuvawe na disciplinska merka od stav 1 na ovoj ~len, mu predlaga na na~alnikot na General{tabot na Armijata, odnosno na ministerot za odbrana, da go otfrli predlogot, da ja zapre postapkata ili da go vrati predmetot na voeniot stare{ina nadle`en za izrekuvawe na poblaga disciplinska merka.” ^len 15 Vo ~lenot 135 po stavot 1 se dodava nov stav 2, koj glasi: “So re{enie se odlu~uva i za otfrlawe na predlogot, odnosno za zapirawe na postapkata.” Vo stavot 2, koj stanuva stav 3, zborovite “dneven izve{taj” se zamenuvaat so zborovite”dnevna zapoved”. ^len 16 Vo ~lenot 136 stav 1 zborovite “dneven izve{taj” se zamenuvaat so zborovite”dnevna zapoved”. 7 ^len 17 Vo ~lenot 140 vo stavot 3, to~kata na krajot na re~enicata se zamenuva so zapirka i se dodavaat zborovite :” a za voenite stare{ini postaveni na dol`nost vo Ministerstvoto za odbrana, drugi organi na dr`avnata vlast, trgovski dru{tva, javni pretprijatija, ustanovi i slu`bi, re{enie donesuva ministerot za odbrana ili od nego ovlasteno lice.” Vo stavot 4 to~kata na krajot na re~enicata se zamenuva so zapirka i se dodavaat zborovite :” a protiv re{enieto doneseno od strana na ministerot za odbrana ili od nego ovlasteno lice , prigovor mo`e da se izjavi do vtorostepenata komisija od ~len 34 stav 3 na ovoj zakon.” ^len 18 Vo ~lenot 161 stav 1 alineja 2, brojot “15” se zamenuva so brojot “14”, a vo alineja 3, brojot “60” se zamenuva so brojot “21”. ^len 19 ^lenot 163 se menuva i glasi: “Nadomestokot na plata za vreme na otsustvo od rabota poradi prekvalifikacija i dokvalifikacija ili stru~no osposobuvawe i usovr{uvawe na koe profesionalen vojnik i voen stare{ina e upaten za potrebite na slu`bata e vo visina na osnovnata plata i dodatocite na platata koi gi primal pred upatuvaweto na prekvalifikacija i dokvalifikacija, odnosno pred zaminuvawe na stru~noto osposobuvawe i usovr{uvawe.” ^len 20 Vo ~lenot 164 stav1, alinejata 4 se menuva i glasi: “- pari~na pomo{ vo slu~aj na smrt na ~len na potesnoto semejstvo (roditel, bra~en drugar, deca rodeni vo brak ili von brak, posinoci, posvoeni deca i deca zemeni na izdr`uvawe), ako `iveel vo zaednica;” ^len 21 Vo ~lenot 179 stav 1 zborot “ispratnina” se zamenuva so zborot “otpremnina”. ^len 22 8 Vo ~lenot 184, po stavot 1 se dodava nov stav 2 , koj glasi: “ Voen stare{ina koj prima nadomestok na tro{oci za zakupnina na stan go gubi pravoto na nadomestokot dokolku ne se prijavi na objaven oglas za dodeluvawe na koristewe slu`ben stan vo mestoto na vr{ewe na slu`bata, osven koga od opravdani pri~ini (boleduvawe, slu`beno ili drugo opravdano otsustvo od zemjata vo vreme na traewe na oglasot) ne bil vo mo`nost da se prijavi na objaveniot oglas.” Vo stavot 2 koj stanuva stav 3, zborovite “ne se opredeli da koristi” se zamenuvaat so zborovite “ne mu se obezbedat uslovi za koristewe.” Stavovite 3 i 4, stanuvaat stavovi 4 i 5. ^len 23 Vo ~lenot 193 stav 2, zborot “kapetan” se zamenuva so zborot “potpolkovnik”, a zborovite “major do”, se bri{at. ^len 24 Po ~lenot 195 se dodava nov ~len 195-a, koj glasi: “^len 195-a Za utvrduvawe na zdravstvenata i fizi~kata sposobnost na voenite leta~i za vr{ewe leta~ka slu`ba, voenite leta~i se upatuvaat na lekarski pregledi sekoi 12 meseci. Voenite leta~i se upatuvaat na vonredni lekarski pregledi po do`iveana vozduhoplovna nesre}a, telesna povreda ili po preporaka na lekar od vozduhoplovnata edinica.” ^len 25 Vo ~lenot 225 stav 1 to~ka 1, zborot “pravosilnoto” se zamenuva so zborot “kone~noto”. ^len 26 Po ~lenot 226, se dodavaat novi ~lenovi 226-a, 226-b, 226-v, 226-d i 226-|, koi glasat: 226-g, 9 “^len 226-a Na voen stare{ina mo`e da mu prestane rabotniot odnos vo Ministerstvoto za odbrana i poradi strukturni promeni vo aktot za formacijata na Armijata. Strukturni promeni vo aktot za formacijata na Armijata se promeni koi se odnesuvaat na organizacionata postavenost na Armijata i koi predizvikuvaat ukinuvawe ili transformacija na edinicata, komandata ili {tabot, baraat promena na dol`nostite ili namaluvawe na obemot na rabotata i ukinuvawe na formaciski mesta. Na voeniot stare{ina, koj vo rok od 60 denovi od strukturnite promeni vo aktot za formacijata na Armijata izvr{eni soglasno dinami~kiot plan za transformacija na edinicite, komandite i {tabovite na Armijata, nema da bide postaven na formacisko mesto soglasno odredbite na ~len 74, 75 ili 76 stav 1 to~ka 1 od ovoj zakon ili go odbie ponudenoto postavuvawe, mu prestanuva rabotniot odnos vo Ministerstvoto za odbrana. Vo slu~aj na prestanok na rabotniot odnos vo smisla na stav 3 na ovoj ~len, Ministerstvoto za odbrana na voeniot stare{ina mu obezbeduva edno od slednite prava: - steknuvawe pravo na penzija pod uslovite utvrdeni so ovoj zakon, so najmalku 25 godini penziski sta`, bez ogled na vozrasta, dokolku ne ispolnuva uslovi za starosna penzija; - vrabotuvawe kaj drug rabotodavec – dr`aven organ, javno pretprijatie, javna ustanova, edinica na lokalnata samouprava i gradot Skopje, fondovi, agencii, zavodi i drugi pravni lica osnovani so zakon, bez oglasuvawe na rabotnoto mesto, so prezemawe i sklu~uvawe dogovor za rabota na rabotno mesto koe odgovara na negovata stru~na podgotovka, odnosno kvalifikacija; - stru~no osposobuvawe (dodiplomsko i poslediplomsko obrazovanie ili obuka preku opredeleni kursevi) i isplata na ednokraten pari~en nadomest, ili - ednokraten pari~en nadomest vo visina utvrdena so odluka na Vladata na Republika Makedonija, no ne pomala od visinata na ispratninata utvrdena so op{tite propisi vo slu~aj na otka`uvawe na dogovorot za vrabotuvawe od delovni pri~ini. Sredstvata za realizirawe na pravata utvrdeni stav 4 na ovoj ~len se obezbeduvaat od buxetot Ministerstvoto za odbrana. ^len 226-b Visinata na penzijata od ~len 226-a stav 4 alineja 1 na ovoj zakon se utvrduva vo zavisnost od dol`inata na ispolnetiot penziski sta`, so toa {to penziskata osnova vo visina od 80%, se namaluva za 1% za sekoja godina penziski sta` pokratok od 40 godini. Sredstvata za