Docstoc

Bo tieu chuan ISO ve moi truong

Document Sample
Bo tieu chuan ISO ve moi truong Powered By Docstoc
					TIÊU CHU N VI T NAM


    TCVN ISO 14001: 2005; TCVN ISO 14004: 2005;
    TCVN ISO 14010: 1997 ÷ TCVN ISO 14012: 1997;
    TCVN ISO 14020: 2000; TCVN ISO 14021: 2003;
    TCVN ISO 14024: 2005; TCVN ISO 14025: 2003;
    TCVN ISO 14040: 2000; TCVN ISO 14041: 2000
              TCVN ISO 14050: 2000




           CÁC TIÊU CHU N NHÀ NƯ C VI T NAM
              H TH NG QU N LÝ MÔI TRƯ NG




                         Hà N i - 2005
M cl c
                                                                              Trang
•   TCVN ISO 14001: 2005   H th ng qu n lý môi trư ng - Các yêu c u và          5
       ISO 14001: 2004     hư ng d n
•   TCVN ISO 14004: 2005   H th ng qu n lý môi trư ng - Hư ng d n chung        75
       ISO 14004: 2004     v nguyên t c, h th ng và k thu t h tr
•   TCVN ISO 14101: 1997   Hư ng d n ñánh giá môi trư ng – Nguyên t c          185
       ISO 14010: 1996     chung
•   TCVN ISO 14011: 1997   Hư ng d n ñánh giá môi trư ng - Th t c ñánh         193
       ISO 14011: 1996     giá. ðánh giá h th ng qu n lý môi trư ng
•   TCVN ISO 14012: 1997   Hư ng d n ñánh giá môi trư ng - Chu n c trình       203
       ISO 14012: 1996     ñ ñ i v i chuyên gia ñánh giá môi trư ng
•   TCVN ISO 14020: 2000   Nhãn môi trư ng và công b        môi trư ng -       209
       ISO 14020: 1998     Nguyên t c chung
•   TCVN ISO 14021: 2003   Nhãn môi trư ng và công b v môi trư ng - T          217
       ISO 14021: 1999     công b v môi trư ng (ghi nhãn môi trư ng ki u
                           II)
•   TCVN ISO 14024: 2005   Nhãn môi trư ng và công b môi trư ng - Ghi          249
       ISO 14024: 1999     nhãn môi trư ng ki u I - Nguyên t c th t c
•    TCVN 14025: 2003      Nhãn môi trư ng và công b môi trư ng - Công         281
       ISO 14025: 2000     b v môi trư ng ki u III
•   TCVN ISO 14040: 2000   Qu n lý môi trư ng - ðánh giá chu trình s ng c a    315
       ISO 14040: 1997     s n ph m - Nguyên t c và khuôn kh
•   TCVN ISO 14041: 2000   Qu n lý môi trư ng - ðánh giá chu trình s ng c a    329
                           s n ph m - xác ñ nh m c tiêu, ph m vi và phân
                           tích ki m kê
•   TCVN ISO 14050: 2000   Qu n lý môi trư ng - T v ng
       ISO 14050: 1998
      L i nói ñ u
      TCVN ISO 14001: 2005 thay th TCVN ISO 14001: 1998;
      TCVN ISO 14004: 2005 thay th TCVN ISO 14004: 1997.
      TCVN ISO 14001: 2005 hoàn toàn tương ñương v i ISO 14001: 2004
      TCVN ISO 14004: 2005 hoàn toàn tương ñương v i ISO 14004: 2004
      TCVN ISO 14010: 1997 hoàn toàn tương ñương v i ISO 14010: 1996
      TCVN ISO 14011: 1997 hoàn toàn tương ñương v i ISO 14011: 1996
      TCVN ISO 14012: 1997 hoàn toàn tương ñương v i ISO 14012: 2006
      TCVN ISO 14020: 2000 hoàn toàn tương ñương v i ISO 14020: 1998
      TCVN ISO 14021: 2003 hoàn toàn tương ñương v i ISO 14021: 1999
      TCVN ISO 14024: 2005 hoàn toàn tương ñương v i ISO 14024: 1999
      TCVN ISO 14025: 2003 ñư c ch p nh n hoàn toàn t Báo cáo k
thu t ISO/TR 14025: 2000
      TCVN ISO 14040: 2003 hoàn toàn tương ñương v i ISO 14040: 1997
      TCVN ISO 14041: 2000 hoàn toàn tương ñương v i ISO 14041: 1998
      TCVN ISO 14050: 2000 hoàn toàn thương ñương v i ISO 14050: 1998
      TCVN ISO 14001: 2005; TCVN ISO 14004: 2005; TCVN ISO 14010:
1997 ÷ TCVN ISO 14012: 1997; TCVN ISO 14020: 2000; TCVN ISO
14021: 2003; TCVN ISO 14024: 2005; TCVN ISO 14025: 2003; TCVN ISO
14040: 2000; TCVN ISO 14041: 2000; TCVN ISO 14050: 2000 do Ban k
thu t Tiêu chu n TCVN/TC/207 Qu n lý môi trư ng biên so n, T ng c c
Tiêu chu n - ðo lư ng - Ch t lư ng ñ ngh , B Khoa h c công ngh và môi
trư ng ban hành.
        TIÊU CHU N VI T NAM




         TCVN ISO 14001: 2005
            ISO 14001: 2004
             Xu t b n l n 2
             Second edition




   H TH NG QU N LÝ MÔI TRƯ NG -
 CÁC YÊU C U VÀ HƯ NG D N S     D NG
ENVIRONMENTAL MANAGEMENT SYSTEMS -
 REQUIREMENTS WITH GUIANCE FOR USE
      L i gi i thi u
      Các t ch c thu c m i lo i hình ngày càng quan tâm ñ n vi c ñ t ñư c
và ch ng minh k t qu ho t ñ ng môi trư ng h p lý thông qua ki m soát các
ho t ñ ng ñ n môi trư ng c a các s n ph m, d ch v và ho t ñ ng c a mình,
phù h p v i chính sách và m c tiêu môi trư ng c a t ch c. Các t ch c ph i
hành ñ ng như v y trong m t xu th pháp lu t ngày càng ch t ch , s tri n
khai c a các chính sách kinh t và các bi n pháp khác ñ u thúc ñ y vi c b o
v môi trư ng, các bên h u quan cũng ngày càng bày t m i quan tâm c a
mình ñ n các v n ñ môi trư ng và phát tri n b n v ng.
      Nhi u t ch c ñã ti n hành "xem xét" ho c "ñánh giá" môi trư ng
nh m ñánh giá k t qu ho t ñ ng môi trư ng c a mình. Tuy nhiên, v i cách
th c c a riêng mình, nh ng "xem xem" và "ñánh giá" này có th chưa ñ ñ
ñem l i cho t ch c m t s ñ m b o r ng k t qu ho t ñ ng c a h không ch
ñáp ng mà còn s ti p t c ñáp ng các yêu c u c a chính sách và pháp lu t.
ð có hi u qu , nh ng xem xét và ñánh giá ñó c n ñư c ti n hành trong m t
h th ng qu n lý ñã ñư c cơ c u mà h th ng ñư c tích h p trong t ch c.
      Các tiêu chu n v qu n lý môi trư ng nh m cung c p cho các t ch c
nh ng y u t c a m t h th ng qu n lý môi trư ng có hi u qu (EMS) mà có
th tích h p v i các yêu c u qu n lý khác và h tr cho t ch c ñ t ñư c các
m c tiêu môi trư ng và kinh t . Nh ng tiêu chu n này cũng gi ng như các
tiêu chu n khác là không nh m s d ng ñ t o ra hàng rào thương m i phi
thu quan ho c gia tăng hay thay ñ i trách nhi m pháp lý c a m t t ch c.
      Tiêu chu n này quy ñ nh các yêu c u c a m t h th ng qu n lý môi
trư ng nh m h tr cho t ch c tri n khai và th c hi n chính sách và các m c
tiêu có tính ñ n các yêu c u pháp lu t và thông tin v các khía c nh môi
trư ng có ý nghĩa. Tiêu chu n này nh m áp d ng cho t t c các lo i hình và
quy mô t ch c và thích h p v i các ñi u ki n ñ a lý, văn hoá và xã h i khác
nhau. Cơ s c a cách ti p c n này ñư c nêu       hình 1. Thành công c a h
th ng ph thu c vào s cam k t c a t t c các c p và b ph n ch c năng, ñ c
bi t là c a c p qu n lý cao nh t. M t h th ng ki u này giúp cho t ch c tri n
khai chính sách môi trư ng, thi t l p các m c tiêu các quá trình ñ ñ t ñư c
các n i dung cam k t trong chính sách, ti n hành ho t ñ ng c n thi t ñ c i
ti n hi u qu qu n lý c a mình và ch ng minh s phù h p c a h th ng v i
các yêu c u c a tiêu chu n này. M c ñích t ng th c a tiêu chu n này là h
tr cho b o v môi trư ng và ngăn ng a ô nhi m cân b ng v i các nhu c u
kinh t - xã h i. C n lưu ý r ng nhi u yêu c u c a h th ng qu n lý môi
trư ng có th ñư c ñ c p ñ ng th i ho c xem xét l i vào b t c th i gian
nào.
       B n tiêu chu n xu t b n l n th hai này t p trung vào vi c làm rõ b n
tiêu chu n xu t b n l n th nh t, và ñã ti n hành xem xét ñúng theo các ñi u
ki n c a tiêu chu n TCVN ISO 9001 nh m tăng tính tương thích c a hai tiêu
chu n vì l i ích c a c ng ñ ng ngư i s d ng.
      Chú thích: Tiêu chu n này d a trên phương pháp lu n là L p k ho ch
- Th c hi n - Ki m tra - Hành ñ ng kh c ph c (Plan - Do - Check -
Act/PDCA). PDCA có th ñư c mô t tóm t t như sau:
      - L p k ho ch (P): Thi t l p các m c tiêu và các quá trình c n thi t ñ
ñ t ñư c các k t qu phù h p v i chính sách môi trư ng c a t ch c.
      - Th c hi n (D): Th c hi n các quá trình.
      - Ki m tra (C): Giám sát và ño lư ng các quá trình d a trên chính sách
môi trư ng, m c tiêu, ch tiêu, các yêu c u pháp lu t và yêu c u khác, và báo
cáo k t qu .
      - Hành ñ ng (A): Th c hi n các hành ñ ng ñ c i ti n liên t c hi u qu
ho t ñ ng c a h th ng qu n lý môi trư ng.
      Nhi u t ch c qu n lý các ho t ñ ng c a mình thông qua vi c áp d ng
m t h th ng các quá trình và các tác ñ ng qua l i c a chúng mà có th nói
ñ n như là "cách ti p c n theo quá trình". Tiêu chu n TCVN/ISO 9001
khuy n khích s d ng cách ti p c n theo quá trình. Khi chu trình PDCA có
th áp d ng ñư c cho t t c các quá trình thì hai phương pháp này ñư c coi là
tương thích v i nhau.


   Hình 1 - Mô hình h th ng qu n lý môi trư ng c a tiêu chu n này


      ð s d ng, s th t c a các ñi u trong ði u 4 c a tiêu chu n này và
trong ph l c A ñã ñư c liên h v i nhau. Ví d 4.3.3 và A.3.3 ñ u ñ c p ñ n
các m c tiêu, các ch tiêu và chương trình, ñi u 4.4.5 và A.5.5 ñ u ñ c p ñ n
ñánh giá n i b . Ngoài ra, Ph l c B xác ñ nh s tương ng k thu t chính
gi a tiêu chu n TCVN ISO 14001: 2005 và ISO 9001: 2000 và ngư c l i.
      Có m t s khác bi t quan tr ng gi a tiêu chu n này - là tiêu chu n mô
t các yêu c u v h th ng qu n lý môi trư ng c a m t t ch c và có th ñư c
s d ng ñ ch ng nh n/ñăng ký và/ho c t tuyên b h th ng qu n lý môi
trư ng c a m t t ch c - v i m t hư ng d n không dùng cho ch ng nh n mà
ch ñ cung c p s tr giúp chung cho m t t ch c ñ thi t l p, th c hi n ho c
c i ti n m t h th ng qu n lý môi trư ng. Qu n lý môi trư ng bao g m ñ y
ñ nhi u v n ñ , k c nh ng hàm ý có tính chi n lư c và c nh tranh. M t t
ch c có th ch ng minh s áp d ng thành công tiêu chu n này ñ ñ m b o
v i các bên h u quan r ng t ch c ñang th c thi m t h th ng qu n lý môi
trư ng thích h p.
      Hư ng d n và h tr các k thu t qu n lý môi trư ng là thu c n i dung
các tiêu chu n khác, riêng nh ng hư ng d n v qu n lý môi trư ng dư i d ng
văn b n do ban k thu t ISO/TC 207 xây d ng. B t kỳ các vi n d n ñ n các
tiêu chu n khác ch mang tính ch t tham kh o.
      Tiêu chu n này ch bao g m nh ng yêu c u có th ñư c ñánh giá m t
cách khách quan. Nh ng t ch c nào có yêu c u hư ng d n t ng quát hơn v
các v n ñ r ng hơn c a h th ng qu n lý môi trư ng c n tham kh o TCVN
ISO 14004.
      Tiêu chu n này không ñ ra các yêu c u tuy t ñ i cho k t qu ho t
ñ ng môi trư ng vư t quá các cam k t, trong chính sách môi trư ng, tuân th
theo các yêu c u pháp lu t và các yêu c u khác mà t ch c tán thành, cam k t
ngăn ng a ô nhi m và c i ti n liên t c. Do v y, hai t ch c cùng ti n hành các
ho t ñ ng gi ng nhau nhưng có k t qu ho t ñ ng khác nhau thì có th c hai
cùng phù h p v i các yêu c u c a tiêu chu n này.
      Vi c ch p nh n và áp d ng m t lo t các k thu t qu n lý môi trư ng
theo cách th c có h th ng có th góp ph n ñ t k t qu t i ưu cho t t c các
bên h u quan. Tuy nhiên, ch p nh n tiêu chu n này t b n thân nó s chưa
ñ m b o cho ñư c k t qu môi trư ng t i ưu. ð ñ t ñư c các m c tiêu môi
trư ng, h th ng qu n lý môi trư ng có th khuy n khích các t ch c xem xét
áp d ng k thu t t t nh t có s n khi thích h p và kh thi v m t kinh t , và
tính toán m t cách ñ y ñ chi phí - hi u qu c a các k thu t như v y.
      Tiêu chu n này không bao g m các yêu c u c th cho nh ng h th ng
qu n lý khác như h th ng ch t lư ng, an toàn và s c kho ngh nghi p, qu n
lý tài chính và qu n lý r i ro, m c dù các ñi u kho n c a nó có th ñư c
tương ng ho c tích h p v i các y u t c a các h th ng qu n lý khác. M t
tro ch c có th ñi u ch nh (các) h th ng qu n lý hi n có c a mình ñ thi t
l p m t h th ng qu n lý môi trư ng phù h p v i các yêu c u c a tiêu chu n
này. Tuy nhiên, ph i th y r ng vi c áp d ng các y u t khác nhau c a h
th ng qu n lý là có th không gi ng nhau vì còn tuỳ thu c vào m c ñích ñã
ñ nh và các bên h u quan.
      M c ñ chi ti t và ph c t p c a h th ng qu n lý môi trư ng, quy mô
c a tài li u và các ngu n l c ñư c s d ng cho h th ng ph thu c vào m t
s các y u t như ph m vi c a h th ng, quy mô c a t ch c và b n ch t c a
các ho t ñ ng, s n ph m và d ch v c a t ch c. ðây có th là trư ng h p
riêng ñ i v i doanh nghi p v a và nh .
H th ng qu n lý môi trư ng - Các yêu c u và hư ng d n s d ng
Environmental management systems - Requirements with guidance for use


       1. Ph m vi áp d ng
       Tiêu chu n này quy ñ nh các yêu c u ñ i v i h th ng qu n lý môi
trư ng, t o thu n l i cho m t t ch c tri n khai và áp d ng m t chính sách và
m c tiêu có xem xét ñ n các yêu c u lu t pháp và các yêu c u khác mà t
ch c ñ ra và các thông tin v các khía c nh môi trư ng có ý nghĩa. Tiêu
chu n này áp d ng cho các khía c nh môi trư ng mà t ch c xác ñ nh là có
th ki m soát và có th có tác ñ ng. Tiêu chu n này không nêu lên các chu n
m c v k t qu ho t ñ ng môi trư ng c th .
       Tiêu chu n này có th áp d ng cho b t kỳ t ch c nào mong mu n ñ :
       a. thi t l p, th c hi n, duy trì và c i ti n m t h th ng qu n lý môi
trư ng.
       b. t ñ m b o s phù h p v i chính sách môi trư ng ñã công b .
       c. ch ng minh s phù h p v i tiêu chu n này b ng cách:
          1) t xác ñ nh và t tuyên b phù h p v i tiêu chu n này, ho c
          2) ñư c xác nh n s phù h p v h th ng qu n lý môi trư ng c a
             mình b i các bên có liên quan v i t ch c, như khách hàng, ho c
          3) ñư c t ch c bên ngoài xác nh n s t công b , ho c
          4) ñư c m t t ch c bên ngoài ch ng nh n phù h p v h th ng
             qu n lý môi trư ng c a mình
       T t c yêu c u trong tiêu chu n này là nh m tích h p vào b t kỳ h
th ng qu n lý môi trư ng nào. M c ñ áp d ng ph thu c vào các y u t như
chính sách môi trư ng c a t ch c, b n ch t c a các ho t ñ ng, s n ph m và
d ch v c a t ch c, v trí và các ñi u ki n th c hi n ch c năng c a t ch c.
Trong Ph l c A cũng nêu ra hư ng d n tham kh o v s d ng tiêu chu n
này.
       2. Tài li u vi n d n
      Không có tài li u vi n d n. ði u này ñưa vào nh m gi cách ñánh s
th t như trong l n xu t b n trư c (TCVN ISO 14001: 1998).
      3. Thu t ng và ñ nh nghĩa
      Trong tiêu chu n này, áp d ng các thu t ng và ñ nh nghĩa sau:
      3.1.
      Chuyên gia ñánh giá (auditor)
      Ngư i có năng l c ñ ti n hành m t cu c ñánh giá.
      (TCVN ISO 9000: 2000, 3.9.9).
      3.2
      C i ti n liên t c (continual improvement)
      Quá trình l p l i ñ nâng cao h th ng qu n lý môi trư ng (3.8) nh m
ñ t ñư c nh ng c i ti n trong k t qu ho t ñ ng môi trư ng (3.10) t ng th
và nh t quán v i chính sách môi trư ng (3.11) c a t ch c (3.16).
      Chú thích: Quá trình này không nh t thi t ph i ñư c ti n hành m t cách
ñ ng th i    t t c các lĩnh v c ho t ñ ng.
      3.3
      Hành ñ ng kh c ph c (corrective action)
      Hành ñ ng lo i b nguyên nhân c a s không phù h p (3.15) ñã ñư c
phát hi n.
      3.4.
      Tài li u (document)
      Thông tin và phương ti n h tr thông tin.
      Chú thích 1: Phương ti n có th là gi y, ñĩa t , b n ñi n t hay ñĩa
quang, nh hay m u g c hay m i s k t h p c a chúng.
      Chú thích 2: Ch p nh p theo TCVN 9000: 2000, 3.7.2.
      3.5
      Môi trư ng (environment)
      Nh ng th bao quanh nơi ho t ñ ng c a m t t ch c (3.16), k c
không khí, nư c, ñ t, ngu n tài nguyên thiên nhiên, h th c v t, h ñ ng v t,
con ngư i và các m i quan h qua l i c a chúng.
      Chú thích: Nh ng th bao quanh nói trên     ñây là t n i b m t t ch c
(3.16) m r ng t i h th ng toàn c u.
      3.6
      Khía c nh môi trư ng (environmental aspect)
      Y u t c a các ho t ñ ng ho c s n ph m ho c d ch v c a m t t ch c
(3.16) có th tác ñ ng qua l i v i môi trư ng (3.5).
      Chú thích: Khía c nh môi trư ng có ý nghĩa là khía c nh có ho c có th
có m t tác ñ ng môi trư ng (3.7) ñáng k .
      3.7
      Tác ñ ng môi trư ng (environmental impact)
      B t kỳ m t s thay ñ i nào c a môi trư ng (3.5) dù là b t l i ho c có
l i, toàn b ho c t ng phân do các khía c nh môi trư ng (3.6) c a m t t
ch c (3.16) gây ra.
      3.8
      H th ng qu n lý môi trư ng (environmental management system)
      HTQLMT/EMS
      M t ph n trong h th ng qu n lý c a m t t ch c (3.16) ñư c s d ng
ñ tri n khai và áp d ng chính sách môi trư ng (3.11), qu n lý các khía
c nh môi trư ng (3.6) c a t ch c.
      Chú thích 1: H th ng qu n lý là m t t p h p các y u t liên quan v i
nhau ñư c s d ng ñ thi t l p chính sách, m c tiêu và ñ ñ t ñư c các m c
tiêu ñó.
      Chú thích 2: H th ng qu n lý bao g m cơ c u t ch c, các ho t ñ ng
l p k ho ch, trách nhi m, th c hành, th t c (3.19), quá trình và ngu n l c.
      3.9
      M c tiêu môi trư ng (environmental objective)
      M c ñích t ng th v môi trư ng, phù h p v i chính sách môi trư ng
(3.11) mà t ch c (3.16) t ñ t ra cho mình nh m ñ t t i.
      3.10
      K t qu ho t ñ ng môi trư ng (environmental performance)
      Các k t qu có th ño ñư c v s qu n lý các khía c nh môi trư ng
(3.6) c a m t t ch c (3.16).
      Chú thích: Trong khuôn kh m t h th ng qu n lý môi trư ng (3.8),
các k t qu có th ño ñư c là d a trên chính sách môi trư ng (3.11), m c
tiêu môi trư ng (3.9), ch tiêu môi trư ng (3.12) c a m t t ch c 93.16) và
các yêu c u khác v k t qu ho t ñ ng môi trư ng.
      3.11.
      Chính sách môi trư ng (environmental policy)
      Tuyên b m t cách chính th c c a lãnh ñ o c p cao nh t v ý ñ và
ñ nh hư ng chung ñ i v i k t qu ho t ñ ng môi trư ng (3.10) c a m t t
ch c (3.16).
      Chú thích - Chính sách môi trư ng t o ra khuôn kh cho hành ñ ng và
ñ nh ra các m c tiêu môi trư ng (3.9), ch tiêu môi trư ng (3.12).
      3.12
      Ch tiêu môi trư ng (environmental target)
      Yêu c u c th , kh thi v k t qu th c hi n ñ i v i m t t ch c (3.16)
ho c các b ph n c a nó, yêu c u này xu t phát t các m c tiêu môi trư ng
(3.9) và c n ph i ñ ra, ph i ñ t ñư c ñ vươn t i các m c tiêu ñó.
      3.13
      Bên h u quan (interested party)
      Cá nhân ho c nhóm liên quan ñ n ho c b      nh hư ng t k t qu ho t
ñ ng môi trư ng (3.10) c a m t t ch c (3.16).
      3.14
      ðánh giá n i b (internal audit)
       M t quá trình có h th ng, ñ c l p và ñư c l p thành văn b n nh m thu
th p các b ng ch ng ñánh giá và ñánh giá chúng m t cách khách quan ñ xác
ñ nh m c ñ th c hi n các chu n m c ñánh giá h th ng qu n lý môi trư ng
do t ch c (3.16) thi t l p.
       Chú thích: Trong nhi u trư ng h p, ñ c bi t ñ i v i các t ch c nh ,
yêu c u v tính ñ c l p có th ñư c th hi n b ng vi c không liên quan v
trách nhi m v i ho t ñ ng ñư c ñánh giá.
       3.15
       S không phù h p (nonconformity)
       S không ñáp ng/ tho mãn m t yêu c u.
       (TCVN ISO 9000: 2000, 3.6.2)
       3.16
       T ch c (organization)
       B t kỳ công ty, t p ñoàn, hãng, xí nghi p, cơ quan có th m quy n ho c
vi n, ho c m t b ph n hay k t h p c a chúng, dù là ñư c tích h p hay
không, công ho c tư mà có các ch c năng và qu n tr riêng c a mình.
       Chú thích: V i các t ch c có nhi u ñơn v ho t ñ ng, thì m t ñơn v
ho t ñ ng riêng l cũng có th ñư c xác ñ nh như là m t t ch c.
       3.17
       Hành ñ ng phòng ng a (Preventive action)
       Hành ñ ng ñ lo i b nguyên nhân gây ra s không phù h p (3.15)
ti m n.
       3.18
       Ngăn ng a ô nhi m (Preventive of pollution)
       S d ng các quá trình, các bi n pháp th c hành, các k thu t, các v t
li u, các s n ph m, các d ch v ho c năng lư ng ñ tránh, gi m b t hay ki m
soát (m t cách riêng r ho c k t h p) s t o ra, phát th i ho c x th i b t kỳ
lo i ch t ô nhi m ho c ch t th i nào nh m gi m thi u tác ñ ng môi trư ng
(3.7) b t l i.
         Chú thích: Ngăn ng a ô nhi m có th bao g m vi c gi m thi u ho c
lo i b t ngu n, thay ñ i quá trình, s n ph m ho c d ch v , s d ng có hi u
qu ngu n tài nguyên, thay th v t li u và năng lư ng, tái s d ng, ph c h i,
tái sinh, tái ch và x lý.
         3.19
         Th t c (Procedure)
         Cách th c ñư c quy ñ nh ñ ti n hành m t ho t ñ ng ho c m t quá
trình.
         Chú thích 1: Th t c có th ñư c l p thành văn b n ho c không.
         Chú thích 2: Ch p nh n theo TCVN ISO 9000: 2000, 3.4.5.
         3.20
         H sơ (record)
         Tài li u (3.4) công b các k t qu ñ t ñư c hay cung c p b ng ch ng
v ho t ñ ng ñư c th c hi n.
         Chú thích: Ch p nh n theo TCVN ISO 9000: 2000, 3.7.6.
         4. Yêu c u c a h th ng qu n lý môi trư ng
         4.1. Yêu c u chung
         T ch c ph i thi t l p l p thành văn b n, th c hi n, duy trì và c i ti n
liên t c h th ng qu n lý môi trư ng phù h p v i các yêu c u c a tiêu chu n
này và xác ñ nh cách th c ñ ñáp ng ñ y ñ các yêu c u ñó.
         T ch c ph i xác ñ nh và l p thành văn b n ph m vi c a h th ng qu n
lý môi trư ng c a mình.
         4.2. Chính sách môi trư ng
         Ban lãnh ñ o ph i xác ñ nh chính sách môi trư ng c a t ch c và ñ m
b o trong ph m vi ñã xác ñ nh c a h th ng qu n lý môi trư ng c a mình
chính sách ñó:
         a) phù h p v i b n ch t, quy mô và tác ñ ng môi trư ng c a các ho t
ñ ng, s n ph m và d ch v c a t ch c ñó,
         b) có cam k t c i ti n liên t c và ngăn ng a ô nhi m,
        c) có cam k t tuân th các yêu c u c a pháp lu t và v i các yêu c u
khác mà t ch c ph i tuân th liên quan t i các khía c nh môi trư ng c a
mình.
        d) ñưa ra khuôn kh cho vi c ñ xu t và soát xét l i các m c tiêu và ch
tiêu môi trư ng,
        e) ñư c l p thành văn b n, ñư c áp d ng và ñư c duy trì,
        f) ñư c thông báo cho t t c nhân viên ñang làm vi c cho t ch c ho c
trên danh nghĩa c a t ch c, và
        g) có s n cho c ng ñ ng.
        4.3. L p k ho ch
        4.3.1. Khía c nh môi trư ng
        T ch c ph i thi t l p, th c hi n và duy trì m t (ho c các) th t c ñ :
        a) nh n bi t các khía c nh môi trư ng c a các ho t ñ ng, s n ph m và
d ch v trong ph m vi ñã xác ñ nh c a h th ng qu n lý môi trư ng mà t
ch c có th ki m soát và các khía c nh môi trư ng mà t ch c có th b              nh
hư ng có tính ñ n các tri n khai ñã l p k ho ch ho c m i, ho c các ho t
ñ ng, s n ph m và d ch v m i ho c dư c ñi u ch nh, và
        b) xác ñ nh nh ng khía c nh môi trư ng có ho c có th có (các) tác
ñ ng ñáng k t i môi trư ng (nghĩa là các khía c nh môi trư ng có ý nghĩa).
        T ch c ph i l p thành văn b n thông tin này và c p nh t chúng.
        T ch c ph i ñ m b o r ng các khía c nh môi trư ng có ý nghĩa ñã
ñư c xem xét ñ n trong khi thi t l p, th c hi n và duy trì h th ng qu n lý
môi trư ng c a mình.
        4.3.2. Yêu c u v pháp lu t và yêu c u khác
        T ch c ph i thi t l p, th c hi n và duy trì m t (ho c các) th t c ñ :
        a) nh n bi t và ti p c n v i các yêu c u v pháp lu t thích h p và các
yêu c u khác mà t ch c tán thành có liên quan t i các khía c nh môi trư ng
c a mình, và
        b) xác ñ nh cách th c áp d ng các yêu c u này ñ i v i các khía c nh
môi trư ng c a t ch c.
        T ch c ph i ñ m b o r ng các yêu c u v pháp lu t tương ng và các
yêu c u khác mà t ch c tán thành c n ñư c xem xét khi thi t l p, th c hi n
và duy trì h th ng qu n lý môi trư ng cho mình.
        4.3.3. M c tiêu, ch tiêu và chương trình
        T ch c ph i thi t l p, th c hi n và duy trì các m c tiêu và ch tiêu môi
trư ng b ng văn b n,      t ng c p ho c b ph n ch c năng thích h p trong t
ch c.
        Các m c tiêu và ch tiêu ph i ño ñư c khi có th và nh t quán v i chính
sách môi trư ng, bao g m các cam k t ngăn ng a ô nhi m, tuân th các yêu
c u pháp lu t và các yêu c u khác mà t ch c tán thành, và c i ti n liên t c.
        Khi thi t l p và soát xét l i các m c tiêu và ch tiêu c a mình, t ch c
ph i xem xét ñ n các yêu c u v pháp lu t và các yêu c u khác mà t ch c tán
thành, và các khía c nh môi trư ng có ý nghĩa c a mình. T ch c cũng ph i
xem xét ñ n các phương án công ngh , các yêu c u v ho t ñ ng kinh doanh
và tài chính c a t ch c và các quan ñi m c a các bên h u quan.
        T ch c ph i thi t l p, th c hi n và duy trì m t (ho c các) chương trình
ñ ñ t ñư c các m c tiêu và ch tiêu c a mình. (Các) chương trình ph i bao
g m:
        a) vi c ñ nh rõ trách nhi m nh m ñ t ñư c các m c tiêu và ch tiêu
t ng c p và b ph n ch c năng tương ng trong t ch c, và
        b) bi n pháp và ti n ñ ñ ñ t ñư c các m c tiêu và ch tiêu.
        4.4. Th c hi n và ñi u hành
        4.4.1. Ngu n l c, vai trò, trách nhi m và quy n h n
        Lãnh ñ o ph i ñ m b o có s n các ngu n l c c n thi t ñ thi t l p, th c
hi n, duy trì và c i ti n h th ng qu n lý môi trư ng. Các ngu n l c bao g m:
ngu n nhân l c và k năng chuyên môn hoá, cơ s h t ng c a t ch c, ngu n
l c công ngh và tài chính.
      Vai trò, trách nhi m và quy n h n c n ñư c xác ñ nh, ñư c thành l p
văn b n và ñư c thông báo nh m t o thu n l i cho qu n lý môi trư ng có
hi u l c.
      Ban lãnh ñ o c a t ch c b nhi m m t (ho c các) ñ i di n c a lãnh
ñ o c th , ngoài các trách nhi m khác, ph i có vai trò, trách nhi m và quy n
h n xác ñ nh nh m:
      a) ñ m b o h th ng qu n lý môi trư ng ñư c thi t l p, th c hi n và
duy trì phù h p v i các yêu c u c a tiêu chu n này.
      b) báo cáo k t qu ho t ñ ng c a h th ng qu n lý môi trư ng cho ban
lãnh ñ o ñ xem xét, k c các khuy n ngh cho vi c c i ti n.
      4.4.2. Năng l c, ñào t o và nh n th c
      T ch c ph i ñ m b o b t c (nh ng) ngư i nào th c hi n các công
vi c c a t ch c ho c trên danh nghĩa c a t ch c có kh năng gây ra (các)
tác ñ ng ñáng k lên môi trư ng mà t ch c xác ñ nh ñư c ñ u ph i có ñ
năng l c trên cơ s giáo d c, ñào t o ho c kinh nghi m thích h p và ph i duy
trì các h sơ liên quan.
      T ch c ph i xác ñ nh các nhu c u ñào t o tương ng v i các khía c nh
môi trư ng và h th ng qu n lý môi trư ng c a t ch c. T ch c ph i cung
c p vi c ñào t o ho c ti n hành các ho t ñ ng khác ñ ñáp ng các nhu c u
này, và ph i duy trì các h sơ liên quan.
      T ch c ph i thi t l p, th c hi n và duy trì m t (ho c các) th t c ñ
làm cho nhân viên th c hi n công vi c c a t ch c ho c trên danh nghĩa c a
t ch c nh n th c ñư c:
      a) t m quan tr ng c a s phù h p v i chính sách và các th t c v môi
trư ng, v i các yêu c u c a h th ng qu n lý môi trư ng.
      b) các khía c nh môi trư ng có ý nghĩa và các tác ñ ng hi n t i ho c
ti m n liên quan v i công vi c c a h và các l i ích môi trư ng thu ñư c do
k t qu ho t ñ ng c a cá nhân ñư c c i ti n,
      c) vai trò và trách nhi m trong vi c ñ t ñư c s phù h p v i các yêu
c u c a h th ng qu n lý môi trư ng, và
      d) các h u qu ti m n do ñi ch ch kh i các th t c ñã quy ñ nh.
      4.4.3. Trao ñ i thông tin
      ð i v i các khía c nh môi trư ng và h th ng qu n lý môi trư ng c a
mình, t ch c ph i thi t l p, th c hi n và duy trì m t (ho c các) th t c ñ :
      a) trao ñ i thông tin n i b gi a các c p và b ph n ch c năng khác
nhau c a t ch c,
      b) ti p nh n, l p thành văn b n và ñáp ng các thông tin tương ng t
các bên h u quan bên ngoài.
      T ch c ph i quy t ñ nh ñ thông tin v i bên ngoài v các khía c nh
môi trư ng có ý nghĩa c a t ch c và ph i l p thành văn b n quy t ñ nh c a
mình. N u quy t ñ nh thông tin, t ch c ph i thi t l p và th c hi n m t (ho c
các) phương pháp ñ i v i thông tin bên ngoài này.
      4.4.4. Tài li u
      Tài li u c a h th ng qu n lý môi trư ng ph i bao g m:
      a) chính sách, các m c tiêu và các ch tiêu môi trư ng
      b) mô t ph m vi c a h th ng qu n lý môi trư ng
      c) mô t các ñi u kho n chính c a h th ng qu n lý môi trư ng, tác
ñ ng qua l i gi a chúng và tham kh o ñ n các tài li u có liên quan
      d) các tài li u, k c các h sơ theo yêu c u c a tiêu chu n này
      e) các tài li u, k c các h sơ ñư c t ch c xác ñ nh là c n thi t ñ
ñ m b o tính hi u l c c a vi c l p k ho ch, v n hành và ki m soát các quá
trình liên quan ñ n khía c nh môi trư ng có ý nghĩa c a t ch c.
      4.4.5 Ki m soát tài li u
      Các tài li u theo yêu c u c a h th ng qu n lý môi trư ng và theo yêu
c u c a tiêu chu n này ph i ñư c ki m soát. H sơ là m t lo i tài li u ñ c bi t
và ph i ñư c ki m soát theo các yêu c u nêu trong 4.5.4.
      T ch c ph i thi t l p, th c hi n và duy trì m t (ho c các) th t c ñ :
       a) phê duy t tài li u v s tho ñáng trư c khi ban hành,
       b) xem xét, c p nh t khi c n và phê duy t l i tài li u,
       c) ñ m b o nh n bi t ñư c các thay ñ i và tình tr ng s a ñ i hi n hành
c a tài li u,
       d) ñ m b o các b n c a các tài li u thích h p s n có      nơi s d ng,
       e) ñ m b o các tài li u luôn rõ ràng, d nh n bi t,
       f) ñ m b o các tài li u có ngu n g c bên ngoài ñư c t ch c xác ñ nh
là c n thi t cho vi c l p k ho ch và v n hành h th ng qu n lý môi trư ng
ph i ñư c nh n bi t và vi c phân ph i chúng ñư c ki m soát, và
       g) ngăn ng a vi c s d ng vô tình các tài li u l i th i và áp d ng d u
hi u nh n bi t thích h p n u chúng ñư c gi l i vì m c ñích nào ñó.
       4.4.6. Ki m soát ñi u hành
       T ch c ph i ñ nh rõ và l p k ho ch các tác nghi p liên quan ñ n các
khía c nh môi trư ng có ý nghĩa ñã ñư c xác ñ nh nh t quán v i chính sách,
m c tiêu và ch tiêu môi trư ng c a mình nh m ñ m b o chúng ñư c ti n
hành trong các ñi u ki n quy ñ nh b ng cách:
       a) thi t l p, th c hi n và duy trì m t (ho c các) th t c d ng văn b n
nh m ki m soát các tình tr ng mà do thi u các th t c này thì có th d n ñ n
s ho t ñ ng ch ch kh i chính sách, m c tiêu và ch tiêu môi trư ng, và
       b) quy ñ nh các chu n m c ho t ñ ng trong (các) th t c, và
       c) thi t l p, th c hi n và duy trì các th t c liên quan ñ n các khía c nh
môi trư ng có ý nghĩa ñư c xác ñ nh c a hàng hoá và d ch v ñư c t ch c
s d ng và thông tin các th t c và yêu c u tương ng có th áp d ng cho các
nhà cung c p, k c các nhà th u.
       4.4.7. S chu n b s n sàng và ñáp ng v i tình tr ng kh n c p
       T ch c ph i thi t l p, th c hi n và duy trì m t (ho c các) th t c nh m
xác ñ nh rõ các tình tr ng kh n c p ti m n và có s c ti m n có th có (các)
tác ñ ng ñ n môi trư ng và cách th c t ch c s       ng phó v i các tác ñ ng ñó.
         T ch c ph i ng phó v i các tình tr ng kh n c p và s c th c t và
ngăn ng a ho c gi m nh các tác ñ ng c a môi trư ng có h i mà chúng có th
gây ra.
         T ch c ph i ñ nh kỳ xem xét và khi c n thi t soát xét l i các th t c v
s chu n b s n sàng ñáp ng v i tình tr ng kh n c p ñ c bi t là sau khi s c
ho c tình tr ng kh n c p x y ra.
         T ch c cũng c n ph i ñ nh kỳ th nghi m các th t c s n sàng ñáp
 ng v i tình tr ng kh n c p khi có th ñư c.
         4.5. Ki m tra
         4.5.1. Giám sát và ño lư ng
         T ch c ph i thi t l p, th c hi n và duy trì m t (ho c các) th t c ñ
giám sát và ño lư ng trên cơ s các ñ c trưng ch ch t c a các ho t ñ ng c a
mình có th có tác ñ ng ñáng k lên môi. (Các) th t c này ph i bao g m vi c
ghi l i thông tin nh m theo dõi k t qu ho t ñ ng môi trư ng, các ki m soát
ñi u hành tương ng và phù h p v i các m c tiêu và các ch tiêu môi trư ng
c a t ch c.
         T ch c ph i b o ñ m r ng thi t b giám sát và ño lư ng ñã hi u chu n
ho c ki m tra xác nh n ñư c s d ng và ñư c b o dư ng và ph i duy trì các
h sơ liên quan.
         4.5.2. ðánh giá s tuân th
         4.5.2.1. Nh t quán v i cam k t tuân th c a mình, t ch c ph i thi t
l p, th c hi n và duy trì m t (ho c các) th t c v ñ nh kỳ ñánh giá s tuân
th v i các yêu c u lu t pháp có th ñư c áp d ng.
         T ch c ph i lưu gi h sơ c a các k t qu ñánh giá ñ nh kỳ.
         4.5.2.2. T ch c ph i ñánh giá s tuân th v i các yêu c u khác mà t
ch c ñ ra. T ch c có th k t h p vi c ñánh giá này v i vi c ñánh giá s
tuân th pháp lu t ñã nêu trong 4.5.2.1 ho c thi t l p m t (ho c các) th t c
riêng.
         T ch c ph i lưu gi h sơ c a các k t qu ñánh giá ñ nh kỳ.
      4.5.3. S   không phù h p, hành ñ ng kh c ph c và hành ñ ng
phòng ng a
      T ch c ph i thi t l p, th c hi n và duy trì m t (ho c các) th t c liên
quan ñ n (các) s không phù h p th c t và ti m n và ñ th c hi n hành
ñ ng kh c ph c và hành ñ ng phòng ng a. Các th t c này ph i xác ñ nh các
yêu c u ñ :
      a) nh n bi t và kh c ph c (các) s không phù h p và th c hi n (các)
hành ñ ng ñ gi m nh các tác ñ ng môi trư ng c a chúng,
      b) ñi u tra (các) s không phù h p, xác ñ nh (các) nguyên nhân c a
chúng và th c hi n hành ñ ng ñ tránh tái ñ n,
      c) xác ñ nh m c ñ c n thi t ñ i v i (các) hành ñ ng ñ ngăn ng a
(các) s không phù h p và th c hi n các hành ñ ng thích h p ñã d ki n ñ
tránh x y ra,
      d) ghi chép k t qu c a (các) hành ñ ng kh c ph c và (các) hành ñ ng
phòng ng a ñã th c hi n và
      e) xem xét hi u l c c a (các) hành ñ ng kh c ph c và (các) hành ñ ng
phòng ng a ñã th c hi n.
      Các hành ñ ng th c hi n ph i tương ng v i t m quan tr ng c a v n ñ
và các tác ñ ng môi trư ng.
      T ch c ph i ñ m b o r ng b t kỳ s thay ñ i c n thi t nào ñ i v i tài
li u h th ng qu n lý môi trư ng ñ u ñư c th c hi n.
      4.5.4. Ki m soát h sơ
      T ch c ph i thi t l p và duy trì các h sơ c n thi t ñ ch ng minh s
phù h p v i các yêu c u c a h th ng qu n lý môi trư ng c a t ch c và c a
tiêu chu n này và các k t qu ñã ñ t ñư c.
      T ch c ph i thi t l p, th c hi n và duy trì m t (ho c các) th t c ñ
phân ñ nh, lưu gi , b o qu n, ph c h i, duy trì và hu b các h sơ.
      Các h sơ ph i ñư c lưu gi và duy trì rõ ràng, d nh n bi t và truy tìm
ngu n g c.
       4.5.5. ðánh giá n i b
       T ch c ph i ñ m b o r ng các cu c ñánh giá n i b h th ng qu n lý
môi trư ng ñư c ti n hành theo ñ nh kỳ nh m:
       a) xác ñ nh xem li u h th ng qu n lý môi trư ng:
       1) phù h p v i các k ho ch v qu n lý môi trư ng ñã ñ ra, k c các
yêu c u c a tiêu chu n này, và
       2) ñư c th c hi n và duy trì m t cách ñúng ñ n, và
       b) cung c p thông tin v k t qu ñánh giá cho ban lãnh ñ o.
       (Các) chương trình ñánh giá ph i ñư c t ch c lên k ho ch, thi t l p,
th c hi n và duy trì, có xem xét ñ n t m quan tr ng v môi trư ng c a (các)
ho t ñ ng có liên quan và k t qu c a các cu c ñánh giá trư c ñây.
       (Các) th t c ñánh giá ph i ñư c thi t l p, th c hi n và duy trì nh m
vào:
       - các trách nhi m và các yêu c u ñ i v i vi c l p k ho ch và ti n hành
ñánh giá, báo cáo k t qu và lưu gi các h sơ liên quan,
       - xác ñ nh chu n m c, ph m vi, t n su t và các phương pháp ñánh giá.
       Vi c l a ch n các chuyên gia ñánh giá và ti n hành các cu c ñánh giá
ph i ñ m b o tính khách quan và vô tư c a quá trình ñánh giá.
       4.6. Xem xét c a lãnh ñ o
       Lãnh ñ o c p cao nh t ph i ñ nh kỳ xem xét h th ng qu n lý môi
trư ng c a t ch c, ñ ñ m b o nó luôn phù h p, tho ñáng, và có hi u l c.
Các cu c xem xét ph i ñánh giá ñư c cơ h i c i ti n và nhu c u thay ñ i ñ i
v i h th ng qu n lý môi trư ng, k c chính sách môi trư ng, các m c tiêu
và các ch tiêu môi trư ng. H sơ các cu c xem xét c a lãnh ñ o ph i ñư c
lưu gi .
       ð u vào c a các cu c xem xét c a lãnh ñ o ph i bao g m:
       a) k t qu c a các cu c ñánh giá n i b và ñánh giá s phù h p v i các
yêu c u pháp lu t và các yêu c u khác mà t ch c tán thành,
       b) trao ñ i thông tin v i các bên h u quan bên ngoài, k c các khi u
n i,
       c) k t qu ho t ñ ng môi trư ng c a t ch c
       d) m c ñ các m c tiêu và ch tiêu ñã ñ t ñư c
       e) tình tr ng c a các hành ñ ng kh c ph c và phòng ng a,
       f) các hành ñ ng ti p theo t các cu c xem xét c a lãnh ñ o l n trư c,
       g) các tình tr ng thay ñ i, k c vi c tri n khai các yêu c u c a pháp
lu t và các yêu c u khác liên quan ñ n các khía c nh môi trư ng, và
       h) các khuy n ngh v c i ti n.
       ð u ra c a vi c xem xét c a lãnh ñ o ph i bao g m m i quy t ñ nh và
hành ñ ng liên quan ñ n các thay ñ i có th có ñ i v i chính sách, m c tiêu,
ch tiêu môi trư ng và các y u t khác c a h th ng qu n lý môi trư ng, nh t
quán v i cam k t c i ti n liên t c.
                                  Ph l c A
                                 (tham kh o)
                    Hư ng d n s d ng tiêu chu n này


       A.1. Các yêu c u chung
       N i dung b sung ñư c nêu ra trong ph l c này là hoàn toàn ñ tham
kh o và nh m tránh hi u nh m các yêu c u ñư c nêu trong ñi u 4 c a tiêu
chu n này. Khi các thông tin này ch ra và nh t quán v i các yêu c u c a ñi u
4 thì không có nghĩa là thêm vào, lo i tr ho c s a ñ i theo b t c cách nào
các yêu c u này.
       Vi c th c hi n m t h th ng qu n lý môi trư ng ñư c quy ñ nh trong
tiêu chu n này là nh m ñưa ñ n c i ti n k t qu ho t ñ ng môi trư ng. B i
v y tiêu chu n này ñư c d a trên cơ s là t ch c s ñ nh kỳ xem xét và ñánh
giá h th ng qu n lý môi trư ng c a mình nh m xác ñ nh các cơ h i cho vi c
c i ti n và th c hi n ñúng. M c ñ , ph m vi và khung th i gian c a quá trình
c i ti n liên t c này ñư c t ch c xác ñ nh d a trên kh năng kinh t và tài
chính khác. Nh ng c i ti n ñ i v i h th ng qu n lý môi trư ng c a t ch c là
nh m d n ñ n các c i ti n hơn n a cho k t qu ho t ñ ng môi trư ng.
       Tiêu chu n này yêu c u t ch c:
       a) thi t l p m t chính sách môi trư ng thích h p,
       b) ñ nh rõ các khía c nh môi trư ng n y sinh t các ho t ñ ng, s n
ph m, d ch v ñã qua, hi n có ho c d ki n c a t ch c nh m xác ñ nh các tác
ñ ng môi trư ng có ý nghĩa,
       c) ñ nh rõ các yêu c u pháp lu t thích h p và các yêu c u khác mà t
ch c tán thành tuân th ,
       d) ñ nh rõ các ưu tiên và ñ ra các m c tiêu và ch tiêu môi trư ng thích
h p,
       e) thi t l p m t cơ c u và m t (ho c các) chương trình ñ th c hi n
chính sách và ñ t t i các m c tiêu và ñáp ng các ch tiêu,
      f) t o thu n l i cho vi c l p k ho ch, ki m soát, giám sát, các hành
ñ ng kh c ph c và phòng ng a, các ho t ñ ng xem xét và ñánh giá ñ ñ m
b o phù h p v i chính sách và h th ng qu n lý môi trư ng v n thích ng, và
      g) có kh năng thích nghi v i m i thay ñ i.
      M t t ch c chưa có h th ng qu n lý môi trư ng th i kh i ñ u nên
xác l p tình hình môi trư ng hi n th i c a mình b ng các bi n pháp xem xét
l i. M c ñích c a vi c xem xét này là ñ cân nh c t t c các khía c nh môi
trư ng c a t ch c như là m t cơ s ñ thi t l p h th ng qu n lý môi trư ng.
      Vi c xem xét này c n bao g m b n lĩnh v c tr ng tâm sau:
      - xác ñ nh các khía c nh môi trư ng, bao g m các khía c nh liên quan
ñ n các ñi u ki n tác nghi p, bình thư ng, các ñi u ki n b t bình thư ng k
c b t ñ u và ng ng ho t ñ ng và các tình tr ng kh n c p và s c ;
      - xác ñ nh các yêu c u pháp lu t thích h p và các yêu c u khác mà t
ch c ph i tuân th ;
      - ki m tra th c ti n và các th t c qu n lý môi trư ng hi n t i, bao g m
c các ho t ñ ng mua s m và ký k t h p ñ ng liên quan;
      - ñánh giá các tình tr ng kh n c p và các s c trư c ñây.
      Các công c và các phương pháp ti n hành xem xét nên bao g m các
danh m c ki m tra (checklists), ti n hành các cu c ph ng v n, ki m tra th
nghi m và ño lư ng tr c ti p, k t qu c a các cu c ñánh giá trư c ñây ho c
các cu c xem xét khác tuỳ thu c vào b n ch t c a các ho t ñ ng.
      M t t ch c ñư c t do và linh ho t ñ xác ñ nh các ranh gi i c a mình
và có th l a ch n áp d ng tiêu chu n này cho toàn b t ch c ho c cho các
b ph n ñi u hành riêng bi t c a t ch c. T ch c c n ph i xác ñ nh và l p
văn b n ph m vi h th ng qu n lý môi trư ng c a mình. Vi c xác ñ nh ph m
vi và nh m ñ làm rõ các ranh gi i mà t ch c s áp d ng h th ng qu n lý
môi trư ng, ñ c bi t n u t ch c là m t b ph n c a m t t ch c l n hơn t i
v trí áp d ng. Khi ph m vi ñã ñư c xác ñ nh thì t t c các ho t ñ ng, s n
ph m và d ch v c a t ch c trong ph m vi ñó c n ñư c ñ t trong h th ng
qu n lý môi trư ng. Khi ñ ra ph m vi, c n lưu ý r ng s tin c y c a h th ng
qu n lý môi trư ng s d a trên s l a ch n các ranh gi i c a t ch c. N u
m t b ph n c a t ch c ñư c lo i tr ra kh i ph m vi c a h th ng qu n lý
môi trư ng c a t ch c c n ph i gi i thích s lo i tr ñó. N u tiêu chu n này
ñư c áp d ng cho m t ñơn v ho t ñ ng riêng bi t thì có th s d ng các
chính sách và các th t c mà các b ph n khác c a t ch c ñã tri n khai ñ
ñáp ng các yêu c u c a tiêu chu n này, mi n là các chính sách và th t c ñó
áp d ng ñư c cho ñơn v ho t ñ ng riêng bi t ñó.
      A.2. Chính sách môi trư ng
      Chính sách môi trư ng là kim ch nam cho vi c áp d ng và c i ti n h
th ng qu n lý môi trư ng c a t ch c sao cho t ch c có th duy trì và có kh
năng nâng cao k t qu ho t ñ ng môi trư ng c a mình. Do v y chính sách
c n ph n ánh s cam k t c a ban lãnh ñ o ñ i v i vi c tuân theo các yêu c u
c a lu t pháp và các yêu c u khác ñư c áp d ng, ñ ngăn ng a ô nhi m và c i
ti n liên t c. Chính sách môi trư ng t o ra cơ s ñ t ñó t ch c ñ ra m c
tiêu và ch tiêu c a mình. Chính sách môi trư ng c n ph i ñ rõ ràng ñ các
bên h u quan trong và ngoài t ch c có th hi u ñư c và c n ñư c ñ nh kỳ
xem xét và soát xét nh m ph n ánh các ñi u ki n và thông tin thay ñ i. Khu
v c áp d ng (nghĩa là ph m vi) c a chính sách ph i ñư c xác ñ nh rõ ràng và
c n ph n ánh b n ch t duy nh t, quy mô và các tác ñ ng môi trư ng c a các
ho t ñ ng, s n ph m và d ch v trong ph m vi ñã xác ñ nh c a h th ng qu n
lý môi trư ng.
      Chính sách môi trư ng c n ñư c thông tin cho t t c nh ng ngư i làm
vi c cho t ch c ho c trên danh nghĩa c a t ch c, k c các nhà th u làm
vi c t i cơ s c a t ch c. Vi c thông tin cho các nhà th u có th dư i các
hình th c khác nhau ñ t tuyên b chính sách như các quy ñ nh, hư ng d n
và th t c, và do ñó có th ch g m nh ng ph n thích h p c a chính sách.
Chính sách môi trư ng c a t ch c c n ñư c ban lãnh ñ o c a t ch c ñ nh rõ
và l p thành văn b n trong khuôn kh chính sách môi trư ng c a cơ quan liên
hi p l n hơn mà t ch c là m t b ph n và ñư c cơ quan ñó ch p nh n.
      Chú thích: Ban lãnh ñ o thư ng g m m t cá nhân ho c m t nhóm
ngư i qu n lý và ki m soát t ch c     c p cao nh t.
      A.3. L p k ho ch
      A.3.1. Khía c nh môi trư ng
      ði u 4.3.1. nh m cung c p m t quá trình cho t ch c ñ ñ nh rõ các
khía c nh môi trư ng và ñ xác ñ nh các khía c nh môi trư ng có ý nghĩa c n
ñư c h th ng qu n lý môi trư ng c a t ch c ñ c p ñ n như là m t ưu tiên.
      T ch c c n ñ nh rõ các khía c nh môi trư ng trong ph m vi h th ng
qu n lý môi trư ng c a mình, có tính ñ n ñ u vào và ñ u ra (c ñã d ñ nh và
chưa ñư c d ñ nh) liên quan ñ n các ho t ñ ng, s n ph m và d ch v c a
mình hi n t i và ñã qua tương ng, các tri n khai ñã ñư c l p k ho ch ho c
tri n khai m i, ho c các ho t ñ ng, s n ph m và d ch v m i ho c ñư c ñi u
ch nh. Quá trình này c n ñư c xem xét dư i các ñi u ki n ho t ñ ng c bình
thư ng và b t thư ng, trong các ñi u ki n kh i ñ ng và d ng ho t ñ ng, cũng
như các tình hu ng kh n c p h p lý có th d ñoán trư c.
      Các t ch c không c n ph i xem xét ñơn l t ng s n ph m, b ph n
ho c nguyên v t li u ñ u vào. T ch c có th l a ch n các lo i ho t ñ ng, s n
ph m và d ch v ñ xác ñ nh rõ các khía c nh môi trư ng c a mình.
      M c dù không có cách ti p c n riêng bi t ñ xác ñ nh các khía c nh
môi trư ng, cách ti p c n ñư c l a ch n sau có th xem như là ví d :
      a) s phát th i vào không khí,
      b) s phát th i vào nư c,
      c) s phát th i vào ñ t,
      d) s d ng nguyên li u thô và tài nguyên thiên nhiên,
      e) s d ng năng lư ng,
      f) năng lư ng b th i ra, ví d : nhi t lư ng, phóng x , rung,
      g) ch t th i và s n ph m ph , và
         h) nh ng thu c tính v t lý, ví d : kích thư c, hình d ng, màu s c, b
ngoài.
         Ngoài các khía c nh môi trư ng mà m t t ch c có th ki m soát tr c
ti p, t ch c cũng nên xem xét c các khía c nh mà t ch c có th b             nh
hư ng, ví d nh ng khía c nh liên quan ñ n hàng hoá và d ch v ñư c t
ch c s d ng và nh ng khía c nh liên quan ñ n s n ph m và d ch v mà t
ch c cung c p. M t s hư ng d n ñ ñánh giá vi c ki m soát và nh hư ng
ñư c cung c p dư i ñây. Tuy nhiên, trong t t c các trư ng h p ñi u mà t
ch c c n xác ñ nh là m c ñ c a vi c ki m soát cũng như các khía c nh có
th   nh hư ng.
         Vi c xem xét c n ñưa ra các khía c nh liên quan ñ n các ho t ñ ng, s n
ph m và d ch v c a t ch c như:
         - thi t k và tri n khai,
         - các quá trình s n xu t,
         - bao gói và v n chuy n,
         - k t qu ho t ñ ng môi trư ng và s th c hi n c a nhà th u và nhà
cung c p,
         - qu n lý ch t th i,
         - khai thác và phân ph i nguyên li u thô và ngu n tài nguyên thiên
nhiên,
         - phân ph i, s d ng và k t thúc chu trình s ng c a s n ph m, và
         - thiên nhiên hoang dã và ña d ng sinh h c.
         S ki m soát và nh hư ng ñ i v i các khía c nh môi trư ng c a s n
ph m mà t ch c cung c p có th thay ñ i m t cách ñáng k tuỳ thu c vào
tình hình th trư ng và các nhà cung c p c a t ch c. M t t ch c ch u trách
nhi m thi t k s n ph m c a mình có th làm nh hư ng ñáng k t i các khía
c nh môi trư ng b ng vi c thay ñ i, ví d như ch thay ñ i v t li u ñ u vào,
trong khi m t t ch c c n cung c p s n ph m phù h p v i các quy ñ nh s n
ph m ñã xác ñ nh thì có th có ít s l a ch n hơn.
      V s n ph m ñã cung c p, ngư i ta nh n th y r ng các t ch c có th
có s ki m soát m t cách h n ch ñ i v i vi c s d ng và hu b các s n
ph m c a mình, ví d ñ i v i ngư i s d ng, t ch c có th xem xét khi kh
thi vi c hư ng d n cách th c s d ng và tiêu th s n ph m ñúng cách ñ h n
ch   nh hư ng.
      Nh ng thay ñ i ñ i v i môi trư ng, ho c là có l i ho c là có h i, do
các khía c nh môi trư ng gây ra toàn b ho c m t ph n ñư c g i là các tác
ñ ng môi trư ng. M i quan h gi a khía c nh môi trư ng và tác ñ ng môi
trư ng là m i quan h nguyên nhân và k t qu .
      T i m t s v trí, di s n văn hoá có th là m t y u t môi trư ng xung
quanh quan tr ng trong khu v c t ch c ho t ñ ng, b i v y c n ph i ñư c
tính ñ n khi tìm hi u v các tác ñ ng môi trư ng c a t ch c.
      Vì m t t ch c có th có nhi u khía c nh môi trư ng và các tác ñ ng
có liên quan, nên t ch c c n thi t l p tiêu chu n và phương pháp ñ xác ñ nh
nh ng khía c nh nào mà t ch c xem là có ý nghĩ. Không có phương pháp
riêng bi t nào ñ xác ñ nh các khía c nh môi trư ng có ý nghĩa. Tuy v y,
phương pháp ñư c s d ng cân cung c p các k t qu nh t quán và ph i bao
g m vi c thi t l p và áp d ng các tiêu chu n ñánh giá, như các tiêu chu n có
liên quan ñ n các v n ñ môi trư ng, các n ph m v pháp lu t và nh ng ñi u
liên quan ñ n các bên h u quan n i b và bên ngoài.
      Khi tri n khai các thông tin liên quan ñ n các khía c nh môi trư ng có
ý nghĩa, t ch c c n xem xét nhu c u gi l i các thông tin vì các m c ñích
l ch s cũng như cách s d ng các thông tin này trong vi c thi t k và áp
d ng h th ng qu n lý môi trư ng c a mình.
      Quá trình xác ñ nh và ñánh giá các khía c nh môi trư ng nên tính ñ n
v trí c a các ho t ñ ng, chi phí và th i gian ñ ti n hành vi c phân tích, và s
s n có các d li u ñáng tin c y. Vi c xác ñ nh các khía c nh môi trư ng
không yêu c u ñánh giá chi ti t chu trình s ng. Thông tin ñã ñư c tri n khai
cho các m c ñích pháp lu t ho c các m c ñích khác có th ñư c s d ng
trong quá trình này.
       Quá trình xác ñ nh và ñánh giá các khía c nh môi trư ng không nh m
làm thay ñ i ho c nâng cao các nghĩa v pháp lu t c a m t t ch c.
       A.3.2. Yêu c u pháp lu t và yêu c u khác
       T ch c c n ñ nh rõ các yêu c u c a pháp lu t có th áp d ng ñ i v i
các khía c nh môi trư ng c a mình. Các yêu c u này có th g m:
       a) các yêu c u pháp lu t c a qu c t , qu c gia,
       b) các yêu c u pháp lu t c a khu v c/ t nh/ ngành
       c) các yêu c u pháp lu t c a chính quy n ñ a phương.
       Các ví d v các yêu c u khác mà t ch c tán thành n u thích h p,
g m:
       - các tho thu n v i các t ch c chính quy n,
       - các tho thu n v i khách hàng,
       - các hư ng d n không mang tính lu t pháp,
       - các nguyên t c t nguy n ho c các quy ph m th c hành,
       - vi c dán nhãn môi trư ng mang tính t nguy n ho c các cam k t cung
c p s n ph m thân thi n môi trư ng,
       - các yêu c u c a các hi p h i thương m i,
       - các tho thu n v i các nhóm c ng ñ ng, ho c các t ch c phi chính
ph ,
       - các cam k t công khai c a t ch c ho c công ty m c a t ch c ñó,
       - các yêu c u c a công ty/ t p ñoàn.
       Vi c xác ñ nh cách th c áp d ng các yêu c u pháp lu t và các yêu c u
khác, ñ i v i các khía c nh môi trư ng ñư c ñi kèm v i quá trình xác ñ nh
các yêu c u này. Do ñó t ch c không c n thi t ph i có m t th t c riêng ho c
thêm vào ñ xác ñ nh.
       A.3.3. M c tiêu, ch tiêu và chương trình
      Các m c tiêu và ch tiêu nêu c th và ño ñư c khi th c hi n. Chúng
nên bao g m các n i dung dài h n và ng n h n.
      Khi cân nh c ñ n s l a ch n công ngh c a mình, t ch c nên xem xét
ñ n vi c s d ng công ngh s n có t t nh t, n u phù h p v i tình hình kinh t ,
hi u qu chi phí và n u xét th y thích h p.
      ð c p ñ n các yêu c u tài chính c a t ch c, tiêu chu n này không
hàm ý các t ch c b t bu c ph i s d ng các phương pháp lu n tính chi phí
v môi trư ng.
      Vi c l p và s d ng m t ho c vài chương trình là ñi u quan tr ng ñ
th c hi n thành công m t h th ng qu n lý môi trư ng. M i chương trình c n
mô t cách th c t ch c s ñ t ñư c các m c tiêu và ch tiêu c a mình, bao
g m c th i gian bi u, các ngu n l c c n thi t và ngư i ch u trách nhi m th c
hi n (các) chương trình này. (Các) chương trình này có th ñư c phân chia ra
nh m vào các y u t riêng bi t c a các ho t ñ ng c a t ch c.
      Chương trình c n bao g m vi c xem xét l i các giai ño n l p k ho ch,
thi t k , s n xu t, ti p th và th i b , khi thích h p và th c thi. Vi c xem xét
này có th ñư c ti n hành cho c v i các ho t ñ ng, s n ph m và d ch v hi n
hành và m i. ð i v i s n ph m, vi c xem xét này có th ñ c p ñ n v n ñ
thi t k , v t li u, quá trình s n xu t, s d ng và th i b cu i cùng. ð i v i
vi c l p ñ t ho c s a ñ i ñáng k các quá trình vi c xem xét này có th ñ c p
ñ n vi c l p k ho ch, thi t k , xây d ng, ñưa vào ho t ñ ng, v n hành và
thanh lý vào th i gian thích h p do t ch c quy t ñ nh.
      A.4. Th c hi n và ñi u hành
      A.4.1. Ngu n l c vai trò, trách nhi m và quy n h n
      Th c hi n thành công m t h th ng qu n lý môi trư ng ñòi h i có s
cam k t c a t t c nhân viên làm vi c cho t ch c ho c nhân danh t ch c. Do
v y vai trò và trách nhi m ñ i v i môi trư ng không nên ch h n ch         ch c
năng qu n lý môi trư ng mà có th bao g m các lĩnh v c khác c a m t t
ch c như các ch c năng qu n lý ñi u hành ho c nhân s ngoài ch c năng
qu n lý môi trư ng.
      S cam k t này b t ñ u t c p lãnh ñ o cao nh t. Theo ñó lãnh ñ o c n
thi t l p chính sách môi trư ng c a t ch c và ñ m b o cho h th ng qu n lý
môi trư ng ñư c th c hi n. Như là m t ph n c a s cam k t này, ban lãnh
ñ o ph i ch ñ nh m t (ho c vài) ñ i di n lãnh ñ o v i trách nhi m và quy n
h n xác ñ nh ñ th c hi n h th ng qu n lý môi trư ng. Các t ch c l n ho c
ph c t p có th có nhi u hơn m t ñ i di n ñư c ch ñ nh. Trong các xí nghi p
v a và nh , các trách nhi m này có th do m t ngư i th c hi n. Ban lãnh ñ o
cũng c n ñ m b o cung c p các ngu n l c thích h p nh m ñ m b o cho h
th ng qu n lý môi trư ng ñư c xây d ng, áp d ng và duy trì.
      ði u quan tr ng là các trách nhi m và vai trò ch ch t c a h th ng
qu n lý môi trư ng ph i ñư c quy ñ nh rõ ràng, và ph i thông báo cho t t c
các nhân viên làm vi c cho t ch c ho c nhân danh t ch c.
      A.4.2. Năng l c, ñào t o và nh n th c
      T ch c c n xác ñ nh rõ nh n th c, ki n th c, hi u bi t và các k năng
c n thi t c a nh ng ngư i có trách nhi m và quy n h n th c hi n các nhi m
v dư i danh nghĩa c a t ch c.
      Tiêu chu n này yêu c u:
      a) nh ng ngư i th c hi n công vi c có th gây nên các tác ñ ng môi
trư ng ñáng k ñư c t ch c xác ñ nh là ñ năng l c ñ th c hi n các nhi m
v mà h ñư c phân công.
      b) các nhu c u ñào t o ñư c xác ñ nh rõ và ti n hành các hành ñ ng ñ
ñ m b o cung c p cho ñào t o,
      c) t t c m i ngư i ñ u nh n th c rõ v chính sách môi trư ng và h
th ng qu n lý môi trư ng c a t ch c và các khía c nh môi trư ng c a các
ho t ñ ng, s n ph m và d ch v c a t ch c mà có th b      nh hư ng do công
vi c c a h .
      Nh n th c, ki n th c, hi u bi t và năng l c có th có ñư c và c i ti n
thông qua ñào t o ho c kinh nghi m làm vi c.
      T ch c nên yêu c u các nhà th u làm vi c trên danh nghĩa c a t ch c
có kh năng ch ng t r ng các nhân viên c a mình có ñ năng l c c n thi t
và/ho c ñư c ñào t o thích h p.
      Lãnh ñ o c n xác ñ nh m c ñ kinh nghi m, năng l c và ñào t o c n
thi t ñ ñ m b o kh năng c a nhân viên, ñ c bi t là nh ng ngư i ñang th c
hi n các ch c năng ñư c chuyên môn hoá v qu n lý môi trư ng.
      A.4.3. Trao ñ i thông tin
      Thông tin n i b là ñi u quan tr ng ñ b o ñ m th c hi n có hi u qu
các h th ng qu n lý môi trư ng. Các phương pháp thông tin n i b có th
g m các cu c h p nhóm công tác thư ng kỳ, các b n tin, b ng thông báo và
m ng n i b .
      Các t ch c c n áp d ng m t th t c và ti p nh n, l p văn b n và tr l i
các thông tin có liên quan c a các bên h u quan. Th t c này có th bao g m
s ñ i tho i v i các bên h u quan và xem xét các m i quan tâm liên quan c a
h . Trong m t s trư ng h p, vi c tr l i cho các m i quan tâm c a các bên
h u quan có th bao g m thông tin thích h p v các khía c nh môi trư ng và
các tác ñ ng có liên quan ñ n các ho t ñ ng c a t ch c. Các th t c này
cũng ñ c p ñ n s liên l c c n thi t v i các t ch c chính quy n khi ñ t k
ho ch ng phó v i tình tr ng kh n c p và các v n ñ tương ng khác.
      T ch c có th mong mu n l p k ho ch thông tin c a mình có tính ñ n
các quy t ñ nh ñư c t o l p v các nhóm ch tiêu có liên quan, các tin t c và
các ch th tương ng, và vi c l a ch n các bi n pháp.
      Khi xem xét các thông tin bên ngoài v các khía c nh môi trư ng, t
ch c c n cân nh c ñ n các quan ñi m và các nhu c u thông tin c a t t c các
bên h u quan. N u t ch c quy t ñ nh thông tin ra bên ngoài v các khía c nh
môi trư ng c a mình, t ch c c n thi t l p m t th t c ñ th c hi n. Th t c
này có th thay ñ i ph thu c vào m t s nhân t bao g m: lo i thông tin ph i
thông báo, nhóm m c tiêu và các tình hu ng riêng c a t ch c. Các phương
pháp thông tin bên ngoài có th bao g m: các báo cáo thư ng niên, các b n
tin, website và các cu c h p c ng ñ ng.
        A.4.4. Tài li u
        M c ñ chi ti t c a h th ng tài li u c n ñ y ñ ñ mô t h th ng qu n
lý môi trư ng và cách th c các b ph n làm vi c v i nhau, và ñ ra ñ nh
hư ng mà theo ñó có ñư c thông tin chi ti t hơn v ho t ñ ng c a các b
ph n riêng r c a h th ng qu n lý môi trư ng. Tài li u này có th ñư c tích
h p v i tài li u c a các h th ng khác mà t ch c áp d ng. Nó không nh t
thi t ph i là   d ng m t cu n s tay.
        Quy mô c a tài li u h th ng qu n lý môi trư ng c a t ch c này có th
khác so v i t ch c khác, ph thu c vào:
        a) c và lo i t ch c và các ho t ñ ng, d ch v ho c s n ph m c a t
ch c,
        b) s ph c t p c a các quá trình và các s tương tác c a chúng, và
        c) năng l c c a cá nhân.
        Các ví d v tài li u bao g m:
        - công b v chính sách, m c tiêu và ch tiêu,
        - thông tin v các khía c nh môi trư ng có ý nghĩa,
        - các th t c,
        - thông tin v quá trình,
        - các th t c,
        - thông tin v quá trình,
        - các sơ ñ t ch c,
        - các tiêu chu n n i b và bên ngoài,
        - các k ho ch ñ i phó v i tình tr ng kh n c p t i ch , và
        - các h sơ.
        B t c quy t ñ nh nào v l p văn b n các th t c c n ph i d a trên các
v n ñ như:
       - các h u qu , k c các h u qu ñ i v i môi trư ng, c a vi c không
th c hi n theo như v y,
       - s c n thi t ñ minh ch ng v s phù h p v i các yêu c u c a lu t
pháp và các yêu c u khác mà t ch c tán thành,
       - s c n thi t ñ ñ m b o r ng ho t ñ ng ñó ñư c ti n hành m t cách
nh t quán,
       - các l i ích c a vi c th c hi n như v y, có th bao g m vi c th c hi n
d dàng hơn thông qua trao ñ i thông tin và ñào t o, duy trì và soát xét d
hơn, r i ro vì mơ h và sai l ch ít hơn, và tính có th ch ng minh ñư c và tính
rõ ràng,
       - các yêu c u c a tiêu chu n này.
       Các tài li u ban ñ u ñư c l p ra vì các m c ñích khác v i yêu c u c a
h th ng qu n lý môi trư ng có th ñư c s d ng như là m t ph n c a h
th ng này, và n u ñư c s d ng thì c n thi t ph i d n chi u trong h th ng
này.
       A.4.5. Ki m soát tài li u
       M c ñích c a 4.4.5 là nh m ñ m b o r ng các t ch c l p và duy trì các
tài li u ñ y ñ ñ th c hi n h th ng qu n lý môi trư ng. Tuy nhiên, s t p
trung trư c h t c a các t ch c nên áp d ng có hi u qu c a h th ng qu n lý
môi trư ng và k t qu ho t ñ ng môi trư ng ch không ph i là s t p trung
vào m t h th ng ki m soát tài li u ph c t p.
       A.4.6. Ki m soát ñi u hành
       T ch c c n ph i ñánh giá các ñi u hành c a mình có liên quan ñ n các
khía c nh môi trư ng có ý nghĩa ñã xác ñ nh c a t ch c và ñ m b o r ng
chúng ñư c ti n hành theo cách s ki m soát ho c gi m ñư c các tác ñ ng b t
l i có liên quan t i tác nghi p ñó, ñ hoàn thành các yêu c u c a chính sách
môi trư ng c a t ch c và ñáp ng các m c tiêu và ch tiêu c a mình. ði u
này c n bao g m t t c các b ph n tác nghi p c a t ch c, k c các ho t
ñ ng b o dư ng.
       Vì ph n này c a h th ng qu n lý môi trư ng cung c p ñ nh hư ng v
cách th c ñưa các yêu c u c a h th ng vào các tác nghi p hàng ngày, ñi u
4.4.6a) yêu c u s d ng các th t c ñư c l p thành văn b n ñ ki m soát các
tình tr ng khi thi u các th t c b ng văn b n này s d n t i các sai l ch kh i
chính sách và các m c tiêu ch tiêu môi trư ng.
       A.4.7. S chu n b s n sàng và ng phó v i tình tr ng kh n c p
       Trách nhi m c a m i t ch c là ph i tri n khai (các) th t c chu n b
s n sàng và ng phó v i tình tr ng kh n c p phù h p v i các nhu c u c th
riêng c a mình. Khi tri n khai các th t c này, t ch c c n xem xét v :
       a) b n ch t c a các m i nguy t i ch , ví d như ch t l ng d cháy, các
b n ch a và khí nén, các bi n pháp c n ti n hành trong trư ng h p b rò r
hay s c tràn d u,
       b) tình hu ng hay x y ra nh t và quy mô c a s c hay tình hu ng kh n
c p,
       c) (các) phương pháp thích ng nh t ñ      ng phó v i các s c ho c tình
hu ng kh n c p,
       d) các phương án trao ñ i thông tin trong n i b và v i bên ngoài,
       e) (các) hành ñ ng c n thi t ñ gi m thi u thi t h i v môi trư ng,
       f) (các) hành ñ ng ng c u và làm gi m nh c n ñư c th c hi n ñ i v i
các d ng khác nhau c a tình hu ng kh n c p ho c s c ,
       g) nhu c u v m t (ho c các) quá trình ñánh giá sau khi x y ra s c ñ
thi t l p và th c hi n các hành ñ ng kh c ph c và phòng ng a.
       h. ki m tra ñ nh kỳ ñ i v i (các) th t c ng phó tình tr ng kh n c p.
       i) ñào t o ngu n nhân l c ng phó v i trư ng h p kh n c p,
       j) danh sách ngư i và các cơ quan c u tr chính, bao g m thông tin liên
l c chi ti t (ví d như cơ quan c u ho , các d ch v làm s ch nh ng ch t b rò
r ),
       k. các l i thoát hi m và các ñ a ñi m t p h p,
         l) kh năng ti m n c a (các) tình hu ng ho c (các) s c kh n c p x y
ra      g n cơ s c a mình (ví d như nhà máy, ñư ng xá, ñư ng ray tàu ho ),
và
         m) kh năng h tr l n nhau c a các t ch c g n k .
         A.5. Ki m tra
         A.5.1. Giám sát và ño lư ng
         Các ho t ñ ng tác nghi p c a m t t ch c có th có nhi u ñ c tính khác
nhau. Ví d : các ñ c tính liên quan ñ n vi c giám sát và ño lư ng vi c th i b
nư c th i có th bao g m nhu c u oxy sinh h c và hoá h c, nhi t ñ và ñ
axit.
         Các d li u thu th p ñư c t giám sát và ño lư ng có th ñư c phân
tích ñ ñ nh rõ các m u và thu th p thông tin. Ki n th c thu ñư c t các thông
tin này có th ñư c s d ng ñ th c hi n hành ñ ng kh c ph c và phòng
ng a.
         Các ñ c tính ch ch t là nh ng ñ c tính mà t ch c c n ñ xem xét
quy t ñ nh cách th c mà t ch c qu n lý các khía c nh môi trư ng có ý nghĩa,
ñ t ñư c các m c tiêu và ch tiêu, và c i thi n k t qu ho t ñ ng môi trư ng
c a t ch c.
         Khi c n thi t ñ ñ m b o tính có hi u l c c a các k t qu ño, thi t b ño
lư ng c n ñư c hi u chu n ho c ki m ñ nh ñ nh kỳ ho c trư c khi s d ng,
b ng các chu n ño lư ng có th liên k t v i các chu n ño qu c gia ho c qu c
t . N u không có các chu n như v y, c n lưu h sơ v cơ s ñã ñư c s d ng
ñ hi u chu n.
         A.5.2. ðánh giá s tuân th
         T ch c c n minh ch ng r ng t ch c ñã ñánh giá s tuân th v i các
yêu c u c a pháp lu t ñã ñ nh rõ, bao g m c các s cho phép và gi y phép
thích h p.
         T ch c c n minh ch ng r ng t ch c ñã ñánh giá s tuân th v i các
yêu c u ñã xác ñ nh khác mà t ch c tán thành.
      A.5.3. S   không phù h p, hành ñ ng kh c ph c và hành ñ ng
phòng ng a
      Căn c và b n ch t c a s không phù h p, b ng vi c thi t l p các th
t c liên quan v i các yêu c u này, t ch c có th k t h p chúng v i vi c l p
k ho ch t i thi u ho c có th là m t ho t ñ ng lâu dài và ph c t p hơn. B t
c tài li u nào ñ u c n thích h p v i m c ñ ho t ñ ng.
      A.5.4. Ki m soát h sơ
      Các h sơ môi trư ng có th bao g m:
      a) các h sơ v khi u n i,
      b) các h sơ v ñào t o,
      c) các h sơ v giám sát quá trình,
      d) các h sơ v ki m tra xác nh n, duy trì và hi u chu n,
      e) các h sơ v nhà th u ph và nhà cung c p thích h p,
      f) các h sơ v s c
      g) các h sơ v th nghi m s chu n b s n sàng v i các tình hu ng
kh n c p,
      h) các k t qu ñánh giá,
      i) các k t qu xem xét c a lãnh ñ o,
      j) quy t ñ nh thông tin ra bên ngoài,
      k) h sơ v các yêu c u lu t pháp có th áp d ng,
      l) h sơ v các khía c nh môi trư ng có ý nghĩa,
      m) h sơ v các cu c h p môi trư ng,
      n) thông tin v k t qu ho t ñ ng môi trư ng,
      o) h sơ v s tuân th pháp lu t, và
      p) các thông tin v i các bên h u quan.
      C n ph i có s lưu ý thích ñáng ñ i v i các thông tin b o m t.
      Chú thích: Các h sơ không ph i là ngu n b ng ch ng duy nh t ñ
minh ch ng s phù h p v i tiêu chu n này.
      A.5.5. ðánh giá n i b
      Các cu c ñánh giá n i b c a h th ng qu n lý môi trư ng có th do
nhân viên c a t ch c th c hi n ho c do nh ng ngư i t bên ngoài ñư c t
ch c l a ch n làm vi c trên danh nghĩa c a t ch c. Trong m i trư ng h p,
nh ng ngư i ti n hành ñánh giá c n có ñ năng l c và ph i làm vi c vô tư,
khách quan. Trong các t ch c nh hơn, s ñ c l p c a chuyên gia ñánh giá
có th ñư c th c hi n qua vi c chuyên gia ñánh giá không có liên quan v
trách nhi m ñ i v i ho t ñ ng ñư c ñánh giá.
      Chú thích 1: Hư ng d n ñánh giá h th ng qu n lý môi trư ng ñư c
nêu trong ISO 19011.
      A.6. Xem xét c a lãnh ñ o
      Vi c xem xét c a lãnh ñ o c n bao trùm ph m vi c a h th ng qu n lý
môi trư ng, m c dù không ph i t t c các y u t c a h th ng qu n lý môi
trư ng ñ u c n ph i xem xét ngay l p t c và quá trình xem xét có th ñư c
ti n hành trong m t th i kỳ.
                                    Ph l c B
                                    (tham kh o)
       S tương ng gi a TCVN 14001: 2005 và TCVN ISO 9001: 2000


