Tieát 41.
LUÏC VAÂN TIEÂN GAËP NAÏN
Trích Luïc Vaân Tieân - Nguyeãn Ñình Chieåu
I. MUÏC TIEÂU BAØI HOÏC - Caûm nhaän söï ñoái laäp giöõa thieän vaø aùc trong ñoaïn thô. Nhaän bieát ñöôïc thaùi ñoä vaø tình caûm cuûa taùc giaû göûi gaém vaøo nhöõng con ngöôøi bình thöôøng. - Tìm vaø ñaùnh giaù ngheä thuaät saép xeáp tình tieát vaø ngheä thuaät söû duïng ngoân ngöõ trong ñoaïn thô. II. TIEÁN TRÌNH LEÂN LÔÙP 1. OÅn ñònh toå chöùc 2. Kieåm tra baøi cuõ: Ñoïc vaø phaân tích hình aûnh Luïc Vaân Tieân ñaùnh cöôùp? Caûm nhaän cuûa rm veà hình aûnh naøy? 3. Daïy baøi môùi
HOAÏT ÑOÄNG CUÛA THAÀY VAØ TROØ NOÄI DUNG BAØI HOÏC
? Em haõy neâu xuaát xöù cuûa ñoaïn trích? Ñoaïn naøy naèm ôû phaàn hai cuûa truyeän. Vaân Tieân vaø Tieåu Ñoàng ñang bô vô nôi ñaát khaùch queâ ngöôøi thì gaëp Trònh Haâm ñi thi trôû veå. Voán ñaõ coù loøng ñoá kò, ghanh gheùt taøi naêng cuûa Vaân Tieân. Trònh Haâm lôïi duïng cô hoäi naøy ñeå haïi chaøng. Haén löøa tieåu ñoàng vaø röøng troùi laïi, coøn tìm caùch ñaåy Vaân Tieân xuoáng soâng.
? Giaûi thích roõ tình caûnh thaày troø Luïc Vaân Tieân? ( löøa tieåu ñoàng vaøo röøng troùi laïi, vaø noùi vôùi Luïc Vaân Tieân tieåu ñoàng bò hoå voà khi vaøo röøng) ? Vì sao Trònh Haâm laïi muoán haïi Luïc Vaân Tieân?
? Haén ñaõ vaïch keá hoaïch haønh ñoäng nhö theá naøo?
? Em haõy nhaän xeùt veà khoå thô naøy? Nguyeãn Ñình Chieåu ñaõ thaønh coâng trong vieäc saép xeáp caùc tình tieát hôïp lí, dieãn bieán haønh ñoäng nhanh goïn, nhöng loái thô vaãn giöõ ñöôïc veû moäc maïc, giaûn dò voán coù cuûa taùc phaåm. Caûnh ngö oâng vaø gia ñình chaïy chöõa thuoác thang cho Luïc Vaân Tieân ñöôïc tg mieâu taû ntn? Nhòp thô ra sao? “ Hoái con vaày löûa moät giôø OÂng hô buïng daï, muï hô maët maøy” ? Sau khi Luïc Vaân Tieân tænh daäy, ngö oâng ñaõ noùi vôùi chaøng ntn? Caâu thô naøo theå hieän tình caûm cuûa ngö oâng?
I. TÌM HIEÅU CHUNG 1. Xuaát xöù ñoaïn trích. - Naèm ôû phaàn 2 cuûa truyeän - Trònh Haâm ghen gheùt ñaåy Luïc Vaân Tieân xuoáng soâng. 2. Ñoïc vaø tìm hieåu chuù thích. 3. Boá cuïc.( 2 phaàn) II. PHAÂN TÍCH. 1. Haønh ñoäng vaø taâm ñòa cuûa Trònh Haâm - Luïc Vaân Tieân bò muø, tìm ñöôøng veà queâ, thaày troø bô vô toäi nghieäp. - Ñoäng cô cuûa Trònh Haâm: ñoá kò, ghanh gheùt taøi naên cuûa Vaân Tieân, lo cho con ñöôøng tieán thaân cuûa mình. Haén ñaõ saép ñaët keá hoaïch moät caùch kyõ löôõng. + Thôøi gian gaây toäi aùc: vaøo ban ñeâm khi moïi ngöôøi ñaõ nguû. + Khoâng gian: khoaûng nöôùc meânh moâng + Ñaåy Vaân Tieân xuoáng nöôùc, sau ñoù giaû vôø keâu cöùu( che laáp toäi aùc) Taùm doøng thô nhön ñaõ keå toäi aùc taøy trôøi vaø loät taû ñöôïc taâm ñòa cuûa moät keû baát taøi, baát nghóa baát nhaân. 2. Vieäc laøm nhaân ñöùc vaø nhaân caùch cao caû cuûa ngö oâng. Ñöôïc ngö oâng vôùt leân caû nhaø lo chaïy chöõa cho Luïc Vaân Tieân. - Haønh ñoâng khaån tröông, aân caàn chu ñaùo cuûa töøng ngöôøi- theå hieän loøng chaân tình chu ñaùo cuûa gia ñình ngö oâng. Ñoái laäp haún vôùi
? Ngö oâng ñaõ daõi baøy quan ñieåm soáng cuûa mình ntn? Ñoïc ñoaïn cuoái , phaân tích caûm nhaän cuûa em veà cuoäc soáng cuûa ngöôøi daân chaøi? ( Ñaây cuõng laøtö töôûng maø Nguyeãn Dình Chieåu göûi gaém khaùt voïng nieàm tin vaøo caùi thieän vaø nhöõng ngöôøi lao ñoäng. Ñaáy laø moät quan ñieåm tieán boä) * Cuûng coá baøi hoïc *Chuaån bò baøi môùi
haønh ñoän heøn haï cuûa Trònh Haâm. - Lôøi cuûa ngö oâng ñoái vôùi Luïc Vaân Tieân + Sau khi bieát ñöôïc hoaøn caûnh cuûa chaøng, oâng ñaõ môøi Vaân Tieân ôû laïi duø ñoù chæ laø cuoäc soáng ñoùi ngheøo. + Taám loøng haøo hieäp cuûa ngö oâng. - Cuoäc soáng cuûa ngö oâng: laø cuoäc soáng trong saïch ngoaøi vuøng danh lôïi, cuoäc soáng töï do phoùng khoaùng, hoøa nhaäp vôùi thieân nhieân, töï laøm chuû mình. III. TOÅNG KEÁT 1. ND: ngoân ngöõ bình dò, hình aûnh khoaùng ñaït, mang maàu saéc Nam Boä. 2. NT: söï ñoái laäp giöõa thieän vaø aùc, giöõa nhaân caùch cao caû vaø toan tính thaáp heøn. Göûi gaém tình caûm vaø loøng tin vaøo nhaân daân lao ñoäng.
