habibi

Document Sample
habibi Powered By Docstoc
					       ‫زراعت واصالح‬
       ‫نباتات ايران‬
        ‫جلد2 شماره1‬
        ‫تابستان1381‬
  ‫بررسي تاتير تنش كم آبي و كاربرد سلنيم بر برخي از خصوصيات زراعي دو‬
                                         ‫رقم سويا‬
‫‪Effect of Drought Stress and Selenium Foliar Application on Agronomic Characters of Soybean‬‬
                                           ‫‪varieties‬‬

 ‫داود حبيبي1، سيامك شافعي1، علي محمودي1، مسعود مشهدي اكبر بوجار2،محمد‬
   ‫1‬
    ‫رضا اردکاني1،داريوش فتح اله طا لقا ني8 ، حسن رفيعي1، محمد شكروي‬
                                        ‫چكيده :‬
‫ا ين تحق يق در دو مرح له و به صورت تحقي قات آزماي شگاهي و مزر عه اي‬
       ‫ما‬
 ‫ا ماده از ااني و‬   ‫ااا اسا‬‫اگاهي امكا‬‫اات آزمايشا‬                   ‫ا‬
                                                     ‫ااگ فر ا . در تحقيقا‬ ‫انجا‬
‫)‪ (Mannitol‬در ان خاب ارقاگ مقاوگ به خشكي سويا در مرحله جوانه زني ماورد‬
‫ارزيابي قرار فر . اساس كار جه ان خاب، بررسي درصد پايداري طو ريشه‬
‫چه بود . جه مقايسه از آزمايش اك وريل در پايه كرتهاي كامال تصاد ي با‬
‫4 تكرار اس ماده شد، كه اك ور ‪ A‬ارقاگ (ويليامزو هااركور) و ااك ور ‪B‬‬
‫)‪ (0, - 4, - 8, - 12 bar‬را تشكيل مي داد. ن ايج نشااا‬    ‫غلظ هاي م ماوت ماني و‬
‫داد كه ار قاگ مورد برر سي از ن ظر صمات طو ري شه چه، طو ساقه چه، قوه‬
‫ناميه در سطح 1% اخ الف معني دار دارناد و رقام ويلياامز نساه باه رقام‬
‫هاركور بر تري ن شاا داد. ر قم ويل يامز با در صد پا يداري عمل كرد و وزا‬
‫هزاردا نه باال داراي در صد پا يداري ري شه چه باال و همچ نين ر قم هاركور با‬
‫درصد پايداري عملكرد و وزا هزاردانه پائين داراي درصد پايداري ريشه چه‬
‫ار قامي كه در صد پا يداري طو ري شه‬      ‫پاييني بود. لذا مي تواا ن ي جه فر‬
‫چه بااليي دار ند داراي در صد پا يداري عمل كرد بااليي ن يز ه س ند. در برر سي‬
‫مزرعه اي كه در مزرعه آموزشي – تحقيقاتي دانشكده كشاورزي دانشگاه آزاد‬
‫اسالمي واحد كرج واقع در ماهدش در سا 1311 اجرا فرديد دو رقم (ويليامز،‬
‫هاركور) در دو آزمايش جدافانه تح شرايط شاهد و شرايط تنش كم آبي مورد‬