        B ng B.1 và B.2 phân ñ nh nh ng tương                 ng k thu t chính gi a
TCVN ISO 14001: 2005 và TCVN ISO 9001: 2000 và ngư c l i.
        M c tiêu c a s so sánh này là ñ ch ng t r ng c hai h th ng có th
cùng ñư c s d ng cho nh ng t ch c ñã áp d ng m t trong hai tiêu chu n
này và mong mu n áp d ng c hai.
        S tương ng tr c ti p gi a các phân ñi u c a hai tiêu chu n ch ñư c
nêu ra trong b ng n u như các yêu c u c a c hai phân ñ u thích h p r ng rãi.
Ngoài ra có nhi u m i quan h chéo chi ti t ít thích h p thì không th nêu ra
ñây.
 B ng B.1 - S tương ng gi a TCVN 14001: 2005 và TCVN ISO 9001:
                                       2000
          TCVN ISO 14001: 2000                        TCVN ISO 9001: 2000
Các yêu c u c a h th ng qu n lý       4       4    H th ng qu n lý ch t lư ng (ch có
môi trư ng (ch có tiêu ñ )                         tiêu ñ )
Các yêu c u chung                    4.1    4.1    Các yêu c u chung
Chính sách môi trư ng                4.2    5.1    Cam k t c a lãnh ñ o
                                            5.3    Chính sách ch t lư ng
                                            8.5.1 C i ti n liên t c
L p k ho ch (ch có tiêu ñ )          4.3    5.4    L p k ho ch (ch có tiêu ñ )
Khía c nh môi trư ng                4.3.1   5.2    L p ñ nh hư ng khách hàng
                                            7.2.1 Xác ñ nh các yêu c u liên quan ñ n
                                                   s n ph m
                                            7.2.2 Xem xét các yêu c u liên quan ñ n
                                                   s n ph m
Yêu c u lu t pháp và yêu c u khác   4.3.2   5.2    ð nh hư ng khách hàng
                                            7.2.1 Xác ñ nh các yêu c u liên quan ñ n
                                                   s n ph m
M c tiêu, ch tiêu và chương trình    4.3.3 5.4.1 M c tiêu ch t lư ng
                                             5.4.2 Ho ch ñ nh h th ng QLCL
                                             8.5.1 C i ti n liên t c
Th c hi n và ñi u hành (ch có tiêu   4.4      7     T o s n ph m (ch có tiêu ñ )
ñ )
Ngu n l c, vai trò, trách nhi m và 4.4.1     5.1    Cam k t c a lãnh ñ o
quy n h n
                                             5.5.1 Trách nhi m và quy n h n
                                             5.5.2 ð i di n lãnh ñ o
                                             6.1    Cung c p ngu n l c
                                             6.3    Cơ s h t ng
Năng l c, ñào t o và nh n th c       4.4.2 6.2.1 Khái quát (ngu n nhân l c)
                                             6.2.2 Năng l c, nh n th c và ñào t o
Trao ñ i thông tin                   4.4.3 5.5.3 Thông tin n i b
                                             7.2.3 Tra ñ i thông tin v i khách hàng
Tài li u                             4.4.4 4.2.1 Khái quát (yêu c u v tài li u)
Ki m soát tài li u                   4.4.5 4.2.3 Ki m soát tài li u
Ki m soát ñi u hành                  4.4.6   7.1    Ho ch ñ nh vi c t o s n ph m
                                             7.2.1 Xác ñ nh yêu c u liên quan ñ n s n
                                                    ph m
                                             7.2.2 Xem xét yêu c u liên quan ñ n s n
                                                    ph m
                                             7.3.1 Ho ch ñ nh thi t k và phát tri n
                                             7.3.2 ð u vào c a thi t k và phát tri n
                                             7.3.3 ð u ra c a thi t k và phát tri n
                                             7.3.4 Xem xét thi t k và phát tri n
                                             7.3.5 Ki m tra xác nh n thi t k và phát
                                                    tri n
                                             7.3.7 Ki m soát thay ñ i thi t k và phát
                                                    tri n
                                             7.4.1 Quá trình mua hàng
                                             7.4.2 Thông tin mua hàng
                                             7.4.3 Ki m tra xác nh n s n ph m mua
                                               vào
                                         7.5.1 Ki m soát ho t ñ ng s n xu t và
                                               cung c p d ch v
                                         7.5.2 Xác nh n giá tr s      d ng c a quá
                                               trình
                                         7.5.5 B o toàn s n ph m
S chu n b s n sàng và ng phó v i 4.4.7   8.3   Ki m soát s n ph m không phù h p
tình tr ng kh n c p
Ki m tra (ch có tiêu ñ )          4.5     8    ðo lư ng, phân tích và c i ti n (ch
                                               có tiêu ñ )
Giám sát và ño lư ng             4.5.1   7.6   Ki m soát phương ti n ño lư ng và
                                               theo dõi
                                         8.1   Khái quát (ño lư ng, phân tích và
                                               c i ti n)
                                         8.2.3 Theo dõi và ño lư ng quá trình
                                         8.2.4 Theo dõi và ño lư ng s n ph m
                                         8.4   Phân tích d li u
ðánh giá s tuân th               4.5.2 8.2.3 Theo dõi và ño lư ng quá trình
                                         8.2.4 Theo dõi và ño lư ng s n ph m
                                         8.4   Phân tích d li u
ðánh giá s tuân th               4.5.2 8.2.3 Theo dõi và ño lư ng quá trình
                                         8.2.4 Theo dõi và ño lư ng s n ph m
S không phù h p, hành ñ ng kh c 4.5.3    8.3   Ki m soát s n ph m không phù h p
ph c và hành ñ ng phòng ng a
                                         8.4   Phân tích d li u
                                         8.5.2 Hành ñ ng kh c ph c
                                         8.5.3 Hành ñ ng phòng ng a
Ki m soát h sơ                   4.5.4 4.2.4 Ki m soát h sơ
ðánh giá n i b                   4.5.5 8.2.2 ðánh giá n i b
Xem xét c a lãnh ñ o              4.6    5.1   Cam k t c a lãnh ñ o
                                         5.6   Xem xét c a lãnh ñ o (ch có tiêu
                                               ñ )
                                         5.6.1 Khái quát
5.6.2 ð u vào c a xem xét
5.6.3 ð u ra c a xem xét
8.5.1 C i ti n liên t c
   B ng B.2 - S tương ng gi a TCVN ISO 9001: 2000 và TCVN ISO
                                       14001: 2005
            TCVN ISO 9001: 2000                          TCVN ISO 14001: 2005
H th ng qu n lý ch t lư ng (ch có        4       4    Các yêu c u c a h th ng qu n lý
tiêu ñ )                                              môi trư ng
Các yêu c u chung                               4.1   Các yêu c u chung
Các yêu c u chung v tài li u (ch có     4.2
tiêu ñ )
Khái quát                               4.2.1 4.4.4 Tài li u
S tay ch t lư ng                        4.2.2
Ki m soát tài li u                      4.2.3 4.4.5 Ki m soát tài li u
Ki m soát h sơ                          4.2.4 4.5.4 Ki m soát h sơ
Trách nhi m c a lãnh ñ o (ch có          5
tiêu ñ )
Cam k t c a lãnh ñ o                    5.1     4.2   Chính sách môi trư ng
                                                4.4.1 Ngu n l c, vai trò, trách nhi m và
                                                      quy n h n
Hư ng vào khách hàng                    5.2     4.3.1 Khía c nh môi trư ng
                                                4.3.2 Yêu c u lu t pháp và yêu c u khác
                                                4.6   Xem xét c a lãnh ñ o
Chính sách ch t lư ng                   5.3     4.2   Chính sách môi trư ng
L p k ho ch (ch có tiêu ñ )             5.4     4.3   L p k ho ch
M c tiêu ch t lư ng                     5.4.1 4.3.3 M c tiêu, ch tiêu và chương trình
Ho ch ñ nh h th ng QPCL                 5.4.2 4.3.3 M c tiêu, ch tiêu và chương trình
Trách nhi m, quy n h n và trao ñ i      5.5
thông tin (ch có tiêu ñ )
Trách nhi m và quy n h n                5.5.1 4.4.1 Ngu n l c, vai trò, trách nhi m và
                                                      quy n h n
ð i di n c a lãnh ñ o                   5.5.2 4.4.1 Ngu n l c, vai trò, trách nhi m và
                                                      quy n h n
Thông tin n i b                         5.5.3 4.4.3 Trao ñ i thông tin
Xem xét c a lãnh ñ o (ch có tiêu ñ )    5.6
Khái quát                               5.6.1   4.6    Xem xét c a lãnh ñ o
ð u vào c a xem xét                     5.6.2   4.6    Xem xét c a lãnh ñ o
ð u ra c a xem xét                      5.6.3   4.6    Xem xét c a lãnh ñ o
Qu n lý ngu n l c (ch có tiêu ñ )        6
Cung c p ngu n l c                      6.1     4.4.1 Ngu n l c, vai trò, trách nhi m và
                                                       quy n h n
Ngu n nhân l c (ch có tiêu ñ )          6.2
Khái quát                               6.2.1 4.4.2 Năng l c, ñào t o và nh n th c
Năng l c, nh n th c và ñào t o          6.3     4.4.2 Năng l c, ñào t o và nh n th c
Cơ s h t ng                             6.3     4.4.1 Ngu n l c, vai trò, trách nhi m và
                                                       quy n h n
Môi trư ng làm vi c                     6.4
T o s n ph m (ch có tiêu ñ )             7      4.4    Th c hi n và ñi u hành
Ho ch ñ nh các quá trình t o s n        7.1     4.4.6 Ki m soát ñi u hành
ph m
Các quá trình liên quan ñ n khách       7.2
hàng (ch có tiêu ñ )
Xác ñ nh yêu c u liên quan ñ n s n 7.2.1 4.3.1 Khía c nh môi trư ng
ph m
                                                4.3.2 Yêu c u lu t pháp và yêu c u khác
                                                4.4.6 Ki m soát ñi u hành
Xem xét yêu c u liên quan ñ n s n 7.2.2 4.3.1 Khía c nh môi trư ng
ph m
                                                4.4.6 Ki m soát ñi u hành
Trao ñ i thông tin v i khách hàng       7.2.3 4.4.3 Trao ñ i thông tin
Thi t k và phát tri n (ch có tiêu ñ )   7.3
Ho ch ñ nh thi t k và phát tri n        7.3.1   4.46   Ki m soát ñi u hành
ð u vào c a thi t k và phát tri n       7.3.2   4.46   Ki m soát ñi u hành
ð u ra c a thi t k và phát tri n        7.3.3   4.46   Ki m soát ñi u hành
Xem xét thi t k và phát tri n           7.3.4   4.46   Ki m soát ñi u hành
Ki m tra xác nh n thi t k và phát 7.3.5         4.46   Ki m soát ñi u hành
tri n
Xác nh n giá tr s d ng c a thi t k      7.3.6   4.46   Ki m soát ñi u hành
và phát tri n
Ki m soát thay ñ i thi t k và phát 7.3.7       4.46   Ki m soát ñi u hành
tri n
Mua hàng (ch có tiêu ñ )               7.4
Quá trình mua hàng                     7.4.1 4.4.6 Ki m soát ñi u hành
Thông tin mua hàng                     7.4.2 4.4.6 Ki m soát ñi u hành
Ki m tra xác nh n s n ph m mua 7.4.3 4.4.6 Ki m soát ñi u hành
vào
S n xu t và cung c p d ch v (ch có     7.5
tiêu ñ )
Ki m soát ho t ñ ng s n xu t và 7.5.1 4.4.6 Ki m soát ñi u hành
cung c p d ch v
Xác nh n giá tr s     d ng c a quá 7.5.2 4.4.6 Ki m soát ñi u hành
trình
Nh n bi t và xác ñ nh ngu n g c        7.5.3
Tài s n c a khách hàng                 7.5.4
B o toàn s n ph m                      7.5.5 4.4.6 Ki m soát ñi u hành
Ki m soát phương ti n ño lư ng và      7.6     4.5.1 Giám sát và ño lư ng
theo dõi
ðo lư ng, phân tích và c i ti n (ch     8      4.5    Ki m tra
có tiêu ñ )
Khái quát                              8.1     4.5.1 Giám sát và ño lư ng
Theo dõi và ño lư ng (ch có tiêu ñ )   8.2
S tho mãn c a khách hàng               8.2.1
ðánh giá n i b                         8.2.2 4.5.5 ðánh giá n i b
Theo dõi và ño lư ng quá trình         8.2.3 4.5.1 Giám sát và ño lư ng
                                               4.5.2 ðánh giá s tuân th
Theo dõi và ño lư ng s n ph m          8.2.4 4.5.1 Giám sát và ño lư ng
                                               4.5.2 ðánh giá s tuân th
Ki m soát s n ph m không phù h p       8.3     4.4.7 S chu n b s n sàng và ng phó v i
                                                      tình tr ng kh n c p
                                               4.5.3 S không phù h p, hành ñ ng kh c
                                                      ph c và hành ñ ng phòng ng a
Phân tích d li u           8.4     4.5.1 Giám sát và ño lư ng
C i ti n (ch có tiêu ñ )   8.5
C i ti n liên t c          8.5.1   4.2   Chính sách môi trư ng
                                   4.3.3 M c tiêu, ch tiêu và chương trình
                                   4.6   Xem xét c a lãnh ñ o
Hành ñ ng kh c ph c        8.5.2 4.5.3 S không phù h p, hành ñ ng kh c
                                         ph c và hành ñ ng phòng ng a
Hành ñ ng phòng ng a       8.5.3 4.5.3 S không phù h p, hành ñ ng kh c
                                         ph c và hành ñ ng phòng ng a
                       Thư m c tài li u tham kh o


       [1] TCVN ISO 9000: 2000, H th ng qu n lý ch t lư ng - Cơ s và t
v ng
       [2] TCVN ISO 9001: 2000, H th ng qu n lý ch t lư ng - Các yêu c u
       [3] TCVN ISO 14004: 2005, H th ng qu n lý môi trư ng - Yêu c u
chung v các nguyên lý, h th ng và k thu t h tr .
       [4] ISO 19011: 2002, Guidelines for quality and/or environmental
management systems auditing.
       (ISO 19011: 2002 Hư ng d n ñánh giá h         th ng qu n lý ch t
lư ng/môi trư ng).
              TCVN ISO 14004: 2005
                 ISO 14004: 2004
                 Xu t b n l n 2
                  Second edition




       H TH NG QU N LÝ MÔI TRƯ NG -
      HƯ NG D N CHUNG V NGUYÊN T C,
        H TH NG VÀ K THU T H         TR


   ENVIRONMENTAL MANAGEMENT SYSTEMS -
GENERAL GUIDELINES ON PRINCIPLES, SYSTEMS AND
            SUPPORT TECHNIQUES
      L i gi i thi u
      Vì quan tâm hơn ñ n s c i thi n m t cách liên t c ch t lư ng môi
trư ng, nên m i t ch c thu c các lo i hình và quy mô ñ u chú tr ng hơn ñ n
các tác ñ ng môi trư ng do ho t ñ ng, s n ph m và d ch v c a mình. K t
qu ho t ñ ng môi trư ng c a m t t ch c cũng là ñi u quan tr ng v i các
bên h u quan trong và ngoài t ch c. ð ñ t ñư c hi u qu qu n lý môi
trư ng h p lý cũng ñòi h i các cam k t c a t ch c ph i theo m t phương
pháp ti p c n có h th ng và theo s c i ti n liên t c h th ng qu n lý môi
trư ng (HTQLMT)
      M c ñích chung c a tiêu chu n này là ñưa ra s tr giúp cho các t
ch c mong mu n th c hi n ho c c i thi n HTQLMT mà nh ñó nâng cao k t
qu ho t ñ ng môi trư ng c a mình. Tiêu chu n này nh t quán v i khái ni m
phát tri n b n v ng, phù h p v i m i khuôn kh v t ch c, văn hoá, xã h i
cũng như các h th ng qu n lý khác nhau.
      Các t ch c thu c m i hình th c, quy mô, m c ñ phát tri n và thu c
m i ngành và ñ a ñi m ñ u có th s d ng tiêu chu n này. Nh ng yêu c u ñ c
bi t c a các doanh nghi p v a và nh (SMEs) cũng ñã ñư c xem xét nên tiêu
chu n này phù h p v i các nhu c u c a h , thúc ñ y h v n d ng HTQLMT.
      Tiêu chu n này là m t trong b các tiêu chu n v qu n lý môi trư ng
do Ban k thu t c a t ch c Tiêu chu n hoá qu c t ISO/TC 207 biên so n.
Trong s ñó, ch TCVN ISo 14001 ñ c p ñ n các yêu c u có th ñư c ñánh
giá m t cách khách quan ph c v cho m c ñích ch ng nh n/ ñăng ký ho c ñ
t công b . Tiêu chu n này bao g m các ví d , mô t và các l a ch n ñ v a
h tr vi c áp d ng HTQLMT v a tăng cư ng m i quan h c a nó v i ho t
ñ ng qu n lý chung c a t ch c. M c dù các hư ng d n trong tiêu chu n này
nh t quán v i mô hình c a h th ng qu n lý môi trư ng theo TCVN ISO
14001, nhưng không ph i ñ di n gi i l i nh ng yêu c u trong TCVN ISO
14001. ð d s d ng, các ñi m trong ñi u 4 c a TCVN ISO 14001 cũng
ñươ ñánh s gi ng như trong TCVN ISO 14004. Tuy nhiên, cách ñánh s
c a TCVN ISO 14004 có nh ng m c chi ti t hơn (ví d : 4.3.1.1 hay 4.3.3.3)
ñó là các m c nêu các hư ng d n b sung ho c c th hơn ñã ñư c cân nh c
ñ ti n l i hơn khi áp d ng h th ng qu n lý môi trư ng.
      Ngoài tiêu chu n TCVN ISO 14001, Ban k thu t ISO/TC 207 còn ban
hành m t s các tiêu chu n qu n lý môi trư ng khác trong lo t các tiêu chu n
thu c lĩnh v c này. Có th tham kh o danh m c và n i dung chi ti t các tiêu
chu n này trong n ph m c a ISO "B tiêu chu n ISO 14000".
      Tiêu chu n này mô t các y u t c a HTQLMT và ch d n các t ch c
cách th c thi t l p, th c hi n, duy trì ho c c i ti n HTQLMT. M t h th ng
như v y có th nâng cao m t cách v ng ch c kh năng c a t ch c trong d
ñoán, xác ñ nh và qu n lý các m i tương tác c a mình v i môi trư ng, ñ t
ñư c các m c tiêu v môi trư ng và ñ m b o phù h p v i các yêu c u pháp
lu t cũng như các yêu c u khác mà t ch c ñ ra.
      Các ví d và các phương pháp ti p c n nêu trong tiêu chu n này là
nh m m c ñích minh ho . Chúng không nh m gi i thi u nh ng kh năng duy
nh t và chúng cũng chưa h n là phù h p v i m i t ch c. Khi thi t k , th c
hi n hay c i ti n m t HTQLMT, các t ch c ph i l a ch n các gi i pháp phù
h p v i hoàn c nh c a riêng mình. Qu n lý môi trư ng là m t ph n ñ ng b
trong h th ng qu n lý chung c a m t t ch c. Thi t k m t HTQLMT là m t
quá trình ti n tri n và tương tác l n nhau. Cơ c u, trách nhi m, th c hành, th
t c, quá trình và ngu n l c ñ th c hi n các m c tiêu, ch tiêu và chính sách
môi trư ng có th k t h p v i nh ng n l c thu c các ph m vi khác (ví d
như các ho t ñ ng tác nghi p, tài chính, ch t lư ng, an toàn và s c kho lao
ñ ng).
      ð d ñ c và hi u tiêu chu n này, ph n h tr th c hành và hư ng d n
chung ñư c tách ra và trình bày ph n l i ñ t trong khung.
      Nhi m v chính ñ i v i các nhà qu n lý trong vi c thi t l p, th c hi n,
duy trì hay c i ti n HTQLMT là c n ph i
      - nh n th ñư c r ng qu n lý môi trư ng là m t trong nh ng ưu tiên
hàng ñ u c a t ch c.
      - thi t l p và duy trì s trao ñ i thông tin, các m i quan h có tính ch t
xây d ng v i các bên h u quan trong và ngoài t ch c.
      - xác ñ nh nh ng khía c nh môi trư ng c a các ho t ñ ng, s n ph m và
d ch v thu c t ch c.
      - xác ñ nh yêu c u pháp lý và nh ng yêu c u khác mà t ch c tán thành
tuân th có liên quan t i các khía c nh môi trư ng c a mình.
      - ñ m b o s cam k t c a nh ng ngư i qu n lý và c a t t c nh ng
ngư i làm vi c cho ho c trên danh nghĩa t ch c ñ i v i b o v môi trư ng
b ng vi c ch ñ nh rõ trách nhi m và phân s c a h .
      - khuy n khích l p k ho ch môi trư ng xuyên su t c chu kỳ s ng c a
s n ph m ho c d ch v .
      - thi t l p m t quy trình ñ ñ t ñư c các m c tiêu và ch tiêu môi
trư ng.
      - cung c p ñ và phù h p ngu n l c, k c ñào t o ñ tuân th ñư c các
yêu c u pháp lý cùng v i nh ng yêu c u khác mà t ch c ph i th c hi n và ñ
ñ t ñư c nh ng m c tiêu và ch tiêu môi trư ng trên n n t ng ñang ti n tri n
c a h th ng qu n lý môi trư ng.
      - ñánh giá k t qu ho t ñ ng môi trư ng d a theo chính sách, các m c
tiêu, ch tiêu môi trư ng c a t ch c, ñ ng th i tìm ki m bi n pháp c i ti n
khi thích h p.
      - thi t l p quá trình qu n lý ñ ñánh giá và xem xét l i HTQLMT, xác
ñ nh các cơ h i ñ c i ti n h th ng, tính toán k t qu ho t ñ ng môi trư ng,
và
      - ñ ng viên các nhà th u và nhà cung c p cũng thi t l p HTQLMT.
      Các t ch c có th s d ng tiêu chu n này ho c các tài li u ISO liên
quan theo nh ng cách khác nhau, k c nh ng cách th c sau
       - làm hư ng d n ñ thi t l p, th c hi n, duy trì ho c c i ti n HTQLMT
c a t ch c ñó, nhưng ph i hi u r ng tiêu chu n này không nh m m c ñích ñ
t công b hay ph c v cho m c ñích ñánh giá phù h p khác, và
       - ñ h tr vi c áp d ng ho c c i ti n HTQLMT c a mình.
       S l a ch n s ph thu c vào các y u t như:
       - các m c tiêu c a t ch c,
       - m c ñ thành th c c a h th ng qu n lý c a t ch c (ví d li u t
ch c có m t h th ng qu n lý mà có kh năng h tr cho vi c ñưa các v n ñ
môi trư ng vào ñó hay không),
       - nh ng ưu ñi m và như c ñi m c a h th ng qu n lý, các y u t này
ñư c xác ñ nh thông qua v th th trư ng hi n t i và ti m năng, danh ti ng,
các m i quan h v i bên ngoài c a t ch c và quan ñi m c a các bên h u
quan, và
       - quy mô c a t ch c.
       M t HTQLMT hi u qu s giúp cho t ch c trách, gi m thi u ho c
ki m soát ñư c nh ng tác ñ ng môi trư ng b t l i do ho t ñ ng, s n ph m và
d ch v c a mình gây ra, tuân th ñư c các yêu c u pháp lu t và nh ng yêu
c u khác mà t ch c ph i th c hi n, h tr t ch c liên t c c i ti n k t qu
ho t ñ ng môi trư ng.
       Vi c có m t HTQLMT có th giúp cho t ch c ñ m b o v i các bên
h u quan r ng
       - ñang có m t s cam k t c a lãnh ñ o v ñáp ng các n i dung trong
chính sách, các m c tiêu ch tiêu c a t ch c,
       - phòng ng a là ñi m chú tr ng trong qu n lý môi trư ng,
       - có th ñưa ra b ng ch ng v s quan tâm ñúng m c và s tuân th
pháp lu t,
       - thi t k c a h th ng qu n lý môi trư ng h p nh t v i quá trình liên
t c c i ti n.
      Có th thu ñư c các l i ích kinh t t vi c áp d ng HTQLMT. M t t
ch c có h th ng qu n lý h p nh t v i m t HTQLMT thì có cơ ch ñ cân
b ng và hoà h p gi a l i ích kinh t và môi trư ng. Các l i ích kinh t cũng
có th ñư c xác ñ nh ñ minh ch ng cho các bên h u quan v giá tr c a ho t
ñ ng qu n lý môi trư ng h p lý ñ i v i t ch c. ði u này cũng ñ ng th i
cung c p cho t ch c cơ h i ñ g n k t các m c tiêu và ch tiêu môi trư ng
v i các k t qu tài chính c th , và vì v y nó ñ m b o ñư c ngu n l c luôn có
s n ñ dùng cho nh ng h ng m c công vi c t o ra l i ích l n nh t v a c v
m t tài chính cũng như v môi trư ng. M t khi ñã áp d ng HTQLMT thì t
ch c có th giành ñư c nh ng l i th c nh tranh ñáng k .
      Cùng v i vi c c i thi n k t qu ho t ñ ng môi trư ng, m t h th ng
QLMT hi u qu còn có các l i ích ti m năng như:
      - làm cho khách hàng tin tư ng vào cam k t qu n lý môi trư ng có th
minh ch ng ñư c, duy trì các m i quan h t t v i dân cư c ng ñ ng,
      - tho mãn các chu n m c c a nhà ñ u tư và c i thi n kh năng ti p c n
v i v n,
      - ñ t ñư c b o hi m v i m c chi phí h p lý,
      - nâng cao hình nh c a t ch c và th ph n,
      - c i thi n s ki m soát chi phí,
      - gi m thi u các s c có liên ñ i ñ n trách nhi m,
      - b o t n nguyên li u và năng lư ng ñ u vào,
      - t o thu n l i trong vi c cho phép và u nhi m và ñáp ng các yêu c u
c a chúng,
      - qu ng bá nh n th c v môi trư ng cho các nhà cung c p, nhà th u và
t t c nh ng ngư i làm vi c cho ho c trên danh nghĩa c a t ch c,
      - thúc ñ y s phát tri n và chia s nh ng gi i pháp v các v n ñ v
môi trư ng, và
      - c i thi n các m i quan h gi a ngành công nghi p và chính ph .
      H th ng qu n lý môi trư ng - Hư ng d n chung v nguyên t c, h
th ng và k thu t h tr
      Environmental management systems - General guidelines on principles,
systems and support techniques


      1. Ph m vi áp d ng
      2. Tiêu chu n này ñưa ra hư ng d n v thi t l p, th c hi n, duy trì và
          c i ti n m t h th ng qu n lý môi trư ng cùng v i s ph i h p c a
          nó v i các h th ng qu n lý khác.
      Chú thích: Dù h th ng này không nh m qu n lý các v n ñ v s c
kho và an toàn lao ñ ng nhưng n u t ch c ñ nh áp d ng m t h th ng qu n
lý ñ ng b môi trư ng - an toàn và s c kho lao ñ ng thì nh ng n i dung ñó
cũng có th ñư c ñưa vào.
      Các hư ng d n trong tiêu chu n này ñư c áp d ng cho m i t ch c,
không phân bi t quy mô, lo i hình ho t ñ ng, ñ a ñi m hay m c ñ phát tri n
c a nó.
      Tuy các hư ng d n c a tiêu chu n này nh t quán v i mô hình h th ng
qu n lý môi trư ng theo TCVN ISO 14001 nhưng không nh m gi i thích
nh ng yêu c u c a TCVN ISO 14001.
      2. Tài li u vi n d n
      Không có tài li u vi n d n. M c này ñưa vào gi cách ñánh s th t
như trong l n xu t b n trư c (TCVN ISO 14004: 1998).
      3. Thu t ng và ñ nh nghĩa
      Trong tiêu chu n này, áp d ng các thu t ng và ñ nh nghĩa sau:
      3.1.
      Chuyên gia ñánh giá (auditor)
      Ngư i có năng l c ñ ti n hành m t cu c ñánh giá.
      [TCVN ISO 900: 2000, 3.9.9]
      3.2.
      C i ti n liên t c (continual improvement)
      Quá trình l p l i ñ nâng cao h th ng qu n lý môi trư ng (3.9) nh m
ñ t ñư c nh ng c i ti n trong k t qu ho t ñ ng môi trư ng (3.11) t ng th
và nh t quán v i chính sách môi trư ng (3.13) c a t ch c (3.20).
      Chú thích: Quá trình này không nh t thi t ph i ñư c ti n hành m t cách
ñ ng th i    t t c các lĩnh v c ho t ñ ng.
      [TCVN ISO 14001: 2005, 3.2]
      3.3.
      S kh c ph c (correction)
      Hành ñ ng ñư c ti n hành ñ lo i b s         không phù h p (3.18) ñã
ñư c phát hi n.
      Chú thích: Ch p nh n theo TCVN ISO 9000: 2000, 3.6.6
      3.4
      Hành ñ ng kh c ph c (corrective action)
      Hành ñ ng lo i b nguyên nhân c a s không phù h p (3.18) ñã ñư c
phát hi n.
      [TCVN ISO 14001: 2005, 3.3]
      3.5
      Tài li u (document)
      Thông tin và phương ti n h tr thông tin
      Chú thích 1: Phương ti n có th là gi y, ñĩa t , b n ñi n t hay ñĩa
quang, nh hay m u g c hay m i s k t h p c a chúng.
      Chú thích 2: Ch p nh n theo TCVN ISO 9000: 2000, 3.7.2.
      [TCVN ISO 14001: 2005, 3.4]
      3.6
      Môi trư ng (environment)
      Nh ng th bao quanh nơi ho t ñ ng c a m t t ch c (3.20), k c
không khí, nư c, ñ t, ngu n tài nguyên thiên nhiên, h th c v t, h ñ ng v t,
con ngư i và các m i quan h qua l i c a chúng.
      Chú thích: Nh ng th bao quanh nói ñ n      ñây là t n i b m t t ch c
(3.20) m r ng t i h th ng toàn c u.
      [TCVN ISO 14001: 2005, 3.5]
      3.7.
      Khía c nh môi trư ng (environmental aspect)
      Y u t c a các ho t ñ ng ho c s n ph m ho c d ch v c a m t t ch c
(3.20) có th tác ñ ng qua l i v i môi trư ng (3.6).
      Chú thích: Khía c nh môi trư ng có ý nghĩa là khía c nh có ho c có th
có m t tác ñ ng môi trư ng (3.8) ñáng k .
      [TCVN ISO 14001: 2005, 3.6]
      3.8.
      Tác ñ ng môi trư ng (environmental impact)
      B t kỳ m t s thay ñ i nào c a môi trư ng (3.6), dù là b t l i ho c có
l i, toàn b ho c t ng ph n do các khía c nh môi trư ng (3.7) c a m t t
ch c (3.20) gây ra.
      [TCVN ISO 14001: 2005, 3.7]
      3.9.
      H th ng qu n lý môi trư ng (environmental management system)
      HTQLMT/EMS
      M t ph n trong h th ng qu n lý c a m t t ch c (3.20) ñư c s d ng
ñ tri n khai và áp d ng chính sách môi trư ng (3.13), qu n lý các khía c nh
môi trư ng (3.7) c a t ch c.
      Chú thích 1: H th ng qu n lý là m t t p h p các y u t liên quan v i
nhau ñư c s d ng ñ thi t l p chính sách, m c tiêu và ñ ñ t ñư c các m c
tiêu ñó.
      Chú thích 2: H th ng qu n lý bao g m cơ c u t ch c, các ho t ñ ng
l p k ho ch, trách nhi m, th c hành, th t c (3.23), quá trình và ngu n l c.
      [TCVN ISO 14001: 2005, 3.8]
      3.10.
      M c tiêu môi trư ng (environmental objective)
      M c ñích t ng th v môi trư ng, phù h p v i chính sách môi trư ng
(3.13) mà t ch c (3.20) t ñ t ra cho mình nh m ñ t t i.
      [TCVN ISO 14001: 2005, 3.9]
      3.11.
      K t qu ho t ñ ng môi trư ng (environmental performance)
      Các k t qu có th ño ñư c v s qu n lý các khía c nh môi trư ng
(3.7) c a m t t ch c (3.20).
      Chú thích: Trong khuôn kh m t h th ng qu n lý môi trư ng (3.9),
các k t qu có th ñư c ño d a vào chính sách môi trư ng 93.13), các m c
tiêu môi trư ng (3.10), các ch tiêu môi trư ng 93.14) c a t ch c (3.20)
và các yêu c u khác v k t qu ho t ñ ng môi trư ng.
      [TCVN ISO 14001: 2004, 3.10]
      3.12.
      Ch th k t qu ho t ñ ng môi trư ng (environmental performance
indicator)
      EPI
      S th hi n c th ñ cung c p thông tin v k t qu ho t ñ ng môi
trư ng (3.11) c a m t t ch c (3.20).
      [TCVN ISO 14031: 1999, 2.10]
      3.13.
      Chính sách môi trư ng (environmental policy)
      Tuyên b m t cách chính th c c a lãnh ñ o c p cao nh t v ý ñ và
ñ nh hư ng chung ñ i v i k t qu ho t ñ ng môi trư ng (3.11) c a m t t
ch c (3.20)
      Chú thích - Chính sách môi trư ng t o ra khuôn kh cho hành ñ ng và
ñ nh ra các m c tiêu môi trư ng (3.10), ch tiêu môi trư ng (3.14).
      [TCVN ISO 14001: 2005, 3.11]
      3.14.
      Ch tiêu môi trư ng (environmental target)
      Yêu c u c th , kh thi v k t qu th c hi n ñ i v i m t t ch c (3.20)
ho c các b ph n c a nó, yêu c u này xu t phát t các m c tiêu môi trư ng
(3.10) và c n ph i ñ ra, ph i ñ t ñư c ñ vươn t i các m c tiêu ñó.
      [TCVN ISO 14001: 2005, 3.12]
      3.15.
      Bên h u quan (interested party)
      Cá nhân ho c nhóm liên quan ñ n ho c b      nh hư ng t k t qu ho t
ñ ng môi trư ng (3.11) c a m t t ch c (3.20).
      [TCVN ISO 14001: 2005, 3.13]
      3.16.
      ðánh giá n i b (internal audit)
      Quá trình có h th ng, ñ c l p và ñư c l p thành văn b n nh m thu
th p các b ng ch ng ñánh giá và ñánh giá chúng m t cách khách quan ñ xác
ñ nh m c ñ th c hi n các chu n m c ñánh giá h th ng qu n lý môi trư ng
do t ch c (3.20) thi t l p.
      Chú thích: Trong nhi u trư ng h p, ñ c bi t ñ i v i các t ch c nh ,
yêu c u v tính ñ c l p có th ñư c th hi n b ng vi c không liên quan v
trách nhi m v i ho t ñ ng ñư c ñánh giá.
      [TCVN ISO 14001: 2005, 3.14]
      3.17.
      Ch th v hi u qu qu n lý (management performance indicator)
      MPI
      Ch th v k t qu ho t ñ ng môi trư ng (3.12) cung c p thông tin v
nh ng n l c qu n lý ñ tác ñ ng ñ n k t qu ho t ñ ng môi trư ng (3.11)
c a m t t ch c (3.20).
      [TCVN ISO 14031: 1999, 2.10.1]
      3.18.
      S không phù h p (nonconformity)
       S không ñáp ng/ tho mãn m t yêu c u
       [TCVN IS 9000: 2000, 3.6.2]
       3.19.
       Ch th v hi u qu tác nghi p (operational performance indicator)
       OPI
       Ch th k t qu ho t ñ ng môi trư ng (3.12) cung c p thông tin v
k t qu ho t ñ ng môi trư ng (3.11) c a nh ng ho t ñ ng c a m t t ch c
(3.20).
       [TCVN ISO 14031: 1999, 2.10.2]
       3.20.
       T ch c (organization)
       B t kỳ công ty, t p ñoàn, hãng, xí nghi p, cơ quan có th m quy n ho c
vi n, ho c m t b ph n hay k t h p c a chúng, dù là ñư c h p nh t hay
không, công ho c tư mà có các ch c năng và qu n tr riêng c a mình.
       Chú thích: V i các t ch c có nhi u ñơn v ho t ñ ng, thì m t ñơn v
ho t ñ ng riêng l cũng có th ñư c xác ñ nh như là m t t ch c.
       [TCVN ISO 14001: 2005, 3.16]
       3.21.
       Hành ñ ng phòng ng a (preventive action)
       Hành ñ ng ñ lo i b nguyên nhân gây ra s không phù h p (3.18)
ti m n.
       [TCVN ISO 14001: 2005, 3.17]
       3.22.
       Ngăn ng a ô nhi m (prevention of pollution)
       S d ng các quá trình, các bi n pháp th c hành, các k thu t, các v t
li u, các s n ph m, các d ch v ho c năng lư ng ñ tránh, gi m b t hay ki m
soát (m t cách riêng r ho c k t h p) s t o ra, phát th i ho c x th i b t kỳ
lo i ch t ô nhi m ho c ch t th i nào nh m gi m thi u tác ñ ng môi trư ng
(3.8) b t l i.
        Chú thích: Ngăn ng a ô nhi m có th bao g m vi c gi m thi u ho c
lo i b t ngu n, thay ñ i quá trình, s n ph m ho c d ch v , s d ng có hi u
qu ngu n tài nguyên, thay th v t li u và năng lư ng, tái s d ng, ph c h i,
tái sinh, tái ch và x lý.
        [TCVN ISO 14001: 2005, 3.18]
        3.23.
        Th t c (procedure)
        Cách th c ñư c quy ñ nh ñ ti n hành m t ho t ñ ng ho c m t quá
trình
        Chú thích 1: Th t c có th ñư c l p thành văn b n ho c không
        Chú thích 2: Ch p nh n theo TCVN ISO 9000: 2000, 3.4.5.
        [TCVN ISO 14001: 2005: 3.19]
        3.24.
        H sơ (record)
        Tài li u (3.5) công b các k t qu ñ t ñư c hay cung c p b ng ch ng
v các ho t ñ ng ñư c th c hi n.
        Chú thích: Ch p nh n theo TCVN ISO 9000: 20000, 3.7.6.
        [TCVN ISO 14001: 2005, 3.20]
        4. Các y u t c a h th ng qu n lý môi trư ng (HTQLMT)
        4.1. Khái quát
        4.1.1. Mô hình h th ng qu n lý môi trư ng
        HTQLMT ñư c nêu chi ti t trong tiêu chu n này theo mô hình qu n lý
"L p k ho ch - Th c hi n - Ki m tra - Hành ñ ng" (Plan - Do - Check - Act,
PDCA). Mô hình HTQLMT và ti n trình c i ti n liên t c ñư c nêu trong hình
1. ð có nh ng thông tin c th hơn v mô hình PDCA, xin xem ph n h tr
th c hành - mô hình HTQLMT.
             Hình 1 - Mô hình H th ng qu n lý môi trư ng


      T t nh t, m t HTQLMT ph i ñư c nhìn nh n như là m t cơ c u t
ch c mà cơ c u ñó thư ng xuyên ñư c giám sát, ñư c ñ nh kỳ xem xét l i ñ
cung c p ñư ng hư ng hi u qu cho công tác qu n lý môi trư ng c a t ch c
trong vi c thích ng v i nh ng y u t bên trong và bên ngoài ñang thay ñ i.
N u có th , m i c p qu n lý trong t ch c ñ u ph i ch u trách nhi m th c
hi n ñ ñ t ñư c nh ng c i ti n môi trư ng.
      Khi m i thi t l p HTQLMT, t ch c nên b t ñ u t nh ng vi c có th
mang l i nh ng l i ích rõ ràng, ví d như t p trung vào ti t ki m ngay chi phí
hay s tuân th pháp lu t ch y u có liên quan ñ n các khía c nh môi trư ng
có ý nghĩa. Khi HTQLMT ñã ñ nh hình, thì có th áp d ng các quy trình,
chương trình và công ngh ñ nâng cao hơn n a k t qu ho t ñ ng môi
trư ng. Khi HTQMT ñã ñư c áp d ng thu n th c, thì có th tích h p ho t
ñ ng c a h th ng này vào t t c các quy t ñ nh kinh doanh.


       H tr th c hành - Mô hình HTQLMT
       PDCA là m t quá trình ñang ti n tri n, tương h l n nhau giúp m t t
ch c thi t l p, th c hi n và duy trì chính sách môi trư ng c a mình (xem 4.2)
d a trên vai trò và s cam k t c a lãnh ñ o c p cao nh t ñ i v i HTQLMT
(xem 4.1.2). Sau khi t ch c này ñã ñánh giá v th hi n t i c a mình v môi
trư ng (xem 4.1.4) các bư c ti p theo c a quá trình ñang ti n tri n này là như
sau:
       a) L p k ho ch (Plan): thi t l p m t quá trình ñang ti n tri n mang
tính k ho ch (xem 4.3) giúp cho t ch c:
       1) Xác ñ nh các khía c nh môi trư ng và các tác ñ ng môi trư ng liên
quan (xem 4.3.1),
       2) Xác ñ nh và giám sát các yêu c u pháp lu t ph i áp d ng và các yêu
c u khác mà t ch c ñã ch p thu n tuân th , và n u thích h p, ph i ñ t ra
chu n m c n i b v k t qu ho t ñ ng (xem 4.3.2).
       3) ð nh ra các m c tiêu và ch tiêu môi trư ng và l p các chương trình
ñ ñ t ñư c chúng (xem 4.3.3.1 và 4.3.3.2) và
       4) Xây d ng và s d ng các ch th k t qu ho t ñ ng (xem 4.3.3.3).
       b) Th c hi n (Do): áp d ng và v n hành HTQLMT (xem 4.4)
       1) Thi t l p cơ c u qu n lý, ch ñ nh các vai trò và trách nhi m v i
th m quy n ñ y ñ .
       2) Cung c p ngu n l c phù h p (xem 4.4.1).
       3) ðào t o nh ng ngư i làm vi c cho t ch c ho c thay m t cho t
ch c và b o ñ m cho nh n th c và năng l c c a h (xem 4.4.2).
       4) Thi t l p các quá trình ñ trao ñ i thông tin n i b v i bên ngoài
(xem 4.4.3)
         5) Thi t l p và duy trì tài li u (xem 4.4.4).
         6) Thi t l p và th c hi n (các) ho t ñ ng ki m soát tài li u (xem 4.4.5),
         7) Thi t l p và duy trì các ho t ñ ng ki m soát tác nghi p (xem 4.4.6)
và
         8) ð m b o s chu n b và ng phó trong trư ng h p kh n c p (xem
4.4.7)
         c) Ki m tra (Check): ðánh giá các quá trình c a HTQLMT (xem 4.5)
         1) Ti n hành giám sát và ñó là nh ng gì ñang x y ra (xem 4.5)
         2) ðánh giá th c tr ng c a s tuân th (xem 4.5.2)
         3) Xác ñ nh s không phù h p và th c hi n các hành ñ ng, ph c phòng
ng a (4.5.3)
         4) Qu n lý h sơ (xem 4.5.4) và
         5) Ti n hành ñánh giá n i b ñ nh kỳ (xem 4.5.5)
         d) Hành ñ ng (Act): Xem xét l i và ti n hành các ho t ñ ng ñ c i ti n
HTQLMT (xem 4.6)
         1) Ti n hành xem xét v m t qu n lý (lãnh ñ o) c a HTQLMT theo các
giai ño n thích h p (xem 4.6.1) và
         2) Xác ñ nh ra các lĩnh v c c n c i thi n (xem 4.6.2).
         Quá trình th c hi n mang tính thư ng xuyên này giúp t ch c liên t c
c i ti n HTQLMT và k t qu chung trong ho t ñ ng môi trư ng c a t ch c.


         4.1.2. Cam k t c a lãnh ñ o c p cao nh t và vai trò lãnh ñ o
         ð ñ m b o thành công, bư c ñ u tiên trong vi c thi t l p ho c c i ti n
HTQLMT là ph i có s cam k t t phía lãnh ñ o c p cao nh t c a t ch c ñ
c i ti n s qu n lý môi trư ng c a các ho t ñ ng, s n ph m và d ch v c a
mình. Duy trì s cam k t và vai trò c a lãnh ñ o cao nh t ti n tri n cùng v i
HTQLMT là ñi u r t quan tr ng. Vi c xác ñ nh rõ l i ích mà HTQLMT có
th ñem l i cũng như nh ng thách th c mà HTQLMT có th tránh ñư c s
giúp ñ m b o v ng ch c thêm v s cam k t và vai trò c a lãnh ñ o.
       4.1.3. Ph m vi c a HTQLMT
       Lãnh ñ o c p cao nh t nên xác ñ nh ph m vi c a HTQLMT c a t
ch c. ðó là, lãnh ñ o c p cao nh t ph i xác ñ nh các nơi/khu v c c a t ch c
mà     ñó s áp d ng HTQLMT. M t khi ph m vi HTQLMT ñã ñư c ñ nh rõ,
thì t t c các ho t ñ ng, s n ph m và d ch v c a t ch c n m trong ph m vi
ñó ph i ñư c ñưa vào HTQLMT.
       4.1.4. Xem xét ban ñ u v môi trư ng
       M t t ch c chưa có HTQLMT thì c n ñánh giá v th hi n t i v môi
trư ng c a mình b ng vi c xem xét l i. M c ñích c a vi c xem xét l i này là
ñ cân nh c các khía c nh môi trư ng t các ho t ñ ng, s n ph m và d ch v
c a t ch c ñó như là cơ s ñ thi t l p HTQLMT c a mình.
       Các t ch c hi n ñang có HTQLMT có th không c n ti n hành cách
xem xét l i như v y, m c dù vi c xem xét này có th h tr c i ti n HTQLMT
c a mình.
       Vi c xem xét l i ph i bao trùm 4 lĩnh v c tr ng tâm sau:
       a) xác ñ nh các khía c nh môi trư ng, bao g m các khía c nh có liên
quan t i các ñi u ki n tác nghi p bình thư ng, các ñi u ki n b t bình thư ng
bao g m c th i ñi m b t ñ u và th i ñi m k t thúc, các tình hu ng kh n c p
và s c ;
       b) xác ñ nh các yêu c u pháp lu t thích h p và các yêu c u khác mà t
ch c tán thành tuân th ;
       c) ki m tra các quy ph m th c hành và quy trình qu n lý môi trư ng
hi n có, bao g m c nh ng gì liên quan các ho t ñ ng mua s m và thuê th u
ph .
       d) ñánh giá các tình hu ng g m các cân nh c b sung như:
       ñánh giá v k t qu ho t ñ ng so v i các chu n m c n i b ñang áp
d ng, các tiêu chu n bên ngoài, các quy ñ nh mang tính lu t pháp, các quy
ph m th c hành, các nguyên t c hư ng d n khác,
       - các cơ h i mang tính ưu th c nh tranh, bao g m cơ h i gi m chi phí
      - quan ñi m c a các bên h u quan, và
      - các h th ng qu n lý khác có th giúp nâng cao ho c c n tr k t qu
ho t ñ ng môi trư ng.
      K t qu c a vi c xem xét l i này có th ñư c s d ng ñ h tr t ch c
xác ñ nh ph m vi áp d ng HTQLMT, phát tri n ho c thúc ñ y chính sách môi
trư ng, thi t l p các m c tiêu và ch tiêu môi trư ng, xác ñ nh tính hi u qu
c a cách ti p c n c a t ch c ñ duy trì s phù h p v i các yêu c u pháp lu t
và các yêu c u khác mà t ch c ñ ra.


      H tr th c hành - Xem xét ban ñ u v môi trư ng
      Các phương pháp ñư c s d ng ñ ki m tra các th t c và th c t qu
lý môi trư ng hi n có bao g m
      a) ph ng v n nh ng ngư i ñã hay ñang làm vi c cho h ơc trên danh
nghĩa c a t ch c ñ quy t ñ nh ph m vi các ho t ñ ng, s n ph m và d ch v
trư c ñây và hi n t i c a t ch c,
      b) ñánh giá các ngu n thông tin trong và ngoài ñã có gi a các bên h u
quan c a t ch c, bao g m nh ng khi u n i, các v n ñ liên quan ñ n yêu c u
pháp lu t ñư c áp d ng và các yêu c u khác mà t ch c tán thành tuân th ,các
v n ñ v môi trư ng ho c liên quan môi trư ng ñã x y ra trong quá kh .
      c) thu th p thông tin liên quan ñ n th c ti n qu n lý hi n t i, như
      1) ki m soát quá trình mua các hoá ch t ñ c h i,
      2) lưu kho và b o qu n các hoá ch t (ví d các d ng c ch a ñ ng ñã
dùng, kho, lưu tr nh ng hoá ch t không th ch a ñ ng chung m t ch ),
      3) ki m soát ngu n khí th i,
      4) các phương pháp x lý ch t th i,
      5) s chu n b cho tình hu ng kh n c p và các thi t b      ng phó
      6) s d ng tài nguyên (ví d , s d ng ñèn chi u sáng văn phòng sau gi
làm vi c),
      7) b o v h th c v t và các loài cư trú trong quá trình xây d ng,
      8) nh ng thay ñ i nh t th i trong quá trình th c hi n (ví d các thay ñ i
khi luân chuy n th i v do nh hư ng c a phân hoá h c l n vào nư c),
      9) các chương trình ñào t o v môi trư ng,
      10) các quá trình xem xét và thông qua các th t c ki m soát tác
nghi p, và
      11) hoàn thi n các h sơ quan tr c và/ ho c khôi ph c các h sơ cũ.
      Vi c xem xét l i có th ñư c ti n hành nh s d ng các danh m c ki m
tra, bi u ñ dòng ch y quá trình, ph ng v n, ki m tra tr c ti p và các k t qu
ño lư ng quá kh hi n t i, k t qu c a các cu c ñánh giá trư c ñây hay c a
các cu c xem xét khác, tuỳ thu c vào b n ch t c a các ho t ñ ng, s n ph m
và d ch v c a t ch c. K t qu c a vi c xem xét ph i ñư c l p thành văn b n
sao cho có th s d ng nh m xác ñ nh ph m vi và thi t l p ho c thúc ñ y
HTQLMT c a t ch c, bao g m chính sách môi trư ng c a nó.


      4.2. Chính sách môi trư ng
      Chính sách môi trư ng thi t l p nguyên t c hành ñ ng c a m t t ch c.
Nó ñ t ra m c ñ trách nhi m và k t qu ho t ñ ng môi trư ng mà t ch c
c n th c hi n và m i ho t ñ ng d n xu t t chính sách ñó ñ u ñư c ñánh giá.
Chính sách này ph i phù h p v i các tác ñ ng môi trư ng c a ho t ñ ng, s n
ph m và d ch v c a t ch c (trong ph m vi HTQLMT ñã dư c xác ñ nh) và
ñ nh hư ng cho vi c ñ t các m c tiêu và ch tiêu.
      Ngày càng có nhi u t ch c qu c t , bao g m chính ph , hi p h i công
nghi p và các nhóm cư dân thành th phát tri n thêm các nguyên t c mang
tính hư ng d n. Nh ng nguyên t c mang tính hư ng d n như v y giúp các t
ch c xác ñ nh ph m vi t ng th cho nh ng cam k t v môi trư ng c a h .
ð ng th i cũng giúp các t ch c khác nhau ñưa ra nh ng chu n m c chung
trong qu n lý môi trư ng. Các nguyên t c hư ng d n như v y cũng h tr cho
t ch c trong vi c nêu ra chính sách r t riêng bi t và ñ c thù c a t ch c ñ
theo ñó h s t ch c th c hi n nó. C p lãnh ñ o cao nh t có trách nhi m thi t
l p chính sách môi trư ng. Chính sách môi trư ng có th bao g m ho c liên
quan t i các văn b n chính khác c a t ch c. Lãnh ñ o c a t ch c ch u trách
nhi m th c hi n chính sách và cung c p ñ u vào cho vi c hình thành và s a
ñ i chính sách. Thêm vào ñó, chính sách này cũng nên ñư c ph bi n cho
c ng ñ ng (xem 4.4.3.2 v th o lu n các bi n pháp trao ñ i thông tin v i bên
ngoài).
      Trong quá trình phát tri n chính sách môi trư ng c a mình, t ch c c n
cân nh c
      a) s m nh, vi n c nh, giá tr ch y u và lòng tin
      b) k t h p v i các chính sách khác c a t ch c (ví d ch t lư ng, s c
kho ngh nghi p và an toàn lao ñ ng);
      c) yêu c u c a, và m i giao ti p thông tin v i các bên h u quan;
      d) các nguyên t c hư ng d n;
      e) các ñi u ki n ñ c thù c a vùng ho c ñ a phương
      f) nh ng cam k t c a mình v ngăn ng a ô nhi m và liên t c c i ti n
      g) cam k t c a t ch c nh m ñáp ng các yêu c u pháp lu t và các yêu
c u khác mà t ch c ñ ra.
      H tr th c hành - Chính sách môi trư ng
      Chính sách môi trư ng ph i ghi nh n r ng t t c các ho t ñ ng, s n
ph m và d ch v n m trong ph m vi HTQLMT c a t ch c ñã ñư c xác ñ nh,
ñ u có th gây ra nh ng tác ñ ng môi trư ng.
      Vì th các v n ñ ñư c nêu trong chính sách ph thu c vào b n ch t
c a t ch c. Chính sách ph i nêu nh ng cam k t v nhưng không gi i h n
trong các v n ñ sau.
      a) ñáp ng ho c vư t các yêu c u pháp lu t ph i áp d ng và các yêu
c u khác mà t ch c tán thành tuân th có liên quan ñ n các khía c nh môi
trư ng c a t ch c,
       b) ngăn ng a ô nhi m, (xem ph n h tr th c hành - Ngăn ng a ô
nhi m), và
       c) ñ t ñư c ti n b liên t c nh vi c ti n hành các th t c ñánh giá k t
qu ho t ñ ng môi trư ng và các ch s liên quan.
       Chính sách cũng có th cũng bao g m nh ng cam k t khác ñ
       d) gi m thi u b t kỳ các tác ñ ng môi trư ng có h i c a nh ng s phát
tri n m i thông qua vi c s d ng các th t c và k ho ch qu n lý môi trư ng
k t h p.
       e) thi t k các s n ph m có cân nh c ñ n các khía c nh môi trư ng, và
       f) ñưa ra nh ng m u hình v tính ñi ñ u trong lĩnh v c qu n lý môi
trư ng.
       H tr th c hành - Ngăn ng a ô nhi m
       Có th ngăn ng a ô nhi m ngay t khâu thi t k và phát tri n s n ph m
và d ch v m i cũng như trong xây d ng các quá trình liên quan. Nh ng chi n
lư c như v y, ch ng h n có th giúp t ch c b o t n ngu n nguyên li u, gi m
thi u ch t th i vào ngu n phát th i có liên quan t i s n ph m và d ch v .
(Hư ng d n v khái ni m thi t k s n ph m và th c t th c hi n ñư c nêu
trong ISO/TR 14062).
       Gi m thi u ô nhi m ngay t ñ u ngu n thư ng là gi i pháp hi u qu
nh t vì nó v a tránh t o ra ch t th i và ngu n phát th i, v a ñ ng th i ti t
ki m ngu n tài nguyên. Tuy nhiên, vi c ngăn ng a ô nhi m thông qua gi m
thi u ngay t ñ u ngu n có th không th c t trong m t s trư ng h p và ñ i
v i m t s t ch c. T ch c c n cân nh c m t cách tách bi t các quá trình ñ
ngăn ng a ô nhi m. Cách tách bi t như v y s ch ra cách ngăn ng a ô nhi m
ngay t ngu n c a m i c p t i ñ u vào c a nó. Vi c này có th s p x p như
sau:
       a) gi m ho c h n ch ô nhi m ngay ư ñ u ngu n (bao g m thi t k và
phát tri n theo quan ñi m môi trư ng, thay th nguyên li u, quá trình, s n
ph m ho c công ngh , s         d ng hi u qu và b o t n năng lư ng, ngu n
nguyên li u);
         b) tái s d ng ho c tái ch n i b (tái s d ng ho c tái ch nguyên li u
trong quá trình s n xu t ho c ph c v cho cơ s h t ng, nhà xư ng)
         c) tái s d ng ho c tái ch bên ngoài (chuy n các nguyên li u ra ngoài
ñ tái s d ng ho c tái ch );
         d) thu h i và x lý (thu h i các ngu n th i bên trong ho c bên ngoài, x
lý ngu n phát th i, ngu n rò r ch t th i bên trong và bên ngoài ñ h n ch các
tác ñ ng môi trư ng);
         e) ki m soát các cơ ch như thiêu hu ho c lo i b trong tình tr ng
ñư c ki m soát, khi ñư c phép. Tuy nhiên, t ch c ch nên s d ng các bi n
pháp như v y sau khi ñã cân nh c các gi i pháp l a ch n khác.


         4.3. L p k ho ch


         Hư ng d n chung - L p k ho ch
         L p k ho ch ñóng vai trò quan tr ng ñ th c hi n ñ y ñ chính sách
môi trư ng cũng như ñ thi t l p, th c hi n và duy trì HTQLMT c a T ch c.
T ch c ph i có quá trình l p k ho ch g m nh ng y u t sau:
         a) xác ñ nh khía c nh môi trư ng và quy t ñ nh nh ng khía c nh có ý
nghĩa;
         b) xác ñ nh các yêu c u pháp lu t áp d ng và các yêu c u khác mà t
ch c tán thành tuân th ;
         c) thi t l p t i nh ng khâu có th chu n m c k t qu ho t ñ ng n i b ;
         d) ñ t m c tiêu,ch tiêu và thi t l p (các) chương trình ñ ñ t ñư c
chúng.
         Quá trình l p k ho ch như v y có th giúp t ch c chú tr ng ngu n l c
vào nh ng lĩnh v c quan tr ng nh t ñ ñ t ñư c m c tiêu c a mình. Các
thông tin ñư c t o ra khi l p k ho ch có th ñư c s d ng ñ l p và c i ti n
các n i dung khác c a HTQLMT, như ñào t o, ki m soát các tác nghi p, giám
sát và ño lư ng.
      L p k ho ch là quá trình ti p di n. Nó ñư c s d ng c trong giai ño n
thi t l p và th c hi n các y u t c a HTQLMT cũng như trong giai ño n duy
trì, c i ti n chúng, d a trên hoàn c nh thay ñ i, ñ u vào cũng như ñ u ra c a
chính HTQLMT. Là m t ph n trong quá trình k ho ch, t ch c c n cân nh c
làm th nào ñ ño và ñánh giá k t qu ho t ñ ng c a mình là ñáp ng các cam
k t chính sách, m c tiêu, ch tiêu và các chu n m c k t qu ho t ñ ng khác.
M t gi i pháp có th coi là h u ích là trong quá trình l p k ho ch là ph i
thi t l p ñư c ch th k t qu ho t ñ ng.
      Chú thích: Xem 4.3.3.3 và 4.5.1 và ISO 14031 v hư ng d n v các ch
s ho t ñ ng môi trư ng và vi c ñánh giá.


      4.3.1. Các khía c nh môi trư ng
      4.3.1.1. Khái quát chung
      M t HTQLMT có hi u qu ph i kh i ñ u v i vi c hi u ñư c t ch c
ñó có th tương tác th nào v i môi trư ng (xem 4.3.1.2). Các y u t c a ho t
ñ ng, s n ph m và d ch v c a m t t ch c có th tương tác v i môi trư ng
ñư c g i là các khía c nh môi trư ng. Các ví d v khía c nh môi trư ng bao
g m vi c th i b , ngu n phát th i, tiêu th ho c tái s d ng nguyên li u, ho c
vi c gây ra ti ng n. M t t ch c th c hi n HTQLMT ph i xác ñ nh các khía
c nh môi trư ng mà t ch c ñó có th ki m soát và nh ng khía c nh t ch c
có th b nh hư ng (xem 4.3.1.3).
      Nh ng thay ñ i c a môi trư ng, dù có l i hay h i, do m t ph n hay
toàn b các khía c nh môi trư ng gây ra ñư c g i là các tác ñ ng môi trư ng.
Các ví d v tác ñ ng có h i cho môi trư ng bao g m ô nhi m không khí, c n
ki t ngu n tài nguyên thiên nhiên. Các ví d v nh ng tác ñ ng có l i bao
g m ch t lư ng nư c ho c ñ t ñư c c i thi n. Quan h gi a các khía c nh
môi trư ng và nh ng tác ñ ng liên quan là m i quan h nhân qu . T ch c
ph i hi u v khía c nh nào có ho c có th có nh ng tác ñ ng ñáng k t i môi
trư ng, nghĩa là nh ng khía c nh môi trư ng có ý nghĩa (xem 4.3.1.4).
      Vì m t t ch c có th có nhi u khía c nh môi trư ng và các tác ñ ng
liên quan, nên t ch c ph i thi t l p tiêu chu n và phương pháp ñ xác ñ nh
nh ng khía c nh nào s ñư c xem là ý nghĩa (xem 4.3.1.5). Có nhi u y u t
ph i ñư c xem xét khi l p tiêu chu n, như các ñ c ñi m môi trư ng, thông tin
v các yêu c u pháp lu t ñư c áp d ng và nh ng yêu c u khác mà t ch c tán
thành tuân th , m i quan tâm c a các bên h u quan (trong và ngoài t ch c).
M t s trong nh ng tiêu chu n này có th ñư c áp d ng tr c ti p v i các khía
c nh môi trư ng c a t ch c, m t s khác áp d ng v i các tác ñ ng môi
trư ng có liên quan c a chúng.
      Xác ñ nh nh ng khía c nh môi trư ng có ý nghĩa và các tác ñ ng liên
quan là r t c n thi t nh m xác ñ nh nh ng nơi c n ki m soát, ho c hoàn thi n
và ñ ñ t ra nh ng s ưu tiên ñ i v i ho t ñ ng qu n lý (xem 4.3.1.5). Chính
sách, m c tiêu, ch tiêu, ñào t o, trao ñ i thông tin, ki m soát tác nghi p và
các chương trình giám sát c a t ch c trư c h t ph i d a trên s hi u bi t v
các khía c nh môi trư ng có ý nghĩa c a chính t ch c ñó, dù v y cũng c n
tính ñ n các v n ñ như các yêu c u pháp lu t ph i áp d ng và các yêu c u
khác mà t ch c tán thành tuân th , quan ñi m c a các bên h u quan. Xác
ñ nh các khía c nh môi trư ng có ý nghĩa là m t quá trình ti p di n giúp nâng
cao nh n th c c a t ch c v m i quan h c a t ch c ñó v i môi trư ng, góp
ph n liên t c hoàn thi n k t qu ho t ñ ng môi trư ng c a t ch c qua vi c
c i ti n HTQLMT c a mình.
      Vì không có cách ti p c n riêng bi t ñ xác ñ nh các khía c nh môi
trư ng, các tác ñ ng môi trư ng cũng như quy t ñ nh m c ý nghĩa phù h p
cho m i t ch c, nên tài li u hư ng d n này ch thu n tuý gi i thích các khái
ni m ch y u cho các t ch c nào ñang áp d ng ho c ñang hoàn thi n
HTQLMT. M i t ch c c n ch n cách ti p c n phù h p v i ph m vi, ñ c
ñi m quy mô c a mình và ñáp ng các nhu c u v tính chi ti t, t ng th , th i
gian, chi phí, tính s n có c a các d li u tin c y. Vi c s d ng m t (nh ng)
th t c ñ áp d ng cách ti p c n ñã ñư c l a ch n có th giúp t ch c ñ t
ñư c s nh t quán.
      Hư ng d n chi ti t hơn và các ví d b sung ñư c nêu trong ph l c
dư i ñây và trong b ng A.1.
      4.3.1.2. Hi u bi t v các ho t ñ ng, s n ph m và d ch v
      H u h t các ho t ñ ng, s n ph m và d ch v ñ u có m t s tác ñ ng lên
môi trư ng, chúng có th xu t hi n t i b t kỳ ho c qua t t c các giai ño n
c a ho t ñ ng, vòng ñ i c a s n ph m và d ch v , nghĩa là, t vi c nh n
nguyên li u thô và phân ph i, ñ n s d ng và tiêu hu s n ph m. Nh ng tác
ñ ng như v y có th mang tính ñ a phương, khu v c ho c toàn c u, ng n h n
ho c dài h n, v i nhi u m c ý nghĩa khác nhau. T ch c c n n m v ng các
ho t ñ ng, s n ph m và d ch v thu c ph m vi HTQLMT c a mình, và ñi u
ñó càng hi u ích n u phân chúng thành nhóm ñ xác ñ nh và ñánh giá các
khía c nh môi trư ng. Vi c phân nhóm hay phân c p các ho t ñ ng, s n ph m
và d ch v có th giúp t ch c xác ñ nh các khía c nh môi trư ng. Vi c phân
nhóm hay phân c p các ho t ñ ng, s n ph m và d ch v có th giúp t ch c
xác ñ nh các khía c nh môi trư ng ho c tương ñương. M t nhóm ho c c p có
th ñư c phân theo các ñ c ñi m chung, như theo ñơn v c a t ch c, theo v
trí ñ a lý, sơ ñ dòng ch y các tác nghi p, theo nguyên li u ho c năng lư ng
s d ng trong các nhóm s n ph m, ho c theo ñ i tư ng môi trư ng ch u nh
hư ng (ví d không khí, nư c, ñ t). ð hi u qu , quy mô c a m t nhóm hay
c p c n ñ l n ñ vi c ki m tra ph n ánh ñư c ñ y ñ ý nghĩa c a nhóm ñó
nhưng cũng ph i ñ nh ñ có th hi u bi t ñư c m t cách rõ ràng nó.
      Chú thích: Xem ISO 14031 ñ có ví d v các phân c p c a các nhóm
ho t ñ ng, s n ph m và d ch v .
      4.3.1.3. Xác ñ nh khía c nh môi trư ng
      T ch c c n xác ñ nh khía c nh môi trư ng trong ph m vi HTQLMT
c a mình g n li n v i các ho t ñ ng, s n ph m và d ch v trong quá kh ,
ñang và s tri n khai c a t ch c. Trong m i trư ng h p, t ch c cân cân
nh c c ñi u ki n ho t ñ ng    tr ng thái bình thư ng và b t bình thư ng, bao
g m giai ño n b t ñ u và giai ño n k t thúc, giai ño n duy trì b o dư ng cũng
như tình hu ng kh n c p và s c .
      Ngoài các khía c nh môi trư ng mà m t t ch c có th ki m soát tr c
ti p, t ch c cân nh c c khía c nh mà t ch c có th b         nh hư ng, ví d ,
nh ng khía c nh liên quan ñ n s n ph m và d ch v mà trư c ñây ñã ñư c t
ch c s d ng, nh ng khía c nh liên quan t i các s n ph m và d ch v mà t
ch c cung c p. Khi ñánh giá kh năng nh hư ng c a các khía c nh môi
trư ng liên quan t i m t ho t ñ ng, s n ph m ho c d ch v , t ch c c n cân
nh c t i các yêu c u pháp lu t, ho c h p ñ ng, t i chính sách, các quy ñ nh
t i ñ a phương hay khu v c, v i nghĩa v và trách nhi m c a t ch c ñ i v i
các bên h u quan. T ch c cũng ph i cân nh c vi c th c thi trong k t qu
ho t ñ ng môi trư ng c a chính mình. T ch c cũng ph i cân nh c vi c th c
thi trong k t qu ho t ñ ng môi trư ng c a chính mình, ví d vi c mua các
s n ph m có ch a các ch t nguy h i. Các ví d v nh ng tình hu ng có th
v n d ng s cân nh c này bao g m các ho t ñ ng do nhà th u ho c nhà th u
ph ti n hành, trong thi t k s n ph m và d ch v , trong cung c p và s d ng
nguyên li u, hàng hoá d ch v cũng như trong v n chuy n, s d ng, tái s
d ng ho c tái ch các s n ph m ñư c bán trên th trư ng.
      ð xác ñ nh và có hi u bi t v các khía c nh môi trư ng c a mình, t
ch c c n thu th p các d li u ñ nh tính và/ho c ñ nh lư ng v ñ c tính c a các
ho t ñ ng, s n ph m và d ch v c a mình, ví d ñ u vào và ñ u ra c a nguyên
li u ho c năng lư ng, các quá trình và công ngh ñư c s d ng, cơ s v t
ch t, v trí ñ a ñi m, phương th c v n chuy n và các y u t con ngư i (ví d
khi m thính ho c khi m th ). Thêm vào ñó, s l i ích hơn n u thu th p thêm
các thông tin như:
       a) m i quan h nhân qu gi a các y u t c a ho t ñ ng, s n ph m và
d ch v c a t ch c và kh năng ho c nh ng thay ñ i th c s ñ i v i môi
trư ng.
       b) m i quan tâm v môi trư ng c a các bên h u quan, và
       c) các quy ñ nh mang tính pháp lu t c a nhà nư c, các m c cho phép
trong các quy ñ nh ñó, trong ñó các tiêu chu n khác ho c m c do các hi p h i
công nghi p, vi n hàn lâm quy ñ nh v i các khía c nh môi trư ng ñã ñư c
xác ñ nh.
       Quá trình xác ñ nh các khía c nh môi trư ng s thu n l i hơn n u
nh ng ngư i tham gia có hi u bi t các ho t ñ ng, s n ph m và d ch v c a t
ch c. M c dù không có cách ti p c n riêng bi t ñ xác ñ nh các khía c nh môi
trư ng, nhưng khi l a ch n phương pháp ti p c n, có th cân nh c các y u t
sau:
       - phát th i vào không khí,
       - th i vào nư c,
       - th i vào ñ t,
       - s d ng nguyên li u thô và tài nguyên thiên nhiên (ví d s d ng ñ t,
s d ng nư c),
       - các v n ñ môi trư ng c a ñ a phương/ c ng ñ ng,
       - s d ng năng lư ng,
       - năng lư ng b phát th i ra (ví d nhi t lư ng, phóng x , rung),
       - ch t th i và s n ph m ph ,và
       - thu c tính v t lý (ví d kích thư c, hình dáng, màu s c, b ngoài),
       Vì v y, khi nêu các khía c nh liên quan ñ n ho t ñ ng, s n ph m và
d ch v c a t ch c, c n xem xét
       - thi t k và phát tri n
       - các quá trình s n xu t
       - vi c ñóng gói và v n chuy n,
         - k t qu ho t ñ ng môi trư ng và th c tr ng th c hành c a các nhà
th u, nhà cung c p,
         - qu n lý ch t th i,
         - khai thác và phân ph i ngu n nguyên li u thô và tài nguyên thiên
nhiên,
         - phân ph i, s d ng và k t thúc chu vòng ñ i c a s n ph m, và
         - thiên nhiên hoang dã, ña d ng sinh h c.
         Chú thích: xem ISO/TR 14062 hư ng d n v các khía c nh môi trư ng
trong thi t k s n ph m.
         4.3.1.4. Hi u bi t các tác ñ ng môi trư ng
         C n hi u rõ các tác ñ ng môi trư ng c a t ch c khi xác ñ nh các khía
c nh môi trư ng và m c ý nghĩa c a chúng. Có nhi u cách ñ làm vi c này
nên t ch c c n l a ch n cách phù h p v i nhu c u c a mình.
         M t s t ch c có ñi u ki n thu n l i vì ñã có s n các thông tin v các
d ng tác ñ ng môi trư ng liên quan v i các khía c nh môi trư ng c a nó. Các
t ch c khác có th dùng bi u ñ nhân qu ho c bi u ñ dòng ch y ñ minh
ho ñ u vào, ñ u ra, ho c sơ ñ cân b ng kh i lư ng/ năng lư ng, ho c các
cách ti p c n khác như các ñánh giá tác ñ ng môi trư ng ho c ñánh giá chu
kỳ s ng.
         Chú thích: xem ISO 14040, ISO 14041, ISO 14042 và ISO 14043
hư ng d n v ñánh giá chu kỳ s ng.
         Phương pháp ti p c n ñư c ch n c n ph i có th nh n bi t ñư c:
         a) các tác ñ ng môi trư ng tích c c (có l i) cũng như tiêu c c (b t l i)
         b) tác ñ ng môi trư ng th c t i và ti m n,
         c) m t (các) thành ph n môi trư ng có th b tác ñ ng như không khí,
nư c, ñ t, h th c v t, h ñ ng v t, di s n văn hoá, v.v...
         d) các ñ c ñi m c a khu v c có th gây ra tác ñ ng như ñi u ki n th i
ti t ñ a phương, m c nư c ng m, lo i hình ñ t, v.v... và
      e) b n ch t c a nh ng s thay ñ i ñ i v i môi trư ng (như các v n ñ
toàn c u và khu v c, chu kỳ th i gian mà tác ñ ng x y ra, xu th tăng dân c a
tác ñ ng khi tích lu theo th i gian)
      4.3.1.5. Xác ñ nh các khía c nh môi trư ng có ý nghĩa
      M c ý nghĩa là m t khái ni m tương ñ i, không th ñư c ñ nh nghĩa
m t cách tuy t ñ i. Khía c nh ñư c xem là có ý nghĩa v i m t t ch c này l i
không ý nghĩa ñ i v i t ch c khác. ðánh giá m c ý nghĩa bao g m vi c áp
d ng c phân tích k thu t va s cân nh c c a t ch c. Vi c s d ng chu n
m c s giúp t ch c thi t l p và áp d ng chu n m c như v y c n cân nh c
tính n ñ nh, kh năng tái t o l i nó trong vi c ñánh giá m c ý nghĩa.
      Khi thi t l p chu n m c v m c ý nghĩa, t ch c c n cân nh c nh ng
n i dung sau:
      a) chu n m c môi trư ng (như quy mô, tính kh c li t và kho ng th i
gian c a tác ñ ng, ho c lo i hình, quy mô và t n su t c a khía c nh môi
trư ng);
      b) các yêu c u pháp lu t ph i ñư c áp d ng (như các gi i h n v m c
x th i và phát th i cho phép ho c quy ñ nh mang tính lu t pháp...);
      c) m i quan tâm c a các bên h u quan trong và ngoài t ch c (nh ng
ñ i tác liên quan ñ n giá tr c a t ch c, hình nh c a t ch c v i c ng ñ ng,
ti ng n, mùi h i ho c bi u hi n c a s suy thoái).
      Chu n m c m c ý th c có th ñư c áp d ng c cho các khía c nh môi
trư ng và các tác ñ ng môi trư ng liên quan c a t ch c. Chu n m c môi
trư ng cũng có th áp d ng cho c khía c nh môi trư ng và tác ñ ng môi
trư ng, nhưng trong h u h t các tình hu ng chúng ñư c áp d ng cho các tác
ñ ng môi trư ng. Khi áp d ng chu n m c, t ch c ph i xác ñ nh m c (ho c
giá tr b ng s ) c a m c ý nghĩa g n li n v i m i chu n m c, ví d d a trên
s k t h p hàm h p lý (kh năng/ t n su t) c a s vi c x y ra và h u qu kéo
theo (tính kh c li t/cư ng ñ ) c a nó. M t s cách phân b c, x p h ng có th
dùng ñ ch ra m c ý nghĩa, ví d ñ nh lư ng theo tr s ho c ñ nh lư ng theo
m c cao, trung bình, th p ho c có th b qua.
      T ch c có th ch n l a ñ ñánh giá m c ñ ý nghĩa c a các khía c nh
môi trư ng và các tác ñ ng liên quan và có th th y nó r t có ích trong vi c
k t h p các k t qu t chu n m c ñã nêu. T ñó ph i quy t ñ nh, ví d , s
d ng giá tr ngư ng, khía c nh nào là có ý nghĩa.
      ð l p k ho ch, t ch c c n duy trì các thông tin thích h p v các khía
c nh môi trư ng ñã ñư c xác ñ nh và nh ng khía c nh ñã ñư c cân nh c là ý
nghĩa. T ch c ph i s d ng thông tin này ñ hi u nhu c u cũng như ñ xác
ñ nh cách ki m soát các tác nghi p. Thông tin vè các tác ñ ng ñã ñư c xác
ñ nh cũng c n ñư c ñưa vào m t cách phù h p. Ph i xem xét l i và b sung
nh ng thông tin này m t cách ñ nh kỳ hay khi có các ñi u ki n thay ñ i ñ
ñ m b o tính c p nh t c a nó. Vì m c ñích ñó, ph i duy trì các thông tin này
theo danh m c, tư li u ñăng ký, d li u ho c     d ng khác.
      Chú thích: Vi c xác ñ nh các khía c nh môi trư ng quan tr ng không
yêu c u ñánh giá tác ñ ng môi trư ng.




      H tr th c hành - Các ngu n thông tin có th s d ng ñ xác ñ nh
các khía c nh và các tác ñ ng môi trư ng
      Ngu n thông tin có th g m
      a) tài li u thông tin chung, như tài li u gi i thi u, catalogue, và báo cáo
hàng năm,
      b) s v n hành, sơ ñ dòng ch y quá trình, k ho ch s n ph m và ch t
lư ng,
      c) các báo cáo t nh ng cu c ñánh giá, ho c xem xét trư c ñây, báo
cáo xem xét ban ñ u v môi trư ng ho c ñánh giá chu kỳ s ng.
      d) thông tin t các h th ng qu n lý khác, như ch t lư ng hay s c kho
ngh nghi p và an toàn lao ñ ng,
      e) báo cáo d li u k thu t, các tài li u phân tích ho c nghiên c u ñư c
 n b n, danh m c các ch t ñ c h i,
      f) các yêu c u pháp lu t ph i áp d ng và các yêu c u khác mà t ch c
tán thành tuân th .
      g) các quy ph m th c hành, các chính sách, tài li u hư ng d n và các
chương trình qu c gia, qu c t .
      h) các d li u mua hàng
      i) các quy ñ nh v s n ph m, d li u phát tri n s n ph m, b ng d li u
an toàn nguyên li u/ hoá ch t (M/CSDS), ho c d li u cân b ng v năng
lư ng và nguyên li u.
      j) các b n ki m kê ch t th i,
      k) các d li u monitoring,
      l) gi y phép v môi trư ng ho c các h sơ v ñơn c p gi y phép,
      m) quan ñi m, yêu c u, ho c s ñ ng thu n c a các bên h u quan, và
      n) các báo cáo v các tình hu ng kh n c p và s c .


      4.3.2. Các yêu c u v lu t pháp và các yêu c u khác


      Hư ng d n chung - Các yêu c u v lu t pháp và các yêu c u khác
      T ch c ph i thi t l p, th c hi n và duy trì các th t c ñ xác ñ nh và
n m b t ñư c các yêu c u lu t pháp và các yêu c u khác mà t ch c ph i áp
d ng ho c ch p thu n áp d ng ñ i v i các khía c nh môi trư ng c a ho t
ñ ng, s n ph m và d ch v c a mình. M c ñích c a các th t c này nh m giúp
t ch c nh n th c ñư c các yêu c u khác nhau và xác ñ nh cách th c v n
d ng các yêu c u ñó ñ i v i các khía c nh môi trư ng c a ho t ñ ng, s n
ph m d ch v c a mình. T ch c c n ñ m b o r ng các thông tin thích h p v
yêu c u pháp lu t và các yêu c u khác mà t ch c tán thành tuân th ph i
ñư c thông tin cho t t c nh ng ngư i làm vi c cho ho c trên danh nghĩa t
ch c, như các nhà th u ho c nhà cung c p có trách nhi m liên ñ i, ho c cho
nh ng ai có các ho t ñ ng có th gây nh hư ng t i s ñáp ng c a t ch c
ñ i v i các yêu c u ñó.
      T ch c c n d ñoán và chu n b trư c v i nh ng yêu c u m i ho c b
thay ñ i ñ k p ti n hành các hành ñ ng thích h p duy trì tính phù h p này.
T ch c cũng c n cân nh c li u các yêu c u pháp lu t và các yêu c u khác mà
t ch c tán thành tuân th có th áp d ng ho c nh hư ng t i các ho t ñ ng,
s n ph m và d ch v m i ho c có thay ñ i như th nào.
      Có nhi u ngu n có th ñư c s d ng ñ xác ñ nh và duy trì các thông
tin c p nh t v các yêu c u pháp lu t và các yêu c u khác mà t ch c ph i
th c hi n. Nh ng ngu n ñó có th        t t c các c p chính ph , các hi p h i
công nghi p ho c nhóm thương m i, cơ s d li u và n b n thương m i, các
d ch v và tư v n chuyên ngành.


      4.3.2.1. Các yêu c u lu t pháp
      Các yêu c u lu t pháp bao g m b t kỳ m t yêu c u hay s u quy n
nào có liên quan t i các khía c nh môi trư ng c a t ch c mà ñã ñư c chính
ph (g m cơ quan qu c t , qu c gia, bang/ t nh, và cơ quan th m quy n ñ a
phương) ban hành và có hi u l c pháp lý.
      Các yêu c u pháp lu t có th có nhi u hình th c, nưh
      a) các quy ñ nh lu t pháp, g m các ñi u lu t và quy ñ nh,
      b) các ngh ñ nh và ch th ,
      c) các gi y phép, gi y chuy n như ng quy n cho phép, ho c các hình
th c u quy n khác,
      d) các l nh do cơ quan th m quy n ban hành,
      e) phán quy t c a toà án ho c toà th chính,
      f) phong t c ho c lu t l ñ a phương, và
      g) các ñi u ư c, công ư c và ngh ñ nh thư.
      ð bám sát các yêu c u pháp lu t, t ch c c n duy trì vi c ñăng ký c p
nh t ho c l p danh m c các yêu c u pháp lu t c n tuân th .
      T ch c c n xem xét s phù h p hi n t i v i các yêu c u pháp lu t hi n
hành. T o danh ti ng, t o l i th c nh tranh, tiên li u trư c ñ ñáp ng các
yêu c u pháp lu t m i, c i thi n k t qu ho t ñ ng môi trư ng, c i thi n
nh ng m i quan h v i c ng ñ ng v i các cơ quan ch c năng s bù ñ p cho
ph n chi phí kh dĩ ph i tăng thêm ho t ñ ng này.
      Chú thích: Xem 4.5.2 hư ng d n ñánh giá s phù h p v i các yêu c u
pháp lu t.
      4.3.2.2. Các yêu c u khác
      D a trên hoàn c nh và nhu c u, t ch c có th tán thành m t cách t
nguy n các yêu c u khác các yêu c u pháp lu t, ñư c áp d ng ñ i v i các
khía c nh môi trư ng c a ho t ñ ng, s n ph m và d ch v c a mình. Nh ng
yêu c u khác ñó, n u có th áp d ng, g m:
      a) tho thu n v i các t ch c ñư c u quy n c a c ng ñ ng
      b) tho thu n v i khách hàng,
      c) các hư ng d n không mang tính lu t pháp,
      d) các nguyên t c t nguy n ho c quy ph m th c hành,
      e) các nhãn môi trư ng mang tính t nguy n ho c các cam k t v cung
c p s n ph m thân thi n môi trư ng,
      f) các yêu c u c a các hi p h i thương m i,
      g) tho thu n v i nhóm c ng ñ ng ho c các t ch c phi chính ph ,
      h) cam k t công khai c a t ch c ho c c a công ty m c a t ch c ñó,
và
      i) các yêu c u c a t p ñoàn/ công ty.
      M t s trong các cam k t và tho thu n này có th g n li n như ph n b
sung c a các tài li u môi trư ng. Tuy nhiên, HTQLMT ch yêu c u nêu ra các
cam k t hay tho thu n mà chúng có liên quan t i các khía c nh môi trư ng
c a t ch c.
      T ch c c n xác ñ nh và bám sát các yêu c u khác mà t ch c ñó tán
thành tuân th . ð làm vi c này, t ch c có th
       - xác ñ nh các yêu c u khác trong chính sách môi trư ng c a mình, và
      - duy trì m t b sưu t p c p nh t các yêu c u khác dư i d ng danh
sách, ñăng ký, cơ s d li u ho c d ng khác.
      Thông tin v các chu n m c k t qu ho t ñ ng n i b k t h p v i các
yêu c u pháp lu t ph i áp d ng và các yêu c u khác mà t ch c tán thành tuân
th có th tr giúp cho t ch c tri n khai các m c tiêu và ch tiêu c a mình.
T i nh ng nơi các yêu c u pháp lu t và các yeê c u khác chưa có ho c chưa
ñ ñ ñáp ng nhu c u c a t ch c, t ch c có th xây d ng và áp d ng các
chu n m c k t qu ho t ñ ng môi trư ng n i b ñ ñáp ng nh ng nhu c u
này c a mình. Các ví d v chu n m c k t qu ho t ñ ng n i b có th là vi c
h n ch ch ng lo i, s lư ng các lo i nhiên li u ho c các ch t nguy h i hi n
ñư c s d ng ho c ñư c qu n lý t i m t cơ s c th c a t ch c, ho c h n
ch các khí phát th i ñ ñáp ng yêu c u v s phù h p c a pháp lu t.