isplata na penzijata od stav 1 na ovoj ~len do navr{uvawe na godinite na `ivot za ostvaruvawe na pravoto na starosna penzija po propisite za penziskoto i invalidskoto osiguruvawe, se obezbeduvaat od buxetot na Ministerstvoto za odbrana. Pravoto na penzija od stav 1 na ovoj ~len se ostvaruva vo Fondot za penzisko i invalidsko osiguruvawe. ^len 226-v so na 10 Razlikata me|u penzijata utvrdena soglasno ~len 226-b na ovoj zakon i penzijata utvrdena so primena na propisite za penziskoto i invalidskoto osiguruvawe za ostvaruvawe na pravoto na starosna penzija se obezbeduva od buxetot na Ministerstvoto za odbrana. ^len 226-g Na korisnik na penzija od ~len 226-a stav 4 alineja 1 na ovoj zakon, dodeka e vo raboten odnos ili dodeka vr{i dejnost vo Republika Makedonija ili vo stranstvo, mu se zapira isplatata na penzijata. ^len 226-d Stru~noto osposobuvawe na voeniot stre{ina od ~len 226-a stav 4 alineja 3 na ovoj zakon se ostvaruva preku: - doobrazovanie (dodiplomsko ili poslediplomsko) na univerzitetite vo Republika Makedonija, zaradi steknuvawe civilna diploma, ili - obuka preku poseta na organizirani kursevi za odredeni zanimawa ili za steknuvawe na opredeleni znaewa i ve{tini, zaradi dobivawe opredeleni znaewa za natamo{ni rabotni anga`mani vo civilni strukturi. Stru~noto osposobuvawe od stav 1 alineja 1 na ovoj ~len mo`e da trae najdolgo dve godini, a stru~noto osposobuvawe od stav 1 alineja 2 na ovoj ~len mo`e da trae najdolgo {est meseci. Za vreme na stru~noto osposobuvawe, na liceto od stav 1 na ovoj ~len mu se obezbeduva nadomest na tro{ocite za osposobuvawe (tro{oci za upis, u~ebnici, prijavi za polagawe ispiti i drugi finansiski sredstva po barawe na fakultetite, odnosno instituciite koi gi organiziraat kursevite), kako i mese~en nadomest vo visina na osnovnata plata za ~in i dol`nost {to ja primal posledniot mesec pred prestanokot na rabotniot odnos. Po zavr{uvaweto na stru~noto osposobuvawe, na liceto od stav 1 na ovoj ~len mu se isplatuva ednokraten pari~en nadomest vo visina na ispratninata utvrdena so op{tite propisi vo slu~aj na otka`uvawe na dogovorot za vrabotuvawe od delovni pri~ini. Sredstvata za realizirawe na pravata od stav 3 i 4 na ovoj ~len se obezbeduvaat od buxetot na Ministerstvoto za odbrana. Me|usebnite prava i obvrski na liceto na stru~no osposobuvawe i Ministerstvoto za odbrana se ureduvaat so dogovor. 11 ^len 226-| Voeniot stare{ina koj ostvaril pravo na ednokraten pari~en nadomest soglasno ~len 226-a stav 4 alineja 3 i 4 na ovoj zakon, ima pravo na pari~en nadomest i drugi prava po osnov na nevrabotenost.” ^len 27 Vo ~lenot 227 stav 1, po zborot “stare{ina” se dodavaat zborovite “ osven vo slu~aite od ~len 132 stav 4 na ovoj zakon”. ^len 28 ^lenot 234-a, se menuva i glasi: “Naredba za rasporeduvawe na dol`nost, razre{uvawe od dol`nost poradi stru~no osposobuvawe i usovr{uvawe, odnosno boleduvawe i lekuvawe, zastapuvawe i drugi odnosi vo slu`bata za civilnite lica donesuvaat: -ministerot za odbrana ili od nego ovlasteno lice, za civilnite lica postaveni na dol`nost vo voenite pretstavni{tva i drugite misii i tela vo stranstvo; -na~alnikot na general{tabot na Armijata ili od nego ovlasteno lice, za civilnite lica rasporedeni vo General{tabot na Armijata; -komandantot na ZOK, za civilnite lica rasporedeni na dol`nost vo ZOK; -komandantot na pot~inetata komanda- edinica, za civilnite lica rasporedeni na dol`nost vo pot~inetata komanda-edinica. Naredba za premestuvawe za site civilni lica od edna vo druga pot~ineta komanda donesuva na~alnikot na general{tabot na Armijata.” ^len 29 Po glasi: ~lenot 234-a, se dodava nov ~len 234-b, koj “^len 234-b Protiv naredbata od ~len 234-a na ovoj zakon, vo rok od osum dena od denot na priemot na naredbata, mo`e da se izjavi prigovor, i toa: -protiv naredbite doneseni od ministerot za odbrana ili od nego ovlasteno lice, do vtorostepenata komisija od ~len 34 stav 3 na ovoj zakon; 12 -protiv naredbite doneseni od na~alnikot na General{tabot na Armijata, do ministerot za odbrana, -protiv naredbite doneseni od komandantot na ZOK i komandantot na pot~inetata komanda-edinica, do na~alnikot na General{tabot na Armijata. Prigovorot izjaven protiv naredbite za rasporeduvawe, razre{uvawe i zastapuvawe ne ja zadr`uva naredbata od izvr{uvawe.” ^len 30 Vo ~lenot 251 to~ka 22, vo zagradata, po zborovite ”184 stav 1” se dodavaat zborovite “i stav 2”. ^len 31 Vo ~lenot 253 stav 2, po zborot “lice” se dodavaat zborovite “osven vo slu~aite od ~len 252-a na ovoj zakon”. ^len 32 Vo preodniot period od vleguvaweto vo sila na ovoj zakon do 31 dekemvri 2007 godina, oficer so zavr{eno vi{o obrazovanie od rodovite na Armijata vo voenite {koli na porane{nata JNA, koj nema da bide postaven na formacisko mesto za oficer, mo`e so negova soglasnost, spored potrebite na slu`bata, da bide postaven na formacisko mesto za podoficer. Vo slu~aj od stav 1 na ovoj ~len, oficerot ostvaruva prava i obvrski od ~inot i dol`nosta na koja }e bide postaven. . ^len 33 Ovoj zakon vleguva vo sila osmiot den od denot na objavuvaweto vo “Slu`ben vesnik na Republika Makedonija”. 