‫برر سي قرار فر ند. طرح آ ماري هر دو آز مايش كرت هاي دو بار خرد شده‬
‫(اسپيلي اسپيلي پالت) در قالب بلوكهاي كامل تصاد ي با چهار تكرار بوده‬
‫كه ار قاگ مورد ن ظر در كرت هاي ا صلي، مرا حل ا سپري سلنيم (پو شش ف ياهي،‬
‫شروع فلدهي) كرت رعي و مقدار سلنيم مصر ي (صمر، 11 و 11 فرگ در هك اار)‬
‫كرت ر عي ر عي را ت شكيل مي داد ند. ج ه ان جاگ تجز يه مر كب آزماي شات‬
‫اك ور ‪ A‬تيمار آبياري (آبياري معمولي، تنش كم آبي)، ااك ور ‪ C‬ارقااگ‬
‫(ويليامز، هاركور)، اك ور ‪ D‬مراحل اسپري سلنيم (پوشش كامل فياهي، شروع‬
‫فلدهي) و اك ور ‪ E‬مقدار سلنيم مصر ي (صمر، 11 و 11 فارگ در هك اار) را‬
‫ت شكيل مي داد. ن ايج حا صل از برر سي هاي آز مايش هاي جدافا نه مزر عه اي‬
‫نشاا مي دهد كه صمات عملكرد دانه، مجموع ماده خشك، وزا هزاردانه، م وسط‬
‫ت عداد غالف در بو ته، م و سط ت عداد دا نه در غالف ا خ الف مع ني داري دار ند.‬
‫ن ايج حاصل از تجزيه واريانس مركب آزمايشات نشاا داد كه بين تيمار بدوا‬
‫تنش كم آبي و تيمار تنش كم آبي براي كليه صمات اندازه فيري شده اخ الف‬
‫معني داري در سطح 1% وجود دارد و رقم ويليامز به عنواا رقام م حمال تار‬
‫ن سه به ر قم هاركور شنا سايي و معر ي فرد يد. همچ نين با ا سپري سلنيم در‬
‫مرح له ف لدهي عمل كرد بي ش ري ن سه به ا سپري در مرح له پو شش كا مل ف ياهي‬
‫بدس آمد. با مصرف 11 فرگ سلنيم در هك ار بيشا رين عملكارد و در تيماار‬
                                ‫بدوا مصرف سلنيم كم رين عملكرد مشاهده شد.‬
‫واژه هاي كليدي : تنش كم آبي، سلنيم، مانيتول، ريشه چه، جوانه‬
                                                 ‫زني، ، سويا.‬
                                                                 ‫مقدمه‬
‫عملكرد كمي و كيفي محصول مي‬                       ‫ايران كشوري است كه‬
‫گردد. تعيين ويژگي هاي گونه‬                       ‫داراي آب و هواي گرم و خشك‬
‫نظر‬   ‫از‬   ‫سويا‬  ‫مقاوم‬   ‫هاي‬                     ‫بوده و در سال هايي احتمال‬
‫سازگاري با شرايط خشكي، مي‬                        ‫كمبود بارندگي و ايجاد تنش‬
‫تواند راه گشاي ارزشمندي براي‬                     ‫خشكي براي گياهان وجود دارد.‬
                       ‫معرفي‬                                ‫اين امر باعث كاهش‬


