2007 05 22 Presentatie Jos Van Orshoven by hijuney6

VIEWS: 10 PAGES: 17

									    Ruimte voor landbouw op Grond van de toekomst
     Jos Van Orshoven, Hubert Gulinck en Kirsten Bomans, K.U.Leuven

                                   i.s.m.
  Xavier Gellynck, Guido Van Huylenbroeck, Valérie Vandermeulen, Kathleen
   Bervoets (U.Gent), Hans Leinfelder, David Verhoestraete (U.Gent); Guy
   Vloebergh, Gwen Laureys, Johan De Greef, Paul Wuilaume (Studiegroep
                                Omgeving)



Studiedag 22 mei 2007
Toekomstperspectieven voor de Vlaamse Landbouw: Impact op Ruimtebehoefte
Departement Landbouw en Visserij / Afdeling Monitoring en Studie
Bestek: ALT/AMS/2005/3
         Overzicht presentatie
•   Doelstellingen studie
•   Aanpak
•   Gegevensbronnen
•   Terminologie
•   Vergelijking met aanpak eerdere studies
•   Functionele en planologische tarra


                                              2
           Doelstellingen studie
• “Analyse van de huidige en toekomstige
  ruimtebehoefte voor landbouw en van de
  toekomstige ontwikkelingen binnen landbouw”

  – Kennisdoel: Hoeveel ruimte nodig voor professionele
    landbouw in 2013 en 2020 ?
     • Analyse en kwantitatieve onderbouwing


  – Handelingsdoel: Op welke gronden kan deze ruimteclaim
    meegenomen worden naar RSV-2 ?
     • Visievorming en kwalitatieve en kwantitatieve onderbouwing

                                                                    3
               Aanpak studie
1. Leren uit het verleden
  •   Feitelijke evoluties 1990-2005 versus hypotheses
      van drijvende krachten
  •   Vorige studies
  •   RSV-1
2. Vooruitkijken naar de toekomst
  –   Drijvende krachten in de toekomst
  –   Visies, trends en trendbreuken
3. Expliciteren van de nood aan ruimte
  –   Voor een aantal toekomstbeelden
                                                         4
                   Aanpak studie
                             Taak 1: Projectleiding en -beheer




Fase 1: Recente en              Fase 2: Streefbeelden 2013       Fase 3: Onderbouwen
verwachte ontwikkelingen        en 2020                          ruimtebehoefte

Taak 2: Ruimtegebruik per       Taak 5: Streefbeeld 2013 op      Taak 8: Kwalitatieve en
subsector                       basis van interne en externe     kwantitatieve ruimtebehoefte
Taak 3: Analyse                 drijvende krachten               2013
ontwikkeling ruimtegebruik      Taak 6: Streefbeeld 2020 op      Taak 9: Kwalitatieve en
Taak 4: Verwachte               basis van potenties              kwantitatieve ruimtebehoefte
ontwikkelingen drijvende        Taak 7: Formuleren finale        2020
krachten                        streefbeelden




                        Taak 10: Overdracht studieresultaten                                    5
               Aanpak studie
• Landbouw-centrisch; sectoraal
  – Los van open ruimte, buitengebied
• Berekende ruimtebehoefte =
  – Ruimte nodig om landbouw-economische kansen te
    benutten rekening houdende met bedreigingen,
    sterktes en zwaktes
• Beperkte terugkoppeling naar mogelijk
  aanbod van ruimte
  – Ruimtelijk weinig expliciet
• Gegevens 15-mei-tellingen = basis
                                                     6
   Gegevens 15-mei-tellingen
• Niet altijd even eenduidig te interpreteren
  – Herclassificatie, professioneel t.o.v. hobby, ...
• Toewijzing aan gemeenten o.b.v. locatie
  bedrijfszetel
  – Ruimtelijke vertekening
  – Weinig belangrijk voor deze studie
• Onderaangifte tot 1998
  – Correctie doorgevoerd in deze studie


                                                        7
                                             15-mei-tellingen
                       Evolutie aantal bedrijven en geregistreerde totale oppervlakte
         70000
                                           Vlaanderen 1990-2005
                                                                                                   740000