Tieát 42:
CHÖÔNG TRÌNH ÑÒA PHÖÔNG
I. MUÏC TIEÂU BAØI HOÏC - Giuùp hs boå sung vaøo voán hieåu bieát veà vaên hoïc ñòa phöông baèng vieäc tìm hieåu vaø bieát ñöôïc nhöõng tg vaø taùc phaåm töø sau naêm 1975 cuûa ñòa phöông mình. - Böôùc ñaàu söu taàm taùc giaû taùc phaåm veà vaên hoïc ñòa phöông - Hình thaønh cho caùc em tình caûm yeâu meán vaên hoïc ñòa phöông II. TIEÁN TRÌNH LEÂN LÔÙP 1. OÅn ñònh toå chöùc 2. Kieåm tra baøi cuõ : Ñoïc thuoäc ñoaïn trích Luïc Vaân Tieân gaëp naïn – phaân tích haønh ñoäng vaø taâm ñòa cuûa Trònh Haâm? 3. Daïy baøi môùi Giaùo vieân coù theå höôùng daãn hoïc sinh söu taâm nhöõng taùc phaåm cuûa ñòa phöông mình theo caùc chuû ñeà töï choïn. - Nhöõng saùng taùc vaên xuoâi ca ngôïi tình yeâu queâ höông ñaát nöôùc. - Nhöõng saùng taùc baêng thô - Nhöõng saùng taùc buùt kí, phoùng söï, baùo chí vieát veà queâ höông cuûa em.
Tieát 43,44. I.
TOÅNG KEÁT TÖØ VÖÏNG
MUÏC TIEÂU BAØI HOÏC
Giuùp hs naém vöõng hôn, hieåu bieát saâu hôn vaø bieát vaän duïng nhöõng kieán thöùc ñaõ hoïc ôû lôùp döôùi. Tìm hieåu vaø ñaùnh giaù ngheä thuaät saép xeáp ngoân töø cuûa nhöõng ñoaïn, vaên baûn. II. TIEÁN TRÌNH LEÂN LÔÙP 1. OÅn ñònh toå chöùc 2. Kieåm tra baøi cuõ :Hs nhaéc laïi moät soá khaùi nieäm ñôn giaûn: töø ñôn , töø gheùp, töø laùy… 3. Daïy baøi môùi
HOAÏT ÑOÄNG CUÛA THAÀY VAØ TROØ NOÄI DUNG BAØI HOÏC
? Töø ñôn laø gì? ( laø töø chæ coù moät aâm tieát taïo thaønh, nhöng coù nghóa) ? Töø phöùc laø gì?( laø töø ñöôïc taïo neân töø hai aâm tieát trôû leân) ? Töø phöùc coù maáy loaïi? ( hai loaïi) ? Em haõy phaân bieät töø laùy vaø töø gheùp ôû trong vd? ? Trong nhöõng töø laùy naøy töø naøo coù nghóa nhaán maïnh töø naøo coù nghóa giaûm nheï? Thaønh ngöõ laø gì? Laø ñoaïn caâu, cuïm töø coù saün töông ñoái coá ñònh, beàn vöõng, khoâng nhaèm dieãn ñaït troïn veïn yù, maø theå hieän moät quan nieäm döôùimoät hình thöùc sinh ñoäng. Vd: Vui nhö môû côø trong buïng Xaáu nhö ma lem; Ñen nhö coät nhaø chaùy…
Thaønh ngöõ chæ ñoäng vaät vaät - Nhö choù vôùi meøo - Ñaàu voi ñuoâi chuoät - Vuoát raâu huøm - Kieán boø chaûo noùng - Môõ ñeå mieäng meøo - Meøo maû gaø ñoàng - Roàng ñeán nhaø toâm - Nhö vòt nhe saám
Thaønh ngöõ chæ thöïc Caén rôm caén coû Baõi beå nöông daâu Beøo daït maây troâi Caây cao boùng caû Caây nhaø laù vöôøn Cöôõi ngöïa xem hoa Daây caø ra daây muoáng
I. TÖØ ÑÔN – TÖØ PHÖÙC. 1. Khaùi nieäm vaø caáu taïo. Töø ñôn Töø phöùc ( töø laùy vaø töø gheùp) 2. Baøi taäp. - Töø gheùp: töôi toát, caây coû, nhöôøng nhòn, mong muoán, boù buoäc, ñöa ñoùn, rôiruïng.. - Töø laùy: nho nhoû, gaät gaät, laïnh luøng, xa xoâi, laáp laùnh. 3. Töø nhaán maïnh vaø töø giaûm nghóa. a.Töø coù nghóa giaûm hôn so vôùi nghóa goác. -Traêng traéng, ñeøm ñeïp, nho nhoû, laønh laïnh, xoâm xoáp b. Nghóa nhaán maïnh: saïch saønh sanh, saùt saøn saït, nhaáp nhoâ… II. THAØNH NGÖÕ 1. Khaùi nieäm. 2. Xaùc ñònh thaønh ngöõ trong vd. - Thaønh ngöõ: b, d, e, - Tuïc ngöõ: a, c, 3. Tìm 2 thaønh ngöõ coù yeáu toá chæ ñoäng vaät, vaø 2 thaønh ngöõ coù yeáu toá chæ söï vaät.