                                            ‫1‬
                    ‫بررسي تاتير تنش كم آبي و كاربرد سلنيم بر....‬
                                                                        ‫تاريخ دريافت:‬
                                                                    ‫تاريخ پذيرش:‬
                                                  ‫1-دانشگاه آزاد اسالمي واحد كرج‬
                                                           ‫2- دانشگاه تربيت معلم‬
                                   ‫8- مو سسه تحقيقا ت اصالح و تهيه بذر چغندر قند‬

‫در شرايط استرس نسبت ريشه به‬                      ‫برنامه‬       ‫جهت‬    ‫مقاوم‬          ‫هاي‬     ‫گونه‬

‫ساقه افزايش مي يابد اين امر‬                      ‫هاي به نژادي باشد. با توجه‬

‫يا‬    ‫ساقه‬     ‫رشد‬    ‫كاهش‬    ‫دليل‬     ‫به‬        ‫هاي‬     ‫هزينه‬       ‫ساالنه‬         ‫اينكه‬       ‫به‬

‫دو‬    ‫هر‬    ‫يا‬     ‫ريشه‬   ‫رشد‬      ‫افزايش‬        ‫روي‬     ‫بر‬       ‫تحقيقات‬        ‫صرف‬       ‫زيادي‬

‫,‪(Doss‬‬      ‫است. داس و همكاران (‬                 ‫زراعي‬     ‫گياهان‬         ‫در‬    ‫خشكي‬       ‫اثرات‬

‫كه‬    ‫كردند‬      ‫4791 .‪B.D. et al‬گزارش‬           ‫مي شود ولي نتايج اين تحقيقات‬

‫تحت‬    ‫شديدا‬       ‫سويا‬   ‫محصول‬     ‫ميزان‬        ‫روش‬    ‫تاكنون‬       ‫كه‬      ‫دهد‬      ‫مي‬    ‫نشان‬

‫تاثير كمبود رطوبت در زمان پر‬                     ‫ساده و كم هزينه و سريع معرفي‬

‫قرار‬       ‫دانه)‬    ‫(تشكيل‬      ‫غالف‬   ‫شدن‬       ‫نشده است به طوري كه كارآيي‬

‫ميگيرد. آبياري در مرحلهءآغاز‬                     ‫الزم جهت شناسايي ارقام مقاوم‬

‫ازدياد‬        ‫در‬     ‫همانقدر‬        ‫گلدهي‬        ‫وجود‬    ‫روشها‬       ‫اين‬       ‫در‬     ‫خشكي‬      ‫به‬

‫محصول اثر دارد كه آبياري در‬                      ‫ندارد. در صورتي كه بتوان در‬

‫در‬    ‫آب‬    ‫كمبود‬     ‫دارد.‬     ‫فصل‬    ‫طول‬       ‫مراحل اوليه رشد ارقام مقاوم‬

‫زمان گلدهي سويا باعث افزايش‬                      ‫و‬    ‫ساده‬    ‫روش‬       ‫با‬     ‫را‬     ‫خشكي‬      ‫به‬

‫گل هاي عقيم و كپسول هاي جوان‬                     ‫نمود‬    ‫شناسايي‬          ‫اندك‬      ‫اي‬     ‫هزينه‬

‫مي شودبعالوه مشاهده نمودند كه‬                    ‫ارتقاي‬       ‫جهت‬       ‫در‬      ‫مثبتي‬        ‫گام‬

‫كمبود رطوبت از زمان گلدهي تا‬                     ‫به‬    ‫باشد.‬       ‫مي‬     ‫كشاورزي‬          ‫خدمات‬

‫تشكيل غالف با وجود آبياري در‬                     ‫عوامل‬       ‫از‬     ‫يكي‬        ‫خشكي‬      ‫طوركلي‬

‫زمان تشكيل دانه ميزان عملكرد‬                     ‫محصوالت‬          ‫توليد‬          ‫محدودكننده‬

‫گياه رادر اثر كاهش تعداد غالف‬                    ‫زراعي در مناطق كم آب مي باشد‬

‫در هر بوته كاهش داد. تعداد‬                       ‫از اينرو تعيين شاخص هايي جهت‬

‫بذر در هر غالف و وزن بذر در‬                      ‫شرايط‬       ‫در‬    ‫كه‬     ‫ارقامي‬         ‫انتخاب‬

‫اثر كمبود آب در دوره مذكور‬                       ‫تنش داراي عملكرد بااليي بوده‬

‫تغيير نكرد. كمبود آب به مدت‬                      ‫باالتري‬      ‫عملكرد‬       ‫پايداري‬         ‫يا‬    ‫و‬

‫معموال‬     ‫گلدهي‬     ‫اوائل‬    ‫در‬    ‫كوتاه‬        ‫است.‬    ‫اهميت‬       ‫حائز‬       ‫باشد‬       ‫داشته‬


                                             ‫2‬
                ‫زراعت واصالح نباتات ايران جلد 2شماره 1 تابستان 1381‬

‫سيستم آنتي اكسيداني را فعال‬                            ‫سبب اندكي كاهش در تعداد غالف‬

‫در‬    ‫آنزيمها‬        ‫اين‬       ‫فعاليت‬       ‫كند.‬       ‫گلدهي‬      ‫زيرا‬       ‫شود‬    ‫مي‬     ‫بوته‬       ‫در‬

