Linux-ek 10 urte bete ditu by nni49141

VIEWS: 0 PAGES: 2

									informatika




Linux-ek
  10 urte bete ditu
          Josu Waliño Pizarro
          Informatikan lizentziatua




          Linus Torvalds-en eskutik jaio
          zen Linux sistema eragilea,
          eta 10 urte bete ditu aurten.
          Microsoft-i buruhauste bat
          baino gehiago sortu dizkion
          sistema libre hau gero eta
          arrakasta handiagoa lortzen
          ari da. Azken lorpena,
          Linux euskaratzea, Eusko
          Jaurlaritzaren eskutik.
                                                        Software libre honetan oinarrituta,       hasi dira merkatu honen inguruan inte-
                                                        hainbat banaketa aurki daitezke mer-      resa azaltzen. HPk, esaterako, bere
          “386    ETA   486ETARAKO    SISTEMA ERAGILE   katuan. Sortzen lehenak sistema era-      banaketa kaleratuko duela adierazi
          ASKE BAT PRESTATZEN ARI NAIZ,baina ez         gilean espezializatutako enpresak izan    berri du.
          da GNU bezain handi eta profesionala          ziren: Red Hat, Caldera, SuSE eta Tur-
          izango”. Mezu horren bidez zabaldu            bolinux. Pixka bat geroago, softwarea-
          zuen Linus Torvalds-ek Linux-en jaio-                                                   Kultura propioa
          tza 1991.eko abuztuaren 25ean. Or-                                                      Baina zein da Linux-en arrakastaren
          duan Helsinki-ko unibertsitateko ikas-                                                  sekretua? Batetik, sistema eragilearen
          le zenak proiektu moduan landu zuen                                                     eraginkortasuna. Linux-en egonkorta-
          sistema eragile berri honen hasiera.
                                                                    “Linux                        suna askotan aipatu izan da, eta urte-
                                                                  munduak
          Handik hilabetera argitaratu zuen Li-
          nux-en hun edo nukleoaren 0.01 ber-
          tsioa. Sistema eragile hau boluntarioen
                                                        [          filosofia
                                                                 eta kultura
                                                                propioa ditu”
                                                                                            ]     ekin hobetzen joan den kontua da.
                                                                                                  Bestetik, hardware desberdinetan lan
                                                                                                  egiteko ahalmena du, beste sistema
                                                                                                  eragile batzuek ez bezala. BeOS, Mac
          laguntzari esker garatzen joan da urte-                                                 OS, OS/2 eta Unix-en hainbat bertsiok
          etan Internet bidez, eta informatikaren                                                 hardware-plataforma zehatz batzuetan
          kontzeptu berria sortu du: software                                                     bakarrik egiten dute lan, baina ez Li-
          librea.                                                                                 nux-ek.
                                                        ren merkatuko enpresa erraldoiek ere
                                                        interesa azaldu zuten sistema eragile     Askoren ustez, ordea, ez da hau Linux-
                                                        honekiko, eta, horrela, Oracle eta bes-   -en arrakastaren oinarri bakarra. Linux
                                                        te enpresa batzuk ere Linux munduan       munduak filosofia eta kultura propioa
                                                        sartu ziren. Gaur egun, IBM eta HP ere    ditu. Rob Enderle analistak duela gutxi

56   E L H U YA R . 2 0 0 1 U R R I A
                                                            Hiru dimentsioko pantailak
                                                            Zeelanda Berriko enpresa batek garatu
                                                            dituen pantaila berri hauen bidez, ez dago
ARTXIBOKOA




                                                            paperezko betaurreko xelebrerik jantzi beha-
                                                            rrik irudiak hiru dimentsiotan ikusteko. DVI
                                                            (Deep Video Imaging) izeneko pantaila hauek
             Linus Torvalds.                                bi plano fisikotan eskaintzen dituzte irudiak




