東廚司命九靈元王定福神君
灶神全銜是「東廚司命九靈元王定福神君」， 俗稱「灶君」，或稱「灶君公」、「司命真君」、 「九天東廚煙主」、「護宅天尊」或「灶王」，北 方稱他為「灶王爺」，鸞門尊奉為三恩主之一，也 就是廚房之神。玉帝敕號：「玉清輔相九天東廚司 命灶王真君」。又號「東廚司命定福真君」或「九 天司命護宅天尊」。東廚者：庖廚之稱也。 灶神屬我國古老的神明，灶神之起源甚早，商 朝已開始在民間供奉，及周禮以籲瑣之子黎為灶神 等。秦漢以前更被列為主要的五祀之一，和門神、 井神、廁神和中霤神五位神靈共同負責一家人的平 安和幸福，是屬於家宅的神靈，故灶神在大小寺廟 都沒有供奉，更沒有單獨建殿供灶神的。 東漢孔安國《孔子十三世孫》中說：「灶神以 平時錄人功過、上表於天、當祀之以祈降福祥。」 於是灶神職責加重，除掌理東廚之外，負責稽察一
家大小善惡。一般只是在灶上貼上一張灶君畫像， 或在一塊木牌上，寫著「東廚司命定福灶君之神 位」或「定福灶君」，兩旁貼上「上天言好事」、 「下界保平安」。而灶神的畫像也型式各異，有的 只是把灶君夫婦都畫在紙上，稱他倆為「灶王爺」 及「灶王奶奶」；也有的只畫灶君一人，俗稱為 「獨坐灶王」。 在我國古代農村中，幾乎家家戶戶的灶上皆供 有灶神的牌位，「民以食為天」，在農業社會裏， 一個家庭往往三代同堂，甚至四代、五代同堂，一 家大小每日三餐都要與灶打交道，焉可等閒視之？ 故連玉皇大帝都要派灶神下凡任「家事灶務管理」 之職。治道教興起之後，道家仍沿其說，因灶神主 掌九天生籍，故尊為「九天司命真君」也。 每年農曆的八月初三是司命灶君的生辰，民間 習俗賀灶君誕以素麵清茶，燒金點燭焚香祭拜即 可。
灶神是何許人？灶神的身世一直撲朔迷離，根 據古代的椑官野史，至少有六、七種不同的說法： 有說他的名字叫蘇吉利。 有說他姓張名單字子郭，《酉陽雜俎》謂灶 君：「名隗，如美女；又姓張，名單，字子郭；夫 人名卿忌；一日，灶神名壤子也。」有民謠說： 「灶神王爺本姓張，一碗清水三灶香。」 有說灶君是三皇五帝中的炎帝神農氏，死後被 玉帝封為灶神，《淮南子》上記載：「炎帝作火 官，死為灶。」 有說灶君是燧人氏，燧人氏發明鑽木取火。 有說灶君是三皇五帝中的顓頊的兒子，《周 記》上記載：「顓頊氏有子曰犁，為祝融，祀以為 灶神。」 也有說灶君本是天神之一，因疏於職守而被貶 落凡間，在每個家庭的廚房司職，如偷懶就不可以 返回天庭。
灶神亦是中國民間人死後，轉變為神一個最明 顯的例子。 有傳說灶神的生前，非常的貧窮，甚至最後不 得不把妻子賣掉，淪落成為乞丐，不過又得妻子濟 助三餐，後來他覺得非常的羞愧，投入灶中燒死。 其妻為紀念前夫，乃在灶頭立神位，朝夕祭祀，謊 稱祭「灶君」。別人不察而仿傚之，漸漸成為習 俗。 也有傳說從前有對張姓夫妻，家貧又遇荒年， 妻子不得己改嫁富人為妾。富人於饑荒年賑災濟 貧，交予其妾料理，開賑當天，前夫亦有來領飯 食，還沒輪到他，飯已派完。第二天，其女人命從 後面起先派發食物，一樣也是沒輪到他，飯亦已派 完。第三天，女人決定從中間派發食物，結果仍未 見到前夫，原來他餓了幾天，已餓死了。女人悲傷 之際竟尋短見，自縊殉情。玉帝聞知，深憐這對夫 婦，於是對張氏為「灶神」，夫妻同管人間煙火 事。
又有傳說，灶神的脾氣不太好，因此民間恐懼 灶神生氣，就採取收買政策，極盡奉承，據俞正變 的《癸已尖稿》中，說灶神就是火神，而且是一位 貴族小姐，有三十六個侍女護著她，這位小姐平時 愛穿淡黃色的衣服，發起脾氣來就穿大紅衣服了， 她曾做過玉皇大帝的廚娘，奉令回來人間服務，所 以她有一肚子的委屈，稍有不愉快就要發脾氣，因 此民間怕她，便盡量奉承。 亦有傳說，灶君姓張名隗字子郭，人頗英俊， 貌若美女，但其性情怠惰，好逸惡勞，嗜食美味， 又十分好色。原在天庭當司廚，因偷窺王母娘娘待 婢之美色，以致煮焦佳餚，乃被乏下凡在人間當灶 君。人間下廚者皆女人，可儘讓他看個夠也。 而灶君塑像大多形貌端正忠厚，臉容較肥胖， 臉色很紅。這是有許多好東西吃，及掌管「火」的 緣故。 藉由死亡的轉化，灶神得以從死前的窮人，死 後變成為送財招福的財神。「灶」在中國的古代社