4. Tìm 2 daãn chöùng veà söû duïng thaønh ngöõ trong vaên chöông. Vd: Moät ñôøi ñöôïc maáùy anh huøng - Truyeän Kieàu: Boõ chi caù chaäu chim loàng maø chôi Vôï chaøng quyû quaùi tinh ma - Baûy noåi ba chìm vôùi nöôùc non Phen naøy keû caép baø giaø gaëp - Xieát bao aêm tuyeát naèm söông nhau Kieán boø mieäng cheùn Maøn trôøi chieáu ñaát daëm tröôøng lao ñao. chöa laâu ( Luïc Vaân Tieân) III. NGHÓA CUÛA TÖØ, a. Choïn a khoâng theå choïn b, c, d, vì : 1. K/n b- Meï khaùc nghóa vôùi töø boá ( chæ ngöôøi phuï nöõ) 2. Choïn caùch hieåu a laø ñuùng c – Meï raát hieàn – nghóa goác ( meï cuûa thaønh coâng) 3. Giaûi thích b laø ñuùng d – Meï vaø baø coù phaàn chung: chæ ngöôøi phuï nöõ IV. TÖØ NHIEÀU NGHÓA VAØ vì caùch giaûi thích a ñaõ vi phaïm nguyeân taéc quan troïng HIEÄN TÖÔÏNG CHUYEÅN phaûi tuaân thuû khi giaûi thích nghóa cuûa töø. Ñaõ duøng NGHÓA CUÛA TÖØ. moät cuïm töø coù nghóa chæ thöïc theå( ñöùc tính roäng 1. K/n
löôïng-DT) ñeå giaûi thích cho töø chæ ñaëc ñieåm, tính chaát (ñoä löôïng töø) ? Töø nhieàu nghóa laø gì? Töø theàm hoa, leä hoa ñöôïc duøng theo nghóa goác hay nghóa chuyeån? Tìm caùc vd töông töï. ? Töø ñoàng aâm laø gì? ? Ñoïc vd, cho bieát hieän töôïng naøo laø nhieàu nghóa, hieän töôïng naøo laø ñoàng aâm?
? Töø ñoàng nghóa laø gì? Vì: - Ñoàng nghóa laø hieän töôïng phoå quaùt cuûa ngoân ngöõ - Ñoàng nghóa coù theå coù quan heä töø 2 töø trôû leân - Khoâng phaûi ñoàng nghóa laø hoaøn toaøn gioáng nhau( Coù khaùc nhau veà saéc thaùi: cheát, hi sinh, baêng haø, töû traän,…)
? Nhöõng caëp töø traùi nghóa: Xaáu – ñeïp, xa – gaàn, roäng – heïp. Xeáp nhoùm: soáng – cheát, giaø – treû, yeâu – gheùt, giaàu – ngheøo.. TÖØ : töø ñôn vaø töø phöùc Töø phöùc: töø gheùp vaø töø laùy Töø gheùp: gheùp ñaúng laäp vaø gheùp chính phuï Töø laùy: laùy hoaøn toaøn vaø laùy boä phaän (vaàn – aâm)
* Cuûng coá baøi hoïc *Chuaån bò baøi môùi
2. Hieän töôïng chuyeån nghóa cuûa töø Theàm hoa, leä hoa – nghóa chuyeån V. TÖØ ÑOÀNG AÂM 1.K/n: laø nhöõng töø coù aâm thanh gioáng nhau nhöng khaùc nhau veà nghóa. 2. Baøi taäp. a, Töø nhieàu nghóa: laù xanh, laù phoåi( nghóa chuyeån) b, Ñoàng aâm: ñöôøng (aên), ñöôøng (ñi) VI. TÖØ ÑOÀNG NGHÓA. 1. K/n 2. Choïn caâu d 3. Xuaân chæ moät muøa trong naêm, khoaûng thôøi gian töông öùng vôùi moät tuoåi. Coù theå noùi ñaây laø tröôøng hôïp laáy boä phaän ñeå chæ toaøn theå – chuyeån theo phöông thöùc hoaùn duï. VII. TÖØ TRAÙI NGHÓA. 1. K/n: laø nhöõng töø coù nghóa traùi ngöôïc nhau. 2. vd. VIII.CAÁP ÑOÄ KHAÙI QUAÙT NGHÓA TÖØ NGÖÕ Xem sô ñoà caáu taïo trong sgk. IX. TRÖÔØNG TÖØ VÖÏNG. 1. K/n 2. Taùc giaû duøng 2 töø cuøng tröôøng töø vöïng: Taém, beå – laøm cho caâu coù söùc toá caùo maïnh meõ hôn.
Tieát 45:
TRAÛ BAØI LAØM VAÊN SOÁ 2
I. MUÏC TIEÂU BAØI HOÏC - Giuùp hs naém vöõng hôn caùch laøm vaên töï söï keát hôïp vôùi mieâu taû, nhaän ra öu ñieåm vaø nhöôïc ñieåm cuûa mình khi vieát baøi - Reøn luyeän kyõ naêng tìm hieåu ñeà, laäp daøn baøi, vieát baøi. II. TIEÁN TRÌNH LEÂN LÔÙP 1. OÅn ñònh toå chöùc 2. Kieåm tra baøi cuõ : Neâu caûm nhaän cuûa em veà baøi taäp laøm vaên vöøa qua? 3. Tieán trình traû baøi.
