Embolia polmonare Terapia Farmacologica

Document Sample
scope of work template
							                 Le malattie del circolo polmonare:
                 embolia polmonare – ipertensione polmonare
                 Bari 26 gennaio 2008




Embolia polmonare: terapia farmacologica



Andrea Rubboli
Unità Operativa di Cardiologia
Ospedale Maggiore
Bologna




                                                              1
Tromboembolo venoso: bersaglio della terapia




                                               2
In acuto:
dissoluzione del trombo +
prevenzione embolizzazione




                     A medio-lungo termine:
                      prevenzione della formazione
                             (recidiva) del trombo



                                                     3
Omeostasi emocoagulativa



                             Plasminogen




                                Plasmin




                                 Fibrin

       +           -
                           Fibrin degradation




                                                4
                        Eparina non frazionata EV




Barritt DW, Jordan SC

Anticoagulant drugs in the treatment of pulmonary
embolism: a controlled trial

Lancet 1960;1:1309-12



  35 pazienti con EP accertata
  eparina non frazionata EV vs. no trattamento


                  pazienti non trattati: 25% EP fatale + 25% recidiva di EP




                                                                              5
Meccanismo d’azione dell’eparina non frazionata




                              (Weitz JI. N Engl J Med 1997;337:688-98)




                                                                         6
           Terapia con eparina non frazionata EV



Modalità di somministrazione:

      80 U/kg in bolo + 18 U/kg/ora in infusione

Determinazione di aPTT:

      1.5-2.5 volte il basale

     calibrazione per ogni reagente/coagulometro (determinazione
   dei valori corrispondenti ad attività anti-Xa terapeutica)

      attività anti-Xa efficace per trattamento TEV: 0.3-0.7 IU/ml

     prima determinazione a 6 ore dal bolo iniziale con
   aggiustamenti successivi




                                                                     7
Nomogramma per infusione EV di eparina non frazionata




                                                                                      Zonzin P et al.
              Linee guida per la diagnosi ed il trattamento dell’embolia polmonare acuta
                                         Task Force sull’Embolia Polmonare, Società Europea di Cardiologia

                                                                      Ital Heart J 2001;2:161-99




                                                                                                             8
Eparina non frazionata                             Eparine a basso PM
Peso molecolare medio              15.000 dalton   Peso molecolare medio              5.000 dalton

Anti Xa:anti IIa                        1:1        Anti Xa:anti IIa                      2-4:1

Legame proteine plasma e cellule     elevato       Legame proteine plasma e cellule      scarso

Emivita                                1 ora       Emivita                              2-4 ore

Biodisponibiltà per via SC             30%         Biodisponibiltà per via SC            > 90%

Correlazione dose-effetto             scarsa       Correlazione dose-effetto             buona

Azione diretta su piastrine             ++         Azione diretta su piastrine             +

HIT                                     ++         HIT                                     +

Neutralizzazione da PF4                 ++         Neutralizzazione da PF4                 +

Neutralizzazione da protamina           ++         Neutralizzazione da protamina           +

Osteoporosi                             ++         Osteoporosi                             +

Monitoraggio terapia                    si         Monitoraggio terapia                   no




                                                                                                     9
Meccanismo d’azione delle eparine a basso PM




                              (Weitz JI. N Engl J Med 1997;337:688-98)




                                                                         10
                 Caratteristiche delle eparine a basso PM


                   Tinzaparina    Dalteparina    Enoxaparina    Nadroparina   Reviparina

Peso Molecolare       4.500          6.000          4.200          4.500         3.900

  Anti Xa:IIa         1.9:1          2.7:1          3.8:1          3.6:1         3.6:1

Biodisponibilità       90%            87%            91%           98%           95%

 Inizio azione        4-6 h           4h             3h             3h           2-4 h

    Emivita           2-4 h          2-5 h          3-6 h         2-3.5 h        3.5 h

Via eliminazione      Rene           Rene           Rene           Rene          Rene

                                  100 U/kg/12h   100 U/kg/12h
     Dose          175 U/kg/24h                                 87 U/kg/12h   85 U/kg/12h
                                  200 U/kg/24h   150 U/kg/24h




                                                                                            11
TEV sintomatica al termine del trattamento con eparina non
   frazionata EV vs eparine a basso PM SC nell’EP acuta




                                   (Quinlan DJ et al. Ann Intern Med 2004;140:175-83)




                                                                                        12
Emorragie maggiori e minori durante il trattamento con
     eparine a basso PM o eparina non frazionata




                                 (Quinlan DJ et al. Ann Intern Med 2004;140:175-83)