      H tr th c hành - Cam k t s phù h p
      ð t s phù h p v i các yêu c u pháp lu t ph i tuân th và các yêu c u
khác mà t ch c tán thành tuân th là n i dung cam k t cơ b n c a m t
HTQLMT. Cam k t này c n ñư c ph n ánh trong quá trình l p k ho ch
HTQLMT và ñư c th c hi n thông qua h th ng này. Lãnh ñ o c p cao nh t
c n ñ nh kỳ xem xét tính phù h p c a HTQLMT ñ ñ m b o tính hi u qu
c a nó, bao g m các b ph n liên quan ñ n s phù h p.
      ð thu n ti n, các nhân t mang tính nguyên t c liên quan ñ n s phù
h p c a HTQLMT ñư c t ng k t trong danh m c dư i ñây. T ch c c n thi t
l p, th c hi n và duy trì các quá trình và cung c p ngu n l c thích h p ñ :
      a) thi t l p m t chính sách có bao g m cam k t v s phù h p v i các
yêu c u pháp lu t ph i áp d ng và các yêu c u khác mà t ch c tán thành tuân
th (xem 4.2),
        b) xác ñ nh, ti p c n và hi u các yêu c u pháp lu t và các yêu c u khác
mà t ch c n thành tuân th (xem 4.3.2),
        c) thi t l p m c tiêu và ch tiêu theo quan ñi m cân nh c yêu c u c a s
phù h p (xem 4.3.3),
        d) ñ t các m c tiêu và ch tiêu liên quan t i s phù h p nh vi c tri n
khai:
        - các chương trình trong ñó xác ñ nh vai trò, trách nhi m, th t c,
phương th c và th i h n ñ ñ t các m c tiêu và ch tiêu liên quan ñ n s phù
h p (xem 4.3.3.2), và
        - ki m soát các tác nghi p (bao g m các th t c - n u c n thi t) ñ th c
hi n cam k t v s phù h p và các m c tiêu và ch tiêu liên quan ñ n s phù
h p (xem 4.4.6).
        e) ñ m b o r ng t t các nh ng ngư i làm vi c cho ho c trên danh nghĩa
t ch c mà công vi c c a h có liên quan ñ n m t (ho c các) các khía c nh có
ý nghĩa, ph i ñư c ñào t o m t cách phù h p v các yêu c u pháp lu t và các
yêu c u khác mà t ch c tán thành tuân th , các th t c liên quan có áp d ng
v i h và v h u qu c a vi c không ñáp ng ñư c các yêu c u pháp lu t
(xem 4.4.2),
        f) ñ nh kỳ ñánh giá s phù h p v i các yêu c u pháp lu t và các yêu
c u khác mà t ch c tán thành tuân th (xem 4.5.2),
        g) xác ñ nh b t kỳ trư ng h p không phù h p ho c không thích h p (và
s không phù h p ho c không thích h p ti m n có th d ñoán ñư c) và có
hành ñ ng s n sàng ñ xác ñ nh, th c hi n và theo dõi các ho t ñ ng kh c
ph c (xem 4.5.3),
        h) duy trì và qu n lý các h sơ v s phù h p c a t ch c ñó v i các
yêu c u pháp lu t và các yêu c u khác mà t ch c tán thành tuân th (xem
4.5.4),
       i) g n các ñ c ñi m liên quan ñ n s phù h p khi ti n hành ñánh giá
ñ nh kỳ HTQLMT (xem 4.5.5), và
       j) xem xét nh ng thay ñ i v các yêu c u pháp lu t ñư c áp d ng và
các yêu c u khác mà t ch c tán thành tuân th khi h p xem xét lãnh ñ o 9xe,
4.6.1).
       Cam k t v s phù h p ph n ánh vi c t ch c mong mu n áp d ng
phương pháp ti p c n h th ng ñ ñ t ñư c và duy trì s phù h p v i các yêu
c u pháp lu t ñư c áp d ng và các yêu c u khác mà t ch c tán thành tuân
th .


       4.3.3. Các m c tiêu, ch tiêu và chương trình


       Hư ng d n chung - Các m c tiêu, ch tiêu và chương trình
       Trong quá trình l p k ho ch, t ch c ñ ra m c tiêu và ch tiêu ñ ñáp
 ng các cam k t ñư c nêu trong chính sách môi trư ng c a mình và ñ t các
m c tiêu khác c a t ch c. Quá trình ñ ra và xem xét các m c tiêu và th c
hi n các chương trình nh m ñ t ñư c chúng s cung c p cơ s có h th ng
cho t ch c ñ nâng cao k t qu ho t ñ ng môi trư ng trong m t s lĩnh v c
ñ ng th i v n duy trì m c k t qu ho t ñ ng môi trư ng c a mình trong các
lĩnh v c khác. Trong các m c tiêu ñư c l p có th bao g m c k t qu ho t
ñ ng v qu n lý và v tác nghi p.


       4.3.3.1. Thi t l p các m c tiêu và ch tiêu
       Khi l p các m c tiêu và ch tiêu, t ch c ph i cân nh c m t s y u t
ñ u vào, ví d :
       a) các nguyên t c và cam k t trong chính sách môi trư ng c a mình,
       b) các khía c nh môi trư ng có ý nghĩa (và các thông tin ñã thu ñư c
trong quá trình xác ñ nh chúng)
      c) các yêu c u pháp lu t ñư c áp d ng và các yêu c u khác mà t ch c
tán thành, tuân th
      d) các nh hư ng khi ñ t ñư c các m c tiêu s tác ñ ng ñ n các ho t
ñ ng và quá trình khác,
      e) quan ñi m c a các bên h u quan,
      f) các l a ch n công ngh và tính kh thi,
      g) nh ng cân nh c liên quan tài chính, tác nghi p và t ch c bao g m
thông tin t các nhà cung c p và nhà th u,
      h) các nh hư ng có th v hình nh c a công ty ñ i v i c ng ñ ng,
      i) nh ng phát hi n t các cu c xem xét v môi trư ng, và
      j) các m c tiêu khác c a t ch c.
      Các m c tiêu ph i liên quan t c p lãnh ñ o cao nh t c a công ty t i
các c p và các b ph n ch c năng khác mà t i ñó các ho t ñ ng quan tr ng s
ñư c ti n hành ñ ñáp ng các cam k t chính sách môi trư ng và các m c tiêu
chung c a t ch c. Các m c tiêu c n nh t quán v i chính sách môi trư ng,
bao g m cam k t ngăn ng a ô nhi m, phù h p v i các yêu c u pháp lu t và
các yêu c u khác mà t ch c tán thành tuân th và tính liên t c c i ti n.
      M t m c tiêu có th ñư c bi u th tr c ti p qua m t m c c th v k t
qu ho t ñ ng ho c có th ñư c bi u th m t cách chung và sau ñó ñư c xác
ñ nh c th qua m t hay nhi u ch tiêu. Khi l p các ch tiêu, chúng c n ño
ñư c nh các m c k t qu ho t ñ ng mà nh ng m c ñó c n ñáp ng ñ ñ m
b o ñ t ñư c các m c tiêu liên quan. Các ch tiêu nên g n th i h n c th c n
ñư c th c hi n trong chương trình.
      Các m c tiêu môi trư ng do t ch c ñ t ra c n ñư c xem như m t ph n
c a các m c tiêu qu n lý chung c a t ch c ñó. S tích h p này s nâng cao
giá tr c a không ch HTQLMT mà còn c các HTQL khác mà             ñó có s tích
h p này.
      Các m c tiêu và ch tiêu có th ñư c áp d ng cho toàn b t ch c ho c
  di n h p như m t ñ a ñi m c th hay m t s lĩnh v c ho t ñ ng riêng bi t.
Ví d , m t cơ s s n xu t có th nêu m c tiêu chung v gi m năng lư ng và
m c tiêu ñó có th ñ t ñư c nh các ho t ñ ng b o t n trong m t b ph n
riêng bi t. Tuy nhiên trong các tình hu ng khác, t t c các b ph n c a t
ch c ph i b ng cách nào ñó cùng ñóng góp ñ ñ t ñư c m c tiêu chung này
c a t ch c. Cũng có th các b ph n khác nhau c a t ch c, theo ñu i chung
m t m c tiêu, khi ñó các b ph n ñó ph i th c hi n các hành ñ ng khác nhau
ñ ñ t ñư c nh ng m c tiêu c a chính các phòng ban ñó.
      T ch c c n xác ñ nh s ñóng góp c a các c p và các b ph n ch c
năng khác nhau c a mình trong vi c ñ t các m c tiêu, ph i làm cho các thành
viên riêng bi t trong t ch c nh n th c ñư c các trách nhi m c a mình.
      Các ch s k t qu ho t ñ ng có th ñư c dùng ñ theo dõi ti n trình ñ t
ñư c các m c tiêu và ch tiêu (xem 4.3.3.3). Tài li u và thông tin v m c tiêu
và ch tiêu giúp nâng cao kh năng ñ t m c tiêu và ch tiêu c a t ch c. Các
thông tin v m c tiêu và ch tiêu liên quan c n ñư c cung c p cho nh ng
ngư i có trách nhi m ñ ñ t ñư c chúng và cho c nh ng ngư i c n thông tin
này ñ th c hi n các ch c năng liên quan, ch ng h n ñ ki m soát các tác
nghi p.
      4.3.3.2. Chương trình ñ ñ t m c tiêu và ch tiêu
      M t ph n c a quá trình l p k ho ch là vi c xây d ng chương trình ñ
ñ t ñư c các m c tiêu và ch tiêu v môi trư ng c a t ch c. Chương trình
ph i ch rõ vai trò, trách nhi m, quá trình, ngu n l c, th i h n, nh ng n i
dung ưu tiên và các hành ñ ng c n thi t ñ ñ t ñư c các m c tiêu và ch tiêu
môi trư ng. Các hành ñ ng này ph i g n li n v i các quy trình, d án, s n
ph m, d ch v , các ñ a ñi m ho c các cơ s v t ch t c a m t ñ a ñi m riêng
bi t. Trong quá trình l p k ho ch mang tính chi n lư c c a mình, các t ch c
có th k t h p các chương trình ñ ñ t ñư c m c tiêu và ch tiêu môi trư ng
v i các chương trình khác. Các chương trình ñ ñ t các m c tiêu và ch tiêu
môi trư ng s giúp t ch c hoàn thi n k t qu ho t ñ ng môi trư ng c a
mình. Các chương trình này ph i năng ñ ng. Khi x y ra nh ng thay ñ i c a
các quá trình, ho t ñ ng, d ch v và các s n ph m trong ph m vi HTQLMT,
các m c tiêu, ch tiêu và các chương trình liên quan c n ñư c s a ñ i - n u
c n thi t.
       ð ñ t ñư c m c tiêu, ch tiêu c a mình, t ch c nên theo quá trình có
th h u ích sau:
       V i m i cam k t v chính sách ph i xác ñ nh t ng m c tiêu và ch tiêu
tương ng v i cam k t ñó, thi t l p m t ho c các chương trình ñ ñ t t ng
m c tiêu và ch tiêu ñó, xác ñ nh các ch s k t qu ho t ñ ng c th và các
hành ñ ng ñ th c hi n t ng chương trình. Các m c tiêu và ch tiêu c th sau
ñó có th ph i ñư c xác ñ nh l i ñ ñ m b o r ng các ch s k t qu ho t ñ ng
và hành ñ ng g n li n v i chúng. Quá trình này có th ñư c l p l i n u thích
h p, ví d , n u ph i thay ñ i chính sách hay sau k t qu c a cu c h p xem xét
c a lãnh ñ o. B ng A.2 nêu ra các ví d v các bư c trong quá trình này.
       4.3.3.3. Ch s k t qu ho t ñ ng
       T ch c ph i l p các ch s có th ño ñư c v k t qu ho t ñ ng môi
trư ng. Các ch s này c n khách quan, có th ki m ch ng và tái t o l i.
Chúng c n phù h p v i ho t ñ ng, s n ph m và d ch v c a t ch c, nh t
quán v i chính sách môi trư ng, th c t , hi u qu v chi phí và kh thi v
công ngh . Các ch s này có th ñư c s d ng ñ theo dõi thành qu c a t
ch c khi hư ng t i vi c ñ t các m c tiêu và ch tiêu c a mình. Chúng cũng có
th ñư c s d ng cho nh ng m c ñích khác, ch ng h n như m t ph n c a
quá trình chung ñ ñánh giá và nâng cao k t qu ho t ñ ng môi trư ng. T
ch c c n cân nh c vi c s d ng c các ch s k t qu ho t ñ ng môi trư ng
cũng như ch s v qu n lý cho phù h p v i các khía c nh môi trư ng có ý
nghĩa c a mình.
       Các ch s k t qu ho t ñ ng môi trư ng c a m t t ch c là công c
quan tr ng cho vi c giám sát tính liên t c c i ti n.
       Chú thích: Xem ISO 14031 và ISO/TR 14032 hư ng d n c th hơn v
vi c l a ch n và s d ng các ch s k t qu ho t ñ ng môi trư ng.
       H tr th c hành - Các ch s k t qu ho t ñ ng
       Nói chung, ti n tri n ñ hư ng t i m c tiêu có th ñư c ño b ng vi c
s d ng các ch s k t qu ho t ñ ng v môi trư ng như:
       a) lư ng nguyên li u thô ho c năng lư ng ñư c s d ng,
       b) lư ng khí th i - ví d CO2,
       c) ch t th i phát sinh ra trên s lư ng thành ph m,
       d) hi u qu c a nguyên li u và năng lư ng ñư c s d ng,
       e) s s c môi trư ng (ví d th i quá các gi i h n),
       f) s các tai n n môi trư ng (ví d rò r trái v i quy ñ nh),
       g) t l ph n trăm ch t th i ñư c tái ch ,
       h) t l tái ch nguyên li u dùng trong bao bì, ñóng gói,
       i) s km v n chuy n b ng phương ti n v n t i d ch v trên m t ñơn v
s n ph m,
       j) thành ph n ñ nh lư ng các ch t ô nhi m c th ñư c th i ra, ví d
NOx, SO2, CO, VOCs, Pb, CFCs,
       k) ñ u tư b o v môi trư ng,
       l) s các v ki n, và
       m) di n tích vùng ñ t bên ngoài dành cho các loài ñ ng v t hoang dã cư
trú.


       4.4. Áp d ng và v n hành h th ng
       Hư ng d n chung - áp d ng và v n hành h th ng
       T ch c ph i cung c p các ngu n l c, kh năng, cơ c u và cơ ch h
tr c n thi t ñ
       a) ñ t ñư c chính sách, m c tiêu và ch tiêu môi trư ng,
       b) ñáp ng các yêu c u thay ñ i c a t ch c,
       c) trao ñ i thông tin các v n ñ v HTQLMT v i các bên h u quan, và
       d) ñ m b o quá trình áp d ng và ho t ñ ng c i ti n liên t c HTQLMT
luôn ñư c di n ra ñ nâng cao k t qu ho t ñ ng môi trư ng c a t ch c.
      ð qu n lý có hi u qu các v n ñ môi trư ng, HTQLMT có th ñư c
thi t k , xem xét l i sao cho liên k t phù h p và tích h p v i các quá trình
HTQL hi n có. S tích h p này giúp t ch c cân b ng và gi i quy t các mâu
thu n gi a nh ng m c tiêu môi trư ng v i nh ng m c tiêu hay các v n ñ ưu
tiên khác c a t ch c, n u có.
      Các y u t c a HTQL mà th y rõ l i ích qua s tích h p này g m các
chính sách, phân b ngu n l c, ki m soát tác nghi p và tài li u, thông tin và
các h th ng h tr , ñào t o và phát tri n, cơ c u t ch c và trách nhi m, các
h th ng ki m tra và khen thư ng, các h th ng ño lư ng và giám sát, quá
trình ñánh giá n i b , trao ñ i thông tin và báo cáo.


      4.4.1. Ngu n l c, vai trò, trách nhi m và th m quy n
      Lãnh ñ o t ch c ph i quy t ñ nh và t o ngu n l c thích ng, có s n ñ
thi t l p, th c hi n, duy trì và c i ti n HTQLMT. Ngu n l c này ph i ñư c
cung c p hi u qu , ñúng th i gian.
      Khi xác ñ nh ngu n l c c n thi t ñ thi t l p, th c hi n và duy trì
HTQLMT, t ch c c n cân nh c:
      - cơ s h t ng,
      - các h th ng thông tin,
      - ñào t o,
      - công ngh , và
      - tài chính, nhân l c và các ngu n l c khác c th cho các tác nghi p
c a t ch c.
      Phân b ngu n l c c n cân nh c c nhu c u hi n t i cũng như trong
tương lai c a t ch c. T ch c nên l p các th t c ñ theo dõi các l i ích cũng
như các chi phí c a ho t ñ ng môi trư ng hay các ho t ñ ng liên quan ñ n
môi trư ng c a mình khi phân b ngu n l c. Có th bao g m các v n ñ như
chi phí ki m soát ô nhi m, rác th i và lo i b rác th i.
         Ph i ñ nh kỳ ho c k t h p v i cu c h p xem xét c a lãnh ñ o ñ xem
xét l i vi c phân b ngu n l c nh m ñ m b o s thích ng c a chúng. Khi
ñánh giá s thích ng c a ngu n l c, c n xem xét nh ng thay ñ i và/ho c
nh ng d án hay các tác nghi p m i so v i k ho ch ñã ñư c l p.
         H tr th c hành - Nhân l c, các ngu n l c v t ch t và tài chính
         Cơ s ngu n l c và cơ c u t ch c c a doanh nghi p và ho c nh
(SME) có th gây nh ng h n ch nh t ñ nh khi th c hi n HTQLMT. ð vư t
qua nh ng h n ch này, doanh nghi p nh và v a có th xem xét các chi n
lư c h p tác v i
         a) khách hàng và nhà cung c p l n hơn, ñ chia s công ngh và ki n
th c,
         b) các doanh nghi p nh và v a khác cùng n m trong m t h th ng
cung ng ho c thu c cùng cơ s ñ a phương nh m xác ñ nh và ch ra nh ng
v n ñ chung, chia s kinh nghi m, thúc ñ y phát tri n k thu t, h p tác s
d ng cơ s v t ch t, dàn x p s d ng m t cách có l a ch n ngu n l c t bên
ngoài,
         c) các t ch c tiêu chu n hoá, các hi p h i doanh nghi p nh và v a,
phòng thương m i, các chương trình ñào t o, nâng cao nh n th c, và
         d) các trư ng ñ i h c và các trung tâm nghiên c u khác, nh m h tr và
c i ti n năng su t, ñ i m i.


         Vi c l p, th c hi n, duy trì thành công HTQLMT ph thu c r t l n vào
vi c lãnh ñ o c p cao nh t xác ñ nh, giao phó trách nhi m và th m quy n
trong t ch c như th nào (xem H tr th c hành - Cơ c u và Trách nhi m).
         Lãnh ñ o c p cao nh t ph i ch ñ nh m t ho c m t s ñ i di n lãnh ñ o
hay cán b ch c năng có ñ y ñ th m quy n, nh n th c, kh năng và ngu n
l cñ :
         a) ñ m b o vi c l p, th c hi n và duy trì HTQLMT   t t c các c p c a
t ch c có áp d ng h th ng, và
      b) báo cáo lãnh ñ o c p cao nh t v k t qu ho t ñ ng môi trư ng và
các cơ h i c i ti n nó.
      Trách nhi m c a ñ i di n lãnh ñ o có th g m vi c trao ñ i qua l i v i
các bên h u quan v các v n ñ liên quan ñ n HTQLMT. ð i di n lãnh ñ o
có th có nh ng trách nhi m khác trong t ch c. Trong các t ch c nh ,
ngư i qu n lý trư ng có th th c hi n ch c năng này.
      T ch c ph i xác ñ nh và thông báo các trách nhi m, quy n h n c a
nh ng ngư i làm vi c cho ho c trên danh nghĩa c a t ch c mà công vi c c a
h có liên quan ñ n qu n lý môi trư ng c a t ch c. Trách nhi m v môi
trư ng không ch gi i h n thu n tuý v ho t ñ ng môi trư ng, nó có th bao
g m các lĩnh v c khác c a t ch c, như qu n lý tác nghi p hay nh ng ch c
năng nghi p v khác (ví d mua s m, k thu t công ngh , ch t lư ng v.v.).
Lãnh ñ o c n cung c p các ngu n l c sao cho có kh năng hoàn thành các
trách nhi m ñã ñư c phân công. Trách nhi m và quy n h n c n ñư c xem xét
l i khi có s thay ñ i v cơ c u c a t ch c.
      H tr th c hành - Cơ c u t ch c và trách nhi m
      ð ñ m b o vi c thi t l p và áp d ng HTQLMT có hi u qu , c n ph i
giao phó nh ng trách nhi m phù h p.
      Các ví d sau ñây minh ho v trách nhi m môi trư ng
   Ví d v trách nhi m môi trư ng              Ngư i ch u trách nhi m
 Thi t l p phương hư ng chung         Ch     t ch, Cán b   qu n lý ñi u hành
                                      (CEO), h i ñ ng qu n tr
 Nghiên c u, công b chính sách môi Ch t ch, CEO, và nh ng ngư i thích
 trư ng.                              h p khác
 L p các m c tiêu, ch tiêu môi trư ng Nh ng cán b qu n lý liên quan
 và các chương trình
 Giám sát k t qu ho t ñ ng chung c a Cán b ph trách v môi trư ng
 HTQLMT
 ð m b o s phù h p v i các yêu c u T t c các cán b qu n lý
pháp lu t ñư c áp d ng và các yêu c u
khác mà t ch c tán thành tuân th
Thúc ñ y c i ti n liên t c                T t c các cán b qu n lý
Xác ñ nh mong mu n c a khách hàng         Nhân viên marketing và bán hàng
Xác ñ nh các yêu c a c a nhà cung c p     Ngư i mua hàng
Phát tri n và duy trì các th t c k toán   Ph trách tài chính/ k toán
ð m b o s phù h p v i các yêu c u T t c nh ng ngư i làm vi c cho ho c
c a HTQLMT                                trên danh nghĩa c a t ch c
Xem xét l i ho t ñ ng c a HTQLMT          Lãnh ñ o c p cao nh t


      Chú thích: Các công ty và các vi n có cơ c u t ch c khác nhau c n
xác ñ nh trách nhi m qu n lý môi trư ng d a trên ti n trình công vi c riêng
c a h . Ví d , trong m t doanh nghi p v a và nh , ngư i ch có th là ngư i
ch u trách nhi m v i t t c ho t ñ ng này.


      4.4.2. Năng l c, ñào t o và nh n th c
      Lãnh ñ o c p cao nh t có trách nhi m chính trong vi c xây d ng nh n
th c và thúc ñ y nhân viên qua vi c gi i thích các giá tr môi trư ng c a t
ch c, thông tin v cam k t trong chính sách môi trư ng c a mình, khuy n
khích t t c nh ng ngư i làm vi c cho ho c trên danh nghĩa t ch c nh n th c
t m quan tr ng c a vi c ñ t ñư c m c tiêu và ch tiêu môi trư ng mà h có
trách nhi m. ðó là cam k t c a các cá nhân trong vi c chia s các giá tr môi
trư ng, bi n các quy ñ nh b ng văn b n trong HTQLMT thành quá trình th c
hi n có hi u qu . Nh ng ngư i làm vi c cho ho c trên danh nghĩa c a t ch c
c n ñư c khuy n khích ñưa ra nh ng ki n ngh giúp các k t qu ho t ñ ng
môi trư ng ñư c c i thi n.
      T ch c c n ñ m b o r ng t t c nh ng ngư i làm vi c cho ho c trên
danh nghĩa t ch c nh n th c ñư c t m quan tr ng c a s phù h p gi a chính
sách môi trư ng v i các yêu c u c a HTQLMT, vai trò và trách nhi m c a h
trong HTQLMT, các khía c nh môi trư ng có ý nghĩa th c t ho c ti m n
cũng như các tác ñ ng liên quan trong th c hi n công vi c c a h , l i ích c a
k t qu ho t ñ ng ñư c c i ti n và h u qu n y sinh do không áp d ng các
yêu c u HTQLMT.
      Chú thích 1: T t c nh ng ngư i làm vi c cho ho c trên danh nghĩa c a
t ch c bao g m m i nhân viên, nhà th u, và có th c nh ng bên có liên
quan khác.
      Nh ng ngư i ti n hành các công vi c có liên quan t i (các) khía c nh
môi trư ng có ý nghĩa th c t ho c ti m n ho c (các) tác ñ ng liên quan ph i
có năng l c th c hi n ñư c công vi c ñáp ng ñư c yêu c u c a HTQLMT.
ð i v i các ho t ñ ng ñư c xem là quan tr ng nh t trong qu n lý các khía
c nh môi trư ng c a mình, t ch c ph i xác ñ nh m c ki n th c, hi u bi t, k
năng, ho c năng l c ñ m i ngư i riêng bi t có kh năng th c hi n chúng.
M t khi ñã xác ñ nh ñư c yêu c u v năng l c, t ch c ph i ñ m b o r ng
nh ng ngư i ñư c giao th c hi n các công vi c này th c s có năng l c mà
công vi c ñó yêu c u.
      Chú thích 2: Xem 4.5.5 hư ng d n v năng l c c a các ñánh giá viên.
      Năng l c ph i d a trên giáo d c, ñào t o, k          năng, và/ho c kinh
nghi m thích ng. Các yêu c u v năng l c ph i ñư c cân nh c trong quá
trình tuy n d ng, ñào t o và phát tri n các k năng và kh năng trong tương
lai c a nh ng ngư i làm vi c cho ho c trên danh nghĩa c a t ch c. Cũng nên
cân nh c năng l c khi l a ch n các nhà th u và nh ng ngư i khác làm vi c
cho ho c trên danh nghĩa t ch c.
      T ch c nên xác ñ nh và ñánh giá b t k s khác bi t nào gi a năng l c
c n có ñ th c hi n m t công vi c và năng l c th c s c a m t ngư i ñư c
yêu c u th c hi n công vi c ñó. S khác bi t này có th ñư c ñi u ch nh qua
giáo d c, ñào t o và phát tri n các k năng b sung v.v...
      Các chương trình ñào t o c n ph n ánh các trách nhi m ñã ñư c xác
ñ nh trong HTQLMT và c n tính t i c ki n th c và hi u bi t hi n có c a h c
vi n v môi trư ng. Các chương trình ñào t o liên quan t i HTQLMT có th
bao g m:
      a) xác ñ nh các nhu c u ñào t o ngư i lao ñ ng,
      b) thi t k và phát tri n k ho ch ñào t o g n li n v i các nhu c u ñào
t o ñã ñư c xác ñ nh,
      c) xác minh phù h p v i các yêu c u ñào t o HTQLMT,
      d) ñào t o theo n i dung c th cho các nhóm lao ñ ng,
      e) l p văn b n và giám sát k t qu ñào t o, và
      f) ñánh giá v k t qu ñào t o theo các yêu c u và nhu c u ñào t o ñã
ñư c xác ñ nh.
      H tr th c hành - Năng l c, ñào t o và nh n th c
      Các ví d v các lo i hình ñào t o môi trư ng mà t ch c có th cung
c p như sau
    Lo i hình ñào t o           ð i tư ng ti p thu              M c ñích
Nâng cao nh n th c v t m Các nhà qu n lý cao c p       ð t ñư c cam k t môi
quan tr ng c a qu n lý môi                             trư ng c a t ch c
trư ng
Nâng cao nh n th c chung T t c ngư i lao ñ ng          ð t ñư c cam k t v chính
v môi trư ng                                           sách môi trư ng, m c tiêu
                                                       và ch tiêu c a t ch c, và
                                                       nâng cao trách nhi m c a
                                                       các cá nhân
ðào t o v các yêu c u c a Nh ng ngư i ch u trách Hư ng d n làm th nào ñ
HTQLMT                       nhi m trong HTQLMT        ñáp ng yêu c u, ñi u hành
                                                       các quy trình th t c, v.v...
Nâng cao k năng              Ngư i lao ñ ng ch u trách Nâng cao k t qu ho t ñ ng
                             nhi m v môi trư ng        trong m i lĩnh v c c a t
                                                       ch c, như v n hành, nghiên
                                                       c u và phát tri n, ñi u hành
ðào t o v s phù h p          Nh ng ngư i lao ñ ng ho t ð t ñư c s     phù h p v i
                             ñ ng c a h   nh hư ng t i các yêu c u ñào t o b t
                            s phù h p                 bu c và nâng cao s   phù
                                                      h p v i các yêu c u pháp
                                                      lu t ñư c áp d ng và các
                                                      yêu c u khác mà t    ch c
                                                      ph i th c hi n.




        4.4.3. Trao ñ i thông tin
        Hư ng d n chung - Trao ñ i thông tin
        T ch c c n căn c theo nhu c u riêng c a mình ho c nh ng nhu c u
c a các bên h u quan ñ l p, th c hi n và duy trì các th t c ñ trao ñ i thông
tin trong n i b và v i bên ngoài v chính sách môi trư ng, v k t qu ho t
ñ ng môi trư ng c a mình ho c nh ng thông tin khác. Các bên h u quan có
th g m, ví d , dân cư khu v c g n k , các t ch c phi chính ph , khách
hàng, nhà th u, nhà cung c p, nhà ñ u tư, các t ch c cung c p d ch v         ng
c u kh n c p và nh ng ngư i th c thi các quy ñ nh pháp lu t.
        M c ñích và l i ích c a trao ñ i thông tin có th g m:
        a) ch ng minh cam k t và n l c c a t ch c ñ nâng cao k t qu ho t
ñ ng môi trư ng, cũng như k t qu c a nh ng n l c ñó,
        b) nâng cao nh n th c và khuy n khích ñ i tho i v chính sách môi
trư ng, k t qu ho t ñ ng môi trư ng và các thành t u liên quan các c a t
ch c,
        c) ti p nh n, xem xét và tr l i các câu h i, nh ng m i quan ng i ho c
các ñ u vào khác, và
        d) thúc ñ y liên t c c i ti n k t qu ho t ñ ng môi trư ng.


        4.4.3.1. Trao ñ i thông tin trong n i b
      Vi c trao ñ i thông tin gi a và trong các c p và b ph n ch c năng
trong t ch c ñóng vai trò quan tr ng ñ i v i hi u qu HTQLMT. Ví d , trao
ñ i thông tin r t quan tr ng ñ gi i quy t v n ñ , ñ ph i h p các ho t ñ ng,
ñ theo dõi các k ho ch hành ñ ng và ñ phát tri n hơn n a HTQLMT. Viêc
cung c p các thông tin phù h p v i nh ng ngư i lao ñ ng c a t ch c s thúc
ñ y h ch p nh n nh ng n l c c a t ch c ñ nâng cao k t qu ho t ñ ng
c a t ch c s thúc ñ y h ch p nh n nh ng n l c c a t ch c ñ nâng cao
k t qu ho t ñ ng môi trư ng c a t ch c. Vi c trao ñ i thông tin có th giúp
ngư i lao ñ ng ñáp ng ñ y ñ các trách nhi m c a mình và t ch c ñ ñ t
ñư c các m c tiêu và ch tiêu môi trư ng. T ch c c n có quá trình ñ khuy n
khích vi c ph n h i và tham gia c a t t c các c p trong t ch c, ph i có cơ
ch ti p nh n, ph n h i ñ i v i nh ng ki n ngh và th c hi n trên danh nghĩa
c a t ch c, như nhà th u ho c Nhà cung c p r t quan tr ng. Các k t qu
quan tr c, ñánh giá và xem xét c a lãnh ñ o v HTQLMT ph i ñư c thông
báo cho nh ng ngư i thích ng trong t ch c.
      Hi n có r t nhi u phương pháp trao ñ i thông tin n i b , ví d các biên
b n h p, thông báo trên b ng tin, tin n i b , h p thư ho c lư c ñ ñ xu t ñ
án ki n ngh , trang web, e-mail, các h i ngh và u ban liên h p.
      4.4.3.2. Trao ñ i thông tin v i bên ngoài
      Trao ñ i thông tin v i các bên h u quan là công c quan tr ng và hi u
qu ñ i v i ho t ñ ng qu n lý môi trư ng. C n có các phương pháp ch ñ ng
ñ nâng hi u qu c a ho t ñ ng trao ñ i thông tin v i bên ngoài. T ch c nên
cân nh c các chi phí và l i ích ti m n b i các cách ti p c n khác nhau trong
vi c phát tri n k ho ch trao ñ i thông tin phù h p v i t ng hoàn c nh c th
c a mình. ð ng th i t ch c cũng c n cân nh c li u nh ng khía c nh môi
trư ng nào c a các bên h u quan có liên quan t i vi c cung ng, liên quan t i
các s n ph m c a mình và chúng c n ñư c thông tin v i bên ngoài.
      Ít nh t, t ch c c n thi t, th c hi n và duy trì các th t c ti p nh n, l p
văn b n và h i ñáp v các thông tin liên quan t các bên h u quan bên ngoài.
S hi u ích hơn n u t ch c có quy ñ nh b ng văn b n v ho t ñ ng trao ñ i
thông tin v i bên ngoài.
      B t k quy t ñ nh nào mà t ch c ñưa ra ñ ch ñ ng hay ph n h i trao
ñ i thông tin v i bên ngoài ñ u ph i ñư c lưu tr l i dư i d ng h sơ. T ch
nên th c hi n quá trình trao ñ i thông tin v i các bên h u quan bên ngoài khi
có tình hu ng kh n c p ho c s c mà chúng có th         nh hư ng ho c gây quan
tâm cho h .
      Có nhi u phương pháp trao ñ i thông tin bên ngoài có th khuy n
khích vi c hi u và ch p nh n nh ng n l c qu n lý môi trư ng c a t ch c và
thúc ñ y ñ i tho i v i các bên h u quan. Các phương pháp thông tin bao g m
ví d , th o lu n không chính th c, có nh ng ngày m c a tham quan c a t
ch c, l p nhóm chuyên ngành, ñ i tho i c ng ñ ng, tham gia các s ki n
trong c ng ñ ng, trang web, e-mail, thông cáo báo chí, qu ng cáo và b n tin
ñ nh kỳ báo cáo thư ng niên (ho c ñ nh kỳ) và các ñư ng dây nóng.
      H tr th c hành - Trao ñ i thông tin n i b và bên ngoài
      Các ví d v thông tin ñư c trao ñ i bao g m
      a) thông tin chung v t ch c,
      b) tuyên b c a lãnh ñ o, n u thích h p
      c) chính sách, m c tiêu và ch tiêu môi trư ng,
      d) các quá trình qu n lý môi trư ng (bao g m s tham gia c a ngư i
lao ñ ng và các bên h u quan),
      e) các cam k t c a t ch c v vi c liên t c c i ti n và ngăn ng a ô
nhi m,
      f) các thông tin liên quan ñ n các khía c nh môi trư ng c a s n ph m
d ch v , ñư c chuy n t i thông qua các nhãn và các b n t công b v môi
trư ng
      g) thông tin v k t qu ho t ñ ng môi trư ng c a t ch c bao g m các
xu hư ng (ví d gi m thi u ch t th i, qu n lý s n ph m, k t qu ho t ñ ng
trong quá kh ),
       h) s phù h p c a t ch c v i các yêu c u pháp lu t và các yêu c u
khác mà t ch c tán thành tuân th , các hành ñ ng kh c ph c ñã ñư c th c
hi n ñ i v i các trư ng h p không phù h p ñã ñư c xác ñ nh.
       i) thông tin b sung trong các báo cáo, như danh sách chú thích các t
ng chuyên môn,
       j) thông tin tài chính như ti t ki m chi phí ho c ñ u tư vào các d án
môi tư ng,
       k) các chi n lư c ti m năng ñ c i ti n k t qu ho t ñ ng môi trư ng
c a t ch c,
       l) thông tin liên quan ñ n các s c môi trư ng, và
       m) các ngu n thông tin chi ti t hơn, như các ngư i liên h ho c trang
web.
       ð i v i c trao ñ i thông tin n i b cũng như v i bên ngoài v môi
trư ng, ñi u quan tr ng ph i lưu ý là:
       - thông tin c n d hi u và ñư c gi i thích tho ñáng,
       - thông tin có th ki m ch ng ngu n g c,
       - t ch c nên trình bày b ng d li u/ ñ th ñ minh ho chính xác k t
qu ho t ñ ng c a mình,
       - n u có th , thông tin nên ñư c trình bày theo d ng so sánh (ví d b ng
cùng các ñơn v ño lư ng gi ng nhau).


       4.4.3.3. Các quá trình trao ñ i thông tin
       T ch c nên cân nh c b n ch t, quy mô, các khía c nh môi trư ng có ý
nghĩa c a mình, b n ch t và nhu c u c a các bên h u quan khi thi t l p
chương trình trao ñ i thông tin.
       T ch c nên cân nh c các bư c c a quá trình dư i ñây:
       a) thu th p ho c t p h p các thông tin, yêu c u k c t phía các bên
h u quan,
         b) quy t ñ nh ñ i tư ng ti p nh n chính, lo i thông tin, nhu c u ñ i
tho i,
         c) l a ch n thông tin liên quan t i l i ích c a ñ i tư ng ti p nh n thông
tin chính,
         d) quy t ñ nh thông tin s ñư c trao ñ i t i ñ i tư ng ti p nh n thông
tin,
         e) quy t ñ nh phương pháp trao ñ i thông tin phù h p,
         f) ñ nh kỳ ñánh giá và quy t ñ nh tính hi u qu c a quá trình trao ñ i
thông tin.
         4.4.4. Tài li u
         ð ñ m b o HTQLMT c a mình ñư c hi u và th c hi n hi u qu , t
ch c c n l p và duy trì h th ng tài li u thích h p. M c ñích c a tài li u này
là ñ cung c p nh ng thông tin c n thi t t i ngư i lao ñ ng và các bên h u
quan khác. Tài li u nên ñư c thu th p và duy trì theo cách ph n ánh ñư c văn
hoá và nhu c u c a t ch c, xây d ng và nâng cao h th ng thông tin hi n có
c a nó. Quy mô các tài li u c a t ch c này có th khác so v i t ch c khác
nhưng c n miêu t ñư c HTQLMT c a t ch c (xem h tr th c hành - ph n
tài li u nêu dư i ñây).
         T ch c có th l a ch n ñ t ng k t thông tin theo d ng s tay di n t
t ng quan hay tóm lư c HTQLMT và có th ñ nh hư ng cho các tài li u liên
quan. C u trúc c a s tay v HTQLMT không nh t thi t theo c u trúc các
h ng m c c a TCVN ISO 14001 hay b t kỳ tiêu chu n nào khác.
         ð qu n lý hi u qu các quá trình ch ch t c a mình, (ví d các quá
trình liên quan ñ n các khía c nh môi trư ng ý nghĩa ñã ñư c xác ñ nh), t
ch c ph i l p (m t) nhi u th t c mô t m t cách ñ chi ti t và phù h p cách
th c c th th c hi n m i quá trình. N u t ch c quy t ñ nh không văn b n
m t th t c nào ñó thì ngư i lao ñ ng liên quan c n ñư c thông báo nh trao
ñ i thông tin ho c ph i ñào t o m t cách tho ñáng v các yêu c u ñó (xem
4.4.2).
       Các h sơ cung c p thông tin v nh ng k t qu ñ t ñư c ho c ch ng c
v ho t ñ ng ñã th c hi n, là m t ph n c a h th ng tài li u c a t ch c,
nhưng nói chung, chúng ñư c ki m soát thông qua các quá trình qu n lý khác
(xem 4.5.4).
       Các tài li u có th ñư c qu n lý b ng b t k phương th c nào (b n in,
ñi n t , nh, áp phích) mi n là h u ích, rõ ràng, d hi u và d truy c p ñ i v i
nh ng ngư i c n thông tin ch a ñ ng trong ñó. Có nhi u ưu ñi m khi lưu tr
tài li u dư i d ng t p tin ñi n t , như d c p nh t, ki m soát vi c truy c p, và
ñ m b o r ng t t c ngư i s d ng ñang dùng nh ng phiên b n hi u l c c a
tài li u.
       N u các quá trình c a HTQLMT song song v i các quá trình c a các h
th ng qu n lý khác, t ch c c n k t h p tài li u môi trư ng liên quan v i tài
li u c a các h th ng khác.
       H tr th c hành - Tài li u
       Các ví d v tài li u bao g m
       a) công b v chính sách, m c tiêu và ch tiêu,
       b) mô t ph m vi c a HTQLMT,
       c) mô t các chương trình và trách nhi m
       d) thông tin v các khía c nh môi trư ng có ý nghĩa,
       e) các th t c,
       f) thông tin v quá trình,
       g) sơ ñ t ch c,
       h) các tiêu chu n n i b và bên ngoài,
       i) các phương án liên quan tình tr ng kh n c p và
       j) các h sơ.


       4.4.5. Ki m soát tài li u
       Ki m soát tài li u HTQLMT là r t quan tr ng ñ ñ m b o
        a) tài li u có th ñư c phân bi t là ñ dùng cho t ch c, phòng ban, b
ph n ch c năng, ho t ñ ng ho c ngư i có liên quan
        b) các tài li u (không ph i h sơ) s ñư c ñ nh kỳ xem xét, s a ñ i khi
c n thi t và ph i ñư c phê duy t b i ngư i có th m quy n trư c khi phát
hành,
        c) các phiên b n hi n hành c a tài li u liên quan ph i có s n   t t c các
nơi ti n hành các tác nghi p mà chúng nh hư ng m t cách cơ b n ñ n ch c
năng c a h th ng, và
        d) nh ng tài li u ñã l c h u ph i ñư c lo i b kh i nơi phát hành, nơi
s d ng. Trong m t s tình hu ng, ví d do m c ñích pháp lý và/ ho c b o
t n ki n th c, các tài li u dù l c h u có th v n ñư c lưu gi .
        Các tài li u có th ñư c ki m soát hi u qu nh :
        - xây d ng ñ nh d ng thích h p g m tiêu ñ nh t quán, ñánh s , ghi
ngày tháng, tình tr ng s a ch a, soát xét và th m quy n s a ch a,
        - ch ñ nh vi c xem xét, phê duy t tài li u cho nh ng ngư i có ñ năng
l c k thu t và th m quy n t ch c, và
        - duy trì h th ng phân ph i tài li u hi u qu .
        4.4.6. Ki m soát các tác nghi p
        Hư ng d n chung - Ki m soát các tác nghi p
        T ch c ph i áp d ng m t s d ng ki m soát tác nghi p ñáp ng nh ng
cam k t v chính sách môi trư ng c a mình, ñ t ñư c các m c tiêu và ch
tiêu, th c hi n ñư c các yêu c u pháp lu t hi n hành và các yêu c u khác mà
t ch c tán thành tuân th , qu n lý ñư c các khía c nh môi trư ng có ý
nghĩa. ð l p k ho ch ki m soát các tác nghi p m t cách hi u qu và h u
hi u t ch c c n xác ñ nh t i khâu nào c n ki m soát và m c ñích vi c ki m
soát là gì. Nên quy ñ nh các d ng và m c ñ ki m soát ñ chúng ñáp ng các
m c ñích c a t ch c. Nh ng d ng ki m soát tác nghi p nào ñã ñư c ch n thì
c n duy trì và ñ nh kỳ ñoán giá ñ ñ m b o tính liên t c hi u qu c a chúng.
      4.4.6.1. Xác ñ nh các nhu c u ki m soát tác nghi p
      T ch c có th s d ng các d ng ki m soát tác nghi p ñ :
      a) qu n lý các khía c nh môi trư ng ý nghĩa.
      b) ñ m b o s phù h p v i các yêu c u pháp lu t và các yêu c u khác
mà t ch c tán thành tuân th ,
      c) ñ t các m c tiêu và ch tiêu, ñ m b o tính nh t quán v i chính sách
môi trư ng c a t ch c k c cam k t ngăn ng a ô nhi m, liên t c c i ti n
      d) tránh ho c gi m thi u các r i ro môi trư ng.
      Khi xác ñ nh các nhu c u ki m soát tác nghi p, t ch c nên cân nh c t t
c các tác nghi p c a mình có liên quan các ch c năng qu n lý như mua s m,
bán hàng, ti p th , nghiên c u và phát tri n, thi t k và k thu t công ngh ,
các quá trình ho t ñ ng ngày này qua ngày khác, như s n xu t, b o dư ng,
phân tích c a phòng thí nghi m, lưu kho s n ph m, và các quá trình bên ngoài
như cung c p s n ph m và d ch v .
      T ch c cũng ph i cân nh c cách ñ có th tác ñ ng t i các nhà th u,
nhà cung c p tham gia qu n lý các khía c nh môi trư ng nh m ñ t m c tiêu
và ch tiêu hay nói khác ñi ñ ñáp ng các yêu c u pháp lu t mà t ch c ph i
áp d ng hay các yêu c u khác mà t ch c tán thành áp d ng. T ch c ph i ác
l p nh ng hình th c ki m soát tác nghi p mà mình xem là c n thi t, như các
th t c, các h p ñ ng ho c các tho thu n v i các nhà cung c p ñã ñư c văn
b n và thông báo nh ng ñi u ñó m t cách thích h p cho nh ng nhà th u, nhà
cung c p.
      4.4.6.2. Thi t l p nh ng hình th c ki m soát tác nghi p
      Có nhi u d ng ki m soát tác nghi p khác nhau, như các th t c, hư ng
d n công vi c, ki m soát v m t lý h c, s d ng nh ng ngư i ñã ñư c ñào t o
hay m i s k t h p c a chúng. Vi c l a ch n nh ng phương pháp c th nào
ñó ph thu c vào m t s nhân t , như k năng và kinh nghi m c a ngư i th c
hi n tác nghi p ñó cũng như tính ph c t p, m c ý nghĩa môi trư ng c a b n
thân tác nghi p ñó.
      Cách thông thư ng ñ xác l p nh ng ho t ñ ng ki m soát tác nghi p
bao g m:
      a) ch n phương pháp ki m soát.
      b) ch n chu n m c có th ch p nh n ñư c c a tác nghi p,
      c) thi t l p các th t c c n thi t, mà các th t c ñó nêu rõ các tác
nghi p s ñư c l p k ho ch, ñư c ti n hành và ñư c ki m soát như th nào,
      d) văn b n hoá các th t c c n thi t dư i d ng các ch d n, ký hi u,
bi u m u, hình nh, v.v.
      Cùng v i các th t c, hư ng d n công vi c và các cơ ch ki m soát
khác, ki m soát tác nghi p có th g m vi c t o các k t qu ño lư ng, ñánh giá
và vi c xác ñ nh li u các chu n m c ho t ñ ng có ñư c ñáp ng hay không.
      T ch c có th l a ch n thi t l p các th t c ñ nâng cao kh năng v n
d ng các cách ki m soát c a mình m t cách nh t quán. Nh ng cách ki m soát
tác nghi p có th xem là thành ph n quan tr ng c a các chương trình qu n lý
môi trư ng c a t ch c (xem 4.3.3.2).
      Ki m soát các tác nghi p c n g n li n vi c ñào t o nh ng ngư i có
tham gia ch c năng ki m soát ñ ñ m b o r ng các quy ñ nh ki m soát tác
nghi p ñư c th c hi n như k ho ch ñã ñ nh.
      Chú thích: xem 4.4.2. Hư ng d n chi ti t hơn v ñào t o.
      M t khi các ki m soát tác nghi p ñã ñư c l p, t ch c c n giám sát tình
tr ng áp d ng thư ng xuyên các quy ñ nh ki m soát này cũng như hi u qu
c a ó, l p k ho ch và ti n hành các hành ñ ng kh c ph c khi c n thi t.
      H tr th c hành - Ki m soát tác nghi p
      T ch c ph i cân nh c các tác nghi p khác nhau g n li n v i các khía
c nh môi trư ng quan tr ng c a mình khi thi t l p ho c c i biên các d ng
ki m soát. Các ví d c a các d ng tác nghi p như v y bao g m:
      a) ñòi h i, c u trúc, ho c nh ng c i biên v cơ s v t ch t, tài s n, nhà
xư ng.
      b) h p ñ ng,
      c) d ch v khách hàng,
      d) qu n lý và lưu kho các nguyên li u thô,
      e) ti p th và qu ng cáo,
      f) các quá trình s n xu t và b o dư ng,
      g) mua s m,
      h) nghiên c u, thi t k , và tri n khai k thu t công ngh ,
      i) lưu kho các s n ph m,
      j) v n chuy n, và
      k) nâng cao tính hi u d ng các quá trình (như cung c p năng lư ng và
nư c, tái ch , qu n lý ch t th i và nư c th i).
      4.4.7. S chu n b s n sàng và ng phó v i tình tr ng kh n c p
      T ch c ph i thi t l p, áp d ng và duy trì (m t ho c) các th t c c th
cách làm th nào ñ xác ñ nh các tình hu ng kh n c p và các s c ti m n có
th có tác ñ ng có h i t i môi trư ng, và cách thích h p ñ làm gi m nh hay
các hành ñ ng ng phó khi các tình hu ng như v y x y ra. Khi thích h p, c n
cân nh c ñ các th t c hay cách ki m soát liên quan s bao g m:
      a) các ngu n phát th i khí vào khí quy n do tình hu ng d ng s c ,
      b) các ngu n th i vào ngu n nư c, ñ t d ng s c , và
      c) nh ng nh hư ng c th t i môi trư ng và h sinh thái do vi c rò r
d ng s c .
      (Các) th t c ph i g n li n các h u qu ti m n do các ñi u ki n tác
nghi p b t bình thư ng, do tình hu ng kh n c p và các s c ti m n.
      H tr th c hành - Chu n b và ng phó v i tình tr ng kh n c p
      Trách nhi m c a m i t ch c là ph i thi t l p (các) th t c chu n b và
 ng phó v i tình tr ng kh n c p sao cho phù h p v i nhu c u c th c a
mình. Khi xác l p (các) th t c này, t ch c c n cân nh c:
      a) b n ch t c a các m i nguy h i t i ch (Như ch t l ng cháy n , b n
ch a khí nén trong trư ng h p b rò r hay tháo x d ng s c )
      b) lo i hình ti m n c a các tình hu ng kh n c p x y ra   g n cơ s c a
mình (ví d như nhà máy, ñư ng xá, ñư ng ray tàu ho ),
      d) các phương pháp thích ng nh t ñ       ng phó v i các s c ho c tình
hu ng kh n c p,
      e) các hành ñ ng c n thi t ñ gi m thi u thi t h i v môi trư ng,
      f) ñào t o ngu n nhân l c ng phó v i trư ng h p kh n c p,
      g) l p cơ c u t ch c và trách nhi m ñ i v i tình tr ng kh n c p
      h) các l i thoát hi m và các ñ a ñi m t p h p,
      i) danh sách ngư i và các cơ quan c u tr chính, bao g m thông tin liên
l c chi ti t (ví d ñ c u ho , d ch v làm s ch nh ng ch t b trào, ñ ),
      j) kh năng h tr l n nhau c a các t ch c g n k ,
      k) các phương án trao ñ i thông tin n i b và v i bên ngoài,
      l) các hành ñ ng ng c u và làm gi m nh c n ñư c th c hi n ñô v i
các d ng khác nhau c a tình hu ng kh n c p ho c s c ,
      m) nhu c u v (các) quá trình ñánh giá sau khi x y ra s c ñ l p và
th c hi n các hành ñ ng kh c ph c s a ch a,
      n) ki m tra ñ nh kỳ ñ i v i (các) th t c ng phó tình tr ng kh n c p,
      o) thông tin v nguyên li u ñ c h i, bao g m tác ñ ng môi trư ng ti m
 n c a m i nguyên li u, và các bi n pháp ph i ti n hành khi chúng ng u nhiên
b rò r .
      p) k ho ch ñào t o và ki m tra tính hi u qu và
      q) quy trình ñánh giá sau khi x y ra s c ñ xác ñ nh các hành ñ ng
kh c ph c, phòng ng a.


      4.5. Ki m tra
      Hư ng d n chung - ki m tra
      Ho t ñ ng ki m tra bao g m ño lư ng, giám sát và ñánh giá k t qu
ho t ñ ng môi trư ng c a t ch c. Hành ñ ng phòng ng a có th ñư c s
d ng ñ xác ñ nh và ngăn ng a các v n ñ ti m n trư c khi chúng x y ra.
Hành ñ ng kh c ph c ph i bao g m v i vi c xác ñ nh và kh c ph c các v n
ñ trong HTQLMT.
      Quy trình xác ñ nh s không phù h p trong HTQLMT và ti n hành các
hành ñ ng kh c ph c ho c phòng ng a giúp t ch c tri n khai và duy trì
HTQLMT như ñã ñ nh. Lưu tr các h sơ d li u và qu n lý chúng m t cách
hi u qu s giúp cung c p cho t ch c ngu n thông tin ñáng tin c y v ho t
ñ ng và các k t qu c a HTQLMT. Nh ng cu c ñánh giá HTQLMT ñ nh kỳ
giúp t ch c th m ñ nh l i r ng h th ng ñó ñư c thi t k và ho t ñ ng ñúng
d ñ nh. T t c các công c này h tr vi c ñánh giá k t qu ho t ñ ng.


      4.5.1. Giám sát và ño lư ng
      T ch c ph i có m t phương pháp ti p c n mang tính h th ng ñ
thư ng xuyên ño lư ng và giám sát k t qu ho t ñ ng môi trư ng c a mình.
Ho t ñ ng giám sát bao g m thu th p thông tin, như các k t qu ño ho c quan
sát theo th i gian ñã qua. Các k t qu ño có th ñ nh tính ho c ñ nh lư ng.
Giám sát và ño lư ng có th ph c v cho nhi u m c ñích trong HTQLMT,
như
      a) bám sát ti n trình ñáp ng các cam k t chính sách, ñ t m c tiêu và
ch tiêu, và liên t c c i ti n.
      b) t o các thông tin ñ xác ñ nh các khía c nh môi trư ng có ý nghĩa
      c) giám sát tình tr ng phát th i, x th i ñ ñáp ng các yêu c u pháp
lu t ph i áp d ng và các yêu c u khác mà t ch c tán thành tuân th .
      d) giám sát vi c tiêu th nư c, năng lư ng ho c nguyên li u thô ñ ñáp
 ng m c tiêu và ch tiêu,
      e) cung c p d li u h tr ho c ñánh giá ho t ñ ng ki m soát tác
nghi p.
      f) cung c p d li u ñ ñánh giá k t qu ho t ñ ng môi trư ng c a t
ch c, và
       g) cung c p d li u ñ ñánh giá k t qu ho t ñ ng c a HTQLMT.
       ð ñ t ñư c các m c tiêu này, t ch c nên l p k ho ch c n ño cái gì,
nơi và khi nào ph i ño, phương pháp nào ñư c s d ng. ð t p trung ngu n
l c vào các phép ño quan tr ng nh t, t ch c c n xác ñ nh các ñ c ñi m ch
y u c a các quá trình và các ho t ñ ng mà chúng có th ño ñư c và chúng
cũng cung c p nh ng thông tin h u ích nh t.
       Chú thích: xem 4.3.3.3. hư ng d n chi ti t hơn v các ch s k t qu
ho t ñ ng.
       Nh ng phép ño ph i ñư c ti n hành trong ñi u ki n ñư c ki m soát và
v i quá trình ño thích h p ñ ñ m b o tính hi u l c c a k t qu , như thi t b
ño lư ng và giám sát ph i ñư c hi u chu n hay ki m ñ nh thích h p, phép ño
do ngư i có trình ñ ti n hành, s d ng các phương pháp qu n lý ch t lư ng
thích ng.
       Khi c n minh ch ng có hi u l c c a các k t qu ño, ñ nh kỳ ho c trư c
khi s d ng, thi t b ño ph i ñư c hi u chu n ho c ki m ñ nh b ng các chu n
ño có th liên k t v i các chu n ño qu c gia ho c qu c t . N u không có các
chu n như v y, ph i l p và lưu h sơ v cơ s ñã ñư c s d ng ñ hi u chu n.
Các th t c d ng văn b n ñ ti n hành vi c ño lư ng và giám sát có th giúp
t os    n ñ nh trong các phép ño và nâng cao ñ tin c y c a các d li u ñó.
       K t qu ño lư ng và giám sát c n ñư c phân tích và dùng ñ xác ñ nh
c v k t qu cũng như các lĩnh v c ñòi h i c n có s kh c ph c hay hành
ñ ng c i ti n.
       4.5.2. ðánh giá s tuân th
       T ch c ph i thi t l p, th c hi n và duy trì th t c ñánh giá ñ nh kỳ s
phù h p c a t ch c v i các yêu c u pháp lu t hi n ñư c áp d ng ñ i v i các
khía c nh môi trư ng c a mình v n ñư c xem như m t ph n trong cam k t
c a t ch c v s phù h p. T ch c ph i có h sơ ghi nh n các k t qu c a
vi c ñánh giá này.
        Ph m vi ñánh giá s phù h p có th bao g m nhi u yêu c u pháp lu t
ho c m t yêu c u ñơn l . Có nhi u bi n pháp có th ñư c s d ng ñ ñánh giá
s phù h p, g m các quá trình như
        a) ñánh giá (Audis),
        b) xem xét l i tài li u và/ ho c h sơ lưu tr ,
        c) ki m tra cơ s v t ch t,
        d) ph ng v n,
        e) xem xét d án ho c công vi c,
        f) phân tích các m u thư ng ngày ho c các k t qu th nghi m và ho c
th m tra vi c l y m u/ th nghi m, và
        g) tham quan cơ s v t ch t và/ ho c quan tr c tr c ti p.
        T ch c c n quy ñ nh t n su t và phương pháp lu t phù h p v i quy
mô, lo i hình và tính ph c t p c a t ch c khi ñánh giá s phù h p. T n su t
có th    nh hư ng b i các y u t như k t qu v s phù h p trư c khi ho c các
yêu c u pháp lu t c     th . S thu n l i n u ñ nh kỳ ti n hành ñư c s xem xét
ñ c l p.
        Chương trình ñánh giá s phù h p có th ñư c tích h p v i các ho t
ñ ng ñánh giá khác. Ch ng h n, ñánh giá (audit) h th ng qu n lý, ñánh giá
v an toàn và s c kho , thanh tra hay ki m tra tình tr ng ñ m b o v ch t
lư ng.
        Tương t , t ch c c n ñánh giá ñ nh kỳ s phù h p c a mình v i các
yêu c u khác mà t ch c tuân th (xem 4.3.2.2 hư ng d n c th hơn v các
yêu c u khác). T ch c có th thi t l p m t quy trình riêng bi t ñ ti n hành
các ñánh giá như v y ho c có th ch n cách k t h p nh ng ki u ñánh giá này
v i các cách ñánh giá khác c a mình v s phù h p v i các yêu c u pháp lu t
(xem       trên), quá trình xem xét c a lãnh ñ o (xem 4.6) ho c các quá trình
ñánh giá khác. Ph i lưu gi h sơ các cu c ñánh giá ñ nh kỳ này.
        4.5.3. S không phù h p, hành ñ ng kh c ph c, hành ñ ng phòng
ng a
      ð HTQLMT hi u qu trên cơ s liên t c v n hành, t ch c c n có
phương pháp h th ng ñ xác ñ nh (các) s không phù h p th c t và ti m n,
ti n hành nh ng s kh c ph c, hành ñ ng kh c ph c và phòng ng a, ngăn
ng a các v n ñ trư c khi chúng x y ra. S không phù h p là s không ñáp
 ng m t yêu c u. Yêu c u có th ñư c nêu liên quan v i HTQL ho c theo
nghĩa k t qu ho t ñ ng môi trư ng. Nh ng tình hu ng có th x y ra t i m t
ph n h th ng mà ph n ñó không th th c hi n ñúng ch c năng như ñã d
tính ho c các yêu c u k t qu ho t ñ ng môi trư ng không ñư c ñáp ng.
      Các ví d c a nh ng tình hu ng như v y có th g m
      a) K t qu ho t ñ ng h th ng:
      1) không xác l p ñúng các m c tiêu và ch tiêu môi trư ng;
      2) không xác ñ nh ñúng các trách nhi m mà HTQLMT ñòi h i, như
trách nhi m ñ ñ t ñư c các m c tiêu và ch tiêu ho c s chu n b và ng phó
v i tình hu ng kh n c p, và
      3) không ñánh giá ñ nh kỳ ñư c s phù h p v i các yêu c u pháp lu t
ñ nh kỳ.
      b) K t qu ho t ñ ng môi trư ng:
      1) không ñ t ñư c các ch tiêu gi m năng lư ng;
      2) không th c hi n ñư c các yêu c u b o dư ng như l ch trình, và
      3) không ñáp ng các ch tiêu v n hành (ví d m c gi i h n cho phép).
      Quá trình ñánh giá n i b HTQLMT nêu t i ph n 4.5.5 là m t cách xác
ñ nh ñ nh kỳ nh ng s không phù h p. Vi c xác ñ nh s không phù h p cũng
có th ñư c coi là m t ph n trách nhi m trong tác nghi p thư ng ngày c a
nh ng ngư i g n li n nh t v i công vi c có nh ng v n ñ ti m n ho c th c
t .
      M t khi xác ñ nh ñư c s không phù h p, ph i ñi u tra ñ tìm nguyên
nhân ñ t ñó hành ñ ng kh c ph c s t p trung vào ph n tương ng c a h
th ng. Khi tri n khai k ho ch tìm ra s không phù h p, t ch c c n cân nh c
các hành ñ ng nào c n ñư c th c hi n ñ ch ra (ñ gi m nh ) v n ñ , nh ng
thay ñ i nào c n th c hi n ñ kh c ph c tình hu ng [ñ khôi ph c (các) ho t
ñ ng bình thư ng], và nên làm gì ñ ngăn ch n v n ñ tái xu t hi n [ñ xoá
b (các) nguyên nhân]. ð c ñi m và th i h n th c hi n các hành ñ ng như
v y c n phù h p v i b n ch t và quy mô c a s không phù h p và tác ñ ng
môi trư ng.
      Khi xác ñ nh có v n ñ ti m n nhưng th c t s không phù h p chưa
x y ra, cân s d ng phương th c tương t ñ ti n hành hành ñ ng phòng
ng a.Các v n ñ ti m n có th ñư c xác ñ nh b ng các phương pháp như v n
d ng hành ñ ng kh c ph c s không phù h p ñã x y ra cho nh ng lĩnh v c áp
d ng khác mà t i ñó các hành ñ ng tương t có th x y ra, phân tích xu th
hay nghiên c u các tác nghi p kh dĩ có th có tính nguy h i.
      Lãnh ñ o ph i ñ m b o r ng các hành ñ ng kh c ph c phòng ng a ñã
ñư c th c hi n và có các hành ñ ng ti p theo m t cách h th ng ñ ñ m b o
tính hi u qu c a chúng.
      Thi t l p các th t c tìm ra nh ng s không phù h p th c s và ti m n
cũng như th c hi n các hành ñ ng kh c ph c phòng ng a giúp ñ m b o tính
nh t quán trong quá trình này. Nh ng th t c như v y c n xác ñ nh trách
nhi m, th m quy n và các bư c ñư c th c hi n trong vi c l p k ho ch và
ti n hành các hành ñ ng kh c ph c phòng ng a. Khi các hành ñ ng d n ñ n
nh ng s thay ñ i ñ i v i HTQLMT, quá trình ph i ñ m b o r ng t t c các
tài li u, vi c ñào t o, h sơ liên quan s ñư c c p nh t, phê duy t l i, nh ng
thay ñ i ñó ñư c thông báo cho t t c nh ng ai c n ñư c bi t.
      4.5.4. Ki m soát h sơ
      H sơ cung c p b ng ch ng v công vi c ñang ñư c ti n tri n và nh ng
k t qu c a HTQLMT. M t ñ c ñi m chính y u c a các h sơ là chúng vĩnh
c u, và ñ c bi t, không ñư c s a ch a. T ch c c n xác ñ nh nh ng h sơ nào
là c n thi t ñ qu n lý hi u qu các v n ñ v môi trư ng c a mình. Các h sơ
nên bao g m:
         a) thông tin v s phù h p v i các yêu c u pháp lu t ñư c áp d ng và
các yêu c u khác mà t ch c tán thành tuân th ,
         b) chi ti t v nh ng s không phù h p và các hành ñ ng kh c ph c
phòng ng a,
         c) k t qu c a các cu c ñánh giá HTQLMT và các cu c h p xem xét
c a lãnh ñ o,
         d) thông tin v các thu c tính môi trư ng c a s n ph m (ví d thành
ph n và thu c tính hoá ch t),
         e) b ng ch ng v vi c ñáp ng các ch tiêu/ m c tiêu,
         f) thông tin v vi c tham gia ñào t o,
         g) gi y phép, gi y chuy n như ng quy n ho c các d ng u quy n khác
mang tính pháp lu t,
         h) nh ng k t qu c a ho t ñ ng ki m tra, hi u chu n, và
         i) các k t qu c a ho t ñ ng ki m soát tác nghi p (duy trì, thi t k , s n
xu t).
         Ki m soát hi u qu nh ng h sơ này là ñi u cơ b n ñ i v i vi c áp
d ng thành công HTQLMT. Nh ng ñ c trưng ch y u c a vi c ki m soát h
sơ môi trư ng bao g m các phương cách ñ xác ñ nh, thu th p, ñánh s , ñi n,
lưu tr , b o dư ng, ph c h i và lo i b .
         4.5.5. ðánh giá n i b
         Các cu c ñánh giá n i b HTQLMT c a t ch c c n ñư c ti n hành t i
các kho ng th i gian ñã ñư c xác l p trư c ñ xác ñ nh và cung c p thông tin
cho lãnh ñ o r ng li u h th ng có phù h p v i nh ng s s p x p d tính và
có ñư c th c hi n và duy trì phù h p hay không. Chúng cũng có th ñư c
th c hi n ñ xác ñ nh các cơ h i c i ti n HTQLMT c a t ch c.
         T ch c c n l p chương trình ñánh giá ñ ñ nh hư ng vi c l p k
ho ch, ñ ti n hành vi c ñánh giá và ñ xác ñ nh nh ng yêu c u mà các cu c
ñánh giá ph i ñáp ng các m c tiêu c a chương trình. Chương trình này ph i
d a trên b n ch t các tác nghi p c a t ch c xét theo nghĩa các khía c nh môi
trư ng và nh ng tác ñ ng ti m n c a t ch c ñó, d a trên k t qu các cu c
ñánh giá trư c ñây và các y u t liên quan khác.
      M i cu c ñánh giá n i b không c n bao trùm toàn b h th ng, mi n
r ng chương trình ñánh giá ñ m b o t t c các ñơn v , các b ph n ch c năng,
các y u t h th ng và toàn b ph m vi áp d ng c a HTQLMT c a t ch c
ñư c ñ nh kỳ ñánh giá.
      Các cu c ñánh giá ph i ñư c l p k ho ch và ph i do (các) ñánh giá
viên khách quan, công b ng ti n hành v i s h tr (nêu thích h p) c a (các)
chuyên gia k thu t ñư c ch n trong n i b t ch c ho c t ngu n bên ngoài.
Nh ng ngư i này ph i có kh năng thu th p thông tin ñáp ng các m c tiêu
và ph m vi c a m t cu c ñánh giá c th cũng như cung c p ñư c các thông
tin chính xác, ñ m c tin c y ñ có th ñưa vào k t qu .
      Các k t qu c a m t cu c ñánh giá n i b HTQLMT có th ñư c nêu
dư i d ng báo cáo và ñư c s d ng ñ kh c ph c ho c phòng ng a nh ng s
không phù h p c th , ñáp ng m t ho c nhi u m c tiêu c a chương trình
ñánh giá và cung c p ñ u vào ñ ti n hành cu c h p xem xét c a lãnh ñ o.
      Chú thích: xem ISO 19011 hư ng d n v ñánh giá HTQLMT.
      4.6. Xem xét c a lãnh ñ o
      H tr th c hành - Xem xét c a lãnh ñ o
      V i m c tiêu nâng cao k t qu chung v ho t ñ ng môi trư ng, t ch c
c n ñ nh kỳ xem xét và thư ng xuyên c i ti n HTQLMT c a mình.


      4.6.1. Xem xét HTQLMT
      T i nh ng kho ng th i gian do mình xác ñ nh, lãnh ñ o c p cao nh t
c a t ch c c n ti n hành xem xét HTQLMT c a mình ñ ñánh giá tính phù
h p, thích ng và hi u qu liên t c c a h th ng. Vi c xem xét này ph i bao
trùm các khía c nh môi trư ng c a ho t ñ ng, s n ph m và d ch v thu c
ph m vi c a HTQLMT.
      ð u vào ñ i v i cu c h p xem xét c a lãnh ñ o có th bao g m
      a) k t qu ñánh giá n i b và ñánh giá s phù h p v i các yêu c u pháp
lu t ñư c áp d ng và các yêu c u khác mà t ch c tán thành tuân th ,
      b) trao ñ i thông tin t các bên h u quan bên ngoài, bao g m c các
khi u n i,
      c) k t qu ho t ñ ng môi trư ng c a t ch c,
      d) m c ñ mà các m c tiêu và ch tiêu ñã ñ t ñư c
      e) tình tr ng c a các hành ñ ng kh c ph c phòng ng a
      f) nh ng hành ñ ng ti p theo t các cu c h p xem xét c a lãnh ñ o
trư c ñó,
      g) các hoàn c nh thay ñ i, bao g m
      1) thay ñ i v s n ph m, ho t ñ ng và d ch v c a t ch c,
      2) nh ng k t qu ñánh giá các khía c nh môi trư ng do các k ho ch
ho c nh ng phát tri n m i,
      3) nh ng thay ñ i v các yêu c u pháp lu t ph i áp d ng và các yêu c u
khác mà t ch c tán thành tuân th ,
      4) quan ñi m c a các bên h u quan,
      5) nh ng ti n b trong khoa h c và công ngh , và
      6) nh ng bài h c t nh ng tình hu ng kh n c p và s c ,
      h) các ki n ngh ñ c i ti n
      ð u ra c a vi c xem xét HTQLMT có th bao g m các quy t ñ nh v
      - tính phù h p, thích ng và hi u qu c a h th ng
      - nh ng thay ñ i v lý h c, ngu n nhân l c và tài chính, và
      - các ho t ñ ng liên quan ñ n nh ng thay ñ i có th ñ i v i chính sách
môi trư ng, các m c tiêu, ch tiêu, và các y u t khác c a HTQLMT.
      H sơ cu c h p xem xét lãnh ñ o có th g m b n copy các h ng m c
chương trình h p, danh sách ngư i d , các tài li u ñ c ho c trình bày, các
quy t ñ nh qu n lý ñư c ghi l i thành File trong máy tính, văn b n báo cáo,
biên b n, ho c h th ng tra c u khác.
      M i t ch c có th t quy t ñ nh nh ng ngư i s tham d cu c h p
xem xét c a lãnh ñ o. Nh ng ngư i này ch y u là: Cán b v môi trư ng
(ngư i chu n b và trình bày thông tin), các cán b qu n lý c a các ñơn v ch
ch t (nh ng ho t ñ ng c a h bao g m các khía c nh môi trư ng ý nghĩa
ho c là nh ng ngư i ch u trách nhi m v các y u t ch ch t c a HTQLMT,
như ñào t o, l p và lưu tr h sơ v.v...) và c p lãnh ñ o cao nh t (ngư i ñánh
giá k t qu ho t ñ ng c a HTQLMT, xác ñ nh nh ng n i dung ưu tiên c i
ti n, cung c p ngu n l c, và ñ m b o nh ng hành ñ ng ti p theo có hi u qu ).
      4.6.2. C i ti n liên t c
      Hư ng d n chung - C i ti n liên t c
      C i ti n liên t c là thu c tính ch ch t c a m t HTQLMT có hi u qu .
      C i ti n liên t c ñư c th c hi n thông qua vi c ñ t ñư c các m c tiêu
và ch tiêu môi trư ng và nâng cao m t cách t ng th HTQLMT hay b t kỳ
thành ph n nào c a nó.


      4.6.2.1. Các cơ h i ñ c i ti n
      T ch c ph i liên t c ñánh giá k t qu ho t ñ ng môi trư ng và k t qu
c a các quá trình HTQLMT c a mình ñ xác ñ nh các cơ h i c i ti n. Lãnh
ñ o cao c p nh t ph i tham gia tr c ti p vào vi c ñánh giá này thông qua quá
trình h p xem xét c a lãnh ñ o.
      Xác ñ nh nh ng thi u sót trong HTQLMT (bao g m nh ng s không
phù h p hi n có ho c ti m n) cũng t o nh ng cơ h i có ý nghĩa ñ c i ti n.
ð nh n ra nh ng c i ti n này, t ch c không ch c n bi t nh ng thi u sót nào
còn t n t i, mà còn ph i bi t vì sao chúng t n t i. ði u này có th ñ t ñư c
b ng cách phân tích (các) căn nguyên g c r c a nh ng thi u sót trong
HTQLMT.
      M t s ngu n thông tin có ích cho vi c c i ti n liên t c bao g m:
      a) kinh nghi m thu ñư c t hành ñ ng kh c ph c và phòng ng a,
        b) nh ng chu n m c bên ngoài (benchmarking) so v i các k t qu th c
hi n t t nh t,
        c) nh ng thay ñ i d tính ho c ki n ngh trong các yêu c u pháp lu t
ñư c áp d ng và trong các yêu c u khác mà t ch c tán thành tuân th .
        d) k t qu c a HTQLMT và nh ng cu c ñánh giá s phù h p,
        e) các k t qu c a ti n trình hư ng t i ñ t m c tiêu và ch tiêu, và
        g) quan ñi m c a các bên h u quan, bao g m ngư i lao ñ ng, khách
hàng và nhà cung c p.
        4.6.2.2. Th c hi n c i ti n liên t c
        Khi các cơ h i c i ti n ñã ñư c xác ñ nh, chúng c n ñư c ñánh giá ñ
xác ñ nh nh ng ho t ñ ng nào nên ñư c ti n hành. Các ho t ñ ng c i ti n này
ph i ñư c l p k ho ch, và nh ng thay ñ i trong HTQLMT c n ph i ñư c
th c hi n m t cách tương ng theo các k ho ch ñó. Vi c c i ti n không c n
di n ra ñ ng th i trong t t c các lĩnh v c.
        H tr th c hành - Các ví d v c i ti n
        Các c i ti n có th ñư c th c hi n c trong và ngoài quá trình thi t l p
và xem xét l i các m c tiêu và ch tiêu môi trư ng. M t s ví d v c i ti n
g m:
        a) thi t l p quá trình ñánh giá nguyên li u m i ñ thúc ñ y vi c s d ng
nh ng nguyên li u ít có h i,
        b) c i ti n quá trình xác l p các yêu c u pháp lu t c n áp d ng sao cho
các yêu c u m i v s phù h p s ñư c xác ñ nh k p th i hơn,
        c) c i ti n vi c ñào t o ngư i lao ñ ng v các lo i nguyên v t li u và
cách lưu gi ñ gi m thi u s phát sinh rác th i c a t ch c,
        d) gi i thi u các quy trình x lý nư c th i nh m cho phép tái s d ng
nư c,
        e) áp d ng nh ng thay ñ i khi cài ñ t m c ñ nh máy in ñ in ñư c c
hai m t t i phòng in,
      f) thi t k l i l trình cung ng ñ gi m thi u tiêu th năng lư ng hoá
th ch c a các công ty v n chuy n, và
      g) ñ t m c tiêu và ch tiêu ñ thay th nhiên li u ho t ñ ng c a n i hơi
và gi m s phát th i d ng h t.
                                 Ph l c A
                                (Tham kh o)
          Các ví d v s tương ng gi a các y u t c a HTQLMT


        Các ví d ñư c nêu trong ph     l c này nh m minh ho s tương ng
gi a các y u t khác nhau c a m t HTQLMT. Nh ng ví d này không nh m
trình bày l i nh ng kh năng duy nh t hay chúng phù h p cho t t c m i khu
v c, qu c gia hay t ch c.
        B ng A.1 nêu nh ng ví d ch ra m i quan h gi a các ho t ñ ng, s n
ph m và d ch v , các khía c nh môi trư ng và các tác ñ ng th c t và ti m n
c a t ch c. Chúng nh m minh ho s ña d ng v b i c nh, ñi u ki n tác
nghi p và nh ng lo i hình tác ñ ng có th có.
        B ng A.2 s d ng m t s ho t ñ ng, s n ph m và d ch v t b ng A.1
ñ ch ra chúng có th ñư c ph n ánh như th nào thông qua HTQLMT c a t
ch c.
        B ng A.2 nêu m t s các ví d có th có v m i liên h gi a các khía
c nh môi trư ng, m c tiêu và ch tiêu, các chương trình, các ch s k t qu
ho t ñ ng, các d ng ki m soát tác nghi p, các quá trình giám sát và ño lư ng.
 B ng A.1 - Ví d v ho t ñ ng, s n ph m và d ch v cùng các khía c nh
                          và các tác ñ ng môi trư ng liên quan
    Ho t ñ ng/ S n ph m/
                                     Các khía c nh            Các tác ñ ng th c t và ti m n
           D ch v
Ho t ñ ng: Xây d ng ñư ng xá
ð m nén cơ h c                Phát th i các ch t th i d ng Ô nhi m không khí
                              h t và không khí (b i)
Xây d ng khi tr i mưa to      Làm trôi ñ t ñá và s i vào ñ t Góp ph n làm suy     ki t ngu n tài
                              và nư c                      nguyên thiên nhiên không th tái t o
                                                           ñư c (b thay th b ng lo i ñ t ñá s i
                                                           nh )
                                                           Suy thoái ñ t c c b
                                                           Xói mòn ñ t
                                                           Ô nhi m ngu n nư c
                                                           Suy thoái môi trư ng s ng vùng ñ m
                                                           l y
                                                           Sinh c nh vùng ng p nư c
Ho t ñ ng: Thi t k n i hơi (Xem xét        các khía c nh v n hành)
S      d ng hi u qu     nhiên Tiêu th nhiên li u           B o t n ngu n năng lư ng không th
li u                                                       tái t o ñư c (nhiên li u hoá th ch)
Lư ng khí phát th i th p      Th i vào không khí           ð t ñư c các m c tiêu ch t lư ng
                                                           không khí
S      d ng v t li u không Lo i b khi k t thúc chu trình Tránh ñư c các ch t th i có h i
nguy h i                      s ng c a s n ph m
Ho t ñ ng: Ho t ñ ng c a n i hơi dùng nhiên li u hoá th ch
Ho t ñ ng c a n i hơi         Tiêu th d u ñ t              C n ki t ngu n tài nguyên thiên nhiên
                                                           không tái t o ñư c
                              Phát th i sunfua dioxin (SO2), Ô nhi m không khí
                              nitơ oxit (N2O), và cacbon Tác ñ ng v hô h p c a cư dân ñ a
                              dioxin (CO2) (nghĩa là các khí phương
                              gây hi u ng nhà kính)        Gây mưa axit tác ñ ng ñ n nư c m t
                                                           S nóng lên toàn c u và thay ñ i khí
                                                           h u
                              Th i ra nư c nóng            Làm thay ñ i ch t lư ng nư c (ví d
                                                           nhi t ñ )
Lưu gi nhiên li u ñ t n i Th i d u vào ñ t a                Ô nhi m ñ t
hơi trong các b ch a ng m                                   Ô nhi m ngu n nư c ng m
dư i ñ t
Cung     ng và v n chuy n Không ki m soát ñư c d u Ô nhi m nư c m t
d uñ t                       ñ t rò r ra ngu n nư c m t b   Tích t sinh h c các ch t ñ c trong h
                                                            ñ ng v t
Ho t ñ ng: nông nghi p - tr ng tr t ngũ c c
Các tác nghi p trên ñ ng Tiêu th nư c                       Suy thoái ngu n cung c p nư c ng m
ru ng trong các giai ño n S d ng thu c b o v th c v t Ô nhi m ñ t
tr ng và phát tri n                                         Tích t c sinh h c các ch t ñ c trong
                                                            h ñ ng v t gây ra nh ng nh hư ng
                                                            mãn tính có h i cho s c kho ho c
                                                            tri t tiêu gi ng loài
                             Phát th i khí mêtan (nghĩa là S nóng lên toàn c u và thay ñ i khí
                             khí nhà kính)                  h u
Ho t ñ ng: Qu n lý nư c th i
X lý nư c th i trong công T o ra bùn c n (lo i có th Nâng cao ch t lư ng ñ t thông qua
nghi p th c ph m nông ñư c s            d ng trong nông vi c b sung các ch t dinh dư ng d
nghi p                       nghi p)
S n ph m: H p m c máy in
H p m c in có th ñ tr c S d ng nguyên li u thô              B o t n tài nguyên
ti p
K t thúc vòng ñ i - lo i b   T o ra ch t th i r n c         S d ng
                             Khôi ph c và tái s d ng các B o t n tài nguyên thiên nhiên
                             b ph n
S n ph m: Máy ñi u hoà nhi t ñ
Ngư i tiêu dùng s      d ng S d ng ñi n c                   Suy thoái ngu n tài nguyên thiên
s n ph m                                                    nhiên không tái t o ñư c
K t thúc vòng ñ i - lo i b   Tích t ch t th i r n           S d ng ñ t
                             Khôi ph c và tái s d ng các B o t n ngu n tài nguyên thiên nhiên
                             b ph n
D ch v : D ch v b o dư ng và s a ch a
Qu n lý và s      d ng hoá Rò r rơi vãi không ki m soát Ô nhi m không khí
ch t                         trong tình hu ng kh n c p b    Ô nhi m ñ t
                                                            Thương t t cho con ngư i
Các nhà th u ph s a ch a Rò r các ch t suy thoái t ng Suy thoái t ng ozon
máy ñi u hoà                    ozon (ví d cac bon dioxide
                                l ng )a
D ch v : V n chuy n và phân ph i hàng hoá và s n ph m
Ho t ñ ng ñ i tàu               Tiêu th nhiên li u           Suy gi m ngu n nhiên li u hoá th ch
                                                             không tái t o ñư c
                                Phát th i khí NOx            Ô nhi m không khí - s n xu t ozon -
                                                             khói
                                                             S nóng lên toàn c u và thay ñ i khí
                                                             h u
                                Gây ti ng n                  Gây khó ch u hay b t ti n cho ngư i
                                                             dân ñ a phương
B o dư ng ñ nh kỳ ñ i xe Phát th i khí NOx                   Gây ô nhi m không khí
(k c thay d u)                  Phát sinh d u th i           Ô nhi m ñ t
a
    ñi u ki n b t bình thư ng
b
    ñi u ki n kh n c p
c
    t ch c có th b " nh hư ng" b i khía c nh
d
    tác ñ ng có l i.
    B ng A.2 - Các ví d v ho t ñ ng, s n ph m và d ch v cùng các khía
c nh môi trư ng liên quan, m c tiêu, ch tiêu, chương trình, ch s , ki m
                              soát tác nghi p, giám sát và ño lư ng