13 OBRAZLO@ENIE I OCENKA NA SOSTOJBITE I CELITE [TO TREBA DA SE POSTIGNAT SO ZAKONOT So ovoj zakon se predlaga soodvetno izmenuvawe i dopolnuvawe na postojniot Zakon za slu`ba vo Armijata na Republika Makedonija (“Slu`ben vesnik na Republika Makedonija”, broj 62/2002, 98/2002 i 25/2003), so cel da se sozdade pravna pretpostavka za realizirawe na transformacijata na Armijata po NATO standardite i sozdavawe na mala, mobilna, operativna i profesionalna Armija. Procesot na transformacija na Armijata nu`no predizvikuva potreba od strukturni promeni vo postojnata formacija na Armijata i redukcija na brojot na voeni stare{ini vo Armijata. Zaradi sproveduvawe na procesot na redukcija na personalot vo ARM, so ovoj zakon se utvrduva osnov za prestanok na rabotniot odnos na voenite stare{ini vo ARM zaradi strukturni promeni vo formacijata na Armijata i se utvrduvaat pravata koi bi im pripadnale na licata na koi rabotniot odnos }e im prestane poradi strukturnite promeni vo formacijata na Armijata. So ovoj zakon se obezbeduva i odredena decentralizacija vo delot na kadrovskiot menaxment so voenite stare{ini, profesionalni vojnici i civilni lica na slu`ba vo Armijata, kako eden od standardite vo zemjite ~lenki na NATO {to treba da go postigne i Republika Makedonija. Imeno, namesto samo ministerot za odbrana i na~alnikot na General{tabot na ARM da bidat nadle`ni za donesuvawe na naredbi za postavuvawe, premestuvawe, upatuvawe, zastapuvawe i razre{uvawe od dol`nost na site voeni stare{ini, profesionalni vojnici i civilni lica, se predlaga decentralizacija na ovie nadle`nosti na nivo na komandant na edinicata vo koja liceto ja izvr{uva dol`nosta. Isto taka se vr{at i odredeni izmenuvawa i dopolnuvawa na postojniot Zakon vo smisla na doprecizirawe na odredeni odredbi za pravata, dol`nostite i odgovornostite na licata na slu`ba vo Armijata na Republika Makedonija (pravo na voenoto lice, po potreba na slu`bata, da nosi civilna obleka vo vr{ewe na slu`bata; za patuvawe vo stranstvo pismeno da se izvesti pretpostaveniot stare{ina; utvrduvawe mo`nost za predvremeno unapreduvawe vo ~in; usoglasuvawe na pravoto na pari~na pomo{ vo slu~aj na smrt na ~len na potesnoto semejstvo so odredbite na Zakonot za izvr{uvawe na buxetot na Republika Makedonija; gubewe na pravoto na nadomestokot na tro{oci za zakupnina na stan za voen stare{ina koj nema da se prijavi na objaven oglas za dodeluvawe na koristewe slu`ben stan vo mestoto na vr{ewe na slu`bata; utvrduvawe na obvrska za voenite leta~i da se upatuvaat na lekarski pregledi sekoi 12 meseci; precizirawe na postapkite za materijalna i disciplinska odgovornost; bri{ewe na homoseksualizmot kako povreda na voenata disciplina). Vo Zakonot e izvr{eno i odredeno pravno tehni~ko i redakcisko podobruvawe na tekstot. 14 II OSNOVNI RE[ENIJA NA ZAKONOT Zakonot {to se predlaga ima 33 ~lena. So ~lenot 1 se dopolnuva ~lenot 10 od postojniot Zakon, so {to se utvrduva deka voeno lice, zaradi potrebite na slu`bata, vo vr{eweto na slu`bata, osven voena uniforma, mo`e da nosi i civilna obleka. So ~lenot 2 i 4 se vr{i terminolo{ko usoglasuvawe so Zakonot za klasificirani informacii. So ~lenot 3 se precizira odredbata od ~len 22 od postojniot Zakon na na~in {to se utvrduva deka prethodnoto izvestuvawe na pretpostaveniot stare{ina za patuvaweto vo stranstvo voenoto lice e dol`no da go dade vo pismena forma. So ~lenovite 5 i 6 se dopolnuva zakonot so mo`nost za predvremeno unapreduvawe vo neposredno povisok ~in, za oficerite i podoficerite koi se oceneti deka osobeno se istaknuvaat vo vr{eweto na slu`bata. So ~lenot 7 se precizira postapkata za utvrduvawe na rang-listata za unapreduvawe vo ~in utvrdena vo ~len 63 od postojniot Zakon, taka {to namesto ministerot za odbrana ili na~alnikot na General{tabot na ARM da ja odobrat ranglistata, se precizira deka istite utvrduvaat dali ima nepravilnosti vo rang-listata podnesena od komisijata za unapreduvawe vo ~in. So ~lenot 8 se menuva dosega{niot ~len 87 od postojniot Zakon, vo smisla na decentralizacija vo delot na kadrovskiot menaxment (postavuvawe, premestuvawe, upatuvawe, zastapuvawe i razre{uvawe od dol`nost) so profesionalnite vojnici i voeni stre{ini, na nivo na komandant na edinicata vo koja liceto ja izvr{uva dol`nosta. Vo kontekst na ovaa decentralizacija e i ~lenot 9 so koj se utvrduva nadle`nosta za re{avawe vo vtor stepen protiv naredbite doneseni od komandantite na edinicite. So ~lenot 10 se menuva ~lenot 118 od postojniot Zakon, vo smisla na precizirawe na voenite stre{ini koi se nadle`ni da odlu~uvaat za materijalnata odgovornost na voenite lica vo slu~aj koga {tetata e storena od voeno lice postaveno na dol`nost vo Ministerstvoto za odbrana ili drugi organi ili od voeno lice koe {tetata ja storilo vo prethodnata edinica-ustanova vo koja bilo postaveno ili koga {tetata e storena vo pove}e edinici ili ustanovi. So ~lenot 11 se dopolnuva postojniot Zakon so nov ~len so koj se utvrduvaat slu~aite koga postapkata za utvrduvawe na materijalnata odgovornost mo`e da se zapre. So ~lenot 12 se dopolnuva ~lenot 121 od postojniot Zakon vo smisla na dopolnuvawe so u{te eden slu~aj {to se smeta za povreda na voenata disciplina ( podnesuvawe nevistiniti podatoci i ispravi), kako i se bri{e odredbata deka homoseksualizmot pretstavuva povreda na voenata disciplina, so {to ostanuva regulativata deka sekoja seksualna zloupotreba pretstavuva povreda na voenata disciplina. So ~lenot 13 se precizira odredbata na ~lenot 122 od postojniot Zakon so koja se utvrduvaat slu~aite na povreda na voenata disciplina storeni so postapuvawe na voenoto lice nadvor od slu`bata. So ~lenot 14 se dopolnuva ~lenot 132 od postojniot Zakon so odredba so koja se precizira disciplinskata postapka vo slu~aj koga disciplinskata komisija }e utvrdi deka liceto ne e odgovorno za povredata koja mu se stava na tovar ili deka celta na disciplinskoto kaznuvawe }e se postigne so izrekuvawe na poblaga disciplinska merka, vo koi slu~ai predlogot se otfrla, postapkata se zapira ili predmetot se vra}a na 15 voeniot stare{ina nadle`en za izrekuvawe na poblaga merka. Vo ovaa smisla e i ~lenot 15 so koj se dopolnuva ~lenot 135 od postojniot Zakon so odredba deka so re{enie se odlu~uva i za otfrlawe na predlogot, odnosno zapirawe na postapkata. So ~lenot 17 se vr{i dopolnuvawe na ~lenot 140 od postojniot Zakon, taka {to se utvrduva nadle`nost na ministerot za odbrana ili od nego ovlasteno lice, da odlu~uva za otstranuvawe od dol`nost ili slu`ba na voen stre{ina postaven na dol`nost vo Ministerstvoto za odbrana ili drug organ, kako i se utvrduva deka vo takov slu~aj prigovor se podnesuva do vtorostepenata komisija vo Vladata na Republika Makedonija. So ~lenot 18 se vr{i usoglasuvawe na Zakonot so noviot Zakon za rabotnite odnosi, odnosno so izmenite na Zakonot za zdravstveno osiguruvawe, spored koi