‫حضور مقادير معيني از سلنيوم‬                            ‫سويا طي يك دوره طوالني انجام‬

‫سيستم‬      ‫قدرت‬       ‫براي‬           ‫شاخص‬    ‫يك‬        ‫مي شود. سويا مي تواند بوسيله‬

‫دفاعي گلوتاتيون پراكسيداز مي‬                           ‫توليد گل بيشتر در اواخر دوره‬

‫باشد (1002 .‪Tessier, F. ( )Timothy, P‬‬                  ‫گلدهي خسارت كمبود آب را در‬

‫5991). همبستگي منفي بين اين‬                            ‫اوايل گلدهي كه نتيجه آن ريزش‬

‫وجود‬      ‫عملكرد‬           ‫و‬     ‫ها‬     ‫آنزيم‬          ‫جبران‬      ‫است‬     ‫بوده‬       ‫غالف‬       ‫و‬     ‫گل‬

‫همکاران‬         ‫و‬     ‫دارد(پوراسماعيل‬                  ‫رطوبت‬      ‫بايد‬       ‫البته‬    ‫كه‬        ‫نمايد.‬

‫1381) آزمايشات صورت گرفته بر‬                           ‫كافي در اواخر دوره گلدهي در‬

‫،‬     ‫1381)‬        ‫(عطايي‬        ‫نخود‬        ‫روي‬       ‫دسترس گياه باشد. كمبود آب در‬

‫1381)‬     ‫(ساعي‬      ‫اي‬        ‫سورگوم علوفه‬            ‫مرحله تشكيل دانه از وزن دانه‬

‫نشان داد كه فعاليت اين آنزيم‬                           ‫دانه‬     ‫وزن‬     ‫در‬    ‫كاهش‬       ‫كاهد.‬        ‫مي‬

‫ها در شرايط تنش خشكي نسبت به‬                           ‫بدليل كمبود آب در دوره تشكيل‬

‫و‬    ‫ميشود‬     ‫بيشتر‬       ‫معمولي‬       ‫شرايط‬          ‫دانه ممكن است كه در اثر ريزش‬

‫جهت‬     ‫ميتوان‬        ‫آنزيم‬           ‫اين‬    ‫از‬        ‫برگ و يا كوتاه شدن در دوره‬

‫تشخيص گونه هاي مقاوم به خشكي‬                           ‫بر‬     ‫باشد.سلنيوم‬            ‫دانه‬        ‫تشكيل‬

‫استفاده نمود. آزمايشات کاظمي‬                           ‫روي مقا ومت به خشکي موثر است‬

‫وهمکاران(1381) نشان داد تيمار‬                          ‫1381).‬     ‫وهمکاران‬           ‫نيا‬        ‫داد‬    ‫(‬

‫شاهد‬    ‫تيمار‬        ‫به‬        ‫نسبت‬    ‫سلنيوم‬          ‫استرس‬       ‫زمان‬        ‫در‬               ‫سلنيوم‬

‫11/3111‬       ‫از‬     ‫را‬        ‫دانه‬    ‫عملکرد‬          ‫اكسيداتيو و تشكيل راديكالهاي‬

‫21/1311‬    ‫به‬       ‫هکتار‬       ‫در‬    ‫کيلوگرم‬          ‫و‬    ‫صدمات‬       ‫به‬     ‫منجر‬        ‫كه‬       ‫آزاد‬

‫کيلوگرم در هکتارافزايش داده‬                            ‫فعاليت‬      ‫شوند‬       ‫مي‬    ‫سلول‬        ‫نابودي‬

‫محلول‬      ‫تيمار‬      ‫همچنين‬                ‫است.‬       ‫آنزيمهاي آنتي اكسيدانت همچون‬

‫افزايش‬         ‫موجب‬        ‫سلنيوم‬           ‫پاشي‬       ‫سيستم گلوتاتيون پراكسيداز را‬