                                                        Chương                                Qu n lý ho t       Giám sát và
    Khía c nh        M c tiêu         Ch tiêu                                   Ch s
                                                            trình                                   ñ ng            ño lư ng
Ho t ñ ng: ho t ñ ng c a n i hơi s d ng nhiên li u hoá th ch
Tiêu th    d u Gi m tiêu th         Gi m       20% L p ñ t các * ði m tr ng * Th t c l p * ðánh giá
ñ t             ngu n          tài tiêu th      d u máy ñ t nhiên y u d án                    ñ t các máy hàng quý v
                nguyên không ñ t/năm (d a li u hi u qu                   * M c tiêu ñ t ñư c c i ti n tri n c a
                th     táo    t o trên        lư ng hơn                  th              d u biên                d án
                ñư c                tiêu th    năm                       ñ t/gi         làm * Th t c ghi * Theo dõi
                                    g n ñây)                             vi c c a n i nh n và lưu hàng tháng t
                                                                         hơi                  tr d li u v        l tiêu th d u
                                                                                              tiêu th d u
Th i ra nư c Gi m            thi u Năm         2008 Thi t k l i c *             Nhi t     ñ   * Th t c l y * Giám sát
nóng            các tác ñ ng gi m              trung s nhà xư ng, trung                 bình m u và phân liên t c nhi t
                tiêu c c t i bình nhi t ñ            công ngh ñ          hàng ngày c a tích                ch t ñ       c a nư c
                ch t      lư ng hàng           ngày tách và tái s        nư c th i            lư ng nư c         th i
                vùng         nư c c a nư c x         d ng nhi t t        * Thông s v          * Phương án * Giám sát
                nh n th i do xu ng 1 ñ .             nư c           th i ch t       lư ng l y m u sinh theo quý v
                nhi t ñ       gây                    (tích    t      và nư c c a v c v t dư i nư c ch t                    lư ng
                s hoá hơi                            phát         năng nư c             nh n * Th t c v n v c               nư c
                                                     lư ng)              th i                 hành h th ng nh n th i
                                                                         * S lư ng và tái phát năng
                                                                         s      ña d ng lư ng
                                                                         c a các sinh * Ki m soát
                                                                         v t dư i nư c công ngh
S n ph m: ði u hoà không khí (Khách hàng s d ng m t máy cho ñ n khi k t thúc vòng ñ i s n
ph m - lo i b )
S     d ng ñi n Khuy n khích T i cu i năm Giáo                      d c * Nâng cao *              Thi t     k    ði u tra v
năng            ngư i         tiêu gi m        ñư c ngư i           tiêu m i quan tâm nguyên               li u nh ng ngư i
                dùng s d ng 5% nhi t ñ               dùng v         tác c a ngư i tiêu s n ph m có s d ng
                ít năng lư ng v n hành so ñ ng c a vi c dùng                            năng hi u qu
                                    v i năm trư c s       d ng quá lư ng                      *   S       d ng
                                                     ngu n        năng * Nâng cao năng                 lư ng
                                                     lư ng          nh   m i quan tâm ñi n
                                                     vi c ñưa các c a ngư i tiêu *                Xem      xét
                                                   v t     li u     có dùng v         các nh ng         yêu
                                                   hi u qu năng s n ph m m i c u c a khách
                                                   lư ng          hơn có hi u ích hàng v               hi u
                                                   vào s n ph m năng lư ng                  ích       năng
                                                   (gi m           giá                      lư ng     trong
                                                   thành,         gi m                      thi t k     s n
                                                   tác ñ ng môi                             ph m m i
                                                   trư ng)
Sinh ra các Gi m             kh i Năm         2008 * Thi t k l i * Kh i lư ng * Các th t c * Giám sát
ch t th i r n   ñ ng bao bì gi m              35% bao       bì     s n nguyên        li u ki m         soát theo quý v
                ñ      h n   ch     nguyên    li u ph m           (B     ñóng gói trên thi t k                lư ng nguyên
                ch t th i r n bao        bì    cho ph n k thu t m t s n ph m * Th t c bao li u ñóng gói
                phát         sinh lo i s n ph m 6 tháng)                 *     %    gi m bì s n ph m          ñư c s d ng
                trong        tiêu hi n t i         * Th c hi n nguyên                li u                     (Lư ng        mua
                dùng                               thay ñ i trong bao bì ñư c                                 tr      ñi     ph
                                                   s n xu t (6 s               d ng cho                       li u)
                                                   tháng)                dây       chuy n                     *       S      s n
                                                   * Ch y th và s n ph m                                      ph m          ñư c
                                                   ñi     vào      s n * m c (kh i                            bán
                                                   xu t hàng lo t lư ng/ ñơn v )
                                                                         ư c tính gi m
                                                                         ñư c ch t th i
                                                                         r n tiêu dùng
D ch v : V n chuy n và phân ph i hàng hoá và s n ph m (b o dư ng ñ i xe)
Phát th i khí Tăng các tác Năm                2008 * Xác ñ nh % các trư ng * Th t c b o * Theo dõi
NOx             ñ ng tích c c gi m            25% thông s          b o h p            b o dư ng               t n su t b o
                v ch t lư ng lư ng            phát dư ng           ch    dư ng      ñúng * ðào t o k          dư ng         theo
                không         khí th i khí NOx     y u ñ          gi m h n                  thu t       cho l ch trình
                b ng         cách                  NOx                   * Lư ng NOx nh ng ngư i * Giám sát
                nâng cao tính                      * Soát xét l i phát th i/km              làm công tác hi u ích nhiên
                hi u qu      c a                   chương trình                             b o dư ng         li u           c a
                vi c         b o                   b o dư ng ñ                              * Vi tính hoá phương ti n
                dư ng ñ i xe                       k t h p v i                              vi c      thông *        Ki m     tra
                                                   nhi m           v                        báo l ch b o theo                quý
                                                   gi m NOx                                 dư ng             lư ng          th i
                                                   * T i ưu hoá                                               NOx            c a
                                                   l ch            b o                                        phương ti n
                                                   dư ng ñ i xe                                               * ðánh giá
                                                   thông           qua                                        hàng năm v
                                                   chương trình                                               gi m         lư ng
                                      máy tính                                         NOx ñã ñ t
                                                                                       ñư c
Phát sinh d u Qu n lý d u Sau 1 năm, Xây d ng và % ngư i lao * Các th t c * Giám sát
th i        th i phù h p ñ t 100% s   th c       hi n ñ ng         c a qu n lý ch t vi c ñào t o
            v i các yêu phù h p v i chương trình trung             tâm th i            ngư i          lao
            c u         yêu c u ch t ñào t o qu n d ch         v    ñã *        Chương ñ ng       c a
                        th i d u t i lý ch t th i t i ñư c ñào t o       trình ñào t o trung      tâm
                        các trung tâm trung      tâm *     S       các cho ngư i lao d ch v
                        d ch v    b o d ch v         trư ng        h p ñ ng        c a * Theo dõi
                        dư ng                        ch t th i d u trung           tâm lư ng     ch t
                                                     không         phù d ch v          th i d u và
                                                     h p                               các     phương
                                                     * % ch t th i                     ti n tiêu hu
                                                     d u th i ñã                       * ðánh giá
                                                     ñư c x         lý                 theo quý th c
                                                     theo yêu c u                      t qu n lý d u
                                                                                       th i
                       Thư m c tài li u tham kh o


       [1] TCVN 14001: 2005, H th ng qu n lý môi trư ng - Các yêu c u và
hư ng d n s d ng
       [2] TCVN ISO 9000: 2000, H th ng qu n lý ch t lư ng - Cơ s và t
v ng
       [3] TCVN ISO 9001: 2000 H th ng qu n lý ch t lư ng - Các yêu c u
       [4] ISO ISO 994, H th ng qu n lý ch t lư ng - Hư ng d n c i ti n
       [5] TCVN IS/TR 10013, Hư ng d n v tài li u c a h th ng qu n lý
ch t lư ng
       [6] TCVN ISO 14020, Nhãn môi trư ng và công b môi trư ng -
Nguyên t c chung
       [7] TCVN ISO 14021, Nhãn môi trư ng và công b môi trư ng - T
công b v môi trư ng (ghi nhãn môi trư ng ki u II)
       [8] TCVN ISO 14024, Nhãn môi trư ng và công b môi trư ng - Ghi
nhãn môi trư ng ki u I - nguyên t c và th t c
       [9] TCVN ISO/TR 14025, Nhãn môi trư ng và công b môi trư ng -
Công b v môi trư ng ki u III
       [10] ISO 14031: 1999, Environmental management - Environmental
performance evaluation - Guidelines
       [11] ISO/TR 14032, Environmental management - Examples of
environmental performance evaluation
       [12] TCVN ISO 14040, Qu n lý môi trư ng - ðánh giá chu trình s ng
c a s n ph m. Nguyên t c và khuôn kh
       [13] TCVN ISO 14041, Qu n lý môi trư ng - ðánh giá chu trình s ng
c a s n ph m. Xác ñ nh m c tiêu, ph m vi và phân tích ki m kê
       [14] ISO 14-42, Environmental management - Life cycle asssessment -
Life cycle impact assessment
      [15] ISO 14043, Environmental management - Life cycle asssessment -
Life cycle interpretation
      [16] ISO/TR 14047, Environmental management - Life cycle impact
assessment - Examples of application of ISO 14042
      [17] ISO/TR 14048, Environmental management - Life cycle
asssessment - Data documentation format
      [18] ISO/TR 14049, Environmental management - Life cycle
asssessment - Examples of application of ISO 14041 to goal and scope
definition and inventory analysis
      [19] ISO/TR 14062, Environmental management - Integrating
environmental aspect into product design and development
      [20] ISO 19011, Guidelines for quality and/or environmental
management systems auditing
      [21] The ISO 14000 Family of International Standards, International
Organization for standardization, Geneva, 2000
        TIÊU CHU N VI T NAM                         TCVN ISO 14010: 1997




        Hư ng d n ñánh giá môi trư ng - Nguyên t c chung
        Guidelines for environmental auditing - General principles




        1. Ph m vi
        Tiêu chu n này quy ñ nh các nguyên t c chung v ñánh giá môi trư ng,
các nguyên t c này áp d ng cho m i lo i ñánh giá môi trư ng. M i ho t ñ ng
ñánh giá môi trư ng ñư c coi là phù h p v i tiêu chu n này n u chúng ñáp
 ng các yêu c u nêu trong tiêu chu n.
        2. ð nh nghĩa
        Trong tiêu chu n này, áp d ng các ñ nh nghĩa sau ñây.
        2.1. K t lu n ñánh giá
        Quan ñi m ho c s phán xét chuyên môn c a chuyên gia ñánh giá v
ñ i tư ng ñánh giá d a trên và gi i h n     vi c suy lu n t các phát hi n khi
ñánh giá.
        2.2. Chu n c ñánh giá
        Các chính sách, th t c, phương pháp th c hành ho c các yêu c u mà
chuyên gia ñánh giá căn c vào ñó ñ so sánh các b ng ch ng ñánh giá ñã thu
th p ñư c v ñ i tư ng.
        Chú thích - Các yêu c u có th bao g m (nhưng không ch gi i h n )
các tiêu chu n, hư ng d n, các yêu c u v t ch c và các yêu c u v pháp ch
ñã quy ñ nh.
        2.3. Ch ng c ñánh giá
        Thông tin, h sơ ho c công b có th ki m tra xác nh n ñư c v m t s
ki n.
      Chú thích -
      1) Ch ng c     ñánh giá, có th là ñ nh tính ho c ñ nh lư ng, ñư c
chuyên gia ñánh giá s d ng ñ xác ñ nh xem các chu n c ñánh giá ñư c
tho mãn hay không.
      2) Ch ng c ñánh giá thư ng d a trên các cu c ph ng v n, xem xét tài
li u, quan sát các ho t ñ ng và ñi u ki n, các k t qu hi n có t các phép ño
và th nghi m, ho c các công c khác trong lĩnh v c ñánh giá.
      2.4. Phát hi n khi ñánh giá
      K t qu c a vi c so sánh và ñánh giá các b ng ch ng thu ñư c v i các
chu n c ñánh giá ñã ñ nh.
      Chú thích - Các phát hi n ñánh giá là cơ s c a báo cáo ñánh giá.
      2.5. ðoàn ñánh giá
      Là nhóm các chuyên gia ñánh giá, ho c m t chuyên gia ñánh giá, ñư c
ch ñ nh th c hi n m t cu c ñánh giá nh t ñ nh; ñoàn ñánh giá cũng có th
g m c các chuyên viên k thu t và các chuyên gia t p s .
      Chú thích - M t trong nh ng chuyên gia c a ñoàn ñánh giá th c hi n
ch c năng chuyên gia ñánh giá trư ng.
      2.6. Bên ñư c ñánh giá
      T ch c ñư c ñánh giá.
      2.7. Chuyên gia ñánh giá môi trư ng
      Ngư i ñ trình ñ ñ th c hi n các cu c ñánh giá môi trư ng.
      Chú thích - Các chu n c trình ñ ñ i v i chuyên gia ñánh giá môi
trư ng ñư c nêu     TCVN ISO 14012: 1997
      2.8. Khách hàng
      T ch c ñ t hàng ñánh giá.
      Chú thích - Khách hàng có th là bên ñư c ñánh giá, ho c b t kỳ t
ch c nào có quy n v m t pháp lý ho c h p ñ ng ñ ñ t hàng ñánh giá.
      2.9. ðánh giá môi trư ng
      Quá trình thu th p và ñánh giá khách quan các ch ng c ñ xác ñ nh
xem các ho t ñ ng, s ki n, ñi u ki n, h th ng qu n lý môi trư ng c th ,
ho c thông tin v các v n ñ này, có phù h p v i chu n c ñánh giá không và
thông báo các k t qu c a quá trình này cho khách hàng. Quá trình này ph i
ñư c ki m tra xác l p m t cách có h th ng và l p thành văn b n.
      2.10. Chuyên gia ñánh giá trư ng v môi trư ng
      Ngư i ñ trình ñ ñ qu n lý và th c hi n các cu c ñánh giá môi
trư ng.
      Chú thích - Các chu n c trình ñ ñ i v i chuyên gia ñánh giá trư ng
ñư c nêu trong TCVN ISO 14012: 1997.
      2.11. T ch c
      Công ty, liên hi p công ty, hãng, xí nghi p, cơ quan, ho c m t b ph n
c a nó, dù là t h p hay không, thu c công ích ho c tư nhân, có các b ph n
ch c năng và s qu n tr riêng.
      Chú thích - D a theo ISO 14001: 1996.
      2.12. ð i tư ng
      Các ho t ñ ng, s ki n, ñi u ki n, h th ng qu n lý môi trư ng c th
và/ ho c thông tin v các v n ñ trên.
      2.13. Chuyên viên k thu t
      Ngư i ñóng góp hi u bi t ho c ki n th c c th cho ñoàn ñánh giá,
nhưng không tham gia như m t chuyên gia ñánh giá.
      3. Yêu c u ñ i v i ñánh giá môi trư ng
      ðánh giá môi trư ng ph i t p trung vào ñ i tư ng ñã ñư c xác ñ nh rõ
ràng và l p thành văn b n. Bên (ho c các bên) ch u trách nhi m v ñ i tư ng
cũng ñư c phân ñ nh rõ và l p thành văn b n.
      Vi c ñánh giá ch ñư c ti n hành n u, sau khi th o lu n v i khách
hàng, chuyên gia ñánh giá trư ng cho r ng:
      - có ñ các thông tin thích h p v ñ i tư ng c n ñánh giá.
      - có ngu n l c thích h p giúp cho quá trình ñánh giá.
      - có s h p tác thích ñáng c a bên ñư c ñánh giá.
      4. Các nguyên t c chung
      4.1. M c ñích và ph m vi
      Vi c ñánh giá ph i d a trên nh ng m c ñích do khách hàng ñ ra.
Ph m vi ñánh giá do chuyên gia ñánh giá trư ng xác ñ nh, có tham kh o ý
ki n v i khách hàng ñ ñ t ñư c các m c ñích trên. Ph m vi ph i mô t m c
ñ và ranh gi i ñánh giá.
      C n ph i thông báo m c ñích và ph m vi ñánh giá cho bên ñư c ñánh
giá trư c khi ñánh giá.
      4.2. Tính khách quan, ñ c l p và năng l c
      ð ñ m b o tính khách quan c a quá trình ñánh giá, c a các phát hi n
và k t lu n ñánh giá, các thành viên c a ñoàn ñánh giá ph i là ngư i ñ c l p
v i các ho t ñ ng do h ñánh giá. H ph i khách quan, không thành ki n và
không mâu thu n v l i ích trong su t quá trình ñánh giá.
      Vi c dùng các thành viên ñoàn ñánh giá t n i b hay bên ngoài ph i
do khách hàng xem xét quy t ñ nh. Thành viên ñoàn ñánh giá ñư c ch n t
n i b t ch c ph i không có liên quan trách nhi m tr c ti p v i ñ i tư ng s
ñư c ñánh giá.
      Thành viên c a ñoàn ñánh giá ph i k t h p ñư c s hi u bi t, k năng
v i kinh nghi m ñ ñ m ñương các trách nhi m ñánh giá.
      4.3. S c n tr ng ngh nghi p c n có
      ð t ch c m t cu c ñánh giá môi trư ng, các chuyên gia ñánh giá ph i
có ñ s c n tr ng, chuyên c n, k năng và kh năng phán xét mà ngư i ta
mong ñ i     b t kỳ m t chuyên gia ñánh giá nào trong nh ng tình hu ng
tương t .
      M i quan h gi a các thành viên ñoàn ñánh giá và khách hàng ph i là
m t m i quan h tin c n và c n tr ng. Tr khi lu t ñ nh yêu c u các thành
viên ñoàn ñánh giá không ñư c ti t l các thông tin ho c tài li u và báo cáo
cu i cùng có ñư c trong quá trình ñánh giá cho b t kỳ bên th ba nào thì
không ñư c khách hàng cho phép và khi c n ph i ñư c bên ñánh giá cho
phép.
        4.4. Các th t c có h th ng
        Vi c ñánh giá môi trư ng ph i ñư c ti n hành theo các nguyên t c
chung này và m i hư ng d n liên quan ñ n các lo i ñánh giá môi trư ng
tương ng.
        Chú thích - Hư ng d n ti n hành ñánh giá h th ng qu n lý môi trư ng
nêu trong TCVN ISO 14011: 1997.
        ð nâng cao ñ ch c ch n và tin c y, vi c ñánh giá môi trư ng ph i
ñư c t ch c theo nghi p v ñã ñư c xác ñ nh rõ và l p thành văn b n và theo
các th t c có h th ng. Nghi p v và th t c c n ñư c tuân th th n tr ng
ñ i v i m i cu c ñánh giá. Các th t c c a m t lo i ñánh giá này khác v i
lo i ñánh giá khác ch    nh ng ñ c ñi m ñư c cho là ñ c thù ñ i v i lo i ñánh
giá môi trư ng ñó.
        4.5. Chu n c , ch ng c và các phát hi n ñánh giá
        M t trong các bư c ñ u tiên và quan tr ng trong ñánh giá môi trư ng là
xác ñ nh chu n c ñánh giá. M c ñ chi ti t các chu n c ph i ñư c th ng
nh t gi a chuyên gia trư ng và khách hàng, và ph i ñư c thông báo cho bên
ñư c ñánh giá.
        Các thông tin tương ng ph i ñư c thu th p, phân tích, x lý và l p
thành h sơ ñ s d ng làm ch ng c ñánh giá và ki m tra ñ xác ñ nh xem
các chu n c có ñư c tho mãn không.
        Ch ng c ñánh giá ph i có ch t lư ng và ñ v s lư ng ñ sao cho khi
so sánh các ch ng c ñánh giá v i chu n c ñánh giá, các chuyên gia ñánh
giá làm vi c ñ c l p v i nhau mà v n ñ t ñư c k t qu tương t .
        4.6. ð tin c y c a các phát hi n và k t lu n ñánh giá
        Quá trình ñánh giá môi trư ng ph i ñư c thi t k sao cho khách hàng
và chuyên gia ñánh giá có ñư c s tin tư ng c n thi t vào ñ tin c y c a các
phát hi n và k t lu n ñánh giá.
      Ch ng c ñánh giá thu th p ñư c trong quá trình ñánh giá môi trư ng
thư ng là các thông tin có s n, và m t ph n ph thu c vào ch cu c ñánh giá
ñư c t ch c trong th i gian gi i h n và v i ngu n l c gi i h n. Do ñó s có
y u t không ch c ch n trong t t c các cu c ñánh giá môi trư ng, và ngư i
s d ng các k t qu ñánh giá môi trư ng ph i bi t s không ch c ch n này.
      Chuyên gia ñánh giá môi trư ng ph i cân nh c nh ng h n ch liên quan
t i các ch ng c thu th p khi ñánh giá, và ch p nh n s không ch c ch n
trong các phát hi n và k t lu n ñánh giá, và ph i tính ñ n các d ki n này khi
l p k ho ch và t ch c ñánh giá.
      Chuyên gia ñánh giá môi trư ng ph i c g ng ñ có ñ ch ng c ñánh
giá sao cho các phát hi n khi ñánh giá cá nhân quan tr ng và toàn b các k t
qu ñánh giá/ ít quan tr ng hơn có th     nh hư ng ñ n các k t lu n ñánh giá,
ñ u ñư c xem xét cân nh c.
      4.7. Báo cáo ñánh giá
      Các phát hi n ñánh giá và/ ho c tóm t t phát hi n ñánh giá ph i ñư c
thông báo cho khách hàng trong b n báo cáo. Bên ñư c ñánh giá ph i ñư c
nh n m t b n báo cáo tr trư ng h p ñ c bi t do khách hàng không cho phép.
      Báo cáo ñánh giá bao g m, và không ch gi i h n       các thông tin liên
quan ñ n ñánh giá sau ñây:
      a) ñ c ñi m nh n d ng t ch c ñư c ñánh giá và khách hàng;
      b) các m c ñích và ph m vi ñánh giá ñã ñư c tho thu n;
      c) các chu n c ñã th ng nh t làm căn c ñ t ch c ñánh giá;
      d) th i gian và th i h n ti n hành ñánh giá;
      e) các thành viên ñoàn ñánh giá;
      f) các ñ i di n bên ñư c ñánh giá tham gia vào ñánh giá;
      g) thông báo v tính ch t b o m t c a n i dung;
      h) danh sách các nơi g i báo cáo ñánh giá;
      i) tóm t t quá trình ñánh giá, bao g m m i tr ng i ñã g p;
      j) các k t lu n ñánh giá.
      Khi th o lu n v i khách hàng, chuyên gia ñánh giá trư ng c n th ng
nh t nh ng v n ñ trong các ñi m nêu trên và nh ng v n ñ b sung khác c n
nêu trong báo cáo.
      Chú thích - Thông thư ng, trách nhi m c a khách hàng ho c bên ñư c
ñánh giá là c n xác ñ nh các ho t ñ ng kh c ph c c n thi t theo các phát hi n
khi ñánh giá. Tuy nhiên, chuyên gia ñánh giá có th ñưa các ki n ngh n u ñã
có tho thu n v i khách hàng.
                                Ph l c A
                            Tài li u tham kh o


      [1] ISO 14001: 1996, H th ng qu n lý môi trư ng - Quy ñ nh và
hư ng d n s d ng.
      [2] ISO 14011: 1996, Hư ng d n ñánh giá môi trư ng - Th t c ñánh
giá - ðánh giá h th ng qu n lý môi trư ng.
      [3] ISO 14012: 1996, Hư ng d n ñánh giá môi trư ng - Chu n c trình
ñ ñ i v i chuyên gia ñánh giá môi trư ng.
      [4] ISO 14050: Qu n lý môi trư ng - Thu t ng và ñ nh nghĩa.
      TIÊU CHU N VI T NAM                         TCVN ISO 14011: 1997




      Hư ng d n ñánh giá môi trư ng - Th t c ñánh giá -
      ðánh giá h th ng qu n lý môi trư ng
      Guidelines for environmental auditing - Audit procedures -
      Auditing of environmental management systems




      1. Ph m vi
      Tiêu chu n này quy ñ nh th t c ñánh giá ñ l p k ho ch và th c hi n
vi c ñánh giá m t h th ng qu n lý môi trư ng (HTQLMT) nh m xác ñ nh s
phù h p v i chu n c ñánh giá HTQLMT.
      2. Tiêu chu n trích d n
      ISO 14001: 1996, H th ng qu n lý môi trư ng - Quy ñ nh và hư ng
d n s d ng
      TCVN ISO 14010: 1997, Hư ng d n ñánh giá môi trư ng - Các
nguyên t c chung
      TCVN ISO 14012: 1997, Hư ng d n ñánh giá môi trư ng - Chu n c
trình ñ ñ i v i chuyên gia ñánh giá môi trư ng.
      3. ð nh nghĩa
      Tiêu chu n này áp d ng các ñ nh nghĩa nêu trong TCVN ISo 14010:
1997 và ISO 14001 và các ñ nh nghĩa dư i ñây:
      Chú thích 1 - Thu t ng và ñ nh nghĩa trong lĩnh v c qu n lý môi
trư ng ñư c quy ñ nh trong ISO 14050.
      3.1. H th ng qu n lý môi trư ng
      M t ph n c a h th ng qu n lý chung bao g m cơ c u t ch c, các ho t
ñ ng l p k ho ch, trách nhi m, quy t c th c hành, th t c quy trình và ngu n
l c ñ xây d ng, th c hi n, ñ t ñư c, xem xét và duy trì chính sách môi
trư ng [ISO 14001: 1996].
       3.2. ðánh giá h th ng qu n lý môi trư ng
       Quá trình thu th p và ñánh giá khách quan các ch ng c ñ xác ñ nh
xem h th ng qu n lý môi trư ng c a m t t ch c có phù h p v i các chu n
c ñánh giá HTQLMT hay không, và thông báo các k t qu ñánh giá cho
khách hàng. Quá trình này ph i ñư c ki m tra xác nh n m t cách có h th ng
và ñư c l p thành văn b n.
       3.3. Chu n c ñánh giá HTQLMT
       Các chính sách, quy t c th c hi n, th t c hay các yêu c u, quy ñ nh
trong ISO 14001, và n u có th , bao g m c các yêu c u b sung ñ i v i
HTQL, mà chuyên gia ñánh giá căn c vào ñó ñ so sánh các ch ng c ñánh
giá ñã thu ñư c v HTQLMT c a m t t ch c.
       4. M c ñích, vai trò và trách nhi m ñánh giá HTQLMT
       ðánh giá HTQLMT ph i có nh ng m c ñích nh t ñ nh: các ví d v
các m c ñích ñi n hình là:
       a) xác ñ nh s phù h p c a HTQLMT c a bên ñư c ñánh giá so v i
chu n c ñánh giá HTQLMT;
       b) xác ñ nh xem HTQLMT c a bên ñư c ñánh giá có ñư c áp d ng và
duy trì m t cách hoàn h o không;
       c) xác ñ nh các lĩnh v c có th c i ti n HTQLMT c a bên ñư c ñánh
giá;
       d) ñánh giá kh năng c a quá trình xem xét l i vi c qu n lý n i b ñ
ñ m b o HTQLMT liên t c phù h p và có hi u qu ;
       e) ñánh giá HTQLMT c a m t t ch c ñ thi t l p quan h h p ñ ng,
như v i bên cung ng ti m n ho c b n hàng liên doanh, liên k t.
       4.2. Vai trò, trách nhi m và ho t ñ ng
       4.2.1. Chuyên gia ñánh giá trư ng
      Chuyên gia ñánh giá trư ng có trách nhi m b o ñ m ti n hành và hoàn
thi n vi c ñánh giá m t cách ti t ki m và hi u qu trong ph m vi và chương
trình ñánh giá ñã ñư c khách hàng ch p nh n.
      Bên c nh ñó, trách nhi m và ho t ñ ng c a chuyên gia ñánh giá trư ng
ph i bao g m:
      a) th o lu n v i khách hàng ñ xác ñ nh ph m vi ñánh giá;
      b) thu th p các thông tin cơ b n chuyên môn c n thi t ñ ñ t m c ñích
ñánh giá như chi ti t v các ho t ñ ng, s n ph m, d ch v c a bên ñư c ñánh
giá, ñ a ñi m, môi trư ng xung quanh và chi ti t v các l n ñánh giá trư c;
      c) ñánh giá xem các yêu c u ñánh giá môi trư ng quy ñ nh          TCVN
ISO 14010: 1997 ñã ñư c ñáp ng hay chưa;
      d) thành l p ñoàn ñánh giá, xem xét nh ng mâu thu n l i ích có th n y
sinh và tho thu n v thành ph n ñoàn ñánh giá v i khách hàng;
      e) ch ñ o các ho t ñ ng c a ñoàn ñánh giá theo các hư ng d n c a
TCVN ISO 14010: 1997 và c a tiêu chu n này.
      f) so n th o chương trình ñánh giá có tham kh o ý ki n c a khách
hàng, bên ñư c ñánh giá và các thành viên c a ñoàn ñánh giá;
      g) thông báo chương trình ñánh giá cho ñoàn ñánh giá, bên ñư c ñánh
giá và khách hàng;
      h) ñi u hành vi c so n th o các tài li u công tác, các th t c chi ti t và
ch d n cho ñoàn ñánh giá;
      i) tìm cách gi i quy t m i v n ñ n y sinh trong khi ñánh giá;
      j) phát hi n m c ñích ñánh giá không ñ t ñư c và thông báo lý do cho
khách hàng và bên ñư c ñánh giá;
      k) ñ i di n cho ñoàn ñánh giá khi th o lu n v i bên ñư c ñánh giá
trư c, trong quá trình và sau khi ñánh giá;
      l) thông báo ngay cho bên ñư c ñánh giá nh ng phát hi n v s không
phù h p nghiêm tr ng;
      m) thông báo cho khách hàng v vi c ñánh giá m t cách rõ ràng, có s c
thuy t ph c trong th i gian ñã ñư c tho thu n trong chương trình ñánh giá;
      n) ki n ngh nh ng c i ti n ñ i v i HTQLMT, n u ñã ñư c tho thu n
trong ph m vi ñánh giá;
      4.2.2. Chuyên gia ñánh giá
      Trách nhi m và ho t ñ ng c a chuyên gia ñánh giá ph i bao g m:
      a) tuân th các ch th c a chuyên gia ñánh giá trư ng và h tr chuyên
gia ñánh giá trư ng;
      b) l p k ho ch và ti n hành các nhi m v ñư c giao m t cách khách
quan, ti t ki m và hi u qu trong ph m vi ñánh giá;
      c) thu th p và phân tích các ch ng c ñánh giá có liên quan ñ xác ñ nh
các phát hi n khi ñánh giá và rút ra k t lu n ñánh giá ñ i v i HTQLMT.
      d) so n th o các tài li u công tác theo hư ng d n c a chuyên gia ñánh
giá trư ng;
      e) l p thành văn b n k t qu ñánh giá cá nhân;
      f) gi gìn b o v các tài li u liên quan ñ n ñánh giá và hoàn tr khi c n;
      g) tr giúp trong vi c vi t báo cáo ñánh giá.
      4.2.3. ðoàn ñánh giá
      Quá trình ch n các thành viên trong ñoàn ñánh giá ph i ñ m b o r ng
ñoàn ñánh giá có ñư c kinh nghi m và ki n th c k năng t ng th c n thi t ñ
ti n hành ñánh giá.
      C n ph i cân nh c xem xét các v n ñ sau:
      a) trình ñ theo quy ñ nh TCVN ISO 14012: 1996;
      b) lo i t ch c, quá trình, ho t ñ ng ho c các ch c năng c n ñánh giá;
      c) s thành viên, kh năng ngôn ng và ki n th c c a các cá nhân thành
viên ñoàn ñánh giá;
      d) m i mâu thu n v quy n l i có th x y ra gi a các thành viên ñoàn
ñánh giá và bên ñư c ñánh giá;
         e) các yeê c u c a khách hàng, và các cơ quan ch ng nh n và công
nh n.
         ðoàn ñánh giá có th g m c các chuyên gia ñánh giá ñang ñư c ñào
t o và các chuyên viên k thu t ñư c khách hàng, bên ñánh giá và chuyên gia
ñánh giá trư ng ch p nh n.
         4.2.4. Khách hàng
         Trách nhi m và ho t ñ ng c a khách hàng ph i bao g m:
         a) xác ñ nh nhu c u ñ i v i ñánh giá;
         b) g p g , ti p xúc v i bên ñư c ñánh giá ñ có ñư c s h p tác ñ y ñ
c a h và ñ xu t quá trình;
         c) xác ñ nh ñ i tư ng ñánh giá;
         d) ch n chuyên gia ñánh giá trư ng ho c cơ quan ñánh giá và, khi c n,
ch p nh n cơ c u c a ñoàn ñánh giá;
         e) trao th m quy n và cung c p ngu n l c thích h p ñ ti n hành ñánh
giá;
         f) th o lu n v i chuyên gia ñánh giá trư ng ñ xác ñ nh ph m vi ñánh
giá;
         g) thông qua các chu n c ñánh giá HTQLMT;
         h) thông qua chương trình ñánh giá;
         l) ti p nh n báo cáo ñánh giá và xác ñ nh vi c phân phát báo cáo.
         4.2.5. Bên ñư c ñánh giá
         Trách nhi m và ho t ñ ng c a bên ñư c ñánh giá ph i bao g m:
         a) thông báo cho nhân viên v m c ñích và ph m vi ñánh giá khi c n
thi t;
         b) cung c p các phương ti n c n thi t cho ñoàn ñánh giá ñ ñ m b o
quá trình ñánh giá ti t ki m và hi u qu .
         c) c các cán b có trách nhi m và ñ uy tín ñ làm vi c cùng ñoàn
ñánh giá; hư ng d n ñ a ñi m và ñ m b o sao cho ñoàn ñánh giá n m ñư c
các yêu c u v an toàn, s c kho và các yêu c u thích h p khác;
      d) khi các chuyên gia ñánh giá yêu c u, cho phép s d ng các phương
ti n, nhân s , thông tin và h sơ liên quan;
      e) ph i h p cùng v i các chuyên gia ñánh giá ñ trình các m c tiêu
ñánh giá c n ñ t;
      f) nh n báo cáo ñánh giá, tr trư ng h p ñ c bi t khi khách hàng không
g i cho.
      5. ðánh giá
      5.1. B t ñ u ñánh giá
      5.1.1. Ph m vi ñánh giá
      Ph m vi ñánh giá mô t khu v c và ranh gi i ñánh giá như v trí ñ a lý
và các ho t ñ ng ch c năng cũng như cách báo cáo. Ph m vi ñánh giá do
khách hàng và chuyên gia ñánh giá trư ng quy t ñ nh. Khi xác ñ nh ph m vi
ñánh giá, c n th o lu n v i bên ñư c ñánh giá. M i thay ñ i sau ñó ñ i v i
ph m vi ñánh giá c n có s tho thu n gi a khách hàng và chuyên gia ñánh
giá trư ng.
      Ngu n l c dành cho ñánh giá ph i ñ ñ ñáp ng ph m vi ñánh giá.
      5.1.2. Xem xét tài li u ban ñ u
      Ngay khi b t ñ u ñánh giá, chuyên gia ñánh giá trư ng ph i xem xét
các tài li u c a t ch c như các công b chính sách môi trư ng, chương trình,
h sơ ho c s tay ñ ñáp ng các yêu c u c a HTQLMT c a t ch c. Trong
khi ti n hành xem xét c n chú ý ñ n t t c các thông tin cơ b n c n thi t thích
h p v t ch c c a bên ñư c ñánh giá. N u th y tài li u không ñ ñ ñánh
giá, c n thông báo cho khách hàng. Không ñư c dùng các ngu n b sung cho
ñ n khi có nh ng ch d n khác c a khách hàng.
      5.2. Chu n b ñánh giá
      5.1.1. Chương trình ñánh giá
      Chương trình ñánh giá c n ph i thi t k linh ho t ñ có th phù h p v i
nh ng thay ñ i d a trên nh ng thông tin thu ñư c khi ñánh giá, và cho phép
s d ng hi u qu ngu n l c.
      N u có th áp d ng ñư c, chương trình ph i bao g m các v n ñ sau:
      a) m c ñích và ph m vi ñánh giá;
      b) các chu n c ñánh giá;
      c) xác ñ nh các ñơn v t ch c và ñơn v ch c năng c a bên ñư c ñánh
giá s ñánh giá;
      d) xác ñ nh nh ng ch c năng và/ho c nh ng cá nhân trong t ch c c a
bên ñư c ñánh giá có trách nhi m quan tr ng tr c ti p ñ n HTQLMT c a bên
ñư c ñánh giá;
      e) xác ñ nh các y u t c a HTQLMT c a bên ñư c ñánh giá c n ñư c
ưu tiên ñánh giá';
      f) th t c ñánh giá các y u t c a HTQLMT c a bên ñư c ñánh giá
tương ng v i cơ c u c a bên ñư c ñánh giá;
      g) ngôn ng ñ làm vi c và báo cáo khi ñánh giá;
      h) xác ñ nh các tài li u tham kh o;
      i) th i ñi m và th i gian d tính cho các ho t ñ ng ñánh giá chính;
      j) th i gian và ñ a ñi m ti n hành ñánh giá;
      k) xác ñ nh các thành viên c a ñoàn ñánh giá;
      l) chương trình các cu c h p c n t ch c v i lãnh ñ o c a bên ñư c
ñánh giá;
      m) các yêu c u b o m t;
      n) n i dung báo cáo; ph n m m và c u trúc, th i gian d tính phát hành
và phân phát báo cáo ñánh giá;
      o) các yêu c u v lưu gi và b o qu n tài li u.
      Chương trình ñánh giá c n ñư c thông báo cho khách hàng, các chuyên
gia ñánh giá và bên ñư c ñánh giá. Khách hàng c n xem xét và thông qua
chương trình.
      N u bên ñư c ñánh giá ph n ñ i b t kỳ ñi u kho n nào c a chương
trình ñánh giá, c n cho chuyên gia ñánh giá trư ng bi t rõ các ý ki n ph n ñ i
ñó. Các v n ñ này c n ñư c gi i quy t gi a chuyên gia ñánh giá trư ng, bên
ñư c ñánh giá và khách hàng trư c khi th c hi n ñánh giá. B t kỳ s s a ñ i
chương trình ñánh giá nào c n ñư c s nh t trí gi a các bên có liên quan,
trư c ho c trong khi th c hi n ñánh giá.
       5.2.2. Phân công nhi m v trong ñoàn ñánh giá
       M i thành viên c a ñoàn ñánh giá ñư c phân công ñánh giá m t s
nh t ñ nh các y u t , ch c năng ho c ho t ñ ng c a HTQLMT và ñư c ch
d n các th t c ñánh giá c n tuân th . S phân công này do chuyên gia ñánh
giá trư ng th c hi n, có tham kh o các ý ki n các thành viên liên quan c a
ñoàn ñánh giá. Trong quá trình ñánh giá, chuyên gia ñánh giá trư ng có th
thay ñ i s phân công công vi c ñ ñ m b o ñ t ñư c m c ñích ñánh giá m t
cách t i ưu.
       5.2.3. Tài li u làm vi c
       Các tài li u làm vi c c n ñ chuyên gia ñánh giá nghiên c u có th bao
g m:
       a) m u ñ th o các phát hi n khi ñánh giá và ch ng c h tr ;
       b) các th t c và phi u ki m tra dùng ñ ñánh giá các y u t c a
HTQLMT;
       c) h sơ các cu c h p.
       Các tài li u làm vi c ph i ñư c gi ít nh t là ñ n khi k t thúc ñánh giá;
nh ng thông tin v b o m t và tài s n liên quan c n ñư c các thành viên ñánh
giá b o qu n c n th n.
       5.3. Ti n hành ñánh giá
       5.3.1. Phiên h p m ñ u
       C n ph i có phiên h p m ñ u. M c ñích c a phiên h p này là:
       a) gi i thi u các thành viên c a ñoàn ñánh giá v i lãnh ñ o c a bên
ñư c ñánh giá
       b) xem xét ph m vi, ñ i tư ng và chương trình ñánh giá và th ng nh t
th i gian bi u ñánh giá
       c) cung c p tóm t t các phương pháp và th t c dùng ñ ti n hành ñánh
giá;
       d) thi t l p các m i thông tin chính th c gi a ñoàn ñánh giá và bên
ñư c ñánh giá
       e) kh ng ñ nh r ng ngu n l c và các phương ti n c n cho ñoàn ñánh
giá ñã có s n
       f) ñ nh ngày gi cho phiên h p k t thúc ñánh giá;
       g) thúc ñ y bên ñư c ñánh giá tham gia tích c c vào cu c ñánh giá;
       h) xem xét ñ a ñi m an toàn và quy trình c p c u cho ñoàn ñánh giá.
       5.3.2. Thu th p các ch ng c ñánh giá
       Ph i thu th p các ch ng c ñánh giá ñ y ñ ñ có th xác ñ nh xem
HTQLMT c a bên ñư c ñánh giá có phù h p các chu n c ñánh giá không.
       Các ch ng c ñánh giá ph i ñư c thu th p thông tin thông qua ph ng
v n, ki m tra tài li u và quan sát các ho t ñ ng và ñi u ki n. Nh ng ñi m
không phù h p v i chu n c ñánh giá HTQLMT ph i ñư c l p h sơ.
       Thông tin thu th p qua ph ng v n ph i ñư c th m tra nh các thông tin
h tr t các ngu n ñ c l p khác như các quan sát, h sơ và k t qu c a các
bi n pháp hi n có. Nh ng công b không th th m tra ñư c ph i ñư c ch rõ.
       Chuyên gia ñánh giá ph i ki m tra cơ s c a chương trình và th t c
l y m u liên quan ñ ñ m b o ki m soát m t cách ch t lư ng, hi u qu các
quá trình l y m u và ño do bên ñư c ñánh giá ti n hành theo h th ng qu n lý
môi trư ng c a mình.
       5.3.3. Phát hi n khi ñánh giá
       ðoàn ñánh giá c n ph i xem xét t t c các ch ng c ñánh giá có ñư c
ñ xác ñ nh ñi m nào HTQLMT không phù h p v i các chu n c ñánh giá
HTQLMT. ðoàn ñánh giá sau ñó ph i l p thành văn b n các phát hi n khi
ñánh giá s không phù h p, m t cách rõ ràng, ng n g n và kèm các ch ng c
ñánh giá.
      Các phát hi n khi ñánh giá ph i ñư c xem xét l i cùng v i lãnh ñ o có
trách nhi m c a bên ñư c ñánh giá ñ ñ t ñư c s xác nh n v cơ s th c t
c a các k t qu v s không phù h p.
      Chú thích - N u có th o thu n, các chi ti t c a các phát hi n ñánh giá
s phù h p có th ñư c l p thành văn b n nhưng ph i c n th n tránh m i s
kh ng ñ nh có tính tuy t ñ i.
      5.3.4. Phiên h p k t thúc
      Sau khi hoàn thi n bư c thu th p ch ng c và chu n b b n báo cáo
ñánh giá, các chuyên gia ñánh giá ph i t ch c phiên h p v i lãnh ñ o c a
bên ñư c ñánh giá và nh ng ngư i có trách nhi m v các ch c năng ñư c
ñánh giá. M c ñích chính c a phiên h p là trình bày các phát hi n ñánh giá
cho bên ñươ ñánh giá sao cho h thông hi u và xác nh n cơ s th c t c a
các phát hi n.
      S không nh t trí c n ñư c gi i quy t, n u có th , trư c khi chuyên gia
ñánh giá trư ng công b báo cáo. Chuyên gia ñánh giá trư ng ch u trách
nhi m ra quy t ñ nh cu i cùng v nh ng ñi m ch y u và n i dung mô t các
phát hi n ñánh giá, dù bên ñư c ñánh giá có th v n không nh t trí v i các
phát hi n ñó.
      5.4. Báo cáo và h sơ ñánh giá
      5.4.1. Chu n b báo cáo ñánh giá
      Báo cáo ñánh giá ph i ñư c so n th o dư i s hư ng d n c a chuyên
gia ñánh giá trư ng - ngư i ph i ch u trách nhi m v s hoàn thi n và tính
ñúng ñ n c a báo cáo. Nh ng n i dung c n có trong báo cáo ñánh giá ph i là
nh ng ph n ñã ñư c quy ñ nh trư c trong chương trình ñánh giá. M i thay
ñ i mong mu n khi so n th o báo cáo ph i ñư c các bên quan tâm nh t trí.
      5.4.2. N i dung báo cáo
      Báo cáo ñánh giá ph i do chuyên gia ñánh giá trư ng ghi ngày tháng và
ký. Báo cáo ñánh giá ph i ch a các phát hi n ñánh giá ho c tóm t t phát hi n
ñánh giá có trích d n các ch ng c h tr . Các m c trong báo cáo c n có s
nh t trí gi a chuyên gia ñánh giá trư ng và khách hàng, bao g m như sau:
      a) ñ c ñi m nh n d ng t ch c ñư c ñánh giá và khách hàng;
      b) các m c ñích, ph m vi và chương trình ñánh giá ñã ñư c nh t trí;
      c) các chu n c và danh m c tài li u trích d n ñã nh t trí ñ làm căn c
ñánh giá;
      d) th i h n ñánh giá và th i gian ti n hành ñánh giá;
      e) các ñ i di n c a bên ñư c ñánh giá cùng tham gia ñánh giá;
      f) các thành viên c a ñoàn ñánh giá;
      g) công b v s b o m t n i dung;
      h) danh m c phân ph i báo cáo;
      i) tóm t t quá trình ñánh giá, bao g m m i tr ng i g p ph i;
      j) các k t lu n ñánh giá như:
      - s phù h p c a HTQLMT v i các chu n c ñánh giá;
      - h th ng có ñư c s d ng và duy trì ñúng ñ n hay không;
      - quá trình xem xét qu n lý n i b có ñ m b o HTQLMT liên t c phù
h p và hi u qu hay không.
      5.4.3. Phân ph i báo cáo ñánh giá
      Chuyên gia ñánh giá trư ng ph i g i báo cáo cho khách hàng. Vi c
phân ph i báo cáo ñánh giá do khách hàng quy t ñ nh theo chương trình ñánh
giá. Bên ñư c ñánh giá ph i ñư c nh n m t b n báo cáo tr khi khách hàng
quy t ñ nh không g i cho.Vi c phân ph i b sung b n báo cáo ngoài t ch c
ñư c ñánh giá ph i ñư c s cho phép c a bên ñư c ñánh giá. Báo cáo ñánh
giá là tài s n c a khách hàng, nên các chuyên gia ñánh giá cùng t t c nh ng
ai nh n báo cáo ñánh giá ph i gi gìn b o v bí m t báo cáo này.
       Báo cáo ñánh giá ph i ñư c phát hành ñúng th i h n ñã tho thu n,
theo như ñã ghi trong chương trình ñánh giá. N u ñi u này không ñ m b o
ñư c, c n ph i thông báo nh ng nguyên nhân ch m tr cho c khách hàng và
bên ñư c ñánh giá và ph i thi t l p th i h n phát hành khác.
      5.4.4. Lưu tr b o v tài li u
      T t c các tài li u làm vi c, b n báo cáo và b n báo cáo cu i cùng liên
quan ñ n ñánh giá ph i ñư c lưu gi theo như ñã tho thu n gi a khách hàng,
chuyên gia ñánh giá trư ng và bên ñư c ñánh giá và ph i tuân th    m i yêu
c u tương ng.
      6. K t thúc ñánh giá
      Vi c ñánh giá k t thúc khi t t c các ho t ñ ng ñánh giá ñ ra trong
chương trình ñánh giá ñư c k t lu n.
      TIÊU CHU N VI T NAM                        TCVN ISO 14012: 1997




      Hư ng d n ñánh giá môi trư ng - Chu n c trình ñ
      ñ i v i chuyên gia ñánh giá môi trư ng
      Guidelines for environmental auditing - qualification criteria for
environmental auditors




      1. Ph m vi
      Tiêu chu n này cung c p hư ng d n v chu n c trình ñ ñ i v i
chuyên gia ñánh giá môi trư ng và chuyên gia ñánh giá trư ng.
      Tiêu chu n này có th áp d ng cho c chuyên gia ñánh giá n i b và
bên ngoài. Tiêu chu n này không quy ñ nh chu n c ñ l a ch n thành ph n
c a ñoàn ñánh giá. C n tham kh o TCVN ISO 14011: 1997 ñ có các thông
tin thêm n a v các ñ i tư ng này.
      Chú thích 1 - Tiêu chu n này ñư c so n th o song song v i các tiêu
chu n v nguyên t c chung ñánh giá môi trư ng TCVN ISO 14010 và v
hư ng d n ñánh giá h th ng qu n lý môi trư ng TCVN ISO 14011. Tiêu
chu n này có th thay ñ i khi so n th o hư ng d n chi ti t v các lo i ñánh
giá môi trư ng khác.
      2. Tiêu chu n trích d n
      ISO 14001: 1996 H th ng qu n lý môi trư ng - Quy ñ nh và hư ng
d n s d ng;
      TCVN ISO 14010: 1997 Hư ng d n ñánh giá môi trư ng - Các nguyên
t c chung;
       TCVN ISO 14011: 1997 Hư ng d n ñánh giá môi trư ng - Th t c
ñánh giá - ðánh giá h th ng qu n lý môi trư ng
       3. ð nh nghĩa
       Tiêu chu n này áp d ng các ñ nh nghĩa nêu trong TCVN ISO 14010:
1997 và TCVN ISO 14011: 1997 và các ñ nh nghĩa sau:
       3.1. Chuyên gia ñánh giá môi trư ng: ngư i có ñ trình ñ ñ th c
hi n vi c ñánh giá môi trư ng.
       3.2. Chuyên gia ñánh giá trư ng v môi trư ng: ngư i có ñ trình ñ
ñ qu n lý và th c hi n vi c ñánh giá môi trư ng.
       3.3. Trình ñ : trình ñ ñư c công nh n       c p qu c gia ho c qu c t ,
thư ng ñ t ñư c sau giáo d c ph thông trung h c, khi ñã qua khoá ñào t o
t i thi u ba năm chính quy ho c không chính quy v i m t th i gian tương
ñương.
       3.4. Giáo d c trung h c: ph n c a h th ng giáo d c qu c gia sau giai
ño n ti u h c ho c ph thông cơ s . Giáo d c trung h c k t thúc ngay trư c
khi bư c vào ñ i h c ho c c p tương ñương.
       4. Giáo d c và kinh nghi m công tác
       Chuyên gia ñánh giá ít nh t ph i t t nghi p giáo d c trung h c ho c
tương ñương.
       Chuyên gia ñánh giá ph i có kinh nghi m công tác cho phép có ñ k
năng và hi u bi t trong m t vài hay t t c các lĩnh v c dư i ñây:
       a) khoa h c và công ngh môi trư ng;
       b) các khía c nh v k thu t và môi trư ng c a vi c v n hành các
phương ti n;
       c) các yêu c u v lu t pháp, quy ch và các tài li u liên quan ñ n môi
trư ng;
       d) h th ng qu n lý môi trư ng và các tiêu chu n dùng làm căn c ñánh
giá;
       e) th t c, quy trình và k thu t ñánh giá.
        Các chuyên gia ñánh giá ñã t t nghi p giáo d c trung h c ph i có t i
thi u năm năm kinh nghi m công tác. Chu n c này có th gi m n u ñư c
ñào t o sau trung h c m t cách chính quy (t p trung ho c bán t p trung), n i
dung ñào t o ph i bao g m t t c ho c m t s lĩnh v c ñã li t kê      trên (t a
ñ n e). S năm gi m không ñư c vư t quá t ng s th i gian ñào t o các lĩnh
v c trên, và t ng s năm gi m không ñư c vư t quá m t năm.
        Các chuyên gia ñánh giá ñ t trình ñ ph i có t i thi u b n năm kinh
nghi m công tác tương ng. Ch un c này có th gi m n u ñã qua ñào t o sau
trung h c m t cách chính quy. N i dung ñào t o ph i bao g m m t s ho c t t
c các lĩnh v c li t kê nêu trên t a ñ n e. S năm gi m không ñư c vư t quá
t ng s th i gian ñào t o các lĩnh v c nêu trên, và t ng s năm gi m không
ñư c vư t quá hai năm.
        5. ðào t o chuyên gia ñánh giá
        Ngoài chu n c nêu     m c 4, các chuyên gia ñánh giá ph i qua v a ñào
t o chính quy v a t p s ñ nâng cao năng l c th c hi n ñánh giá môi trư ng.
Vi c ñào t o như v y có th do t ch c riêng c a các chuyên gia ho c cơ quan
ngoài ti n hành.
        Năng l c ñ t ñư c qua ñào t o ph i ñư c th hi n theo cách thích h p.
Ví d v các cách này ñư c nêu trong Ph l c A.
        5.1. ðào t o chính quy
        ðào t o chính quy ph i g m:
        a) khoa h c và công ngh môi trư ng;
        b) các khía c nh k thu t và môi trư ng c a vi c v n hành các phương
ti n;
        c) các yêu c u v lu t pháp, quy ch và các tài li u liên quan ñ n môi
trư ng;
        d) h th ng qu n lý môi trư ng và các tiêu chu n dùng làm căn c ñánh
giá;
        e) th t c, quy trình và k thu t ñánh giá.
        N u năng l c ñánh giá ñã ñư c th hi n qua vi c ki m tra công nh n
ho c qua trình ñ chuyên môn xác th c thì các chu n c v ñào t o chính quy
trong m t s ho c t t c các lĩnh v c nêu trên có th b qua.
        5.2. T p s
        M t chuyên gia ñánh giá ph i qua giai ño n t p s v i t ng s th i gian
tương ñương hai mươi ngày ti n hành ñánh giá môi trư ng và tham gia t i
thi u b n cu c ñánh giá môi trư ng. S th i gian này bao g m c th i gian
tham gia toàn b vào quá trình ñánh giá dư i s giám sát, hư ng d n c a
chuyên gia ñánh giá trư ng. Khoá t p s ph i n m trong kho ng th i gian
không quá ba năm li n nhau.
        6. Ch ng c khách quan v giáo d c, kinh nghi m và ñào t o
        M i cá nhân ph i có các ch ng c khách quan v vi c ñã qua giáo d c,
ñào t o và có kinh nghi m công tác.
        7. Tư ch t và k năng cá nhân
        Các chuyên gia ñánh giá ph i có tư ch t và k thu t nêu dư i ñây
(nhưng không gi i h n ch có v y):
        a) năng l c trình bày m t cách rõ ràng các khái ni m và ý tư ng khi nói
và vi t;
        b) các k năng giao ti p có l i cho vi c th c hi n ñánh giá m t cách
hi u qu , như kh năng ngo i giao, x lý và kh năng l ng nghe;
        c) kh năng gi tính ñ c l p và khách quan ñ ñ hoàn thành cách u l a
trách nhi m ñánh giá;
        d) k năng t ch c nhân s c n thi t ñ th c hi n ñánh giá có hi u qu ;
        e) kh năng ñưa ra các k t lu n có cơ s d a trên các ch ng c khách
quan;
        f) kh năng x th nh y c m ñ i v i các t c l và văn hoá c a nư c
ho c vùng nơi ñang th c hi n ñánh giá.
        8. Chuyên gia ñánh giá trư ng
      Chuyên gia ñánh giá trư ng ph i là m t chuyên gia ñánh giá th hi n là
ngư i hi u bi t và v n d ng các tư ch t và k năng cá nhân c n thi t ñ ñ m
b o qu n lý và lãnh ñ o có năng l c và hi u qu quá trình ñánh giá, và ph i
ñáp ng các chu n c b sung sau:
      - tham gia trong quá trình ñánh giá v i t ng s th i gian tương ñương
là 15 ngày ñánh giá môi trư ng, v i t i thi u là ba cu c ñánh giá môi trư ng
tr n v n, và;
      - tham gia v i tư cách là chuyên gia ñánh giá trư ng, dư i s giám sát
và hư ng d n c a chuyên gia ñánh giá trư ng khác, trong ít nh t là m t trong
ba cu c ñánh giá nêu trên;
      - ho c th hi n ñư c các tư ch t và các k năng c n cho qu n lý chương
trình ñánh giá thông qua các cu c ph ng v n, quan sát, tham kh o ho c ñánh
giá môi trư ng theo chương trình ñ m b o ch t lư ng.
      Các chu n c b sung này ñ i v i chuyên gia ñánh giá trư ng c n ph i
ñư c th c hi n trong th i gian không quá ba năm li n nhau.
      9. Duy trì năng l c
      Các chuyên gia ñánh giá ph i duy trì năng l c c a mình b ng cách c p
nh t các ki n th c c a mình v :
      a) các khía c nh c a công ngh và khoa h c môi trư ng tương ng;
      b) các khía c nh v k thu t, và môi trư ng c a vi c v n hành các
phương ti n;
      c) lu t môi trư ng, quy ñ nh và các tài li u liên quan ñ n môi trư ng;
      d) h th ng qu n lý môi trư ng và các tiêu chu n liên quan dùng làm
căn c ñánh giá;
      e) th t c, quy trình và k thu t ñánh giá.
      10. S c n tr ng ngh nghi p c n có
      Các chuyên gia ñánh giá ph i trau d i s c n tr ng ngh nghi p c n có,
theo quy ñ nh trong TCVN ISO 14010: 1997 và k t h p v i quy ph m thích
h p v các quy t c x th .
      11. Ngôn ng
      Nh ng chuyên gia ñánh giá không có kh năng giao ti p t t b ng ngôn
ng c n ñ th c hi n trách nhi m c a mình s không th tham gia ñánh giá
n u không có s giúp ñ . Khi c n, có th nh ngư i có k năng ngôn ng c n
thi t giúp ñ , ngư i tr giúp ñó ph i là ngư i không b gây áp l c có th làm
 nh hư ng ñ n vi c ñánh giá.
                                 Ph l c A
                                (Tham kh o)
         Xác nh n trình ñ c a chuyên gia ñánh giá môi trư ng


      A.1. ð i cương
      Ph l c này cung c p hư ng d n xác nh n trình ñ c a chuyên gia ñánh
giá môi trư ng như ñã ñư c ñ nh nghĩa trong tiêu chu n này.
      A.2. Quá trình xác nh n trình ñ
      Tiêu chu n này có th áp d ng b ng cách thi t l p và ñi u hành quá
trình xác nh n. Quá trình này có th n m trong ho c n m ngoài s qu n lý
chương trình ñánh giá c a chuyên gia ñánh giá. M c ñích c a quá trình này là
xác nh n trình ñ c a chuyên gia ñánh giá môi trư ng.
      Quá trình này ph i ñư c ch ñ o b i m t ngư i ho c nhi u ngư i có
hi u bi t và kinh nghi m v ñi u hành ñánh giá.
      Quá trình xác nh n trình ñ c a các chuyên gia ñánh giá có th là ñ i
tư ng c a m t chương trình ñ m b o ch t lư ng.
      A.3. Xác nh n trình ñ giáo d c, ñào t o, kinh nghi m công tác và
tư ch t cá nhân
      C n ph i có ch ng c      ch ng minh r ng chuyên gia ñánh giá môi
trư ng ñã ti p thu và duy trì vi c giáo d c c n thi t, kinh nghi m công tác,
ñào t o và tư ch t như ñã nêu trong tiêu chu n này. Quá trình xác nh n trình
ñ c n ph i bao g m m t s trong các phương pháp sau:
      a) ph ng v n ngư i d tuy n;
      b) ki m tra vi t ho c v n ñáp ho c các cách thích h p khác;
      c) xem xét bài vi t c a ngư i d tuy n;
      d) th o lu n v i lãnh ñ o; ñ ng nghi p cũ;
      e) th vi c;
      f) quan sát k trong ñi u ki n ñánh giá th c t ;
      g) xem xét h sơ v giáo d c, ñào t o và kinh nghi m như ñã quy ñ nh
trong tiêu chu n này;
      h) xem xét các ch ng c và trình ñ chuyên môn.
                                Ph l c B
                               (Tham kh o)
            Cơ quan ñăng ký chuyên gia ñánh giá môi trư ng


       B.1. Khái quát
       Ph l c này nêu hư ng d n xây d ng m t cơ quan nh m ñ m b o ñăng
ký chuyên gia ñánh giá môi trư ng m t cách nh t quán.
       B.2. ðăng ký chuyên gia ñánh giá
       ð ñ m b o cho các chuyên gia môi trư ng ñư c ñăng ký m t cách
nh t quán, c n thành l p m t cơ quan ñ c l p và áp d ng các hư ng d n dư i
ñây.
       Cơ quan này ph i là nơi ñăng ký chuyên gia ñánh giá môi trư ng tr c
ti p ho c công nh n cơ quan khác ñăng ký chuyên gia ñánh giá môi trư ng
theo các chu n c quy ñ nh trong tiêu chu n này.
       Cơ quan này ph i thi t l p quá trình xác ñ nh trình ñ theo n i dung
quy ñ nh trong ph l c A c a tiêu chu n này. Quá trình này có th n m trong
m t chương trình ñ m b o ch t lư ng.
       Cơ quan này ph i gi ñăng ký c a các chuyên gia ñánh giá môi trư ng
ñã ñáp ng các chu n c quy ñ nh trong tiêu chu n này.
      TIÊU CHU N VI T NAM                         TCVN ISO 14020: 2000




      Nhãn môi trư ng và công b môi trư ng - Nguyên t c chung
      Environmental labels and declarations - General principiles




      1. Ph m vi áp d ng
      Tiêu chu n này thi t l p các nguyên t c hư ng d n vi c xây d ng và s
d ng nhãn môi trư ng và công b môi trư ng. Tiêu chu n này nh m ph i h p
s d ng v i các tiêu chu n khác trong b tiêu chu n ISO 14020.
      Trong trư ng h p các tiêu chu n khác có ñưa ra các yêu c u c th hơn
tiêu chu n này, thì các yêu c u c th ñó s ph i ñư c xem xét trư c.
      Tiêu chu n này không nh m dùng làm quy ñ nh k thu t cho các m c
ñích ch ng nh n và ñăng ký.
      Chú thích - Các tiêu chu n khác trong b tiêu chu n ISO 14020 ñư c
so n th o ñ nh t quán v i các nguyên t c ñưa ra trong tiêu chu n này. Các
tiêu chu n khác hi n nay thu c b tiêu chu n ISO 14020 và ISO 14021, ISO
14020 và ISO 14025 (xem tài li u tham kh o)
      2. Thu t ng và ñ nh nghĩa
      Trong tiêu chu n này áp d ng các thu t ng và ñ nh nghĩa sau ñây:
      2.1. Nhãn môi trư ng
      Công b môi trư ng
      S công b ch ra các khía c nh môi trư ng c a m t s n ph m ho c
d ch v .
      Chú thích - Nhãn môi trư ng và công b môi trư ng có th dư i d ng
c a m t b n công b , bi u tư ng ho c bi u ñ trên s n ph m ho c nhãn bao
gói, trong tài li u v s n ph m, t p chí k thu t, qu ng cáo ho c hình th c
khác.
        2.2. Chu trình s ng
        Các giai ño n k ti p và liên k t v i nhau c a m t h th ng s n ph m,
t khi ti p nh n nguyên li u thô ho c t khi phát sinh c a các ngu n tài
nguyên thiên nhiên cho ñ n khi th i b cu i cùng.
        [ISO 14040: 1997]
        Chú thích - "S n ph m" bao g m hàng hoá ho c d ch v b t kỳ.
        2.3. Khía c nh môi trư ng
        Y u t c a các ho t ñ ng, s n ph m ho c d ch v c a m t t ch c có
th có tác ñ ng qua l i v i môi trư ng
        3. M c tiêu c a nhãn môi trư ng và công b môi trư ng
        M c tiêu chung c a các nhãn môi trư ng và công b môi trư ng nh m
khuy n khích nhu c u tiêu th và cung c p các lo i s n ph m và d ch v ít
gây tác ñ ng ñ n môi trư ng, do ñó thúc ñ y c i thi n môi trư ng m t cách
liên t c theo ñ nh hư ng c a th trư ng thông qua thông tin trung th c, chính
xác và có th ki m tra xác nh n ñư c v các khía c nh môi trư ng c a s n
ph m và d ch v .
        4. Các nguyên t c chung
        4.1. Nguyên t c chung
        T t c nguyên t c ñưa ra t 4.2 ñ n 4.10 ñ u áp d ng cho t t c các
nhãn môi trư ng và công b môi trư ng.
        N u các tiêu chu n khác trong b tiêu chu n ISO 14020 ñưa ra các yêu
c u c th hơn tiêu chu n này, thì các yêu c u c th ñó ph i ñư c tuân theo.
        4.2. Nguyên t c 1
        4.2.1. S công b
        Công b môi trư ng và nhãn môi trư ng ph i chính xác, có th ki m
tra xác nh n ñư c, thích h p và không b hi u l m.
        4.2.2. Xem xét c th
      Ích l i và tác d ng c a các công b môi trư ng và nhãn môi trư ng tuỳ
thu c vào m c ñ truy n ñ t thông tin có ý nghĩa và tin c y v các khía c nh
môi trư ng c a s n ph m ho c d ch v . Các nhãn môi trư ng và công b môi
trư ng ph i cung c p thông tin chính xác v các khía c nh môi trư ng c a s n
ph m ho c d ch v . Các cơ s k thu t và th c t c a nhãn môi trư ng và
công b ph i ki m tra xác nh n ñư c. Nhãn môi trư ng và công b môi
trư ng ph i cung c p thông tin có thích h p; Nhãn môi trư ng và công b
môi trư ng ch ñ c p ñ n các khía c nh môi trư ng có ý nghĩa liên quan ñ n
th c tr ng khai thác tài nguyên thiên nhiên, s n xu t, phân ph i, s d ng ho c
th i b g n v i s n ph m ho c d ch v ñó. Nên ñ nh kỳ soát xét các cơ s c a
nhãn môi trư ng và công b môi trư ng ñ tính ñ n vi c ñ i m i chúng.
Thông tin c n ñư c thu th p theo trình t thích h p v i ti n ñ ñ i m i. Nhãn
môi trư ng và công b môi trư ng ph i d hi u và không gây hi u l m cho
khách hàng mua s n ph m ho c d ch v .
      4.3. Nguyên t c 2
      4.3.1. S công b
      Th t c và các yêu c u c a nhãn môi trư ng và công b môi trư ng
ñư c so n th o, ch p nh n ho c áp d ng theo cách th c mà có th t o ra các
tr ng i không c n thi t trong thương m i qu c t .
      4.3.2. Xem xét c th
      Các ñi u kho n áp d ng và di n gi i c a T ch c thương m i th gi i
ph i ñư c lưu ý ñ hư ng d n nguyên t c trên.
      4.4. Nguyên t c 3
      4.4.1. Công b
      Các nhãn môi trư ng và công b           môi trư ng ph i ñư c d a trên
phương pháp lu n khoa h c hoàn ch nh ñ ch ng minh cho các công b và
t o ra các k t qu chính xác, có th tái l p.
      4.4.2. Xem xét c th
      Thông tin ch ng minh cho nhãn môi trư ng và công b môi trư ng
ph i ñư c thu th p và ñánh giá b ng các phương pháp ñã ñư c th a nh n và
ch p nh n r ng rãi v m t khoa h c và chuyên môn, ho c các phương pháp có
cơ s khoa h c. Các phương pháp ñó ph i theo các tiêu chu n ñư c công
nh n và có s ch p nh n c a qu c t (các tiêu chu n này có th là tiêu chu n
qu c t , tiêu chu n khu v c ho c qu c gia) ho c là các phương pháp s d ng
ph i thích h p ñ i v i công b và ph i cung c p thông tin liên quan, c n thi t,
chính xác và tái l p ñ tr giúp cho công b ñó.
      4.5. Nguyên t c 4
      4.5.1. Công b
      Thông tin liên quan ñ n th t c, phương pháp lu n và ch ng c dùng
ñ ch ng minh cho các nhãn môi trư ng và công b môi trư ng ph i s n có
và ñư c cung c p theo yêu c u c a các bên h u quan.
      4.5.2. Xem xét c th
      Thông tin ph i bao g m các nguyên t c cơ b n, gi thuy t và các ñi u
ki n gi i h n. Thông tin này ph i ñ y ñ và toàn di n m t cách h p lý ñ
khách hàng, khách hàng ti m năng và các bên h u quan ñánh giá và so sánh
nhãn môi trư ng và công b môi trư ng theo các nguyên t c khoa h c, tính
thích h p, s phê chu n và ñánh giá xem công b môi trư ng và nhãn môi
trư ng có nh t quán v i các tiêu chu n áp d ng trong ph m vi c a b tiêu
chu n ISO 14020 hay không. Thông tin này cũng ph i ch ra rõ xem công b
môi trư ng ho c nhãn môi trư ng ñó có là t công b v môi trư ng hay là
ñư c d a trên s phê chu n m t cách ñ c l p.
      C n ph i làm cho khách hàng và khách hàng ti m năng        nơi mua bán
các s n ph m và d ch v bi t cách thu th p thông tin trên. ð làm ñư c ñi u
này có th s d ng các cách khác nhau nêu ra       4.10. Tuy nhiên có th ph i
gi i h n vi c cung c p nh ng thông tin c th do yêu c u bí m t c a công
vi c kinh doanh, do quy n s h u trí tu , ho c các gi i h n pháp lu t khác.
      4.6. Nguyên t c 5
        4.6.1. S công b
        Khi xây d ng các công b môi trư ng và nhãn môi trư ng c n ph i tính
ñ n t t c các khía c nh có liên quan c a chu trình s ng c a s n ph m.
        4.6.2. Xem xét c th
        Chu trình s ng c a m t s n ph m ho c d ch v bao g m t các ho t
ñ ng g n li n v i vi c s n xu t và giao nh n m t nguyên v t li u thô h ơc t
s phát sinh c a các ngu n t nhiên cho ñ n s th i b cu i cùng. Xem xét
chu trình s ng c a m t s n ph m ho c d ch v cho phép bên xây d ng công
b môi trư ng và nhãn môi trư ng tính ñ n hàng lo t các y u t tác ñ ng lên
môi trư ng. Hơn n a vi c xem xét này cũng cho phép bên xây d ng công b
môi trư ng ho c nhãn môi trư ng nh n bi t kh năng ti m n c a m t tác
ñ ng này s tăng lên trong quá trình làm gi m m t tác ñ ng khác.
        Xem xét chu trình s ng c a s n ph m ho c là d ch v là ñ h n bi t các
ñ c tính thích h p có liên quan và chu n c cho nhãn môi trư ng và công b
môi trư ng ho c là ñ xác ñ nh ý nghĩa c a công b môi trư ng. M c ñ ,
ch ng m c mà chu trình s ng ñư c xem xét có th khác nhau tuỳ thu c vào
ki u công b ho c nhãn môi trư ng, b n ch t c a công b và c p h ng s n
ph m.
        ði u này không có nghĩa là nh t thi t ph i ñánh giá chu trình s ng c a
m t s n ph m ho c d ch v .
        4.7. Nguyên t c 6
        4.7.1. S công b
        Nhãn môi trư ng và công b môi trư ng không ñư c kìm hãm vi c ti n
hành ñ i m i mà s ñ i m i ñó duy trì ho c có ti m năng ñ c i thi n hi u
qu ho t ñ ng môi trư ng.
        4.7.2. Xem xét c th
        Các yêu c u ph i ñư c th hi n theo tính năng hơn là theo các ñ c tính
thi t k ho c mô t . Phương pháp ti p c n này cho m c ñ linh ho t l n hơn
nh t cho ti n hành ñ i m i k thu t ho c ñ i m i khác. Nên tránh các chu n
c mang tính thi t k truy n th ng ho c là ưu tiên tuy t ñ i ñ i v i m t công
ngh b i vì ñi u ñó có th h n ch ho c không ñ ng viên vi c c i ti n s n
ph m ho c d ch v mà s c i ti n này không nh hư ng ñ n s phù h p v i
chu n c môi trư ng ñang áp d ng ho c là s c i ti n này có th d n ñ n c i
thi n môi trư ng m t cách ñáng k .
      4.8. Nguyên t c 7
      4.8.1. Công b
      C n ph i gi i h n     m c c n thi t các yêu c u mang tính ch t hành
chính ho c các nhu c u thông tin liên quan ñ n nhãn môi trư ng và công b
môi trư ng ñ thi t l p ñư c s phù h p v i chu n c ñư c áp d ng và các
tiêu chu n c a công b ho c nhãn môi trư ng ñó.
      4.8.2. Xem xét c th
      Các t ch c không k quy mô nào ñ u có cơ h i bình ñ ng trong vi c
s d ng các công b môi trư ng và nhãn môi trư ng. Vi c s d ng công b
môi trư ng và nhãn môi trư ng không nên b c n tr b i các y u t ho c yêu
c u không liên quan như là tính ph c t p c a th t c, thông tin ho c các ñòi
h i hành chính không h p lý.
      4.9. Nguyên t c 8
      4.9.1. Công b
      Quá trình xây d ng công b môi trư ng và nhãn môi trư ng c n ph i
m r ng, có s tham gia tư v n r ng rãi v i các bên h u quan c n ph i c
g ng ñ ñ t ñư c m t s tho thu n trong quá trình ñó.
      4.9.2. Xem xét c th
      Quá trình xây d ng các tiêu chu n và chu n c ph i ñư c m r ng ñ i
v i t t c các bên h u quan. Các bên này ph i ñư c m i tham gia và ñư c
khuy n khích tham gia t ñ u ñ n cu i và ñư c thông báo ñ y ñ . Các bên
này có th ch n cách tham gia tr c ti p ho c thông qua phương ti n khác như
g i văn b n ho c thư ñi n t . Các góp ý và tài li u s d ng c n ph i ñư c
trình bày sao cho có ý nghĩa nh t ñ nêu lên ñư c th c ch t c a v n ñ . ð i
v i vi c t công b v môi trư ng ñư c xây d ng phù h p v i ISO 14021, thì
vi c tư v n ñư c xem như ñã th c hi n trong khi xây d ng tiêu chu n ñó.
      Chú thích - Xem TCVN 6450: 1998 (ISO/IEC Guide 2) và ISO/IEC
Giude 59 ñ có thêm hư ng d n.
      4.10. Nguyên t c 9
      4.10.1. Công b
      Bên ñưa ra nhãn môi trư ng ho c công b môi trư ng ph i s n có cho
khách hàng và khách hàng ti m năng các thông tin v các khía c nh môi
trư ng c a s n ph m và d ch v tương ng v i nhãn môi trư ng ho c công b
môi trư ng ñó.
      4.10.2. Xem xét c th
      Tác ñ ng c a nhãn môi trư ng và công b môi trư ng tuỳ thu c vào
vi c giúp cho khách hàng và khách hàng ti m năng có ý th c trách nhi m và
ch n l a l y các khía c nh môi trư ng trong quy t ñ nh mua c a h ; vào vi c
tác ñ ng ñ n các khách hàng và khách hàng ti m năng trong vi c l a ch n s n
ph m ho c d ch v . ði u ñó liên quan ñ n m c ñ ch p nh n và hi u bi t c a
các khách hàng và khách hàng ti m năng ñ i v i thông tin ñư c cung c p v
các khía c nh môi trư ng.
      Vì v y, các bên s d ng nhãn môi trư ng và công b môi trư ng ñư c
khuy n khích và có trách nhi m giúp cho các khách hàng và khách hàng ti m
năng ti p c n t i thông tin ñ h có th hi u ñư c ý nghĩa c a các công b ,
bi u tư ng ho c thu t ng . ði u ñó có th th c hi n thông qua các phương
ti n khác nhau như là các b ng gi i thích và qu ng cáo   m c ñ chi ti t, ñi n
tho i h i ñáp mi n phí, các chương trình ñào t o và các cách th c khác.
Thông tin ñư c cung c p ph i ñ y ñ và thích h p v i ñ c ñi m và ph m vi
c a công b môi trư ng ñang làm.
                                  Ph l c A
                                  (tham kh o)
                              Tài li u tham kh o


      {1} ISO 14021, Nhãn môi trư ng và công b môi trư ng - T công b
v   môi trư ng (Environmenal labels and declarations - Self - declared
environmental claims)...
      {2} ISO 14024, Nhãn môi trư ng và công b môi trư ng - Nhãn môi
trư ng lo i 1 - Nguyên t c hư ng d n và th t c. (Enviromental labels and
declarations - Environmental labelling Type 1 - Guiding principles an
procedures).
      {3} ISO 14025, Nhãn môi trư ng và công b môi trư ng - Nhãn môi
trư ng lo i III - Nguyên t c hư ng d n và th t c. (Environmental labels and
declarations - Environmental labelling Type 3 - Guiding principles an
procedures).
      {4} TCVN ISO 14040: 2000 (ISO 14040), Qu n lý môi trư ng - ðánh
giá chu trình s ng - Nguyên t c và khuôn kh . (Environmental management -
Life cycle assessment - Principles and framwork).
      {5} TCVN 6450: 1998 (ISO Guide 2), Thu t ng chung và ñ nh nghĩa
v tiêu chu n hoá và các ho t ñ ng liên quan. (General terms and their
definitions concerning standardization and related activities).
      {6} ISO/EC Guide 59, Quy t c th c hành t t v tiêu chu n hoá (Code
of good practice for stabdardization).
        TIÊU CHU N VI T NAM                         TCVN ISO 14021: 2003




        Nhãn môi trư ng và s công b v môi trư ng -
        T công b v môi trư ng (Ghi nhãn môi trư ng ki u II)
        Environmental labels and declarations -
        Self - declared environmental claims (Type II environmental labelling)




        1. Ph m vi áp d ng
        Tiêu chu n này quy ñ nh các yêu c u ñ t         ñ ng công b v môi
trư ng, bao g m các công b b ng l i văn, b ng ti u tư ng, hình v lên trên
s n ph m. Tiêu chu n này còn mô t các thu t ng ñư c l a ch n dùng thông
d ng trong các công b v môi trư ng và ñưa ra các yêu c u m c ñ s d ng
các thu t ng ñó. Tiêu chu n này cũng mô t s ñánh giá và phương pháp
lu n ki m tra xác nh n chung ñ i v i vi c t công b v môi trư ng, ñánh giá
ñ c trưng và phương pháp ki m tra xác nh n ñ i v i các hình th c công b
trong tiêu chu n này.
        Tiêu chu n này không tìm cách lo i tr , hu b , ho c thay ñ i các
thông tin, công b ho c ghi nhãn môi trư ng mang tính pháp lý ñư c yêu c u,
ho c b t kỳ các quy ñ nh nào khác c a pháp lu t.
        2. Tiêu chu n vi n d n
        ISO 7000, Graphical symbols for use on equipment - Index and
synopsis (Ký hi u b ng hình v ñ s d ng trên thi t b - Ch s và b ng tóm
t t).
        TCVN ISO 14020: 2000 (ISO 14020: 1998), Nhãn môi trư ng và công
b v môi trư ng - Nguyên t c chung.
        3. Thu t ng và ñ nh nghĩa
        Trong tiêu chu n này áp d ng các thu t ng và ñ nh nghĩa dư i ñây.
        3.1. Thu t ng chung
        3.1.1. S n ph m ñ ng hành (coproduct)
        Hai hay nhi u s n ph m b t kỳ cùng ñư c t o ra t m t quá trình ñơn
v.
        [TCVN ISO 14041: 2000]
        3.1.2. Khía c nh môi trư ng (environment aspect)
        Y u t c a các ho t ñ ng, s n ph m c a m t t ch c có th tác ñ ng
qua l i v i môi trư ng.
        3.1.3. Công b v môi trư ng (environmental claim)
        Phát bi u b ng l i, bi u tư ng ho c hình v minh ho ch ra m t khía
c nh môi trư ng nào ñó c a m t s n ph m, thành ph n ho c c a bao bì s n
ph m.
        Chú thích - M t công b v môi trư ng có th ñư c làm trên s n ph m
ho c các nhãn bao bì, thông qua mô t s n ph m, thông báo k thu t, qu ng
cáo, chào hàng, n ph m, marketing t xa, cũng như thông qua phương ti n
nghe nhìn k thu t s ho c ñi n t như internet.
        3.1.4. S ki m tra xác nh n công b v môi trư ng (environmental
claim verification)
        S xác ñ nh tính ñúng ñ n c a công b v môi trư ng b ng cách s
d ng tiêu chú và các quy trình c th ñã ñ nh ñ ñ m b o ñ tin c y c a các
d li u.
        3.1.5. Tác ñ ng môi trư ng (environmental impact)
        B t kỳ m t s thay ñ i nào gây ra cho môi trư ng, dù là có h i ho c có
l i, toàn b ho c t ng ph n do các ho t ñ ng c a m t t ch c ho c s n ph m
và d ch v gây ra.
        3.1. Ph n gi i thích (explanatory statemen)
      B t kỳ s gi i thích nào c n thi t ho c ñư c ñưa ra giúp cho khách
hàng, khách hàng ti m năng ho c ngư i s d ng s n ph m hi u và ñư c ñ y
ñ v m t công b v môi trư ng.
      3.1.7. ðơn v ch c năng (functional unit)
      ð c tính ñ nh lư ng c a h th ng s n ph m ñư c s d ng như là m t
ñơn v tiêu chu n trong quá trình nghiên c u ñánh giá vòng ñ i s n ph m.
      [TCVN ISO 14040: 2000]
      3.1.8. Vòng ñ i c a s n ph m (life cycle)
      Các giai ño n n i ti p và liên quan v i nhau c a h th ng s n ph m, t
vi c thu mua các nguyên li u thô ho c khai thác các tài nguyên ñ n vi c th i
b cu i cùng.
      [TCVN ISO 14040: 2000]
      3.1.9. Phân ñ nh nguyên v t li u (material identification)
      Các t ng , con s ho c bi u tư ng ñư c dùng ñ         n ñ nh cho thành
ph n c u t o c a m t s n ph m ho c bao bì.
      Chú thích 1 - M t bi u tư ng phân ñ nh nguyên v t li u không ñư c
coi là m t công b v môi trư ng.
      Chú thích 2 - Tài li u t [4] ñ n [7] trong Thư m c Tài li u tham kh o
ñưa ra các ví d v các bi u tư ng phân ñ nh nguyên v t li u trong các tiêu
chu n qu c t , các tiêu chu n qu c gia và các n ph m công nghi p.
      3.1.10. Bao bì (packaging)
      V t li u ñư c s d ng ñ b o v ho c ch a ñ ng m t s n ph m trong
quá trình v n chuy n, lưu kho, marketing ho c s d ng.
      Chú thích - Theo tiêu chu n này, thu t ng "bao bì" cũng bao g m m i
chi ti t ñư c ñính kèm vào ho c l ng vào m t s n ph m ho c thùng ch a c a
nó v i m c ñích marketing s n ph m ho c qu ng bá thông tin v s n ph m
ñó.
      31.11. S n ph m (product)
      M i hàng hoá ho c d ch v b t kỳ.
         3.1.12. Công b v môi trư ng có gi i h n (qualified environmental
claim)
         Công b v môi trư ng kèm theo l i gi i thích ñ mô t các gi i h n
c a công b .
         3.1.13. T    công b v môi trư ng (self - declared environmental
claim)
         Công b v môi trư ng ñư c th c hi n do các nhà máy, hãng nh p
kh u, hãng phân ph i s n ph m, các nhà bán l ho c b t kỳ ai có l i ích t
công b v môi trư ng mà không có s ch ng nh n c a bên th ba ñ c l p.
         3.1.14. Kh năng nâng c p (upgradability)
         ð c tính c a m t s n ph m cho phép các môñun ho c các b ph n c a
nó ñư c nâng c p ho c thay th m t cách riêng r mà không c n thay th toàn
b s n ph m.
         3.1.1.5. Ch t th i (waste)
         B t kỳ th gì ñư c sinh ra ho c ñư c lưu gi l i mà không còn giá tr
s d ng và ñư c lo i b ho c th i ra môi trư ng.
         3.2. Các thu t ng l a ch n thư ng ñư c dùng trong t công b v
môi trư ng
         Các yêu c u v vi c s d ng các thu t ng ñư c li t kê dư i ñây khi
th c hi n m t công b v môi trư ng, ñư c nêu trong ñi u 7.
         Ch bi n thành phân bón h u cơ ñư c (g i t t là phân bón )      7.2.1
         Phân hu ñư c (Degradable)                                      7.3.1
         ðư c thi t k ñ tháo r i (Designed for disassembly)             7.4.1
         S n ph m có tu i th kéo dài (Extended life product)            7.5.1
         Năng lư ng ñư c tái t o (Recovered enegry)                     7.6.1
         Tái ch ñư c (Recyclable)                                       7.7.1
         Hàm lư ng ñư c tái ch (Recycled content)                       7.8.1.1.a)
         V t li u trư c tiêu dùng (Post - consumer material)         7.8.1.1.a) 1)
         V t li u sau tiêu dùng (Post - consumer material)           7.8.1.1.a) 2)
         V t li u ñư c tái ch (Recycled material)                    7.8.1.1 b)
      V t li u ñư c tái t o (c i t o) [Recovered (reclaimed) material]   7.8.1.1 c)
      Tiêu th năng lư ng ít hơn (Reduced enegry consumption)             7.91
      S d ng tài nguyên ít hơn (Reduced resource use)                    7.10.1
      Tiêu th nư c ít hơn (Reduced water consumption)                    7.11.1
      S d ng l i ñư c (Reusable)                                         7.12.1.1
      ð ng l i ñư c (Refillable)                                         7.12.1.2
      Gi m b t ch t th i (Waste reduction)                               7.13.1