nadomestokot za boleduvawe za prvite 21 dena spre~enost za rabota se isplatuva na tovar na rabotodavecot, a nad 21 den, na tovar na Fondot za zdravstveno osiguruvawe. So ~lenot 19 se vr{i izmena na postojniot ~len 163 od Zakonot, vo smisla na utvrduvawe deka platata za vremeto dodeka liceto e upateno na stru~no osposobuvawe i usovr{uvawena za potrebite na slu`bata e vo visinata na osnovnata plata i dodatocite na plata {to liceto gi ostvaruvalo pred upatuvawe na stru~no osposobuvawe i usovr{uvawe. Na ovoj na~in se ceni deka }e se podobri dosega{noto re{enie spored koe, za vreme na stru~noto osposobuvawe i usovr{uvawe liceto ima{e pravo na plata bez dodatocite koi gi ostvaruval pred upatuvaweto, odnosno primal plata vo namalen iznos, {to negativno se odrazuva po negovata finansiskata sostojba i moral. So ~lenot 20 se vr{i usoglasuvawe na ~lenot 164 stav 4 od postojniot Zakon so odredbata vo Zakonot za izvr{uvawe na buxetot na Republika Makedonija vo delot koj se odnesuva na pravoto na pari~na pomo{ vo slu~aj na smrt na ~len na potesnoto semejstvo. So ~lenot 21 se vr{i terminolo{ko usoglasuvawe so Zakonot za rabotnite odnosi na nadomestokot vo slu~aj na prestanok na rabotniot odnos poradi penzionirawe utvrden so ~len 179 od postojniot Zakon ( otpremnina namesto ispratnina). So ~lenot 22 se vr{i dopolnuvawe na ~lenot 184 od postojniot Zakon so odredba so koja se utvrduva obvrska za voeniot stare{ina koj prima nadomestok na tro{oci za zakupnina na stan, da se prijavi na objaven oglas za dodeluvawe na slu`ben stan vo mestoto na vr{ewe na slu`bata, vo sprotivno }e go izgubi pravoto na nadomestok. Ova od pri~ini {to pravoto na nadomestok na tro{oci za zakupnina na stan mu pripa|a samo na voen stare{ina na koj ne mo`e da mu se obezbedi koristewe na slu`ben stan, a ne e pravo koe se ostvaruva po izbor na voeniot stare{ina. Isto taka se precizira deka pravoto na profesionalen vojnik na nadomestok na tro{ocite za zakupnina na stan koe se ostvaruva po pet godini vr{ewe slu`ba vo Armijata, }e se ostvaruva samo dokolku na profesionalniot vojnik ne mu se obezbedat uslovi za besplatno smestuvawe vo kasarnski uslovi, a ne po negov izbor. So ~lenot 23 se vr{i usoglasuvawe na odredbata na ~lenot 193 stav 2 od postojniot Zakon (nadle`nost za donesuvawe naredbi povrzani so naod, ocenka i mislewe na voenata lekarska komisija) so prethodnite izmeni vo zakonot povrzani so decentralizacijata na kadrovskiot menaxment, utvrdeni vo ~len 6 na ovie izmeni na Zakonot. So ~lenot 24 se dopolnuva postojniot Zakon so nova odredba so koja se utvrduva zadol`itelna obvrska za redovni lekarski pregledi na voenite leta~i sekoi 12 meseci, kako i za vonredni lekarski pregledi po do`iveana vozduhoplovna nesre}a, telesna povreda ili po preporaka na lekar od vozduhoplovnata edinica. 16 So ~lenot 25 se vr{i izmena na postojniot ~len 225 stav 1 od Zakonot, vo smisla {to zagubuvaweto na zdravstvenata i fizi~kata sposobnost za slu`ba vo Armijata se vrzuva za kone~noto, a ne za pravosilnoto re{enie. So ~lenot 26 se precizira odredbata na ~len 227 stav 1 od postojniot Zakon, vo smisla deka koga stanuva zbor za prestanok na raboten odnos na voen stare{ina i profesionalen vojnik utvrden vo disciplinska postapka, nema osnov ministerot za odbrana ili od nego ovlasteno lice da donesuva povtorno re{enie za prestanok na rabotniot odnos na liceto. So ~lenot 27 se dodavaat {est novi ~lenovi vo Zakonot so koi se utvrduva praven osnov za prestanok na rabotniot odnos na voen stare{ina poradi strukturni promeni vo aktot za formacija na Armijata, kako i se utvrduvaat pravata na voeniot stare{ina vo takov slu~aj ( pravo na penzija pod uslovi utvrdeni so ovoj zakon, vrabotuvawe kaj drug rabotodavec bez oglasuvawe na rabotno mesto; stru~no osposobuvawe za rabota kaj drug rabotodavec ili isplata na ednokraten nadomestispratnina). Se utvrduva deka sredstvata za ostvaruvawe na navedenite prava na licata }e se obezbedat od Buxetot na Ministerstvoto za odbrana. Se o~ekuva deka predlo`enata regulativa }e najde primena do zavr{uvawe na procesot na reformi vo Armijata koi se planira da zavr{at do krajot na 2007 godina i priemot na Republika Makedonija vo ~lenstvo vo NATO. Kriterium za opredeluvawe na voenite stare{ini koi }e bidat postaveni na dol`nosti soglasno noviot akt za formacija na Armijata, odnosno }e bidat opredeleni kako voeni stare{ini na koi }e im prestane rabotniot odnos poradi strukturni promeni vo aktot za formacija na Armijata }e pretstavuva rezultatot od slu`benoto ocenuvawe na voenite stare{ini izvr{eno soglasno odredbite za slu`beno ocenuvawe utvrdeni vo Zakonot za slu`ba vo ARM (ocenuvaweto se vr{i vrz osnova na kriteriumite: stru~no znaewe, profesionalna efikasnost, komanduvawe i rakovodewe, rezultatite od rabotata i fizi~kata podgotvenost). Toa zna~i deka prioritet da ostanat na rabota i da bidat postaveni na formaciski mesta utvrdeni vo noviot akt za formacija na Armijata }e imaat voenite stare{ini oceneti so povisokiot stepen na ocenuvawe utvrden vo Zakonot za slu`ba vo Armijata ( kako stepeni na ocenuvawe utvrdeni vo Zakonot se: “osobeno se istaknuva”, “se istaknuva”, “dobar”, “zadovoluva” i “ ne zadovoluva”). Brojot na voeni stare{ini koi bi se opredelile za ostvaruvawe na pravo na stru~no osposobuvawe za rabota kaj drug rabotodavec ( so doobrazovanie ili obuka preku poseta na organizirani kursevi) ili za ostvaruvawe na pravo na isplata na ednokraten nadomest-ispratnina zaradi prestanok na rabotniot odnos poradi strukturni promeni vo aktot za formacija na Armijata, }e se utvrdi dopolnitelno, po donesuvaweto na predlo`eniot zakon. Utvrdeniot broj }e bide osnov za utvrduvawe na potrebnite finansiski sredstva za realizacija na ovie prava. So ~lenot 28 se menuva postojniot ~len 234-a od Zakonot, vo smisla na utvrduvawe na decentralizacija na kadrovskiot menaxment na civilnite lica na slu`ba vo Armijata (rasporeduvawe, razre{uvawe od dol`nost, zastapuvawe), a so ~len 29 se precizira dvostepenosta