會中，除了代表原始民族對於火的崇拜之外，其也 象徵了一家的興衰及財富的多寡，故就順理成章成 為民間祈求財富的一種神祇象徵。 灶神之所以受人敬重，除了因掌管人們飲食， 賜於生活上的便利外，灶神的職責，是玉皇上帝派 遣到人間考察一家善惡之職的官。灶神左右隨侍兩 神，一捧「善罐」、一捧「惡罐」，隨時將一家人 的行為記錄保存於罐中，年終時總計之後再向玉皇 上帝報告。十二月廿四日就是灶神離開人間，上天 向玉皇上帝稟報一家人這一年來所做所為的日子， 所以家家戶戶都要「送灶神」。 《敬灶全書》說，灶神「受一家香火，保一家 康泰。察一家善惡，奏一家功過」，據說被灶神舉 告者，大過則減壽三百天，小過也要折壽一百日。 謝灶之期也分階層，關於何時謝灶，民間有所 謂「官三」、「民四」、「鄧家五」，「官」指官 紳權貴，習慣於年廿三謝灶。「民」指一般平民百 姓，會在年廿四謝灶，「鄧家」即指水上人，會在
年廿五舉行。但是民間百姓大部分會選擇年廿三謝 灶，希望有貴氣，取其意頭。 送灶神的供品一般都用一些又甜又黏的東西如 糖瓜、湯圓、麥芽糖、豬血糕等，總之，用這些又 黏又甜的東西，目的是要塞灶神的嘴巴，讓他回上 天時多說些好話，所謂「吃甜甜，說好話」，「好 話傳上天，壞話丟一邊」。另外，黏住灶神的嘴 巴，讓他難開口說壞話。也有人用酒糟去塗灶君稱 之為「醉司命」，意思是要把灶神弄醉，讓他醉眼 昏花，頭腦不清，以使少打幾個小報告。因此，祭 灶神象徵著祈求降福免災的意思。 在祭灶君之時，擺齊供品，焚香祭拜，接著第 一次進酒，此時要向灶君誠心禱告，完畢後再進行 第二次進酒，進第三次酒之後，將舊有的灶君像撕 下，連同甲馬及財帛一起焚燒，代表送灶君上天， 儀式便順利完成。而焚燒一個用篾紮紙糊的馬，是 作為灶神上天的坐騎，還要準備一點黃豆和乾草， 作為灶神和馬長途跋涉所需的乾糧、草料。此外還
要焚香、叩首，並在灶坑裡抓幾把稻草灰，平撒在 灶前地面上，並喃喃叮嚀：「上天言好事，回宮降 平安」之類的話，目的是祈禱灶王向玉皇上帝奏報 這家一年來的種種善事，不要講壞話。 送走神明後，可別忘了正月初四（一說除夕 夜）把眾神接回來，此之謂「接灶」或「接神」。 接灶神的儀式很簡單，只要在灶台上重新貼一張新 的神禡，象徵灶神在天上作過客，又重新回來鎮守 家中，監視善惡了。
謝灶之日，按例不能早於十二月十四日。送行 擇吉，大有學問。《易》曰，吉凶悔咎生乎動。在 通勝宜忌欄看見「祭祀祈福」等日者，即可行之。 又或日值天德、月德、三合、天喜等星，亦可。 謝灶祭品： 琥珀財神香或檀香三枝（琥珀在燃燒時會發出 極為香濃的松香味，供奉神靈最佳，據說香薰可傳
至天庭）、燒酒三杯、紅燭二枝、紅茶三杯、筷子 三對、碗三個、齋菜一碟、糖果八粒或一瓶麥芽 糖、生果八個、片糖、燒肉（修佛者可免去此項， 以戒殺生）、湯丸八粒（相傳灶君食湯丸後，會變 得口齒不清，因此不可能在玉帝前作報告）、拜灶 君金銀衣紙一份。 謝灶儀式： 擺放祭品於灶君前，擺好供品及金銀衣紙（置 於灶君前方）； 燃點紅燭拜三拜再插於燭台上； 燃點琥珀財神香，檀香或長壽香，拜三拜插於 香爐上； 喃喃說些吉利話，合掌冥想謝「灶君」，誠心 向其祈求所需的事情， 如求健康長壽、生意興隆、財運亨通等吉利事 情。 在爐灶上洒少許糖，亦有擺顆湯丸代替；
焚化金銀衣紙。 平常可早晚上香，有些人夜晚才上香亦可。而 灶君公最好供奉在廚房的南面，亦有既謂「東廚」 即應坐東面。灶君是道家之神祇。供奉灶君，不能 為了方便把灶君的神牌隨意擺放，應高過你才對， 可得到保佑家宅飲食平安，身體健康。
TÁO THẦN Đông Trù Tƣ Mệnh Cửu Linh Nguyên Vƣơng Định Phƣớc Thần Quân
Táo Thần nếu gọi đầy đủ là :-「Đông Trù Tƣ Mệnh Cửu Linh Nguyên Vƣơng Định Phƣớc Thần Quân 」, tục xƣng 「Táo Quân 」, hoặc xƣng 「Táo Quân Công 」、「Tƣ Mệnh Chân Quân 」、「Cửu Thiên Đông Trù Yên Chủ 」、 「Hộ Trạch Thiên Tôn 」hoặc 「Táo Vƣơng 」, miền BẮC gọi Ngài là 「Táo Vƣơng Gia 」.Ngƣời