      4. M c tiêu c a vi c t công b v môi trư ng
      M c ñích t ng th c a công b v môi trư ng và nhãn môi trư ng là
thông qua thông tin chính xác, có th ki m tra xác nh n, không sai l ch, v
các khía c nh môi trư ng c a s n ph m, nh m khuy n khích nhu c u và cung
c p các s n ph m ít gây nên tác ñ ng ñ n môi trư ng, qua ñó kích thích ti m
năng c i thi n môi trư ng liên t c nh vào ñ ng l c c a th trư ng.
      M c tiêu c a tiêu chu n này là hài hoà vi c s d ng t công b v môi
trư ng. D ki n các l i ích s là:
      a) công b v môi trư ng chính xác và có th ki m tra xác nh n ñư c
ñ không b l a d i;
      b) tăng cư ng áp l c th trư ng ñ thúc ñ y s c i thi n môi trư ng
trong khi s n xu t, ch bi n, và s n ph m;
      c) ngăn ng a ho c gi m thi u các công b không ñ m b o;
      d) gi m b t s nh m l n trên th trư ng ñư c;
      e) t o s thu n l i trong thương m i qu c t ; và
      f) t o ra nhi u kh năng l a ch n có ñ thông tin cho khách hàng,
khách hàng ti m năng và ngư i s d ng s n ph m.
      5. Các yêu c u áp d ng cho t t c các hình th c t công b v môi
trư ng
      5.1. Khái quát
      Các yêu c u ñư c ñưa ra trong ñi u 5 ph i ñư c áp d ng cho m i hình
th c t công b v môi trư ng do ngư i công b th c hi n, dù ñó ch là m t
trong s các hình th c công b ñư c l a ch n t các công b ñưa ra trong
ñi u 7 ho c b t kỳ công b v môi trư ng nào khác.
        5.2. M i quan h v i TCVN ISO 14020
        Các nguyên t c quy ñ nh trong TCVN ISO 14020 ñư c áp d ng ñ b
sung cho các yêu c u trong tiêu chu n này. Trong n i dung tiêu chu n này
ñi u kho n nào ñưa ra các yêu c u c th hơn TCVN ISO 14020 thì ph i tuân
theo các yêu c u c th ñó.
        5.3. Công b không c th ho c m p m
        M t công b v môi trư ng không c th ho c m p m ho c ng ý r ng
m t s n ph m có l i cho môi trư ng ho c t t cho môi trư ng s không ñư c
s d ng. Vì v y các công b v môi trư ng như "an toàn cho môi trư ng",
"thân thi n môi trư ng", "thân thi n v i trái ñ t", "không gây ô nhi m",
"xanh", "b n c a thiên nhiên", "thân thi n v i t ng ozon", ph i không ñư c s
d ng.
        Chú thích - Các li t kê này là minh ho và chưa ph i là t t c .
        5.4. Công b "... không có, không ch a"
        M t công b v môi trư ng là "... không có, không ch a" ch ñư c
dùng khi m c các ch t ñư c quy ñ nh không nhi u hơn m c ch t nhi m b n
ñư c phát hi n     lư ng v t ñã ñư c th a nh n ho c m c n n.
        Chú thích - Chú ý ñ n các yêu c u c a 5.7 k) và 5.7 p)
        5.5. Công b v tính b n v ng
        Các khái ni m liên quan ñ n tính b n v ng là r t ph c t p và v n ñang
ñư c nghiên c u. T i th i ñi m này chưa có phương pháp rõ ràng ñ ño ho c
xác nh n k t qu ño tính b n v ng. Vì v y, không ñư c th c hi n các công b
v tính b n v ng.
        5.6. S d ng câu gi i thích
        T công b v môi trư ng ph i kèm theo ph n gi i thích v i trư ng
h p n u ch có công b mà không có s gi i thích thì ch c ch n s gây ra s
hi u l m. M t công b v môi trư ng ch ñư c công b mà không có ph n
gi i thích n u công b ñó là ñúng cho m i trư ng h p ñã ñư c d ñoán trư c
mà không c n có trình ñ hi u bi t gì ñ c bi t.
      5.7. Các yêu c u c th
      T công b v môi trư ng và b t kỳ ph n gi i thích nào cũng ph i tuân
theo t t c các yêu c u trong 5.7. M i công b , bao g m b t kỳ ph n gi i thích
nào ñ u ph i:
      a) chính xác và không gây nh m l n;
      b) ñư c minh ch ng và ñư c ki m tra xác nh n;
      c) tương ng v i các s n ph m c th , và ch ñư c s d ng trong hoàn
c nh thích h p ho c ñã ñ nh;
      d) ñư c trình bày theo cách th c sao cho ch rõ là công b ñó áp d ng
cho s n ph m hoàn ch nh, ho c ch cho m t thành ph n c a s n ph m ho c
bao bì ho c m t y u t c a m t d ch v ;
      e) c th v khía c nh môi trư ng ho c v c i thi n môi trư ng ñư c
công b ;
      f) không ñư c l p l i b ng cách s d ng các thu t ng khác nhau ñ
ng ý là có ñư c nhi u l i ích trong khi ch có m t thay ñ i môi trư ng ñơn
l ;
      g) không gây ra s di n gi i sai;
      h) ph i ñúng không ch cho s n ph m hoàn ch nh mà còn cho c m i
khía c nh liên quan ñ n vòng ñ i c a s n ph m, nh m xác ñ nh ra kh năng
ti m n c a m i tác ñ ng ñư c tăng lên trong khi gi m b t các tác ñ ng khác;
      Chú thích - ði u này không nh t thi t nghĩa là ph i th c hi n s ñánh
giá vòng ñ i c a s n ph m.
      i) ñư c trình bày theo cách th c sao cho không ng ý r ng s n ph m ñã
ñư c ch ng th c ho c ch ng nh n b i m t t ch c th 3 ñ c l p khi không có
các ch ng th c ho c ch ng nh n ñó;
       j) không ñư c tr c ti p ho c gián ti p g i ý s c i thi n môi trư ng mà
s c i thi n ñó không t n t i, cũng không ñư c phóng ñ i khía c nh môi
trư ng c a s n ph m mà công b v môi trư ng liên quan ñ n;
       k) không ñư c b b t các s th t liên quan khi ñưa ra công b n u ñi u
ñó có th làm khách hàng hi u sai, m c dù công b ñó v n ñúng v m t hành
văn;
       l) ch liên quan ñ n khía c nh môi trư ng nào ñang t n t i ho c ch c
ch n nh n bi t ñư c trong vòng ñ i c a s n ph m;
       m) ñư c trình bày theo cách th c sao cho ch rõ ràng công b v môi
trư ng và ph n gi i thích ph i ñư c ñ c cùng v i nhau. Ph n gi i thích ph i
có kích thư c và v trí h p lý v i công b v môi trư ng mà nó ñi kèm;
       n) n u công b mang tính so sánh v s vư t tr i ho c m c c i thi n
môi trư ng thì công b ph i c th và làm rõ cơ s c a s so sánh. ð c bi t,
công b v môi trư ng ph i ch ra cách th c c i thi n nào ñó ñã ñư c th c
hi n trong th i gian g n ñây;
       o) ñư c trình bày theo m t cách th c sao cho không làm cho khách
hàng, khách hàng ti m năng và ngư i dùng s n ph m tin r ng công b ñó d a
trên cơ s m t s n ph m ho c m t quá trình s n xu t ñã ñư c c i biên g n ñây
n u n i dung công b d a vào khía c nh ñã t n t i trư c ñó mà chưa ñư c
nh n bi t.
       p) không ñư c công b khi d a vào vi c không có m t c a các thành
ph n ho c ñ c trưng c a s n ph m mà trên th c t các thành ph n và ñ c
trưng ñó không bao gi liên quan v i s n ph m;
       q) ñư c ñánh giá l i và c p nh t khi c n thi t ñ ph n ánh nh ng thay
ñ i v công ngh , s n ph m c nh tranh ho c các trư ng h p khác mà có th
làm thay ñ i tính chính xác c a công b , và
       r) phù h p v i khu v c nơi x y ra tác ñ ng môi trư ng tương ng.
       Chú thích - Lo i công b có liên quan ñ n quá trình có th ñư c th c
hi n   m i nơi, cho dù là tác ñ ng môi trư ng này ch x y ra trong khu v c
nơi ñ t ñ a ñi m c a quá trình s n xu t. Ph m vi c a khu v c ñó s ñư c xác
ñ nh b ng b n ch t c a tác ñ ng ñ n môi trư ng.
      5.8. Dùng bi u tư ng ñ làm công b v môi trư ng
      5.8.1. Khi th c hi n t công b v môi trư ng, các bi u tư ng ñư c tuỳ
ý l a ch n
      5.8.2. Bi u tư ng s d ng ñ th c hi n công b v môi trư ng ph i ñơn
gi n có th sao l i d dàng, có kh năng ñ t và ñ nh kích c phù h p v i s n
ph m ñ bi u tư ng d dàng ñư c áp d ng.
      5.8.3. Các bi u tư ng s d ng cho m t ki u công b v môi trư ng
ph i d phân bi t v i các bi u tư ng khác, k c các bi u tư ng dùng cho các
công b v môi trư ng khác.
      5.8.4. Bi u tư ng ñư c s d ng ñ th hi n vi c áp d ng m t h th ng
qu n lý môi trư ng thì ph i ñư c dùng theo cách th c không th gây ra hi u
sai là bi u tư ng môi trư ng ñó ñ c p ñ n các khía c nh môi trư ng c a m t
s n ph m.
      5.8.5. Các ñ i v t th t nhiên ch ñư c s d ng n u có m i liên h tr c
ti p và có th ki m tra xác nh n ñư c gi a ñ i tư ng t nhiên ñó và l i ích ñã
công b .
      Chú thích - Có nhi u ưu ñi m thu ñư c t vi c s d ng cùng m t bi u
tư ng ñ bi u th cùng m t khía c nh môi trư ng trên các s n ph m c nh
tranh. Khi tri n khai m t bi u tư ng m i, khuy n khích ngư i công b nên
ch p nh n cách ti p c n nh t quán và không khuy n khích s d ng cùng m t
bi u tư ng ñ bi u th cùng m t khía c nh môi trư ng b ng cách ti p c n
khác. Trong vi c l a ch n m t bi u tư ng m i, nên có xem xét thích h p ñ
không vi ph m quy n s h u trí tu (ví d các thi t k ki u dáng ñã ñư c
ñăng ký) c a bên th ba.
      5.9. Các công b ho c thông tin khác
      5.9.1. Có th dùng các t , các con s ho c các bi u tư ng ñ b sung
cho các bi u tư ng môi trư ng nh m truy n ñ t thông tin như phân ñ nh
nguyên li u v t, các ch d n th i b ho c các c nh báo v nguy h i.
      5.9.2. Các t , các con s ho c các bi u tư ng ñư c s d ng cho các
công b phí môi trư ng thì không ñư c s d ng theo cách th c có th gây ra
hi u l m ñó là m t công b v môi trư ng.
      5.8.3. Bi u tư ng môi trư ng như ñư c mô t         5.10 không ñư c c i
biên ñ nh m liên k t bi u tư ng này v i m t nhãn hi u c th , v th công ty
ho c t p ñoàn.
      5.10. Các bi u tư ng ñ c trưng
      5.10.1. Khái quát
      Vi c l a ch n các bi u tư ng ñ c trưng cho tiêu chu n này d a trên cơ
s là chúng ñư c th a nh n ho c s d ng r ng rãi. ði u này không ph i ng ý
là các công b v môi trư ng ñư c trình bày b ng các bi u tư ng này là hơn
h n các công b v môi trư ng khác.        th i ñi m hi n t i thì các công b v
môi trư ng m i ch có vòng Mobius. Các bi u tư ng c th khác mà chưa nêu
ra trong tiêu chu n này thì s ñư c gi i thi u vào th i gian thích h p.
      5.10.2. Vòng Mobius
      5.10.2.1. Vòng Mobius là m t bi u tư ng ba mũi tên xo n ñu i nhau
t o thành m t tam giác. M i khi nó ñư c s d ng làm công b v môi
trư ng, thi t k này ph i phù h p v i các yêu c u ñ ho c a ISo 7000, bi u
tư ng s 1135. Tuy nhiên, c n có ñ s tương ph n ñ sao cho bi u tư ng rõ
ràng và có th phân bi t ñư c. M t vài ví d v d ng c a vòng Mobius ñư c
nêu trong hình 1. ðièu 7 c a tiêu chu n này cung c p các yêu c u chi ti t liên
quan ñ n vi c s d ng và áp d ng vòng Mobius này.
      5.10.2.2. Vòng Mobius có th áp d ng cho s n ph m hay bao bì. N u
có b t kỳ s nh m l n ti m n nào trong vi c áp d ng cho s n ph m ho c bao
bì, thì bi u tư ng ph i ñư c kèm theo ph n gi i thích.
        5.10.2.3. N u m t bi u tư ng ñư c s d ng ñ công b hàm lư ng
ñư c tái ch ho c tái ch ñư c, thì bi u tư ng ñó ph i là vòng Mobius theo
yêu c u như trong 7.7 và 7.8.
        5.10.2.4. Vòng Mobius ñư c mô t trong 7.7 và 7.8 ch ñư c dùng cho
các công b v hàm lư ng ñư c tái ch ho c tái ch ñư c.




                       Hình 1 - Ví d v vòng Mobius
        6. Các yêu c u ki m tra xác nh n công b và ñánh giá
        6.1. Trách nhi m c a ngư i công b
        Ngư i công b ph i ch u trách nhi m v vi c ñánh giá và cung c p các
d li u c n thi t cho vi c ki m tra xác nh n c a t công b v môi trư ng.
        6.2. ð tin c y c a phương pháp lu t ñánh giá
        6.2.1. Trư c khi th c hi n công b , các bi n pháp ñánh giá ph i ñư c
áp d ng nh m ñ t ñư c k t qu tin c y và có th tái l p khi c n ñ ki m tra
xác nh n công b .
        6.2.2. Phương pháp ñánh giá ph i ñư c l p thành h th ng tài li u m t
cách ñ y ñ và h th ng tài li u này do ngư i công b gi nh m m c ñích
minh b ch thông tin như ñ c p ñ n d 6.5.2. Lưu gi h th ng tài li u này
ph i ñư c th c hi n trong giai ño n s n ph m có trên th trư ng và cho c
m t giai ño n h p lý sau ñó, tính theo tu i th c a s n ph m.
        Chú thích - Hư ng d n v ñ tin c y và ñ tái l p c a phương pháp
ñánh giá, xem tài li u tham kh o t [8] ñ n [11] trong thư m c tài li u tham
kh o.
        6.3. ðánh giá các công b so sánh
      6.3.1. Các công b so sánh ph i ñư c ñánh giá d a vào m t ho c các
y u t sau:
      a) m t quá trình trư c ñó c a riêng doanh nghi p;
      b) m t s n ph m trư c ñó c a riêng doanh nghi p;
      c) m t quá trình c a doanh nghi p khác; ho c
      d) m t s n ph m c a doanh nghi p khác.
      S so sánh ch ñư c th c hi n khi:
      - s d ng m t tiêu chu n ñã ñư c ban hành ho c phương pháp th ñã
ñư c th a nh n (như trình bày trong 6.4); và
      - d a vào các s n ph m có th so sánh ñư c có ch c năng tương t , do
cùng m t nhà s n xu t ho c do nhà s n xu t khác cung ng t i th i ñi m hi n
t i ho c g n ñây t i cùng m t th trư ng.
      6.3.2. Các công b so sánh liên quan ñ n các khía c nh môi trư ng c a
vòng ñ i s n ph m c a s n ph m ph i:
      a) ñư c lư ng hoá và tính toán s d ng cùng ñơn v ño;
      b) ñư c d a trên cùng ñơn v ch c năng; và
      c) ñư c tính toán qua su t c kho ng th i gian thích h p và thông
thư ng là 12 tháng.
      6.3.3. Các công b so sánh có th ñư c d a trên:
      a) t l ph n trăm, trong trư ng h p này cá công b ph i ñư c th hi n
b ng s khác nhau tuy t d i; ho c
      Chú thích - Ví d dư i ñây làm rõ v các phép ño tương ñ i có th
ñư c v n d ng như th nào:
      ð i v i hàm lư ng tái ch thay ñ i t 10% ñ n 15% thì s khác nhau
tuy t ñ i là 15% - 10% - 5%, trong trư ng h p này, thêm 5% hàm lư ng tái
ch có th ñư c công b , tuy nhiên, m t công b v i 50% hàm lư ng tái ch
tăng thêm thì có th d n ñ n hi u sai.
      b) các giá tr tuy t ñ i (ñư c ño), trong trư ng h p này các công b
ph i ñư c th hi n như là các c i ti n tương ñ i.
      Chú thích - Ví d dư i ñây làm rõ v các phép ño tuy t ñ i có th ñư c
v n d ng như th nào:
      V i m t s c i ti n mà t o ra ñư c m t s n ph m t n t i 15 tháng thay
vì 10 tháng như trư c ñây thì s khác nhau tương ñ i là:
               15 tháng - 10 tháng
                                        x 100 = 50%
                     10 tháng


      trong trư ng h p ñó có th công b tu i th s n ph m kéo dài thêm
50%. N u m t trong các giá tr là b ng không, thì ph i s d ng s khác nhau
tuy t ñ i.
      6.3.4. Gi a s công b tuy t ñ i và công b tương ñ i r t hay có s
nh m l n, do ñó trong công b c n dùng các t ng , sao cho ñ cho rõ ràng,
r ng ñó là m t công b v s khác nhau tuy t ñ i và không ph i là công b v
s khác nhau tương ñ i.
      6.3.5. Các c i ti n liên quan ñ n m t s n ph m và bao bì c a nó ph i
nêu ra m t cách tách bi t và không ñư c g p chung l i.
      6.4. L a ch n các phương pháp
      Phương pháp ñ ñánh giá và ki m tra xác nh n công b v môi trư ng
ph i ti n hành theo th t ưu tiên các tiêu chu n qu c t , các tiêu chu n ñã
ñư c th a nh n là ñư c ch p nh n qu c t (có th bao g m các tiêu chu n
khu v c ho c tiêu chu n qu c gia) ho c các phương pháp ñánh giá trong
thương m i ho c công nghi p ñã ñư c ñưa ra xem xét. N u không có phương
pháp ñánh giá nào s n có trong hi n t i, ngư i công b có th xây d ng
phương pháp ñánh giá, mi n là phương pháp ñánh giá ñó tho mãn các yêu
c u khác trong ñi u 6 và có s n ñ xem xét.
      Chú thích - M t vài tiêu chu n qu c gia và tiêu chu n qu c t ñi n hình
cũng như m t vài phương pháp ñánh giá ñ c thù trong công nghi p có liên
quan ñ n m t vài công b ñã l a ch n ñư c nêu ra trong Thư m c tài li u
tham kh o (tài li u t [12] ñ n [66]).
       6.5. Ti p c n v i thông tin
       6.5.1. T công b v môi trư ng s ch ñư c coi là có ki m tra xác
nh n ñư c n u như s ki m tra xác nh n ñó có th th c hi n mà không c n
ti p c n v i thông tin m t v kinh doanh. Không ñư c ti n hành công b v
môi trư ng n u các công b ñó ch có th ki m tra xác nh n ñư c b ng thông
tin bí m t v kinh doanh.
       6.5.2. Ngư i công b có th t nguy n qu ng bá r ng rãi thông tin c n
thi t cho s ki m tra xác nh n c a m t công b v môi trư ng. N u không,
các thông tin c n thi t cho ki m tra xác nh n công b ñó ph i ñư c công khai
cho b t c ai mu n ki m tra xác nh n công b khi có yêu c u, v i chi phí (cho
các th t c hành chính), th i gian và ñ a ñi m h p lý.
       6.5.3. Thông tin t i thi u c n có ñ l p thành văn b n và lưu gi theo
quy ñ nh c a 6.2. s bao g m:
       a) nêu rõ tiêu chu n ho c phương pháp ñư c s d ng;
       b) b ng ch ng, n u s ki m tra xác nh n c a công b là không th th c
hi n ñư c b ng th nghi m trên s n ph m hoàn ch nh;
       c) k t qu th nghi m, khi ñi u này c n thi t cho s ki m ñ nh công b ;
       d) n u th nghi m do m t cơ quan ñ c l p th c hi n thì c n thi t ph i
nêu tên và ñ a ch c a cơ quan ñ c l p ñó;
       e) b ng ch ng v công b ñó ñư c th c hi n phù h p v i các yêu c u
c a 5.7 h) và 5.7 r);
       f) n u t công b v môi trư ng liên quan ñ n s so sánh v i các s n
ph m khác, thì lúc ñó c n nêu rõ mô t chi ti t v phương pháp ñã ñư c s
d ng, k t qu c a t t c các phép th c a các s n ph m ñó, và m i gi ñ nh ñã
ñư c coi là ñúng mà chưa ñư c ch ng minh;
       Chú thích - Các yêu c u thêm ñ i v i công b so sánh ñư c trình bày
5.7.
       g) b ng ch ng v vi c ñánh giá c a ngư i công b ñưa ra s ñ m b o
v ñ chính xác liên t c c a b n t công b v môi trư ng cho c su t th i
gian s n ph m trên th trư ng và m t th i gian h p lý sau ñó tuỳ theo vòng
ñ i c a s n ph m.
       7. Các yêu c u c th ñ i v i các công b ñã ñư c l a ch n
       7.1. Khái quát
       7.1.1. ði u 7 ñưa ra s di n gi i và ý nghĩa s d ng cho các thu t ng
l a ch n dùng thông d ng trong t công b v môi trư ng. Trách nhi m c a
ngư i công b là tuân theo các nguyên lý ñưa ra trong ñi u này mà không
ñư c b t ñi b ng các thu t ng thay th g n gi ng. Các b sung trong ñi u 7
không ph i là ñ thay th các yêu c u trong các ñi u ki n khác c a tiêu chu n
này.
       7.1.2. Các công b nêu trong ñi u 7 không ng ý là hơn h n các công
b v môi trư ng khác. Lý do chính cho s l a ch n c a ngư i công b là
tính s d ng nh t th i c a công b hay kh năng s d ng r ng rãi c a công
b , ch không ph i là tính quan tr ng c a n i dung môi trư ng. Cac công b
này có th ñư c áp d ng m t khi thích h p, cho các giai ño n s n xu t và
phân ph i s n ph m, s d ng s n ph m, tái t o và th i b s n ph m.
       Chú thích - Trong ñi u 7 s d ng các thu t ng sau:
              7.2. Ch bi n thành phân bón h u cơ ñư c (compostable)
              7.3. Phân hu ñư c (Degradable)
              7.4. ðư c thi t k ñ tháo r i (Designed for disassembly)
              7.5. S n ph m có tu i th kéo dài (Extended life product)
              7.6. Năng lư ng ñư c tái t o (Recovered enegry)
              7.7. Tái ch ñư c (Recyclable)
              7.8. Hàm lư ng ñư c tái ch (Recycle content)
              7.9. Tiêu th năng lư ng ít hơn (Reduced energy consumption)
              7.10. S d ng tài nguyên ít hơn (Reduced resource use)
              7.11. Tiêu th nư c ñư c ít hơn (Reduced water consumption)
              7.12. S   d ng l i ñư c và ñ ng l i ñư c (Reusable and
       refillable)
             7.13. Gi m b t ch t th i (Waste reduction)
       7.2. Ch bi n thành phân bón h u cơ ñư c
       7.2.1. Cách dùng thu t ng
       ð c tính c a s n ph m, bao bì ho c thành ph n kèm theo cho phép
phân hu sinh h c, t o ra ch t tương ñ i ñ ng nh t và n ñ nh gi ng như ch t
mùn.
       7.2.2. M c ñ ñư c công b
       7.2.2.1. Không ñư c công b m t s n ph m, v t li u bao bì ho c m t
thành ph n c a s n ph m, c a v t li u bao bì là ch bi n ñư c thành ph n h u
cơ khi:
       a) giá tr t ng th c a phân h u cơ tác ñ ng lên ñ t ch như là m t ch t
b sung có h i;
       b) ti t ra các ch t có hàm lư ng nguy h i cho môi trư ng    m i th i
ñi m trong quá trình phân hu ho c quá trình s d ng sau ñó; ho c
       c) làm gi m ñáng k t c ñ c a quá trình ch bi n t o phân h u cơ
trong các h th ng mà s n ph m ho c thành ph n c a s n ph m ñang ñư c
ch bi n làm phân h u cơ.
       7.2.2.2. T t c các công b v kh năng có th ch bi n thành phân h u
cơ ph i ñưa ra ñư c m c ñ công b rõ ràng như sau:
       a) công b ph i ch ra lo i hình phương ti n ho c quá trình ch bi n
phân h u cơ nào mà trong ñó thành ph n ñã bi t có th ch bi n thành phân
bón, là ñư c ch bi n v i lo i phương ti n ch bi n quy mô h gia ñình, ch
bi n t i ch hay t p trung, tr khi s n ph m có th ch bi n ñư c thành phân
bón v i m i lo i hình phương ti n ch bi n, trong trư ng h p như v y m c
ñ công b là không c n thi t.
       b) N u toàn b s n ph m không th ch bi n thành phân bón h u cơ,
thì công b ph i xác ñ nh c th các thành ph n nào ñó là thành ph n có th
ch bi n làm phân bón. N u ngư i s d ng s n ph m yêu c u c n tách thành
ph n ñó ra thì ph i cung c p hư ng d n rõ ràng v cách làm.
      c) N u có v n ñ ho c có các r i ro kèm theo khi ñưa s n ph m vào các
phương ti n ch bi n thành phân bón     h gia ñình, t i ch ho c t p trung, thì
khi ñó công b ph i xác ñ nh rõ các lo i phương ti n có kh năng ch bi n s n
ph m thành phân bón.
      7.2.2.3 N u m t công b v kh năng ch bi n thành phân bón nói ñ n
vi c ch bi n   h gia ñình, thì ph i áp d ng thêm các yêu c u dư i ñây.
      a) N u c n s chu n b ho c c n bi n ñ i s n ph m ñáng k ñ ñ m b o
kh năng ch bi n ñư c thành phân bón, ho c n u còn yêu c u thêm quy trình
x lý b sung cho phân h u cơ sau khi ñã ñư c ch bi n như là m t nguyên
li u tr c ti p c a quá trình ch bi n khác, thì không ñư c công b là có kh
năng ch bi n thành ph n h u cơ.
      b) N u quy trình   h gia ñình ch bi n s n ph m ho c thành ph n c a
s n ph m thành phân bón s còn yêu c u thêm v t li u ho c thi t b cho quá
trình làm phân bón (ngoài thi t b x lý ch t th i làm phân bón) ho c còn yêu
c u thêm các k năng chuyên môn khác mà chưa ch c ch n là có s n t i các
ñi m ch bi n ch t th i   h gia ñình, thì không ñư c công b là có kh năng
ch bi n thành phân bón    quy mô h gia ñình.
      7.2.2.4. N u công b kh năng ch bi n ñư c thành phân h u cơ còn
ph thu c vào các quá trình ho c phương ti n ngoài nh ng phương ti n x lý
h gia ñình, thì ph i áp d ng các ñi m sau:
      a) Nh ng phương ti n dùng cho m c ñích ch bi n s n ph m ho c v t
li u bao bì thành phân bón ph i là có s n v i m t t l h p lý khách hàng,
khách hàng ti m năng và ngư i s d ng         các nơi bao bì ho c s n ph m ñư c
bán ra.
      b) N u nh ng phương ti n ñó không có s n v i m t t l h p lý khách
hàng, khách hàng ti m năng và ngư i s d ng, thì ph i dùng ph n gi i thích
phù h p ñ truy n ñ t ñi u ki n b h n ch như th c a các thi t b phương
ti n này.
      c) Các n i dung công b chung chung, như "Có th x lý thành phân
bón h u cơ khi có các ñi u ki n thu n l i" là không truy n ñ t ñư c ñi u ki n
b h n ch c a các thi t b , phương ti n và như th là không phù h p.
      7.2.3. Phương pháp lu n ñánh giá
      Vi c ñánh giá ph i ñư c th c hi n phù h p theo ñi u 6.
      7.3. Phân hu ñư c
      7.3.1. Cách dùng thu t ng
      ð c tính c a s n ph m ho c bao bì mà cho phép chúng phân hu t i
m t m c ñ nào ñó và trong th i gian nh t ñ nh v i các ñi u ki n c th .
      Chú thích - Tính phân hu ñư c là m t ch c năng c a tính d thay ñ i
trong c u trúc hoá h c. Các bi n ñ i sau ñó trong tính ch t v t lý và cơ h c
d n ñ n s phân hu c a s n ph m ho c v t li u.
      7.3.2. M c ñ ñư c công b
      7.3.2.1. S ñ nh tính dư i ñây ñ c p ñ n t t c các lo i phân hu , k c
các trư ng h p như phân hu sinh h c và phân hu quang h c.
      a) Ch ñư c công b tính phân hu khi có kèm theo phương pháp th
c th bao g m m c phân hu t i ña và quãng th i gian th nghi m, và ph i
tương ng v i b i c nh trong ñó s n ph m ho c v t li u bao bì thư ng ñư c
th i b .
      b) S n ph m ho c v t li u bao bì, ho c m t thành ph n c a s n ph m
ho c bao bì mà ti t ra các ch t   n ng ñ gây nguy h i cho môi trư ng thì
không ñư c công b là phân hu ñư c.
      7.3.3. Phương pháp lu n ñánh giá
      Vi c ñánh giá ph i ñư c th c hi n phù h p theo ñi u 6.
      7.4. ðư c thi t k ñ tháo r i
      7.4.1. Cách dùng thu t ng
      ð c tính c a thi t k s n ph m làm cho s n ph m có kh năng tách
thành t ng ph n/ b ph n khi h t th i gian s d ng h u ích theo cách th c
làm cho các thành ph n, b ph n c a s n ph m ñư c tái s d ng, ñư c tái ch
năng lư ng ñư c tái t o, ho c tách kh i dòng th i theo m t cách nào ñó.
        7.4.2. M c ñ ñư c công b
        7.4.2.1. Công b v s n ph m ñư c thi t k ñ tháo r i ph i ñư c kèm
theo ph n gi i thích, quy ñ nh các thành ph n ho c b ph n ñư c tái s d ng,
ñư c tái ch , năng lư ng ñư c tái t o ho c tách kh i dòng th i theo m t cách
nào ñó.
        7.4.2.2. N u m t công b v s n ph m ñư c thi t k ñ tháo r i kèm
theo cùng v i m t công b khác n a, như công b có tái ch ñư c, thì các yêu
c u liên quan áp d ng cho công b khác ñó cũng ph i ñư c tuân th theo.
        7.4.2.3. T t c các công b r ng s n ph m ñư c thi t k ñ có th tháo
r i ñư c ñ u ph i quy ñ nh vi c tháo l p là do khách hàng hay ngư i s d ng
s n ph m th c hi n, ho c chúng ñư c chuy n tr l i ñ các chuyên gia th c
hi n.
        7.4.2.4. N u c n m t quy trình ñ c bi t ñ tháo r i s n ph m, lúc ñó
ph i áp d ng các ñi u sau ñây.
        a) Các d ng c tháo r i s n ph m ph i là lo i có s n theo m t t l h p
lý v i khách hàng, khách hàng ti m năng mua và ngư i s d ng s n ph m t i
nơi s n ph m ñư c bán ra.
        b) N u như các d ng c như v y không có s n theo m t t l h p lý
khách hàng, khách hàng ti m năng, và ngư i s d ng s n ph m, thì ph i s
d ng ph n gi i thích ñ truy n ñ t ñi u ki n b h n ch ñó c a các d ng c
ñó.
        c) Các m c ñ công b chung chung, như "Có th tháo r i khi có các
d ng c " là không phù h p vì không truy n ñ t ñư c tính s n có b h n ch
c a các d ng c c n dùng.
        7.4.2.5. Các s n ph m ñư c thi t k ñ khách hàng, khách hàng ti m
năng ho c ngư i s d ng s n ph m t tháo r i thì ph i kèm theo thông tin v
các d ng c và phương pháp ñư c s d ng.
      7.4.2.6. Công b v s n ph m có th tháo r i ñư c mà do chính khách
hàng, khách hàng ti m năng ho c ngư i s d ng s n ph m t tháo l p thì ch
ñư c áp d ng khi:
      a) không c n ñ n các d ng c ho c k thu t chuyên môn hoá; và
      b) thông tin v phương pháp tháo r i và tái s d ng, tái ch , tái t o
ho c th i b các b ph n c a s n ph m ph i ñư c cung c p rõ ràng.
      Chú thích - Hư ng d n c th hơn v nh ng thông tin c n cho ngư i
tiêu dùng, ñư c nêu trong ISO/IEC Guide 14.
      7.4.2.7. Các s n ph m ñư c thi t k ñ có th tháo r i nhưng do các
nhà chuyên môn th c hi n thì ph i có kèm theo thông tin v thi t b và
phương ti n c n có ñ ti n hành vi c tháo r i.
      7.4.3. Phương pháp lu n ñánh giá
      Vi c ñánh giá ph i ñư c th c hi n phù h p theo ñi u 6.
      7.5. S n ph m có tu i th ñư c kéo dài
      7.5.1. Cách dùng thu t ng
      M t s n ph m ñư c thi t k ñ th i gian s d ng kéo dài, d a trên cơ
s nâng cao ñ b n ho c ñ c trưng có th nâng c p ñư c mà ñi u ñó t o ra
vi c s d ng tài nguyên ít hơn ho c gi m ch t th i.
      7.5.2. M c ñ ñư c công b
      7.5.2.1. T t c các công b v s n ph m có tu i th ñư c kéo dài ñ u
ph i nêu ñư c m c ñ c a công b . Vì công b s n ph m có tu i th kéo dài
là các công b so sánh, nên ph i tho mãn các yêu c u trong 6.3.
      7.5.2.2. Khi th c hi n m t công b v s n ph m có tu i th ñư c kéo
dài mà d a trên kh năng nâng c p ñư c, thì ph i ñưa ra thông tin c th v
kh năng nâng c p ñó như th nào. Ph i có s n cơ s h t ng ñ nâng c p s n
ph m d dàng.
      7.5.2.3. Các công b v s n ph m có tu i th ñư c kéo dài d a trên ñ
b n s n ph m ñư c c i thi n thì ph i công b quãng dài th i gian s ng ñư c
kéo dài ho c t ph n trăm c a c i ti n và giá tr ño ñư c (ví d s l n v n
hành có tính ch t l p ñi l p l i trư c khi s n ph m b h ng) ho c nêu ra l p
lu n h tr cho công b .
      7.5.3. Phương pháp lu n ñánh giá
      S ñánh giá ph i ñư c ti n hành phù h p theo ñi u 6. Thêm vào ñó,
tu i th kéo dài trung bình ph i ñư c ño theo các tiêu chu n và các phương
pháp th ng kê thích h p, như trình bày trong 6.4.
      7.6. Năng lư ng ñư c tái t o
      7.6.1. Cách dùng thu t ng
      M t ñ c tính c a s n ph m là nó ñã ñư c làm ra b ng s d ng năng
lư ng ñư c thu h i t v t li u ho c t năng lư ng l ra ph i th i b ñi như là
ph th i, nhưng thay vào ñó thì chúng ñư c thu th p l i thông tin qua các quá
trình ñư c qu n lý.
      Chú thích - Trong ng c nh này, t s n ph m ñó có th chính là năng
lư ng ñư c tái t o.
      7.6.2. M c ñ ñư c công b
      ð th c hi n m t công b r ng s n ph m ñã ñư c ch t o ra b ng s
d ng năng lư ng ñư c tái t o, thì năng lư ng ñư c s d ng ñó ph i tho mãn
các c p ñ công b như dư i ñây và ph i ñư c ñánh giá theo 7.6.3.
      a) S tái t o năng lư ng t các v t li u th i ng ý là vi c thu gom và
chuy n ñ i v t li u th i thành năng lư ng có ích. Quá trình này bao g m m i
s thu gom và chuy n ñ i ch t th i t t t c các phương ti n c a nhà máy, h
gia ñình, công s ho c các d ch v công c ng.
      b) Trư c khi th c hi n m t công b v năng lư ng ñư c tái t o, ngư i
công b ph i ñ m b o r ng các nh hư ng b t l i ñ n môi trư ng gây ra t
quá trình tái t o v t li u ñã ñư c ki m soát và qu n lý.
      c) Lo i và lư ng ch t th i ñã ñư c dùng ñ tái t o cũng ph i ñư c công
b .
      7.6.3. Phương pháp lu n ñánh giá
       S ñánh giá ph i ñư c ti n hành phù h p theo ñi u 6. Thêm vào ñó, s
ñánh giá v năng lư ng ñư c tái t o ph i ñư c tính toán b ng s d ng phương
pháp sau ñây.
       a) Ch ñư c th c hi n công b n u R - E > 0
       b) M t công b v năng lư ng ñư c tái t o thu n ph i ñư c trình bày
như sau:
                                               (R − E)
       Năng lư ng thu n ñư c tái t o (%) =               × 100
                                             (R − E) + P

       trong ñó
       P là t ng năng lư ng t các ngu n ban ñ u ñã ñư c s d ng trong quá
trình ch t o ñ làm ra s n ph m;
       R là t ng năng lư ng t o ra t quá trình thu h i năng lư ng;
       E là t ng c a năng lư ng t các ngu n ban ñ u ñã ñư c s d ng trong
quá trình thu h i năng lư ng ñ thu h i ho c chi t xu t năng lư ng ñã ñư c
táo t o.
       7.7. Tái ch ñư c
       7.7.1. Cách dùng thu t ng
       ð c tính c a s n ph m, bao bì, ho c b ph n kèm theo có th ñư c tách
ra t dòng th i thông qua các chương trình và quá trình s n có và có th ñư c
thu gom, ch bi n và ñưa vào s d ng      d ng nguyên li u ho c s n ph m.
       Chú thích - Tái ch v t li u ch là m t trong s các chi n lư c phòng
ng a ch t th i. L a ch n m t chi n lư c c th s tuỳ thu c vào các hoàn
c nh và ph i tính ñ n các tác ñ ng khu v c khác nhau khi ti n hành l a ch n
này.
       7.7.2. M c ñ ñư c công b
       N u các phương ti n thu gom ho c phân lo i c n cho m c ñích tái ch
s n ph m ho c bao bì mà không s n có cho m t t l h p lý khách hàng,
khách hàng ti m năng, và ngư i s d ng s n ph m trong khu v c s n ph m
ñư c bán ra, thì lúc ñó ph i áp d ng các ñi u dư i ñây.
        a) Ph i s d ng m t công b theo m c ñ kh năng tái chê.
        b) Công b theo c p ñ này ph i truy n ñ t ñ y ñ v tính s n có b h n
ch c a các phương ti n thu gom.
        c) Các m c ñ ñã ñư c khái quát hoá, như "Có th tái ch khi có
phương ti n" mà không th hi n ñư c s h n ch v s lư ng các phương ti n
thu gom là không thích h p.
        7.7.3. S d ng bi u tư ng
        7.7.3.1. S d ng bi u tư ng khi làm m t công b v kh năng tái ch là
tuỳ ch n.
        7.7.3.2. N u m t bi u tư ng ñư c s d ng cho công b v kh năng tái
ch , bi u tư ng ph i là vòng Mobius, như ñư c mô t trong 5.10.2.
        7.7.3.3. Vòng Mobius, như ñư c mô t trong 5.10.2, không có s th
hi n giá tr ph n trăm ph i ñư c dùng cho công b v s n ph m có th tái ch .
        7.7.3.4. Vi c s d ng ph n gi i thích là tuỳ ch n, như nêu   5.6.
        7.7.3.5. Ph n gi i thích có th bao g m c vi c phân ñ nh nguyên v t
li u.
        7.7.4. Phương pháp lu n ñánh giá
        S ñánh giá ph i ñư c th c hi n phù h p v i ñi u 6. Thông tin nói ñ n
  6.5 ph i bao g m các b ng ch ng v
        a) Các h th ng thu gom, phân lo i và phân ph i ñ v n chuy n nguyên
v t li u t ñ u ngu n ñ n phương ti n tái ch m t cách thu n ti n s n có v i
m t t l h p lý khách hàng, khách hàng ti m năng, và ngư i s d ng s n
ph m.
        b) Các phương ti n tái ch là s n có ñ ñem dùng v i các nguyên li u
ñã ñư c thu gom.
        c) S n ph m ñư c công b là ñang ñư c thu gom và tái ch .
        7.8. Hàm lư ng ñư c tái ch
        7.8.1. Cách dùng thu t ng
        7.8.1.1. Hàm lư ng tái ch ñư c và các thu t ng ph tr ñư c gi i
thích như sau"
        a) Hàm lư ng ñư c tái ch
        T l c a nguyên v t li u ñư c tái ch trong m t s n ph m ho c bao bì,
tính b ng kh i lư ng. Ch có các nguyên li u trư c tiêu th và nguyên li u
sau tiêu th m i ñư c xem xét là hàm lư ng ñư c tái ch , phù h p v i cách
dùng thu t ng dư i ñây.
        1. Nguyên v t li u trư c tiêu th
        Nguyên v t li u ñư c chuy n ñ i ra t dòng th i trong quá trình ch
t o. ði u này ngo i tr vi c t n d ng l i nguyên v t li u như làm l i, nghi n
l i ho c ph li u ñư c t o ra t m t quy trình và có th tái t o l i ñ dùng
trong cùng m t quy trình mà nó ñã ñư c t o ra.
        2. Nguyên v t li u sau tiêu th
        Nguyên v t li u phát sinh ra t các h gia ñình ho c t khu thương m i,
công nghi p và các t ch c như là ngư i cu i cùng s d ng s n ph m và s n
ph m không còn ñư c s d ng cho m c ñích ñã ñ nh c a nó n a. ði u này
bao g m nguyên v t li u quay tr l i t h th ng lưu thông - phân ph i s n
ph m.
        b) Nguyên v t li u ñư c tái ch
        Nguyên v t li u ñã ñư c tái ch t nguyên v t li u tái t o và dùng các
phương ti n c a m t quy trình ch t o ñ làm thành s n ph m hoàn ch nh
ho c thành m t b ph n/ chi ti t ñ l p vào cho m t s n ph m.
        c) Nguyên v t li u ñư c tái t o (c i t o)
        Nguyên v t li u ho c là s ñư c th i b như là ch t th i ho c ñư c s
d ng ñ tái t o năng lư ng, nhưng thay vì ñư c thu gom và tái t o (c i t o)
như là nguyên v t li u ñ u vào, l i ch p nh n làm nguyên v t li u m i ban
ñ u dùng trong m t quy trình tái ch ho c m t quy trình s n xu t.
        Chú thích 1 - Sơ ñ c a m t h th ng tái ch nguyên v t li u ñư c cho
trong ph l c a.
      Chú thích 2 - Trong tiêu chu n này, s di n ñ t v "nguyên v t li u
ñư c tái t o (recovered material)" và "nguyên v t li u ñư c c i t o (reclaimed
material)" ñư c coi là ñ ng nghĩa; tuy nhiên công nh n là    m t s nư c, có
th ưu tiên dùng các cách di n ñ t này hay các cách di n ñ t khác.
      7.8.1.2. Tái ch nguyên v t li u ch là m t trong nh ng chi n lư c ngăn
ng a ch t th i. S l a ch n m t chi n lư c c th s tuỳ thu c vào các hoàn
c nh và ph i tính ñ n các tác ñ ng khu v c khác nhau trong vi c th c hi n
l a ch n này. C n ph i cân nh c ñ n m t th c t là ph n trăm hàm lư ng
ñư c tái ch càng cao không th ng ý là tác ñ ng môi trư ng càng th p. B i
v y, s công b v hàm lư ng ñư c tái ch , nói riêng, c n ñư c s d ng m t
cách th n tr ng.
      Chú thích - C n chú ý ñ n các yêu c u ñưa ra trong 5.7 h).
      7.8.2. M c ñ ñư c công b
      7.8.2.1. Khi th c hi n m t công b v hàm lư ng ñư c tái ch , ph i
công b t l ph n trăm c a nguyên v t li u tái ch ñư c.
      7.8.2.2. T l ph n trăm hàm lư ng ñư c tái ch cho s n ph m ho c v t
li u bao bì ph i ñư c công b m t cách riêng r và không ñư c tính g p l i.
      7.8.3. S d ng bi u tư ng
      7.8.3.1. Khi th c hi n m t công b v hàm lư ng ñư c tái ch , vi c s
d ng bi u tư ng là tuỳ ch n.
      7.8.3.2. N u m t bi u tư ng ñư c s d ng cho công b hàm lư ng
ñư c tái ch thì bi u tư ng ñó ph i là vòng Mobius kèm theo t l ph n trăm
giá tr ñã công b như "X%", trong ñó X là hàm lư ng tái ch bi u th b ng
m t s ch n, ñư c tính toán theo 7.8.4. T l ph n trăm giá tr ñó s ñư c ñ t
vào bên trong ho c bên ngoài vòng Mobius và g n k v i vòng Mobius. Các
ví d v v trí có th ch p nh n c a giá tr t l ph n trăm hàm lư ng tái ch
ñư c trình bày như hình 2. Vòng Mobius v i giá tr t l ph n trăm ch rõ như
"X%" s ñư c ñưa ra làm công b hàm lư ng tái ch .
      7.8.3.3. N u hàm lư ng tái ch là bi n s , nó có th ñư c di n ñ t b ng
bi u th c như "ít nh t là X%" ho c "l n hơn X%".
      7.8.3..4. Vi c s d ng l i gi i thích là tuỳ ch n, theo như 5.6.
      7.8.3.5. M t bi u tư ng khi ñư c s d ng có th ñư c kèm theo ñ nh
danh nguyên v t li u.




 Hình 2 - Các ví d v v trí ch p nh n ñư c c a giá tr ph n trăm hàm
             lư ng ñư c tái ch khi s d ng v i vòng Mobius


      7.8.4. Phương pháp lu n ñánh giá
      7.8.4.1. Phương pháp ñánh giá ph i ñư c th c hi n theo ñi u 6. Thêm
vào ñó, hàm lư ng ñư c tái ch ph i ñư c th hi n b ng ñ nh lư ng theo ph n
trăm, tính toán như dư i ñây. Vì không có s n phương pháp ñ ño tr c ti p
hàm lư ng tái ch trong s n ph m ho c bao bì, kh i lư ng thu ñư c t quy
trình tái ch , sau khi tính toán do th t thoát và các nguyên nhân khác thì dùng
công th c sau:
                                        A
                               X(%) =     × 100
                                        P
      trong ñó
      X là hàm lư ng ñư c tái ch bi u th b ng ph n trăm;
      A là kh i lư ng c a nguyên v t li u ñư c tái ch ;
      P là kh i lư ng c a s n ph m.
      Chú thích - ð làm rõ thêm hơn v cách tính toán hàm lư ng ñư c tái
ch , có th tham kh o ph l c A.
      7.8.4.2. S ki m tra xác nh n ngu n và lư ng c a nguyên v t li u ñư c
tái ch có th th c hi n thông qua s d ng b tài li u mua hàng và các s
lư ng khác s n có.
      7.9. Tiêu th năng lư ng ít hơn
      7.9.1. Cách dùng thu t ng
      Khái ni m ít hơn trong t ng năng lư ng s d ng liên quan t i vi c s
d ng m t s n ph m th c hi n ch c năng, mà ñ th c hi n ch c năng ñó ñư c
quan ni m là tiêu th năng lư ng ít hơn khi so sánh v i năng lư ng do s n
ph m khác s d ng khi th c hi n m t ch c năng ho t ñ ng tương ñương.
      Chú thích - Các công b v tiêu th năng lư ng ít hơn thông thư ng
ñư c di n ñ t như là s d ng năng lư ng hi u qu , b o toàn năng lư ng ho c
ti t ki m năng lư ng.
      7.9.2. M c ñ ñư c công b
      7.9.2.1. T t c các công b v tiêu th năng lư ng ít hơn ñ u ph i ñư c
ñưa ra m c ñ công b . Vì tiêu th năng lư ng ít hơn là công b so sánh, nên
ph i tho mãn các yêu c u quy ñ nh trong 6.3.
      7.9.2.2. Các công b năng lư ng tiêu th ít hơn ph i d a trên vi c tiêu
th năng lư ng ít hơn trong khi dùng s n ph m và trong phân ph i các d ch
v . Công b ñư c g p vi c gi m năng lư ng s d ng trong quá trình ch t o
s n ph m ñó.
      7.9.3. Phương pháp lu n ñánh giá
      Phương pháp ñánh giá ph i ñư c ti n hành phù h p v i ñi u 6. Thêm
vào ñó, năng lư ng tiêu th ít hơn ph i ñư c ño theo các tiêu chu n và
phương pháp ñã l p cho t ng s n ph m, và giá tr trung bình ph i ñư c tính
toán b ng x lý th ng kê. Vi c l a ch n phương pháp ph i phù h p v i 6.4.
      7.10. S d ng tài nguyên ít hơn
      7.10.1. Cách dùng thu t ng
      Khái ni m s d ng ít hơn t ng lư ng nguyên v t li u, năng lư ng, ho c
nư c ñư c s d ng ñ s n xu t ho c phân ph i m t s n ph m, bao bì ho c các
thành ph n ph tr ñã quy ñ nh.
      Chú thích - Các công b v s d ng tài nguyên ít hơn liên quan v i
vi c s d ng năng lư ng và nư c trong giai ño n s d ng s n ph m thu c
vòng ñ i c a s n ph m ñư c ñ c p trong 7.9 và 7.11.
      7.10.2. M c ñ ñư c công b
      7.10.2.1. Các tài nguyên bao g m các ngu n năng lư ng và nư c cùng
v i các nguyên v t li u thô.
      7.10.2.2. T t c các công b s d ng tài nguyên ít hơn ph i ñưa ra m c
ñ công b .
      7.10.2.3. Vi c gi m b t ñư c tài nguyên s d ng cho các s n ph m và
bao bì ph i ñư c công b riêng r và không ñư c g p chung.
      7.10.2.4. Các công b v s d ng tài nguyên ít hơn ph i ñư c th hi n
theo t l ph n trăm (%). Vì công b s d ng tài nguyên ít hơn là m t công b
so sánh, cho nên ph i tho mãn các yêu c u trong 6.3.
      7.10.2.5. N u th c hi n công b v s d ng tài nguyên ít hơn, thì lo i
tài nguyên ñó ph i ñư c nêu ra trong ph n gi i thích.
      7.10.2.6. Do vi c s d ng tài nguyên ít hơn như ñã công b mà nơi x y
ra làm tăng tiêu th lo i tài nguyên khác, thì tài nguyên và ph n trăm tăng ñó
ph i ñư c nêu ra trong ph n gi i thích.
      7.10.2.7. Khi ñã thu ñư c k t qu c a vi c s d ng tài nguyên ít hơn,
thì trong giai ño n mư i hai tháng kh i ñ u, có th ra m t công b d a trên s
ư c tính vi c s d ng tài nguyên ít hơn theo thi t k ho c phân ph i s n ph m
ho c quy trình s n xu t.
      7.10.2.8. S thay ñ i trong s d ng tài nguyên ph i ñư c th hi n riêng
bi t cho t ng lo i tài nguyên.
      7.10.3. Phương pháp lu t ñánh giá
       Vi c ñánh giá ph i ñư c th c hi n phù h p v i ñi u 6. Thêm vào ñó,
ngoài nh ng ñi u như cho phép trong 7.10.2.7, c n ph i có s li u v lư ng
tài nguyên ñã tiêu th trên m t ñơn v s n ph m b ng cách chia t ng ñ u vào
c a tài nguyên trong th i gian mư i hai tháng cho t ng s n ph m trong cùng
th i gian mư i hai tháng ñó. T l ph n trăm s d ng tài nguyên ít hơn (U%)
ñư c tính b ng công th c dư i ñây:
                                      (I − N )
                             U(%) =            × 100
                                         I
       trong ñó
       U là lư ng s d ng tài nguyên ít hơn trên m t ñơn v s n xu t, tính
b ng ph n trăm;
       I là lư ng tài nguyên s d ng ban ñ u, tính b ng lư ng tài nguyên ñư c
tiêu th cho m t ñơn v s n xu t;
       N là lư ng tài nguyên m i s d ng, tính b ng lư ng tài nguyên ñư c
tiêu th cho m t ñơn v s n ph m.
       7.11. Tiêu th nư c ít hơn
       7.11.1. Cách dùng thu t ng
       Khái ni m ít hơn trong t ng lư ng nư c tiêu th là g n li n v i vi c s
d ng m t s n ph m th c hi n ch c năng, mà ñ th c hi n ch c năng ñó nó
tiêu th nư c ít hơn khi so sánh v i lư ng nư c do s n ph m khác th c hi n
m t ch c năng ho t ñ ng tương ñương ñã s d ng.
       Chú thích - Các công b v lư ng nư c tiêu th ít hơn thư ng ñư c
di n ñ t là s d ng nư c hi u qu , b o toàn lư ng nư c, ti t ki m nư c.
       7.11.2. M c ñ công b
       7.11.2.1. T t c các công b v s d ng nư c có hi u qu ho c tiêu th
nư c ít hơn ñ u ph i ñưa ra m c ñ công b . Vì công b tiêu th lư ng nư c
ít hơn là công b so sánh, cho nên ph i tho mãn các yêu c u quy ñ nh trong
6.3.
      7.11.2.2. Các công b v tiêu th nư c ít hơn ph i d a trên vi c gi m
lư ng nư c tiêu th khi s d ng s n ph m ñó. ði u này không ñư c bao g m
vi c gi m lư ng nư c s d ng trong quá trình ch bi n s n ph m.
      7.11.3. Phương pháp lu n ñánh giá
      Vi c ñánh giá ph i ñư c th c hi n phù h p theo ñi u 6. Thêm và ñó,
lư ng nư c tiêu th ít hơn ph i ñư c ño theo các tiêu chu n và phương pháp
ñã ñư c quy ñ nh cho t ng s n ph m, và giá tr trung bình ph i ñư c tính toán
b ng x lý th ng kê. Vi c l a ch n phương pháp ñánh giá ph i theo 6.4.
      7.12. S d ng l i ñư c và ch a l i ñư c
      7.12.1. Cách dùng thu t ng
      7.12.1.1. S d ng l i ñư c
      ð c tính c a m t s n ph m ho c bao bì ñư c hi u và ñư c thi t k ñ
th c hi n s l n s d ng nh t ñ nh trong vòng ñ i c a ph m c a s n ph m v i
cùng m t m c ñích mà nó ñã ñ nh ra.
      7.12.1.2. Ch a l i ñư c
      Là ñ c tính c a s n ph m ho c bao bì mà ch a l i ñư c nhi u hơn m t
l n v i cùng m t s n ph m ho c s n ph m tương t v i hình d ng ban ñ u
c a nó và không c n quá trình x lý b sung ngo i tr các yêu c u ñã quy
ñ nh như ph i xúc r a ho c làm s ch.
      7.12. M c ñ ñư c công b
      7.12.2.1. Không ñư c công b m t s n ph m ho c bao bì là s d ng l i
ñư c ho c ch a l i ñư c tr phi s n ph m ho c bao bì ñó s d ng l i ñư c
ho c ch a l i ñư c như m c ñích ban ñ u c a nó.
      7.12.2.2. M t công b là s n ph m ho c bao bì s d ng l i ñư c ho c
ch a l i ñư c ch ñư c th c hi n khi:
      a) hi n t i ñang có m t chương trình ñ thu gom s n ph m ho c bao bì
ñã qua s d ng và chúng ñang ñư c s d ng và ch a l i; ho c
      b) hi n t i ñang có các phương ti n ho c các s n ph m mà có th cho
phép khách hàng s d ng l i ho c ch a l i s n ph m và bao bì ñó.
      7.12.2.3. N u chương trình thu gom s n ph m ho c bao bì ñã qua s
d ng, ho c các phương ti n dùng cho m c ñích tái s d ng ho c ch a l i s n
ph m, bao bì ñã qua s d ng là có s n mà chưa thu n ti n cho m t t l h p
lý khách hàng, khách hàng ti m năng và ngư i s d ng s n ph m trong khu
v c s n ph m ñư c bán ra, thì lúc ñó ph i áp d ng các ñi u dư i ñây.
      a) Ph i s d ng các m c công b v tái s d ng ñư c và ch a l i ñư c.
      b) M c ñ công b ph i truy n ñ t m t cách ñ y ñ tính s n có nhưng
b h n ch c a các chương trình thu gom ho c các phương ti n dùng cho m c
ñích tái s d ng ho c ch a l i các s n ph m ñã qua s d ng.
      c) M c ñ công b chung chung như "S d ng l i/ch a l i ñư c         nơi
có phương ti n" mà không truy n ñ t ñư c tính s n có ñang b h n ch c a
các chương trình thu gom hay phương ti n là lo i công b không thích h p.
      7.12.3. Phương pháp lu n ñánh giá
      Vi c ñánh giá ph i ñư c th c hi n phù h p theo ñi u 6. Thêm vào ñó,
thông tin nói ñ n trong m c 6.5 ph i kèm theo b ng ch ng c a:
      a) S n ph m ñang ñư c nói ñ n trong công b là ñang ñư c tái s d ng
ho c ch a l i.
      b) Cac phương ti n dùng cho vi c tái s d ng ho c ch a l i là ñang s n
có ñ ñáp ng cho s n ph m ñư c nói ñ n trong công b .
      c) Các phương ti n c n cho tái s d ng ho c ch a l i s n ph m là có
s n m t cách thu n ti n cho m t t l h p lý khách hàng, khách hàng ti m
năng và ngư i s d ng s n ph m.
      7.13. Gi m b t ch t th i
      7.13.1. Cách dùng thu t ng
      Là s gi m b t v lư ng (kh i lư ng) c a v t ch t tham gia vào dòng
th i do có s thay ñ i trong s n ph m, quá trình ho c bao bì.
      Chú thích - Ch t th i có th g m các ch t t các quá trình ch t o và x
lý, th i vào không khí và nư c cũng như ch t th i r n.
      7.13.2. M c ñ ñư c công b
        7.13.2.1. T t c các công b v gi m b t ch t th i ñ u ph i ñưa ra m c
ñ công b . Công b v gi m b t ch t th i là m t công b so sánh, do ñó ph i
tho mãn các yêu c u ñư c nêu ra trong 6.3.
        7.13.2.2. Gi m b t ch t th i c a s n ph m và bao bì có th bao g m c
vi c gi m b t ch t th i sinh ra trong các giai ño n s n xu t, lưu thông phân
ph i, s d ng s n ph m và th i b .
        7.13.2.3. Các công b v ch t th i ñư c gi m b t có th g m không ch
là gi m hàm lư ng nư c trong ch t th i r n mà còn c gi m b t kh i lư ng
ch t th i thông qua các quy trình x lý ch t th i.
        7.13.2.4.Nh ng tính toán c a quá tình gi m ch t th i không ñư c g p
các v t li u t n d ng l i dùng trong quá trình như v t li u làm l i nghi n l i
ho c ph li u ñư c sinh ra trong quá trình còn có kh năng tái s d ng l i cho
cùng m t quy trình ñó mà v t li u ñư c t o ra.
        7.13.2.5. Ngư i t o ra ch t th i r i chuy n ch t th i cho ngư i s d ng
khác nh m t n d ng ch t th i ñó cho m t m c ñích ñã ñ nh, ngoài vi c ñưa
ch t th i vào trong dòng th i, thì có th th c hi n m t công b gi m b t ch t
th i.
        7.13.3. Phương pháp lu n ñánh giá
        Vi c ñánh giá ph i ñư c th c hi n theo ñi u 6. Thêm vào ñó, lư ng
ch t th i ñã gi m ñư c có th tính toán ra t b ng cân b ng v t ch t, như t
phép ño ch t th i th c t .
                                  Ph l c A
                                 (tham kh o)
                      Lư c ñ v m t h th ng tái ch




H m l−îng ®−îc t¸i chÕ cña s¶n phÈm (X%) = (A/P) x 100
Mét sè vËt liÖu ® t¸i t¹o (c¶i t¹o) cã thÓ dïng trùc tiÕp cho mét quy tr×nh s¶n
xuÊt, bao gåm c¶ quy tr×nh t¸i chÕ, m kh«ng cã c«ng ®o¹n t¸ch rêi ®−îc gäi
l "quy tr×nh t¸i chÕ" trong hÖ thèng ®ã. Trong tr−êng hîp nh− vËy, s¶n phÈm
®ång h nh v chÊt th¶i vÉn cßn cã thÓ ®−îc sinh ra tõ quy tr×nh s¶n xuÊt n y.
C¸c s¶n phÈm ®ång h nh v chÊt th¶i cÇn ®−îc tÝnh ®Õn khi x¸c ®Þnh khèi
l−îng cña vËt liÖu ® t¸i chÕ ®Ó sö dông v o c«ng thøc tÝnh h m l−îng t¸i chÕ
®−îc.
Chó thÝch: - BiÓu ®å n y tr×nh b y mét vÝ dô ®¬n gi¶n hãa vÒ hÖ thèng t¸i chÕ
v nh»m cung cÊp th«ng tin ®Ó tÝnh h m l−îng t¸i chÕ ®−îc. C¸c vÝ dô ho n
chØnh h¬n, tham kh¶o trong ISO/TR 14049, Qu¶n lý m«i tr−êng, ®¸nh gi¸
vßng ®êi cña sn¶ phÈm - C¸c vÝ dô ®Ó ¸p dông TCVN ISO 14041.

                H×nh A.1 - L−îc ®å vÒ mét hÖ thèng t¸i chÕ

         Hàm lư ng ñư c tái ch c a s n ph m (X%) = (A/P) x 100
      M t s v t li u ñã tái t o (c i t o) có th dùng tr c ti p cho m t quy
trình s n xu t, bao g m c quy trình tái ch , mà không có công ño n tách r i
ñư c g i là "quy trình tái ch " trong h th ng ñó. Trong trư ng h p như v y,
s n ph m ñ ng hành và ch t th i v n còn có th ñư c sinh ra t quy trình s n
xu t này. Các s n ph m ñ ng hành và ch t th i c n ñư c tính ñ n khi xác
ñ nh kh i lư ng c a v t li u ñã tái ch ñ s d ng vào công th c tính hàm
lư ng tái ch ñư c.
      Chú thích - Bi u ñ này trình bày m t ví d ñơn gi n hoá v h th ng
tái ch và nh m cung c p thông tin ñ tính hàm lư ng tái ch ñư c. Các ví d
hoàn ch nh hơn, tham kh o trong ISO/TR 14049, Qu n lý môi trư ng - ðánh
giá vòng ñ i c a s n ph m - Các ví d ñ áp d ng TCVN ISO 14041.
               Hình A.1 - Lư c ñ v m t h th ng tái ch
                          Thư m c tài li u tham kh o


         [1] ISO 14040: 1997, Environmental management - Life cycle
assessment - Principles and framework.
         [2] ISO 14041: 1998, Environmental management - Life cycle
assessment - Goal dnd scope definition and inventory analysis.
         [3] ISO/IEC Guide 14: 1977, Product information for consumers.
         Ví d   v nh ng tiêu chu n ñ dùng cho bi u tư ng phân ñ nh
nguyên v t li u
         Tài li u tham kh o t [4] ñ n [7] ñưa ra ví d v nh ng tiêu chu n và
các n ph m công nghi p dùng cho s phân ñ nh nguyên v t li u. ðây ch là
các ví d và danh m c này là chưa ph i là danh m c ñ y ñ .
         [4] ISO 11469: 1993, Plastics - Generic identification and marking of
plastics products.
         [5] IEC 61429: 1995, Marketing of secondary cells and batteries with
the international recycling symbol ISO 7000 - 1135
         [6] Technical Bulletin No. PBI - 24 - 1988 Revision 2, October 1, 1990
Voluntary Guidelines - Palstic Bottle Material Code system: Mold
Modification Drawings, The Society of the Plastics Industry, Inc.. (SPI).
         [7] Technical Bulletin No. RPCD - 13 - 1989 Revision 1, October 1,
1990 Voluntary guidelines - Rigid Plastic Container Material Code System:
Mold Modification Drawings, The Society of the Plastics Industry, Inc...
(SPI).
         ð m b o ch t lư ng c a các d li u th nghi m và ki m tra xác
nh n công b
         Tài li u tham kh o t [8] ñ n [11] ñưa ra các ví d v các tiêu chu n có
th cung c p thông tin b ích và hư ng d n v thu th p các s li u tin c y mà
có th ñư c s d ng cho ki m tra xác nh n công b sau này. ðây ch là các ví
d và danh m c này chưa ph i là danh m c ñ y ñ .
       [8] ISO 9004 - 1: 1994, Quanlity management and quality systems
elements - Part 1: Guidelines.
       [9] ISO/IEC Guide 25: 1990, General requirements for the competence
of calibration and testing laboratories.
       [10] ANSI/ASQC E4 - 1994, Specifications and guidelines for quality
systems for environmental data collection and environmental technology
programs.
       [11] EN 54001: 1989, General criteria for the operation of testing
laboratories.
       Ví d v nh ng tiêu chu n dùng cho th nghi m và ki m tra xác
nh n công b
       Tài li u tham kh o t [2] ñ n [66] li t kê danh m c các tiêu chu n và
các phương pháp dùng trong công nghi p có th ñư c xem xét ñ s d ng khi
thu th p các d li u khác nhau c n cho s ki m tra xác nh n công b . Danh
m c này chưa ph i là danh m c ñ y ñ và ch ñ minh ho cho các lo i tiêu
chu n mà có th ñư c xem xét khi l a ch n phương pháp th và ki m tra xác
nh n t công b v môi trư ng.
       Các phương pháp trong danh m c này ch có th ñư c s d ng m t khi
phương pháp ñư c ch n ñó ñáp ng ñư c các yêu c u liên quan như ñã nêu
trong ñi u 6 c a tiêu chu n này.
       a) Hàm lư ng ñư c tái ch
       [12] ASTM D5663 - 95, Standard Guide for Validating Recycled
Content in Packaging Paper and Paperboard.
       [13] BS 7500: 1995, Specification for marking of recycled paperboard.
       [14] AS 4082 - 1992, Recycled paper - Glossary of terms.
       [15] PBI 27 - 1993, Technical Bulletin - Protocol to Quantify Plant
Usage of Recycled Palstics in Plastic Bottle Production, The Plastic Bottle
Institute.
       b) S d ng tài nguyên ít hơn
      [16] ASTM D5833 - 95, Standard Guide for Source Reduction, Reuse,
Recycling and Disposal of Steel Cans.
      [17] ASTM D5834 - 95, Standard Guide for Source Reduction, Reuse,
Recycling and Disposal of Solid and Corrugated Fiberboard (Cardboard).
      c) Có th phân hu
      [18] ISO 7827: 1994, Water quality - Evaluation in an aqueous medium
of the "ultimate" aerobic biodegradability of organic compounds - Method by
analysis of dissolved organic carbon (DOC).
      [19] ISO 9408: 1999, Water quality - Evaluation of ultimate aerobic
biodegradability of organic compounds in aqueous medium by determination
of oxygen demand in a closed respirometer.
      [20] ISO 9439: 1999, Waer quality - Evaluation of ultimate aerobic
biodegradability of organic compounds in aqueous medium - Carbon dioxide
evolution test.
      [21] ISO 10707: 1997, Water quality - Evaluation in a aqueous medium
of the "ultimate: aerobic biodegradability of organic compounds - Method by
analysis of biochemical oxygen demand [closed bottle test].
      [22] ISO 14851, Determination of the ultimate aerobic biodegradability
of plastic materials in an aqueous medium - Method by measuring the oxygen
demand in a closed respirometer.
      [23] ISO 14852, Determination of the ultimate aerobic biodegradability
of plastic materials in an aqueous medium - Method by analysis of evolved
carbon dioxide.
      [24]    ISO   14853,   Determination    of   the   ultimate   anaerobic
biodegradability of plastic materials in an aqueous medium - Method by
measurement of biogas production.
      [25] ISO 14855, Determination of the ultimate aerobic biodegradability
and disintegration of plastic materials under controlled composting conditions
- Method by analysis of evolved carbon dioxide.
       [26] OECD 301, Guideline for testing of chemicals.
       [27] ASTM D3826 - 91, Determining degradation end point in
degradable polyethylene and polypropylene using a tensile test.
       [28] ASTM D5071 - 91, Standard practice for operating xenon arc type
exposure apparatus with water for exposure of photodegradable plastics.
       [29] ASTM D5208 - 91, Operating fluorescent ultraviolet (UV) and
condensation apparatus for exposure of photodegradable plastics.
       [30] ASTM D5209 - 92, Test method for determining the aerobic
biodegradation of plastic materials in the presence of municipal sewage sluge.
       [31] ASTM D5210 - 92, Test method for determining the anaerobic
biodegradation of plastic materials in the presence of municipal sewage
sludge.
       [32] ASTM D5247 - 92, Test method for determining the aerobic
biodegradability of degradable plastics by specific microorganisms.
       [33] ASTM D5271 - 93, Test method for determining the aerobic
biodegradation of plastic materials in a activatedsludge - wastewater
treatment system.
       [34] ASTM D5272 - 92, Outdoor exposure testing of photodegradable
plastics.
       [35] ASTM D5338 - 93, Test method for determining aerobic
biodegradation of plastic materials under controlled composting conditions.
       [36] ASTM D5437 - 93, Wathering of plastics under marine floating
exposure.
       [37] ASTM D5509 - 96, Standard practice for exposing plastics to a
simulated compost environment.
       [38] ASTM D5509 - 96, Standard practice for heat aging of oxidatively
degradable plastics.
      [39] ASTM D5511 - 94, Standard test method for determining
anaerobic biodegradation of plastic materials under high - solids anaerobic
digestion conditions.
      [40] ASTM D5512 - 96, Standard practice for exposing plastics to a
simulated compost environmental using an externally heated reactor.
      [41] ASTM D5525 - 94, Standard practice for exposing plastics to a
simulated active landfill environmen.
      [42] ASTM D5526 - 94, Standard test method for determining
anaerobic biodegradation of plastic materials under accelerated landfill
conditions.
      [43] ASTM D5988 - 96, Standard test method for determining aerobic
biodegradation with oil of plastic materials or residual plastic materials after
composting.
      [44] ASTM D6002 - 96, Standard guide for assessing the
compostability of environmentally degradable plasitcs.
      [45] ASTM D6003 - 96, Standard test method for determining weight
loss from plastic materials expossed to simulated municipal soild waste
(MSW) aerobic compost environment.
      [46] DIN V 54900 - 2, Testing of the compostability of plastics - Part 2:
Testing of the complete biodegradability of plastics in laboratory tests.
      [47] DIN V 54900 - 3, Testing of the compostability of plastics - Part 3:
Testing under practice - relevant conditions and testing of quality of the
composts.
      [48] DIN V 54900 - 4, Testing of the compostability of polymeric
materials - Part 4: Testing of the ecotoxicity of the composts.
      d Tiêu th năng lư ng và nư c
      [49] IEC 60436, Methods for measuring the performance of electric
dishwashers.
      [50] IEC 60350, Electric cooking ranges, hobs, ovens and grills for
household use - Method for measuring performance.
      [51] IEC 60379, Methods for measuring the performance of electric
storage water - heaters for household purposes.
      [52] IEC 60531, Household electric thermal storage room heaters -
Moethods for measuring performance.
      [53] IEC 60675, Household electric direct - acting room heaters -
Methods for measuring performance.
      54. 1 EC 60456, Clothes washing machines for household use -
Methods for measuring the performance.
      [55] IEC 61121, Electric tumble dryers for household use - Methods for
measring the performance.
      [56] IEC 60530, Methods for measuring the performance of elecric
kettles and jugs for household and similar use.
      [57] IEC, Methods for measuring the performance of electric household
coffee makers.
      [58] IEC 60705, Household microwave ovens - Methods for measuring
performance.
      [59] ISO 7371, Household refrigerating appliances - Refrigerators with
or without low - temperature compartment - Characteristics and test methods.
      [60] ISO 8187, Household refrigerating appliances - Refrigerator -
freezers - Characteristics and test methods.
      [61] ISO 8561, Household frost - free refrigerating appliances -
Refrigerators, refrigerator - freezers, frozen food storage cabinets and food
freezers cooled by internal forced air circulation - Charateristics and test
methods.
      [62] ISO 5151, Non - ducterd air conditioners and heat pumps - testing
and rating for performance.
      [63] ISO 13253, Ducted air - conditioners and air to - air heat pumps -
Testing and rating for performance.
      [64] ISO 13256 (all parts), Water - source heat pumps - Testing and
rating for performance.
      [65] ISO 15042 (all parts), Multiple split - system air - conditioners and
air - to - air heat pumps - Testing and rating for performance.
      [66] ISO 5801, Industrial fans - Performance testing using standardized
airways.
 TIÊU CHU N VI T NAM * VIETNAM STANDARD




           TCVN ISO 14024: 2005
              ISO 14024: 1999
              Xu t b n l n 1
               First edition




NHÃN MÔI TRƯ NG VÀ CÔNG B       MÔI TRƯ NG -
      GHI NHÃN MÔI TRƯ NG KI U I -
         NGUYÊN T C VÀ TH T C


ENVIRONMENTAL LABELS AND DECLARATIONS -
    TYPE I ENVIRONMENTAL LABELLING -
       PRINCIPLES AND PROCEDURES
      Nhãn môi trư ng và công b môi trư ng -
      Ghi nhãn môi trư ng ki u I - Nguyên t c và th t c
      Environmental labels and declarations -
      Type I environmental labelling - Principles and procedures