                                                                                                                                             ARTXIBOKOA
                                                            eta, horrela, atzealdea ere ikusten den itxura
                                                            sortzen dute. Monitoreak kristal likidozko bi
   esan zuen bezala, “Linux Windows-en
                                                            geruza izaten ditu, bat bigarren plano moduan
   aurrez aurreko eskaintza kontrakultu-
                                                            eta bestea lehen planoko irudiak azaltzeko.
   rala izan zen. Apple-ek zeregin hori
                                                            Informazio gehiago nahi izanez gero: www.actualdepth.com.
   betetzeari utzi zionean, norbaitek bete
   behar zuen hutsunea”. Esate baterako,
   aurten ospatu berri dira informatika-
   -munduko bi urtemuga garrantzitsu:
   batetik, Linux-en hamargarren urteu-                     DVD grabagailuak
   rren hau eta, bestetik, IBM PCaren 20.
   urteurrena. Lehenengoa ospatzeko,                                                            Badirudi azkenean merkaturatu direla
   barbakoa egin zuten Linux-zaleek. Bi-                                                        DVD grabagailuak. Hewlett Packard
   garrena ospatzeko, berriz, gala-afaria                                                       izan da lehenengoa, DVD+RW estan-
                                               ARTXIBOKOA




   egin zen. Horretan ere ikus daiteke in-                                                      darrean oinarritutako grabagailuare-
   formatikaren munduko bi filosofien ar-                                                       kin. 120.000 pta. inguru balio duen gra-
   teko desberdintasuna.                                                                        bagailu hori merkatuan dago jada, eta
                                                                                                merkatuan dagoen estandarren arte-
                                                            ko lehian DVD+RW-ren lekua indartzeko balioko du. DVD+RW estandarra
                                                            erabiliz, disko bat behin baino gehiagotan erabili ahal izango da, eta DVD
                                                            erreproduzitzaile gehienekin bateragarria da. Informazio gehiago nahi iza-
                     “datorren                              nez gero: www.hpcdwriter.com.
                 urterako kalean

 [                  izango da,
                   euskaldunon
                 eskura, Linux-en
                                         ]                  Ordenagailua erraz berritu
                  banaketa bat”
                                                            Geure buruari askotan egindako galderari erantzuteko balioko du aurten-
                                                            go PCExpo-n aurkeztutako txartelak: zergatik erosi behar dut ordenagailu
                                                            berria hiru urtetik behin? PowerLeap enpresaren Renaissance/370s txar-
                                                            telaren bidez oso erraza da zure ordenagailu zaharra eguneratzea: plaka
   Linux euskaraz                                           bakarrean sistema osoa dakar integratuta, eta nahikoa da ISA slot bate-
   Sistema eragile hau geroz eta zabal-                     an txartel hau sartu eta disko gogor, diskete eta abarreko kableak hona
   duago dagoela eta, euskaratzea eraba-                    konektatzea gure 286 zaharra Pentium III bihurtzeko. Ez dugu gure orde-
   ki du Eusko Jaurlaritzak, lehen Win-                     nagailuko plaka nagusia kendu beha-
   dows-ekin egin zuen bezala. Lehendik                     rrik izango, besterik gabe desaktiba-
   ere hainbat boluntario Linux euskara-                    turik geldituko da. Plaka berri horre-
   tzen hasiak ziren, baina Jaurlaritzaren                  tan, memoria, txartel grafikoa, soinu-
   helburua itzulpen horiek bateratu eta                    -txartela eta Ethernet txartela integra-
   oinarrizko sistema eragilearen zati ga-                  tuta datoz, eta ISA porturik ez dutenek
   rrantzitsuenak euskaraz izatea da. Ho-                   USB bidez ere konekta dezakete.
   rregatik, Elhuyar eta UZEI ari dira orain                Informazio gehiago nahi izanez gero:                               KOA
                                                                                                                        X IB O
                                                                                                                    ART
   sistema eragile honen Gnome idazma-                      www.powerleap.com.
   haia euskaratzen, eta datorren urtera-
   ko kalean izango da, euskaldunon es-
   kura, Linux-en banaketa bat.



                                                                                                                    E L H U YA R . 1 6 9 .       ZK.      57

								
To top