na postapkata, odnosno pravoto na prigovor protiv naredbite doneseni od nadle`nite stare{ini vo oblasta na kadrovskiot menaxment so civilnite lica. So ~lenot 30 se dopolnuva ~lenot 251 od postojniot Zakon, vo smisla deka i za civilnite lica na slu`ba vo Armijata soodvetno se primenuvaat odredbite od Zakonot koi va`at za voenite stare{ini koi primaat nadomestok na tro{ocite za zakupnina na stan i koi imaat obvrska za prijavuvawe na oglas za dodeluvawe na slu`ben stan vo mestoto na vr{ewe na slu`bata. 17 So ~lenot 31, isto kako i vo slu~ajot od ~len 26 na ovoj zakon, se precizira odredbata na ~len 253 stav 2 od postojniot Zakon, vo smisla deka koga stanuva zbor za prestanok na raboten odnos na civilno lice na slu`ba vo Armijata utvrden vo disciplinska postapka, nema osnov ministerot za odbrana ili od nego ovlasteno lice da donesuva povtorno re{enie za prestanok na rabotniot odnos na liceto. So ~lenot 32, se utvrduva preodno re{enie za re{avawe na statusot na oficerite koi imaat zavr{eno vi{o obrazovanie i za koi nema mo`nost da bidat postaveni na formacisko mesto za oficer do krajot na 2007 godina, do koga treba da se zavr{i procesot na reformi na ARM. Imeno, istite, so nivna soglasnost, da mo`at da bidat postaveni na formacisko mesto za podoficer, pri {to bi gi ostvaruvale pravata i obvrskite spored ~inot i dol`nosta na koja }e bidat postaveni. So ~lenot 33 se utvrduva denot na vleguvaweto vo sila na ovoj zakon. III FINANSISKI SREDSTVA Finansiski sredstva za realizirawe na ovoj zakon se potrebni vo delot na ostvaruvawe na pravata na voenite stare{ini vo slu~aj na prestanok na rabotniot odnos zaradi strukturni promeni vo aktot za formacija na Armijata. Spored presmetkite izvr{eni vo Ministerstvoto za odbrana, za isplata na penziite na voenite stare{ini so najmalku 25 godini penziski sta`, ostvareni pod uslovite opredeleni so ovoj zakon, vo tekot na 2006 godina se potrebni 30.000.000,00 denari, a za istata namena vo 2007 godina, se potrebni 64.000.000,00 denari. Sredstvata za ovaa namena }e se planiraat vo buxetot na Ministerstvoto za odbrana na posebna buxetska stavka-transferi i vo tekot na godinata }e bidat uplatuvani vo Fondot za penzisko i invalidsko osiguruvawe koj }e bide zadol`en za isplata na penziite. Visinata na finansiskite sredstva potrebni za ostvaruvawe na pravo na stru~no osposobuvawe za rabota kaj drug rabotodavec ( so doobrazovanie ili obuka preku poseta na organizirani kursevi) ili za ostvaruvawe na pravo na isplata na ednokraten nadomest-ispratnina zaradi prestanok na rabotniot odnos poradi strukturni promeni vo aktot za formacija na Armijata) , }e se utvrdi dopolnitelno, po donesuvaweto na predlo`eniot zakon, koga }e mo`e da se utvrdi brojot na zainteresirani lica za ostvaruvawe na navedenite prava. 18 ODREDBI od Zakonot za slu`ba vo Armijata na Republika Makedonija ~ie izmenuvawe ili dopolnuvawe se predlaga ^len 10 Voeno lice e dol`no vo vr{eweto na slu`bata da nosi uniforma. Voeno lice mo`e da doa|a i da se vra}a od rabota i vo civilna obleka. Vremeto na traewe na uniformata i nejzinite delovi so pravilnik gi propi{uva ministerot za odbrana. ^len 14 Obvrskata za ~uvawe na dr`avna, voena, slu`bena i delovna tajna za koja doznalo vo vr{ewe ili po povod vr{ewe na slu`bata, voenoto lice e dol`no da ja ~uva i po prestanokot na slu`bata. Soglasnost za osloboduvawe od ~uvawe tajna dava ministerot za odbrana. ^len 22 Za patuvawe vo stranstvo, voenoto lice e dol`no prethodno da go izvesti pretpostaveniot stare{ina. Za vreme na voena ili vonredna sostojba, kako i pri zgolemeni merki na borbena gotovnost i op{ta ili delumna mobilizacija, voeno lice mo`e da patuva vo stranstvo samo po pismeno odobrenie na pretpostaveniot stare{ina na dol`nost komandant na brigada, nemu ramen ili stare{ina na povisoka polo`ba. ^len 49 19 Slu`beno ocenuvawe na voeni lica se vr{i poradi utvrduvawe na nivniot uspeh vo slu`bata, odlu~uvawe za unapreduvawe, postavuvawe i drugi odnosi vo slu`bata . Podatocite za ocenuvaweto se doverlivi i se ~uvaat vo personalnoto dosie na voenoto lice. ^len 58 Oficer mo`e da se unapredi vo neposredno povisok ~in, ako vo ~inot {to go ima pominal najmalku: – vo ~in potporu~nik ........................... – vo ~in poru~nik ................................. – vo ~in kapetan..................................... – vo ~in major ......................................... – vo ~in potpolkovnik ......................... – vo ~in polkovnik ............................... – vo generalski ~in .............................. ^len 62 Podoficer mo`e da se unapredi vo neposredno povisok ~in ako vo ~inot {to go ima pominal najmalku: – vo ~in vodnik .................................... 3 godini – vo ~in postar vodnik ....................... 4 godini – vo ~in postar vodnik I klasa........... 4 godini – vo ~in zastavnik ............................... 4 godini Pokraj uslovite od stav 1 na ovoj ~len, na unapreduvaweto na podoficer vo neposredno povisok ~in vlijaat i dopolnitelnite uslovi od ~len 61 na ovoj zakon. 2 godina 3 godini 5 godini 4 godini 4 godini 4 godini 2 godini. ^len 63 Za unapreduvawe oficeri i podoficeri vo neposredno povisok ~in, na~alnikot na General{tabot na Armijata formira komisii za unapreduvawe vo odreden ~in. Komisiite od stav 1 na ovoj ~len se sostaveni od pet lica, so najmalku ist ~in kako ~inot vo koj se predlaga unapreduvawe, od razli~ni rodovi i slu`bi, izbrani vrz osnova na nivnite profesionalni, stru~ni i karakterni osobini. Komisiite od stav 1 na ovoj ~len, vrz osnova na izvr{en uvid vo dosijeata na oficerite i podoficerite koi gi ispolnuvaat uslovite za unapreduvawe vo odredeniot ~in, edna{ godi{no, dokolku potrebite na rodovite i slu`bite na Armijata baraat unapreduvawe na oficeri i podoficerite vo odreden ~in, izrabotuva predlog – rang lista na kandidati za unapreduvawe vo povisokiot ~in, od rodovite i slu`bite na Armijata. Predlog rang – listata za unapreduvawe vo ~in major do polkovnik se dostavuva do ministerot za odbrana, a predlog rang – listata za unapreduvawe zaklu~no so ~in kapetan se dostavuva do na~alnikot na General{tab na Armijata, zaradi odobruvawe na rang-listata. 