      1. Ph m vi áp d ng
      Tiêu chu n này thi t l p các nguyên t c và th t c ñ xây d ng chương
trình ghi nhãn môi trư ng ki u I bao g m l a ch n ch ng lo i s n ph m,
chu n c môi trư ng c a s n ph m và các ñ c tính ch c năng s n ph m; cho
m c ñính ñánh giá và ch ng minh s tuân th . Tiêu chu n này còn thi t l p
các th t c ch ng nh n ñ c p nhãn môi trư ng.
      2. Tài li u vi n d n
      Các tài li u vi n d n sau là r t c n thi t cho vi c áp d ng tiêu chu n.
ð i v i các tài li u vi n d n ghi năm ban hành thì áp d ng b n ñư c nêu. ð i
v i các tài li u vi n d n không ghi năm ban hành thì áp d ng phiên b n m i
nh t, bao g m c các s a ñ i.
      TCVN ISO 14020: 2000 (ISO 14020: 1998), Nhãn môi trư ng và công
b môi trư ng - Nguyên t c chung.
      3. Thu t ng và ñ nh nghĩa
      Trong tiêu chu n này, các thu t ng và ñ nh nghĩa sau ñư c áp d ng:
      3.1.
      Chương trình ghi nhãn môi trư ng ki u I (Type I environmental
labelling programme)
      Chương trình t nguy n, d a trên các chu n c c a bên th ba, ñư c
bên th ba c p gi y phép cho s d ng nhãn môi trư ng trên s n ph m, ñ ch
ra tính thân thi n v i môi trư ng m t cách toàn di n c a m t s n ph m trong
m t ch ng lo i s n ph m c th trên cơ s xem xét vòng ñ i c a s n ph m ñó.
      3.2.
      S n ph m (product)
          M i hàng hoá ho c d ch v .
          3.3.
          Ch ng lo i s n ph m (product category)
          Nhóm các s n ph m có ch c năng tương ñương.
          3.4.
          Chu n c môi trư ng c a s n ph m (production criteria)
          Nh ng yêu c u v môi trư ng mà s n ph m s ph i tho mãn ñ ñư c
c p nhãn môi trư ng.
          3.5.
          ð c tính ch c năng s n ph m (product fuction characteristic)
          3.6.
          Cơ quan c p nhãn sinh thái (ecolabelling body)
          Bên th ba và các ñơn v ñ i di n c a nó, th c hi n chương trình c p
nhãn môi trư ng ki u I.
          3.7.
          Bên th ba (third party)
          Cá nhân hay t ch c ñư c công nh n là hoàn toàn ñ c l p v i các bên
liên quan cùng quan tâm ñ n m t v n ñ .
          [TCVN 6450: 1998 (ISO/IEC Guide 2: 1996)]
          Chú thích: "Bên liên quan" thư ng ñ i di n cho l i ích c a nhà cung
 ng ("bên th nh t") và nhà tiêu th ("bên th hai").
          3.8.
          Bên h u quan (interested party)
          T t c các bên ch u nh hư ng c a chương trình ghi nhãn môi trư ng
ki u I.
          3.9.
          T ch c ñư c c p phép (license)
          T ch c ñư c cơ quan c p nhãn sinh thái cho phép s d ng nhãn môi
trư ng ki u I.
      3.10.
      Khía c nh môi trư ng (environmental aspect)
      Y u t c a các ho t ñ ng, s n ph m và d ch v c a m t t ch c có th
tác ñ ng qua l i v i môi trư ng.
      Chú thích: Khía c nh môi trư ng có ý nghĩa là m t khía c nh có ho c
có th gây ra tác ñ ng môi trư ng có ý nghĩa.
      [TCVN ISO 14001: 2005]
      3.11.
      Tác ñ ng môi trư ng (environmental impact)
      B t kỳ m t s thay ñ i nào gây ra cho môi trư ng, dù là có l i hay có
h i, do m t ph n hay toàn b các ho t ñ ng c a m t t ch c, ho c s n ph m
và d ch v gây ra.
      [TCVN ISO 14001: 2005]
      3.12.
      Ch ng nh n (certification)
      Th t c mà qua ñó bên th ba c p b n ch ng nh n m t s n ph m, quá
trình ho c d ch v có các ñ c tính phù h p v i nh ng yêu c u c th .
      [TCVN 6450: 1998 (ISO/IEC Guide 2: 1996)]
      3.13.
      Gi y phép (cho ghi nhãn môi trư ng ki u I) [lincence (for Type I
environmental labelling)]
      Tài li u ñư c ban hành theo quy ñ nh c a h th ng ch ng nh n, qua ñó
m t cơ quan c p nhãn sinh thái công nh n m t cá nhân/t ch c có quy n s
d ng nhãn môi trư ng ki u I cho nh ng s n ph m ho c d ch v c a mình theo
các quy ñ nh c a chương trình ghi nhãn môi trư ng.
      3.14.
      Phù h p v m c ñích (fitness for purpose)
      Kh năng c a s n ph m, quá trình ho c d ch v ñáp ng m t m c ñích
ñã ñư c xác ñ nh trong nh ng ñi u ki n c th .
      [TCVN 6450: 1998 (ISO/IEC Guide 2: 1996)]
      4. M c tiêu c a ghi nhãn môi trư ng ki u I
      M c tiêu chung c a nhãn môi trư ng và công b môi trư ng là thông
qua vi c trao ñ i nh ng thông tin chính xác và có th ki m tra xác nh n ñư c,
không gây nh m l n v các khía c nh môi trư ng c a s n ph m và d ch v , ñ
khuy n khích cung và c u c a các s n ph m và d ch v ít gây s c ép hơn ñ i
v i môi trư ng, qua ñó t o ti m năng c i thi n môi trư ng liên t c, ñư c th
trư ng ñi u ti t.
      M c tiêu c a chương trình ghi nhãn môi trư ng ki u I là góp ph n gi m
b t nh ng tác ñ ng môi trư ng có liên quan ñ n s n ph m, thông qua vi c
xác nh n s n ph m tho mãn các chu n c c th c a chương trình ghi nhãn
ki u I v s thân thi n môi trư ng t ng th .
      M c tiêu c a tiêu chu n này là ñ m b o rõ ràng và tin c y trong vi c
th c thi chương trình ghi nhãn trư ng ki u I và ñ hài hoà các nguyên t c và
th t c v i chương trình.
      5. Nguyên t c
      5.1. Tính ch t t nguy n c a chương trình
      Chương trình ghi nhãn môi trư ng ki u I bao g m c nh ng chương
trình ñư c xây d ng hay ñi u hành b i các cơ quan ñư c chính ph tài tr ,
ph i mang tính t nguy n.
      5.2. M i quan h v i TCVN ISO 14020
      Nh m b sung cho các yêu c u c a tiêu chu n này, các nguyên t c ñã
ñư c quy ñ nh trong TCVN ISO 14020 cũng ñư c áp d ng. N u tiêu chu n
này cung c p nh ng yêu c u c th hơn TCVN ISO 14020, nh ng yêu c u c
th này ph i ñư c áp d ng.
      5.3. M i quan h v i văn b n pháp quy
      ði u ki n tiên quy t khi công nh n và duy trì gi y phép nhãn môi
trư ng ki u I ph i là s tuân th c a bên ñư c ch ng nh n v i các quy ñ nh
v môi trư ng và các văn b n pháp quy khác có liên quan.
        5.4. Xem xét vòng ñ i c a s n ph m
        M c tiêu gi m các tác ñ ng môi trư ng, không ch gi m các tác ñ ng
truy n ñ n các môi trư ng trung gian ho c các tác ñ ng qua các giai ño n c a
vòng ñ i c a s n ph m, là ñ t k t qu t t nh t n u xem xét toàn b vòng ñ i
c a s n ph m khi thi t l p các chu n c môi trư ng c a s n ph m.
        Khi xây d ng các chu n c môi trư ng c a s n ph m, vòng ñ i c a s n
ph m ñư c tính ñ n bao g m: khai thác tài nguyên, s n xu t, phân ph i, s
d ng và th i b liên quan ñ n nh ng ch th môi trư ng trung gian tương ng.
B t kỳ s ch ch hư ng nào kh i cách ti p c n t ng h p này ho c vi c s
d ng thu h p các v n ñ môi trư ng c n ph i ki m soát, c n thi t ph i ñư c lý
gi i.
        5.5. Tính ch n l c
        Chu n c môi trư ng c a s n ph m ph i ñư c thi t l p ñ phân bi t các
s n ph m thân thi n v i môi trư ng v i các s n ph m cùng lo i, d a trên s
khác bi t có th ñ nh lư ng trong tác ñ ng c a chúng ñ i v i môi trư ng.
Chu n c môi trư ng c a s n ph m c n t o ra s khác bi t gi a các s n ph m
ch khi nh ng khác bi t y có ý nghĩa. Nh ng phương pháp th và ki m tra
xác nh n s d ng ñ ñánh giá s n ph m có ñ chính xác và ñ ñúng khác
nhau. ði u này nên cân nh c khi xác ñ nh m c ñ ý nghĩa c a s khác bi t
này.
        Khi chu n c môi trư ng c a s n ph m ñư c thi t l p như trên, t t c
các s n ph m tho mãn các chu n c ñ u phù h p ñ s d ng nhãn môi
trư ng.
        5.6. Chu n c môi trư ng c a s n ph m
        5.6.1. Xem xét vòng ñ i c a s n ph m
        Chu n c môi trư ng c a s n ph m ph i d a vào các ch th xu t hi n
t vi c xem xét vòng ñ i c a s n ph m (xem 6.4).
        5.6.2. Cơ s c a chu n c
       Chu n c môi trư ng c a s n ph m c n ñư c xác l p      m c có th ñ t
ñư c và có kh năng xem xét liên quan ñ n các tác ñ ng môi trư ng, kh
năng ño và ñ chính xác.
       5.7. ð c tính ch c năng c a s n ph m
       Khi xây d ng chu n c , ph i tính ñ n s phù h p v i m c ñích và tính
năng s d ng c a s n ph m. C n xem xét các tiêu chu n qu c t , khu v c,
qu c gia v s n ph m ñư c s d ng trong chương trình, theo phân c p s
d ng tiêu chu n trình bày trong TCVN ISO 14020.
       Chú thích: Trong yêu c u ghi nhãn môi trư ng, s phù h p v i m c
ñích s d ng c a m t s n ph m có nghĩa là s n ph m ñó tho mãn yêu c u v
s c kho , an toàn và nhu c u v tính năng s d ng c a ngư i tiêu dùng.
       5.8. Hi u l c c a các yêu c u c a chương trình
       5.8.1. Th i h n hi u l c
       Chu n c môi trư ng c a s n ph m và yêu c u v ch c năng c a s n
ph m cho m i lo i s n ph m ph i ñư c ñ t ra cho m t kho ng th i gian xác
ñ nh trư c.
       5.8.2. Chu kỳ xem xét
       Chu n c môi trư ng c a s n ph m và yêu c u v ch c năng c a s n
ph m ph i ñư c xem xét l i trong m t kho ng th i gian ñ nh trư c, có tính
ñ n các y u t như công ngh m i, s n ph m m i, thông tin môi trư ng m i
và s bi n ñ ng th trư ng. S xem xét l i chu n c môi trư ng và các yêu
c u v ch c năng c a s n ph m không nh t thi t ph i mang l i s thay ñ i
nào.
       5.9. Tham kh o
       M t quá trình tham gia r ng rãi chính th c gi a các bên h u quan ph i
ñư c thi t l p t ñ u nh m m c ñích ch n l c và xem xét l i các ch ng lo i
s n ph m, chu n c môi trư ng và ñ c tính ch c năng c a s n ph m.
       5.10. S tuân th và ki m tra xác nh n
      T t c các y u t trong chu n c môi trư ng c a s n ph m và ñ c tính
ch c năng s n ph m c a chương trình ghi nhãn môi trư ng ph i ñư c cơ quan
c p nhãn sinh thái ki m tra xác nh n. Các phương pháp ñánh giá s tuân th
ñư c s d ng v i th t ưu tiên như sau:
      - các tiêu chu n ISO và IEC.
      - các tiêu chu n qu c t khác
      - các tiêu chu n khu v c và qu c gia
      - các phương pháp khác l p l i và tái l p, tuân theo nh ng nguyên t c
v th c hành phòng thí nghi m t t ñã ñư c ch p nh n (xem TCVN ISO/IEC
17025 v thông tin v th c hành phòng thí nghi m)
      - các b ng ch ng c a nhà s n xu t.
      5.11. Tính minh b ch
      M t chương trình ghi nhãn môi trư ng ki u I c n có kh năng th hi n
ñư c tính minh b ch qua t t c các giai ño n phát tri n và v n hành. Tính
minh b ch hàm ý thông tin ph i luôn s n sàng cho các bên h u quan ki m tra
và nh n xét khi thích h p. Ph i có ñ th i gian ñ ñưa ra các góp ý. Nh ng
thông tin này bao g m:
      - l a ch n các ch ng lo i s n ph m;
      - l a ch n và xây d ng các chu n c môi trư ng c a s n ph m;
      - ñ c tính ch c năng s n ph m;
      - phương pháp th và ki m tra xác nh n;
      - th t c ch ng nh n và c p gi i thư ng;
      - chu kỳ xem xét;
      - th i h n có hi u l c;
      - nh ng b ng ch ng không thu c lo i b o m t làm cơ s ñ ñư c c p
nhãn môi trư ng;
      - ngu n qu xây d ng chương trình (ví d : phí, h tr tài chính c a
chính ph ...);
      - ki m tra xác nh n s tuân th .
      Tính minh b ch không ñư c mâu thu n v i các yêu c u c a 5.17.
      5.12. Nh ng khía c nh thương m i qu c t
      Không ñư c xây d ng, ch p nh n hay áp d ng nh ng yêu c u và th
t c v nhãn môi trư ng v i m c ñích t o ra nh ng nh hư ng ho c rào c n
không c n thi t ñ i v i thương m i qu c t . C n lưu ý xem xét nh ng ñi u
kho n và gi i thích có th áp d ng c a T ch c thương m i th gi i (WTO).
      5.13. Kh năng ti p c n
      Vi c áp d ng và tham gia các chương trình ghi nhãn môi trư ng là
dành cho m i ng viên ti m năng. T t c các ng viên khi ñáp ng ñ y ñ các
chu n c môi trư ng c a s n ph m thu c m t ch ng lo i s n ph m c th và
các yêu c u khác c a chương trình ñ u có quy n ñư c c p gi y phép và cho
phép s d ng nhãn.
      5.14. Cơ s khoa h c c a chu n c môi trư ng c a s n ph m
      Vi c xây d ng và l a ch n chu n c ph i d a trên nh ng nguyên t c
khoa h c và k thu t rõ ràng. Các chu n c này c n ñư c xác l p t nh ng d
li u ch ng minh tính thân thi n v i môi trư ng.
      5.15. Tránh mâu thu n v l i ích
      Chương trình ghi nhãn môi trư ng ki u I ph i ñ m b o không ch u
nh ng tác ñ ng không h p lý. Chương trình ph i ch ng minh ñư c các ngu n
qu ñ xây d ng chương trình không gây nên nh ng mâu thu n v l i ích.
      Chú thích: Xem các ñi u kho n c a TCVN 7457 (ISO/IEC Guide 65).
      5.16. Giá thành và phí
      Phí có th bao g m phí ñăng ký, phí th nghi m ho c chi phí hành
chính. V m t nguyên t c, giá thành và phí ñ công nh n và duy trì nhãn môi
trư ng cân d a trên cơ s các chi phí c a chương trình và nên gi   m c th p
nh t có th ñ tăng kh năng ti p c n v i chương trình.
      T t c phí ñ u ñư c áp d ng như nhau cho m i ng viên và t ch c
ñư c c p gi y phép.
      5.17. Tính b o m t
        Ph i duy trì tính b o m t c a t t c thông tin ñư c xác ñ nh c n gi bí
m t.
        5.18. S th a nh n l n nhau
        Càn khuy n khích s th a nh n l n nhau d a trên s tin tư ng c a m i
bên. ðó có th là s th a nh n l n nhau v phép th , giám sát, ñánh giá s
phù h p, các th t c hành chính, và chu n c môi trư ng c a s n ph m n u
thích h p.
        Nh m b o ñ m tính minh b ch hoàn toàn, nh ng thông tin v tho mãn
th a nh n l n nhau hi n có gi a các cơ quan c p nhãn sinh thái ph i ñư c d
dàng ti p c n.
        Chú thích: Hư ng d n chi ti t xem chương 8 tài li u tham kh o [6].
        6. Th t c
        6.1. Khái quát
        Ghi nhãn môi trư ng ki u I liên quan t i m t quá trình l p, bao g m:
        - tham kh o ý ki n các bên h u quan;
        - l a ch n các ch ng lo i s n ph m;
        - xây d ng, xem xét l i và s a ñ i các chu n c môi trư ng c a s n
ph m;
        - xác ñ nh nh ng ñ c tính ch c năng s n ph m; và
        - thi t l p các th t c ch ng nh n và các y u t hành chính khác c a
chương trình.
        6.2. Tham kh o ý ki n các bên h u quan
        Cơ quan c p nhãn sinh thái ph i th c thi m t cơ ch tham kh o chính
th c nh m t o ñi u ki n cho s tham gia ñ y ñ c a các bên h u quan. M t
cơ ch như v y có th g m vi c s d ng các nhóm ñ i di n các bên h u quan
ñư c l a ch n, ví d : ban tư v n, u ban c v n, ho c l y ý ki n qu n chúng.
        S tham kh o là m t quá trình liên t c, xu t hi n t khi l a ch n ch ng
lo i s n ph m và trong lúc thi t l p chu n c môi trư ng c a s n ph m và ñ c
tính ch c năng s n ph m. Các bên h u quan c n có ñ th i gian, s ti p c n
ñ n chi ti t và ngu n thông tin ñư c s d ng. Quá trình tham kh o cũng ph i
ñ m b o các ñ ngh c a các bên h u quan ñư c xem xét k và tr l i tho
ñáng. C n có nh ng n l c thích h p ñ ñ t ñư c s nh t trí trong su t quá
trình.
         6.3. L a ch n ch ng lo i s n ph m
         6.3.1. Ti n hành nghiên c u kh thi
         Trong giai ño n này c a quá trình, c n ti n hành nghiên c u các ch ng
lo i s n ph m và b n ch t th trư ng. M c ñích c a nghiên c u nh m xem xét
tính kh thi c a vi c thi t l p các ch ng lo i s n ph m. Nghiên c u c n bao
g m:
         - l a ch n ban ñ u ch ng lo i s n ph m;
         - tham kh o ý ki n các bên h u quan;
         - kh o sát th trư ng (ví d : b n ch t, quy mô, nhu c u);
         - các nhà cung c p trên th trư ng (ví d : các doanh nghi p v a và nh ,
các nhà s n xu t trong nư c và ngoài nư c);
         - tác ñ ng môi trư ng c a s n ph m;
         - ti m năng và nhu c u c i thi n môi trư ng;
         - xác ñ nh ph m vi ch ng lo i s n ph m, có tính ñ n tính tương ñương
trong s d ng;
         - kh năng s d ng, bao g m c ñ c tính ch c năng c a s n ph m;
         - s s n có c a d li u;
         - lu t pháp và tho thu n qu c gia và qu c t hi n hành.
         6.3.2 ð xu t v ch ng lo i s n ph m
         Sau khi nghiên c u kh thi hoàn thành, cơ quan c p nhãn sinh thái s
xác minh nh ng ch ng lo i s n ph m nào có kh năng ñư c th trư ng ch p
nh n. C n xây d ng ñ xu t v ch ng lo i s n ph m cho các bên h u quan ñ
l p t ng quan v các ph n c a nghiên c u kh thi, các phát hi n và xem xét
d n t i vi c ñ xu t ch ng lo i s n ph m c a c chương trình.
         6.4. L a ch n và xây d ng chu n c môi trư ng c a s n ph m
       6.4.1. L a ch n các chu n c môi trư ng c a s n ph m
       Khuôn kh và th t c mà tiêu chu n này ñ t ra nh m cung c p s th ng
nh t và cho phép nh ng quy t ñ nh v các chu n c cu i cùng tr thành k t
qu c a quá trình tham kh o ý ki n gi a cơ quan c p nhãn sinh thái và các
bên h u quan. Các chu n c này ph i ñư c l a ch n theo nh ng yêu c u ñ t
ra trong 5.2 ñ n 5.17.
       B ng 1 là m t ví d áp d ng và ñ tr giúp cho cơ quan c p nhãn sinh
thái có ñư c ch n l a ban ñ u v các chu n c môi trư ng c a s n ph m.
B ng này k t n i các giai ño n c a vòng ñ i c a s n ph m v i các ch th
chính v môi trư ng           ñ u vào và ñ u ra. Các ch th phát th i này ñư c nhóm
theo các môi trư ng trung gian. Vi c nghiên c u v các giai ño n c a vòng
ñ i c a s n ph m (có th ñư c th hi n như m t nghiên c u kh thi chi ti t
hơn ñư c ñưa ra            6.3.1) có th ñưa ñ n k t lu n r ng các tác ñ ng môi
trư ng        m t s giai ño n là không có ý nghĩa và không c n thi t ph i xem
xét thêm. Tuy v y, nghiên c u này ph i ch ra r ng vi c l a ch n chu n c
môi trư ng c a s n ph m s không d n t i vi c các tác ñ ng này s truy n t
giai ño n này sang giai ño n khác c a vòng ñ i c a s n ph m, hay t môi
trư ng trung gian này sang môi trư ng trung gian khác mà không ñ t ñư c
ích l i gì v môi trư ng.
  B ng 1 - B ng l a ch n chu n c môi trư ng c a s n ph m ñi n hình


 Giai ño n                            Ch th v môi trư ng    ñ u vào/ ñ u ra
 vòng ñ i          Năng lư ng             Tài nguyên             Th i ra môi trư ng
  c as n        Có th ph c h i (tái   Có th ph c h i (tái                                   Khác
                                                            Nư c      Không khí       ð t
   ph m           t o)/ không th        t o)/ không th
Khai   thác
tài nguyên
S n xu t
Phân ph i
S d ng
Th i b



         6.4.2. Xây d ng các chu n c môi trư ng c a s n ph m
         6.4.2.1. Khái quát
         Khi thi t l p các chu n c ph i tính ñ n các v n ñ môi trư ng tương
quan c a ñ a phương, khu v c và toàn c u, công ngh s n có và các khía c nh
v kinh t .
         Chu n c môi trư ng c a s n ph m ph i ñư c th hi n theo:
         - tác ñ ng ñ n môi trư ng và ngu n tài nguyên thiên nhiên; ho c
         - n u không kh thi, s tính ñ n các khía c nh môi trư ng, như s phát
th i ra môi trư ng.
         C n tránh ñưa ra nh ng chu n c yêu c u tr c ti p hay gián ti p lo i
tr vi c s d ng các quy trình c th ho c phương pháp s n xu t mà không có
cơ s . Vi c lo i b m t ch t nào ñó ph i d a trên các phương pháp khoa h c
tho mãn nguyên t c 3 c a TCVN ISO 14020. Các phương pháp như ñánh giá
s r i ro có th cung c p nh ng thông tin h u ích.
         M t s nh ng v n ñ chính c n xem xét trong giai ño n này c a
chương trình ghi nhãn môi trư ng ñư c trình bày trong 6.4.2.2 ñ n 6.4.2.5.
         6.4.2.2. Xác ñ nh lĩnh v c liên quan có nhi u kh năng làm gi m tác
ñ ng môi trư ng.
         Cơ quan c p nhãn sinh thái ph i xác ñ nh các giai ño n c a vòng ñ i
c a s n ph m khi có s khác bi t v tác ñ ng môi trư ng gi a các s n ph m
cùng lo i. Kho ng và s bi n ñ ng c a s li u thu ñư c cho nh ng s n ph m
c th ph i ñư c phân tích ñ ñ m b o nh ng chu n c môi trư ng c a s n
ph m ñư c l a ch n là thích h p và ph n ánh ñư c s khác nhau gi a các s n
ph m.
         6.4.2.3. S d ng ch s ñ nh tính và ñ nh lư ng
         Cơ quan c p nhãn sinh thái có th xem xét, n u thích h p, cho vi c áp
d ng các y u t ñ nh lư ng vào các yêu c u môi trư ng ñư c l a ch n. Lý do
s d ng ñ i v i m i y u t ñ nh lư ng ph i ñư c gi i thích và ch ng minh rõ
ràng.
        6.4.2.4. Xác ñ nh giá tr s h c cho m i chu n c liên quan
        Cơ quan c p nhãn sinh thái ph i xác ñ nh nh ng chu n c ph n ánh
chính xác nh t các khía c nh môi trư ng ñã ñư c l a ch n. Khi các chu n c
ñã xác ñ nh ñư c, cơ quan c p nhãn sinh thái ph i n ñ nh cho chúng nh ng
giá tr b ng s . Nh ng giá tr này ph i     d ng nh ng giá tr t i thi u,   giá tr
ngư ng không ñư c vư t quá, h th ng thang ñi m ho c các cách ti p c n
thích h p khác.
        6.4.2.5. Xác ñ nh phương pháp th , th t c và năng l c c a các
phòng th nghi m
        Các yêu c u th nghi m và ki m tra xác nh n c n ñư c xem xét song
song khi thi t l p các yêu c u ñ i v i ch ng lo i s n ph m c th . Ph i xem
xét c n th n kh năng ñáp ng yêu c u th nghi m và ki m tra xác nh n v
m t t ch c, k thu t và kinh t .
        Cơ quan c p nhãn sinh thái c n cung c p tài li u tham kh o cho phương
pháp th ñư c yêu c u ñ i v i m i chu n c ho c ñ c tính c a s n ph m và
ki m tra năng l c th c hi n c a các phòng th nghi m. Phương pháp th
nghi m c n ñư c l a ch n theo hư ng d n nêu ra trong 5.10.
        6.5. L a ch n các ñ c tính ch c năng c a s n ph m
        Ph i cân nh c c n th n khi l a ch n các ñ c tính ch c năng c a s n
ph m. Vi c xem xét nên ñư c t p trung cho các tính năng s d ng c a s n
ph m hơn là ñ thi t k hay các ñ c tính mô t .
        Khi thi t l p các ñ c tính ch c năng s n ph m, c n xem xét:
        - xác ñ nh nh ng ñ c tính ch c năng c a s n ph m;
        - l a ch n nh ng y u t ch ch t th hi n ch c năng ñó;
        - ki m tra s phù h p c a các y u t ch ch t ápd ng cho m i s n
ph m trong ch ng lo i;
        - xác ñ nh các m c th hi n tính năng c n thi t (xem 5.7).
       6.6. Báo cáo và công b
       Các ch ng lo i s n ph m, chu n c môi trư ng c a s n ph m và ñ c
tính ch c năng s n ph m sau khi thi t l p xong ph i ñư c công b . Thông tin
trong các m u báo cáo c th ph i th hi n ñư c
       - vi c thi t l p ch ng lo i s n ph m, chu n c và ñ c tính ph i phù h p
v i ph m vi, nguyên t c th c t và yêu c u ñư c trình bày trong tiêu chu n
này.
       - các chu n c ph i khách quan và có th xác minh.
       - phương pháp ki m tra chu n c môi trư ng c a s n ph m và ñ c tính
ch c năng s n ph m ph i s n có.
       - các bên h u quan ñư c t o ñi u ki n tham gia vào quá trình và quan
ñi m c a h ph i ñư c xem xét.
       Cơ quan c p nhãn sinh thái cũng ph i cung c p các thông tin theo yêu
c u nh m gi i thích ý nghĩa c a nhãn môi trư ng cho các cá nhân và t ch c
ñư c c p nhãn môi trư ng và công chúng.
       6.7. Th c hi n nh ng s a ñ i trong chu n c môi trư ng c a s n
ph m
       Trong nh ng trư ng h p s n ph m ñã ñư c c p nhãn môi trư ng, m t
s y u t c n ñư c xem xét khi xác ñ nh th i h n các chu n c ñư c s a ñ i
b t ñ u có hi u l c.
       Nh ng y u t này ít nh t bao g m:
       - s c p bách c a vi c tuân th các ch ng c môi trư ng c a s n ph m
ñã s a ñ i;
       - ph m vi thay ñ i, kho ng th i gian và m c ñ ph c t p khi trang b
l i quá trình s n xu t cho phù h p v i các chu n c ñư c s a ñ i.
       - tránh mang l i thu n l i m c dù không ch ñ nh v m t thương m i
cho m t nhà s n xu t, m t thi t k hay quy trình c th .
       - nhu c u tham gia c a các nhà cung ng v t li u cho ngư i/ t ch c
ñư c c p gi y phép s d ng nhãn môi trư ng.
        - các hành ñ ng c n thi t ph i ti n hành liên quan ñ n các s n ph m ñã
ñư c c p nhãn theo các chu n c cũ nhưng v n trong chu i cung ng ñ n
ngư i tiêu th cu i cùng.
        - th i gian thích h p ñ tư v n cho t ch c ñư c c p nhãn môi trư ng.
        - s ph c t p phát sinh khi cơ quan c p nhãn sinh thái th c hi n nh ng
thay ñ i.
        - các yêu c u v lu t pháp.
        7. Ch ng nh n và s tuân th
        7.1. Khái quát
        ði u 7 ñưa ra nh ng yêu c u chung v ch ng nh n và s tuân th .
        Chú thích: Nên tham kh o thêm     TCVN 7457 (ISO/IEC Guide 65)
        7.2. Khái ni m cơ b n
        7.2.1. Khái quát
        ði u ki n tiên quy t ñ ñư c c p nhãn môi trư ng thư ng ñư c chia
thành các y u t nêu trong 7.2.2 và 7.2.3.
        7.2.2. Các nguyên t c chung
        Các nguyên t c chung hư ng d n s ho t ñ ng c a toàn b chương
trình. Nh ng nguyên t c chung này ki m soát nh ng ñi u ki n chung cho vi c
c p phép và s d ng nhãn môi trư ng. Nh ng nguyên t c chung này ít nh t,
c n ñ c p ñ n nh ng v n ñ sau:
        - s qu ng cáo c a ngư i có gi y phép;
        - nh ng ñi u ki n có th d n ñ n s ñình ch , hu b ho c rút gi y
phép;
        - th t c th c thi nh ng hành ñ ng kh c ph c trong trư ng h p không
phù h p;
        - th t c gi i quy t tranh ch p;
        - th t c cho th nghi m và ki m tra xác nh n;
        - cơ c u chi phí;
        - hư ng d n s d ng bi u tư ng.
       T t c nh ng ñi u ki n tiên quy t ñ ñư c c p gi y phép và s d ng
nhãn c u ñư c ñưa vào trong nh ng quy t c chung, chu n c môi trư ng c a
s n ph m và ñ c tính ch c năng s n ph m, vì ch nh ng yêu c u này có th
ñư c s d ng làm cơ s cho vi c c p hay rút gi y phép s d ng nhãn môi
trư ng.
       7.2.3. Chu n c môi trư ng c a s n ph m và ñ c tính ch c năng
s n ph m cho m i ch ng lo i s n ph m
       Chu n c môi trư ng c a s n ph m và ñ c tính ch c năng s n ph m là
cơ s ñ xác l p các y u t v yêu c u k thu t c a chương trình ghi nhãn
môi trư ng ki u I cho m i ch ng lo i s n ph m.
       7.3. C p phép
       Cơ quan c p nhãn sinh thái ch u trách nhi m c p phép cho ngư i ñăng
ký. Cơ quan c p nhãn sinh thái s c p gi y phép s d ng nhãn môi trư ng ch
khi các ñi u ki n sau trong s các nghĩa v khác theo h p ñ ng ñư c tho
mãn:
       - ngư i ñăng ký phù h p v i nh ng quy t c chung c a chương trình;
       - s n ph m phù h p v i chu n c môi trư ng c a s n ph m và ñ c
trưng ch c năng c a s n ph m tương ng v i m i ch ng lo i s n ph m.
       Ngư i ñư c c p gi y phép không b b t bu c ph i s d ng nhãn môi
trư ng.
       Cơ quan c p nhãn sinh thái ph i duy trì m t cách công khai danh sách
nh ng s n ph m ñã ñư c c p nhãn.
       7.4. Th t c ñánh giá và ch ng minh s phù h p
       7.4.1. Nguyên t c chung
       Phương pháp ñánh giá s phù h p c a s n ph m v i các chu n c môi
trư ng c a s n ph m, ñ c tính ch c năng s n ph m và s ki m tra liên t c
ph i ñư c l p thành văn b n và ñ ch t ch ñ duy trì tính xác th c c a
chương trình.
       Có th có nhi u y u t     nh hư ng ñ n s l a ch n các th t c ñánh giá
s tuân th , và các phương pháp có th thay ñ i tuỳ theo chương trình.
       7.4.2. Giám sát và ki m soát
       Cơ quan c p nhãn sinh thái ph i xem xét l i các yêu c u c a chương
trình ñ phù h p v i các quy t c chung (xem 7.2.2), xác ñ nh cách th c ki m
tra xác nh n c th cho m i yêu c u. Khi các yêu c u ñã ñư c xem xét l i,
ph i l p m t k ho ch giám sát và ki m soát.
       7.4.3. Tài li u h tr
       Cơ quan c p nhãn sinh thái ph i yêu c u ngư i ñăng ký cam k t tuân
theo lu t môi trư ng và các văn b n pháp lý liên quan khác.
       Cơ quan c p nhãn sinh thái ph i thu th p b ng ch ng b ng văn b n v
s tuân th các yêu c u c a chương trình c a ngư i ñăng ký. T t c d li u
ph i ñư c bi t và xác minh ñư c.
       Theo yêu c u, cơ quan c p nhãn sinh thái ph i chu n b s n sàng ít nh t
các tài li u sau:
       - ch ng lo i s n ph m;
       - chu n c môi trư ng c a s n ph m;
       - ñ c tính ch c năng s n ph m;
       - th i h n hi u l c c a chu n c ;
       - phương pháp th và ki m tra xác nh n;
       - th t c ch ng nh n và c p phép;
       - h sơ xem xét ñ nh kỳ các chu n c ;
       - b ng ch ng không c n b o m t là căn c c p gi y phép;
       - ngu n qu ñ phát tri n chương trình (ví d : phí, h tr tài chính c a
chính ph );
       - ki m tra xác nh n s tuân th .
       7.4.4. Công b s phù h p
      N u chương trình cho phép ngư i ñăng ký ñư c công b s phù h p
v i các yêu c u c a chương trình,vi c công b s phù h p c n theo hư ng
d n ñưa ra trong ISO/IEC Guide 22.
      7.5. Theo dõi s tuân th
      Sau khi ñư c c p phép, ngư i có gi y phép ph i thông báo cho cơ quan
c p nhãn sinh thái m i thay ñ i có th   nh hư ng ñ n s tuân th v i nh ng
yêu c u trên.
      Cơ quan c p nhãn sinh thái ph i ñ m b o m i thay ñ i c a s n ph m
hay quy trình s n xu t có th   nh hư ng t i s tuân th ñ u ñư c xem xét và
yêu c u ngư i có gi y phép ñ xu t nh ng hành ñ ng kh c ph c n u s tuân
th không ñư c duy trì.
      Ngư i có gi y phép có trách nhi m ñ m b o duy trì s tuân th v i các
yêu c u c a chương trình.
      7.6. B o h nhãn sinh thái
      Cơ quan c p nhãn sinh thái ph i ñ m b o r ng nhãn sinh thái c a mình
(t c là d u ch ng nh n, bi u tư ng) ñư c pháp lu t b o h ñ tránh vi c s
d ng tuỳ ti n và duy trì s tin tư ng c a công chúng v i chương trình.
      Cơ quan c p nhãn sinh thái ph i có m t chính sách rõ ràng và ñ y ñ v
vi c s d ng nhãn môi trư ng m t cách ñúng ñ n.B t kỳ s sai l ch nào v i
chính sách này ph i có hành ñ ng kh c ph c phù h p và có kh năng d n ñ n
vi c rút gi y phép.
                         Thư m c tài li u tham kh o


      [1] TCVN ISO 14001: 2005 (ISO 14001: 2004), H th ng qu n lý môi
trư ng - Yêu c u và hư ng d n s d ng (Environmental management systems
- Specification with guidance for use).
      [2] TCVN ÍO/IEC 17025: 2001 (ISO/IEC 17025), Yêu c u chung vè
năng l c phòng th     nghi m và hi u chu n (General requirements for the
competence of calibration and testing laboratories)
      [3] TCVN 6450: 1998 (ISO/IEC Guide 2: 1996), Tiêu chu n hoá và các
ho t ñ ng có liên quan - Thu t ng chung và ñ nh nghĩa (General term and
their definitions concerning standardizationand related activities)
      [4] ISO/IEC Guide 22: 1997, General criteria for supplier's declaration
of confomity (Chu n c v công b s phù h p c a nhà cung c p)
      [5] TCVN 7457: 2004 (ISO/IEC Guide 65: 1996), Yêu c u chung ñ i
v i các t    ch c ñiê     hành h     th ng ch ng nh n s n ph m (General
requirements for bodies operating product certification systems).
      [6] Certification and related activities: Assessment and verification of
conformity    to   standards   and    technical   specifications,     International
Organization for standardization, Geneva, 1992, ISBN 92 - 67 - 10176 - 5
(Ch ng nh n và các ho t ñ ng liên quan: ðánh giá và ki m tra xác nh n s
phù h p v i tiêu chu n và quy ñ nh k thu t)
       TIÊU CHU N VI T NAM                 TCVN ISO/TR 14025: 2003




       Nhãn môi trư ng và công b môi trư ng -
       Công b môi trư ng ki u III


       Environmental labels and declarations - Type III environmental
declarations


       1. Ph m vi áp d ng
       Tiêu chu n này phân ñ nh và mô t các y u t và các v n ñ liên quan
ñ n Các công b môi trư ng ki u III và các chương trình tương ng, bao g m
c xem xét k thu t, hình th c công b và thông báo công b , xem xét v m t
qu n lý ñ i v i vi c so n th o và/ ho c ban hành Công b môi trư ng ki u
III.
       2. Tiêu chu n vi n d n
       TCVN ISO 14020: 2000 (ISO 14020: 1998) Nhãn môi trư ng và công
b - Nguyên lý chung
       TCVN ISO 14021: 2003 (ISO 14021: 1999) Nhãn môi trư ng và công
b môi trư ng - T công b các công b môi trư ng (Ghi nhãn môi trư ng
ki u II).
       ISO 14024: 1999 Environmental labels and declarations. Type I
environmental labelling. Principles and procedures (Nhãn môi trư ng và công
b môi trư ng - Nhãn môi trư ng ki u I - Nguyên lý và th t c).
       TCVN ISO 14040: 2000 (ISO 14040: 1997) Qu n lý môi trư ng -
ðánh giá chu trình s ng c a s n ph m - Nguyên lý và k ho ch hành ñ ng.
       TCVN ISO 14041: 2000 (ISO 14041: 1998) Qu n lý môi trư ng -
ðánh giá chu trình s ng c a s n ph m - Nguyên lý và k ho ch hành ñ ng.
        TCVN ISO 14041: 2000 (ISO 14041: 1998) Qu n lý môi trư ng -
ðánh giá chu trình s ng c a s n ph m - M c tiêu và ph m vi ñ nh nghĩa và
phân tích tóm lư c.
        ISO 14042: 2000 Environmental management. Life cycle assessment.
Life cycle impact assessment (Qu n lý môi trư ng - ðánh giá vòng ñ i c a
s n ph m - ðánh giá tác ñ ng c a vòng ñ i c a s n ph m)
        ISO 14043: 2000 Environmental management. Life cycle assessment.
Life cycle interpretation (Qu n lý môi trư ng - ðánh giá vòng ñ i c a s n
ph m - Di n gi i vòng ñ i c a s n ph m).
        3. Thu t ng và ñ nh nghĩa
        Trong c a tiêu chu n này, áp d ng các thu t ng và ñ nh nghĩa trong
TCVN ISO 14020, ISO 14024, TCVN ISO 14040, TCV ISO 14041, ISO
14042, ISO 14043 và các thu t ng dư i ñây.
        3.1. ði m ñ n c a lo i tác ñ ng (category endpoint)
        Thu c tính ho c khía c nh c a môi trư ng t nhiên, c a s c kho con
ngư i ho c ngu n tài nguyên xác ñ nh m t v n ñ môi trư ng liên quan.
        Chú thích - Hình 2 [ISO 14040: 2000] minh ho thu t ng này chi ti t
hơn.
        [ISO 14042: 2000]
        3.2. S ch ng nh n (certfication)
        Th t c mà qua ñó bên th ba ñưa ra ñ m b o b ng văn b n r ng m t
s n ph m, quá trình ho c d ch v phù h p v i các yêu c u ñã quy ñ nh.
        [ISO/IEC Guide 2: 1996]
        3.3. ðơn v ch c năng (functional unit)
        Tính năng ñã ñư c ñ nh lư ng c a m t h th ng s n ph m ñ dùng như
là m t ñơn v ñ i chi u trong m t nghiên c u ñánh giá chu trình s ng c a s n
ph m.
        3.4. Lo i tác ñ ng (impact category)
       C p ñ th hi n các v n ñ môi trư ng liên quan mà các k t qu phân
tích ki m kê chu trình s ng c a s n ph m (LCI) có th   n ñ nh cho nó.
       3.5. Bên h u quan (interested party)
       Bên b nh hư ng do s tri n khai và s d ng m t Công b môi trư ng
ki u III.
       3.6. Ch th lo i tác ñ ng c a chu trình s ng (life cycle impact
category indicator)
       S th hi n có th ñ nh lư ng ñư c c a m t lo i tác ñ ng.
       Chú thích - Trong tiêu chu n ISO 14042 s d ng thu t ng ng n g n
hơn là "lo i ch th " có d ñ c hơn (trong ñi u v thu t ng và ñ nh nghĩa).
       [ISO 14042: 2000]
       3.7. S n ph m (product)
       M i hàng hoá ho c d ch v .
       [ISO 14024: 1999]
       3.8. Ch ng lo i s n ph m (product category)
       Nhóm các s n ph m có ch c năng tương ñương.
       [ISO 14024: 1999]
       3.9. ð c tính ch c năng c a s n ph m (product function
characteristics)
       Thu c tính ho c ñ c trưng trong tính năng v n hành và s d ng c a
m t s n ph m.
       [ISO 14024: 1999]
       3.10. Bên th ba (third party)
       Ngư i ho c cơ quan ñư c công nh n là ñ c l p v i các bên liên quan
ñang cùng quan tâm ñ n m t v n ñ .
       Chú thích - "Bên th ba" không nh t thi t ng ý là cơ quan ch ng nh n.
       3.11. Công b        môi trư ng ki u III (Type III environmental
declaration)
      D li u môi trư ng ñã ñư c ñ nh lư ng cho m t s n ph m v i các
h ng/lo i các thông s ñư c thi t l p trư c d a trên cơ s b tiêu chu n ISO
14040, nhưng không lo i tr thông tin môi trư ng b sung ñư c ñưa ra trong
khuôn kh m t Chương trình công b môi trư ng ki u III.
      Chú thích - Vào th i ñi m xây d ng các Công b môi trư ng III, các
phương pháp lu n khác nhau ñã ñư c xem xét. Trong tương lai c a công tác
tiêu chu n hoá, các phương pháp lu n khác nhau c n ñư c k t h p l i làm cơ
s cho các Công b môi trư ng ki u III. B i v y, tiêu chu n này cũng th o
lu n các v n ñ g n v i các phương pháp lu n khác nhau. Trong tương lai,
n u các phương pháp lu n khác ñã hoàn thành vào th i ñi m công vi c tiêu
chu n hoá ñư c ti n hành, thì lúc ñó c n ñư c k t h p l i.
      3.12. Chương trình công b           môi trư ng ki u III (Type III
environmental declaration programme)
      Quá trình t nguy n, qua ñó ngành công nghi p ho c cơ quan ñ c l p
biên so n m t Công b môi trư ng ki u III, xác ñ nh các yêu c u t i thi u,
ch n các lo i thông s , ñ nh rõ m i quan h c a các bên th ba và hình th c
thông báo ra bên ngoài.
      4. M c ñích c a Công b môi trư ng ki u III
      M c tiêu chung c a nhãn môi trư ng và công b môi trư ng là, thông
qua s công b thông tin ñúng và có th ki m ch ng mà không gây hi u nh m
v các khía c nh môi trư ng c a s n ph m và d ch v , nh m khuy n khích
nhu c u và cung ng các s n ph m và d ch v nào gây ra ít s c ép ñ n môi
trư ng qua ñó kích thích ti m năng ñ liên t c c i thi n môi trư ng theo ñ ng
l c c a th trư ng [ISO 14020].
      5. Các xem xét k thu t
      5.1. Khái quát chung
      Phù h p v i các nguyên t c c a TCVN ISO 14020, phương pháp lu n
s d ng ñ xây d ng Công b môi trư ng ki u III là d a trên cách ti p c n
khoa h c và công ngh có th ph n ánh và thông báo m t cách ñúng ñ n các
khía c nh môi trư ng và thông tin nêu ra trong công b ñó. Tiêu chu n này
trình bày tình tr ng hi n t i c a thông tin và kinh nghi m trong vi c th c hành
các Công b môi trư ng ki u III.
      ð c bi t là, tiêu chu n này công nh n nhu c u c n gi i quy t m t s
v n ñ n i liên quan ñ n các Công b môi trư ng ki u III, bao g m:
      - phương pháp t p h p và ñánh giá d li u, k c vai trò c a giá tr và
tính ch quan, t sau ñây ñư c nói ñ n như là giá tr - l a ch n (5.2);
      - ch n l a lo i d li u t phân tích ki m kê chu trình s ng c a s n
ph m (LCI) và các lo i tác ñ ng t ñánh giá tác ñ ng c a chu trình s ng c a
s n ph m (LCIA) (5.3, 7.2);
      - ñ m b o ch t lư ng c a thông tin môi trư ng v tính liên quan, ñ
chính xác và ñ không ñ m b o/ ñ b t ñ nh (5.2.3, 5.5);
      - phương th c ñ ñ m b o r ng thông tin môi trư ng là thích ñáng và
không nh m l n (ñi u 6, 7.2);
      - cách th c thông báo cho khách hàng, khách hàng ti m năng m t cách
chính xác và không nh m l n (ñi u 7);
      - ñ m b o tính tương thích qu c t , tính so sánh t i ña, và vi c s d ng
thông tin v s n ph m c th m t cách ñ y ñ (ñi u 7 và 8).
      5.2. Các l a ch n v phương pháp lu n
      5.2.1. Khái quát chung
      Thông tin ñã ñư c lư ng hoá v môi trư ng c a s n ph m trong Công
b môi trư ng ki u III ph i ñư c d a trên các quy trình và k t qu t nghiên
c u chu trình s ng theo b tiêu chu n TCVN ISO14040. Các Công b môi
trư ng ki u III ñã ñư c bi t cho ñ n hi n nay ñ u ñã ñư c d a trên cách ti p
c n theo chu trình s ng c a s n ph m và s d ng phương pháp ñánh giá chu
trình s ng (LCA). ði u này c a tiêu chu n mô t các l a ch n phương pháp
lu n cho các Công b môi trư ng ki u III và các chương trình công b và
tham kh o theo b tiêu chu n TCVN ISO 14040. Hình 1 cho th y m i quan
h gi a các l a ch n khác nhau. Thành ph n chung là m i s l a ch n ñ u
ñư c d a trên LCI phù h p v i các tiêu chu n TCVN ISO 14040, TCVN ISO
14041 và ISO 14043. Tuy nhiên, l trình ñ n công b cu i cùng có th thay
ñ i (ví d phân tích d li u và ñưa vào thông tin môi trư ng b sung), như mô
t dư i ñây và trong hình 1.
      - L a ch n A: Phân tích ki m kê chu trình s ng (LCI phù h p v i các
tiêu chu n TCVN ISO 14040 + TCVN ISO 14041 + ISO 14043), ho c
      - L a ch n B: LCI tuân theo ñánh giá tác ñ ng c a chu trình s ng
(LCIA phù h p v i các tiêu chu n TCVN ISO 14040 + TCVN ISO 14041 +
ISO 14042 + ISO 14043).
      - L a ch n C: LCI phù h p v i các tiêu chu n TCVN ISO 14040 +
TCVN ISO 14041 + ISO 14042 m t cách kh t khe (ñư c nh c ñ n như là các
phương pháp lu n khác nhau).
      Các k t qu t nh ng công c phân tích môi trư ng khác cũng có th
ñư c s d ng ñ ñưa ra thông tin môi trư ng cho Công b môi trư ng ki u III
thêm ñ y ñ (xem hình 1). Vi c ñưa vào các thông tin môi trư ng b sung là
không b t bu c. Thông tin này có th ho c không th rút ra t phân tích chu
trình s ng c a s n ph m. Nó có th liên quan ñ n các v n ñ khác kèm theo
v i tính năng t ng th c a s n ph m v môi trư ng; ñi u này có th bao g m,
ví d các y u t liên quan c a s phát tri n b n v ng các y u t kinh t ho c
xã h i.
      Ph l c A th o lu n v nh ng phương pháp lu n này và các v n ñ n y
sinh trong khuôn kh c a Công b môi trư ng ki u III.
      5.2.2. Các xem xét liên quan ñ n s so sánh s n ph m
      M c ñích chính c a Công b môi trư ng ki u III là cung c p d li u
môi trư ng ñư c ñ nh lư ng, như mô t trong ñ nh nghĩa 3.11 c a tiêu chu n
này. M c d u Công b môi trư ng ki u III không có các xác nh n so sánh,
nhưng thông tin này có th ñư c s d ng ñ th c hi n s so sánh gi a các s n
ph m. Do ñó, ngư i xây d ng Công b môi trư ng ki u III ph i xem xét c n
th n các yêu c u trong TCVN ISO 14040 và     trong LCA liên quan ñ n xác
nh n so sánh và s d ng các yêu c u ñó như là hư ng d n xây d ng gi i pháp
k thu t c a mình, không k ñ n phương pháp lu n c th mà gi i pháp k
thu t có th ñư c d a vào.
      5.2.3. Xem xét ph n bi n
      Xem xét ph n bi n là m t k thu t ñ ki m ñ nh xem li u nghiên c u
LCA ñã ñáp ng ñư c các yêu c u c a các tiêu chu n liên quan như TCVN
ISO 14040, TCVN ISO 14041, ISO 14042, và ISO 14043 hay chưa. Phương
pháp ñánh giá ph i phù h p v i quy trình xem xét ph n bi n trong TCVN ISO
14040: 1997. Quy trình này ph i ñ m b o r ng phương pháp ñã s d ng ñ
th c hi n LCA là ñúng ñ n v m t khoa h c và k thu t, d li u s d ng phù
h p và h p lý theo m c tiêu và ph m vi nghiêm c u, r ng s di n gi i ñó
ph n ánh các h n ch ñã xác ñ nh rõ và ph n ánh m c tiêu c a nghiên c u,
báo cáo là rõ ràng và nh t quán.
      Vì m c ñích c a tiêu chu n này, cũng ph i s d ng rà xét ph n bi n ñ
ñánh giá các phương pháp lu n khác nhau. ð i v i t t c các hình th c c a
Công b môi trư ng ki u III, rà xét ph n bi n cũng còn bao g m c s ñánh
giá n i dung và hình th c c a thông báo ra bên ngoài và ñi u ñó ñư c ngư i
s d ng cu i cùng di n gi i như th nào. S ñánh giá này ph i g m c vi c
xem xét cho phù h p v i các nguyên t c ñư c quy ñ nh trong TCVN ISO
14040 và trong các bư c c a chương trình.
Chú thích: Xem A.1.2, a.1.3 và A.2
 Hình 1 - Ba phương pháp khác nhau cho các Công b môi trư ng ki u
                 III và chương trình công b môi trư ng


      5.3. H ng/ Lo i thi t l p trư c c a các thông tin
      5.3.1. Phân ñ nh h ng/ lo i thi t l p trư c c a thông s cho m t
Công b môi trư ng ki u III
      ð i v i t t c các d ng Công b môi trư ng ki u III, c n thi t ph i ñ m
b o tính nh t quán, tính so sánh ñư c và tính hoàn thi n c a các lo i thông s
thi t l p trư c qua chu trình s ng c a s n ph m cho các ñ i tư ng s d ng
cu i cùng khác nhau. Các lo i thông s thi t l p trư c không c n thi t ph i
gi ng nhau cho t t c các ch ng lo i s n ph m. Không c n quan tâm ñ n
phương pháp lu n nào ñã ñư c s d ng, trong 5.3 c a TCVN ISO 14042:
2000 ñưa ra hư ng d n v s phân ñ nh các lo i thông s thi t l p trư c (ñư c
nói ñ n trong ISO 14042 như là "các lo i tác ñ ng" và "các ch th theo lo i
tác ñ ng").
       5.3.2. L a ch n cho vi c phân ñ nh các lo i thông s thi t l p trư c
       M t vài l a ch n ñư c s d ng trong hi n t i ho c ñang ñư c xem xét
ñ phân ñ nh lo i các thông s thi t l p trư c phù h p cho m t h th ng s n
ph m. Vi c ch n m t ho c nh ng phương án ñó cho m t tiêu chu n trong
tương lai s b    nh hư ng do vi c l a ch n phương pháp lu n. Các l a ch n
cho m t tiêu chu n trong tương lai bao g m:
       - phân ñ nh ra m t nhóm ñơn l lo i các thông s thi t l p trư c mà s
áp d ng ñư c cho t t c các ki u s n ph m;
       - phân ñ nh ra các lo i thông s thi t l p trư c t i thi u, v i m t ph
l c mang tính thông tin mô t thông s b sung tuỳ ch n mà có th ñư c ch n
ra ñ ñáp ng các yêu c u c a m t lo i s n ph m c th và c a ngư i quan
tâm;
       - phân ñ nh ra m t danh m c chung các lo i thông s thi t l p trư c
ti m n, và hư ng d n ngư i s d ng áp d ng m t phương pháp lu n c th
ñ ch n lo i nào trong s các lo i thông s ñó ñ s d ng (thi t l p trư c);
       - thêm m t chương trình ñ phân ñ nh ra m t nhóm t i thi u các lo i
thông s thi t l p trư c mà s áp d ng ñư c cho t t c s n ph m, và có th b
sung thêm v i các lo i thông s ph liên quan ñ n các h th ng s n ph m
khác nhau.
       5.3.3. Các ví d
       Khi LCI ñư c s d ng ñ ñánh giá các khía c nh môi trư ng liên quan
g n li n v i m t h th ng s n ph m, thì các lo i thông s thi t l p trư c s
d a trên các k t qu nghiên c u LCI như ñư c trình bày trong TCVN ISO
14041, ví d dòng nguyên v t li u và năng lư ng ñi vào và ñi ra t h th ng
s n ph m ñư c nghiên c u. Trong trư ng h p LCIA, k t qu là s mô t sơ
lư c các lo i ch th như trình bày trong ISO 14042. C n thi t l p m t quy
trình b c thang ñ xem xét ñ nh kỳ và c i biên lo i thông s ñã ch n.
        Hai Báo cáo k thu t (Technical Report) là ISO/TR 14049 và ISO/TR
14047 ñang ñư c t ch c tiêu chu n hoá qu c t (ISO) biên so n v i các ví
d v cách áp d ng TCVN ISO 14041 và ISO 14042.
        Các ví d cho các lo i thông s thi t l p ñư c ñưa ra trong A.1.4.
        5.4. Thông tin môi trư ng b sung
        Ngoài m t b ch th c t lõi ph i có thêm thông tin môi trư ng b sung
trong Công b môi trư ng ki u III. Nói chung, thông tin b sung này s liên
k t v i tính năng môi trư ng c a m t s n ph m.
        V i ñi u ki n tiên quy t này, có m t vài lo i thông tin môi trư ng b
sung:
        - thông tin ñư c d n xu t t LCA nhưng không ñư c thông báo trong
LCI ñi n hình ho c d a theo hình th c LCIA, ví d thông tin v hàm lư ng
nguyên v t li u ñư c tái ch ;
        - thông tin không có m i liên quan ñ n nghiên c u LCA c a s n ph m,
nhưng ñư c d a trên cơ s xem xét chu trình s ng c a s n ph m và m t s n
ph m c a s mô t tóm lư c v môi trư ng c a s n ph m, ví d thông tin v
ch t ñ c như hàm lư ng thu c b o v th c v t trong s n ph m d t may.
        Ch t lư ng c a các thông tin môi trư ng b sung c n ñư c ki m tra xác
nh n, ví d thông qua xem xét ph n bi n.
        Thông tin và hư ng d n v an toàn s n ph m mà không liên quan ñ n
tính năng môi trư ng c a s n ph m, như là m t nguyên t c chung, không ph i
là thành ph n c a Công b môi trư ng ki u III (ch ng h n như hư ng d n s
d ng ñúng, sơ c u ho c th i b ñ c bi t).
      5.5. ð m b o ch t lư ng (d li u và các d ng thi t l p trư c c a
thông tin)
      Thông tin khoa h c và k thu t ñư c t p h p và báo cáo trong Công b
môi trư ng ki u III cũng c n ph i có ñ ch t lư ng ñ ñ m b o tính ñáng tin
c y c a thông tin ñư c ñưa vào và trình bày công b .
      Trên th c t , thông tin liên quan rút ra t LCA ho c t các phương
pháp lu n khác s ñư c d a trên m t b d li u h n h p ñã ñư c ño, tính toán
và ư c lư ng. Ch t lư ng c a d li u ñư c s d ng ñ xây d ng Công b môi
trư ng ki u III là ph thu c vào kh năng ñánh giá và kh năng s n có, ho c
vào ñ ñúng và ñ chính xác c a d li u (ví d các d li u ch ng chéo nhau,
d ng các d li u, v.v...). T i thi u, các yêu c u v ch t lư ng d li u cho
LCA ho c phương pháp lu n khác nhau c n ñ c p ñ n danh m c như ñã
ñư c mô t chi ti t hơn     5.3.6 trong TCVN ISO 14041: 2000 (ISO 14041:
1998):
      - tính nh t quán và tính tái l p c a các phương pháp thu th p d li u;
      - không gian ñ a lý bao trùm;
      - tính chính xác, tính hoàn ch nh và tính ñ i di n c a d li u;
      - ngu n d li u và tính ñ i di n c a ngu n d li u;
      - công ngh ;
      - th i gian liên quan tương ng; và
      - ñ không ñ m b o c a thông tin.
      B sung cho vi c ñánh giá ch t lư ng c a d li u, ñi u quan tr ng là
ñ m b o ch t lư ng c a các phương pháp ñư c s d ng ñ chuy n ñ i d li u
thô thành thông tin cung c p cho Công b môi trư ng ki u III. Trên cơ s s
hoàn h o c a t p h p d li u, có th s d ng s phân lo i d li u và mô hình
hoá d li u, các k thu t th ng kê có th dùng (ví d ñ không ñ m b o, ñ
nh y, v.v...) ñ hi u hơn v m i liên quan và s ch c ch n c a các k t qu
nghiên c u. Các k thu t này có th ñư c ng d ng ñ giúp cho vi c ñ nh rõ
li u thông tin ñư c ñưa ra trong Công b môi trư ng ki u III có th là d i trá
ho c có ñúng hay không.
       6. ðóng góp c a bên h u quan
       6.1. Khái quát chung
       Quá trình tri n khai và ñi u hành Công b môi trư ng ki u III và các
chương trình c n ph i g m c tư v n công khai v i các bên h u quan. Ph m
vi vai trò c a bên h u quan c n ñư c xem xét khi tri n khai Công b môi
trư ng ki u III và các chương trình. Ph i th hi n m i n l c h p lý ñ thu
ñư c s ñ ng thu n thông qua quá trình này (TCVN ISO 14020).
       Tham kh o ý ki n là m t quá trình ti n tri n song hành xu t hi n trong
l a ch n ch ng lo i s n ph m, trong l a ch n các thông s thi t l p trư c,
trong vi c thi t l p các yêu c u thông tin c th cho s n ph m trong t ng
h ng/ lo i các thông s và các th t c ñ xem xét ñ nh kỳ thông tin ñư c yêu
c u.
       Có nhi u m c ñích và cơ h i cho s ñóng góp c a bên h u quan. Bên
h u quan c n có cơ h i ñ ñưa ra ñóng góp nh m ph n ánh các m i quan tâm
ñ c bi t c a mình, nh n m nh các v n ñ k thu t và ñ m b o hoàn toàn tin
tư ng.
       ISO 14024 có th là m t tài li u tham kh o h u ích ñ i v i các v n ñ
mà bên h u quan quan tâm.
       6.2. Các m c g i ý cho ñóng góp c a bên h u quan
         bư c tri n khai ban ñ u c a t t c các Công b môi trư ng ki u III
và các chương trình, có th xem xét vi c nh n ñư c s ñóng góp c a bên h u
quan, ví d trong các bư c sau ñây:
       - l a ch n và xác ñ nh các ch ng lo i s n ph m;
       - xem xét ph n bi n v các phân tích k thu t ñư c s d ng ñ xác ñ nh
các ch ng lo i s n ph m;
      - l a ch n, tri n khai và thay ñ i thông tin v môi trư ng c a s n ph m
phù h p theo Công b môi trư ng ki u III và ñ nh danh các tính năng ñ c
trưng c a s n ph m.
      - xem xét ph n bi n thông tin môi trư ng c a s n ph m (k c k t qu
LCA, theo ñi u 7 c a TCVN ISO 14040: 1997);
      - ch ng nh n phù h p/ thông tin theo Công b môi trư ng ki u III (n u
có th áp d ng);
      - xác ñ nh n i dung và hình th c c a thông báo ra bên ngoài;
      - l a ch n các lo i thông s ñư c thi t l p trư c.
      ð ñ m b o s ñóng góp phù h p, quá trình ñóng góp c a bên h u
quan c n xem xét v vi c làm th nào ñ ñ m b o ñư c s tham gia r ng rãi,
công khai và l y ý ki n tư v n liên t c v i các bên h u quan. Dù m c ñ ñóng
góp là như th nào, thì quá trình ñóng góp c a bên h u quan ph i ñư c thi t
k nh m ñ :
      - ñ m b o s ti p c n phù h p v i ngu n và chi ti t d li u và thông tin
ñư c s d ng;
      - khuy n khích soát xét l i theo m t th i gian thích h p;
      - xem xét các ý ki n ñúng h n;
      - thi t l p các yêu c u ñi u hành chương trình c a bên th ba m t khi
có th ñư c (ñ ñư c hư ng d n, xem trong các ñi u t 5.7 ñ n 5.12, t 5.14
ñ n 5.17, 6.2 và ñi u 7 c a ISO 14024: 1999).
      6.3. Các quan ñi m ñ i v i thi t l p các yêu c u thông tin c th
cho s n ph m
      Trong quá trình l y ý ki n tư v n, bên h u quan c n tham gia vào vi c
xác ñ nh các yêu c u và ñơn v ñư c dùng cho báo cáo thông tin c th c a
s n ph m trong m i lo i thông s như là y u t khác ñ ñ m b o và t o ñi u
ki n thu n l i cho s so sánh gi a các Công b môi trư ng ki u III trong
cùng m t ch ng lo i s n ph m.
      Các k t qu t phân tích ki m kê chu trình s ng có th bao g m thông
tin v ñơn v ch c năng, thi t l p ranh gi i h th ng và các quy t c phân ph i
theo ñ a ñi m. Các k t qu t ñánh giá tác ñ ng chu kỳ s ng có th bao g m
ví d như, thông tin v gi ñ nh ñã ñư c th c hi n và các phương pháp lu n
ñư c s d ng.
      B ng v lo i thông s ñư c thi t l p trư c, ñư c trình bày trong A.1.4.
      6.4. Nh ng tuỳ ch n có th ñư c dùng ñ ñ c p ñ n s ñóng góp
c a bên h u quan
      Hai phương án ñ ñ c p ñ n ñóng góp c a bên h u quan trong m t
tiêu chu n s p t i ñã ñư c ñ nh danh.
      - ðưa ra hư ng d n chi ti t th hi n và ñ c p ñ n các v n ñ c a bên
h u quan, ho c
      - ñơn gi n là k t h p các quy ñ nh nêu trong TCVN ISO 14020 v ñóng
góp c a bên h u quan v ph n soát xét ph n bi n trong TCVN ISO 14040.
      7. Hình th c công b và thông báo công b
      7.1. Khái quát chung
      Thông tin dùng ñ thông báo ph i phù h p cho ch ng lo i s n ph m và
ñ i tư ng ñư c truy n ñ t và ph i chuy n t i thông tin môi trư ng liên quan
theo cách th c ñã ñư c tiêu chu n hoá. S hài hoà c a các yêu c u và s trình
di n thông tin cơ b n trong cùng các ch ng lo i s n ph m ph i ñư c tho
thu n gi a các bên h u quan. S tho thu n này ph t ñ t ñư c trong quá trình
l y ý ki n công khai.
      T ng , con s ho c bi u tư ng s d ng cho m c ñích công b phi môi
trư ng ñ u không ñư c s d ng theo cách th c mà r t có th gây hi u nh m
khi th c hi n m t công b môi trư ng (ISO 14021: 1999, 5.9.2).
      Thông báo công b ra bên ngoài ph i theo các nguyên t c và hình th c
chung ñã ñư c xác ñ nh trong quá trình l y ý ki n tư v n công khai v i các
bên h u quan ñ t o ñi u ki n thu n l i cho kh năng so sánh gi a các Công
b môi trư ng ki u III.
      7.2. Thi t l p các nhu c u thông tin c a ngư i s d ng
      Ph i luôn nh là thi t k và hình th c c a các Công b môi trư ng ki u
III ñư c xây d ng v i các nhu c u c a ngư i s d ng cu i cùng (trong chu
trình s ng c a m t s n ph m). Có r t nhi u ngư i s d ng là ngư i s d ng
cu i cùng s n ph m cùng v i các nhu c u khác nhau. Nh ng ngư i s d ng
cu i cùng có th ñư c chia ra làm hai lo i: ngư i s d ng cu i cùng là ngư i
tiêu dùng và ngư i s d ng cu i cùng là nhà công nghi p/ thương m i.
      Trong trư ng h p ngư i s d ng cu i cùng là ngư i tiêu dùng, tính
nh t quán trong m t công b môi trư ng ki u III c i thi n kh năng ñ c hi u
c a công b .B i v y, mong mu n ñ có m t khuôn kh chung (làm m u) thì
càng t t. Vì th n i dung ph i ñư c d a trên s ñánh giá vòng ñ i c a s n
ph m, t khi hình thành ñ n khi th i b s n ph m.
      Trong trư ng h p ngư i s d ng cu i cùng là nhà công nghi p ho c
thương m i, các yêu c u c a m u có th theo cách ti p c n linh ho t ñ ph n
ánh ñư c các nhu c u c a ngư i s d ng cu i cùng, k năng k thu t c a
ngư i s d ng cu i cùng càng l n thì càng có ñư c kh năng ñ i tho i v i
nhà cung c p. N i dung k t qu thu ñư c không nh t thi t ph i là t lúc hình
thành ñ n khi th i b s n ph m, nhưng có th thay vào ñó là t p trung vào các
khía c nh nào c a chu trình s ng c a s n ph m mà liên quan nhi u nh t v i
nhà cung c p.
      Nh ng cân nh c, xem xét trong khi tri n khai các Công b môi trư ng
ki u III liên quan ñ n ngư i tiêu dùng c n bao g m:
      - ch ng nh n c a bên th ba;
      - hình th c công b chung trong cùng m t dòng s n ph m;
      - phương pháp ti p c n theo toàn b chu trình s ng c a s n ph m;
      - s ñóng góp c a bên h u quan cho vi c thi t k chương trình và n i
dung c a Công b môi trư ng ki u III;
      - th hi n các lo i tác ñ ng phù h p v i LCIA (TCVN ISO 14042)
ho c phương pháp lu n khác nhau ñ phân tích d li u LCI.
        7.3. Các hình th c và thi t k c a Công b môi trư ng ki u III
        7.3.1. Khái quát chung
        Trong vi c xây d ng tiêu chu n cho Công b môi trư ng ki u III, các
quy t ñ nh ch ñư c th c hi n v i phương di n tính kh thi và m c ñ mà
hình th c và cách trình bày công b có th tiêu chu n hoá ñư c. Th i ñi m
hi n t i, có r t ít các Công b môi trư ng ki u III trên th trư ng. Nh ng kh
năng t o ra hình th c và trình bày c a Công b môi trư ng ki u III là r t ña
d ng.
        7.3.2. Nh ng l a ch n có th cho thi t k và hình th c Công b môi
trư ng ki u III
        M t câu h i ñư c ñ t ra là trong th i gian t i, là m t tiêu chu n ph i
quy ñ nh v hình th c c a m t công b ho c ph i cho phép tính linh ho t ñ n
m c ñ nào.      ñây, các l a ch n chính bao g m:
        - m t Công b môi trư ng ki u III ñơn l có tính ch t chung ñư c th a
nh n, mô t n i dung và hình th c ñư c áp d ng cho t t c s n ph m và d ch
v , trên toàn th gi i.
        - các hình th c vùng ho c qu c gia chung ñư c áp d ng cho t t c các
s n ph m ñư c bán trong khu v c ñó, nhưng các hình th c ñó có th thay ñ i
t khu v c này qua khu v c khác vì ph i th a nh n các khác bi t v văn hoá
và khác bi t theo t m quan tr ng tương ñ i c a các v n ñ môi trư ng khác
nhau;
        - khuôn m u cơ b n c a thông tin mong mu n dùng ñư c chung toàn
c u cho t t c s n ph m, c ng thêm các thông tin khác do ngư i tri n khai
công b xác ñ nh là quan tr ng ñ i v i m t ch ng lo i s n ph m c th ;
        - t ng hình th c Công b môi trư ng ki u III khác nhau cho các ch ng
lo i s n ph m khác nhau d a trên các lo i thông tin ñư c coi là quan tr ng
nh t ñ i v i m t lo i s n ph m ñó. Tuy nhiên, trong cùng m t lo i s n ph m,
n i dung và hình th c công b c n ñư c tiêu chu n hoá.
      - các d ng Công b môi trư ng ki u III khác nhau cho nh ng ngư i s
d ng khác nhau (ví d ngư i mua là ngành công nghi p khác v i ngư i tiêu
dùng), ho c
      - các n i dung l a ch n khác.
      7.3.3. Nh ng v n ñ cân nh c trong vi c l p hình th c công b
      Nói chung, các v n ñ cân nh c trong vi c ñ nh d ng công b bao g m:
      - có nên ñưa ñ không ñ m b o và trong công b / n u có thì ñưa vào
như th nào?
      - làm th nào ñ qu n lý d li u b m t so v i thông tin khi mà m t khía
c nh môi trư ng cho m t s n ph m cá bi t là b ng "không" ho c không ñư c
xác ñ nh (ví d phát th i khí không th xác ñ nh ñư c)?
      - làm th nào ñ thông báo các khía c nh k thu t c a ñánh giá chu
trình s ng, như m c ñ mà theo ñó các v n ñ th i gian, ñ a lý và li u lư ng/
s ñáp ng ñã và ñang ñư c qu n lý (nghĩa là, trong trư ng h p c a ñánh giá
tác ñ ng theo chu trình s ng), và l a ch n các phương pháp phân ñ nh và các
ranh gi i h th ng?
      - li u d li u (ho c ph n nào c a d li u) có ph i là giá tr trung bình
ho c là riêng cho các ñ a ñi m và s n ph m?
      - làm th nào ñ ñ m b o ñư c r ng các Công b môi trư ng ki u III
cho ngư i s d ng cu i cùng không cư ng ñi u, ho c không h th p ý nghĩa
môi trư ng c a các giá tr b ng s khác nhau ñ i v i m t lo i thông tin ñã ñưa
ra?
      - có nên hay không thông báo d li u     d ng bi u ñ , d ng con s ho c
k t h p c hai hình th c?
      - có nên hay không ho c làm th nào ñ thông báo thông tin không
d ng con s (ví d h th ng qu n lý môi trư ng)?
      - làm th nào ñ gi i thích vi c xác ñ nh tính thích ñáng c a các k t qu
ho c s di n gi i các k t qu ñó?
      - có nên hay không ph i báo cáo t t c các d li u t chu trình s ng,
ho c có nên là các lo i thông tin ñ c bi t thì ñư c l a ch n còn các lo i khác
thì b ñi?
      - tính th c ti n c a kho ng tr ng, ñ c bi t là kho ng tr ng    các công
b trên bao bì s n ph m, thông thư ng là có giá tr cao;
      - công b môi trư ng ki u III có th ñư c ñ nh d ng th nào ñ sao cho
không làm sao nhãng các thông tin quan tr ng khác, như hư ng d n s d ng,
c nh báo v v sinh/an toàn, thông tin v dinh dư ng (trong trư ng h p các
s n ph m th c ph m), ñó là m t s thông tin ñư c yêu c u mang tính pháp lý
  nhi u qu c gia?
      - công b môi trư ng ki u III có c n ph i ch a ñ ng các thông tin v
ranh gi i quy ñ nh ho c ngư ng chu n quy ñ nh hay không?
      - công b môi trư ng ki u III có c n ph i xác ñ nh gi i h n c a nghiên
c u v LCA hay không?
      - ñ i v i Công b môi trư ng ki u III dành cho ngư i tiêu dùng, thì
công b này ph i có nh t thi t là trên bao bì ho c theo cách khác là t i ñi m
mua hàng, hay công b này có th ñư c cung c p b ng vài cách th c khác?
      - có c n s ñóng góp c a bên h u quan không?
      - các chi phí th c t và l a ch n vi c phân ph i lư ng văn b n nhi u
như c a Công b môi trư ng ki u III có th yêu c u là gì (ví d càng nhi u
văn b n trong công b có th t o ra nh ng khó khăn trong d ch thu t và bao
gói l i)?
      - thi t k và hình th c c a Công b môi trư ng ki u III ñư c cân b ng
như th nào v i lư ng thông tin yêu c u có nhi u ngôn ng khác nhau c a
ngư i s d ng và văn hoá ña d ng trong ñó thông tin s ñư c s d ng?
      - tính phù h p khi d ch thu t m t ngôn ng này sang m t ngôn ng
khác s ñư c ñ m b o như th nào?
        - có hay không có và làm như th nào ñ cho khách hàng, khách hàng
ti m năng nh n th c ñư c các h n ch c a phương pháp lu n ñ c trưng ñã s
d ng?
        - làm th nào ñ thông báo cho ngư i ñ c công b là l y thông tin b
sung thêm v phương pháp và d li u       ñâu?
        - các v n ñ khác?
        7.4. K t h p Công b môi trư ng ki u II v i các nhãn môi trư ng
khác
        Nhãn ki u I và ki u II, ho c các công b phù h p v i TCVN ISO
14001 (EMS) không ñư c h p l i tr c ti p v i nhau v i m t Công b môi
trư ng ki u III. ði u này là ñ ñ m b o tính nh t quán v i các tiêu chu n
khác v ghi nhãn môi trư ng. (nghĩa là TCVN ISO 14020, TCVN ISO 14021
và TCVN ISO 14024). Tuy nhiên, vi c s d ng các nhãn môi trư ng khác
tách bi t v i m t Công b môi trư ng ki u III trên cùng m t s n ph m, bao
bì, báo cáo, ñ a ch internet, v.v... không th ñư c lo i tr . Do v y, ñi u quan
tr ng là các hư ng d n th c hành c n ñư c biên so n ñ gi m thi u ho c
tránh kh năng mà ngư i s d ng cu i cùng s b nh m l n l n do s có m t
c a m t hay nhi u hình th c công b môi trư ng trên cùng m t s n ph m
ho c bao bì s n ph m. Tuy nhiên, như là m t quy t c cơ b n, ph i có s phân
bi t rõ ràng gi a Công b môi trư ng ki u III v i b t kỳ công b nào khác ñi
kèm theo nó. ði u này c n ph i áp d ng cho t t c các d ng thông báo c a
Công b môi trư ng ki u III.
        Có hay không và làm như th nào ñ Công b môi trư ng ki u III có
th bao g m ho c kèm theo các công b v s phù h p ñ i v i các h th ng
qu n lý môi trư ng cũng còn chưa ñư c ñánh giá. Tiêu chu n qu c t / Qu c
gia, Hư ng d n và các tài li u khác ñưa ra và các yêu c u và khuy n ngh
r ng nhu c u ñó c n ñư c cân nh c, xem xét. Các văn b n ñó g m TCVN ISO
14021, TCVN ISO Guide 2 và m t cu n sách nh xu t b n v ch ng nh n
phù h p TCVN ISO 14001.
      7.5. Nghiên c u và kinh nghi m
      Kinh nghi m th c t trên thương trư ng là c n thi t ñ xác ñ nh ngư i
s d ng cu i s phân tích và hi u các phương pháp ti p c n khác nhau như
th nào. ði u này c n ph i bao g m nghiên c u ñ nh lư ng và ñ nh tính v
ngư i s d ng cu i ñ xác ñ nh nh ng chi ti t v hình th c và khuôn kh c a
Công b môi trư ng ki u III như th nào là ñư c ngư i s d ng cu i hi u và
ch p nh n ñư c. Sau cùng, các bên h u quan và ngư i so n th o Công b môi
trư ng ki u III c n ñánh giá nh ng hàm ý c a vi c s d ng cách ti p c n
chung cho t t c so v i vi c có tính linh ho t trong công b nh m thay ñ i s
phân tích công b và n i dung công b c a ch ng lo i s n ph m này v i
ch ng lo i s n ph m khác, ho c c a vùng ñ a lý này v i vùng ñ a lý khác.
      8. Th t c thi t l p Công b môi trư ng ki u III và chương trình
th c hi n
      8.1. Khái quát chung
      Trong quá trình xây d ng m t Công b môi trư ng ki u III có ít nh t là
ba bư c th c hi n: Chu n b công b , ki m tra xác nh n r ng các phương
pháp thích h p ñã ñư c s d ng và ch ng nh n r ng không ch các phương
pháp là thích h p mà còn các thông tin là chính xác.
      Các th t c liên quan ñ n xây d ng và s d ng m t Công b môi
trư ng ki u III bao g m:
      a) Ai là ngư i s xây d ng Công b môi trư ng ki u III,
      b) Ai là ngư i liên quan ñ n vi c ch ng nh n Công b môi trư ng III
(n u có b t kỳ ai),
      c) Ngư i xây d ng công b có ph i ñáp ng m t ho c m t s chu n c
chuyên môn nào ñó hay không ñ th c hi n vi c xây d ng công b ,
      d) Làm th nào mà công vi c xây d ng công b môi trư ng ñư c th c
hi n trong m t qu c gia l i có th ñư c th a nh n       các qu c gia khác,
      e) Làm th nào mà năng l c tri n khai ñ th c hi n công vi c có th
ñư c chia s trên toàn th gi i.
      Các quy trình c n thi t ñ xây d ng m t Công b môi trư ng ki u III
hi u qu có th r t khác nhau gi a các ngành s n xu t và gi a các chương
trình này so v i chương trình khác. TCVN ISO 14024 có th cung c p hư ng
d n chung ñ i v i các quy trình có th áp d ng ñư c cho các Chương trình
công b môi trư ng ki u III do bên th ba ti n hành.
      Các t ch c tư ho c công ñ u có th ti n hành các Chương trình công
b môi trư ng ki u III. Các t ch c này có th
      - ðưa ra h th ng tài li u h tr theo d ng các thông tin khái quát v
các công b môi trư ng ki u III;
      - Xây d ng các hư ng d n chung cho các Chương trình công b môi
trư ng ki u III;
      - ðưa ra h th ng tài li u h tr v các yêu c u t i thi u ñ i v i
Chương trình công b môi trư ng ki u III và thông tin môi trư ng riêng cho
các s n ph m;
      - ðưa ra h th ng tài li u h tr v di n gi i tiêu chu n này ñ dùng cho
quy trình xem xét c a bên th ba;
      - Xây d ng và ñưa ra h th ng tài li u h tr v năng l c c n thi t c a
bên th ba th c hi n các rà xét ph n bi n.
      Các t ch c có th rà xét các yêu c u c a chương trình công Công b
môi trư ng ki u III và xác ñ nh hình th c ki m tra xác nh n phù h p như là
m t ph n c a quá trình l y ý ki n công hai v i các bên h u quan. Khi các yêu
c u ñã ñư c rà xét, thì c n ph i so n th o ra m t k ho ch giám sát.
      Ví d v các hình th c khác nhau c a Chương trình công b môi
trư ng ki u III ñư c trình bày trong ph l c B.
      8.2. L p ra các yêu c u t i thi u cho chương trình
      Các yêu c u t i thi u ph i ñư c xác ñ nh vào th i ñi m b t ñ u chương
trình c a t t c các Công b môi trư ng ki u III. Các yêu c u này ph i ñư c
liên k t v i nh ng nguyên t c trong TCVN ISO 14020 và các phương pháp
lu n chung LCA tương ng theo v i các tiêu chu n v ñánh giá chu trình
s ng.
        8.3. L a ch n các ch ng lo i s n ph m
        Các lo i s n ph m có th có b t kỳ bên h u quan nào ñ xu t. M t ñ
xu t v lo i s n ph m ph i ñư c l p thành văn b n, tóm t t các b ng ch ng
ch y u và các xem xét d n ñ n s ñ xu t ñó c a lo i s n ph m ñ i v i
chương trình. Trong chương trình c n ñưa vào s ñánh giá xem ngư i s
d ng nh ng s n ph m ñư c ñ c vào chương trình có quan tâm hay không
ñ n m t Công b môi trư ng ki u III s n có ñ dùng cho vi c ra quy t ñ nh
c a h , cho kh năng ti m năng v sáng ch s n ph m môi trư ng, cho s xác
ñ nh phù h p c a ñơn v ch c năng và các ñ c tính ch c năng c a s n ph m
c ah .
        8.4. Các yêu c u liên quan
        M t câu h i cơ b n là: m t th c th có th ñáp ng ñư c các yêu c u
c a b t kỳ tiêu chu n nào, v a c v quy trình và c v k thu t? Các l a ch n
ph thu c vào lu t pháp c a b t kỳ qu c gia c th nào mà trong ñó công vi c
ñư c s d ng và ph thu c vào tính tin c y ñư c c a chính b n thân công
vi c. C hai v n ñ này c n ñư c th c th ñó ñ c p t i ñ s d ng Công b
môi trư ng ki u III. B t kỳ u viên h i ñ ng nào cũng ph i tho mãn các yêu
c u pháp lý và r t mong mu n công b ñư c tin c y ñ sao cho tính h u ích
c a nó ñư c nâng cao.
        8.5. Ch ng nh n phù h p
        M t t ch c ch u trách nhi m v m t Chương trình Công b môi
trư ng ki u III có th xác ñ nh ra các yêu c u c a chương trình cũng như các
hình th c ki m tra xác nh n. Ho t ñ ng ch ng nh n cho công b môi trư ng
ki u III là trách nhi m c a t ch c ñó.
        S ch ng nh n phù h p c a Công b môi trư ng ki u III ñ l i s l a
ch n v m t pháp lý cho nh ng ai th y c n thi t và lúc ñó s ch ng nh n phù
h p c a Công b môi trư ng ki u III s ñư c qu n lý theo quy ñ nh c a lu t
và b ng nhu c u ñ i v i s tín nhi m.
       8.6. S công nh n
       C n có không s công nh n là m t v n ñ thu c v quy ñ nh và thương
m i liên quan ñ n chính th c t tri n khai ho t ñ ng công nh n nh t thi t s
ph i x y ra trong t ng qu c gia riêng r và th c ti n xa hơn n a v ho t ñ ng
này s quy t ñ nh tính h u ích c a nó.
       8.7. S th a nh n l n nhau
       N u có m t công b qu c t ñúng ñ n, v n ñ th a nh n l n nhau s
c n ph i ñ c p ñ n. ði u này s quy t ñ nh cho các t ch c nào ñó mong
mu n th a nh n m t ho t ñ ng c a các t ch c khác. Khi các cơ quan tư nhân
tri n khai lo i hình th a nh n này, thì s tín nhi m vào công vi c   m t qu c
gia vào m t qu c gia khác có th ñư c ñ y m nh. Các yêu c u c a lu t pháp
qu c gia và các tho thu n qu c t cũng c n ñư c tuân th .
       8.8. Chuy n giao công ngh
       Vi c phát tri n kh năng th c hi n công vi c Công b môi trư ng ki u
III c n ñư c m r ng kh p th gi i ñ nâng cao kh năng ch p nh n. Vi c
tri n khai các t p d li u l p trình v LCA ñã ñư c hài hoà (là n i dung c a
tiêu chu n ISO 14048 s p ban hành) s t o ñi u ki n thu n l i cho công vi c
này.
       Công b môi trư ng ki u III và các tài li u, d li u không bí m t ph i
ñư c công b r ng rãi.
       8.9. Soát xét ñ nh kỳ
       Soát xét ñ nh kỳ ph i ñư c ti n hành theo các kho ng th i gian ñã xác
ñ nh trư c ñ thay ñ i và c p nh t thông tin cho chương trình Công b môi
trư ng ki u III tương ng v i các quy trình do cơ quan có th m quy n n
ñ nh, n u có, cùng v i các bên h u quan tham gia vào quá trình l y ý ki n m
r ng. Soát xét ñ nh kỳ có th ñư c th c hi n riêng r cho t ng lo i s n ph m.
                                  Ph l c A
                                 (Tham kh o)
        Xem xét các phương pháp lu n và các ng d ng c a chúng cho
                         Công b môi trư ng ki u III