         60000                                                                                                        Evolutie aantal bedrijven
                                                                                                   720000


         50000                                                                                     700000             Oppervlakte cultuurgrond

                                                                                                   680000
         40000
                                                                                                                      Oppervlakte bedrijven




                                                                                                            hectare
aantal




                                                                                                   660000
         30000
                                                                                                                      Oppervlakte bedrijven +
                                                                                                   640000             tarra van 10%
         20000
                                                                                                   620000


         10000
                                                                                                   600000



             0                                                                                     580000
                 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005
                                                                                                                                         8
15-mei-tellingen




                   9
                             Terminologie
•   Productie-sector
     – Verzameling van gelijkaardige productie-activiteiten (4)
     – Akkerbouw (inc. potentiële bio-energieteelten), Tuinbouw, Graasdieren (inc.
       voedergewassen en grasland), Niet-graasdieren

•   Productie-activiteit
     – 1 teelt of 1 veeteelt-richting uit een totaal van 16, elk behorend tot 1 sector
     – Bv. Aardappelen, Leghennen

•   Productie-richting
     – Term gebruikt in eerdere studies; vergelijkbaar met ‘productie-activiteiten’
     – Indeling o.b.v. de relatieve bijdrage van verschillende activiteiten tot het totale
       BSS van een bedrijf; EU-classificatie

•   ABC
     – Term niet gebruikt in deze studie
     – Het geheel van de met de landbouw samenhangende activiteiten
        • Toelevering
        • Landbouw = primaire producent
        • Eerste transformatie (voedingsindustrie en mengvoeder) en Veiling
                                                                                             10
            Eerdere studies
• In de aanloop naar RSV-1
  – Landbouw-economische prognoses
    • Viaene et al. (1993)
    • Viaene et al. (1996)
  – Ruimtebehoefte en globale afbakening
    • Van Orshoven et al. (1993)
    • Willekens et al. (1996)




                                           11
                Vergelijking eerdere en huidige studies
         Landbouw-economische prognoses
                 1993                               1996                                2007

•   15-mei-tellingen                   •   15-mei-tellingen                   •   15-mei-tellingen
     –   Per gemeente                       –   Per gemeente                       –   Per gemeente
     –   1991                               –   1994                               –   1990-2005
     –   Cultuurgrond; dieren               –   Cultuurgrond; dieren               –   Cultuurgrond, aantal
                                       •   20 productierichtingen                      dieren, tarra
•   18 productierichtingen
                                       •   Identificatie drijvende krachten   •   Gegevens over
•   Identificatie drijvende krachten                                              economische omvang 2004
    (DK)                                   (DK)
                                       •   Kwalitatieve inschatting impact    •   4 sectoren, 16
•   Kwalitatieve inschatting impact                                               productieactiviteiten
    DK per productierichting tot           DK per productierichting tot
                                           2005                               •   Identificatie drijvende
    2000
                                       •   3 landbouweconomische                  krachten (DK)
•   1 set van impactfactoren (%)
                                           scenario’s: Trend, Positief,       •   Kwalitatieve (SWOT) en
•   Geen regionale differentiatie                                                 kwantitatieve (statistiek)
                                           Negatief
                                       •   3 sets van impactfactoren (%)          inschatting impact DK per
                                                                                  productierichting tot 2013
                                       •   Beperkte regionale
                                                                                  en 2020
                                           differentiatie
                                                                              •   2013: trendscenario
                                                                              •   2020: 3 maatschappelijke
                                                                                  scenario’s
                                                                              •   Geen regionale
                                                                                  differentiatie
                                                                                                          12
                  Vergelijking eerdere en huidige studies
         Ruimtebehoefte en globale afbakening
                   1993                                1996                                     2007