20 Dokolku ministerot za odbrana, odnosno na~alnikot na General{tabot na Armijata ne ja odobrat predlog rang – listata za unapreduvawe, komisijata e dol`na povtorno da go preispita svojot predlog. Dokolku i povtornata rang – lista za unapreduvawe ne bide odobrena od ministerot za odbrana, odnosno od na~alnikot na General{tabot na Armijata, se formira nova komisija i celata postapka se povtoruva. Unapreduvaweto na oficerite i podoficerite vo neposredno povisok ~in se vr{i vrz osnova na odobrenata rang lista za unapreduvawe, vo soglasnost so utvrdenite potrebi na slu`bata za unapreduvawe vo odreden ~in od rodovite i slu`bite na Armijata, so denot na postavuvawe na formaciskoto mesto vo ~inot vo koj se unapreduva. ^len 87 Naredba za postavuvawe, unapreduvawe, razre{uvawe, premestuvawe, upatuvawe, zastapuvawe i drugi odnosi vo slu`bata za oficeri vo ~in major do polkovnik, donesuva ministerot za odbrana ili od nego ovlasteno lice, a za profesionalni vojnici, podoficeri i oficeri do ~in kapetan, donesuva na~alnikot na General{tabot na Armijata ili od nego ovlasteno lice. Protiv naredbite od stav 1 na ovoj ~len, doneseni od ministerot za odbrana ili od nego ovlasteno lice, vo rok od osum dena, mo`e da se izjavi prigovor do vtorostepenata komisija od ~len 34 stav 3 na ovoj zakon, a protiv naredbite doneseni od na~alnikot na General{tabot na Armijata ili od nego ovlasteno lice, do ministerot za odbrana. Prigovorot izjaven protiv naredbite za postavuvawe, premestuvawe, upatuvawe, zastapuvawe i razre{uvawe ne ja zadr`uva naredbata od izvr{uvawe. ^len 118 Za materijalnata odgovornost na voenoto lice i za obvrskata za nadomest na {teta so re{enie odlu~uva komandant na bataljon, nemu ramen ili povisok voen stare{ina za koj so formacijata e predviden ~in potpolkovnik ili povisok ~in. Vo postapkata za utvrduvawe na materijalna odgovornost, voenite stare{ini od stav 1 na ovoj ~len formiraat komisija za utvrduvawe na materijalnata odgovornost. Komisijata od stav 2 na ovoj ~len utvrduva postoewe na materijalna {teta, nejzinata visina, okolnostite pod koi nastanala, koj ja predizvikal {tetata i koj treba da ja nadomesti i dava predlog do nadle`niot voen stare{ina koj odlu~uva za {tetata. Protiv re{enieto za nadomest na {teta od stav 1 na ovoj ~len, voenoto lice ima pravo na prigovor do neposredno pretpostaveniot voen stare{ina na stare{inata koj go donel re{enieto,odnosno do ministerot za odbrana dokolku re{enieto go donel na~alnikot na General{tabot na Armijata, vo rok od osum dena od priemot na re{enieto. ^len 121 Voeno lice e disciplinski odgovorno za povreda na voenata disciplina. 21 Kako povreda na voenata disciplina se smeta postapuvawe na voeno lice {to e sprotivno na propisite za vr{ewe na voenata slu`ba, naredbite i drugite akti na nadle`nite stare{ini, a osobeno: 1) odbivawe ili neizvr{uvawe naredba; 2) nesovesno i nenavremeno izvr{uvawe na dol`nostite; 3)neopravdano napu{tawe ili nenavremeno vra}awe na dol`nost vo voena edinica ili ustanova; 4) oddavawe dr`avna, delovna, slu`bena ili voena tajna i nedovolna pretpazlivost vo ~uvaweto na voenite akti i tajnite podatoci; 5) nepo~ituvawe na bezbednosnite merki koi mo`at da go zagrozat `ivotot i zdravjeto na lu|etot i imotot; 6) pogre{no izvestuvawe ili prikrivawe podatoci vo vrska so vr{ewe na voenata slu`ba; 7) vnesuvawe i upotreba na alkohol i narkoti~ni sredstva vo voeni objekti i rabotni prostorii i na prostori na koi logoruvaat voeni edinici ili se izveduvaat ve`bovni aktivnosti na Armijata ili vr{ewe slu`ba pod dejstvo na alkohol ili narkoti~ni sredstva; 8) navredlivo ili nasilni~ko odnesuvawe; 9) odbegnuvawe lekarski pregledi zaradi utvrduvawe na sposobnosta za vr{ewe slu`ba vo Armijata; 10) zloupotreba na boleduvaweto 11) zloupotreba na slu`benata polo`ba ili pre~ekoruvawe na slu`benite ovlastuvawa; 12) izrazuvawe i zastapuvawe politi~ki stavovi i ubeduvawa vo slu`bata i predizvikuvawe nacionalna, verska i rasna netrpelivost; 13) povreda na dostoinstvoto i avtoritetot na pretpostaven i postar; 14) postapka so koja se navreduva dostoinstvoto i avtoritetot na pot~inet i pomlad ili se kr{at prava koi im pripagaat soglasno so zakon; 15) nevnimatelen odnos kon dovereniot imot, kra`ba, prisvojuvawe ili nanesuvawe {teta na sredstvata na Ministerstvoto za odbrana; 16) seksualna zloupotrba ili homoseksualizam; 17) nepo~ituvawe na redot i disciplinata propi{ana so pravilata za red i disciplina; 18) drugo postapuvawe sprotivno na pravilata i propisite za vr{ewe voena slu`ba i ovoj zakon. Odgovornosta za storeno krivi~no delo, odnosno prekr{ok ne ja isklu~uva disciplinskata odgovornost na voenoto lice. ^len 122 Kako povreda na voenata disciplina vo smisla na ovoj zakon, se smeta i sekoe postapuvawe na voeno lice nadvor od slu`bata koe e nespoivo so vr{ewe dol`nost voeno lice, za {to mu e izre~ena pravosilna sudska presuda, a osobeno: 1) izvr{uvawe krivi~no delo za koe e predvidena kazna zatvor od najmalku {est meseci; 2) predizvikuvawe nacionalna, rasna ili verska netrpelivost i postapuvawe protiv ustavnoto ureduvawe na Republika Makedonija ili protiv merkite za odbrana i bezbednost na Republikata; 22 3) pote{ka povreda na javniot red i mir; 4) drugo postapuvawe sprotivno na propisite so koe se nanesuva {teta na ugledot na Armijata. ^len 132 Za sproveduvawe na postapkata za utvrduvawe disciplinska odgovornost na profesionalni vojnici, podoficeri i oficeri za povredi na voenata disciplina za koi mo`e da se izre~at disciplinskite merki: zabrana za unapreduvawe vo povisok ~in za edna godina za podoficeri i oficeri, vra}awe na dol`nost so neposredno ponizok ~in do dve godini, odzemawe na ~inot za podoficeri i oficeri i vra}awe vo prethodniot ~in, prestanok na rabotniot odnos i gubewe na ~in, ministerot za odbrana formira voena disciplinska