HOAÏT ÑOÄNG CUÛA THAÀY VAØ TROØ
NOÄI DUNG BAØI HOÏC
Töôûng töôïng sau 20 naêm veà thaêm tröôøng 1. Ñeà baøi: , em haõy vieát tö cho baïn keå veà buoåi thaêm 2. Laäp daøn yù: tröôøng ñoù? 3. Vieát baøi. - Öu ñieåm + Saép xeáp taïo ra nhöõng tình huoáng phuø hôïp Sau 20 naêm + Coù chuù yù ñeán taû caûnh vaät vaø taâm - Em coù theå laø moät baùc syõ phaãu thuaät ñi traïng. chöõa beänh cho ngöôøi ngheøo- tình côø ñi qua +Moät soá baøi coù söï töôûng töôïng ñoäc ñaùo, vaø gheù laïi thaêm tröôøng haáp daãn, caûm ñoäng - Em coù theå laø moät kieán truùc sö. - Haïn cheá: - Ñi tham quan du lòch cuøng cô quan… + Sai chính taû + Coøn keå sô saøi, saép xeáp chi tieát coøn loän xoän + Moät soá caâu chöa chuaån 4. Ñoïc moät soá baøi vieát khaù cuûa hs. Tieát 46: ÑOÀNG CHÍ Chính Höõu I. MUÏC TIEÂU BAØI HOÏC - Giuùp hs caûm nhaän ñöôïc veû ñeïp chaân thöïc giaûn dò cuûa tình ñoàng chí, ñoàng ñoäi vaø hình aûnh ngöôøi lính caùch maïng hieän leân trong baøi thô. - Ngheä thuaät: chi tieát chaân thöïc, hình aûnh gôïi caûm, giaàu yù nghóa bieåu tröng. - Reøn luyeän kyõ naêng caûm thuï vaø phaân tích caùc chi tieát ngheä thuaät qua hình aûnh bay boång nhöng raát chaân thöïc naøy - Troïng taâm : phaân tích II. TIEÁN TRÌNH LEÂN LÔÙP 1. OÅn ñònh toå chöùc 2. Kieåm tra baøi cuõ : Ñoïc thuoäc ñoaïn trích Luïc Vaân Tieân gaëp naïn. 3. Daïy baøi môùi
HOAÏT ÑOÄNG CUÛA THAÀY VAØ TROØ NOÄI DUNG BAØI HOÏC
I. GIÔÙI THIEÄU CHUNG 1. Taùc giaû. 2. Taùc phaåm. Ra ñôøi naêm 1948 trích trong taäp thô “ Ñaàu suùng traêng treo” 3. Boá cuïc: 2 phaàn II. TÌM HIEÅU BAØI THÔ. 1. Cô sôû hình thaønh tình ñoàng chí cuûa ngöôøi lính. - Baét ñaàu baèng söï töông ñoàng veà caûnh ngoä: xuaát thaân ngheøo khoù. - Naûy sinh töø nhieäm vuï saùt caùnh beân nhau trong chieán ñaáu.” Suùng beân suùng” Anh cuøng Toâi - Naûy sinh töø nhöõng thieáu thoán Ñaát caøy leân soûi ñaù( queâ ngheøo) nöôùc maën ñoàng gian lao trong chieán ñaáu “ Ñeâm reùt chua chung chaên” Taát caû nhöõng ñieàu ñoù ñöôïc tg Ra traän quen nhau goïi laø : tình ñoàng chí. Caâu thô coù hai tieáng vaø daáu chaám than taïo
- Teân khai sinh: Traàn Ñình Ñaéc (1926) - Laø ngöôøi lính trung ñoaøn thuû ñoâ, vaø trôû thaønh nhaø thô quaân ñoäi. - Thô oâng haàu nhö vieát veà ngöôøi lính trong hai cuoäc k/c cuûa daân toäc. Vôùi tình caûm cao ñeïp: tình ñoàng ñoäi, tình queâ höông, tieàn tuyeán haäu phöông. Baøi thô chia laøm maáy phaàn? Vì sao em laïi chia nhö vaäy? ? Giaûi thìch hai töø “ Ñoàng chì” ? Cô sôû naøo hình thaønh tình ñoàng chí? Hoï cuøng chung giai caáp. Cuøng chung muïc ñích lí töôûng. Töø nhieàu phöông trôøi xa laï nhöng laïi thaønh haøng nguõ caùch maïng vaø trôû thaønh quen thaân nhau.