                                                                                      13
(Aujesky D et al. Chest 2005;128:1601-10)




               risparmio stimato se
               20% EP negli USA
               trattate a domicilio:
               91 milioni $/anno




                                            14
   Pazienti con EP candidati al trattamento domiciliare
                                                         (da Aujesky D et al. Arch Intern Med 2006;166:169-75)




           Age ≥ 70 years
                                             YES
                     NO
  History of cancer, heart failure,
 chronic lung disease, chronic renal                 High risk of short-term mortality
  disease, cerebrovascular disease     YES         and other adverse medical outcomes

                     NO
            Presence of:

            • ≥110 bpm
                                             YES
         • SBP < 100 mmHg

      • altered mental status

     • oxygen saturation < 90%

                     NO
                                                    basso rischio emorragico, no insufficienza
                                                    renale, assistenza domiciliare, educazione
Low risk of short-term mortality and
  other adverse medical outcomes                                   del paziente




                                                                                                                 15
7th ACCP Conference on antithrombotic & thrombolytic therapy

Buller H, Agnelli G, Hyers T, Hull R, Prins M, Raskob G.
Chest 2004; 126:401S-28S                                                     4
                                                                          200



   EP non massiva:

           1. trattamento iniziale con LMWH SC oppure ENF EV

           2. preferenza di LMWH

           3. durata trattamento ≥ 5 giorni

   trattamento con LMWH: no monitoraggio di routine di attività anti-Xa

   se insufficienza renale severa: preferenza di ENF su LMWH

   se sospetto clinico elevato: terapia immediata (prima di esito indagini)




                                                                                 16
Rischio di emorragia maggiore con eparine a basso PM in pazienti con
               ClCr ≤ 30 mL/min vs. ClCr > 30 mL/min




                                           (Lim W et al. Ann Intern Med 2006;144:673-84)




                                                                                           17
Farmacocinetica di enoxaparina

           40 mg EV + 1mg/kg SC BID
       •   1mg/kg SC BID




                           (Bijsterveld NR et al. J Am Coll Cardiol 2003;42:424-7)




                                                                                     18
Meccanismo d’azione dei pentasaccaridi sintetici




                                                   19
     Fondaparinux SC vs. eparina non frazionata EV nell’EP


The MATISSE Investigators

(N Engl J Med 2003;349:1695-702)




                                                             20
Trombolisi vs. eparina

 più rapida dissoluzione tromboemboli

              più rapido miglioramento emodinamico


 dissoluzione trombi venosi profondi

              riduzione recidive di EP


 completa dissoluzione tromboemboli

              prevenzione ipertensione polmonare cronica




                                                           21
          Mortalità + recidiva di EP




6.7%   9.6%                   (Wan S et al. Circulation 2004;110:744-9)




                                                                          22
Emorragie maggiori, non-maggiori e intracraniche




                             (Wan S et al. Circulation 2004;110:744-9)




                                                                         23
                              Mortalità + recidiva di EP

                       N. in shock                                                   N. in shock
UPET                   14/160 (8.8%)                            Marini et al.        0/30
Tibbutt et al.         15/30 (50%)                              Levine et al.        0/58
Ly et al.              3/25 (12%)                               PIOPED               0/13
Dotter et al.          2/31 (6.5%)                              PAIMS-2              0/36
Jerjes-Sanchez et al. 4/4 (100%)                                Goldhaber et al.     0/101
                                                          94%   Konstantinides et al. 0/256




                9.4% vs 19%                                     5.3% vs 5.2%
(OR 0.45; 95% CI 0.22-0.92)                                     OR 1.07; IC 95% 0.50-2.30


                               6%


                                       Shock   No Shock




                                                                                                   24
  Categorizzazione dei pazienti con EP




 47%             31%                  9%                13%

normalità   disfunzione dx    ipotensione               shock




  0%             5%                 5%                   32%
              Mortalità
              Mortalità ospedaliera

                             (Grifoni S et al. Circulation 2000;101:2817–22)




                                                                               25
(Kreit JW. Chest 2004;125:1539-45)




                                     26
                                         Heparin + Alteplase     Heparin + Placebo

                       30

                       25

                       20
% in-hospital events




                       15   p=0.006               p=NS            p=0.004            p=NS              p=NS

                       10

                       5

                       0
                             Death +             Death          Treatm ent       Recurrent PE     Major Bleeding
                            Treatm ent                          Escalation
                            Escalation