komisija. Voenata disciplinska komisija ja so~inuvaat devet ~lena so mandat od dve godini, a raboti vo sovet od tri ~lena, koi imaat najmalku ist ili povisok ~in od liceto ~ija odgovornost se utvrduva. Voenata disciplinska komisija ima sekretar, diplomiran pravnik. Vrz osnova na predlog na voenata disciplinska komisija, na~alnikot na General{tabot na Armijata gi izrekuva disciplinskite merki od stav 1 na ovoj ~len na profesionalnite vojnici, podoficeri i oficeri do ~in kapetan, a ministerot za odbrana za oficerite so ~in major do polkovnik. ^len 135 Disciplinski merki se izrekuvaat so re{enie. Po isklu~ok od stav 1 na ovoj ~len, disciplinskite merki na vojnicite na otslu`uvawe voen rok, pitomcite na Voenata akademija i licata na stru~no osposobuvawe i usovr{uvawe za oficeri i podoficeri ( osven disciplinskite merki odzemawe ~in, vojni~ka izolacija i otstranuvawe od Voenata akademija, odnosno stru~noto osposobuvawe i usovr{uvawe za oficeri i podoficeri) ne se izrekuvaat so re{enie, tuku se soop{tuvaat javno i se zapi{uvaat vo knigata za dneven izve{taj na edinicata. ^len 136 Protiv re{enieto so koe e izre~ena disciplinska merka, odnosno soop{tuvaweto na odlukata zapi{ana vo knigata za dneven izve{taj na edinicata, voenoto lice ima pravo na prigovor. Prigovorot od stav 1 na ovoj ~len se podnesuva vo rok od osum dena od denot na vra~uvaweto, odnosno soop{tuvaweto na odlukata so koja e izre~ena disciplinskata merka. Po prigovorot podnesen protiv re{enieto za utvrduvawe disciplinska odgovornost odlu~uva neposredno pretpostaveniot stare{ina na stare{inata koj ja izrekol disciplinskata merka. Po prigovor podnesen protiv re{enieto doneseno od na~alnikot na General{tabot na Armijata odlu~uva ministerot za odbrana, a protiv re{enieto 23 doneseno od ministerot za odbrana, odlu~uva vtorostepenata komisija od ~len 34 stav 3 na ovoj zakon. Re{enieto doneseno po prigovorot e kone~no. ^len 140 Profesionalen vojnik i voen stare{ina do donesuvawe kone~na odluka za utvrduvawe na negovata disciplinskata odgovornost, se otstranuva od svojata dol`nost ili od slu`ba ako: - neposredno go zagrozuva `ivotot i zdravjeto na licata ili imot od pogolema vrednost ; - negovoto natamo{no prisustvo na rabota {tetno se odrazuva vrz slu`bata; - go osuetuva ili onevozmo`uva utvrduvaweto na negovata disciplinska odgovornost. Liceto otstraneto od dol`nost vo smisla na stav 1 od ovoj ~len se rasporeduva na druga rabota vo edinicata odnosno ustanovata vo koja e na slu`ba ili vo druga edinica odnosno ustanova vo mestoto na vr{ewe na slu`bata. Re{enie za otstranuvawe od dol`nost ili od slu`ba donesuva komandantot na bataljon i nemu ramen ili povisok voen stare{ina. Protiv re{enieto od stav 3 na ovoj ~len mo`e da se izjavi prigovor, vo rok od osum dena, do neposredno pretpostaveniot stare{ina na stare{inata koj go donel re{enieto. Prigovorot ne go zadr`uva re{enieto od izvr{uvawe. ^len 161 Nadomestokot na plata za vreme otsustvo od rabota poradi boleduvawe na profesionalniot vojnik i voen stare{ina iznesuva: -za boleduvawe do sedum dena……….70%; -za boleduvawe do 15 dena po~nuvajki od prviot den na boleduvaweto……………..80%; -za boleduvawe do 60 dena za site denovi……………..90% od platata na profesionalniot vojnik i voen stare{ina isplatena vo prethodniot mesec. Za profesionalni zaboluvawa i povredi na rabota, nadomestokot se utvrduva vo visina od 100% od osnovicata utvrdena vo stav 1 na ovoj ~len. ^len 163 Nadomestokot na plata za vreme otsustvo od rabota podolgo od eden mesec poradi prekvalifikacija i dokvalifikacija ili stru~no osposobuvawe i usovr{uvawe na koe profesionalen vojnik i voen stare{ina e upaten za potrebite na slu`bata e vo visina na osnovnata plata i dodatokot na platata od ~len 153 na ovoj zakon koja ja primal pred upatuvaweto na prekvalifikacija i dokvalifikacija, odnosno pred zaminuvawe na stru~noto osposobuvawe i usovr{uvawe. Po isklu~ok od stav 1 na ovoj ~len, nadomestokot na plata za vreme na otsustvo od rabota zaradi prekvalifikacija, dokvalifikacija ili stru~no osposobuvawe i 24 usovr{uvawe na voen stare{ina koj ostvaruva pravo na dodatok na osnovnata plata od ~len 150 na ovoj zakon, e vo visina na osnovnata plata i dodatocite na osnovnata plata od ~len 150 i 153 na ovoj zakon koja ja primal pred upatuvaweto na prekvalifikacija i dokvalifikacija ili pred zaminuvaweto na stru~noto osposobuvawe i usovr{uvawe, dokolku prekvalifikacijata i dokvalifikacijata ili stru~noto osposobuvawe i usovr{uvawe na koe e upaten e vo vrska so izvr{uvaweto na specifi~nata voena slu`ba od ~len 150 na ovoj zakon. ^len 164 Profesionalen vojnik i voen stare{ina ima pravo i na drugi nadomestoci i toa za: –tro{oci za koristewe vozilo vo li~na sopstvenost za slu`beni celi; –selidbeni tro{oci; - obrok; –tro{oci za pogreb vo slu~aj na smrt na ~len od negovoto potesno semejstvo (bra~en drugar, deca rodeni vo brak ili nadvor od brak, posinoci, posvoeni deca i deca zemeni na izdr`uvawe); –{teta pri elementarni nepogodi. Visinata na nadomestocite od stav 1 na ovoj ~len, postapkata i na~inot na raspredeluvaweto na nadomestocite se isti kako i za dr`avnite slu`benici. ^len 179 Vo slu~aj na prestanok na rabotniot odnos poradi penzionirawe, profesionalen vojnik i voen stare{ina ima pravo na ednokraten nadomestok vo vid na ispratnina. Nadomestokot od stav 1 na ovoj ~len e ist kako i za dr`avnite slu`benici. ^len 184 Voen stare{ina na koj vo period od pet godini na vr{ewe slu`ba vo Armijata ne mu e obezbedeno koristewe na slu`ben stan, ima pravo na nadomestok na tro{ocite za zakupnina na stan. Profesionalen vojnik po pet godini vr{ewe slu`ba vo Armijata ima pravo na nadomestok na tro{ocite za zakupnina na stan, dokolku ne se opredeli da koristi besplatno smestuvawe vo kasarnski uslovi na `iveewe. Visinata na nadomestokot za zakupnina na stan ne mo`e da bide pogolema od visinata na tro{ocite za odvoen `ivot. Pobliski propisi za opredeluvawe na visinata na nadomestokot na tro{ocite za zakupnina na stan