Documents
Resources
Learning Center
Upload
Plans & pricing Sign in
Sign Out

International Business Etiquette and Manners

VIEWS: 0 PAGES: 55

									Rregullat e mirësjelljes në 
    biznesin Global 
Çka është “etika/etiquette”?
           Etika është…
sjellje e pranueshme nga shoqëria në 
lidhje me praktikën profesionale në mesin 
e anëtarëve të një profesioni në 
marrëdhëniet e tyre me njëri-tjetrin. 
   Etika nuk njihet si diçka e 
standardizuar  në tërë botën…

     Për shembull një gjest i një 
    vendi mund të ketë tërësisht 
     tjetër kuptim në një kulturë 
                 tjetër!
    Pse etika globale dhe 
diferencat kulturore janë me 
      rëndësi për ne?
Me zgjerimin e vazhdueshëm të biznesit global, 
 element kritik për një biznes të suksesshëm 
 është vlerësimi dhe respektimi i diferencave 
                   kulturore. 

Ështe e domosdoshme shfrytëzimi i njohurive 
   tuaja lidhur me diversitetin kulturor dhe 
komunikimin ndërkulturor kurdo që udhëtoni 
    apo caktoheni me punë jashtë shtetit.
Le të shohim se sa dini për 
 diferencat kulturore……



 Koha për kuiz!
 1. Në të gjitha vendet e mëposhtme përpos 
 njerit vend është e pritshme që ju të sjellni 
  dhuratë për një takim pune. Në cilin vend 
         nuk pritet te sjellet dhuratë?
• Kina
• Japonia
• Republika Çeke
• Danimarka
• Bolivia
    2. Në Arabinë Saudite, cili gjest konsiderohet si 
             gjest miqësie mes burrash?

•   qake - a high-five
•   mbajnë duart gjersa ecin 
•   shtrëngim duarsh – hand shake
•   bëjnë me sy
•   falen apo puthje në faqe
    2. Në Arabinë Saudite, cili gjest konsiderohet si 
             gjest miqësie mes burrash?

•   qake - a high-five
•   mbajnë duart gjersa ecin 
•   shtrëngim duarsh – hand shake
•   bejne me sy
•   falen apo puthje ne faqe
    3. Në Britaninë e Madhe, prekja e hundës tuaj 
               tregon se diçka është :

•   konfidenciale
•   e dyshimtë
•   e papërshtatshme
•   shumë e rëndësishme
•   tepër e mërzitshme
    3. Në Britaninë e Madhe, prekja e hundës tuaj 
               tregon se diçka është :

•   konfidenciale
•   e dyshimt
•   e papërshtatshëm
•   shumë e rëndësishme
•   tepër i mërzitshëm
     4. Cila nga këto dhurata janë të lidhura me 
    vdekjen dhe nuk duhet të jepen si dhurata në 
                   kulturën kineze?
•   orë
•   sandale kashte
•   një faculetë
•   një lejlek 
•   të ngjajshme si këto 
     4. Cila nga këto dhurata jane të lidhura me 
    vdekjen dhe nuk duhet të jepen si dhurata në 
                   kulturën kineze?
•   orë
•   sandale kashte
•   një facultë
•   një lejlek 
•   të gjitha më lart 
5. Kur qarosni nje klient me drekë/darkë zyrtare në 
 Kinë, dhurata(shpërblimi  i përshtatshëm) është:

•   15% dhuratë
•   Sa më shumë aq më mirë
•   20% dhuratë
•   mos jepni dhuratë fare
•   50% dhuratë
5. Kur qarosni nje klient me drekë/darkë zyrtare ne 
       Kine, bakshishi i përshtatshem është:

•   15% bakshish
•   Sa me shumë aq me mirë
•   20% bakshish
•   mos jepni bakshish fare
•   50% bakshish
6. Kur bëni biznes në Iran, gruaja duhet të mbuloj:

•   gojën
•   këmbët
•   sytë
•   krahët dhe këmbët
•   krahët, këmbët dhe flokët
6. Kur beni biznes ne Iran, gruaja duhet te mbuloj:

•   gojen
•   këmbet
•   syt
•   krahet dhe këmbet
•   krahet, këmbet dhe flokët
         Focus Regions




France           Brazil




         India            Japan
 Etika në 

Francë
   Pse të flasim për Francën?