Cuøng chung lì töôûng “suùng beân suùng: neân moät noát nhaán vang leân nhö Cuøng chung khoù khaên “ñeâm reùt chung moät lôøi phaùt hieän, lôøi khaúng chaên” ñònh, nhö caùi baûn leà gaén keát hai phaàn cuûa baøi thô. 2. Nhöõng bieåu hieän cuûa tình Ñoàng chí ñoàng chí. ? tg ñaõ ñöa ra nhöõng bieåu hieän naøo veà tình ñoàng chí? - Ñ/c laø söï caûm thoâng saâu xa Vd: Gioït gioït moà hoâi rôi nhöõng taâm tö noãi loøng cuûa nhau. Treân maù anh vaøng ngheä - Ñ/c laø cuøng nhau seû chia nhöõng Anh veä quoác quaân ôi thieáu thoán, gian lao vaát vaû trong Sao maø yeâu anh theá. cuoäc ñôøi ngöôøi lính( AÙo, quaàn, - Taây Tieán ñoaøn binh khoâng moïc toùc mieäng cöôøi, chaân…) Quaân xanh maøu laù giöõ oai huøm - Caâu thô soùng ñoâi ñoái öùng vôùi - Soát run ngöøôi vaàng traùn öôùt moà hoâi nhau – taïo neân söï gaén boù trong cuoäc ñôøi ngöôøi lính. - Döôøng nhö chæ baèng cöû chæ “ tay ? Caâu thöông nhau tay naém laáy baøn tay naém laáy baøn tay”maø ngöôøi lình * Caâu thô “ Ñeâm nay….Ñaàu suùng traêng treo” cho em nhö ñöôïc tieáp theâm söùc maïnh vöôït suy nghó gì veà hình aûnh ngöôøi lính vaø cuoäc chieán qua moïi gian khoå ñaáu? Chình Höõu noùi: “ Ñaàu suùng traêng treo” ngoaøi h/aû Baøi thô keát thuùc baèng moät h/a thöïc thì 4 chöõ naøy coøn coù nhòp ñieäu nhö nhòp laéc ñeïp veà tình ñoàng chí ñoàng ñoäi, laø cuûa moät caùi gì lô löûng ôû raát xa chöù khoâng phaûi caùi bieåu töôïng ñeïp veà h/aû ngöôøi gì laø buoäc chaët, suoát ñeâm vaàng traêng ôû cao xuoáng chieán syõ – veû ñeïp tinh thaàn hoøa thaáp daàn vaø coù luùc nhö treo lô löûng ôû ñaàu muõi quyeän hieän thöïc vaø laõng maïn. suùng. Nhöõng ñeâm chô giaëc, vaàng traêng ñoái vôùi III. TOÅNG KEÁT chuùng toâi nhö moät ngöôøi baïn, röøng hoang söông muoái 1. ND: laø moät hình aûnh thaät” 2. Ngheä thuaät: Trong böùc tranh treân, noåi leân trong caûnh röøng ñeâm - Ngoân ngöõ giaûn dò vaø coâ ñoäng, laø 3 hình aûnh gaén keát vôùi nhau: Ngöôøi lính- khaåu chaân thöïc giaàu chaát bieåu caûm. suùng – vaàng traêng. - Hình aûnh chaân thöïc gaàn guõi. Trong ñeâm phuïc kích giaëc, ngöôøi lính coù ñoàng ñoäi, ……. nhöng coù moät ngöôøi baïn nöõa laø vaàng traêng. Hình aûnh naøy laø hình aûnh bieåu töôïng gôïi ra nhöõng lieân töôûng phong phuù: gaàn vaø xa, thöïc taïi vaø mô moäng, chaát chieán ñaáu vaø tröõ tình, chieán só vaø thi só. * Cuûng coá baøi hoïc Tieát 47: BAØI THÔ VEÀ TIEÅU ÑOÄI XE KHOÂNG KÍNH Phaïm Tieán Duaät I. MUÏC TIEÂU BAØI HOÏC - Caûm nhaän ñöôïc söï ñoäc ñaùo cuûa hình töôïng nhöõng chieác xe khoâng kínhcuøng hình aûnh ngöôøi laùi xe Tröôøng sôn, hieân ngang duõng caûm, soâi noåi trong baøi thô. - Thaáy ñöôïc giong ñieäu ngoân ngöõ rieâng cuûa baøi thô. - Reøn luyeän kyõ naêng phaân tích hình aûnh ngoân ngöõ thô II. TIEÁN TRÌNH LEÂN LÔÙP 1. OÅn ñònh toå chöùc 2. Kieåm tra baøi cuõ : Ñoïc thuoäc ñoaïn “ Luïc Vaân Tieân gaëp naïn” phaân tìch haønh ñoäng vaø aâm möu cuûa Trònh Haâm? 3. Daïy baøi môùi: Trong cuoäc k/c choáng Myõ cöùu nöôùc cuûa daân toäc coù bieát bao theá heä thanh nieân “ Xeû doïc Tröôøng Sôn ñi cöùu nöôùc/ Maø loøng phôi phôùi daäy töông lai”
“ Tröôøng sôn ñoâng naéng Taây möa/ Ai chöa ñeán ñoù nhö chöa roõ mính” hoï ñaõ coáng hieán, hi sinh mang veû ñeïp haøo huøng. “Baøi thô veà tieåu ñoäi xe khoâng kình” laø moät baøi thô nhö vaäy.
HOAÏT ÑOÄNG CUÛA THAÀY VAØ TROØ NOÄI DUNG BAØI HOÏC
? Neâu nhöõng neùt chính veà tg Phaïm Tieán Duaät? - Sinh naêm 1941, queâ tænh Phuù Thoï - Laø thi syõ – chieán syõ trong khaùng chieán choáng Myõ. _ Coù nhieàu saùng taùc veà ñeà taøi ngöôøi lính. - Gioïng ñieäu thô soâi noåi haøo huøng, tinh nghòch saâu saéc. ? Em bieát gì veà baøi thô tieåu ñoäixe khoâng kính? ? Ñoïc vaø neâu boá cuïc cuûa baøi thô?
? Em coù nhaän xeùt gì veà nhan ñeà cuûa baøi thô? Nhan ñeà baøi thô khaù daøi, töôûng nhö coù choã thöøa. Nhöng chính nhan ñeà ñoù laïi thu huùt ngöôøi ñoïc ôû caùi veû laï, ñoäc ñaùo cuûa noù. Nhan ñeà cuûa baøi thô ñaõ laøm roõ hình aûnh cuûa toaøn baøi. Nhöõng chieác xe khoâng kính – moät phaùt hieän ñoäc ñaùo cuûa tg.
? Hình aûnh chieác xe khoâng kính ñöôïc tg mieâu taû cuï theå qua nhöõng caâu thô naøo?
? Vì sao ñaây laø nhöõng hình aûnh thöïc laïi coù yù nghóa ñoäc ñaùo ñeán nhö vaäy?