•   Impactfactoren toegepast             •   Impactfactoren toegepast                 •   Impactfactoren
    op getelde oppervlakten                  op getelde oppervlakten                      toegepast op
    van 1991                                 van 1994                                     eindproductiewaarden
     –   Dieren omgezet in                    –   Dieren omgezet in oppervlakte
                                                                                          2004
         oppervlakte o.b.v. feitelijke            o.b.v. MAP                          •   Start-EW 2004 = 4.445
         veebezetting                    •   Startareaal 1994                             mEUR
•   Startareaal 1991= 595 kha                 –   Netto = 616 kha                     •   1 Prognose 2013
     –   Netto-oppervlakte; geen              –   Tarra = 10%                         •   3 Prognoses voor 2020
         tarra                                –   T = (B-N)/B
                                                                                      •   Omzetting naar ruimte
•   Netto-ruimtebehoefte 2000                 –   Bruto = 684 kha
                                                                                          o.b.v.
    = 551 kha                            •   Bruto ruimtebehoefte 2005                     –   Verwachte
     –   Daling van 9%                        –   Trend: 747 kha                               economische
•   Indicatieve globale                       –   Positief: 768 kha                            productiviteit
    afbakening                                –   Negatief: NA                                 (EUR/ha; EUR/dier)
     –   Gevraagde versus                     –   MAP-beperkingen !                        –   Veedichtheid
         aangeboden ruimte               •   Indicatieve globale                           –   Behuizing van niet-
     –   Bodemkundig ongeschikte                                                               graasdieren
                                             afbakening
         gronden worden niet                                                               –   Tarra% (per sector en
         aangeboden                           –   Vraag versus aanbod                          bedrijfsvorm)
                                              –   Aanbod = effectief areaal in
     –   1 prioriteitenlijst voor                                                     •   Indicatieve afbakening,
                                                  gele en groene bestemmingen
         Vlaanderen                               (785 kha)                               enkel voor 2020
                                                                                                               13
                                              –   Prioriteitenlijst per cluster van
                                                  gemeenten
                      Studie 1996 versus feitelijke ontwikkeling

                                                Groenten in open lucht                                                                     1994-2005: Goede
                                                                                                                                           voorspelling
                   30000
oppervlakte (ha)




                   28000
                                                                                                                                           Verklaring:
                   26000
                   24000                                                                                                                   •Consumptie als
                   22000                                                                                                                   belangrijkste factor
                   20000                                                                                                                   •Marktmechanismen
                           1990
                                  1991
                                         1992
                                                1993
                                                       1994
                                                              1995
                                                                     1996
                                                                            1997
                                                                                   1998
                                                                                          1999
                                                                                                 2000
                                                                                                        2001
                                                                                                               2002
                                                                                                                      2003
                                                                                                                             2004
                                                                                                                                    2005
                                                                                                                                           •Minder onderhevig
                                                                                                                                           aan EU beleid
                                                                            jaartal
                                                                                                                                           •…
                                     evolutie 1990-2005                                   trendscenario (+10%)
                                     positief scenario (+14%)                             negatief scenario (+6%)
                                     trendscenario (+10%)


                                           Marktmechanismen bepalen evolutie en
                                    kunnen vrij goed doorgetrokken worden tot 2013                                                                       14
Studie 1996 versus feitelijke ontwikkeling
                                           Evolutie GLAST (ha)




  1400


  1200


  1000
         1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005

         trendscenario (+2%)   positief scenario (+8%)    negatief scenario (-4%)   evolutie 1990-2005



                                      Evolutie GGVEE (aantal GVE)

  1700000
  1600000
  1500000
  1400000
  1300000
  1200000
  1100000
            1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005

         trendscenario (-5%)   positief scenario (-4%)    negatief scenario (-9%)    evolutie 1990-2005   15
                     Tarra
• Functionele tarra: inherent aan bedrijfsvoering
• Planologische tarra: niet agrarisch ruimtegebruik




                                             T = (B-N)/N

Deze studie: enkel functionele tarra:
gebouwen, toegangswegen, perceelsranden, ...         16
               Functionele tarra
• Basis = telling
   – Tarra = (Bruto-Netto)/Netto
   – 1991: 4.6%
   – 2005: 3.1%
• Controle in 3 gebieden: onderschatting
   – Gehanteerde functionele tarra = 7%
• Uitgesplitst per groep van activiteiten




                                            17

								
To top