‫شاهد‬      ‫به‬       ‫نسبت‬        ‫دانه‬     ‫تعداد‬          ‫بيشتر مي كند . بدون سلنيوم‬

                                       ‫گرديد.‬          ‫آنزيم پراكسيداز نمي تواند به‬
                      ‫مواد و روشها:‬
                                                       ‫و‬    ‫شده‬       ‫تشكيل‬        ‫كافي‬         ‫اندازة‬

                                                   ‫3‬
               ‫بررسي تاتير تنش كم آبي و كاربرد سلنيم بر....‬
‫(ويليامز، هاركور)، فاكتور ‪D‬‬                ‫در آزمايشگاه بذور دو‬
‫(پوشش‬       ‫سلنيوم‬    ‫اسپري‬    ‫مراحل‬       ‫رقم سويا (ويليامزو هارکور)‬
‫كامل گياهي، شروع گلدهي) و‬                  ‫كه از موسسه تحقيقات اصالح و‬
‫فاكتور ‪ E‬مقدار سلنيوم مصرفي‬                ‫تهيه نهال و بذر كرج تهيه شده‬
‫(صفر، 11 و 12 گرم در هكتار)‬                ‫بودند در پتانسيلهاي اسمزي 21-‬
‫را تشكيل مي داد. در آزمايش‬                 ‫و صفر بار‬           ‫، 3- ، 1-‬
‫تحت تنش، معيار تنش دستگاه‬                  ‫قرارگرفتند و از لحاظ قوه‬
‫هدايت سنج الكتريكي ‪(soil moisture‬‬          ‫ناميه، طول ريشه چه ، طول‬
‫)‪ meter‬و استفاده از بلوك هاي‬               ‫ساقه چه و نسبت ريشه چه به‬
‫گچي بود. بدين ترتيب كه قبل‬                 ‫ساقه چه مورد ارزيابي قرار‬
‫از شروع آزمايش اصلي در كنار‬                ‫گرفتند.جهت ايجاد پتانسيل هاي‬
‫مزرعه كرتي به مساحت 1 متر‬                  ‫اسمزي مورد نظر از رابطه ونت‬
‫مربع تهيه و بلوك گچي در آن‬                                  ‫هوف استفاده شد.‬
‫به عمق 01 سانتيمتري قرار داده‬              ‫‪Ψ = -MIRT‬‬
‫با‬     ‫گرديد.‬     ‫آبياري‬    ‫و‬    ‫شده‬                    ‫‪( = M‬غلظت موالريته)‬
‫هدايت‬       ‫روزانه‬    ‫گيري‬   ‫اندازه‬        ‫‪ = T‬درجه حرارت مطلق (درجه‬
‫الكتريكي و درصد رطوبت خاك‬                                       ‫حرارت + 872)‬
‫تهيه‬         ‫كاليبراسيون‬       ‫منحني‬                    ‫‪ = I‬درجه يونيزاسيون‬
‫گرديد. بر اساس اين منحني‬                   ‫‪ = R‬ثابت گازها (83/0 ليتر بار‬
‫هنگامي كه هدايت الكتريكي به‬                                        ‫مول درجه)‬
‫صفر مي رسد ميزان رطوبت 3 درصد‬              ‫طرح آماري بكار رفته در‬
‫مي باشد. در آزمايش اصلي نيز‬                ‫اين مرحله فاكتوريل و در قالب‬
‫بلوك گچي كار گذاشته شد و بر‬                ‫طرح كامال تصادفي با چهار‬
‫اساس ميزان هدايت الكتريكي و‬                ‫تكرار بود. سطوح فاكتور ‪ A‬را‬
‫اندازه گيري درصد رطوبت خاك و‬               ‫را‬     ‫ارقام و سطوح فاكتور ‪B‬‬