? Qua khoå thô 1,2 cho em caûm nhaän ntn veà ngöôøi lính laùi xe? ? Emsuy nghó ntn veà töø “nhín” Nhìn thaáy gioù xoa vaøo maét ñaéng Nhìn thaáy con ñöôøng chaïy thaúng vaøo tim. - Ung dung buoàng laùi ta ngoài - khoâng coù kính öø thì coù buïi. - Chöa caàn röûa phì pheøo chaâm ñieáu thuoác - khoâng coù kìng öø thì öôùt aùo - Chöa caàn thay laùi traêm caây soá nöõa ? Tinh thaàn cuûa ngöôøi lính theå hieän ôû thaùi ñoä naøo? ? Ñieàu gì khieán hoï coi thöôøng gian khoå, baát chaäp gian khoå ñeán nhö vaäy?
I. TÌM HIEÅU CHUNG 1. Taùc giaû. 2. Taùc phaåm. Baøi thô maèn trong chuøm thô ñöôïc trao taëng giaûi nhaát cuoäc thi thô cuûa baùo Vaên ngheä (1969) vaø ñöa vaøo taäp thô “ Vaàng traêng quaàng löûa” 3. Boá cuïc: 2 phaàn - Hình aûnh chieác xe khoâng kính - Hình aûnh ngöôøi lính. II. PHAÂN TÍCH. * Nhan ñeà: Baøi thô khoâng chæ vieát veà chieác xe khoâng kính maø qua ñoù cho ta thaáy hieän thöïc khoác lieät cuûa chieán tranh, ñoàng thôøi thaáy ñöôïc söï duõng caûm treû trung vuôït leân moïi thieáu thoán khoù khaên, nguy hieåm cuûa nhöõng ngöôøi lính laùi xe. 1. Hình aûnh chieác xe khoâng coù kính. - Nhöõng chieác xe khoâng coù kính vaãn baêng baêng ra chieán tröôøng. Ñaáy laø moät hình aûnh thöïc. - Tg giaûi thìch nguyeân nhaân “Bom giaät bom rung kính vôõ maát roài” Hình aûnh chieác xe khoâng kính khoâng phaûi hieám trong chieán tranh, nhöng phaûi coù taâm hoàn nhaïy caûm, neùt ngang taøng, thích caùi laï nhö tg thì môùi ñöa hình aûnh naøy trôû neân ñoäc ñaùo ñeán nhö vaäy. 2. Hình aûnh ngöôøi lính laùi xe. - Hình aûnh chieác xe khoâng kính ñaõ laøm noåi roõ hình aûnh ngöôøi lính laùi xe Tröôøng Sôn: thieáu phöông tieän vaät chaát toái thieåu nhöng laïi laø hoaøn caûnh ñeå ngöôøi lính laùi xe boäc loä phaåm chaát cao ñeïp, söùc maïnh lôùn lao cuûa hoï. Ñaëc bieät laø loøng duõng caûm, tinh thaàn baát chaáp gian khoå khoù khaên. - Caûm giaùc ngoài treân xe khoâng kính ngöôøi laøi xe tieáp xuùc tröïc tieáp vôùi cuoäc soáng beân ngoaøi. + Toác ñoä chieác xe lao nhanh + Caûnh vaät nhö uøa vaøo buoàng laùi
qua oâ cöûa vôõ. - Ngöôøi laøi xe hieän ra vôùi nhöõng phaåm chaát cao ñeïp: töù theá ung dung, hieân ngang, - Thaùi ñoä baát chaáp khoù khaên, gian khoå… ? Ñaùnh giaù veà noäi dung vaø ngheä thuaät cuûa taùc + Nhìn nhau maët laám cöôøi ha ha. phaåm? +Baét tay qua cöûa kính vôõ roài. + Beáp Hoaøng Caàm laø gia ñình ñaáy. Neùt hoàn nhieân, laïc quan, tinh thaàn quyeát chieán ñaáu vì Mieàn Nam, * Cuûng coá baøi hoïc vì ñoäc laäp daân toäc. * Chuaån bò baøi môùi III. TOÅNG KEÁT 1. ND. 2. NT. _ Gioïng thô - Theå thô 7 vaø 8 chöõ laøm cho baøi thô ngö nhöõng lôøi noùi töï nhieân sinh ñoäng. Tieát 48: KIEÅM TRA VEÀ TRUYEÄN TRUNG ÑAÏI I. MUÏC TIEÂU BAØI HOÏC - Giuùp hs naém ñöôïc nhöõng kieán thöùc cô baûn veà vaên hoïc trung ñaïi Vieät Nam: nhöõng theå loaïi chuû yeáu, giaù trò noäi dung vaø ngheä thuaät. - Qua baøi kieåm tra ñaùnh giaù trình ñoä cuûa hs veà kieán thöùc vaø naêng löïc dieãn ñaït. II. TIEÁN TRÌNH LEÂN LÔÙP. 1. OÅn ñònh toå chöùc 2. Kieåm tra baøi cuõ 3. Daïy baøi môùi
HOAÏT ÑOÄNG CUÛA THAÀY VAØ TROØ
NOÄI DUNG BAØI HOÏC
HÖÔÙNG DAÃN HS OÂN TAÄP Vd: Truyeän cuõ trong phuû chuùa Trònh THEO CHUÛ ÑEÀ XUYEÂN SUOÁT Quang Trung ñaïi phaù quaân Thanh. TOAØN BOÄ TAÙC PHAÅM. Maõ Giaùm Sinh mua Kieàu. 1. Chuû ñeà phaûn aùnh hieän thöïc xaõ hoäi phong kieán vôùi hieän thöïc xaáu xa cuûa giai caáp thoáng trò. - AÊn chôi xa hoa, truïy laïc. - Heøn nhaùt thuaàn phuïc ngoaïi bang. Truyeän Kieàu vaø Ngöôøi con gaùi Nam xöông. - Giaû doái baát nhaân vì tieàn maø taùng taân löông taâm. 2. Chuû ñeà ngöôøi phuï nöõ. - Soá phaän bi kòch cuûa hoï. - Veû ñeïp cuûa ngöôøi phuï nöõ Nhôù caâu kieán ngaõi baát vi + Veû ñeïp nhan saéc taøi naêng Laøm ngöôøi theá aáy cuõng phi anh huøng. + Veû ñeïp taâm hoàn. 3. Chuû ñeà ngöôøi anh huøng vôùi lí töôûng ñaïo ñöùc cao ñeïp qua hình töôïng Luïc Vaân Tieân. Giaù trò nhaân ñaïo: - Lí töôûng theo quan nieäm tích cöïc - Khaúng ñònh con ngöôøi cao ñeïp cuûa Nho giaùo. - Leân aùn theá löïc taøn baïo chaø ñaïp leân con - Lí töôûng theo quan nieäm tích cöïc ngöôøi. cuûa nhaân daân. - Thöông caûm tröôùc nhöõng soá phaän ñau khoå. * Ngöôøi anh huøng daân toäc Nguyeãn - Ñeà cao taám loøng nhaân haäu, öôùc mô haïnh Hueä, phuùc. - Loøng yeâu nöôùc noàng naøn - Ngheä thuaät: mieâu taû thieân nhieân - Quaû caûm taøi trí - Mieâu taû tình caùch, ngoaïi hính, ngoân ngöõ… - Nhaân caùch cao ñeïp. 4. OÂn taäp taùc phaåm truyeän Kieàu. - Giôùi thieäu veà taùc giaû Nguyeãn Du - Toùm taét noäi dung taùc phaåm - Giaù trò noäi dung vaø ngheä thuaät cuûa taùc phaåm.
Tieát 49: TOÅNG KEÁT VEÀ TÖØ VÖÏNG I. MUÏC TIEÂU BAØI HOÏC Giuùp hs naém vöõng hôn vaø bieát vaän duïng nhöõng kieán thöùc veà töø vöïng ñaõ hoïc( söï phaùt trieån cuûa töø vöïng, töø möôïn, töø Haùn Vieät, thuaät ngöõ, bieät ngöõ vaø caùc hình thöùc trau doài voán töø.) II. TIEÁN TRÌNH LEÂN LÔÙP. 1.OÅn ñònh toå chöùc 2.Kieåm tra baøi cuõ 3. Daïy baøi môùi
HOAÏT ÑOÄNG CUÛA THAÀY VAØ TROØ NOÄI DUNG BAØI HOÏC
? Coù
nhöõng hình thöùc naøo ñeå phaùt trieån töø I. SÖÏ PHAÙT TRIEÅN CUÛA TÖØ
vöïng? Vd: Chaân – moät boä phaän cuûa cô theå - Chaân baøn, chaân trong ñoäi boùng
VÖÏNG. - Phaùt trieån nghóa cuûa töø. - Phaùt trieån theo soá löôïng töø ngöõ +Taïo theâm töø môùi Vd: Röøng phoøng hoä, saùch ñoû, thò tröôøng tieàn + Vay möôïn töø nöôùc ngoaøi. teä… Neáu khoâng phaùt trieån nghóa, noùi Coù 2 caùch phaùt trieån töø vöïng: chung moãi töø chæ coù moät nghóa( soá - Phaùt trieån nghóa cuûa töø löôïng töø raát nhieàu) tuy nhieân ôû baát - Phaùt trieån soá löôïng töø ( taïo theâm töø môùi vaø cöù ngoân ngöõ naøo cuõng phaùt trieån vay möôïn töø nöôùc ngoaøi) töø vöïng theo taát caû nhöõng hình thöùc coù trong sô ñoà. II. TÖØ MÖÔÏN. 1.K/n: 2. Nhaän ñònh c : ñaây laø caùch thöùc quan troïng ñeå boå sung voán töø ngöõ. 3. Nhöõng töø : saêm, loáp, ga, xaêng…tuy laø töø vay möôïn nhöng ñaõ ñöôïc Vieät hoùa hoaøn toaøn( aâm vaø nghóa) duøng caùc töø naøy chaúng khaùc gì duøng töø thuaàn Vieät. Coù nhieàu tröôøng hôïp caàn duøng töø Haùn Vieät - Trong khi ñoù nhöõng töø : ra-ñi- oâ,Anhöng coù tröôøng hôïp khoâng caàn duøng. xít, vi-ta-min laø nhöõng töø vay möôïn Khoâng neân laïm duïng töø Haùn Vieät coù nhieàu neùt ngoaïi lai , chöa ñöôïc Vieät hoùa hoaøn toaøn. ? Thuaät ngöõ : laø töø ngöõ chæ caùc khoa hoïc maø III. TÖØ HAÙN VIEÄT. baát kyø baøi hoïc thuoäc KHTN- XH ñeàu phaûi duøng. 1.K/n: laø nhöõng töø möôïn tieáng Haùn. - Bieät nguõ: Laø caùc töø chuyeân duøng trong moät 2. Choïn b lónh vöïc hoaït ñoäng xaõ hoäi khoâng phaûi chuyeân Vì thöïc teá töø Haùn Vieät chieám moät moân. tyû leä raát lôùn (600/0). Khi vay möôïn töø Vd: Linh muïc, röûa toäi, nöõ tu, caàu nguyeän…( Thieân Haùn Vieät trôû thaønh moät boä phaän chuùa giaùo) quan troïng trong tieáng Vieät. - Baùch khoa toaøn thö: Töø ñieån ghi ñaày ñuû tri thöùc IV. THUAÄT NGÖÕ VAØ BIEÄT cuûa caùc ngaønh. NGÖÕ XAÕ HOÄI. - Baûo hoâ maäu dòch: baûo veä saûn xuaát trong nöôùc 1.K/n choáng laïi söï caïnh tranh haøng hoùa nöôùc ngoaøi treân 2. Chuùng ta soáng trong thôøi ñaïi khoa thò tröôøng trong nöôùc. hoïc – coâng ngheä phaùt trieån heát söùc - Döï thaûo(Ñt) thaûo ra ñeå thoâng qua. maïnh meõ vaø coù aûnh höôûng lôùn ñeán - Ñaïi söù quaùn:Cô quan ñaïi dieän chính thöùc vaø ñôøi soáng con ngöôøi, trình ñoä daân trí toaøn dieän cuûa moät nöôùc ôû nöôùc ngoaøi. cao, vì vaäy thuaät ngöõ ñoùng vai troø - Haäu dueä: con chaùu cuûa ngöôøi ñaõ cheát. quan troïng. - Khaåu khí:khí phaùch cuûa con ngöøôi toaùt ra qua lôøi V. TRAU DOÀI VOÁN TÖØ. noùi. Giaûi thích nhöõng töø ngöõ sau: - Moâi sinh: moâi tröôøng sinh soáng cuûa sinh vaät. Baùch khoa toaøn thö, Baûo hoä maäu dòch…. Tieát 50. NGHÒ LUAÄN TRONG VAÊN BAÛN TÖÏ SÖÏ. I. MUÏC TIEÂU BAØI HOÏC Giuùp hs - hieåu theá naøo laø laäp luaän trong vaên baûn töï söï, vai troø vaø caùc yeáu toá laäp luaän trong vaên baûn töï söï.