ở Đài Loan tôn Ngài là một trong ba “Ân chủ”, là vị thần của nhà bếp. Ngọc Đế sắc phong cho Ngài là ：「Ngọc Thanh Phụ Tƣớng Cửu Thiên Đông Trù Tƣ Mệnh Táo Vƣơng Chân Quân 」. Lại có hiệu 「Đông Trù Tƣ Mệnh Định Phƣớc Chân Quân 」hoặc 「Cửu Thiên Tƣ Mệnh Hộ Trạch Thiên Tôn 」. Đông trù là chỉ chung cho tất cả các nhà bếp. *Thờ Táo Thần là một tập quán có từ xa xƣa của nƣớc ta (TQ). Nó có nguồn gốc rất sớm, từ đời nhà Thƣơng trong dân gian đã thờ phƣợng rộng khắp. Trong sách Chu Lễ đã ghi tên Ngài Tử Lê ở Dụ Tỏa là Táo Thần rồi. Đến đời Tần, Hán thì đƣợc đƣa vào làm một trong đối tƣợng thờ phụng. Gồm:- Môn Thần(thần giữ cửa nhà), Tỉnh Thần (thần giếng), Xí Thần (thần nhà cầu), Thần Trung Lựu (giữ nhà) và Táo Thần. Năm vị thần linh nầy phụ trách việc gìn giữ sự bình an hạnh phúc
cho một gia đình, thuộc về “thần gia đình”. Cho nên, tại các đình miếu không thờ Táo Thần, nên không thấy miếu đình nào có chỗ thờ Táo Thần cả. *Đời Đông Hán, ông Khổng An Quốc trong quyển “Cháu mƣời ba đời Khổng Tử” có viết :- “Táo Thần có chức trách ghi chép công và tội của ngƣời trong nhà để tâu lên thiên đình, thờ phụng Ngài để có phƣớc lành”. Nhƣ vậy, nhiệm vụ của Táo Thần rất quan trọng, ngoài việc quản lý về bếp núc tức sự ăn uống để sống của con ngƣời , còn có thêm nhiệm vụ theo dõi việc thiện ác của con ngƣời nữa ! Đa số gia đình thƣờng treo một tấm hình Ông Táo ngay trên vách bếp, hoặc một bài vị bằng gổ viết “Đông Trù Tƣ Mệnh Định Phƣớc Táo Quân Chi Thần Vị” hay “Định Phƣớc táo Quân”. Hai bên có hai câu liễn:- Thƣợng thiên ngôn hảo sự--Hạ giới bảo bình an” (Lên trời tâu việc tốt—Xuống phàm hộ bình an). Hình ảnh Táo Thần tùy nơi mà vẽ khác nhau. Thƣờng thì vẽ hình hai vợ chồng gọi là “Táo Vƣơng Gia” (ông vua táo) và “Táo Vƣơng Nãi Nãi” (mẹ táo). Lại có những nơi chỉ họa một vị thôi, gọi là “Độc Tọa táo Vƣơng” (một vua Táo ngồi). *Ở nông thôn thƣở xƣa, nhà nào cũng có thờ Ông Táo, bởi vì “Dân lấy ăn làm trời” mà . Trong xã hội nông nghiệp, có những nhà ba đời , bốn đời thậm chí năm đời cùng sống chung (ngũ đại đồng đƣờng). Mỗi ngày có đến ba bửa cơm đều từ nhà bếp cung ứng, làm sao không giữ địa vị quan trọng cho đƣợc ? Vì thế, NGỌC HOÀNG ĐẠI ĐẾ phải cho Táo Thần hạ phàm nhận nhiệm vụ “Quản lý việc bếp núc trong nhà” là đúng rồi ! Từ lúc Đạo giáo hƣng thịnh, thì họ cho rằng Táo Thần ở trên Cửu Thiên giữ sổ sách xuất sanh của con ngƣời , nên tôn là “Cửu Thiên Tƣ Mệnh Chân Quân”. *Sinh nhật hàng năm của Tƣ Mệnh Táo Quân là ngày mùng ba tháng tám, dân gian có tục cúng Ngài bằng “mì chay và trà”, đốt giấy tiền vàng bạc. Táo Thần là vị nào ? Thân thế của Ngài có nhiều truyền thuyết rất mê li hấp dẫn. Khảo cứu trong các sách từ xƣa đến nay, có ít nhất là bảy truyền thuyết về “Vua bếp” . Có thuyết thì nói Táo Thần có tên là TÔ CÁT LỢI, thuyết nói là TRƢƠNG THIỆN tự TỬ QUÁCH . Còn trong sách “Dậu Dƣơng Tạp Trở” thì nói :-“…ông tên là NGỖI, đẹp nhƣ con gái. Hoặc là ông họ Trƣơng tên Thiện, tự Tử Quách, vợ tên là KHANH KỴ, có khi gọi Ngài là NHƢỠNG TỬ. Trong ca dao dân gian có câu:“Táo Thần vƣơng gia bổn tính Trƣơng—Nhất uyển thanh thủy tam táo hƣơng” (ông Táo vốn là ngƣời họ Trƣơng, cúng một chén nƣớc ba cây hƣơng) *Có thuyết lại cho rằng , Ông Táo chính là Viêm Đế thuộc họ Thần Nông khi xƣa, chết đƣợc Ngọc Đế phong làm Táo Thần. Trong sách “Hoài nam Tử” ghi “Viêm Đế giữ chức Hỏa Quan, chết làm Táo Thần”. Có thuyết thì nói Ngài là TOẠI NHÂN, bởi vì xƣa kia Toại Nhân đã dạy ngƣời kéo cây lấy lửa. Có thuyết nói Táo Quân là con trai của Chuyên Húc đời Tam Hoàng Ngũ Đế. Sách “Chu Ký” viết:- “Chuyên Húc có đứa con trai tên LY , tự Chúc Dung, đƣợc thờ làm Táo Thần”.