• Fjala “etikë" vjen nga frëngjishtja që do të 
  thot "rregulla të mirësjelljes“,  që ka 
  kuptimin e mirësjelljes shoqërore apo 
  protokolit profesional ...
• Franca është vendi më i madh i Europës 
  Perëndimore.
Trashëgimi dhe kultura Franceze

• Franca është e njohur si qendë botërore për 
  kulturë.
• Francezët janë shumë krenarë për historinë e 
  tyre të gjatë dhe rolin e tyre në çështjet 
  botërore .
                    Gjuha 

• Frëngjishtja është gjuhë zyrtare.
• Nëse nuk flisni frëngjisht, është shumë me 
  rëndësi që ju te kërkoni ndjesë për mungesë 
  njohurie.

• Megjithatë, shumica e individëve në biznes flasin 
  anglisht. 
               Komunikimi
• Francezët e vlerësojnë bisedën si një formë 
  të artit.
• Ata shpesh ndërpresin njëri-tjetrin, jo pse 
  duan të jenë të pa sjellshëm, por për shkak 
  se e konsiderojnë argumentimin si argëtues.
• Ata ankohen se amerikanët  më shumë 
  mbajnë "leksion" në vend se "të bisedojnë".
• Si amerikan, duhet të jeni të kujdesshëm për 
  volumin e zërit tuaj (nuk duhet të jeni të 
  zëshëm!)
• Kontakti me sy tek Francezët është i 
  shpeshtë dhe intensiv, kjo nuk duhet të ju vë 
  në siklet! 
                      Dukja
• Francezët i japin rëndësi paraqitjes së tyre.
• Duhet të visheni me veshje mirë të përshtatur 
  dhe konservatore.
• Ngjyrat e mbyllta janë të preferuara. Ngjyrat e 
  ndritshme dhe bizhuteritë e rënda  duhen të 
  shmangen.
• Meshkujt francezë nuk e lirojnë kollaren  dhe 
  nuk i heqin xhaketat e tyre. Një sjellje e tillë 
  konsiderohet joprofesionale. 
     Disa fakte tjera lidhur me 
        kulturën franceze
• Përpikëria në orar nuk ështe strikte.

• Ushqimi francez duhet të shijohet, nuk duhet nxituar. 
  Prisni që një drekë apo darkë të zgjas diku prej dy 
  deri në tri orë!

• Shtrëngimet e duarve janë të shkurtëra dhe të 
  shoqëruara me kontakt- syve të dallueshme. 
  Gjithmonë faluni (shake) pas takimit kur largoheni. 
    Disa fakte tjera lidhur me 
       kulturën franceze

 
• Arsimi vlerësohet shumë lartë në Francë.