- Luyeän taäp nhaän dieän caùc yeáu toá laäp luaän vaø vieát ñoaïn vaên töï söï coù söû duïng caùc yeáu toá laäp luaän. II. TIEÁN TRÌNH LEÂN LÔÙP. 1. oån ñònh toå chöùc 2. Kieåm tra baøi cuõ :Vaên laäp luïaân khaùc vaên töï söï ôû choã naøo? 3. Daïy baøi môùi
HOAÏT ÑOÄNG CUÛA THAÀY VAØ TROØ NOÄI DUNG BAØI HOÏC
Ñaây laø suy nghó cuûa oâng giaùo trong truyeän Laõo Haïc. Nhö moät cuoäc ñoái thoaïi ngaàm. OÂng giaùo noùi vôùi chính mình, thuyeát phuïc mình raèng vôï mình khoâng aùc, neân chæ buoàn chöù khoâng giaän. Ñeå ñi ñeán keát luaän ñoù oâng giaùo ñaõ ñöa ra caùc luaän ñieåm vaø laäp luaän theo loâgíc sau: ? OÂng giaùo ñaõ noùi leân suy nghó cuûa mình qua nhöõng caâu naøo? ? Phaùt trieån vaán ñeà baèng nhöõng lí leõ naøo? Caùc lí leõ aáy coù hôïp quy luaät khoâng?
I. NGHÒ LUAÄN TRONG VAÊN BAÛN TÖÏ SÖÏ. 1.Ví duï: a. OÂng giaùo ñöa ra nhöõng laäp luaän vaø luaän ñieåm theo caùc loâgíc sau: -Neáu ta khoâng coâ gaéng tìm hieåu nhöõng ngöôøi xung quanh thì ta luoân coù côù ñeå taøn nhaãn vaø ñoäc aùc vôùi hoï. - Phaùt trieån vaân ñeà: Vôï toâi khoâng phaûi laø ngöôøi aùc, nhöng sôû dó thò trôû neân ích kyû vaø taøn nhaãn laø vì thò quaù khoå. + Khi ngöôøi ta ñau chaân thì chæ nghó ñeán caùi chaân ñau cuûa mình maø thoâi( qui luaät) +Khi ngöôøi ta khoå thì coøn nghó ñeán ai ñöôïc ? Caâu cuoái coù phaûi laø keát luaän khoâng? nöõa. + Vì caùi baûn tính toáy cuûa ngöôøi ta bò nhöõng lo laéng buoàn ñau, ích kyû che laáp. - Keát thuùc vaán ñeà: “Toâi bieát vaäy neân toâi chæ buoàn chöù khoâng nôõ giaän” Taát caûn nhöõng laäp luaân treân ñeàu raát phuø hôïp vôùi tính caùch oâng giaùo – moät ngöôøi coù hoïc thöùc giaàu tình thöông ngöôøi. ? Ñaây coù phaûi laø cuoäc ñoái thoaïi khoâng? b. Cuoäc ñoái thoaïi giöõa Kieàu vaø Hoaïn Thö. Em hình dung caûnh naøy xuaát hieän ôû ñaâu? Ai - Kieàu laø quan toøa buoäc toäi. laø luaät sö? Ai laø bò caùo? - Hoaïn Thö laø bò caùo bieän minh. Hoaïn Thö ñaõ neâu ra 4 luaän ñieåm. + Toâi laø ñaøn baø ghen tuoâng laø chuyeän thöôøng tình. + Toâi ñoái xöû vôùi coâ khoâng teä. + Toâi vaø coâ trong caûnh choàng chung, chaéc gì ai nhöôøng cho ai. + Duø sao toâi cuõng gaây ñau khoå cho coâ – ? Neâu daáu hieäu vaø ñaëc ñieåm cuûa laäp luaän mong söï khoan dung ñoä löôïng. trong vaên baûn töï söï? Ñaây laø laäp luaän xuaát saéc ñöa Hoaïn Thö töø moät bò caùo trôû thaønh naïn nhaân khieán Kieàu raát khoù xöû. 2. Keát luaän. III . LUYEÄN TAÄP