*Lại có thuyết nói rằng Táo Thần vốn là một thiên thần, vì không làm tròn bổn phận nên bị giáng xuống phàm trần, coi sóc việc bếp núc của mỗi nhà , lần lựa bận bịu không thể trở về trời đƣợc. Việc một ngƣời sau khi chết đƣợc trở thành “Thần” là một tiền lệ xƣa nhất của văn hóa Trung Quốc. Chuyện chép rằng, ngày xƣa có một ngƣời quá nghèo, đến nổi phải cho vợ con đi ở mƣớn , sau đó trở thành ngƣời ăn xin của vợ con ba bửa cơm hàng ngày. Quá hổ thẹn nên ông ta nhảy vào lửa mà chết. Bà vợ tƣởng niệm chồng bằng cách đặt một bài vị thờ ông ta ngay ở chỗ khuôn bếp, sớm chiều cúng kính. Có ai hỏi thì đáp là “thờ vua bếp”. Ngƣời đời bắt chƣớc làm theo nên thành ra tập tục nhƣ ngày nay. -Cũng có một truyền thuyết khác, thƣở xƣa có gia đình vợ chồng ngƣời họ Trƣơng, vì nhà nghèo mà lại gặp năm mất mùa, bất đắc dĩ phải cho vợ cải giá (lấy chồng khác) làm thiêp cho một ngƣời giàu có. Ông nhà giàu nầy rất tốt bụng, thƣờng hay tổ chức các buổi “tế bần”, giao cho các tì thiếp phụ trách. Ngày đầu của buổi chẩn tế ấy, có mặt ngƣời chồng cũ đến xin, nhƣng rủi thay đến thứ tự của ông ta thì đã hết cơm.Ngày hôm sau bà vợ thay đổi cách phát cơm là từ ngƣời cuối phát tới , nhƣng đến ngƣời chồng thì cũng lại hết cơm. Qua ngày thứ ba, bà vợ định thay đổi cách phát là phát từ ở giữa trƣớc, nhƣng chẳng thấy ngƣời chồng đâu cả. Bà vợ đi tìm, mới hay là ngƣời chồng đã chết ngày hôm qua rồi ! Quá đau xót, bà vợ liền tự ải theo. Ngọc Đế biết chuyện, thƣơng cảm tình sâu nghĩa nặng của đôi vợ chồng nầy, nên phong cho họ Trƣơng làm “Táo Thần”, cho vợ chồng cùng cai quản việc lửa khói của nhân gian. *Cũng có truyền thuyết, Táo Thần có tánh tình không bình thƣờng, cho nên phải hết sức thờ phụng Ngài mới không bị quở phạt. Trong “Quí Dĩ Tiêm Cảo” có nói rằng, Táo Thần là Thần Lửa, vốn là một vị tiểu thƣ quí tộc, có đến 36 ngƣời thị nữ theo hầu, bình thƣờng thì cô chỉ mặc những quần áo màu lợt nhạt, nhƣng khi cô tức giận ai đó, thì lại mặc quần áo đỏ chói. Cô trƣớc kia đã từng làm đầu bếp cho Ngọc Đế, phụng lệnh Ngài cho xuống trần gian để phục vụ cho con ngƣời. Vì thế, cô hay bất mãn dễ nổi giận, dân gian phải hết sức thờ phụng để tránh sự nổi cơn thịnh nộ của cô. *Lại có truyền thuyết, Táo Quân họ Trƣơng tên Ngỗi, tự Tử Quách, dáng ngƣời anh tuấn, dung mạo nhƣ mỹ nữ, nhƣng lại có tính lƣời biếng, hay tìm chỗ trốn lánh ngơi nghỉ. Ăn thì phải có món ngon, lại rất hiếu sắc. Vốn là đầu bếp của thiên đình, một hôm nấu cho Tây Vƣơng Mẫu đãi tiệc, vì cứ mê nhìn ngắm sắc đẹp của những tiên nữ thị tỳ của Vƣơng Mẫu nên để cháy mất món ăn , bị phạt giáng xuống trần gian làm Táo Quân, đầu bếp của trần gian toàn là đàn bà con gái, tha hồ cho Ngài nhìn !!! *Đại đa số hình tƣợng Táo Quân đều rất trung hậu đoan chính, mặt mày to mập, có màu đỏ chói . Điều đó ngầm ý nói rằng Ngài thích ăn nhiều và coi về “lửa” nên mới nhƣ thế.