                                                               (Konstantinides S et al. N Engl J Med 2002;347:1143-50)




                                                                                                                         27
Terapia trombolitica
  eseguire se instabilità emodinamica, cioè con ipotensione/shock
(EP massiva): procedura salvavita!!

  considerare se disfunzione VDx (EP submassiva), associata a basso
rischio emorragico

 non eseguire in assenza delle precedenti (EP non massiva)

  preferire regimi a breve durata d’infusione (rt-PA 100 mg in 2
ore)

 considerare bolo 0.6 mg/kg (max 50 mg) in 15’ se emergenza

 sospendere infusione di eparina durante somministrazione



                                                                      28
                                       “Finestra temporale” per trombolisi

                                       308 pz. con insorgenza sintomi 1-14 giorni (media 3.7 ± 0.2 giorni)

                              100
                                          86                                                          chi-square p= 0.02
% of pts. improved on lung scan




                                  80                      78                 77
                                                                                                70                69


                                  60


                                  40
                                          n=69            n=55              n=39               n=47               n=52



                                  20


                                  0
                                         <=1               2                 3                  4               >=6
                                                                 Duration of symptoms (Days)


                                                                                   (Daniels LB et al. Am J Cardiol 1997;80:184-8)




                                                                                                                                    29
                                 (Meneveu N et al. Chest 2006;129:1043-50)




The transfer of pts. who have not responded to thrombolysis
to tertiarty cardiac surgery centers could be considered as an
alternative option.



                                                                             30
Tromboemboli nelle cavità cardiache dx



                            • Prevalenza media 4% (range 3-18%)

                            • Terapia ottimale controversa

                            • Significato prognostico sfavorevole




  Mortalità Tromboemboli Dx + vs Tromboemboli Dx -:
           21% vs 11% (p=0.032) a 14 giorni
            29% vs 16% (p=0.036) a 3 mesi

                            (Torbicki A et al. J Am Coll Cardiol 2003;41:2245-51)




                                                                                    31
                   Mortalità con diversi trattamenti

               • 177 casi di pz. con tromboemboli nelle cavità cardiache dx
           • Mortalità 100% nei casi (9%) non sottoposti ad alcuna terapia


                                                                                     OR 0.33
Thrombolysis           11%                                         35%
                                                                                (95%CI 0.11-0.98)



                                                                                     OR 0.86
    Surgery                  24%                                     36%
                                                                                (95%CI 0.32-2.29)



                                                                                      OR 1
    Heparin              29%                20%
                                                                              valore di riferimento



               0               20               40              60

                                    N° deaths   N° pts.

                                                          (Rose PS et al. Chest 2002;121: 806)




                                                                                                      32
Antagonisti della vitamina K (warfarin)

              Fattori vitamina K-dipendenti:
                       II, VII, IX, X




     W isconsin
     A lumni
                             X
     R esearch
     F oundation




                                               33
Nomogrammi per inizio standardizzato della
    TAO con warfarin 5 vs. 10 mg/die




                      (Kovacs MJ et al. Ann Intern Med 2003;138:714-19)




                                                                          34
                    Gestione della TAO


  Inizio terapia: entro 24 ore da inizio terapia eparinica

  Target INR: 2.5 ± 0.5

  Interruzione terapia eparinica: INR > 2.0 per 2 giorni consecutivi

  Determinazione INR: dopo prime 2 dosi ad inizio TAO e ≤ 4
settimane successivamente (più di frequente negli anziani)



N.B. in individui con indicazione a TAO, non astenersi dal trattamento
                   soltanto perché età avanzata!!




                                                                         35
Stima del rischio emorragico in corso di TAO

               Incidenza emorragie maggiori:
                         ~ 2%/anno

                    Condizione clinica                                  Score
                       Età > 65 anni                                       1
                  Precedente emorragia                                     1
                    Precedente stroke                                      1
   Precedente IMA, anemia, diabete, insufficienza renale                   1
                     Rischio basso: 0
                    Rischio medio: 1-2
                   Rischio elevato: 3-4
                                          (Beyth RJ et al. Am J Med 1998;105:91-9)




    terapie concomitanti (ASA, FANS), intensità e durata TAO




                                                                                     36
Quale durata ottimale della TAO?




                    (Kearon C. Circulation 2004;110 suppl I:10-8)




                                                                    37
Rischio di recidiva di TEV




    (Agnelli G & Becattini C. J Thromb Thombolysis 2007;epub ahead of print)