        A.1. ðánh giá chu trình s ng c a s n ph m, LCA (các tiêu chu n
thu c nhóm TCVN ISO 14040)
        A.1.1. Mô t
        LCA là k thu t ñ ñánh giá các khía c nh môi trư ng và các tác ñ ng
ti m tàng kèm theo v i m t s n ph m, b ng
        - vi c thu th p s li u ki m kê ñ u vào và ñ u ra tương ng c a m t h
th ng s n ph m.
        - vi c ñánh giá các tác ñ ng môi trư ng ti m tàng kèm theo v i các ñ u
vào và ñ u ra c a h th ng s n ph m ñó.
        - vi c di n gi i k t qu c a s phân tích ki m kê và các giai ño n ñánh
giá tác ñ ng trong m i quan h c a ñ i tư ng nghiên c u.
        LCA nghiên c u v các khía c nh môi trư ng và các tác ñ ng ti m tàng
qua su t chu kỳ s ng c a m t s n ph m nghĩa là t khi hình thành ñ n khi
th i b s n ph m t khâu thu th p nguyên li u ñ n s n xu t s n ph m, s
d ng và th i b . Các lo i tác ñ ng môi trư ng chung c n xem xét ñ n là bao
g m c ngu n tài nguyên s d ng, s c kho con ngư i và các h u qu sinh
thái.
        LCA g m có b n giai ño n: xác ñ nh m c tiêu và ph m vi, phân tích
ki m kê chu trình s ng, ñánh giá tác ñ ng c a chu trình s ng và di n gi i k t
qu c a chu trình s ng (xem hình 1, TCVN ISO 14040: 2000).
        LCA v n ch là giai ño n ñ u c a s xây d ng công b . M t vài giai
ño n c a k thu t LCA, như ñánh giá tác ñ ng v n còn tương ñ i sơ khai.
Công vi c quan tr ng còn l i ñ làm và kinh nghi m th c ti n thu ñư c là ñ
tri n khai thêm n a m c ñ th c hành LCA. Cho nên, ñi u quan tr ng là k t
qu c a LCA ñư c di n gi i và ng d ng m t cách phù h p.
      Ph m vi, ranh gi i, và m c ñ chi ti t c a m t nghiên c u LCA tuỳ
thu c vào ñ i tư ng và m c ñích s d ng ñã ñ nh c a nghiên c u. B sâu, b
r ng c a các nghiên c u LCA có th khác nhau m t cách ñáng k tuỳ thu c
vào m c tiêu c a m t nghiên c u LCA c th . Tuy nhiên, trong t t c các
trư ng h p, nguyên t c và khuôn kh ñã thi t l p trong TCVN ISO 14040 c n
ph i ñư c tuân theo.
      LCA là m t trong vài k thu t qu n lý môi trư ng (ví d như: ñánh giá
r i ro, ñánh giá tính năng môi trư ng, ñánh giá môi trư ng và ñánh giá tác
ñ ng môi trư ng) và có th không ph i là k thu t thích h p nh t ñ s d ng
cho t t c các trư ng h p. ði n hình là LCA không ñ c p ñ n các khía c nh
kinh t xã h i c a s n ph m.
      B i vì t t c các k thu t ñ u có các h n ch , ñó là ñi u quan tr ng ñ
hi u ñư c các h n ch ñang t n t i c a k thu t LCA. Các h n ch bao g m:
      - B n ch t c a các l a ch n và gi ñ nh ñư c th c hi n trong LCA (ví
d thi t l p ranh gi i h th ng, l a ch n các ngu n d li u và các lo i tác
ñ ng) ñ u có th mang tính ch quan.
      - Các mô hình s d ng ñ i v i phân tích ki m kê ho c ñ ñánh giá tác
ñ ng môi trư ng ñ u b gi i h n b i các gi ñ nh c a chúng, và có th không
có s n cho t t c các tác ñ ng ti m n ho c vi c áp d ng các mô hình ñó.
      - Các k t qu c a nghiên c u LCA t p trung mang tính toàn c u và khu
v c có th không phù h p cho các áp d ng mang tính ñ a phương, ví d các
ñi u ki n ñ a phương có th không ñư c ñưa ra ñ y ñ b ng các ñi u ki n khu
v c ho c toàn c u.
      - ð ñúng ñ n c a các nghiên c u LCA có th b h n ch b i kh năng
ñánh giá và kh năng s n có c a d li u liên quan ho c b i ch t lư ng d
li u, ví d thi u sót d li u, lo i d li u, t h p, trung bình, v trí c th c a
d li u.
      - S thi u h t các khía c nh không gian và th i gian trong ki m kê d
li u ñã s d ng ñ ñánh giá tác ñ ng cũng t o ra ñ không ñ m b o trong các
k t qu . ð không ñ m b o này thay ñ i theo ñ c trưng không gian và th i
gian c a m i lo i tác ñ ng.
      A.1.2. Phân tích ki m kê chu kỳ s ng, LCI (TCVN ISO 14041)
      A.1.2.1. Mô t
      Tri n khai công b môi trư ng ki u III d a trên cơ s LCI g m có: hai
giai ño n ñ u c a LCA; là xác ñ nh m c tiêu - ph m vi và phân tích ki m kê,
và pha th tư c a LCA là di n gi i chu trình s ng (ISO 14043).
      Giai ño n xác ñ nh m c tiêu và ph m vi là r t quan tr ng b i vì nó
quy t ñ nh t i sao LCA ñang ñư c ti n hành (bao g m s d ng các k t qu
ñư c d ki n) và mô t h th ng ñư c nghiên c u và các lo i d li u ñư c
nghiên c u. M c ñích, ph m vi và d ki n c a s d ng nghiên c u nh hư ng
ñ n hư ng và chi u sâu c a nghiên c u, ñ c p ñ n các v n ñ như ph m vi
ñ a lý và m t b ng th i gian c a nghiên c u và ch t lư ng c a d li u c n có.
      LCI liên quan ñ n s thu th p d li u c n thi t ñ ñ t các m c tiêu c a
nghiên c u ñã ñ nh. ðó là ñi u có tính quan tr ng c a ki m kê d li u ñ u
vào/ ñ u ra c a h th ng ñang ñư c nghiên c u.
      Trong giai ño n di n gi i c a LCI (xem ñi u 7 trong TCVN ISO
14041: 1998) d li u ñư c ñánh giá theo m c tiêu và ph m vi, theo b d li u
b sung ho c theo c hai. Giai ño n di n gi i cũng t o ra m t cách ñi n hình
s thông hi u ñã ñư c c i ti n v d li u dùng cho các m c ñích báo cáo. Vì
LCI là m t t p h p và phân tích các d li u ñ u vào/ ñ u ra và không ph i là
ñánh giá các tác ñ ng môi trư ng ñi kèm theo các d li u ñó, cho nên ch
riêng s di n gi i các k t qu c a LCI không th là cơ s ñ ñ t ñ n nh ng
k t lu n v các tác ñ ng môi trư ng tương ñ i.
      A.1.2.2. ð u ra cho m t công b môi trư ng ki u III
      Các k t qu c a LCI ñư c th hi n ra m t cách ñ c trưng là ñ u vào
dư i d ng các tài nguyên, v t li u và các ñơn v năng lư ng ñã tiêu th . ð u
ra ñư c th hi n, ví d , là không khí, nư c và ch t th i r n phát ra môi
trư ng. S l a ch n ñ u vào và ñ u ra ñư c báo cáo t LCI trong công b
môi trư ng ki u III thư ng d a trên s xác ñ nh ñ u vào và ñ u ra thích h p
nh t, cũng như s di n gi i các k t qu LCI. T t c các ñ u vào và ñ u ra
ñư c tính toán ñ u tương quan theo ñơn v ch c năng.
      A.1.2.2. Các h n ch
      Dư i ñây mô t m t vài h n ch ñi n hình n y sinh ra t vi c s d ng
LCI cho m c ñích c a m t Công b môi trư ng ki u III.
      - LCI ch ñưa ra các thông tin liên quan ñ n các ñ u vào và ñ u ra, và
như v y không bao hàm s ñ c trưng hoá các quan h môi trư ng ho c tác
ñ ng môi trư ng ti m n. Như v y, m t công b môi trư ng ki u III d a trên
LCI có th làm cho ngư i s d ng cu i ñánh giá quá cao ho c ñánh giá quá
th p t m quan tr ng th c t c a các ñ u vào và các ñ u ra khác nhau. Ví d ,
lư ng phát th i l n v i các thành ph n ô nhi m là ñ c h i hơn so v i sau này
(có lư ng phát th i th p hơn).
      - ð i v i các s n ph m có dòng nguyên li u ñư c tái ch , các k t qu
LCI có th ñư c d a trên các quy trình phân dòng ngang qua các h th ng s n
ph m khác nhau. S phân ñ nh dòng như v y có th b khó khăn ñ truy n ñ t
thông tin cho các công b môi trư ng ki u III. ði u này có th ñ c bi t khó
khăn cho ngư i s d ng cu i, ch không nh t thi t cho ngư i s d ng là các
ngành công nghi p ho c thương m i có quy mô ph c t p hơn.
      - Các k t qu LCI có th k t h p s phát th i thông qua các ñơn v ho t
ñ ng, các ñ a ñi m và th i gian khác nhau, và cũng có th k t h p các d ng
phát th i khác nhau cùng v i nhau. S k t h p như v y có th d n ñ n làm
m t tính rõ ràng. Ví d , s phát th i ch t h u cơ d bay hơi có th ñư c k t
h p l i v m t kh i lư ng và ñư c ñưa ra như là t ng các h p ch t h u cơ d
bay hơi (VOC) và không ph i là s phát th i c a các h p ch t riêng r .
      Các k t qu c a LCI ph i ñư c gi i thích phù h p v i m c tiêu và
ph m vi c a nghiên c u. Vi c di n gi i ph i bao g m m t ñánh giá ch t lư ng
d li u và các phân tích ñ nh y ñ i v i các ñ u vào, ñ u ra quan tr ng, và
l a ch n phương pháp lu n ñ bi t ñư c ñ không ñ m b o c a các k t qu .
S di n gi i c a v phân tích ki m kê cũng ph i xem xét nh ng v n ñ dư i
ñây theo m c tiêu và ph m vi c a nghiên c u:
      a) S xác ñ nh các ch c năng h th ng và ñơn v ch c năng có phù h p
không,
      b) S xác ñ nh ranh gi i h th ng có phù h p không,
      c) Các gi i h n ñư c phân ñ nh ra b ng cách ñánh giá ch t lư ng d
li u và phân tích ñ nh y.
      Các k t qu c n ñư c di n gi i m t cách th n tr ng b i vì chúng ñ c p
ñ n d li u ñ u vào và ñ u ra và không ñ c p ñ n các tác ñ ng ñ n môi
trư ng. Nói m t cách c th , ch riêng nghiên c u LCI không ph i là cơ s
cho s so sánh.
      Thêm vào ñó, không ñ m b o ñư c sinh ra trong các k t qu c a m t
LCI là do các nh hư ng tích c c c a ñ   không ñ m b o c a ñ u vào và tính
bi n ñ ng c a d li u. Phân tích ñ không ñ m b o khi ñem áp d ng cho LCI
là m t k thu t còn m i m . Tuy nhiên, ñi u ñó giúp cho bi u th ñư c ñ c
tính ñ không ñ m b o trong các k t qu có s d ng dây và/ ho c s phân b
xác su t ñ xác ñ nh ñ không ñ m b o trong các k t qu và k t lu n c a LCI.
N u kh thi, phân tích như v y ph i ñư c th c hi n ñ gi i thích và h tr t t
hơn cho các k t lu n c a LCI.
      ðánh giá ch t lư ng d li u, phân tích ñ nh y, k t lu n và các khuy n
ngh t các k t qu c a LCI ph i ñư c l p thành tài li u. Các k t lu n và các
khuy n ngh ph i nh t quán v i các b ng ch ng t các xem xét ñã ñư c ñ
c p   trên.
      R t nhi u h n ch c a LCI là có liên quan ñ n giai ño n ñánh giá tác
ñ ng trong khi nghiên c u LCI.
      A.1.2.4. Các nhu c u nghiên c u
      ð h tr vi c s d ng LCI cho th c hi n công b môi trư ng ki u III,
nghiên c u là c n thi t ñ hi u Công b môi trư ng ki u III d a trên LCI
ñư c truy n ñ t ñúng như th nào t i ngư i s d ng cu i. Thêm vào ñó, các
chương trình Công b môi trư ng ki u III d a trên LCI cũng hư ng l i t
nghiên c u chung hơn v b d li u, c i thi n ch t lư ng và tính s n có c a
d li u c a LCI và gi m thi u chi phí.
      a.1.3. ðánh giá tác ñ ng c a chu trình s ng, LCIA (ISO 14042)
      A.1.3.1. Mô t
      Các nét ñ c trưng chính c a LCIA ñư c li t kê dư i ñây:
      - Giai ño n LCIA, k t n i v i các giai ño n khác c a LCA, ñưa ra m t
h th ng có vi n c nh r ng v môi trư ng và các v n ñ tài nguyên cho m t
ho c nhi u h th ng s n ph m.
      - LCIA n ñ nh các k t qu c a LCI theo các h ng/ lo i tác ñ ng. ð i
v i t ng lo i tác ñ ng thì ch n ch th c a lo i và tính toán k t qu ch th c a
lo i, t sau ñây ñư c g i là k t qu ch th . T p h p các k t qu ch th , sau
ñây ñư c g i là mô t sơ lư c c a LCIA, cung c p thông tin v v n ñ môi
trư ng kèm theo các ñ u vào và ñ u ra c a h th ng s n ph m.
      - LCIA ñư c phân bi t v i các k thu t khác như ñánh giá tính năng
ho t ñ ng v môi trư ng, ñánh giá tác ñ ng môi trư ng và ñánh giá r i ro, và
ñó là m t cách ti p c n tương ñ i d a trên ñơn v ch c năng. LCIA có th s
d ng thông tin ñư c t p h p l i b ng các k thu t khác nhau ñó.
      Khuôn kh chung c a pha LCIA g m có m t vài y u t b t bu c mà
các y u t b t bu c ñó chuy n ñ i k t qu LCI thành k t qu ch th .Thêm vào
ñó, có các y u t tuỳ ch n ñ chu n hoá, phân nhóm ho c phân bi t m c ñ
quan tr ng c a các k t qu ch th và các k thu t phân tích ch t lư ng d
li u. Giai ño n LCIA ch là m t ph n c a toàn b nghiên c u LCA và ph i
ñư c ph i h p v i các giai ño n khác c a LCA như ñư c trình bày trong ph
l c A c a ISO 14042: 2000. Các y u t c a giai ño n (pha) LCIA ñư c minh
ho trong Hình 1 c a ISO 14042: 2000. S phân tách c a giai ño n LCIA
thành các y u t khác nhau là c n thi t vì m t vài lý do.
      - T ng y u t c a LCIA là riêng bi t và có th xác ñ nh ñư c m t cách
rõ ràng.
      - Giai ño n xác ñ nh ra m c tiêu và ph m vi c a m t nghiên c u LCA
có th xem xét t ng y u t LCIA m t cách riêng r .
      - ðánh giá ch t lư ng c a các phương pháp LCIA, các gi ñ nh và các
quy t ñ nh khác có th ñư c ti n hành cho t ng y u t LCIA.
      - Các quy trình LCIA, các gi ñ nh và các ho t ñ ng khác trong t ng
y u t có th ñư c làm rõ ñ báo cáo và xem xét ph n bi n.
      Vi c s d ng các giá tr và tính ch quan, t sau ñây ñư c nói ñ n là
l a ch n - giá tr , trong t ng y u t có th làm rõ ràng ñ xem xét ph n bi n
và báo cáo.
      Các y u t LCIA b t bu c ñư c li t kê dư i ñây.
      a) L a ch n các h ng/lo i tác ñ ng, các ch th c a h ng/lo i và các
mô hình ñ c tính: s phân ñ nh ra các h ng/lo i tác ñ ng, các h ng/lo i ch
th liên quan và các mô hình ñ c tính, các ñi m cu i c a h ng/lo i và các k t
qu LCI kèm theo mà nghiên c u LCA s ñ c p t i. Ví d , h ng/lo i tác
ñ ng do bi n ñ i khí h u tiêu bi u cho s phát th i c a các khí nhà kính (k t
qu LCI) có s d ng cư ng b c b c x h ng ngo i như là m t ch th h ng/
lo i (xem b ng 1 trong ISO 14042: 2000).
      b) n ñ nh (gán) các k t qu LCI (s phân lo i) cho các lo i tác ñ ng
      c) S tính toán các k t qu ch th c a lo i (ñ c tính hoá).
      Các k t qu ch th ñ i v i các lo i tác ñ ng khác nhau cùng th hi n s
mô t sơ lư c LCIA cho h th ng s n ph m.
      Các thông tin và y u t l a ch n như li t kê dư i ñây cũng có th ñư c
s d ng, tuỳ thu c vào m c tiêu và ph m vi c a nghiên c u LCa.
      d) Tính toán t m quan tr ng c a các k t qu ch th c a h ng/ lo i theo
thông tin ñ i ch ng (chu n hoá
      e) Phân nhóm: l a ch n và có th phân h ng các lo i tác ñ ng.
      f) Phân bi t m c ñ quan tr ng: chuy n ñ i và có th k t h p các k t
qu ch th chéo qua các lo i tác ñ ng b ng s d ng các thông s b ng s d a
trên cơ s giá tr - l a ch n.
      g) Phân tích ch t lư ng d li u: ñ hi u rõ hơn v ñ tin c y c a t p
h p (b ) các k t qu ch th , mô t sơ lư c v LCIA.
      A.1.3.2. ð u ra cho m t Công b môi trư ng ki u III
      S khác nhau cơ b n gi a LCIA và Công b môi trư ng ki u III d a
trên LCIA là    ch trong Công b môi trư ng ki u III d a trên LCIA thì s
mô t sơ lư c LCIA ñư c ñ c trưng hoá thông qua các ch th h ng/lo i, ch
không th hi n b ng các s h ng tuy t ñ i. Ví d , h ng/lo i tác ñ ng thay ñ i
khí h u trình bày s phát th i các khí nhà kính (k t qu LCI) s d ng b c x
h ng ngo i cư ng b c như là ch th h ng/ngo i (ISO 14042). Còn trong LCI,
các k t qu LCIA ñư c th hi n trên cơ s ñơn v ch c năng.
      A.1.3.3. Các h n ch
      T t c các h n ch ñư c mô t trong ñi u 8 trong ISO 14042: 2000 là
tương ng v i các Công b môi trư ng ki u III. M t vài h n ch trong s ñó
là tương ng m t cách ñ c bi t và ñư c ñ c p dư i ñây.
      - Các k t qu LCIA không d ñoán trư c các tác ñ ng ñ n các ñi m
cu i c a h ng/ lo i, vư t quá ngư ng, biên ñ an toàn ho c r i ro. Ví d , ñ c
bi t là LCIA lo i tr ra thông tin v không gian, th i gian, ngư ng và hi u
 ng li u, và k t h p s phát th i ho c ho t ñ ng xuyên su t không gian và/
ho c th i gian. ði u này có th làm gi m tính tương ng v môi trư ng c a
các k t qu ch th .
      - M t khi có th , LCIA là m t quy trình khoa h c và k thu t. Tuy
nhiên, s ch n giá tr ñư c s d ng phân l p các h ng/ lo i tác ñ ng, ch th
h ng/ lo i và các mô hình ñ c trưng, và trong s chu n hoá, phân nhóm, và
các quy trình khác. Ngư i s d ng Công b môi trư ng ki u III có th g p
khó khăn trong ñánh giá và hi u các l a ch n giá tr ñó.
      - Vi c li t kê c a các ch th h ng/ lo i có th ch ra r ng t t c các
h ng/ lo i có tính quan tr ng như nhau trên quan ñi m môi trư ng, nhưng mà
ch th h ng/ lo i v i m c ñ cao nh t thì ngư i s d ng       cu i cùng có th
di n gi i sai là quan tr ng nh t v m t môi trư ng, ho c ñó là m t giá tr nh
không quan tr ng v phương di n môi trư ng.
      ð b sung thêm cho các khái ni m c th         trên, có các gi i h n th c
t ho c các h n ch ñư c mô t trong ISO 14042 c n ñư c cân nh c trong quá
trình xây d ng m t Công b môi trư ng ki u III.
      A.1.3.4. Các nhu c u nghiên c u
      Nghiên c u là c n thi t ñ hi u ñư c ngư i s d ng cu i cùng Công b
môi trư ng ki u III d a trên LCIA lý gi i như th nào v các k t qu ch th
h ng/ lo i c a LCIA khác nhau, tương quan theo các gi i h n ñã mô t     trên.
K t qu c a nghiên c u này có th tác ñ ng ñ n thi t k , th c hi n và di n
gi i các công b môi trư ng ki u III c a ngư i s d ng.
      Nghiên c u cũng c n ñ t i ưu hoá tính chính xác và tính phù h p c a
thông tin trong Công b môi trư ng ki u III liên quan ñ n n l c trong công
vi c và chi phí cho vi c t p h p d li u và mô hình hoá ñ c trưng ñ i v i m t
nghiên c u LCIA.
      Ví d : Ví d v m t phương pháp ñánh giá tác ñ ng:
      Phương pháp CML [8] nói chung ñi theo các bư c phân lo i và ñ c tính
hoá c a LCI (Các bư c phân chia và mô hình hoá ñ c tính trong ISO 14042)
thành m t bư c duy nh t và bao g m c phương pháp ñánh giá. Các v n ñ
môi trư ng c th ñư c các nhà nghiên c u coi là quan tr ng thì ñư c l a
ch n ra theo tính ưu tiên v môi trư ng mà h ñã lĩnh h i. Sau ñó, các v n ñ
môi trư ng ñư c ñánh giá ý nghĩa b ng các phương pháp h s phân lo i, d a
trên giá tr l a ch n v tính quan tr ng tương ñ i c a các v n ñ khác nhau.
Các h s này có th ñư c áp d ng cho các k t qu ki m kê b ng m t h s
tương lư ng. Sau ñó, k t qu ki m kê ñư c chuy n ñ i thành m t phân b
theo d ng x p x d a trên giá tr c a các nh hư ng môi trư ng gi ñ nh. Các
k t qu ñư c t ng quát hoá b ng dư i d ng b ng. Các nh hư ng ho c này
ho c các nh hư ng c c b sau ñó ñư c t ng quát hoá b ng dư i d ng b ng.
Các nh hư ng v i m t m c tham chi u ñã l a ch n, tiêu bi u cho s ñóng
góp hàng năm c a toàn th gi i ñ i v i v n ñ môi trư ng c th .
     A.1.4. Các ví d v các lo i thông s thi t l p trư c
     B ng A.1 ñưa ra m t danh m c chưa ñ y ñ các ví d v các lo i thông
s thi t l p trư c ti m tàng ñã ñư c ñ xu t b ng cách sáp nh p các chương
trình Công b môi trư ng ki u III. Danh m c này là ñ minh ho và không
ng ý là có th ch p nh n ñư c cho m t Công b môi trư ng ki u III.
          B ng A.1 - Các ví d v các lo i thông s thi t l p trư c
                          D li u t LCIA
 K t qu c a LCI          (Các k t qu các lo i          T h p              Giá tr l a ch n
                                ch th )
Tiêu th năng lư ng Tài nguyên                   Năng lư ng sơ c p.      Lư ng năng lư ng
(Jn/ñơn   v       ch c                          Xuyên su t c       chu tiêu th     phân ph i
năng)                                           trình s ng c a s n theo khu v c và th i
                                                ph m                    gian ñư c coi là như
                                                                        nhau
Tiêu th   nư c (m3/ Suy gi m tài nguyên T t c các lo i nư c, T t c các lo i nư c
ñơn v ch c năng)         nư c                   ví d nư c b m t, ñư c coi là như nhau
                                                nư c ng m, nư c Lư ng nư c tiêu th
                                                bi n, nư c ng t.        phân ph i theo khu
                                                Xuyên su t c       chu v c và th i gian
                                                trình s ng c a s n ñư c coi là như nhau
                                                ph m
Tiêu th       lo i tài Suy gi m tài nguyên T t c        các lo i tài T t c       các lo i tài
nguyên    không     có khoáng s n               nguyên khoáng s n, nguyên khoáng s n
kh năng tái t o                                 ví d các khoáng s n ñư c coi là như nhau
(t n qu ng s t/ ñơn                             khác nhau.              Lư ng tài nguyên
v ch c năng)                                    Xuyên su t c       chu tiêu th     phân ph i
                                                trình s ng c a s n theo khu v c và th i
                                                ph m                    gian ñư c coi là như
                                                                        nhau
Cadmi, Asen (mg/ Tính ñ c ñ i v i s c Các ch t gây ung T p h p c a các ch t
ñơn v ch c năng)         kho con ngư i          thư    truy n      theo ñ c và các ñi m cu i
                                                ñư ng không khí
SOx (kg/ ñơn v ch c Mưa axit                    tương ñương theo "Các ch báo v th c
năng)                                           pH                      tr ng công ngh "
                                                                        Lư ng      SOx   phân
                                                                        ph i theo khu v c và
                                                                        th i gian ñư c coi là
                                                                        như nhau
      A.2. Các phương pháp lu n khác nhau ñ phân tích các k t qu
LCI
      A.2.1. Khái quát
      ði u kho n này cung c p các thông tin v phương pháp lu n khác nhau
tương ng có th dùng cho vi c phân tích các k t qu LCI ñ so n th o các
Công b môi trư ng ki u III.
      Vi c ñưa m t phương pháp lu n c th vào trong ñi u này không có
nghĩa là phương pháp lu n như v y t ñ ng chuy n thành m t tiêu chu n sau
ñó. Vi c áp d ng các phương pháp lu n này và các phương pháp lu n n i b t
khác s ñư c ñánh giá theo s quy t ñ nh li u m t tiêu chu n v Công b môi
trư ng ki u III có kh thi v m t công ngh và có c n thi t hay không.
      Công b môi trư ng ki u III có th tuỳ ý ñưa vào các thông tin môi
trư ng b sung. A.2.7 ñưa ra vi c th o lu n v thông tin như v y.
      ð i v i t ng phương pháp lu n, ñưa ra m t nh n ñ nh v n t t, bao g m
s mô t v phương pháp lu n ñó, ñ u ra cho m t công b và toàn b các h n
ch c a phương pháp này khuôn kh c a m t Công b môi trư ng ki u III và
các yêu c u nghiên c u trong tương lai.
      A.2.2. Tiêu chí ñ l a ch n phương pháp lu n
      Các phương pháp lu n khác nhau ñư c mô t trong ñi u này ñư c ch n
d a trên cơ s các tiêu chí chung dư i ñây:
      - phương pháp lu n ph i h p lý v m t khoa h c, sao cho nó v a xuyên
su t và ñ hoàn ch nh ñ h tr cho Công b môi trư ng ki u III m t cách
chính xác và có th sao chép l i [TCVN ISO 14020: 2000, 4.4.1 (ISO 14020:
1998)];
      - các phương pháp lu n ñã công b ñư c th a nh n và ñư c ch p nh n
r ng rãi v m t nguyên lý khoa h c ho c chuyên môn n u không thì cũng có
lý v m t khoa h c [TCVN ISO 14020: 2000, 4.4.2 (ISO 14020: 1998)];
      - phương pháp th c hành ñang t n t i;
      - phương pháp lu n bao g m m t cách ti p c n theo chu trình s ng
ñánh giá tính thích h p v môi trư ng c a các k t qu LCI.
      A.2.3. ðánh giá m i tác ñ ng - nh hư ng c a chu trình s ng
(LCSEA)
      A.2.3.1. Mô t
      LCSEA là phương pháp tương ñ i m i ñư c nh n vào vi c gi i quy t
nhi u h n ch và ñ không ñ m b o do tiêu chu n phân tích LCIA ñư c t o
ra, b ng vi c k t h p d li u môi trư ng t các ñ a ñi m c th trong chu kỳ
s ng [6], [7]. Trong LCSEA, d li u LCI còn chưa k t h p l i và chưa ñư c
phân ñ nh theo ñ a ñi m, b i v y nó có th có quan h r t ch t ch v i các
môi trư ng ti p nh n riêng r trong chu kỳ s ng c a s n ph m. Các ch th
h ng/ lo i như trong LCIA ñòi h i ñư c ñ c trưng hoá v i các phép ño không
gian, th i gian s phát th i thích h p (y u t tác ñ ng/ tác nhân), c ng thêm
giá tr ngư ng và toàn b cư ng ñ c a ñi m cu i tương ng trong môi
trư ng( nh hư ng). Các d li u này ñư c t ng h p tr c ti p vào trong các
tính toán c a m t ch th h ng/ lo i t ng th , d n ñ n s mô t sơ lư c ñư c
nh m vào ñ a ñi m và h th ng c th hơn trong vi c d ñoán v các tác ñ ng
môi trư ng ti m n so v i LCIA.
      A.2.3.2. Ranh gi i h th ng
      Các ranh gi i c a LCSEA ñư c thi t k ñ bao tr n các giai ño n c a
chu kỳ s ng c a m t s n ph m, như ñư c ñ nh nghĩa trong TCVN ISO 14040,
và cũng ñ t ñó thi t l p ra ñư c các ngu n tài nguyên, và các môi trư ng
ti p nh n s phát th i.
      A.2.3.3. Các yêu c u ñ i v i vi c t p h p d li u
      Như ñư c lưu ý     trên, ph m vi c a s t p h p d li u v chu trình
s ng cơ b n trong LCSEA là tương t v i ph m vi này c a LCI, ngo i tr
r ng d li u trong LCI không k t h p vào trong LCSEA. Hơn n a, d li u
ph i ñư c t p h p theo b n ch t không gian và th i gian c a s phát th i ra
môi trư ng và b n ch t môi trư ng ti p nh n, sao cho các nh hư ng ti m n
ñ n môi trư ng có th ñư c liên k t v i s phát th i c th . ði u này cũng
ñư c áp d ng cho vi c s d ng nguyên li u và tài nguyên.
      A.2.3.4. ð u ra cho Công b môi trư ng ki u III
      Gi ng như LCIA, LCSEA cung c p m t s mô t sơ lư c v các ch th
h ng/ lo i. Tuy nhiên, các ch th ñó ñư c d n xu t ra t m t phân tích d li u
LCI ñã ñư c phân tách.
      A.2.3.5. Các h n ch
      T p h p và qu n lý d li u trong LCSEA là tương ñ i ph c t p hơn so
v i trong LCI ho c LCIA. D li u LCI ñư c duy trì theo d ng d li u ñã
ñư c phân tách. Thông tin ñư c yêu c u theo khía c nh v không gian và th i
gian c a s phát th i và s d ng tài nguyên. D li u chi ti t ñư c yêu c u v
môi trư ng ti p nh n c th ñ liên h v i các nh hư ng ti m n ñ n m t y u
t tác ñ ng c th .
      Các k t qu LCSEA có th không cung c p phương pháp ño ñ nh lư ng
các d li u có kh năng thay ñ i ho c các ñ không ñ m b o d li u, do s r t
ph c t p c a quá trình phân tích d li u. Như ñã ñ ngh trong các chương
trình công b môi trư ng ki u III   hi n t i s d ng LCSEA, k t qu thư ng
ñưa ra như giá tr s ñơn không có "sai s trung bình", làm cho s so sánh
gi a các h th ng s n ph m tr nên khó khăn và có các sai l m ti m n.
      Tương t    v i LCI và LCIA, danh m c các ch th h ng/ lo i c a
LCSEA có th ch ra r ng t t c các h ng/ lo i là quan tr ng như nhau v m t
tri n v ng môi trư ng, và r ng ch th h ng/ lo i ñó v i m c ñ cao nh t có
th b ngư i dùng cu i di n gi i nh m là quan tr ng nh t v m t môi trư ng,
ho c r ng m t giá tr nh thì ít liên quan v m t môi trư ng.
      Như ñã lưu ý    trên, Công b môi trư ng ki u III ñòi h i s so sánh
gi a các s n ph m. Gi ng như LCIA, có s th o lu n ñáng k trong c ng
ñ ng khoa h c v cơ s mà t ñó các ch th h ng/ lo i ñư c quy ñ nh cho các
s n ph m ho c các khía c nh môi trư ng khác nhau.
      Quá trình liên k t các s phát th i v i nh hư ng t m i giai ño n c a
chu kỳ s ng là quan tr ng, và có s th o lu n ñáng k v tính kh thi v m t
kinh t c a nó trên m t cơ s ph bi n r ng rãi.
      A.2.3.6. Các nhu c u nghiên c u
      Các nghiên c u LCSEA ñã và ñang hoàn thành cho m t s ít các s n
ph m. Trong ph m vi c a Công b môi trư ng ki u III, yêu c u nghiên c u
ban ñ u là có hay không các h th ng có th ñư c tri n khai nh m qu n lý các
ñi u ki n ñ m b o cho phương pháp ñó, cũng như vi c ng d ng các mô hình
ñư c ch p nh n r ng rãi mà mô hình ñó liên h m t cách chính xác s phát
th i v i nh hư ng trên cơ s chu kỳ s ng c a s n ph m. Các câu h i cũng
thư ng ñư c h i là d li u ñư c phân tách như th nào trong m t t ng th h
th ng, sau khi m i quan h y u t tác ñ ng - nh hư ng ñã ñư c xây d ng.
      A.2.4. Các phương pháp tr ng s
      A.2.4.1. Mô t
      M t vài chương trình hi n có l y k t qu nghiên c u LCI và LCIA,
ho c các ki u d li u chu trình s ng tương t , x p h ng các d li u này theo
th t quan tr ng và chuy n chúng thành các ch s b ng s ñã ñư c t h p.
Trong khi d a vào d li u chu trình s ng ñ nh lư ng, các phương pháp ti p
c n này nh vào giá tr - ch n l a ñ s p x p ưu tiên các v n ñ môi trư ng c
th phù h p v i các quan tâm c a nh ng ngư i thi hành. S d ng tr ng s và
cách ñánh giá theo ISO 14042 là không ñư c ch p nh n ñ i v i các xác nh n
so sánh gi a các s n ph m. Hơn n a, vi c s d ng m t ñi m s t ng th ñơn
l như là m t k t qu c a nghiên c u LCA là không ñư c TCVN ISO 14040
h tr . Vì v y, các phương pháp này ch c ch n là tr t t ngoài ph m vi c a
tiêu chu n này v Công b môi trư ng ki u III. Th c v y, ISO 14042 lưu ý
ñ c bi t r ng "Các cá nhân, t ch c, t ch c xã h i khác nhau có th có s ưu
tiên khác nhau, do ñó nó có kh năng là các bên khác nhau s ñ t ñư c các k t
qu có tr ng s khác nhau d a trên cùng các k t qu ch th ho c các k t qu
ch th ñư c tiêu chu n hoá". Ví d v các h th ng tr ng s              là Swiss
Ecopoint và Swedish EPS System.
      a) Swiss Ecopoint [9]
      "Các h s sinh thái, Eco - factors" ho c các h s tr ng s ñ i v i s
phát th i khác nhau vào không khí, nư c ñ t b m t/ nư c ng m cũng như ñ i
v i vi c s d ng các ngu n năng lư ng ñư c áp d ng cho k t qu c a m t
LCI. Các k t qu ki m kê ñư c nhân v i các h s tr ng s phù h p, ñư c
c ng l i v i nhau và r i tính t ng c ng l i thành m t ñi m s chung ñơn l .
Các h s sinh thái ñư c d a trên m c ñ ô nhi m th c t (ki m kê dòng th i
hàng năm) t i Thu Sĩ và d a trên s ô nhi m ñư c coi là tr m tr ng (dòng
gây ô nhi m tr m tr ng). Các dòng ô nhi m ñư c l y theo m c tiêu ñư c h
tr v m t khoa h c c a chính sách môi trư ng c a Thu Sĩ. Vi c xem xét các
bi u hi n giá tr - ch n l a c a chúng v các m i nguy h i liên quan ñ n môi
trư ng ñư c ñưa ra b ng s phát th i ho c năng lư ng s d ng.
      b) Các chi n lư c ưu tiên môi trư ng (Environmental Priority
Strategies - EPS)
      Trong phương pháp này c a Thu ði n [10] t i lư ng phát th i và tài
nguyên s d ng ñư c chuy n ñ i thành các ñơn v thông thư ng (ñơn v t i
lư ng môi trư ng) thông qua s d ng ñ c trưng hoá k t h p và các ch s
tr ng s (ch s t i lư ng môi trư ng). Nh ng ch s này trư c h t ñư c báo
cáo vào các b ng c a các ch th riêng r , nhưng cũng ñư c t p h p và xem
xét ñ l p thành m t ñi m s ñơn. Các k t qu c a phương pháp EPS có th
g m các b ng v ch s t i tr ng môi trư ng cho t ng dòng ki m kê c th .
M i ch s là ñư c d a trên giá tr và ñư c t p trung vào các quan ñi m c a
ngư i nghiên c u viên xem xét như "các ñ i tư ng b o v ", như s c kho con
ngư i, ña d ng sinh h c, sinh s n, v.v... S ñánh giá ñư c d a trên các r i ro
trung bình ñưa ra qua s phát th i. Thêm vào ñó, cho t ng ch s , m t h s
ñư c xây d ng theo hư ng "tính t nguy n chi tr " cho thi t h i ñ n môi
trư ng. Sau ñó k t qu ñư c báo cáo ra có n i dung quy ñ i thành giá tr ti n.
       A.2.4.2. Các h n ch
       Trong t t c các chương trình theo tr ng s như v y, ñ u có các h n
ch như ñã mô t     trên ñ i v i vi c áp d ng LCI. Thêm vào ñó, m i phương
pháp trong s các phương pháp này ñ u t o ra m t lo i các giá tr - l a ch n
c t y u v tính quan tr ng tương ñ i c a các gánh n ng môi trư ng khác
nhau. Các phương pháp này cũng thư ng ñưa ra các quy t ñ nh ch quan v
làm th nào ñ chuy n và th hi n d li u ki m kê khác nhau trong t ng hoàn
c nh môi trư ng nh t ñ nh.
       A.2.4.3. Các nhu c u nghiên c u
       Ngoài các nghiên c u ñã lưu ý ñ i v i d li u LCI và LCIA, t t c các
h th ng tr ng s ñ u sinh ra các lo ng i v tính rõ ràng trong b i c nh c a
Công b môi trư ng ki u III. Nghiên c u quan tâm ñ n vi c ngư i s d ng
cu i s hi u như th nào v các b ng ch ng và các chương trình s thông báo
các giá tr - l a ch n như th nào trong khi ñó các giá tr - l a ch n này l i
ñ u g n k t (c h u) v i cách ti p c n như v y s là thi t y u trư c khi các k
thu t có th ñư c tiêu chu n hoá trong m t chương trình Công b môi trư ng
ki u III.
       A.2.5. Qu n lý chu trình s ng (LCM)
       A.2.5.1. Mô t
       LCM là phương pháp ti p c n theo phân tích chu trình s ng c a s n
ph m ñ phân ñ nh và so sánh chi phí kinh t tương ng do các xem xét v
môi trư ng kèm theo v i các s n ph m ho c các quy trình s n xu t. LCMlà
ñi n hình c a m t s so sánh tương ñ i c a các s n ph m ho c quy trình khác
nhau. S so sánh này không là tiêu ñi m c a vi c biên so n tiêu chu n, nhưng
r t thư ng ñư c s d ng như m t công c phân tích h th ng môi trư ng
dùng cho các nhà s n xu t. LCM k t h p các phân tích chi phí truy n th ng
v i chi phí ñi u hành gián ti p kèm theo v i các v n ñ phát th i ra môi
trư ng, s c kho và an toàn lao ñ ng, tái ch và th i b s n ph m. Cách ti p
c n này có th phù h p ñ i v i nhà công nghi p dùng ñ tri n khai m t Công
b môi trư ng ki u III, nhưng chưa ch c ch n có th áp d ng cho vi c trao
ñ i thông tin c a khách hàng chung.
        A.2.5.2. Ranh gi i h th ng
        LMC t p trung vào các v n ñ môi trư ng có nh hư ng ñ n các ho t
ñ ng c a s n xu t kinh doanh, ñ n ngư i tiêu dùng s d ng và th i b các s n
ph m. ði m kh i ñ u ñư c xác ñ nh b ng quy trình s n xu t s n ph m và
thông thư ng không quay l i ñi sâu vào s s n xu t nguyên li u ho c vi c s
d ng tài nguyên.
        A.2.5.3. ð u ra cho m t Công b môi trư ng ki u III
        Các k t qu c a m t LCM thư ng ñư c th hi n như các chi phí kinh t
ñi kèm v i m t s n ph m. Các k t qu này có th ñư c t p h p chung ho c
báo cáo riêng r , theo m t v n ñ c th g n li n v i m t chi phí. Các k t qu
có th ñư c th hi n tương quan theo m t vài ñơn v ch c năng c a s n ph m
(ví d s ti n trên m t 1000 ñơn v ñã ñư c s n xu t ra).
        A.2.5.4. Các yêu c u ñ i v i vi c t p h p d li u
        Thông tin ñư c t p h p cho m t quy trình s n xu t c th và các chi
phí kèm theo c a nó, c ng v i các chi phí kèm theo v i chi phí c a ngư i tiêu
dùng và th i b s n ph m. Khi so sánh các s n ph m ho c quá trình khác
nhau, d li u (thông tin/ mô t và các chi phí) th i ph i ñư c t p h p l i cho
các h ng/ lo i s n ph m gi ng nhau theo cách th c có kh năng áp d ng
ñư c.
        A.2.5.5. Các h n ch
        Nhi u h n ch tương t kèm theo v i LCI áp d ng cho CLM, như thi u
tính tương ng v i tác ñ ng môi trư ng c a s n ph m., ñ không ñ m b o d
li u, ranh gi i bi n ñ ng gi a các s n ph m khác nhau, v.v... Thêm vào ñó,
LCM c g ng chuy n các gánh n ng môi trư ng thành các thu t ng kinh t
ñơn gi n. ð i v i m t vài v n ñ , như vi c lư ng hoá chi phí c a vi c thu
th p và x lý nư c th i là không có gì ph c t p. Tuy nhiên, ñ i v i các v n ñ
khác, ñ c bi t là các v n ñ vư t ra ngoài s ki m soát c a nhà s n xu t (ho c
ngư i lưu gi ch t th i s n ph m), chi phí ñư c xác ñ nh kém rõ ràng, và lúc
ñó áp d ng khái ni m giá tr - l a ch n là c n thi t. Nh ng ñánh giá này có
th thay ñ i trong cùng m t v n ñ môi trư ng và t s n ph m này ñ n s n
ph m khác, và làm cho vi c so sánh thêm khó khăn trong b i c nh c a các
Công b môi trư ng ki u III.
      A.2.5.6. Các nhu c u nghiên c u
      Trư c khi xem xét LCM ñ áp d ng cho các Công b môi trư ng ki u
III, các doanh nghi p c n xây d ng (l p ra) các h s c th cho t p h p d
li u mà các d li u ñó liên k t các v n ñ môi trư ng v i chi phí cho các ho t
ñ ng kinh doanh riêng l . Thêm vào ñó, nghiên c u là c n ñ hi u ñư c ngư i
dùng cu i cùng s di n gi i như th nào v các k t qu t các phân tích như
v y, ñ c bi t là li u h có nhìn nh n các chi phí kinh t là liên quan tr c ti p
v i thông tin môi trư ng hay không.
      A.2.6. Phương pháp xây d ng vì s b n v ng kinh t và môi trư ng
(BEES)
      A.2.6.1. Mô t
      BEES [11] là m t phương pháp lu n l y cách ti p c n ña chi u c a chu
trình s ng, xem xét c các tác ñ ng kinh t và môi trư ng trong toàn b chu
trình s ng c a s n ph m. M c dù s áp d ng kh i ñ u c a nó là d ñ nh cho
vi c xây d ng và thi t l p s n ph m, nhưng khái ni m này cũng có th áp
d ng ñư c cho nhi u h ng/ lo i s n ph m khác. Ph n v môi trư ng c a chu
trình s ng c a s n ph m theo cách ti p c n c a BEES ñư c thi t k theo
hư ng d n LCA trong TCVN ISO 14040. Tính năng kinh t ñư c d ñ nh
nh m ñ s d ng cho phương pháp ti p c n chi phí chu kỳ s ng (Life cycle
cost, LCC) theo ASTM [14]. C n lưu ý r ng phương pháp BEES không nh m
vào m c tiêu biên so n tiêu chu n qu c t , nhưng nó r t thư ng ñư c dùng
như công c phân tích h th ng môi trư ng cho các nhà ch t o xây d ng.
      A.2.6.2. Ranh gi i h th ng
      Trong phương pháp lu n BEES, các ranh gi i h th ng là gi ng như
nh ng ranh gi i h th ng ñã ñư c mô t trong LCA, b tiêu chu n TCVN
ISO 14040.
      A.2.6.3. ð u ra cho m t Công b môi trư ng ki u III
      Các k t qu theo cách ti p c n c a BEES ñư c th hi n thành c các
t p h p môi trư ng và các t p h p chi phí, ñư c k t h p l i ho c riêng r .
N u k t qu ñư c k t h p l i, thì t s tr ng s thư ng ñư c áp d ng cho d
li u. Các t s này ñư c d a trên các giá tr - l a ch n. Các k t qu ñư c trình
bày tương quan theo m t ñơn v ch c năng ñ t o thu n l i cho s so sánh s n
ph m (ví d theo 100 mét vuông m t sàn).
      A.2.6.4. Các yêu c u v t p h p d li u
      Cách ti p c n c a BEES có v như c n có các yêu c u v d li u tương
t ñ i v i LCI, và b sung thêm m t thành ph n chi phí/ kinh t mà không ch
chuy n thành v n ban ñ u và chi phí v t li u mà còn thành chi phí duy trì,
thay th v.v... c a h th ng s n ph m xây d ng b n v ng.
      A.2.6.5. Các h n ch
      H u h t các h n ch kèm theo v i phương pháp lu n LCM ñã ñư c ch
ra trong ph n trên cũng có th ngo i suy cho BEES. Thêm vào ñó, s kỳ v ng
mà BEES hoàn thành m t phân tích ki m kê chu kỳ s ng ñ y ñ c a s n
ph m có nghĩa là các h n ch c a LCI cũng tương ng.
      A.2.6.6. Các nhu c u nghiên c u
      T t c các nhu c u nghiên c u ñã ñư c xác ñ nh trong các phương pháp
lu n trư c ñây ñ u có th c n cho BEES. Hơn n a, có th d ñoán trư c r ng
nhi u nhu c u nghiên c u xu t hi n, xem xét ñ n m c tiêu ng m n c a vi c
nh n th c v các chi phí môi trư ng và chuy n ñ i chúng thành thông tin mà
có th ñưa ra trong m t Công b môi trư ng ki u III.
      A.2.7. Thông tin môi trư ng
      A.2.7.1. Mô t
       Các s n ph m nào ñó hi n t i mang các công b hàm ch a thông tin có
thu c tính môi trư ng dùng cho khách hàng, khách hàng ti m năng ho c
ngư i s d ng xem xét khi quy t ñ nh th i ñi m mua hàng. Nói chung, thông
tin môi trư ng như th có th bao g m thông tin môi trư ng liên quan ñ n
vi c s d ng, ñ n lưu kho, th i b c a m t s n ph m ñ c bi t ho c liên quan
ñ n m t s n ph m không ñư c s d ng, thùng ch a ho c bao gói ho c các v t
li u bao gói c th h t niên h n [13]. M t vài ví d v thông tin môi trư ng b
sung cũng vư t ra ngoài n i dung các công b v thu c tính ñơn l , bao g m:
       - th n tr ng ñ s d ng ñư c an toàn
       - hư ng d n v s d ng có hi u qu ho c thông tin v hi u su t v n có
c a s n ph m;
       - các ch t nguy h i ti m n liên quan t i vi c s d ng s n ph m;
       - thông tin liên quan ñ n thành ph n (ví d tên thành ph n, tính ch t
ho t ñ ng, kh i lư ng, các ñ c trưng hoá h c, ñ c tính, v.v...);
       - các ch d n v c p c u;
       - các ch d n th i b ñ c bi t ho c các công b ñ i v i s n ph m ho c
thùng ch a không ñư c dùng;
       - các thông tin môi trư ng ñ c bi t khác liên quan ñ n hàm lư ng CFC
(Chlorinated Fluorocarbon) (ho c không có các ch t CFC) ho c không có các
hoá ch t phá hu t ng ozôn.
       A.2.7.2. Các nhu c u nghiên c u ñ i v i thông tin môi trư ng b
sung
       ðưa ra thông tin môi trư ng c th cho khách hàng, khách hàng ti m
năng ho c ngư i s d ng là s thách th c. Thông thư ng, ngư i dùng cu i
không th nh n th c ñư c ngay các thu c tính môi trư ng c a s n ph m trong
quá trình s d ng và th i b . Nói m t cách khác, ngư i s d ng cu i ch nh n
th c m t cách có l a ch n các thu c tính môi trư ng nào mà có ý nghĩa cho
cá nhân h . Hơn n a, các cá nhân ch th c hi n các l a ch n - giá tr duy nh t
t s ña d ng c a các thu c tính s n ph m và thu c tính môi trư ng khác
nhau ñư c k t h p l i. Các nghiên c u trong tương lai v các lĩnh v c này có
th ch ng t là h u d ng cho Công b môi trư ng ki u III cũng như các nhãn
trong thông tin môi trư ng khác.
                                               Ph l c B
                                              (Tham kh o)
            Các ví d v vai trò c a các t ch c liên quan ñ n các chương trình
                                      Công b môi trư ng ki u III

                                                         Các tri n khai
                                                                                  ch ng nh n r ng
                                        tri n khai và duy trì
  D ng chương                                                                     m t công b tuân
                           làm m t         khuôn kh c a         ti n hành xem
     trình                                                                           theo các quy
                           công b       chương trình và các     xét ph n bi n
                                                                                   trình và quy t c
                                         quy trình công b
                                                                                       c n thi t
Chương trình không Công           ty Công ty ho c t ch c        Ngư i xem xét Không áp d ng
c n ch ng nh n s           ho c   t                             ñ cl p
phù h p                    ch c
Chương        trình    có Công    ty Các t ch c công ho c Ngư i xem xét Cơ quan ch ng
ch ng nh n s phù ho c             t     tư nhân (ví d hi p h i ñ c l p (có th     nh n (có th cũng
h p                        ch c         công nghi p, bên hành cũng là ngư i là ngư i biên so n
                                        ngh th ba, cơ quan biên            so n chương trình)
                                        có ñ năng l c)          chương trình
Chương trình có s          Công   ty Các t ch c công ho c Ngư i xem xét Cơ quan ch ng
ch ng nh n s phù ho c             t     tư nhân (ví d hi p h i ñ c l p (có th     nh n ñư c công
h p        ñư c       công ch c         công nghi p, bên hành cũng là ngư i nh n
nh n                                    ngh th ba, cơ quan biên            so n
                                        có ñ năng l c)          chương trình)


              Ai th c hi n và th c hi n nh ng n i dung nào trong m t công b môi
      trư ng d a theo chu trình s ng c a s n ph m c a công ty ñơn l .
          Công ty ñơn      Công ty ho c       Công ty ho c       Ngư i xem          Không áp
              l              t ch c             t ch c           xét ñ c l p         d ng a
      a
          Hi n nay có m t vài công ty riêng r biên so n các công b theo b n ch t
      c a Công b môi trư ng ki u III nhưng trên cơ s không có s tham gia c a
      ngành ho c bên th ba, nh ng cách ti p c n này không th ñư c coi như là
      các Công b môi trư ng ki u III.
                         Thư m c tài li u tham kh o


        [1] TCVN ISO 14001: 1997, H th ng qu n lý môi trư ng - Quy ñ nh
v i hư ng d n áp d ng.
        [2] ISO/TR 140472, Environmental management - Life cycle
assessment - Example of application of ISO 14042.
        [3] ISO 140482), Environmental management - Life cycle assessment -
Life cycle assessment data documentation format.
        [4] ISO/TR 140492), Environmental management - Life cycle
assessment - Examples of application of ISO 14041 to goal and scope
definition and inventory analysis.
        [5] ISO/IEC Guide 2: 1996, Standardization and related activities -
General vocabulary.
        [6] Life Cycle Stressor Effect Assessment (LCSEA) - ISO/TC
207/SC3/WG1?TG Type III, N22, Annex 1 rev., Kyoto Meeting, April 1997.
        [7] Appendix 1, Wood in our future, Proceedings of a Symposium,
National Reserarch, Council, National Academy Press, Washington D.C.,
1997.
        [8] HEIJUNGS, R., et al., Environmental Life Cycle Assessment of
Products: Guide and background - 2 volumes - CMS University of Leiden.
The Netherlands, 1992.
        [9] BRAND, G., et al., Ecobalances: Method of eco-scarcity -
Ecofactors, 1997. Swiss Agency for the Environment, Forest and Landscape.
Environment Series No. 297, Bern, 1999.
        [10] STEEN, B., EPS - default valuation of environmental impacts
from emission and use of resources. Version 1996, Swedish Environmental
Protection Agenvy, AFR report 111, 1996.
        [11] Building for Environmental and Economic Sustainability, the
BEES Method of NTIS.
      [12] Environmental Information Profile Data Sheet, Canadian Pulp and
Paper Association.
      [13] WINTERS, J., EPA 742 - R - 98 - 099. 1998, Environmental
labeling - Issues, Policies and Practices Worldwide.
      [14] ASTM E917 - 9 - 1994, Practice for measuring life - cycle cost of
building systems.
      TIÊU CHU N VI T NAM                        TCVN ISO 14040: 2000




      Qu n lý môi trư ng - ðánh giá chu trình s ng c a s n ph m -
      Nguyên t c và khuôn kh
      Environmental Management - Lìe Cycle Assessment - Principles and
framework


      1. Ph m vi áp d ng
      Tiêu chu n này quy ñ nh khuôn kh , các nguyên t c và yêu c u chung
cho vi c th c hi n và báo cáo các nghiên c u v ñánh giá chu trình s ng. Tiêu
chu n này không mô t chi ti t k thu t ñánh giá chu trình s ng.
      2. Tiêu chu n trích d n
      TCVN ISO 14041: 2000 (ISO 14041: 1998) ***: Qu n lý môi trư ng -
ðánh giá chu trình s ng c a s n ph m - Xác ñ nh m c tiêu, ph m vi và phân
tích ki m kê.
      3. ð nh nghĩa
      Trong tiêu chu n này, áp d ng các ñ nh nghĩa sau ñây:
      3.1. S phân ñ nh (allocation)
      Vi c phân chia các dòng ñ u vào và ñ u ra c a quá trình ñơn l trong
h th ng s n ph m ñư c nghiên c u/
      3.2. Xác nh n so sánh (comparative assertion)
      Công b v môi trư ng liên quan ñ n tính ch t tr i hơn ho c tương
ñương c a m t s n ph m so sánh s n ph m c nh tranh có cùng ch c năng.
      3.3. Dòng cơ b n (elementary flow)
      (1) V t li u ho c năng lư ng ñưa vào h th ng nghiên c u, ñã ñư c
khai thác t môi trư ng nhưng trư c ñó chưa b con ngư i làm bi n ñ i.
      (2) V t li u ho c năng lư ng ñưa ra kh i h th ng nghiên c u, ñư c
th i vào môi trư ng và sau ñó không b con ngư i làm bi n ñ i.
      3.4. Khía c nh môi trư ng (environmental aspects)
      Y u t c a các ho t ñ ng, s n ph m và d ch v c a m t t ch c có th
có tác ñ ng qua l i v i môi trư ng.
      3.5. ðơn v ch c năng (functional unit)
      ð c tính ñ nh lư ng c a h th ng s n ph m ñư c s d ng như là m t
ñơn v chu n nghiên c u ñánh giá chu trình s ng.
      3.6. ð u vào (input)
      V t li u ho c năng lư ng ñưa vào m t quá trình ñơn v .
      3.7. Bên h u quan (interested party)
      Cá nhân ho c nhóm có liên quan ñ n ho c b        nh hư ng b i k t qu
ho t ñ ng môi trư ng c a h th ng s n ph m, ho c là b i các k t qu c a
ñánh giá chu trình s ng;
      3.8. Chu trình s ng (life cycle)
      Các giai ño n ph i h p và liên quan v i nhau c a h th ng s n ph m,
t vi c thu th p các nguyên li u thô ho c các tài nguyên thiên nhiên ñ n vi c
th i b cu i cùng.
      3.9. ðánh giá chu trình s ng (life cycle assessment)
      Thu th p và ñánh giá ñ u vào, ñ u ra và các tác ñ ng môi trư ng ti m
 n c a h th ng s n ph m trong su t chu trình c a nó.
      3.10. ðánh giá tác ñ ng chu trình s ng (life cycle impacts
assessment)
      Giai ño n ñaán giá chu trình s ng ñ hi u và ñánh giá quy mô và t m
quan tr ng c a các tác ñ ng môi trư ng ti m n c a h th ng s n ph m.
      3.11.Di n gi i chu trình s ng (life cycle interpretation)
      Giai ño n ñánh giá chu trình s ng trong ñó các phát hi n c a các phân
tích ki m kê ho c các ñánh giá tác ñ ng, ho c c hai, ñư c k t h p m t cách
nh t quán v i m c tiêu và ph m vi ñã ñư c xác ñ nh ñ ñưa ra các k t lu n và
ki n ngh .
        3.12. Phân tích ki m kê chu trình s ng (life cycle inventory
analysis)
        Giai ño n ñánh giá chu trình s ng bao g m vi c thu th p và lư ng hoá
các ñ u vào và ñ u ra ñ i v i h th ng s n ph m ñư c ñ nh trư c trong su t
chu trình s ng c a nó.
        3.13. ð u ra (output)
        Nguyên li u ho c năng lư ng ra kh i m t quá trình ñơn v .
        Chú thích - Nguyên li u có th g m nguyên li u thô, bán s n ph m, s n
ph m, khí th i và ch t th i.
        3.14. Bên th c hi n ñánh giá (practitioner)
        M t cá nhân ho c nhóm th c hi n vi c ñánh giá chu trình s ng.
        3.15. H th ng s n ph m (product system)
        M t t p h p c a các quá trình ñơn v ñư c k t n i v i nhau v nguyên
v t li u và năng lư ng ñ th c hi n m t ho c nhi u ch c năng xác ñ nh.
        Chú thích - Trong tiêu chu n này thu t ng "s n ph m" ñư c dùng bao
hàm không nh ng trong các h th ng s n ph m mà có th c trong các h
th ng d ch v .
        3.16. Nguyên li u thô (raw material)
        Nguyên li u chính ho c nguyên li u ph s d ng ñ s n xu t ra s n
ph m.
        3.17. Ranh gi i h th ng (system boundary)
        Phân gi i gi a m t h th ng s n ph m và môi trư ng v i các h th ng
s n ph m khác.
        3.18. Tính minh b ch (transparency)
        Vi c trình bày các thông tin m t cách c i m , toàn di n và d hi u.
        3.19. Quá trình ñơn v (unit process)
        Ph n nh nh t c a h th ng s n ph m mà t ñó các li u ñư c thu th p
khi th c hi n ñánh giá chu trình s ng.
        3.20. Ch t th i (waste)
        B t c ñ u ra nào b th i b t h th ng s n ph m.
        4. Mô t chung v ðGCTS
        4.1. Các ñ c trưng chính c a ðGCTS
        Danh m c dư i ñây tóm t t m t s các ñ c trưng cơ b n c a phương
pháp v ðGCTS.
        - Các nghiên c u ðGCTS ph i ñ c p m t cách thích h p và có h
th ng các khía c nh môi trư ng c a các h th ng s n ph m, t thu nh p
nguyên li u thô ñ n th i b cu i cùng;
        - M c ñ chi ti t và khuôn kh th i gian c a vi c nghiên c u ðGCTS
có th r t khác nhau, tuỳ thu c vào vi c xác ñ nh m c ñích và ph m vi.
        - Ph m vi, các gi thi t, s mô t ch t lư ng d li u, phương pháp lu n
và các k t qu nghiên c u ðGCTS ph i minh b ch. Các nghiên c u ðGCTS
ph i th o lu n và tài li u hoá các ngu n d li u, và ph i ñư c thông tin m t
cách thích h p và rõ ràng.
        - Vi c chu n b d phòng ph i ñư c th c hi n ph thu c vào vi c d
ki n áp d ng các nghiên c u ðGCTS, tôn tr ng các v n ñ thu c v s h u
và b o m t.
        - Phương pháp lu n v ðGCTS ph i tính ñ n các phát minh khoa h c
m i và các ti n b công ngh phù h p v i trình ñ khoa h c k thu t hi n
hành.
        - Công khai cho công chúng các yêu c u c th ñư c áp d ng cho
nghiên c u ðGCTS s d ng cho vi c l p xác nh n so sánh.
        - Không có cơ s khoa h c cho vi c gi m các k t qu ðGCTS xu ng
m t s ho c m t t s mang tính t ng th , s l a ch n ñư c m t và s ph c
t p t n t i ñ i v i h th ng ñư c phân tích   các giai ño n khác nhau c a chu
trình s ng.
        - Không có m t phương pháp riêng nào ñ th c hi n vi c nghiên c u
ðGCTS. Các t ch c ph i có s linh ho t ñ th c hi n vi c ñánh giá m t cách
th c t như ñã ñưa ra trong tiêu chu n này, d a trên vi c áp d ng c th và
yêu c u c a ngư i s d ng.
      4.2. Các giai ño n c a ðGTCS
      ðánh giá chu trình s ng ph i bao g m vi c xác ñ nh m c tiêu và ph m
vi, phân tích ki m kê, ñánh giá tác ñ ng và di n gi i các k t qu như ñư c
minh ho trong hình 1.
      Các k t qu ðGCTS có th là các ñ u vào h u d ng cho các quá trình
ra các quy t ñ nh khác nhau. Vi c áp d ng các ðGCTS như các ví d ñưa ra
trong hình 1 là n m ngoài ph m vi c a tiêu chu n này.
      Vi c nghiên c u ki m kê chu trình s ng ph i bao g m vi c xác ñ nh
m c tiêu và ph m vi, phân tích ki m kê và th hi n các k t qu . Các yêu c u
và ki n ngh c a tiêu chu n này, lo i tr các ñi u kho n v ñánh giá tác ñ ng,
cũng áp d ng cho vi c nghiên c u ki m kê chu trình s ng.

     Khu«n khæ ®¸nh gi¸ chu tr×nh sèng

     X¸c ®Þnh
    môc tiªu v                                    øng dông trùc tiÕp:
     ph¹m vi                                        - ThiÕt kÕ v c¶i tiÕn
                                                       s¶n phÈm
     Ph©n tÝch                                      - X©y dùng kÕ ho¹ch
      kiÓm kª               DiÔn gi¶i                  chiÕn l−îc
                                                    - X©y dùng chÝnh
                                                    - S¸ch céng ®ång
    §¸nh gi¸ t¸c                                    - TiÕp thÞ
       ®éng                                         - C¸c øng dông kh¸c




                      Hình 1 - Các giai ño n ðGCTS
      5. Khuôn kh c a phương pháp lu n
      B sung cho các yêu c u chung ñư c li t kê dư i ñây, là yêu c u c a
tiêu chu n này v vi c xác ñ nh m c tiêu, ph m vi và ki m kê phù h p v i các
ñi u kho n tương ng c a TCVN ISO 14041: 2000 (ISO 14041: 1998).
      5.1. Xác ñ nh m c tiêu và ph m vi
      M c tiêu và ph m vi c a nghiên c u ðGCTS ph i ñư c xác ñ nh m t
cách rõ ràng và nh t quán v i vi c ng d ng d ki n.
      5.1.1. M c tiêu nghiên c u
      M c tiêu nghiên c u ðGTS ph i công b rõ ràng vi c ng d ng d
ki n, các lý do th c hi n vi c nghiên c u và ñ c gi d ki n, t c là nh ng
ngư i s d ki n ñư c thông tin v nh ng k t qu nghiên c u.
      5.1.2. Ph m vi nghiên c u
      Khi xác ñ nh ph m vi nghiên c u ðGCTS, các m c sau ñây c n ph i
ñư c xem xét và mô t m t cách rõ ràng:
      - ch c năng c a h th ng s n ph m ho c các h th ng, trong trư ng
h p nghiên c u so sánh;
      - ñơn v ch c năng;
      - h th ng s n ph m ñư c nghiên c u;
      - ranh gi i c a h th ng s n ph m;
      - các th t c phân ñ nh;
      - các lo i tác ñ ng và phương pháp lu n ñánh giá tác ñ ng và ph n di n
gi i kèm theo ñư c s d ng;
      - yêu c u v d li u;
      - các gi thi t;
      - các h n ch '
      - các yêu c u v ch t lư ng d li u ban ñ u;
      - ki u xem xét ph n bi n, n u có;
      - lo i và m u báo cáo yêu c u ñ i v i vi c nghiên c u.
      Ph m vi ph i ñư c xác ñ nh m t cách ñ y ñ ñ ñ m b o r ng b r ng,
chi u sâu và các chi ti t c a vi c nghiên c u và tương thích và ñ ñ ti p c n
ñ n m c tiêu ñã công b .
      ðGCTS là m t k thu t l p ñi l p l i. Vì v y, ph m vi c a nghiên c u
có th ñư c s a ñ i khi vi c nghiên c u ñư c th c hi n trong ñi u ki n có
nh ng thông tin b sung.
      5.2.1.Ch c năng và ñơn v ch c năng
      Ph m vi c a nghiên c u ðGCTS ph i xác ñ nh m t cách rõ ràng các
ch c năng c a h th ng ñang ñư c nghiên c u. M t ñơn v ch c năng là m t
thư c ño các tính năng ñ u ra theo ch c năng c a h th ng s n ph m. M c
ñích ñ u tiên c a ñơn v ch c năng là cung c p các chu n có liên quan ñ n
các ñ u vào và ñ u ra. Các chu n này là c n thi t ñ ñ m b o tính so sánh
ñư c các k t qu ðGCTS. Tính so sánh ñư c c a các k t qu ðGCTS là ñ c
bi t quan tr ng khi các h th ng khác nhau ñư c ñánh giá ñ ñ m b o r ng s
so sánh như v y ñã ñư c th c hi n trên cơ s chung.
      M t h th ng có th có m t s ch c năng và m i ch c năng ñư c ch n
ñ nghiên c u ñ u ph thu c vào m c tiêu và ph m vi c a nghiên c u. Các
ñơn v ch c năng có liên quan s ph i ñư c xác ñ nh và có th ño ñư c.
      Ví d : ðơn v ch c năng ñ i v i h th ng sơn có th ñư c xác ñ nh như
là m t ñơn v b m t ñư c b o v trong m t kho ng th i gian xác ñ nh.
      5.1.2.2. Ranh gi i h th ng
      Ranh gi i h th ng xác ñ nh các quá trình ñơn v ph i ñư c ñưa vào
ðGCTS.
      Các y u t xác ñ nh ranh gi i h th ng, bao g m vi c ng d ng d ki n
c a nghiên c u, gi thi t ñư c ñưa ra, các chu n c b lo i b , các h n ch d
li u và chi phí và các ñ c gi d ki n.
      Vi c ch n các ñ u vào và ñ u ra, m c ñ t p h p trong m t ph m trù
d li u, và mô hình hoá h th ng ph i nh t quán v i m c tiêu nghiên c u. H
th ng ph i ñư c mô hình hoá sao cho các ñ u vào và ñ u ra t i các ranh gi i
c a chúng ñ u là các dòng cơ b n.
      Các chu n c s d ng trong vi c thi t l p ranh gi i h th ng s ph i
ñư c xác ñ nh và thuy t minh trong khuôn kh ph m vi nghiên c u. Các
nghiên c u ðGCTS s d ng ñ th c hi n xác nh n so sánh công khai cho
công chúng ph i th c hi n vi c phân tích các dòng nguyên li u và năng lư ng
ñ xác ñ nh vi c ñưa chúng vào ph m vi nghiên c u.
        5.1.2.3. Các yêu c u v ch t lư ng d li u
        Các yêu c u v ch t lư ng d li u xác ñ nh trong các thu t ng chung
các ñ c tính c a d li u c n cho vi c nghiên c u. Các yêu c u v ch t lư ng
d li u ph i ñư c xác ñ nh ñ có th ñáp ng ñư c các m c tiêu và ph m vi
c a nghiên c u ðGCTS. Các yêu c u v ch t lư ng d li u c n ph i ñ c p
ñ n:
        - kho ng th i gian
        - ph m vi ñ a lý
        - ph m vi công ngh
        - s chính xác, tính ñ ng b và tính ñ i di n c a d li u
        - tính nh t quán và kh năng tái l p c a các phương pháp ñư c s d ng
trong su t quá trình ðGCS
        - các ngu n d li u và tính ñ i di n c a chung
        - ñ không ñ m b o c a thông tin
        - các yêu c u v ch t lư ng d li u nêu trên ph i ñư c ñ c p t i
nh ng nơi mà vi c nghiên c u ñư c s d ng ñ h tr cho s xác nh n so
sánh.
        5.1.2.4. S so sánh gi a các h th ng
        Trong các nghiên c u so sánh, s tương ñương c a các h th ng ñư c
so sánh s ph i ñư c ñánh giá trư c khi th hi n các k t qu . Các h th ng s
ñư c so sánh s d ng cùng m t ñơn v ch c năng và các xem xét theo phương
pháp lu n tương ñương, như ho t ñ ng, ranh gi i h th ng, ch t lư ng d
li u, các th t c phân ñ nh, các nguyên t c quy t ñ nh v ñánh giá các ñ u vào
và ñ u ra và ñánh giá tác ñ ng. B t c s khác nhau nào gi a các h th ng v
các thông s này s ph i ñư c xác ñ nh và báo cáo.
       Trong trư ng h p các xác nh n so sánh ñư c công khai công chúng,
vi c ñánh giá này s ñư c th c hi n phù h p v i quá trình xem xét ph n bi n
c a ñi u 7.3.3. Yêu c u khác ñ i v i các xác nh n so sánh ñư c công khai
cho công chúng là vi c ñánh giá tác ñ ng s ph i ñư c th c hi n.
       5.1.2.5. Xem xét ph n bi n
       Vi c xem xét ph n bi n là k       thu t ñ th m tra xem nghiên c u
ðGCTS có ñáp ng ñư c các yêu c u c a tiêu chu n này v phương pháp
lu n, d li u và báo cáo hay chưa, có c n th c hi n các xem xét ph n bi n
không và như th nào, và ai s th c hi n vi c xem xét này, ph i ñư c xác ñ nh
trong ph m vi c a nghiên c u.
       Nhìn chung, các xem xét ph n bi n c a ðGCTS là tuỳ ch n và có th
s d ng b t kỳ s l a ch n phương pháp xem xét nào ñư c mô t trong ñi u
7.3.
       Vi c xem xét ph n bi n th c hi n cho nghiên c u ðGCTS ñư c s
d ng ñ làm xác nh n so sánh ñư c công khai cho công chúng và s khai thác
quá trình xem xét ph n bi n ñư c mô t t i ñi u 7.5.3.
       5.2. Phân tích ki m kê chu trình s ng
       5.2.1. Mô t chung v ki m kê chu trình s ng
       Phân tích ki m kê bao g m vi c ch n d li u và các quy trình tính toán
ñ ñ nh lư ng các ñ u vào và ñ u ra c a h th ng s n ph m. Các ñ u vào và
ñ u ra này có th bao g m vi c s d ng các ngu n l c và s th i vào không
khí, nư c và ñ t có liên quan ñ n h th ng. Các di n gi i có th ñư c d a trên
các d li u này, ph thu c vào các m c tiêu và ph m vi c a ðGCTS. Các d
li u này cũng t o ra ñ u vào cho vi c ñánh giá tác ñ ng chu trình s ng.
       Quá trình th c hi n phân tích ki m kê là l p ñi l p l i. Do d li u ñư c
thu th p và ñư c bi t nhi u hơn v h th ng, các yêu c u d li u m i ho c các
h n ch ñư c nh n bi t ñòi h i s thay ñ i trong các quy trình thu th p d
li u ñ các m c tiêu nghiên c u v n ñư c ñ m b o. ðôi khi, các v n ñ có th
ñư c xác ñ nh cũng ñòi h i vi c soát xét l i m c tiêu ho c là ph m vi nghiên
c u.
       5.2.2. Thu th p d li u và các quy trình tính toán
       Các d li u v s lư ng và ch t lư ng ñưa vào ki m kê s ñư c thu
th p cho t ng quá trình ñơn v n m trong danh gi i c a h th ng.
       Các quy trình s d ng ñ i v i vi c thu th p d li u có th khác nhau
ph thu c vào ph m vi, quá trình ñơn v ho c ng d ng d ki n c a nghiên
c u.
       Vi c thu th p các d li u có th là quá trình t p trung ngu n l c.
Nh ng tr ng i th c t trong vi c thu th p d li u ph i ñư c xem xét trong
ph m vi nghiên c u và ph i ñư c l p thành văn b n trong báo cáo nghiên c u.
       M t s cân nh c tính toán quan tr ng ñư c mô t như sau:
       - các th t c phân ñ nh là c n thi t khi có quan h ñ n các h th ng
g m các s n ph m ña d ng (ví d như các s n ph m ña d ng làm t nhà máy
l c d u). Các dòng nguyên v t li u và năng lư ng cũng như các ch t th i ra
môi trư ng ñi theo s ph i ñư c phân ñ nh theo các s n ph m khác nhau theo
các quy trình ñã ñư c công b rõ ràng, các quy trình này ph i ñư c l p thành
văn b n và ch ng minh là ñúng.
       - vi c tính toán dòng năng lư ng ph i tính ñ n các ngu n nhiên li u
khác nhau và ñi n năng ñư c s d ng, hi u su t c a vi c bi n ñ i và phân
ph i dòng năng lư ng cũng như các ñ u vào và ñ u ra liên quan ñ n vi c t o
ra và s d ng dòng năng lư ng ñó.
       5.3. ðánh giá tác ñ ng c a chu trình s ng
       Giai ño n ñánh giá tác ñ ng c a ðGCTS là nh m dánh giá m c ñ
quan tr ng c a các tác ñ ng môi trư ng ti m n b ng cách s d ng các k t
qu c a phân tích ki m kê chu trình s ng.Nói chung, quá trình này ñòi h i
ph i k t h p các d li u ki m kê v i các tác ñ ng môi trư ng c th và c
g ng hi u ñư c các tác ñ ng ñó. M c ñ chi phí, s l a ch n các tác ñ ng
ñư c ñánh giá và các phương pháp lu n ñư c s d ng ph thu c vào m c tiêu
và ph m vi nghiên c u.
        Vi c ñánh giá này có th bao g m quá trình xem xét ñư c l p ñi l p l i
ñ i v i các m c tiêu và ph m vi nghiên c u ðGCTS ñ xác ñ nh khi nào các
m c tiêu c a vi c nghiên c u ñã ñ t ñư c, ho c là ñi u ch nh l i m c tiêu và
ph m vi n u như vi c ñánh giá cho th y r ng chúng không th th c hi n
ñư c.
        Giai ño n ñánh giá tác ñ ng có th g m các thành ph n sau ñây:
        - n ñ nh các d li u ki m kê cho các c p lo i tác ñ ng (phân lo i);
        - mô hình hoá các d li u ki m kê trong các c p lo i tác ñ ng (ñ c tính
hoá);
        - t p h p các k t qu trong nh ng trư ng h p h t s c c th và ch khi
nào nó có ý nghĩa (lư ng hoá).
        Chú thích - D li u trư c khi lư ng hoá ph i ñư c gi nguyên giá tr .
        Khuôn kh phương pháp lu n và khoa h c ñ i v i ñánh giá tác ñ ng
còn ñang ñư c xây d ng. Các mô hình ñ i v i các c p lo i tác ñ ng      các giai
ño n xây d ng khác nhau. Không có các phương pháp lu n ñư c ch p nh n
chung cho các d li u ki m kê m t cách toàn di n và chính xác v i các tác
ñ ng môi trư ng ti m n c th .
        Có s ch quan trong giai ño n ñánh giá tác ñ ng chu trình s ng như
l a ch n, mô hình hoá và ñánh giá các lo i tác ñ ng. Vì v y, s minh b ch là
chu n c ñ i v i vi c ñánh giá tác ñ ng ñ ñ m b o r ng các gi thi t ñư c
mô t và báo cáo m t cách rõ ràng.
        5.4. Di n gi i chu trình s ng
        Di n gi i là m t giai ño n c a ðGCTS trong ñó các phát hi n t vi c
phân tích ki m kê và ñánh giá tác ñ ng ñư c k t h p v i nhau, ho c là ch các
phát hi n c a vi c phân tích ki m kê, trong trư ng h p nghiên c u ki mkê
chu trình s ng, là nh t quán v i m c tiêu và ph m vi ñư c xác ñ nh ñ ñ t
ñư c các k t lu n và các ki n ngh .
      Các phát hi n c a vi c di n gi i này có th hình thành các k t lu n và
các ki n ngh cho các nhà ho ch ñ nh chính sách, nh t quán v i m c tiêu và
ph m vi c a vi c nghiên c u.
      Giai ño n di n gi i có th g m quá trình xem xét và soát xét l i liên t c
ph m vi ðGCTS cũng như b n ch t và ch t lư ng c a d li u ñư c thu th p
nh t quán v i m c tiêu ñã ñư c xác ñ nh.
      Các phát hi n c a giai ño n di n gi i ph i ph n ánh ñư c các k t qu
c a b t kỳ s phân tích nh y c m nào ñư c th c hi n.
      M c dù các quy t ñ nh và hành ñ ng ti p theo có th k t h p ch t ch
v i các liên quan v môi trư ng ñư c xác ñ nh trong các phát hi n c a vi c
di n gi i, chúng v n n m trong ph m vi nghiên c u ðGCTS, vì các y u t
khác như các ñ c tính k thu t, các khía c nh kinh t và xã h i cũng ñư c cân
nh c t i.
      6. Báo cáo
      Các k t qu c a ðGCTS s ph i ñư c báo cáo m t cách công b ng, ñ y
ñ và chính xác cho các ñ c gi d ki n. Lo i và m u báo cáo s ñư c xác
ñ nh trong giai ño n xác ñ nh ph m vi c a vi c nghiên c u.
      Các k t qu , d li u, phương pháp, các gi thi t và h n ch c n ph i
minh b ch và trình bày ñ chi ti t ñ ngư i ñ c có th hi u ñư c các ph c t p
và s l a ch n ñư c m t v n có trong nghiên c u ðGCTS. Báo cáo s cũng
s cho phép các k t qu và di n gi i ñư c s d ng sao cho nh t quán v i các
m c tiêu c a nghiên c u.
      Khi các k t qu c a ðGCTS ñư c thông tin cho m i bên th ba, nghĩa
là bên h u quan khác v i cơ s ñư c u quy n ho c là cơ s th c hành nghiên
c u, b t k là dư i hình th c thông tin nào, bên th ba ñó ph i chu n b b n
báo cáo. Báo cáo nay s l p thành tài li u tham kh o và s ph i s n sàng cho
b t kỳ bên th ba nào ñư c thông tin.
      Báo cáo c a bên th ba s bao g m các khía c nh sau ñây:
      a) các khía c nh chung:
      1) cơ s ñư c u quy n ðGCTS, Bên th c hi n ðGCTS (n i b ho c
bên ngoài);
      2) ngày báo cáo;
      3) công b r ng vi c nghiên c u ñã ñư c th c hi n theo các yêu c u
c a tiêu chu n này.
      b) xác ñ nh m c tiêu và ph m vi;
      c) phân tích ki m kê chu trình s ng: thu th p d li u và các quy trình
tính toán;
      d) ñánh giá tác ñ ng chu trình s ng: Phương pháp lu n và các k t qu
c a ñánh giá tác ñ ng ñã ñư c th c hi n;
      e) di n gi i chu trình s ng:
      1) các k t qu ;
      2) các gi thi t và các h n ch liên quan t i vi c di n gi i các k t qu ,
c phương pháp lu n l n các d li u có liên quan;
      3) ñánh giá ch t lư ng d li u.
      f) xem xét ph n bi n:
      1) h tên và xác ñ nh tư cách c a ngư i ph n bi n;
      2) báo cáo ph n bi n;
      3) ñáp ng các ki n ngh .
      ð i v i các xác nh n so sánh, các v n ñ sau ñây cũng s ñư c ñ c p
t i b ng báo cáo:
      - phân tích các dòng nguyên v t li u và năng lư ng ñ ñi u ch nh ñưa
vào ho c ñưa ra;
      - ñánh giá tính chính xác, tính ñ y ñ và tính ñ i di n c a các d li u
ñư c s d ng;
      - mô t s      tương ñương c a các h th ng ñư c so sánh theo ñi u
5.1.2.4;
      - mô t quá trình xem xét ph n bi n.
      7. Xem xét ph n bi n
       7.1. Mô t chung vi c xem xét ph n bi n
       Quá trình xem xét ph n bi n ph i ñ m b o r ng:
       - các phương pháp s d ng ñ th c hi n ðGCTS là nh t quán v i tiêu
chu n này;
       - phương pháp s d ng ñ th c hi n ðGCTS là có giá tr v m t khoa
h c và k thu t.
       - d li u s d ng là thích h p và h p lý trong m i quan h v i m c tiêu
và ph m vi c a nghiên c u;
       - vi c di n gi i ph i ph n ánh ñư c nh ng gi i h n và m c tiêu nghiên
c u;
       - báo cáo nghiên c u ph i minh b ch và nh t quán.
       Do tiêu chu n này không quy ñ nh các yêu c u v m c tiêu ho c vi c
s d ng ðGCTS, nên vi c xem xét ph n bi n không nh t thi t ph i ki m tra,
xác nh n m c tiêu c a ðGCTS, ho c là vi c s d ng các k t qu ðGCTS.
       Ph m vi và lo i hình ph n bi n mong mu n ph i ñư c xác ñ nh ngay
trong giai ño n xem xét ph m vi nghiên c u ðGCTS.
       7.2. Nhu c u xem xét ph n bi n
       Vi c xem xét ph n bi n có th t o thu n l i cho vi c hi u và nâng cao
ñ tin c y c a các nghiên c u ðGCTS, ví d như b ng cách huy ñ ng s
tham gia c a các bên h u quan.
       Vi c s d ng các k t qu ðGCTS ñ h tr cho các xác nh n so sánh
làm n y sinh các v n ñ c th và yêu c u ph i xem xét ph n bi n, vì vi c ng
d ng này có th tác ñ ng ñ n các bên h u quan bên ngoài c a nghiên c u
ðGCTS. ð h n ch s hi u sai ho c gi m các tác ñ ng b t l i ñ n các bên
h u quan bên ngoài, vi c xem xét ph n bi n s ph i ñư c th c hi n cho vi c
nghiên c u ðGCTS mà các k t qu ñư c s d ng ñ h tr cho các xác nh n
so sánh.
      Tuy nhiên, th c t là vi c xem xét ph n bi n, không có m c ñích nào
khác, là ph i bao hàm vi c ch ng th c m i xác nh n so sánh d a trên nghiên
c u ðGCTS.
      7.3. Quá trình xem xét ph n bi n
      N u như nghiên c u ðGCTS ñư c xem xét ph n bi n, ph m vi xem xét
ph i ñư c xác ñ nh ngay trong giai ño n xác ñ nh m c tiêu và ph m vi nghiên
c u. Ph m vi ph i xác ñ nh ñư c t i sao vi c xem xét ph n bi n c n ñư c
th c hi n, nó bao g m nh ng gì và chi ti t v i m c ñ nào, và ai c n ph i m i
tham gia trong quá trình này.
      Các tho thu n b o m t v n i dung c a nghiên c u ðGCTS ph i ñư c
ñưa vào khi c n thi t.
      7.3.1. Xem xét c a chuyên gia n i b
      Xem xét ph n bi n có th th c hi n trong khuôn kh n i b . Trong
trư ng h p như v y, nó s ñư c chuyên gia n i b , ñ c l p v i vi c nghiên
c u ðGCTS th c hi n.
      Chuyên gia này ph i hi u bi t các yêu c u c a tiêu chu n này và có
trình ñ chuyên môn khoa h c và k thu t c n thi t.
      K t qu ph n bi n ph i do ngư i th c hi n nghiên c u ðGCTS chu n
b và sau ñó ñư c chuyên gia n i b , ñ c l p xem xét l i. K t qu ph n bi n
cũng có th hoàn toàn do chuyên gia n i b , ñ c l p chu n b .
      K t qu ph n bi n s ph i ñư c ñưa vào trong báo cáo nghiên c u
ðGCTS.
      7.3.2. Xem xét c a chuyên gia bên ngoài
      Vi c xem xét ph n bi n có th do bên ngoài th c hi n. Trong trư ng
h p như v y, nó s do chuyên gia bên ngoài, ñ c l p v i nghiên c u ðGCTS
th c hi n.
      Chuyên gia này ph i hi u bi t các yêu c u c a tiêu chu n này và có
trình ñ chuyên môn khoa h c và k thu t c n thi t.
         K t qu ph n bi n ph i do ngư i th c hi n nghiên c u ðGCTS chu n
b và sau ñó ñư c chuyên gia bên ngoài, ñ c l p xem xét l i. K t qu ph n
bi n cũng có th hoàn toàn do chuyên gia bên ngoài, ñ c l p chu n b .
         K t qu ph n bi n, các góp ý c a bên th c hi n ñánh giá và m i ý ki n
ph n h i ñ i v i các ki n ngh c a ngư i ph n bi n s ph i ñư c ñưa vào báo
cáo nghiên c u ðGCTS.
         7.3.3. Vi c xem xét b i các bên h u quan
         Trư ng nhóm chuyên gia xem xét do chính bên ñ t hàng nghiên c u
l a ch n t các chuyên gia ñ c l p bên ngoài. D a trên m c tiêu, ph m vi và
kinh phí hi n có cho vi c xem xét, trư ng nhóm s ch n các chuyên gia có
trình ñ , ñ c l p khác tham gia xem xét.
         Cu c h p xem xét này có th có s tham gia c a các bên h u quan khác
ch u nh hư ng c a các k t lu n ñư c ñưa ra t vi c nghiên c u ðGCTS, ví
d như các cơ quan chính ph , các t ch c phi chính ph và các cơ s c nh
tranh.
         Công b v s xem xét và báo cáo c a cu c h p xem xét cũng như các
góp ý c a chuyên gia và m i ý ki n ph n h i ñ i v i các ki n ngh c a ngư i
th c hi n vi c xem xét ho c c a cu c h p, s ph i ñư c ñưa vào báo cáo
nghiên c u ðGCTS.
                                       Ph l c A
                                      (tham kh o)
                                   Tài li u tham kh o


      (1) ISO 14042: - ****, Qu n lý môi trư ng - ðánh giá chu trình s ng -
ðánh giá tác ñ ng c a chu trình. (Environmental management - Life cycle
assessment - Life cycle impact assessment). s ng.
      (2) ISO 14043: - ****, Qu n lý môi trư ng - ðánh giá chu trình s ng -
Th hi n chu trình sông. (Environmental management - Life cycle assessment
- Life cycle interpretation).




      --------------------------
      *** S ñư c ban hành
      TIÊU CHU N VI T NAM                         TCVN ISO 14041: 2000




      Qu n lý môi trư ng - ðánh giá chu trình s ng c a s n ph m -
      Xác ñ nh m c tiêu, ph m vi và phân tích ki m kê
      Environmental management - Life cycle assessment - Goal and scope
definition and inventory analysis




      1. Ph m vi áp d ng
      Tiêu chu n này b sung cho tiêu chu n TCVN ISO 14040, nh m xác
ñ nh các yêu c u và các quy trình c n thi t ñ i v i vi c thu th p và chu n b
cho vi c xác ñ nh m c tiêu, ph m vi ñánh giá chu trình s ng (ðGCTS) th c
hi n, di n gi i và báo cáo phân tích ki m kê chu trình s ng (PTKKCTS).
      2. Tiêu chu n trích d n
      TCVN ISO 14040: 2000 (ISO 14040: 1997) Qu n lý môi trư ng -
ðánh giá chu trình s ng c a s n ph m - Nguyên t c và khuôn kh .
      3. Thu t ng và ñ nh nghĩa
      Các thu t ng và ñ nh nghĩa cho trong TCVN ISO 14040: 2000 (ISO
14040: 1997) và các thu t ng dư i ñây ñư c áp d ng trong tiêu chu n này:
      3.1.
      ð u vào ph tr (ancillary input)
      Nguyên li u ñ u vào ñư c s d ng b i quá trình ñơn v ñ s n xu t s n
ph m, nhưng không t o thành m t ph n c u thành c a s n ph m.
      Ví d : Ch t xúc tác (catalyst)
      3.2.
      S n ph m ñ ng hành (coproduct)
      B t c hai ho c nhi u hơn s n ph m ñư c s n xu t t cùng m t quá
trình ñơn v .
      3.3.
      Ch t lư ng d li u (data quality)
      Các ñ c tính c a d li u có liên quan t i kh năng c a chúng ñ tho
mãn các yêu c u ñã công b .
      3.4.
      Dòng năng lư ng (energy flow)
      ð u vào ho c ñ u ra t quá trình ñơn v ho c h th ng s n ph m ñư c
tính b ng ñơn v năng lư ng.
      Chú thích - Dòng năng lư ng ñ u vào có th ñư c g i là năng lư ng
ñ u vào; dòng năng lư ng ñ u ra có th ñư c g i là năng lư ng ñ u ra.
      3.5.
      Năng lư ng tích tr (feedstock energy)
      Nhi t cháy các nguyên li u thô ñ u vào cho h th ng s n ph m mà
không ñư c s d ng làm ngu n năng lư ng cho
      Chú thích - ði u này ñư c th hi n trong các thu t ng v nhi t tr cao
hơn ho c nhi t tr th p hơn.
      3.6.
      S n ph m cu i cùng (final product)
      S n ph m không yêu c u ph i bi n ñ i b sung trư c khi s d ng.
      3.7.
      Phát th i nh t th i (fugitive emission)
      S phát th i không ki m soát ra không khí, nư c và ñ t.
      3.8.
      S n ph m trung gian (intermediate product)
      ð u vào ho c ñ u ra t m t quá trình ñơn v yêu c u ph i có s bi n
ñ i ti p theo.
      3.9.
      Năng lư ng quá trình (process energy)
      Năng lư ng ñ u vào c n cho m t quá trình ñơn v ñ v n hành m t quy
trình ho c thi t b trong quá trình không k năng lư ng ñ u vào dùng cho s n
xu t và phân ph i năng lư ng này.
      3.10.
      Dòng chu n (reference flow)
      Vi c ño các ñ u ra c n thi t t các quá trình trong m t h th ng s n
ph m ñã cho ñ th c hi n ch c năng thông qua ñơn v ch c năng.
      3.11.
      Phân tích nh y c m (sensitivity analysis)
      Quy trình có h th ng ñ ñánh giá các tác ñ ng ñ n k t qu c a vi c
nghiên c u theo các phương pháp và d li u ñã ch n.
      3.12.
      Phân tích ñ không ñ m b o (uncertainty analysis)
      Quy trình có h th ng ñ tìm hi u và lư ng hoá ñ không ñ m b o c a
k t qu phân tích ki m kê chu trình s ng do các tác ñ ng tích lu c a ñ
không ñ m b o c a các ñ u vào và c a các d li u.
      Chú thích - Các d i ho c phân b xác su t ñư c s d ng ñ xác ñ nh ñ
không ñ m b o trong các k t qu .
      4. Các thành ph n c a PTKKCTS
      4.1. Quy ñ nh chung
      ði u này mô t thu t ng cơ b n và các thành ph n c a phân tích ki m
kê chu trình s ng.
      4.2. H th ng s n ph m
      H th ng s n ph m là t p h p các quá trình ñơn v có quan h v i nhau
b ng các dòng s n ph m trung gian t o thành m t ho c nhi u ch c năng xác
ñ nh. Hình 1 ñưa ra ví d v h th ng s n ph m. Vi c mô t h th ng s n
ph m bao g m các quá trình ñơn v , các dòng cơ b n, và các dòng s n ph m
qua các ranh gi i h th ng (c vào l n ra kh i h th ng), và dòng s n ph m
trung gian trong h th ng.
      ð c tính quan tr ng c a h th ng s n ph m ñư c bi u th b i ch c
năng c a nó và nó không th ñư c xác ñ nh m t cách ñơn ñ c dư i d ng s n
ph m cu i cùng.