donesuva ministerot za odbrana. ^len 193 25 Vrz osnova na naodot, ocenkata i misleweto na voenata lekarska komisija od ~len 191 stav 2 to~ka 1, 6, 7 i 8 na ovoj zakon ministerot za odbrana ili od nego ovlasteno lice donesuva re{enie za ostvaruvawe na pravoto na voenoto lice vo vrska so zdravstvenata sposobnost za slu`ba vo Armijata. Vrz osnova na naodot, ocenkata i misleweto na voenata lekarska komisija od ~len 191 stav 2 to~ka 2, 3, 4 i 5 na ovoj zakon na~alnikot na General{tabot na Armijata za profesionalnite vojnici i voeni stare{ini do ~in kapetan, a ministerot za odbrana za oficerite so ~in major do polkovnik donesuva naredba za ostvaruvawe na pravoto na voenoto lice vo vrska so zdravstvenata sposobnost za slu`ba vo Armijata. Protiv re{enijata, odnosno naredbite od stav 1 i 2 na ovoj ~len mo`e da se izjavi prigovor soglasno ~len 87 na ovoj zakon. ^len 225 Na profesionalen vojnik i voen stare{ina mu prestanuva rabotniot odnos vo Ministerstvoto za odbrana vo slednite slu~ai: 1. Ako ja zagubi zdravstvenata i fizi~kata sposobnost za slu`ba vo Armijata i nema op{ta zdravstvena sposobnost za rabota - so denot na dostavuvaweto na pravosilnoto re{enie za utvrduvawe na zdravstvenata i fizi~kata sposobnost. 2. Ako mu prestane dr`avjanstvoto na Republika Makedonija – so denot na dostavuvaweto na re{enieto za otpust od dr`avjanstvo na Republika Makedonija; 3. Ako mu e izre~ena disciplinska merka prestanok na rabotniot odnos ili gubewe ~in - so denot na dostavuvawe na kone~noto re{enie za prestanok na rabotniot odnos odnosno gubewe na ~inot; 4. Ako pri ocenuvaweto dvapati ednopodrugo bide ocenet so stepenot “ ne zadovoluva” za najmalku eden kriterium za ocenuvawe od ~len 52 na ovoj zakon – so denot na kone~nosta na ocenuvaweto; 5. (to~kata 5 e izbri{ana) 6. Ako poradi izdr`uvawe kazna zatvor voen stare{ina mora da bide otsuten od slu`bata podolgo od dve godini, a profesionalen vojnik podolgo od {est meseci - so denot na stapuvawe na izdr`uvawe na kaznata; 7. Ako na voen stare{ina mu bide izre~ena merka na bezbednost ili vospitna merka vo traewe podolgo od dve godini, a na profesionalen vojnik podolgo od {est meseci i poradi toa mora da bide otsuten od rabota - so denot na primenuvaweto na taa merka; 8. Ako ispolni uslovi za penzija soglasno zakon - so denot na dostavuvawe na kone~noto re{enie za prestanok na rabotniot odnos; 9. Po negovo barawe. Na profesionalen vojnik mu prestanuva rabotniot odnos i po istekot na vremeto za koe e primen na slu`ba vo Armijata. Na voen stare{ina koj ima najmalku 25 godini penziski sta` od koi najmalku 15 godini efektivno pominati na rabotni mesta za koi sta`ot na osiguruvawe se smeta so zgolemeno traewe i 55 godini `ivot (ma`), odnosno 50 godini `ivot (`ena), rabotniot odnos mo`e da mu prestane i po potreba na slu`bata. 26 Rabotniot odnos prestanuva po potreba na slu`bata koga }e nastanat promeni vo aktot za formacija na Armijata koi predizvikuvaat ukinuvawe na edinicata, komandata, {tabot ili ustanovata ili ukinuvawe na formaciskoto mesto, a voeniot stare{ina nema mo`nost da bide postaven na drugo formacisko mesto. ^len 227 Re{enie za prestanok na rabotniot odnos na profesionalen vojnik i voen stare{ina donesuva ministerot za odbrana ili od nego ovlasteno lice. Protiv re{enieto od stav 1 na ovoj ~len, vo rok od osum dena, mo`e da se izjavi `alba do vtorostepenata komisija od ~len 34 stav 3 na ovoj zakon. ^len 234-a Naredba za rasporeduvawe na dol`nost, rasporeduvawe vo drugo mesto na rabota, razre{uvawe od dol`nost poradi stru~no osposobuvawe i usovr{uvawe, odnosno boleduvawe i lekuvawe, zastapuvawe i drugi odnosi vo slu`bata za civilnite lica, donesuva na~alnikot na General{tabot na Armijata ili od nego ovlasteno lice. Protiv naredbata od stav 1 na ovoj ~len, vo rok od osum dena od denot na priemot na naredbata, mo`e da se izjavi prigovor do ministerot za odbrana. Prigovorot izjaven protiv naredbite za rasporeduvawe, razre{uvawe i zastapuvawe ne ja zadr`uva naredbata od izvr{uvawe. ^len 251 Na civilno lice na slu`ba vo Armijata soodvetno se primenuvaat odredbite na ovoj zakon koi se odnesuvaat na voenite lica, a se odnesuvaat na: 1. Davawe zakletva ( ~len 9) 2. Izvr{uvawe naredbi ( ~len 12 ) 1. Nosewe i upotreba na oru`je (~len 13) 2. Obvrska za ~uvawe tajni (~len 14) 3. Zabrana za u~estvo vo politi~ki kampawi (~len 15) 4. Ostvaruvawe pravo na {trajk (~len 16) 5. Pravna pomo{ (~len 17) 6. Zdravstvena za{tita (~len 18) 7. Osiguruvawe (~len 21) 8. Patuvawe vo stranstvo (~len 22) 9. Dodeluvawe priznanija (~len 23) 10. Zastapuvawe (~len 83) 11. Razre{uvawe (~len 84 i 85 ) 12. Kadrovski sovet ( ~len 86) 13. Rabotno vreme (~len 88- 91) 14. Odmori i otsustva (~len 93-100, 102-104, 107-112) 15. Materijalna odgovornost (~len 113-120) 16. Disciplinska odgovornost, otstranuvawe od dol`nost ili slu`ba i za{titni merki (~len 121, 122, 126 stav 1 to~ka 1), 2) i 6), 129,131-143) 27 17. pari~na nagrada (~len 176); 18. pari~ni nadomestoci vo slu~aj na smrt na voeno lice (~len 180); 19. Nadle`nost za donesuvawe re{enija za plati, nadomestoci na plati i drugi nadomestoci ( ~len 182); 20. stanbeno obezbeduvawe na voenite stare{ini (~len 183, 184 stav 1 i 185); 21. u~estvo vo ve`bovni aktivnosti, obuka i vo humanitarni operacii i mirovni misii nadvor od teritorijata na Republikata (~len 188 i 189); 22. Obvrska za slu`ba po zavr{eno {koluvawe, odnosno stru~no osposobuvawe i usovr{uvawe (~len 220-223) 23. Prestanok na rabotniot odnos po potreba na slu`bata (~len 225 stav 3 i 4); 24. Za{tita na pravata od slu`bata (~len 228, 229). ^len 253 Na civilno lice mu prestanuva rabotniot odnos spored op{tite propisi za prestanok na raboten odnos koi se odnesuvaat za dr`avnite slu`benici. Re{enie za prestanok na rabotniot odnos na civilno lice donesuva ministerot za odbrana ili od nego ovlasteno lice. Protiv re{enieto od stav 2 na ovoj ~len vo rok od osum dena, mo`e da se izjavi `alba do vtorostepenata komisija od ~len 34 stav 3 na ovoj zakon. 28 29