*Táo Thần đƣợc phong chức sau khi chết, lúc trƣớc rất nghèo khổ, sau thành một vị thần tài hỗ trợ việc “tống tài chiêu phƣớc” (đƣa tiền góp phƣớc). Bếp ăn , từ ngàn xƣa đã đƣợc ngƣời cổ đại sùng bái, sau trở thành biểu trƣng của sự no ấm thịnh vƣợng của mỗi gia đình, là đà phát triển tất yếu của con ngƣời. Việc cầu Táo Quân ban cho phƣớc lộc cũng là điều dễ hiểu thôi ! *Sở dĩ Táo Thần đƣợc nhân gian kính trọng là vì, ngoài bổn phận cung cấp thức ăn để nuôi sống con ngƣời, Ngài còn có chƣc trách theo dõi sinh hoạt tốt xấu của ngƣời trong nhà nữa. Thế nên, Ngài có hai vị phụ tá, một vị là “Thiện Quán” (xem xét việc tốt), một vị là “Ác Quán” (xem xét việc xấu) của con ngƣời để ghi chép lại. cuối năm tổng kết cho Táo Quân về trình tấu với NGỌC HOÀNG ĐẠI ĐẾ . Ngày hai mƣơi bốn tháng chạp (12) thì Táo Thần sẽ lìa thế gian trở về thiên đình để tâu trình kết quả của mỗi nhà trong năm đó. Cho nên, dân gian có tục “Đƣa Ông Táo” vào chiều ngày 23 tháng chạp. *Trong sách “Kính Táo Toàn Thƣ” nói, “Táo Thần hƣởng nhang khói của một nhà, gìn giữ sức khỏe cho ngƣời trong gia đình, theo dõi việc thiện ác của nhà đó, tâu trình công hay tội của nhà đó” (thụ nhất gia hƣơng hỏa, bảo nhất gia khang thái, sát nhất gia thiện ác, tấu nhất gia công quá) . Theo thuyết nói rằng, nếu bị Táo Thần cử tội lên thì NGỌC HOÀNG ĐẠI ĐẾ giảm thọ cho ngƣời đó, nếu nặng thì bị giảm thọ ba trăm ngày, nhẹ thì giảm thọ một trăm ngày. *Việc cúng tiễn Táo Thần dựa vào qui tắc : “Quan tam, dân tứ, đặng gia ngũ”. Quan là chỉ cho những nhà quan chức quyền quí, tập quán cúng tiễn vào ngày 23. Dân là chỉ cho bá tánh bình thƣờng, cúng tiễn ngày 24. “Đặng gia” là chỉ cho giới cao cấp thƣợng lƣu, cúng tiễn ngày 25. Nhƣng thƣờng trong dân gian lại dùng ngày 23 để cúng tiễn, là vì hy vọng “lấy hơi quan” để nhà mình đƣợc phát đạt. -Phẩm vật để cúng tế Táo Thần thƣờng là những thức vừa ngọt vừa dẽo nhƣ là:dƣa hấu, kẹo mạch nha, kẹo kéo, bánh da lợn…Dụng ý là để cho thức ăn còn dính vào miệng của ông Táo, khi Táo Thần về trời chỉ tâu những điều tốt lành “ngọt ngào” của ngƣời nhà thôi ! Thế nên có câu:“Ngật điềm điềm—Thuyết hảo thoại” (ăn ngọt ngọt, nói việc tốt) và câu:- “Hảo thoại truyền thƣợng thiên—Hoại thoại đâu nhất biên” (Nói tốt trình lên trời, việc xấu tránh qua bên). Ngoài ra, cũng để “trám miệng” ông Táo, ngƣời ta cũng thƣờng cho ông uống một loại rƣợu đặc sản, dùng riêng cúng ông Táo, gọi là “Túy Tƣ Mệnh” ( ông Táo say). Mục đích là cho ông Táo say mèm, quên đầu quên đuôi, chẳng nhớ gì mà tâu trình !!! Do đó, cúng tế Táo Thần có ý nghĩa là “cầu phƣớc tránh họa” vậy. *Khi cúng tiễn Táo Quân, dọn bày phẩm vật ra, đốt hƣơng để cúng, châm rƣợu lần thứ nhất, khấn vái cầu xin điều gì, tiếp theo châm rƣợu lần thứ hai, rồi lần thứ ba. Xong, gở tấm tƣợng Táo Quân cũ xuống, kèm với hình con ngựa và giấy tiền vàng bạc đốt chung, hoàn thành lễ đƣa tiễn Táo Quân về trời. Cần nhớ là vì đốt con ngựa cho Táo Quân cỡi, thì phải nhớ kèm theo cỏ khô và đậu nành để làm thức ăn cho ngựa. Nhƣ vậy thì Táo Thần và ngựa đều có đầy đủ lƣơng thực và thực phẩm