• Dhënja e dhuratave  në takime pune është në 
  diskrecionin e të huajit, por dhuratat e  
  sugjeruara janë librat dhe muzika, meqë ata  
  tregojnë interes për çështjet intelektuale.
Brazili
                   Dukja
• Brazilianët  janë krenar për veshjen e tyre.
• Gratë me veshje konservatore.
  - Kostume dhe fustane feminie elegante.
• Gjithmonë me thonjtë të rregulluar –
  manikyr.
• Veshjet me kombinim të ngjyrës së gjelbër 
  dhe të verdhë (ngjyrat e flamurit brazilian).
                             Sjellja
•   Përshëndetja                        – Simboli "OK" është gjest i 
     – Burrat shtrëngojnë duart           vrazhdë dhe kurrë nuk 
       dhe mbajnë kontaktin me            duhet të përdoret.
       sy.
        • Miqët  përqafen ose i bien    – Për të shprehur 
          lehtë njëri-tjetrin në          falënderimin/vlerësimin, 
          shpinë.                         mbajnë llapën e veshit të 
                                          tyre me gishtin e madh dhe 
    – Femrat puthen me njëra-             gishtin tregues. 
      tjetrën në faqe, duke filluar     – Për të thënë fat të mirë,  
      nga e majta.                        përdorin gjestin "Fig" 
    – Nëse një grua dëshiron që 
      të shtrëngoj duart me një 
      burrë, ajo duhet të shtrijë 
      dorën e para. 
                  Sjellja (vazhdimi)
•   Dhënja e dhuratave.                • Të ushqyerit/Dining
     – Dhuratat nuk kërkohen në 
       takimin e parë zyrtar.             – Mesdita është koha për 
     – Në vend te dhuratës qaros            ushqimin kryesor përveç 
       me drekë apo darkë.                  nëse është një oragnizim 
     – Kurrë mos dhuroni lule               formal.
       vjollcë sepse ata i përdorin       – Nëse jeni të ftuar për 
       kryesisht  në funerale.
     – Dhuratat merren  kur                 darkë, eja me 30 minuta 
       pranohen.                            vonesë.
                                          – Në qoftë se është një ndeje 
                                            më e madhe, eja me 1 orë 
                                            vonesë.
                                          – “Veshu për të bërë 
                                            përshtypje", 
                     Etika e biznesit 
                                         •   Kurrë mos nxito kohën e ndërtimit 
                                             te marrëdhënieve reciproke.
•   Kurr mos e filloni bisedën i pari    •   Prisni që të merrni një kohë të 
    kur jeni në takimet zyrtare,             gjatë për shqyrtimin e detajeve.
    pritësi duhet ta bëjë këte;          •   Angazhoni avokatët dhe 
    takimet fillojnë me bisedë të 
    lirë ( jo zyrtare),                      kontabilistët vendor.
•   Mund të flisni për futboll,          •   Takimi afarist mund të caktohet 
    familjen apo fëmijët,                    në minutën e fundit, por tentoni ta 
•   Mos flisni tema për                      planifikoni 2-3 javë më parë.
    Argjentinën, politikën,              •   Në San Paulo dhe Brazilias, 
    religjionin apo pyjet tropikale,         duhet të arrini me kohë për 
•   Preferojnë takime - ballë për            takime.
    ballë,                               •   Në Rio de Janeiro dhe disa 
•   Komunikimi është jo-formal.              qytete të tjera, është e 
•   Është e pranueshme për të                pranueshme që të arrini disa 
    ndërprerë dikë që është duke             minuta me vonesë. 
    folur.
                                         •   Mos u dukni të padurueshëm 
                                             nëse ju lën të prisni.
Etika ne 
 Indi
                          Dukja
• Biznesi Formal 
   – Meshkujt – Komplete dhe kollare (xhaketa mund të hiqet gjatë 
     verës)
   – Femrat –  veshje konservative apo komplet me pantollona 
• Biznesi jo formal (casual) 
   – Meshkujt – këmishë me mëngë të shkurtëra dhe pantollone të 
     gjata ( të shkurtëra vetëm gjatë aktiviteteve sportive)
   – Femrat – duhen të jenë të mbuluara gjatë gjithë kohës pjesa e 
     epërme e duarve, gjoksi, shpina dhe këmbët . 
• Përdorimi i produkteve të lëkurës mund të konsiderohet 
  si ofenduese.
                      Sjellja
• Asnjëherë mos e prekni kokën e dikujt tjetër. Koka 
  konsiderohet si vendi i shpirtit.
• Keni kujdes me këmbët tuaja. Këmbët konsiderohen si të 
  pa pastra.
• Kurrë mos i drejtoni këmbët tuaja ndaj një personi. Nëse 
  këpucët  ose këmbët prekin një person kërkoni falje.
• Nëse pranoni një dhuratë të mbështjellur, vendoseni 
  mënjan derisa dhuruesi të largohet. Dhuratat nuk hapen 
  në prani të dhuruesit.
• Drekat zyrtare janë më të preferuara se sa darkat. 
  Mbajeni  mend se Hindusët nuk e han mishin e viqit,  
  ndërsa Muslimanët nuk han mishin e derrit. 
                   Komunikimi
• Gjuhë zyrtare është  anglishtja. Anglishtja është e 
  përdorur gjerësisht në politikë, biznes dhe arsim.
• Fjala "jo" konsiderohet si veçanërisht e ashpër në Indi. 
  Të refuzosh  një kërkesë në mënyrë më të paqartë është 
  më e zakonshme dhe e sjellshme. 
• Kurrë mos refuzoni drejtpërdrejt një ftesë. Në vend të 
  kësaj, përdorni komunikimin jo-verbal dhe indirekt për të 
  treguar mosmarrëveshjen tuaj. 
      Praktikat e punës Indiane 
• Indianët e vlerësojnë me përpikëri orarin, por nuk do të 
  thot se ata janë te përpikët. Përpiqu të jeni fleksibël.
• Cakto takimet e biznesit në mëngjes vonë ose pasdite të 
  hershme, ideale ështe në mes orëve 11:00 dhe 16:00.
• Afatet nuk duhen nxituar! Marrja e vendimeve në 
  kulturën indiane është shpesh një proces i ngadaltë dhe i 
  zhytur në mendime. Shfaqja e padurimit është parë si i 
  vrazhdë dhe fyese. 
              Do’s and Don’ts
             Bëni dhe mos bëni
• Do, prisni që kolegia  femër të ju përshëndes e 
  para. Meshkujt indian në përgjithësi nuk 
  përshëndeten me gratë duke  i dhënë dorën dhe 
  këte e bëjnë nga respekti.