     Hình 1 - Ví d v h th ng s n ph m ñ i v i phân tích ki m kê
                              chu trình s ng


      4.3. Quá trình ñơn v
      Các h th ng s n ph m ñư c chia nh thành các quá trình ñơn v (xem
hình 2). Các quá trình ñơn v liên k t v i nhau b ng các dòng s n ph m trung
gian và/ ho c là các ch t th i ñ x lý, liên k t v i các h th ng s n ph m
khác b ng các dòng s n ph m và ra môi trư ng b ng các dòng cơ b n.
      Ví d v các dòng cơ b n ñư c ñưa vào trong quá trình ñơn v là d u
thô và b c x m t tr i. Ví d v các dòng cơ b n ra kh i quá trình ñơn v là
các phát th i vào không khí, phát th i vào nư c và b c x . Ví d v các dòng
s n ph m trung gian là các nguyên li u cơ b n và các c m l p ráp.




Hình 2 - Ví d v t p h p các quá trình ñơn v trong h th ng s n ph m


      Vi c chia h th ng s n ph m thành các quá trình ñơn v thành ph n s
làm thu n l i cho vi c xác ñ nh các ñ u vào và ñ u ra c a h th ng s n ph m.
Trong nhi u trư ng h p, m t s ñ u vào ñư c s d ng như là m t thành ph n
c a s n ph m ñ u ra, trong khi các ñ u vào khác (ñ u vào ph tr ) ñư c s
d ng trong quá trình ñơn v nhưng không ph i là m t ph n c a s n ph m ñ u
ra. M t quá trình ñơn v cũng t o ra các ñ u ra khác (dòng cơ b n và/ ho c
s n ph m). Ranh gi i c a quá trình ñơn v ñư c xác ñ nh b i m c ñ chi ti t
c a mô hình c n ñ ñáp ng m c tiêu nghiên c u.
      B i vì h th ng là h th ng v t ch t, nên m i m t quá trình ñơn v ñ u
tuân th các ñ nh lu t v b o toàn kh i lư ng và năng lư ng, s cân b ng kh i
lư ng và năng lư ng dùng ñ ki m tra h u hi u tính ñúng ñ n c a vi c mô t
m t quá trình ñơn v .
      4.4. Các lo i d li u
      D li u ñư c thu th p, ño, tính toán, ho c ñư c ñánh giá, ñư c dùng ñ
lư ng hoá các ñ u vào và ñ u ra c a quá trình ñơn v . Các tiêu ñ chính mà
d li u có th ñư c phân lo i bao g m:
      - năng lư ng ñ u vào, nguyên li u ñ u vào, ñ u vào ph tr , các y u t
v t lý ñ u vào khác;
      - s n ph m;
      - phát th i vào không khí, phát th i vào nư c, phát th i vào ñ t, các
khía c nh môi trư ng khác.
      Trong các m c này, t ng lo i d li u s ñư c ti p t c chi ti t hoá ñ
tho mãn m c tiêu nghiên c u. Ví d m c phát th i vào không khí, các lo i
d li u như monoxit cacbon, dioxit cacbon, oxit sulphua, oxit nitơ, v.v... có
th ñư c xác ñ nh riêng. Vi c mô t ti p theo các lo i d li u ñư c quy ñ nh
trong 5.3.4.
      4.5. Mô hình hoá các h th ng s n ph m
      Nh ng nghiên c u ðGCTS ñư c th c hi n b ng vi c xây d ng các mô
hình mô t các y u t then ch t c a các h th ng v t ch t. Thông thư ng, vi c
nghiên c u t t c các m i quan h gi a t t c các quá trình ñơn v trong h
th ng v t ch t, ho c là t t c các m i quan h gi a h th ng s n ph m và môi
trư ng c a h th ng là không th c t . Vi c l a ch n các y u t c a h th ng
v t ch t ñ mô hình hoá ph thu c vào vi c xác ñ nh m c tiêu và ph m vi
nghiên c u. Các mô hình s d ng ph i ñư c mô t và các gi thi t n m dư i
s l a ch n ñó ph i ñư c xác ñ nh. Vi c mô t thêm n a ñư c quy ñ nh trong
ñi u 5.3.3. và 5.3.5.
      5. Xác ñ nh m c tiêu và ph m vi
      5.1. Quy ñ nh chung
      M c tiêu và ph m vi nghiên c u ðGCTS ph i ñư c xác ñ nh rõ ràng và
nh t quán v i vi c ng d ng d ki n, áp d ng các yêu c u c a ñi u 5.1,
TCVN ISO 14040: 2000 (ISO 14040: 1997).
      5.2. M c tiêu nghiên c u
      M c tiêu nghiên c u ðGCTS ph i công b rõ ràng v          ng d ng d
ki n, lý do ti n hành vi c nghiên c u và ñ c gi d ki n, t c là nh ng ngư i
d ki n s ñư c thông tin v các k t qu nghiên c u.
      5.3. Ph m vi nghiên c u
      5.3.1. Quy ñ nh chung
      Ph m vi nghiên c u ph i xem xét t t c các m c có liên quan phù h p
v i ñi u 5.1.2 c a tiêu chu n TCVN ISO 14040: 2000 (ISO 14040: 1997).
      Ph i th a nh n r ng nghiên c u ðGCTS là m t k thu t l p ñi l p l i
nên các d li u và thông tin ñư c thu th p, các khía c nh khác nhau c a ph m
vi có th yêu c u ph i thay ñ i ñ ñáp ng ñư c m c tiêu ban ñ u c a vi c
nghiên c u. Trong m t s trư ng h p, m c tiêu nghiên c u t nó ph i ñư c
soát xét l i do các h n ch , khó khăn không lư ng trư c ñư c ho c là do k t
qu c a các thông tin b sung. Nh ng vi c thay ñ i như v y cùng v i thuy t
minh, ph i ñư c l p thành văn b n.
      5.3.2. Ch c năng, ñơn v ch c năng và dòng chu n
      Khi xác ñ nh ph m vi nghiên c u ðGCTS, ph i công b rõ ràng v ñ c
ñi m k thu t c a các ch c năng (các ñ c tính th c hành) c a s n ph m.
      ðơn v ch c năng xác ñ nh s lư ng các ch c năng ñã ñư c nh n bi t
này. ðơn v ch c năng ph i nh t quán v i m c tiêu và ph m vi nghiên c u.
      M t trong nh ng m c ñích ñ u tiên c a ñơn v ch c năng là cung c p
các m u chu n mà d a vào ñó các d li u ñ u vào và ñ u ra ñư c tiêu chu n
hoá (theo nghĩa toán h c). Vì v y, ñơn v ch c năng s ph i ñư c lư ng hoá,
k t qu c a vi c lư ng hoá này s là dòng chu n.
      Dòng chu n sau ñó ñư c s d ng ñ tính các y u t ñ u vào và ñ u ra
c a h th ng. Vi c so sánh gi a các h th ng ph i ñư c th c hi n trên cơ s
cùng ch c năng, ñư c lư ng hoá b ng cùng m t ñơn v ch c năng dư i d ng
các dòng chu n c a chúng.
       Ví d : Trong ch c năng làm khô tay, c gi y lau tay và h th ng máy
s y không khí ñ u ñư c nghiên c u. Các ñơn v ch c năng ñư c l a ch n có
th là s ñôi tay tương ñương ñư c làm khô b i c hai h th ng. ð i v i m i
h th ng, có th xác ñ nh dòng chu n, t c là kh i lư ng trung bình gi y ho c
dung lư ng trung bình c a không khí nóng tương ng yêu c u cho vi c làm
khô m t tay. ð i v i c hai h th ng, có th sưu t p vi c ki m kê các ñ u vào
và ñ u ra trên cơ s các dòng chu n.   m c ñơn gi n nh t, trong trư ng h p
khăn gi y, nó có th liên quan ñ n s gi y ñã tiêu th . Trong trư ng h p máy
s y khí, nó có th liên quan r ng hơn ñ n năng lư ng ñ u vào c a máy s y
khí.
       N u các ch c năng b sung c a b t kỳ h th ng nào không ñư c tính
ñ n trong so sánh các ñơn v ch c năng thì sau ñó nh ng ñi u b sót này ph i
ñư c l p thành văn b n. Ví d như h th ng A và B th c hi n các ch c năng x
và y ñư c ñ c trưng b i m t ñơn v ch c năng ñư c ch n l a, nhưng h th ng
A cũng l i cũng th c hi n ch c năng z, không ñư c th hi n trong ñơn v
ch c năng. ði u này s ph i l p thành tài li u r ng ch c năng z b lo i tr
kh i ñơn v ch c năng này. Như là m t s xen nhau, các h th ng có quan h
v i vi c phân b ch c năng z có th ñư c b sung vào ranh gi i c a h th ng
B ñ làm cho các h th ng d so sánh v i nhau hơn. Trong nh ng trư ng h p
như v y, các quá trình ñư c l a ch n s ph i ñư c l p thành văn b n và
thuy t minh.
       5.3.3. Ranh gi i h th ng ban ñ u
       Các ranh gi i h th ng xác ñ nh các quá trình ñơn v ñư c ñưa vào h
th ng ñ ñư c mô hình hoá. Trư ng h p lý tư ng, h th ng s n ph m ph i
ñư c mô hình hoá sao cho các ñ u vào và ñ u ra t i ranh gi i c a chúng là
các dòng cơ b n. Trong nhi u trư ng h p, không có ñ th i gian, d li u và
ngu n l c ñ th c hi n m t nghiên c u toàn di n như v y. Các quy t ñ nh
ñưa ra ph i d a trên các quá trình ñơn v ñư c mô hình hoá và m c ñ chi ti t
c a các quá trình ñơn v này. Các ngu n l c không c n dùng cho vi c lư ng
hoá các ñ u vào và ñ u ra không làm thay ñ i ñáng k ñ n các k t lu n t ng
th c a nghiên c u.
      Các quy t ñ nh ñưa ra ph i căn c vào k t qu ñánh giá các ch t th i ra
môi trư ng và m c ñ chi ti t c a vi c ñánh giá. Trong nhi u trư ng h p cá
bi t, các ranh gi i h th ng ñã ñư c xác ñ nh ban ñ u sau ñó s ñư c chi ti t
hoá trên cơ s k t qu c a công vi c sơ b (xem ñi u 6.4.5). Các chu n c
ñư c s d ng ñ h tr cho vi c ch n các ñ u vào và ñ u ra c n ñư c hi u và
mô t m t cách rõ ràng. Vi c hư ng d n ti p theo v quá trình này ñư c quy
ñ nh trong ñi u 5.3.5.
      B t c quy t ñ nh nào b qua các giai ño n c a chu trình s ng, các quá
trình ho c ñ u vào/ ñ u ra c n ph i ñư c công b và thuy t minh. Các chu n
c s d ng ñ thi t l p các ranh gi i h th ng ph i kh ng ch m c ñ tin c y
ñ ñ m b o r ng các k t qu c a nghiên c u không có s tho hi p và m c
tiêu c a nghiên c u ñã cho s ñ t ñư c.
      M t s các giai ño n c a chu trình s ng, các quá trình ñơn v và các
dòng ph i ñư c xem xét cân nh c ñ n là:
      - các ñ u vào và ñ u ra trong các công ño n chính c a vi c s n xu t/
ch bi n phân ph i/ v n chuy n;
      - s n xu t và s d ng nhiên li u, ñi n và nhi t;
      - s d ng và b o trì s n ph m;
      - s hu b các ch t th i c a quá trình và hu b s n ph m;
      -s    khôi ph c l i s n ph m ñã s d ng (bao g m vi c tái s d ng, tái
ch và ph c h i năng lư ng);
      - s n xu t các nguyên li u ph ;
      - s n xu t, b o trì và bãi b vi c trang b thi t b cơ b n;
      - các thao tác b sung như c p ánh sáng, nhi t;
      - các xem xét khác liên quan ñ n vi c ñánh giá tác ñ ng (n u có).
      R t h u ích khi mô t h th ng có s d ng bi u ñ dòng c a quá trình
ch rõ các quá trình ñơn v và các m i quan h qua l i c a chúng. M i m t
quá trình ñơn v s ph i ñư c mô t ngay t ñ u ñ xác ñ nh:
      - quá trình ñơn v ñư c b t ñ u, nó nh n nguyên li u ho c là s n ph m
trung gian nào;
      - b n ch t c a các s bi n ñ i và các ho t ñ ng là m t ph n c a quá
trình ñơn v ; và
      - quá trình ñơn v k t thúc   ñâu, ñi m ñ n c a các s n ph m trung gian
ho c s n ph m cu i cùng là gì.
      C n ph i quy t ñ nh xem các d li u ñ u vào và ñ u ra nào ph i theo
dõi theo các h th ng s n ph m khác, bao g m c các quy t ñ nh v s phân
ñ nh. H th ng ph i ñư c mô t v i ñ y ñ chi ti t và rõ ràng sao cho ngư i
th c hi n ñánh giá khác có th s d ng k t qu phân tích ki m kê.
      5.3.4. Mô t các lo i d li u
      Các d li u yêu c u ñ i v i nghiên c u ðGCTS ph thu c vào m c
tiêu nghiên c u. Các d li u như v y có th ñư c thu th p t nơi s n xu t có
quan h v i các quá trình ñơn v trong khuôn kh ranh gi i h th ng, ho c là
chúng có th nh n ñư c ho c tính toán ñư c t các ngu n ñã ban hành. Trong
th c t , t t c các lo i d li u có th bao g m s h n h p các d li u ñã ñư c
ño ñ c, tính toán ho c ñánh giá. ði u 4.4 mô t các tiêu ñ chính ñ i v i các
ñ u vào và ñ u ra ñư c lư ng hoá cho m i quá trình ñơn v trong khuôn kh
ranh gi i h th ng. Các lo i d li u ph i ñư c xem xét khi quy t ñ nh lo i d
li u ñư c s d ng trong nghiên c u. Các lo i d li u riêng bi t s ñư c chi
ti t hoá thêm ñ tho mãn m c tiêu c a nghiên c u.
      Năng lư ng ñ u vào và ñ u ra s ph i ñư c x lý như là các ñ u vào và
ñ u ra khác ñ i v i ðGCTS. Các lo i năng lư ng ñ u vào và ñ u ra khác
nhau ph i bao g m các y u t ñ u vào và ñ u ra tương ng v i vi c s n xu t
và phân ph i các nhiên li u, năng lư ng tích tr tr và năng lư ng ch bi án
d ng trong h th ng ñư c mô hình hoá.
       Các phát th i vào không khí, nư c và ñ t thư ng mô t vi c th i t
ñi m th i ho c các ngu n khu ch tán, sau khi ñi qua các thi t b ki m soát
vi c phát th i. Ph i tính ñ n lo i phát th i, khi các phát th i nh t th i là ñáng
k . Các thông s ch th , ví d như nhu c u oxy sinh hoá (BOD) cũng có th
ñư c s d ng.
       Các lo i d li u khác có th ñư c thu th p cho các d li u ñ u vào và
ñ u ra, bao g m, ví d như ti ng n và rung, vi c s d ng ñ t, b c x , mùi và
nhi t th i ra.
       5.3.5. Các chu n c cho k t lu n ban ñ u v các ñ u vào và ñ u ra
       Trong khi xác ñ nh ph m vi, t p h p ban ñ u các ñ u m i vào và ñ u ra
ph i ñư c l a ch n cho vi c ki m kê. Quá trình này th a nh n r ng mô hình
hoá m i ñ u vào và ñ u ra c a h th ng s n ph m là không th c t . ðây là
m t quá trình l p ñi l p l i ñ xác ñ nh các ñ u vào và ñ u ra c n ph i ñư c
theo dõi trong môi trư ng, ví d như xác ñ nh quá trình ñơn v nào s n sinh ra
các ñ u vào, ho c quá trình ñơn v nào nh n ñư c các ñ u ra ph i ñư c ñưa
vào h th ng s n ph m ñang nghiên c u. Vi c xác ñ nh ban ñ u ñư c làm m t
cách ñi n hình s d ng các d li u s n có. Các ñ u vào và ñ u ra ph i ñư c
xác ñ nh ñ y ñ hơn sau khi các d li u b sung ñư c t p h p trong quá trình
nghiên c u, và sau ñó ñư c ñưa vào phân tích nh y c m (xem 6.4.5).
       Các chu n c và gi thi t là cơ s ñ thi t l p các chu n c này ph i
ñư c mô t m t cách rõ ràng. Tác ñ ng ti m n c a các chu n c ñư c l a
ch n vào k t qu nghiên c u cũng ph i ñư c ñánh giá và miêu t trong báo
cáo cu i cùng.
       ð i v i các nguyên v t li u ñ u vào, vi c phân tích ñư c b t ñ u v i
vi c l a ch n ban ñ u các ñ u vào ñư c nghiên c u.Vi c l a ch n này ph i
ñư c d a trên s nh n bi t các ñ u vào và có quan h v i t ng quá trình ñơn
v s ñư c mô hình hoá. N l c này có th ñư c th c hi n v i các d li u thu
th p ñư c t các hi n trư ng c th ho c t các ngu n tài li u ñã ban hành.
M c tiêu là xác ñ nh ñ u vào ñáng k có liên quan v i t ng quá trình ñơn v .
        M t s chu n c ñư c s d ng trong th c hành ðGCTS ñ quy t ñ nh
xem các ñ u vào nào s ñư c nghiên c u, bao g m a/ kh i lư ng, b/ năng
lư ng và c/ các s liên quan v môi trư ng. Th c hi n vi c xác ñ nh ban ñ u
các y u t ñ u vào và ch d a trên m t mình kh i lư ng có th ñưa ñ n các
ñ u vào quan tr ng b b sót t vi c nghiên c u. Vì v y, năng lư ng và các
v n ñ liên quan v môi trư ng cũng ph i ñư c s d ng như là các chu n c
trong quá trình này:
        a) kh i lư ng: m t quy t ñ nh thích h p, khi s d ng kh i lư ng như là
m t chu n c , s yêu c u ñưa vào nghiên c u t t c các ñ u vào nào có ñóng
góp t p trung nhi u hơn s ph n trăm ñư c xác ñ nh cho kh i lư ng ñ u vào
c a h th ng s n ph m ñư c mô hình hoá;
        b) năng lư ng: tương t như v y, m t quy t ñ nh thích h p, khi s
d ng năng lư ng như là m t chu n c s yêu c u ñưa vào nghiên c u các y u
t ñ u vào nào có ñóng góp t p trung nhi u hơn s ph n trăm ñư c xác ñ nh
c a các năng lư ng ñ u vào c a h th ng s n ph m;
        c) s liên quan ñ n môi trư ng: các quy t ñ nh v chu n c liên quan
ñ n môi trư ng ph i ñư c th c hi n ñ ñưa vào các ñ u vào nào có ñóng góp
nhi u hơn s ph n trăm ñư c xác ñ nh b sung cho s lư ng xác ñ nh c a
t ng lo i d    li u riêng c a h th ng s n ph m.Ví d như, n u như oxit
sulphua (SO3) ñư c l a ch n như là m t lo i d li u, chu n c có th ñư c
thi t l p ñ ñưa vào m i ñ u vào có ñóng góp nhi u hơn s ph n trăm ñư c
xác ñ nh trư c cho t ng phát th i oxit sulphua (SO3) ñ i v i h th ng s n
ph m.
        Các chu n c này cũng có th ñư c s d ng ñ xác ñ nh các ñ u ra nào
th i ra môi trư ng, ví d như b ng cách ñưa vào các quá trình x lý ch t th i
cu i cùng,
          nh ng nơi mà vi c nghiên c u có d ki n h tr các xác nh n so
sánh ñư c th c hi n ñ i v i công chúng, vi c phân tích nh y c m cu i cùng
c a các d li u v các ñ u vào và ñ u ra s bao g m c các chu n c v kh i
lư ng, năng lư ng vào s liên quan ñ n môi trư ng, như ñã mô t trong ñi u
này. T t c các ñ u vào ñã l a ch n ñư c xác ñ nh b i quá trình này ph i
ñư c mô hình hoá như là các dòng cơ b n.
      5.3.6. Các yêu c u v ch t lư ng d li u
      Các mô t v ch t lư ng d li u là quan tr ng ñ hi u ñư c ñ tin c y
c a các k t qu nghiên c u và vi c di n gi i m t cách ñúng ñ n các k t qu
nghiên c u. Các yêu c u ñ i v i ch t lư ng d li u ph i ñư c ñ nh rõ ñ làm
cho m c tiêu và ph m vi c a nghiên c u có th ñ t ñư c. Ch t lư ng d li u
ph i ñư c ñ c trưng b i c các khía c nh s lư ng l n ch t lư ng cũng như
b i các phương pháp ñư c s d ng ñ thu th p và h p nh t các d li u ñó.
      Các yêu c u ñ i v i ch t lư ng d li u s ph i bao g m các thông s
sau ñây:
      - kho ng th i gian: th i gian thu th p d li u mong mu n (ví d trong
năm năm g n ñây nh t) và kho ng th i gian t i thi u ñ thu th p d li u (ví
d m t năm);
      - ph m vi ñ a lý: khu v c ñ a lý mà t ñó các d li u cho các quá trình
ñơn v ph i ñư c thu th p ñ tho mãn m c tiêu nghiên c u (ví d ñ a
phương, khu v c, qu c gia, châu l c, toàn c u);
      - ph m vi công ngh : s hoà ñ u công ngh (ví d m c trung bình c a
s hoà ñ u quá trình th c t , công ngh t t nh t s n có ho c ñơn v thao tác
kém nh t).
      Các mô t thêm n a ñ xác ñ nh b n ch t c a d li u, như các d li u
ñư c thu th p t hi n trư ng c th so v i các d li u t các ngu n tài li u ñã
ban hành, và xem li u các d li u ñã ñư c ño ñ c, tính toán ho c ñánh giá
chưa cũng c n ñư c cân nh c.
      Các d li u t hi n trư ng c th ho c các d li u trung bình ñ i di n
c n ñư c s d ng cho các quá trình ñơn v có ñóng góp ch y u các dòng
kh i lư ng và năng lư ng trong các h th ng ñư c nghiên c u, như ñã ñư c
xác ñ nh trong phân tích nh y c m t i 5.3.5. D li u t hi n trư ng c th
cũng c n ñư c s d ng cho quá trình ñơn v ñư c xem là có các phát th i liên
quan ñ n môi trư ng.
        Trong t t c các nghiên c u, các yêu c u v ch t lư ng d li u b sung
sau ñây ph i ñư c xem xét      m t m c ñ chi ti t ph thu c vào vi c xác ñ nh
m c tiêu và ph m vi:
        - ñ chính xác: gi i h n bi n ñ i các giá tr d li u ñ i v i m i m t lo i
d li u ñư c th hi n (ví d bi n s );
        - tính ñ y ñ : s ph n trăm c a các ñi m có báo cáo d li u g c so v i
s lư ng ti m năng hi n có c a m i lo i d li u trong m t quá trình ñơn v ;
        - tính ñ i di n: s ñánh giá ch t lư ng v m c ñ mà t p h p d li u
ph n ánh s lư ng th c các m i quan tâm (ví d như ph m vi ñ a lý, ph m vi
th i gian và ph m vi công ngh );
        - tính nh t quán: s ñánh giá ch t lư ng xem phương pháp lu n nghiên
c u ñư c áp d ng gi ng nhau như th nào cho các thành ph n phân tích khác
nhau;
        - kh năng tái l p: s ñánh giá ch t lư ng v m c ñ mà các thông tin
v phương pháp lu n và giá tr d li u cho phép bên th c hi n ñánh giá ñ c
l p có th tái l p các k t qu ñã ñư c báo cáo trong nghiên c u.
        Khi nghiên c u ñư c s d ng ñ h tr cho vi c xác nh n so sánh ñư c
thông báo công khai cho công chúng, thì t t c các yêu c u v ch t lư ng d
li u ñư c mô t trong ñi u này s ph i ñư c ñưa vào trong nghiên c u.
        5.3.7. Xem xét ph n bi n
        Lo i xem xét ph n bi n (xem TCVN ISO 14040: 2000 (ISO 14040:
1997), xem 7.7.3) ph i ñư c xác ñ nh.
        Khi vi c nghiên c u ñư c d ki n dùng ñ th c hi n xác nh n so sánh
ñư c thông báo công khai cho công chúng, thì vi c xem xét ph n bi n s
ñư c th c hi n như ñã trình bày trong TCVN ISO 14040: 2000 (ISO 14040:
1997), xem 7.3.3.
        6. Phân tích ki m kê
      6.1. Quy ñ nh chung
      Vi c xác ñ nh m c tiêu và ph m vi nghiên c u cung c p k ho ch ban
ñ u ñ th c hi n nghiên c u ðGCTS. Phân tích ki m kê chu trình s ng
(PTKKCTS) có liên quan v i vi c thu th p các d li u và các quy trình tính
toán. Các bư c th c hi n ñư c mô t t i hình 3 ph i ñư c ti n hành.
      6.2. Chu n b thu th p d li u
      Vi c xác ñ nh ph m vi nghiên c u ðGCTS s thi t l p m t t p h p ban
ñ u các quá trình ñơn v và các lo i d li u có liên quan. Vì vi c thu th p d
li u có th bao trùm m t s ñ a ñi m báo cáo và tư li u tham kh o ñã ban
hành, nên c n có m t s bư c ñ ñ m b o s th ng nh t và hi u m t cách
nh t quán v các h th ng s n ph m ñư c mô hình hoá.
      Các bư c này c n bao g m:
      - v sơ ñ dòng các quá trình c th g m c các m i quan h , mô t t t
c các quá trình ñơn v c n ñư c mô hình hoá;
      - mô t chi ti t t ng quá trình ñơn v và li t kê các lo i d li u có quan
h v i t ng quá trình ñơn v ;
      - xây d ng danh m c các ñơn v ño lư ng;
      - mô t k thu t thu th p d li u và k thu t tính toán ñ i v i m i lo i
d li u, nh m h tr nhân s t i ñ a ñi m báo cáo ñ hi u ñư c thông tin nào
c n cho vi c nghiên c u ðGCTS, và
      - cung c p các hư ng d n cho các ñi m báo cáo ñ l p thành văn b n
m t cách rõ ràng m i trư ng h p ñ c bi t, b t quy t c ho c các m c khác có
quan h v i các d li u ñã ñư c cung c p.
      Ví d c a phi u thu th p d li u ñư c ñưa trong ph l c A.
Hình 3 - Quy trình ñơn gi n hoá c a quá trình phân tích ki m kê
            (m t s bư c l p ñi l p l i không th hi n)


 6.3. Thu th p d li u
      Các quy trình s d ng ñ thu th p d li u khác nhau v i t ng quá trình
ñơn v trong các h th ng khác nhau ñư c mô hình hoá b i nghiên c u
ðGCTS. Các quy trình cũng có th khác nhau do tư ch t và trình ñ c a
nh ng ngư i tham gia vào nghiên c u và nhu c u làm tho mãn c các yêu
c u ñ c quy n và b o m t. Các quy trình và lý do c n ñư c l p thành văn b n.
      Vi c thu th p d li u yêu c u m t ki n th c tý m v t ng quá trình ñơn
v . ð tránh s ch ng chéo ho c b tr ng khi tính toán, vi c mô t t ng quá
trình ñơn v ph i ñư c l p thành h sơ. Vi c này bao g m các mô t v s
lư ng và ch t lư ng các ñ u vào và ñ u ra c n thi t ñ xác ñ nh nơi nào quá
trình b t ñ u và k t thúc, và ch c năng c a quá trình ñơn v .   nh ng nơi mà
quá trình ñơn v có các ñ u vào ña d ng (ví d các dòng ch y nhánh ña d ng
ñư c ñưa vào nhà máy x lý nư c) ho c là các ñ u ra ña d ng, các d li u
liên quan ñ i v i các quy trình phân ñ nh s ñư c l p thành tài li u và báo
cáo. Năng lư ng ñ u vào và ñ u ra s ph i ñư c lư ng hoá b ng các ñơn v
năng lư ng.    nh ng nơi có th ñư c, kh i lư ng ho c dung lư ng c a nhiên
li u cũng ph i ñư c l p thành h sơ.
      Khi các d li u ñư c thu th p t các tài li u ñã ban hành, ngu n trích
d n ph i ñư c nói ñ n. ð i v i các d li u ñư c thu th p t các tài li u quan
tr ng cho các k t lu n c a vi c nghiên c u, c n ph i vi n d n các tài li u ñã
ñư c ban hành có cung c p chi ti t v quá trình thu th p các d li u có liên
quan, th i gian khi d li u ñư c thu th p và v d li u các ch s ch t lư ng.
N u như các d li u như v y không tho mãn các yêu c u ch t lư ng d li u
ban ñ u, thì ñi u này cũng ph i ñư c công b .
      6.4. Các quy trình tính toán
      6.4.1. Quy ñ nh chung
      Ti p theo vi c thu th p d li u, c n có các quy trình tính toán ñ t o ra
các k t qu ki m kê c a h th ng xác ñ nh ñ i v i m i m t quá trình ñơn v
và ñ i v i m t ñơn v ch c năng xác ñ nh c a h th ng s n ph m ñư c mô
hình hoá.
       Khi xác ñ nh các dòng cơ b n có quan h v i vi c s n xu t ñi n, vi c
tính toán ñư c th c hi n t s hoà ñ u s n xu t, và hi u su t c a ñ t cháy,
bi n ñ i, chuy n ñ i và phân ph i. Các gi thi t ph i ñư c công b và thuy t
minh rõ ràng. B t c khi nào có th , s ñi u hoà s n xu t th c t ph i ñư c s
d ng ñ ph n ánh các lo i nhiên li u khác nhau ñư c tiêu th .
       Các ñ u vào và ñ u ra có liên quan ñ n các nhiên li u, ví d d u, khí
ñ t ho c là than, có th ñư c chuy n hoá thành năng lư ng ñ u vào ho c là
năng lư ng ñ u ra b ng cách nhân nó v i nhi t cháy tương ng. Trong trư ng
h p này nó có th ñư c báo cáo n u như nhi t tr cao hơn ho c nhi t tr th p
hơn ñư c s d ng. Quy trình tính toán tương t ph i ñư c áp d ng m t cách
nh t quán trong su t quá trình nghiên c u.
       C n có m t s bư c tính toán d li u. Các bư c này ñư c mô t t
6.4.2 ñ n 6.5 dư i ñây. T t c các quy trình tính toán ph i ñư c l p thành văn
b n.
       6.4.2. Giá tr hi u l c c a d li u
       Vi c ki m tra giá tr hi u l c c a d li u ph i ñư c th c hi n trong quá
trình thu th p d li u. Vi c xác ñ nh giá tr hi u l c có th liên quan ñ n vi c
l p, ví d như, các cân b ng kh i lư ng, cân b ng năng lư ng và/ ho c là các
phân tích so sánh các y u t phát th i. S không bình thư ng rõ ràng trong d
li u xu t hi n t các quy trình xác ñ nh giá tr hi u l c trên ñòi h i các giá tr
d li u thay th phù h p v i các yêu c u v ch t lư ng d li u như ñã ñư c
thi t l p theo 5.3.6.
       ð i v i t ng lo i d li u và ñ i v i t ng ñi m báo cáo khi nh n ra các
d li u b b sót thì ph i x lý các d li u b b sót và các kho ng tr ng như
sau:
       - ph i thuy t minh nh ng ch không có s li u;
       - ghi s "không" vào giá tr d li u, n u ñã ñư c thuy t minh;
       - giá tr ñã ñư c tính toán d a trên các giá tr ñư c báo cáo t các quá
trình ñơn v có khai thác công ngh tương t .
       Vi c x lý các d li u b b sót ph i ñư c l p thành văn b n.
       6.4.3. Liên k t d li u v i quá trình ñơn v
       ð i v i t ng quá trình ñơn v , ph i xác ñ nh dòng chu n thích h p (ví
d 1 kg nguyên li u ho c 1 MJ năng lư ng). Các d li u ñ nh lư ng ñ u vào
và ñ u ra c a quá trình ñơn v ph i ñư c tính toán theo dòng chu n.
       6.4.4. Liên k t các d li u v i ñơn v ch c năng và s t p h p d
li u
       D a trên sơ ñ dòng và các ranh gi i h th ng, các quá trình ñơn v n i
li n v i nhau ñ cho các tính toán ñư c th c hi n trên toàn h th ng. ði u này
ñư c th c hi n b ng cách tiêu chu n hoá các dòng c a t t c quá trình ñơn v
trong h th ng ñi vào các ñơn v ch c năng. Vi c tính toán ph i d n ñ n các
d li u ñ u vào và ñ u ra c a t t c h th ng ñang có liên quan ñ n ñơn v
ch c năng.
       C n chú ý khi t p h p các ñ u vào và ñ u ra trong h th ng s n ph m.
M c ñ t p h p c n ñ ñ tho mãn m c tiêu c a vi c nghiên c u. Các lo i
d li u ch ñư c t p h p n u chúng có liên quan ñ n các ch t lư ng tương
ñương và các tác ñ ng môi trư ng tương t . N u có yêu c u v các nguyên
t c t p h p chi ti t hơn, thì chúng c n ñư c thuy t minh trong giai ño n xác
ñ nh m c tiêu và ph m vi nghiên c u ho c là ñư c ñ l i cho giai ño n ñánh
giá tác ñ ng ti p theo.
       6.4.5. Chi ti t hoá các ranh gi i h th ng
       Ph n ánh b n ch t l p ñi l p l i c a ðGCTS, các quy t ñ nh v các d
li u ñư c ñưa vào s ph i d a trên s phân tích nh y c m ñ xác ñ nh tính
quan tr ng c a chúng, b ng cách ñó th m tra l i phân tích ban ñ u mô t
trong 5.3.5. Ranh gi i c a h th ng s n ph m ban ñ u s ph i soát xét l i
thích h p theo các chu n c gi i h n ñã ñư c thi t l p trong vi c xác ñ nh
ph m vi. Phân tích nh y c m có th ñưa t i:
       - vi c lo i các giai ño n chu trình s ng ho c là các quá trình ñơn v khi
vi c phân tích nh y c m có th ch ra là nó không quan tr ng;
      - vi c lo i các ñ u vào và ñ u ra không quan tr ng ñ i v i các k t qu
nghiên c u;
      - vi c ñưa vào các quá trình ñơn v , các ñ u vào và ñ u ra ñư c ch rõ
là quan tr ng trong phân tích nh y c m.
      Các k t qu c a quá trình chi ti t hoá này và vi c phân tích nh y c m
s ph i ñư c l p thành tài li u. Phân tích này ph c v cho vi c h n ch s
d ng các d li u ti p theo ñ i v i các d li u ñ u vào và ñ u ra nào ñư c xác
ñ nh là có quan tr ng ñ i v i m c tiêu nghiên c u ðGCTS.
      6.5. Phân tích dòng và s th i ra
      6.5.1. Quy ñ nh chung
      Phân tích ki m kê chu trình s ng d a vào kh năng liên k t các quá
trình ñơn v trong h th ng s n ph m b ng nguyên li u gi n ñơn ho c là các
dòng năng lư ng. Trong th c t , m t vài quá trình công nghi p làm ra các
nguyên li u ñ u ra ñơn gi n ho c d a trên s tuy n tính c a các nguyên li u
thô ñ u vào và ñ u ra. Th c t , h u h t các quá trình công nghi p làm ra
nhi u hơn m t s n ph m, và chúng tái ch các s n ph m trung gian ho c lo i
b các s n ph m như là nguyên li u thô. Vì v y, các dòng nguyên li u và
năng lư ng cũng như là các ch t th i ra môi trư ng có liên quan s ph i ñư c
phân ñ nh thành các s n ph m khác nhau theo các chu trình ñã ñư c công b
rõ ràng.
      6.5.2. Các nguyên t c phân ñ nh
      Vi c ki m kê ñư c d a trên s cân b ng v t ch t gi a các nguyên li u
ñ u vào và nguyên li u ñ u ra. Vì v y, các quy trình phân ñ nh ph i càng g n
v i các ñ c tính và m i quan h ñ u vào - ñ u ra cơ b n càng t t. Các nguyên
t c sau ñây ñư c áp d ng cho các s n ph m ñ ng hành, s phân ph i năng
lư ng n i b , các d ch v (như là v n t i, x lý ch t th i), tái ch , chu kỳ h
ho c chu kỳ khép kín:
      - vi c nghiên c u s xác ñ nh các quá trình tham gia v i các h th ng
khác và có quan h v i chúng theo quy trình ñư c trình bày phía dư i;
        - t ng s các ñ u vào và ñ u ra ñã ñư c phân ñ nh m t quá trình ñơn v
s b ng s các y u t ñ u vào và ñ u ra chưa ñư c phân ñ nh c a m t quá tình
ñơn v ;
        - khi các quy trình phân ñ nh ñư c l a ch n ñ áp d ng, vi c phân tích
nh y c m ph i ñư c th c hi n ñ minh ho các k t qu tri n khai theo cách
ti p c n ñã ñư c ch n.
        Quy trình phân ñ nh ñư c s d ng cho t ng quá trình ñơn v mà các
y u t ñ u và và ñ u ra ñư c phân ñ nh ph i ñư c l p thành văn b n và thuy t
minh.
        6.5.3. Quy trình phân ñ nh
        Trên cơ s các nguyên t c ñã nêu trên, quy trình b c thang ** sau ñây
s ñư c áp d ng
        a) Bư c 1: Khi có th , vi c phân ñ nh ph i ñư c tránh b ng cách:
        1) chia quá trình ñơn v ñư c phân ñ nh thành hai nhành ho c nhi u
hơn và thu th p các d li u ñ u vào và ñ u ra liên quan ñ n các nhành này;
        2) m r ng h th ng s n ph m bao g m c các ch c năng b sung liên
quan ñ n các s n ph m ñ ng hành, có tính ñ n các yêu c u c a 5.3.2.
        b) Bư c 2: Khi có vi c phân ñ nh không th tránh ñư c, các ñ u vào và
ñ u ra c a h th ng ph i ñư c chia ra thành các s n ph m ho c ch c năng
khác nhau sao cho chúng ph n ánh ñư c m i quan h v t ch t cơ b n gi a
chúng, ví d như chúng ph i ph n ánh b ng cách các ñ u vào và ñ u ra ñư c
thay ñ i v s lư ng trong các s n ph m ho c các ch c năng ñư c phân b
b i h th ng. Vi c phân ñ nh x y ra s không c n ph i tương x ng v i m i
phép ño ñơn gi n như kh i lư ng ho c là các dòng phân t c a s n ph m
ñ ng hành.
        c) Bư c 3: Khi m i quan h v t ch t m t mình không th thi t l p ñư c
ho c không th s d ng ñư c như là cơ s cho vi c phân ñ nh, thì các ñ u vào
ph i ñư c phân ñ nh gi a các s n ph m và các ch c năng sao cho ph n ánh
ñư c các m i quan h khác gi a chúng. Ví d như, các d li u ñ u vào và ñ u
ra có th ñư c phân ñ nh gi a các s n ph m ñ ng hành tương x ng v i giá tr
kinh t c a s n ph m.
       M t s ñ u ra có th m t ph n là s n ph m ñ ng hành, m t ph n là ch t
th i. Trong trư ng h p này, c n thi t ph i xác ñ nh t l gi a s n ph m ñ ng
hành và ch t th i vì các ñ u ra và ñ u vào ch phân ñ nh ñ i v i ph n s n
ph m ñ ng hành.
       Quy trình phân ñ nh ph i ñư c áp d ng th ng nh t ñ i v i các ñ u vào
và ñ u ra tương t c a h th ng ñư c xem xét. Ví d , n u vi c phân ñ nh
ñư c th c hi n cho các s n ph m có th s d ng khi r i kh i h th ng (các
s n ph m trung gian ho c lo i b ), quy trình phân ñ nh ph i tương t như quy
trình phân ñ nh ñư c s d ng ñ i v i các s n ph m ñưa vào h th ng.
       6.5.4. Quy trình phân ñ nh ñ i v i vi c tái s d ng và tái ch
       Các quy trình và nguyên t c phân ñ nh trong 6.5.2 và 6.5.3 cũng áp
d ng cho các tình tr ng tái s d ng và tái ch . Tuy nhiên, các gi i pháp này
yêu c u có m t s công vi c b sung vì các lý do sau ñây:
       a) vi c tái s d ng và tái ch (như làm phân, s d ng l i năng lư ng và
các quá trình khác có th so sánh v i tái s d ng/ tái ch ) nh m ch ra r ng
các ñ u vào và ñ u ra liên quan t i các quá trình ñơn v cho vi c tri t xu t và
ch bi n nguyên li u thô và th i b cu i cùng các s n ph m c n ñư c chia ra
làm nhi u hơn m t h th ng s n ph m;
       b) vi c tái s d ng và tái ch có th thay ñ i ñ c tính v n có c a
nguyên li u trong vi c s d ng ti p theo;
       c) s chú ý c th là c n thi t ñ i v i vi c xác ñ nh ranh gi i h th ng
liên quan ñ n các quá trình s d ng l i.
       M t s quy trình phân ñ nh ñư c áp d ng ñ tái s d ng và tái ch . S
thay ñ i trong các ñ c tính v n có c a các nguyên li u s ñư c tính ñ n. M t
s quy trình ñư c mô t v nguyên t c trong hình v 4 và ñư c phân bi t như
sau ñ minh ho xem các khó khăn nêu trên có th ñư c ñ c p ñ n như th
nào:
       - quy trình phân ñ nh theo chu trình kín áp d ng cho các h th ng s n
ph m có chu trình khép kín. Nó cũng áp d ng cho h th ng s n ph m theo
chu trình h , khi không có s thay ñ i n y sinh trong các ñ c tính v n có c a
nguyên ki n tái ch . Trong trư ng h p như v y, nhu c u ñ i v i vi c phân
ñ nh là không c n thi t, vì vi c s d ng nguyên li u th ph m thay th cho
vi c s d ng nguyên li u g c (ban ñ u). Tuy nhiên, vi c s d ng l n ñ u
nguyên li u g c trong h th ng s n ph m theo chu trình h ñư c áp d ng có
th theo các quy trình phân ñ nh theo chu trình h ñư c mô t dư i ñây:
       - quy trình phân ñ nh theo chu trình h áp d ng cho các h th ng s n
ph m có chu trình h khi các nguyên li u ñư c tái ch vào các h th ng s n
ph m và nguyên li u ph i tr i qua s thay ñ i ñ i v i các ñ c tính v n có c a
nó. Các quy trình phân ñ nh ñ i v i các quá trình ñơn v b chia ra ñư c nh c
ñ n trong 6.5.3 ph i s d ng như là cơ s cho vi c phân ñ nh:
       - ñ c tính v t ch t;
       - giá tr kinh t (t c là giá tr chia nh có liên quan v i giá tr ban ñ u);
ho c
       - s l n s d ng ti p theo c a các nguyên li u tái ch (xem ISO/TR
14049, trong khâu chu n b ).
       Thêm vào ñó, ñ c bi t ñ i v i các quá trình s d ng l i gi a h th ng
s n ph m ban ñ u và h th ng s n ph m ti p theo, các ranh gi i h th ng ph i
ñư c xác ñ nh và thuy t minh ñ ñ m b o r ng các nguyên t c phân ñ nh
ñư c theo dõi như ñã mô t trong 6.5.2.
M« t¶ kü thuËt cña hÖ                                          Quy trình phân ñ nh
thèng s¶n phÈm                                                  ñ i v i vi c tái ch


 Nguyªn liÖu tõ hÖ                                               Nguyên li u ñư c
  thèng s¶n phÈm                                                 tái ch không thay
                            Chu trình           Chu trình
 ®−îc t¸i chÕ trong                                               ñ i ñ c tính v n
                               kín                 kín
 cïng mét hÖ thèng                                                       có
        SP




 Nguyªn liÖu lÊy tõ                                              Nguyên li u ñư c
 hÖ thèng s¶n phÈm
 ®−îc t¸i chÕ trong         Chu trình           Chu trình         tái ch qua thay
  mét hÖ thèng sp              h                   h              ñ i ñ c tính v n
        kh¸c
                                                                         có


          Hình 4 - S phân bi t gi a mô t k thu t c a h th ng s n ph m
                      và các quy trình phân ñ nh ñ i v i vi c tái ch


             7. H n ch c a PTKKCTS (di n gi i các k t qu PTKKCTS)
             Các k t qu c a PTKKCTS ph i ñư c di n gi i theo m c tiêu và ph m
      vi c a vi c nghiên c u. Vi c di n gi i ph i bao g m ñánh giá ch t lư ng d
      li u và phân tích nh y c m v các ñ u vào, ñ u ra quan tr ng và các l a ch n
      v phương pháp lu n ñ hi u các v n ñ liên quan ñ n m c tiêu nghiên c u
      sau ñây:
             a) vi c xác ñ nh các ch c năng c a h th ng và các ñơn v ch c năng
      ñã thích h p chưa:
             b) vi c xác ñ nh các ranh gi i h th ng ñã thích h p chưa;
             c) các h n ch nh n bi t ñư c thông qua ñánh giá ch t lư ng d li u và
      phân tích nh y c m.
      Các k t qu ph i ñư c di n gi i c n th n vì chúng d a vào các ñ u và
ñ u ra và không d a vào các tác ñ ng môi trư ng. ð c bi t, vi c nghiên c u
PTKKCTS t b n thân nó không th là cơ s cho vi c so sánh.
      Thêm vào ñó, ñ không ñ m b o ñư c trình bày trong các k t qu c a
PTKKCTS do các nh hư ng tích lu c a ñ không ñ m b o ñ u vào và ñ
không ñ m b o c a d li u. Vi c phân tích ñ không ñ m b o ñư c áp d ng
cho PTKKCTS ñang còn        giai ño n m i tri n khai. Tuy nhiên nó cũng s
giúp ích cho vi c bi u th ñ c ñi m c a ñ không ñ m b o trong các k t qu
s d ng phương pháp phân b theo ki u lo i và ho c là theo xác su t ñ xác
ñ nh ñ không ñ m b o trong các k t qu và k t lu n. N u kh thi, vi c phân
tích như v y ph i ñư c th c hi n ñ gi i thích và h tr t t hơn cho các k t
lu n c a PTKKCTS.
      ðánh giá ch t lư ng d li u, phân tích nh y c m, k t lu n và ki n ngh
t các k t qu PTKKCTS ph i ñư c l p thành văn b n. Các k t lu n và ki n
ngh ph i nh t quán v i các phát hi n t vi c xem xét trên.
      8. Báo cáo nghiên c u
      Các k t qu nghiên c u PTKKCTS ph i ñư c báo cáo công b ng, ñ y
ñ và chính xác cho các ñ c gi d ki n như ñã mô t trong các ph n có liên
quan c a ñi u 6 c a TCVN ISO 14040: 2000 (ISO 14040: 1997). N u báo cáo
c a bên th ba ñư c yêu c u. Nó bao g m t t c các m c ñư c ñánh d u hoa
th . T t c các m c b sung c n ñư c xem xét cân nh c.
      a) M c tiêu nghiên c u:
      1) lý do ti n hành nghiên c u *;
      2) các ng d ng d ki n c a vi c nghiên c u *;
      3) các ñ c gi d ki n *'
      b) Ph m vi nghiên c u;
      1) các s thay ñ i kèm theo thuy t minh;
      2) ch c năng:
      i) s công b v ñ c tính th c hi n *'
      ii) M i s b sót c a các ch c năng b sung trong so sánh *;
      3) ñơn v ch c năng:
      i) nh t quán v i m c tiêu và ph m vi;
      ii) ñ nh nghĩa *;
      iii) k t qu c a vi c ño các ñ c tính *;
      4) ranh gi i h th ng:
      i) các ñ u vào và ñ u ra c a h th ng như các dòng cơ b n;
      ii) các chu n c ra quy t ñ nh;
      iii) s b sót các giai ño n c a chu trình s ng, các quá trình ho c các
nhu c u d li u *;
      iv) mô t ban ñ u các quá trình ñơn v ;
      v) quy t ñ nh v vi c phân ñ nh;
      5) các lo i d li u:
      i) quy t ñ nh v các lo i d li u;
      ii) các chi ti t v lo i d li u riêng;
      iii) ñ nh lư ng năng lư ng ñ u vào và ñ u ra*;
      iv) gi thi t v s n xu t ñi n năng*;
      v) nhi t ñ t nóng *;
      vi) bao g m các phát th i nh t th i;
      6) Chu n c ñ i v i các ñ u vào và ñ u ra ban ñ u
      i) mô t các chu n c và các gi thi t *;
      ii) nh hư ng c a vi c l a ch n ñ n k t qu *;
      iii) bao g m kh i lư ng, năng lư ng và các chu n c môi trư ng (các
so sánh) *;
      7) các yêu c u ch t lư ng d li u.
      c) phân tích ki m kê:
      1) các quy trình thu th p d li u *;
      2) mô t v s lư ng và ch t lư ng các quá trình ñơn v *;
      3) ngu n tài li u ñã ban hành *;
      4) các quy trình tính toán *;
      5) giá tr hi u l c c a d li u:
      i) ñánh giá ch t lư ng d li u *;
      ii) x lý các d li u còn thi u *;
      6) phân tích nh y c m ñ i v i vi c chi ti t hoá các ranh gi i h th ng *;
      7) phân ñ nh các nguyên t c và quy trình:
      i) l p tài li u và thuy t minh quy trình phân ñ nh *;
      ii) áp d ng th ng nh t các quy trình phân ñ nh *;
      d) Các h n ch c a PTKKCTS:
      1) ñánh giá ch t lư ng d li u và phân tích nh y c m;
      2) các ch c năng c a h th ng và ñơn v ch c năng;
      3) các ranh gi i h th ng;
      4) phân tích ñ không ñ m b o;
      5) các h n ch ñư c nh n bi t nh vi c ñánh giá ch t lư ng d li u và
phân tích nh y c m;
      6) các k t lu n và ki n ngh .
                                   Ph l c A
                                  (tham kh o)


                         Ví d v bi u thu th p d li u


         A.1. Quy ñ nh chung
         Các bi u d li u ñ u vào ñư c trình bày trong các trang sau ñây là các
ví d có th ñư c s d ng ñ hư ng d n. M c ñích là minh ho cho b n ch t
c a thông tin ñư c thu th p t nơi báo cáo ñ i v i m t quá trình ñơn v .
         C n quan tâm chú ý ñ n vi c ch n các lo i d li u s d ng trong các
bi u. Các lo i d li u và m c ñ các ñ c ñi m k thu t c n ñư c cân nh c
theo m c tiêu nghiên c u. Các ví d v lo i d li u ñư c ñưa ra trong các
trang dư i ñây hoàn toàn là ñ minh ho . M t s nghiên c u ñòi h i các lo i
d li u ñư c xác ñ nh      m c cao và, ví d , s d ng các h p ch t ñ c bi t ñ
ki m kê các phát th i ra ñ t ngoài các lo i d li u có tính ch t chung ñư c
ñưa ra     ñây.
         Các bi u ví d này cũng có th kèm theo các hư ng d n c th v thu
th p d li u và hoàn thành các bi u ñ u vào. Các câu h i v các ñ u vào cũng
có th ñư c ñưa vào ñ giúp bi u th thêm b n ch t c a các ñ u vào cũng như
cách th c nh n các báo cáo s li u.
         Các bi u ví d có th ñư c s a ñ i b ng các c t b sung cho các y u t
khác, ví d , ch t lư ng c a d li u (ñ không ñ m b o, tính ño ñư c/ tính
toán ñư c/ ñánh giá ñư c).
         A.2. Ví d v bi u d li u cho vi c v n chuy n ngư c dòng
         Trong ví d này, tên g i và cư c v n chuy n c a các s n ph m trung
gian mà các d li u v n chuy n ñư c yêu c u ñã ñư c ghi chép l i trong mô
hình h th ng nghiên c u. Gi thi t r ng, phương th c v n chuy n gi a hai
quá trình ñơn v có liên quan là v n chuy n theo ñư ng b . Các bi u d li u
tương ñương ph i ñư c s d ng cho vi c v n chuy n b ng ñư ng s t và
ñư ng sông/ bi n.
       Vi c tiêu th nhiên li u và các phát th i ra không khí có liên quan ñư c
tính toán b ng vi c s d ng mô hình giao thông.
                                 V n chuy n b ng ñư ng b
Tên c a s n
                            Năng l c v n                      Phương ti n tr v
ph m trung    Kho ng cách                  Ch t th i th c t
                               chuy n                             không t i
   gian             km                            t n
                                 t n                             (có/ không)




       A.3. Ví d v bi u d li u ñ i v i v n chuy n n i b
       Trong ví d này, vi c v n chuy n n i b trong nhà máy ñư c ki m kê.
Giá tr thu th p cho m t giai ño n th i gian c th và ch rõ s lư ng th c t
nhiên li u ñã s d ng. Các c t b sung trong bi u d li u s ñư c yêu c u n u
như các giá tr nh nh t và l n nh t t các giai ño n th i gian khac nhau ñư c
yêu c u.
       Vi c v n chuy n n i b ñưa ra các v n ñ v phân ñ nh như là vi c tiêu
th ñi n t ng th c hi n ñ i v i m t môi trư ng, ví d như vi c phát th i
không khí ñư c tính toán có s d ng mô hình tiêu th năng lư ng.


                    T ng s lư ng các ñ u vào ñã         T ng s nhiên li u tiêu
                         ñư c v n chuy n                         th
D u diezel
Xăng
LPG *
* Khí ñ t hoá l ng
        A.4. Ví d v bi u d li u cho quá trình ñơn v
Ngư i hoàn thành:              Ngày tháng hoàn thành:
Nh n bi t quá trình ñơn Nơi báo cáo:
v:
Kho ng th i gian th c Tháng năm b t ñ u:                      Tháng k t thúc:
hi n: năm
Mô t quá trình ñơn v : (kèm theo bi u ñ b sung n u c n)
Nguyên li u ñ u vào                Các ñơn v        S lư ng   Mô t quy trình l y m u    G c




Tiêu th nư c *                     Các ñơn v        S lư ng




Nguyên li u ñ u vào *              Các ñơn v        S lư ng   Mô t quy trình l y m u    G c




Nguyên li u ñ u ra                 Các ñơn v        S lư ng   Mô t quy trình l y m u    G c
(bao g m c s n ph m)




Chú thích - Các d li u trong bi u thu th p d li u này d a vào t t c các ñ u vào và ñ u ra không
ñ nh trư c trong m t giai ño n th i gian xác ñ nh
* Ví d nư c b m t, nư c u ng v.v.
** Ví d d u nhiên li u n ng, d u nhiên li u nh , d u kerasin, xăng, khí ñ t nhiên li u, prôban,
than, khí ñ t sinh h c, ñi n lư i v.v...
       A.5. Bi u thu th p d li u phân tích ki m kê chu trình s ng
Xác ñ nh quá trình ñơn v                                 Nơi báo cáo:
Phát th i vào không khí *        ðơn v     S lư ng           Mô t quy trình l y m u
                                                              (kèm theo bi u n u c n)




Phát th i vào nư c **            ðơn v     S lư ng           Mô t quy trình l y m u
                                                              (kèm theo bi u n u c n)




Phát th i vào ñ t ***            ðơn v     S lư ng           Mô t quy trình l y m u
                                                              (kèm theo bi u n u c n)




Các th i khác ****               ðơn v     S lư ng           Mô t quy trình l y m u
                                                              (kèm theo bi u n u c n)




Mô t m i phương pháp tính toán c ñi n, vi c thu th p d li u, l y m u ho c s bi n
th t các ch c năng c a quá trình ñơn v (kèm theo bi u b sung n u c n)
* Ví d Cl2, CO, CO2, b i/h t, F2, H2S, H2SO4, HCl, HF, N2O, NH2, NOx, SOx các ch t
h u cơ: hydro cacbon, dioxin, phenol; kim lo i: Hg, Pb, Cr, Fe, Zn, Ni, v.v...
** ví d BOD, COD, axit như H+, NC-, Cl-, ch t t y r a/ d u m , ch t h u cơ hoà tan (li t
kê các thành ph n trong c p lo i d li u này), F-, ion Fe, Hg, Hydro cácbon (li t kê), Na+,
NH4+, NO3-, clorin h u cơ (li t kê); các kim lo i khác (li t kê), N khác (li t kê), phenol,
ph t phát, SO2, các h t lơ l ng v.v....
*** Ví d các ch t th i là khoáng ch t, các ch t th công nghi p h n h p, ch t th i r n t
ñô th , các ch t th i ñ c h i (ñ ngh li t kê các h p ch t trong lo i d li u này).
**** Ví d , ti ng n, b c x , rung, mùi, nhi t th i, v.v...
                                  Ph l c B
                                 (tham kh o)
                Ví d v các quy trình phân ñ nh khác nhau


       B.1. Quy ñ nh chung
       Các ví d trong ph l c này minh ho cho các quy trình phân ñ nh ñư c
nêu trong 6.5.3. Các ví d ñư c ñơn gi n hoá và ch dùng cho m c ñích minh
ho .
       B.2. Tránh vi c phân ñ nh
       Khi có th , vi c phân ñ nh c n ñư c tránh ho c là gi m thi u. Hai
phương pháp ñ ñ t ñư c ñi u này ñư c nêu trong 6.5.3.
       a) chia nh quá trình thành các quá trình nhánh, mà vi c xác ñ nh
chúng là các quá trình chung thu n tuý và chúng ch ñư c t o b i m t trong
s các s n ph m. Chri có các quá trình chung thu n tuý m i ph i phân ñ nh.
       Ví d 1: s n xu t sodium hydroxide
       Sodium hydroxide ñư c s n xu t b ng ñi n phân dung d ch sodium
cloride, không tránh kh i vi c ñ ng s n xu t ra chlorine và hydrogen. ðây là
m t quá trình chung ñ y ñ và vi c phân ñ nh là c n thi t - nhưng không ph i
t t c các quá trình nhánh t i xí nghi p ñ u ph i ñư c phân ñ nh gi a các s n
ph m ñ ng hành. B ng vi c chia quá trình t i xí nghi p ra thành các nhánh có
th xác ñ nh ñư c các quá trình liên quan ñ n ch m t trong s các s n ph m
ñ ng hành, ví d l p ñ t máy nén khí cho vi c bơm chlorine vào b ch a ñi u
áp. Vi c l p ñ t máy nén khí ch ñư c dùng cho chlorine. Vì th không th
phân ñ nh quá trình t i xí nghi p như là m t quá trình t ng th . Vi c chia
nhánh và xác ñ nh các quá trình chung thu n tuý là c n thi t.
       Quá trình v n chuy n n i b c a các s n ph m ñ ng hành t i xí nghi p
và các quá trình v n chuy n nguyên li u thư ng ch quy cho m t s n ph m
ñ ng hành.
       Ví d 2: ð ng s n xu t b t mì, tr u, phôi, cám.
       Vi c s n xu t b t mỳ ñư c minh ho trong hình B.1. T i xư ng xay sát,
 thóc ñư c xay thành b t mỳ và các s n ph m ñ ng hành là tr u, phôi, cám.
 Tr u, phôi và cám ñư c s d ng ch y u như là c khô cho gia súc. Quá trình
 xay sát ch c n thi t cho vi c s n xu t b t mỳ. Vì v y, quá trình xay ch n m
 quá trình s n xu t b t mỳ. Các quá trình trư c ñó (tr ng, bón phân và s n xu t
 phân bón, thu ho ch, s y thóc v.v...) c n cho t t c các s n ph m và ph i ñư c
 phân ñ nh.

C«ng nghiÖp
 ph©n bãn
                                                                          Bét mú

                                                                          TrÊu
                     Trång trät (gieo h¹t,       C¸c qu¸ tr×nh xay
                      bãn ph©n, t−íi tiªu               s¸t
                       thu ho¹ch v.v...)               (s¸t)              Ph«i

                                                                          C¸m
C«ng nghiÖp
 ho¸ n«ng



                  Hình B.1 - S n xu t b t mỳ, tr u, phôi và cám


       b) g p thêm các quá trình nh ñó m r ng các ranh gi i c a h th ng,
 vì v y tránh ñư c vi c phân ñ nh. Vi c m r ng các ranh gi i h th ng yêu
 c u r ng:
       - ñ i tư ng c a nghiên c u là thay ñ i, t c là s so sánh gi a hai gi
 c nh luân phiên nhau ñ i v i cùng m t s n ph m;
       - b n ch t và quy mô thay ñ i th c t s x y ra như là k t qu c a quy t
 ñ nh mà ðGCTS h tr , có th ñư c d báo v i m t m c ñ khá ch c ch n;
 và
       - các d li u s n có ñ i v i các h th ng chung ñã nói ñ n.
          Các câu h i s ñư c h i là: D ch v này ñư c th c hi n như th nào
   n u nó không ñư c ti n hành nh h th ng? N u d ch v không ñư c th c
   hi n li u có s   nh hư ng ñ n s tr ng tr t m t cách lâu dài không?
          Ví d 3: S d ng năng lư ng t vi c ñ t rác th i.
          M t trong nh ng ví d ñư c s d ng r ng rãi v tránh s phân ñ nh
   b ng vi c m r ng các ranh gi i h th ng là khi s d ng năng lư ng ñ u ra t
   vi c ñ t rác th i như là ñ u vào h th ng s n ph m khác.
          V n ñ phân ñ nh n y sinh b i vì các h th ng s n ph m ñư c ñi u tra
   nghiên c u có hai y u t ñ u ra: S n ph m ho c d ch v ñư c nghiên c u (A)
   và năng lư ng ñ u ra t vi c ñ t (B). V n ñ phân ñ nh này thư ng ñư c gi i
   quy t b ng vi c m r ng các ranh gi i h th ng như ñư c mô t trong hình
   B.2.
          Phương pháp tránh vi c phân ñ nh b ng m r ng các ranh gi i h th ng
   ch áp d ng ñư c khi bi t có m t phương pháp luân phiên. S th a nh n v
   nh ng gì th c s ñư c thay th b ng các y u t ñ u ra c a h th ng luân
   phiên ph i ñư c l p thành văn b n.



      H th ng ñư c                H th ng lu©n phiªn         HÖ thèng kÕt qu¶
       nghiên c u




s n ph m A          S n ph m B          S n ph m B            S n ph m A
                    Năng lư ng          Năng lư ng
                      ð u ra              ð u ra
                       XMJ                XMJ
   Hình B.2 - M r ng các ranh gi i h th ng ñ i v i vi c ñ t ch t th i


      B.3. Phân ñ nh b ng m i quan h v t ch t
      Ví d 1: Cadmium trong ñ t cháy rác th i
      Khi ñ t cháy rác th i, nhi u s n ph m ñư c x lý cùng nhau. Các y u
t ñ u ra (phát th i vào không khí) ph i ñư c phân ñ nh gi a các s n ph m
này - nhưng không ph i là t t c các y u t ñ u ra, ñi u hi n nhiên là các s n
ph m b lo i b có ch a cadmium là các ch t th i t o nên các phát th i
cadmium. Vì v y các phát th i cadmium ch có       d ng các s n ph m có ch a
cadmium.
      Ví d 2 : V n chuy n
      Khi xe t i ñư c ch t ñ y, gi i h n ch t t i t i ña có th ñ t ñư c do hai
nguyên nhân: ho c là do xe t i ch ñư c phép ch y v i x t n hàng hoá ho c là
do không còn ch . V n chuy n hàng hoá có t t ng cao (kim lo i) s thư ng
ñ t ñư c gi i h n tr ng lư ng, trong khi v n chuy n hàng hoá v i t tr ng
th p (ví d các chai nh a m i, r ng) ch ñ t ñư c gi i h n v th tích.
      Khi v n chuy n hai s n ph m trên cùng m t xe t i, vi c phân ñ nh các
ñ u vào và ñ u ra (tiêu th năng lư ng và phát th i) gi a hai s n ph m là c n
thi t. Vi c xác ñ nh ra nguyên nhân c a gi i h n là c n thi t: Nguyên nhân
c a vi c không ch t t i thêm hàng hoá lên xe t i là gì? ð i v i v n chuy n
thép và ñ ng cùng nhau - nguyên nhân có l là tr ng lư ng, vì vi c phân ñ nh
ph i d a trên kh i lu ng. ð i v i v n chuy n các thùng r ng khác nhau -
nguyên nhân có l là th tích, vì vi c phân ñ nh ph i d a trên m t ñ c a các
thùng. Trong c hai trư ng h p vi c phân ñ nh v t ch t ñư c s d ng.
      Ví d 3: Quét sơn hai ph n kim lo i A và B khác nhau.
      Hai ph n kim lo i A và B khác nhau ñư c sơn trên cùng m t dây
chuy n sơn như nhau. Vi c tiêu th sơn, năng lư ng ñ u vào, và các phá th i
c a các h p ch t h u cơ d bay hơi (VOC) v.v... là ch ñư c bi n ñ i v i các
lo i sơn k t h p. Vi c nghiên c u ðGCTS ñòi h i các d li u có liên quan ch
ñ i v i s n ph m A. Trong trư ng h p này, vi c phân ñ nh có th tránh ñư c
b ng cách th c hi n vi c ch y thí ñi m   ch ch có s n ph m A ñư c sơn.
      N u như có nh ng nguyên nhân kinh t ho c k thu t r ng t i sao vi c
ch y th nghi m như v y không th th c hi n ñư c, thì vi c phân ñ nh là c n
thi t. Vi c phân ñ nh v t ch t là có th n u như t l gi a s n ph m a và B có
th thay ñ i mà không có s thay ñ i ñ u và và ñ u ra. N u như t l gi a A
và B ñư c thay ñ i không có s thay ñ i t ng kh i lư ng s n ph m A và B
ñi u này có th d n ñ n các s lư ng sơn khác nhau, vì v y vi c phân d nh
kh i lư ng là không chính xác. N u như t tr ng gi a s n ph m A và B có th
ñư c thay ñ i không có s thay ñ i t ng s b m t ñư c sơn, sau ñó các ñ u
vào và ñ u ra cũng v n gi nguyên không ñ i. Vì v y, b m t ñư c sơn có th
ñư c xem như là thông s v t lý ñúng ñ n. Y u t phân ñ nh có th ñư c tính
toán như là b m t c n ñư c sơn c a t t c các ph n c a s n ph m A ñư c
chia ra b i b m t t ng th ñư c sơn c a t t c các ph n (A c ng B) ñư c sơn
trong cùng m t giai ño n th i gian.
      Trên th c t , vi c xác ñ nh nh ng m i quan h nhân qu này là vi c
phân ñ nh không th c - Vi c phân tích h th ng và các nguyên nhân c a các
ñ u vào và ñ u ra là ñúng hơn.
                             Tài li u tham kh o


      (1) ISO 14042 Qu n lý môi trư ng - ðánh giá chu trình s ng c a s n
ph m - ðánh giá tác ñ ng chu trình s ng (Environmental management - Life
cyce assessment - Life cycle impact assessment).
      (2) ISO 14043 Qu n lý môi trư ng - ðánh giá chu trình s ng c a s n
ph m - Th hi nchu trình s ng (Environmental management - Life cycle
assessment - Life cycle interpretation).
      (3) ISO 14049 Qu n lý môi trư ng - ðánh giá chu trình s ng c a s n
ph m - Các ví d      v áp d ng TCVN ISO 14041: 2000 (Environmental
management - Life cycle assessment - Examples for the application of ISO
14041).
       TIÊU CHU N VI T NAM                        TCVN ISO 14050: 2000




       Qu n lý môi trư ng - T v ng
       Environmental management - Vocabulary




       1. Ph m vi áp d ng
       Tiêu chu n này bao g m các thu t ng c a các khái ni m cơ b n liên
quan ñ n qu n lý môi trư ng ñã ñư c ñưa ra trong b TCVN ISO 14000.
       2. Tiêu chu n trích d n
       ISO 10241: 1992: Tiêu chu n thu t ng qu c t - So n th o và trình
bày.
       3. Thu t ng và ñ nh nghĩa
       Trong m t s trư ng h p c a tiêu chu n này, khi ñưa ra các cách s
d ng riêng c a m t khái ni m nào ñó thì ñư c trình bày trong ngo c trư c
ñ nh nghĩa.
       3.1. K t lu n ñánh giá
       Audit conclusion
       Conclusion d'audit
       Ý ki n ho c k t lu n mang tính chuyên môn c a chuyên gia ñánh giá
v ñ i tư ng ñánh giá d a trên các phát hi n khi ñánh giá.
       3.2. Chu n c ñánh giá
       Audit criteria
       Critères d'audit
       Các chính sách, th t c, phương pháp th c hành các yêu c u mà chuyên
gia căn c vào ñó ñ so sánh các ch ng c ñánh giá ñã thu th p ñư c v ñ i
tư ng ñánh giá.
        Chú thích - Các yêu c u có th bao g m nhưng không gi i h n các tiêu
chu n, hư ng d n, các yêu c u v t ch c và các yêu c u v pháp lu t ho c
các yêu c u quy ñ nh.
        3.3. Ch ng c ñánh giá
        Audit evidence
        Preuve d'audit
        Thông tin, h sơ ho c công b có th ki m tra xác nh n ñư c v m t s
ki n.
        Chú thích
        1. Ch ng c ñánh giá có th là ñ nh tính ho c ñ nh lư ng ñư c chuyên
gia ñánh giá s d ng ñ xác ñ nh xem chu n c ñánh giá có ñư c tho mãn
hay không.
        2. Ch ng c ñánh giá thư ng d a trên các cu c ph ng v n, xem xét tài
li u, quan sát các ho t ñ ng và ñi u ki n, các k t qu hi n có c a các phép ño
và th nghi m ho c các phương ti n khác trong ph m vi ñánh giá.
        3.4. Phát hi n khi ñánh giá
        Audit finding
        Constat d'audit
        K t qu c a vi c so sánh và ñánh giá các ch ng c thu th p ñư c v i
các chu n c ñánh giá ñã ñ nh.
        Chú thích - Các phát hi n ñánh giá là cơ s c a báo cáo ñánh giá.
        3.5. ðoàn ñánh giá
        Audit team
        équipe d'audit
        Nhóm ho c m t chuyên gia ñánh giá ñư c ch ñ nh th c hi n m t cu c
ñánh giá nh t ñ nh.
        Chú thích
        1. ðoàn ñánh giá cũng có th g m các chuyên gia k thu t và các
chuyên gia ñánh giá t p s ;
       2. M t trong nh ng chuyên gia c a ñoàn ñánh giá th c hi n ch c năng
chuyên gia ñánh giá trư ng.
       3.6. Bên ñư c ñánh giá
       Auditee
       Audité
       T ch c ñư c ñánh giá.
       3.7. Khách hàng
       Client
       Demandeur de I'audit
       T ch c ñ t hàng ñánh giá.
       Chú thích - Khách hàng có th là bên ñư c ñánh giá ho c b t kỳ t
ch c nào có quy n v m t pháp lý ho c ký h p ñ ng ñ ñ t hàng ñánh giá.
       3.8. C i ti n liên t c
       Continual improvement
       Amélloration continue
       Quá trình tăng cư ng h th ng qu n lý môi trư ng ñ nâng cao k t qu
ho t ñ ng t ng th v môi trư ng phù h p v i chính sách môi trư ng c a m t
t ch c.
       Chú thích - Quá trình này không nh t thi t ph i ñư c ti n hành ñ ng
th i   t t c các lĩnh v c ho t ñ ng.
       3.9. Môi trư ng
       Environment
       Environnement
       Nh ng th bao quanh nơi ho t ñ ng c a m t t ch c bao g m không
khí, nư c, ñ t, ngu n tài nguyên thiên nhiên, h th c v t, h ñ ng v t, con
ngư i và các m i quan h qua l i c a chúng.
       Chú thích - Môi trư ng nói ñ n   ñây có th có th hi u t ph m vi m t
t ch c ñ n quy mô toàn c u.
       3.10. Khía c nh môi trư ng
      Environmental aspect
      Aspect environnemental
      Y u t c a các ho t ñ ng, s n ph m ho c d ch v c a m t t ch c có
th tác ñ ng qua l i v i môi trư ng.
      Chú thích - Khía c nh môi trư ng có ý nghĩa là m t khía c nh có ho c
có th gây tác ñ ng ñáng k ñ n môi trư ng.
      3.11. ðánh giá môi trư ng
      Environmental audit
      Audit environnemental
      Quá trình thu th p và ñánh giá m t cách khách quan các ch ng c ñ
xác ñ nh xem các ho t ñ ng, s ki n, ñi u ki n, h th ng qu n lý môi trư ng
c th ho c thông tin v các v n ñ này có phù h p v i chu n c ñánh giá
không và thông báo các k t qu c a quá trình này cho khách hàng. Quá trình
này ph i ñư c ki m tra xác nh n m t cách h th ng và l p thành văn b n.
      3.12. Chuyên gia ñánh giá môi trư ng
      Environmental audior
      Auditeur environnemental
      Ngư i ñ trình ñ ñ th c hi n các cu c ñánh giá môi trư ng.
      3.13. Tác ñ ng môi trư ng
      Environmental impact
      Impact environnemental
      B t kỳ m t s thay ñ i nào, dù là b t l i ho c có l i, ñ i v i toàn b
ho c t ng ph n môi trư ng do các ho t ñ ng, s n ph m ho c d ch v c a m t
t ch c gây ra.
      3.14. H th ng qu n lý môi trư ng
      Environmental management system
      Système de management environnemental
      M t ph n c a h th ng qu n lý chung bao g m cơ c u t ch c, ho t
ñ ng có k ho ch, trách nhi m, phương pháp th c hành, th t c, quá trình và
các ngu n l c ñ xây d ng, th c hi n, ñ t ñư c, xem xét và duy trì chính sách
môi trư ng.
      3.15. ðánh giá h th ng qu n lý môi trư ng
      Environmental management system audit
      Audit de système de management environnemental
      Quá trình thu th p và ñánh giá m t cách khách quan các ch ng c ñ
xác ñ nh xem h th ng qu n lý môi trư ng c a m t t ch c có phù h p v i
các chu n c ñánh giá h th ng qu n lý môi trư ng hay không và thông báo
các k t qu c a quá trình ñánh giá này cho khách hàng. Quá trình này ph i
ñư c kêêrm tra xác nh n m t cách có h th ng và ñư c l p thành văn b n.
      3.16. ðánh giá n i b h th ng qu n lý môi trư ng
      Environmental management system audit
      Audit de système de management environnemental
      (N i b ) quá trình thu th p và ñánh giá khách quan ñ xác ñ nh xem h
th ng qu n lý môi trư ng c a m t t ch c có phù h p v i chu n c ñánh giá
h th ng qu n lý môi trư ng do m t T ch c ñ t ra và thông báo k t qu c a
quá trình này cho Ban lãnh ñ o. Quá trình này ph i ñư c ki m tra xác nh n
m t cách h th ng và ñư c l p thành văn b n.
      3.17. M c tiêu môi trư ng
      Environmental objective
      Objectif environnemental
      M c tiêu chung v môi trư ng, xu t phát t chính sách môi trư ng do
m t t ch c t ñ t ra ñ ñ t t i và ñư c lư ng hoá khi có th .
      3.18. K t qu ho t ñ ng v môi trư ng
      Environmental performance
      Performance environnementale
      (H th ng qu n lý môi trư ng) các k t qu có th ño ñư c c a h th ng
qu n lý môi trư ng, liên quan ñ n vi c ki m soát các khía c nh môi trư ng
c a T ch c, d a trên chính sách, các m c tiêu và ch tiêu môi trư ng c a
mình.
        3.19. Chính sách môi trư ng
        Environmental policy
        Politique environnementale
        Công b c a m t T ch c v d ñ nh và nguyên t c liên quan ñ n k t
qu ho t ñ ng t ng th v môi trư ng c a mình nh m t o ra khuôn kh cho
các hành ñ ng và cho vi c ñ ra các c tiêu và ch tiêu môi trư ng c a mình.
        3.20. Ch tiêu môi trư ng
        Environmental target
        Cible environnementale
        Yêu c u v k t qu ho t ñ ng c th , lư ng hoá ñư c khi có th , áp
d ng cho t ch c ho c cán b ph n c a nó, yêu c u này xu t phát t các m c
tiêu môi trư ng c n ph i ñư c ñ ra và th c hi n nh m ñ t t i các m c tiêu
ñó.
        3.21. Bên h u quan
        Interested party
        Partie intéressée
        (K t qu th c hi n v môi trư ng) cá nhân ho c nhóm có liên quan ñ n
b nh hư ng b i k t qu ho t ñ ng v môi trư ng c a m t t ch c.
        3.22. Chuyên gia ñánh giá trư ng môi trư ng
        Lead environmental auditor
        Responsible de I'audit environnemental
        Ngư i có ñ trình ñ ñ qu n lý và th c hi n các cu c ñánh giá v môi
trư ng.
        3.23. T ch c
        Organization
        Organisme
      Công ty, t ng công ty, hãng, xí nghi p, cơ quan ho c vi n nghiên c u,
m t ph n hay t ch c c a các t ch c trên, nhà nư c ho c tư nhân, có các b
ph n ch c năng và qu n tr riêng.
      Chú thích - V i các t ch c có nhi u ñơn v ho t ñ ng m i ñơn v ho t
ñ ng riêng l có th ñư c xác ñ nh là m t t ch c.
      3.24. Ngăn ng a ô nhi m
      Prevention of pollution
      Prévention de la pollution
      S d ng các quá trình, các phương pháp th c hành, v t li u ho c s n
ph m ñ tránh, gi m b t hay ki m soát ô nhi m, ho t ñ ng này có th bao
g m tái ch , x lý, thay ñ i quá trình, cơ ch ki m soát, s d ng có hi u qu
các ngu n tài nguyên và thay th v t li u.
      Chú thích - L i ích ti m tàng c a ngăn ng a ô nhi m bao g m vi c
gi m b t các tác ñ ng môi trư ng b t l i, tăng hi u qu và gi m chi phí.
      3.25. ð i tư ng
      Subject matter
      Object
      (ðánh giá) các ho t ñ ng, s ki n, ñi u ki n, h th ng qu n lý môi
trư ng c th và/ ho c thông tin v các v n ñ trên.
      3.26. Chuyên gia k thu t
      Technical expert
      Expert technique
      (ðánh giá) ngư i ñóng góp hi u bi t c th ho c ki n th c chuyên môn
cho ñoàn ñánh giá, nhưng không tham gia như m t chuyên gia ñánh giá.
                                  Ph l c A
                                 (tham kh o)
Các khái ni m khác có th g p ph i trong quan h qu c t v môi trư ng


        A.1. Khái quát
        M i quan tâm hi n nay c a công chúng liên quan ñ n b o v môi
trư ng kh i các tác ñ ng b t l i gây ra do các ho t ñ ng, quá trình, s n ph m
và d ch v c a m t t ch c ñòi h i s thông hi u các khái ni m chung v môi
trư ng trên ph m vi qu c t .
        Trong các tài li u tham kh o dư i ñây có th tra c u các ñ nh nghĩa
ho c s mô t các khái ni m ho c thu t ng có th g p ph i trong quan h
qu c t v môi trư ng.
        A.2. K thu t s n có t t nh t (BAT)
        (1) Hư ng d n EU 96/61/EEC (24/9/1996) liên quan ñ n s ngăn c n
và ki m soát t ng th ô nhi m, ði u 2 (11).
        (2) Ki n ngh c a H i ñ ng OECP, thang 5/1972, Môi trư ng và N n
kinh t , Các nguyên t c hư ng d n liên quan ñ n các khía c nh kinh t qu c
t c a chính sách môi trư ng.
        (3) Công ư c B o v môi trư ng bi n ðông B c - ð i tây Dương, Pari,
ngày 22/9/1992, ði u 2, M c (3b) và S a ñ i s No1.
        A.3. T i lư ng   m c báo ñ ng
        (1) Dowing, RJ, Hehelingh, J - P và de met, P.A.M, 1993. Tính toán và
b n ñ hoá các vùng ch u t i     m c báo ñ ng    Châu Âu. Báo cáo tình tr ng,
1993.
        A.4. Nguyên t c phòng ng a
        (1) TCVN ISO 14004: 1997 (ISO 14004: 1996) H th ng qu n lý môi
trư ng, Hư ng d n chung v các nguyên t c, h th ng và k thu t h tr , Ph
l c A, nguyên t c 15.
        (2) Tuyên b Rio v môi trư ng và s phát tri n, nguyên t c 15.
      (3) Công ư c v b o v môi trư ng bi n ðông B c - ð i Tây Dương,
Pari, 22/9/1992, ði u 2, M c 2 (a)
      (4). H i ngh các B trư ng       B , 16/05/1990, Nh t trình công tác 21,
Chương 19.
      A.5. Nguyên t c "ngư i gây ô nhi m tr ti n"
      (1) TCVN ISO 14004: 1997 (ISO 14004: 1996) H th ng qu n lý môi
trư ng - Hư ng d n chung v các nguyên t c, h th ng và k thu t h tr .
Ph l c A, nguyên t c 15.
      (2) Tuyên b Rio v môi trư ng và s phát tri n, nguyên t c 16.
      (3) Công ư c v b o v môi trư ng bi n ðông b c - ð i Tây Dương.
Pari, 22/9/1992, ði u 2, M c 2 (b).
      (4) Nguyên t c "Ngư i gây ô nhi m tr ti n", OECD 1975
      A.6. Ô nhi m
      (1) Hư ng d n, EU, 96/61/EEC (24/9/1996) liên quan ñ n s ngăn c n
và ki m soát t ng h p ô nhi m, ði u 2 (11).
      (2) Liên nhóm chuyên gia IMO/UNESCO/WMO/IAEA/UNEP v các
khía c nh khoa h c c a ô nhi m bi n (GESAMP).
      (3) Công ư c v B o v môi trư ng bi n ðông B c - ð i Tây Dương.
Pari, 22/9/1992, ði u 1, M c (d).
      (4) Công ư c v B o v môi trư ng bi n khu v c bi n Bantic, 1992
(Công ư c Helsinki), ði u 2, M c 1.
      A.7. Phát tri n b n v ng
      (1) Tương lai chung c a chúng ta: Báo cáo u ban th gi i v môi
trư ng và s phát tri n công b (Báo cáo Bundtland).
      (2) H i ñ ng ch t ch v phát tri n b n v ng 02/1996.
      (3) Hư ng v s b n v ng, Chương trình hành ñ ng và chính sách c a
Châu Âu liên quan ñ n môi trư ng và s phát tri n b n v ng. Quy n II, EU,
03/27/1992.

				
DOCUMENT INFO
Tags: tieu, chuan, truong
Stats:
views:906
posted:1/10/2010
language:Vietnamese
pages:335
Description: TIEU CHUAN VN ISO14001