cho cả hai, đủ sức đi về trời. Ngoài ra, cần nhớ khi đốt hình tƣợng ở ngoài trời xong rồi, phải nhặt lấy ít tro của đặt vào bình, mang đến trƣớc bàn thờ ông Táo van vái:- “ Thƣợng thiên ngôn hảo sự--Hồi cung giáng bình an” (lên trời tâu việc tốt— trở về hộ bình an), đại khái là những lời vái nhƣ thế , ý cầu xin Ngài đừng tâu việc xấu và khi trở về phù hộ độ trì cho toàn gia đình đƣợc bình an may mắn, tránh khỏi những việc không hay cho gia đình mình. *Sau lễ tiễn đƣa ông Táo rồi, đến ngày mùng bốn tháng giêng phải nhớ làm lễ rƣớc Ngài về. (có nơi cúng vào đêm giao thừa) gọi là lễ “Tiếp Táo” hay “Tiếp Thần” (đón thần Táo). Lễ nầy rất đơn giản, treo hình tƣợng mới của Táo Quân và hình con ngựa mới, tƣợng trƣng là Ngài đã trở về đến nhà, trấn thủ trong gia đình để tiếp tục phù hộ và giám sát việc thiện ác. *Việc đƣa tiễn Ông Táo thì không nên làm trƣớc ngày 14 tháng chạp, chọn đƣợc ngày tốt theo lịch Thông Thắng (ngày nào có ghi nên:- tế lễ, cầu phƣớc là đƣợc. Hoặc là chọn ngày có Thiên đức, Nguyệt đức, Tam hợp, Thiên hỉ …) *PHẨM VẬT CÚNG TẾ:- Gồm có:- 3 cây nhang trầm hƣơng hoặc hổ phách (loại nhang nầy có mùi thơm đậm,cúng thần rất tốt, truyền thuyết nói rằng mùi thơm của nó có thể bay thấu lên trời) - 3 chung rƣợu hâm nóng (vì trời lạnh) - 2 cây đèn cầy đỏ - 3 chung hồng trà - 3 đôi đũa - 3 cái chén - 1 dĩa rau - 8 miếng mức hoặc một bình mạch nha. - 8 dĩa trái cây hay đƣờng miếng (phƣơng đƣờng) - 1 khổ thịt luộc (nếu là Phật tử thì miễn cúng thịt, giới sát) - 8 miếng xôi vị (thang hoàn 湯丸=?) (tƣơng truyền khi ông Táo ăn xôi vị thì tiếng nói không còn trong trẻo, nên Ngài ngại không dám nói nhiều để tâu trình Ngọc Hoàng) - áo mão Táo Quân, giấy tiền vàng bạc , giấy vàng khối … *Nghi thức cúng:- bày phẩm vật trƣớc bàn thờ Táo Quân. - đốt đèn, xá ba xá, cặm đèn lên bàn. - đốt nhang, xá ba xá cắm lên lƣ hƣơng -quì xuống chấp tay lên ngực, miệng khấn vái ba ý:- cảm tạ ơn Ngài phù hộ suốt năm ----Kính tiễn Ngài về trời (đừng tâu việc xấu)---Khi trở về xin phù hộ sức khỏe dồi dào, công việc làm ăn thuận lợi v.v… - ở chỗ lƣ hƣơng có đặt miếng đƣờng hoặc miếng nhỏ xôi vị
- đốt áo mão và giấy tiền vàng bạc nhƣ trên… *Việc thắp hƣơng cho ông Táo thƣờng thì vào hai lần sáng chiều, có nơi chỉ thắp vào buổi chiều tối. -Chỗ thờ Ông Táo tốt nhất là đặt vào vách tƣờng phía Nam của nhà bếp. Có chỗ nói là “đông trù” nên đặt ở vách tƣờng phía Đông. -Táo Quân là vị thần gần gũi và rất quan trọng trong gia đình, cần phải thờ phụng nghiêm chỉnh, cúng bái thành tâm, chứ không nên xuề xòa bắt chƣớc theo ngƣời cho có lệ. Nhất là đứng quá dễ dãi mua đại tấm bài vị thờ Táo Quân rồi đặt chỗ nào tùy thích thì không đƣợc. -Bàn thờ Táo Quân phải ở chỗ khang trang, sạch sẻ, cao hơn đầu mình. Cung kính lễ bái theo ý “kỉnh thần nhƣ thần tại” thì Ngài Định Phƣớc Táo Quân mới phù hộ độ trì cho bản thân và gia đình đƣợc bình an mạnh khỏe, tăng long phƣớc thọ. *NHƢỢC THỦY dịch (từ http://www.fushantang.com)