                                                                               38
            Recidiva di TEV (in trattamento) nel
                    paziente neoplastico

                                        Durata
Studio                         N°                        Regimi di trattamento         Recidiva di TEV
                                     trattamento
Meyer G et al.                 138     3 mesi            Enoxa 150U/kg + TAO               21.1%
Arch Intern Med 2002                                              vs
162:1729
                                                            Enoxa 150U/kg                  10.5%
Lee AY et al.                  672     6 mesi            Dalte 200U/kg + TAO                17%
N Engl J Med 2003                                                 vs
349:146
                                                     Dalte 200U/kg + Dalte 150U/kg          9%
Deitcher SR et al.             91      175 gg.          Enoxa 100U/kg BID + TAO            10.0%
Clin Appl Thromb Hemost 2006                                      vs
12:389
                                                   Enoxa 100U/kg BID + Enoxa 100U/kg        6.9%
                                                                  vs
                                                   Enoxa 100U/kg BID + Enoxa 150U/kg        6.3%
Hull RD et al.                 100     3 mesi              Eparina EV + TAO                 10%
Am J Med 2006                                                     vs
119:1062
                                                          Tinzaparina 175U/kg                6%



                                          (modificata da Lee AYY. Thromb Res 2007;120 suppl 2:S121-7)




                                                                                                         39
                          (Douketis JD et al. Ann Intern Med 2007;147:766-74)



In base a presentazione                In base ad eziologia




                                                                                40
D-dimero e recidiva di TEV




             (Palareti G et al. N Engl J Med 2006;355:1780-9)




                                                                41
Trombosi venosa residua e recidiva di TEV




                    (Prandoni P et al. Ann Intern Med 2002;137:955-60)




                                                                         42
               Raccomandazioni sulla durata della TAO
Caratteristiche EP                                                                    Durata trattamento
                                                                                     (Target INR 2.5 ± 0.5)
Provocata o Secondaria (presenza di fattori di rischio reversibili)                             3 mesi


< 3 mesi da chirurgia generale; immobilizzazione arto con gesso;
ospedalizzazione; < 6 sett. da terapia estrogenica *; viaggio aereo > 10
ore *; gravidanza *; immobilizzazione *
Non provocata o Idiopatica                                                                Almeno 6-12 mei
                                                                                      (considerare indefinita)


Se deficienza antitrombina, proteina C o S; mutazione fattore V Leiden o                 Almeno 6-12 mesi
protrombina G20210A; iperomocistinemia; fattore VIII elevato                          (considerare indefinita)

Se anticorpi antifosfolipidi o > 1 anomalia trombofilica                                  Almeno 12 mesi
                                                                                      (considerare indefinita)
In neoplasia                                                                                   Indefinita
                                                                                    (EBPM per 3-6 mesi + TAO)
Ricorrente (≥ 2 episodi)                                                                       Indefinita

                      * preferibilmente 6 mesi (Kearon C. Circulation 2004;110 suppl I:10-8)




                                                                                                                 43
           Terapia farmacologica dell’EP


Eparina non frazionata EV (classe IA)
Eparine basso PM SC (classe IA)
(Fondaparinux SC)
Trombolisi (classe IIB)
                            Antagonisti vit K INR 2.5 ± 0.5 (classe IA)
                            Eparine basso PM SC (in cancro) (classe IA)




      ≥ 5 giorni                   3-12 mesi (indefinita)



                                                                          44
   Sono efficaci questi presidi farmacologici?

              Mortalità                        Tromboemboli polmonari residui




(Goldhaber SZ et al. Lancet 1999;353:1386-9)    (Nijkeuter M et al. Chest 2006;129:192-7)




                                                                                            45
                        (Carrier M & Wells PS. CMAJ 2008;178:58-9)




                                                                     (Aujesky D et al. CMAJ 2007;178:27-33)

                          10
                                                          0.59             0.77                0.71
                           8           7,3            (0.41-0.86)      (0.55-1.07)         (0.51-0.99)
                                                                            6,4
                                                                                               6,0
                           6
In-hospital mortality                                     4,6

        (%)                4


                           2


                           0
                                    < 10                10-19            20-41              > = 42
                                  cases/ year         cases/ year      cases/ year        cases/ year




                                                                                                              46
                       Evoluzione della terapia riperfusiva

                       100


                       80

                                                              Presidi meccanici
(%) ricanalizzazione




                       60


                       40                     Fibrinolitici


                       20    Anticoagulanti


                        0
                                1960            1980                2000




                                                                                  47

						
Related docs