• Do, përdorni tituj sa herë që të jetë e mundur, të 
  tilla si "Profesor" ose "Doktor". Nëse personi nuk 
  ka një titull zyrtar, përdorni "zotri", "zonjë", apo 
  “zonjushë" dhe mbiemrin e tyre.
• Don’t Mos refuzoni ndonjë ushqim apo pije të 
  ofruara për ju gjatë takimeve zyrtare.
Japonia
                  Dukja
• Është me rëndësi të “visheni për të lën 
  përshtypje ”
• Meshkujt duhen të vishen me kostume 
  zyrtare/konservative të mbyllta.
• Femrat duhen të vishen me veshje 
  konservative, me aksesor(plotësues) 
  minimal dhe taka të ulta.
• Pa pantollona për femra, meshkujve 
  Japonez kjo ju duket ofenduese.
        Sjellja Do’s and Don’ts
• Do Mos e përdor gjestin për OK 
• Don’t Mos trego me gisht 
• Don’t Mos i fshij  hundët në publik
• Don’t Mos e mbush pijen tuaj
• YouTube - Japanese Etiquette 2
• Do Kur jeni të ftuar në një organizim ejani 
  pak me vonesë.
• Don’t Mos prekni në publik dikë të gjinisë 
  tjetër.
                 Komunikimi

• Mund të ketë shtrëngim duarsh.
• Duhet të kryeni formalitetet para se të filloj 
  takimi zyrtar.
• Buzëqeshja mund të shpreh ose gëzimin ose 
  kënaqësinë, prandaj keni kujdes!
• Lejoni pritësin të ulet në qetësi. 
• Japonezët nuk preferojnë të përdorin fjalën 
  “jo”
 Shpresojmë të keni mësu pak nga 
          etika globale!

Merci!                   Arigato!

            THANK YOU!



¡Gracias!          Dhanyavaad!
  Krijo grupet punuese në klasë 

Cili grup liston më shumë gjuhë 
për fjalën Faleminderit dhe Të 
dua.
     Dhuratat në takimet Zyrtare

• Kompanitë shumëkombëshe dhe disa shtete 
  kanë politika të rrebta për dhurata.
• Në Malajzi dhe Paraguai çdo dhuratë 
  konsiderohet si ryshfet.
• Kur zgjedhni dhuratat duhet të dini ligjet 
  fetare.
• Në cilat vende pranohen dhuratat? Në cilat 
  vende nuk pranohen dhuratat? 
     Dhuratat në kulturën Kineze 

• Dhuratat refuzohet tri herë që të mos duken 
  lakmitare.
• Dhurohet me të dy duart dhe dhurata  hapet 
  më vonë.
• Dhuratat përshtaten sipas hierarkisë dhe 
  marrëdhënieve të biznesit.
• Nuk duhet të jenë as shumë të shtrenjta as 
  të lira.
     Dhuratat në kulturën Kineze
• Simbolika është me rëndësi 
  – për shembull, në Vitin e Ri kinez, paratë mund të 
    jepen në një zarf të kuq, shuma duhet të jetë çift, 
    duke përdorur një numër çift të monedhave të 
    reja.
  – Ngjyra e kuqe është me fat, rozë dhe e verdhë 
    përfaqësojnë lumturi, numri 8 është numri fatlum.
  – Ngjyra e zezë, e bardhë dhe blu dhe # 4, apo 
    katër nga çdo gjë, janë të lidhura negativisht me 
    vdekje ose funerale. Gjithashtu, të përfshira në 
    këtë kategori janë: ora, shamia, dhe sandale 
    kashtë.
   Dhuratat në kulturën Japoneze
• Në Japoni dhënia e dhuratës është një formë 
  e artit që përfaqëson miqësi, respekt, dhe 
  mirënjohje. 
  – Ceremonia  është e rëndësishme, dhurata duhet 
    të jetë gjithmonë në një kuti për dhurata, ose e 
    mbështjellur bukur në letër të cilësisë, dhe të 
    jepet me respekt shumë të madh. 
  – Kur ju ofroni dhuratën tuaj, do ta mbani atë me të 
    dy duart dhe të përkuleni, duke thënë fjalë që lë 
    personi  të kuptoj se, ”kjo dhuratë është e 
    parëndësishme në krahasim me rëndësinë e 
    marrëdhënieve tuaja  miqësore”.
     Dhuratat në kulturën Japoneze 
• Janë dy stinë në vit për t’i dhënë dhuratat .
  – Njëra është mesi i verës (O-Chugen) 
  – dhe  tjetra në fund të vitit (O-Seibo).
  –  Një dhuratë duhet të jepet gjatë secilës prej 
    këtyre stinëve. 
  – Librat nuk janë të përshtatshme, si dhe objektet 
    e mprehta: thika, gërshërët  e gjësende si këto.
    Dhuratat në kulturën Hebrenje
• Hebrenjëve ortodoks nuk ju lejohet për të 
  ngrënë mish derri dhe butak (shellfish).
  –  Rregullat ushqimore janë shumë të veçanta në 
    lidhje me atë se cilat ushqime janë të 
    pranueshme për t’u ngrënë, 
  – Ushqime që përmbushin këto rregulla të rrepta 
    janë quajtur ushqime të “drejta “/ (halla) kosher 
    dhe kanë etiketat “ e drejtë/ kosher”. 
  – Ndryshe nga vera, llojet e tjera të alkoolit nuk 
    është e nevojshme për të  qenë të drejta/kosher. 
    Prandaj, ju mund të zgjidhni një shishe alkooli 
    për t’i dhënë një klienti hebre nëse ai pi alkool.
   Dhuratat në kulturën Muslimane
• Në kulturën muslimane, Kurani ndalon 
  alkoolin. Dhuratat e alkoolit ose ndonjë 
  produkt që përmban alkool, të tilla si parfumi, 
  kurrë nuk duhet të zgjidhen për t’u dhuruar. 
  Gjithashtu, janë të ndaluara produktet apo 
  ushqimet të cilat përmbajnë mish derri, zogu, 
  dhe butak. 
  – Qentë konsiderohen si të papastër, kështu që 
    çdo send si qen apo diçka me pamje të një qeni 
    nuk duhet të jepet. 
     Dhuratat në kulturën Muslimane
• Vepra arti që përbëjnë; skulptura, vizatime 
  ose fotografi që tregon trupin e njeriut, 
  sidomos një trup lakuriq apo pjesërisht femra 
  lakuriq, nuk janë të pranueshme si dhuratë.
• Një dhuratë e mirë për një mysliman të 
  devotshëm është një busull. Çdo ditë ai 
  duhet të përballet me Mekën për lutjet. Me 
  një busull, pa marrë parasysh se ku ndodh 
  në botë, ai mund të gjejë lehtësisht drejtimin 
  e duhur. 
    Dhuratat në kulturën Muslimane
• Dhuratat përdoren me dorën e djathtë, ose të 
  dyja duart. Dora  e majtë nuk përdoret si e 
  vetme për t’i dhënë dikujt një dhuratë, ajo 
  konsiderohet si e papastër. 
• Nëse ju jeni në një vend që nuk është me 
  shumicë myslimane, dhe ju do të  zbavitni 
  një  bashkëpunëtorë biznesi musliman, 
  zgjidhni një restorant që shërben ushqim 
  “hallall”, dhe nuk shërben alkool. 
     Dhuratat në kulturën Europiane
• Kulturat pa tradita të forta, lidhur me dhënjen 
  e dhuratave, kulturat evropiane dhe vendet e 
  ndikuara nga këto kultura, nuk i përdorin  
  dhuratat si pjesë integrale e marrëdhënieve 
  të biznesit. Kjo nuk do të thot se i 
  përjashtojnë.
• Pa marrë parasysh se në cilat kultura mund 
  të bëni biznes, është gjithmonë  profesionale 
  për zhvillim të marrëdhënieve më të 
  rehatshme të biznesit; të shtroni një darkë, 
  një mbrëmje në teatër, ose të përcillni  një 

								
To top