‫استفاده از منحني كاليبراسيون‬               ‫پتانسيل اسمزي تشكيل مي داد.‬
‫تنش اعمال گرديد. بدين ترتيب‬                ‫دو‬    ‫اي‬    ‫مزرعه‬    ‫تحقيقات‬   ‫در‬
‫كه هنگامي كه هدايت الكتريكي‬                ‫آزمايش جداگانه يکي در شرايط‬
‫01 شد وضع ظاهري بوته ها از‬                 ‫آبياري معمول و ديگري در‬
‫لحاظ پژمردگي برگها آشكار شده‬               ‫شرايط تنش خشکي انجام شد. نوع‬
‫و ميزان رطوبت خاك در اين‬                   ‫در‬    ‫رفته‬     ‫بكار‬   ‫آماري‬   ‫طرح‬
‫زمان حدود 21% گرديد. جهت‬                   ‫هر‬    ‫در‬    ‫اي‬    ‫مزرعه‬   ‫تحقيقات‬
‫ماده‬        ‫از‬     ‫سلنيوم‬      ‫اسپري‬       ‫آزمايش از نوع كرتهاي دوبار‬
‫با‬       ‫شيميايي ‪Na2 O8 Se.5H2O‬‬            ‫خرد شده در قالب بلوك هاي‬
‫362=‪ M‬استفاده گرديد. بدين‬                  ‫كامل تصادفي با چهار تكرار‬
‫ترتيب كه پس از انجام محاسبات‬               ‫بود. در هر آزمايش ارقام مورد‬
‫مقدار الزم آن براي هر كرت با‬               ‫مراحل‬     ‫اصلي،‬    ‫كرتهاي‬   ‫نظردر‬
‫توجه به غلظت مورد استفاده‬                  ‫كامل‬     ‫(پوشش‬     ‫سلنيوم‬   ‫اسپري‬
‫تعيين گرديد و پس از كاليبره‬                ‫گياهي، شروع گلدهي) كرت فرعي‬
‫كردن سمپاش براي سطح مورد‬                   ‫و مقدار سلنيوم مصرفي (صفر، 11‬
‫نظر، مقدار سلنيوم الزم ر ا در‬              ‫و 12 گرم در هكتار) كرت فرعي‬
‫آب خالص حل كرده بر روي بوته‬                ‫فرعي را تشكيل مي دادند در هر‬
‫ها بطور يكنواخت اسپري شد.‬                  ‫پالت هر رقم در 1 خط به طول 1‬
‫براي اندازه گيري مقاومت غشاء‬               ‫متر با فاصله رديف 01 سانتي‬
‫نسبي‬      ‫آب‬    ‫ميزان‬    ‫سيتوپالسمي،‬       ‫متر و روي رديف 01 سانتي متري‬
‫برگ، ميزان كلروفيل ‪ ،b ،a‬شاخص‬              ‫كاشته شدند (تراكم 000711 بوته‬
‫سطح برگ و آنزيمهاي آنتي‬                    ‫در هكتار). سپس دو آزمايش‬
‫اكسيدانت در مرحله 2‪( R‬بعد از‬               ‫جداگانه (آبياري معمول، تنش)‬
‫وقوع تنش خشكي) اقدام به‬                    ‫تجزيه مرکب شدند. جهت انجام‬
‫واحدهاي‬        ‫از‬     ‫گيري‬     ‫نمونه‬       ‫تجزيه مركب آزمايشات فاكتور ‪A‬‬
‫آزمايشي كرده و نمونه ها به‬                 ‫تيمار آبياري (آبياري معمولي،‬
‫آزمايشگاه آورده شد و مورد‬                  ‫تنش كم آبي)، فاكتور ‪ C‬ارقام‬
‫ارزيابي قرار گرفتند. براي‬
                                       ‫4‬
              ‫زراعت واصالح نباتات ايران جلد 2شماره 1 تابستان 1381‬
‫‪(] / 1 - Di‬ميانگين عملكرد رقم در‬              ‫جوانترين‬    ‫از‬   ‫برداري‬   ‫نمونه‬
‫شرايط شاهد / ميانگين عملكرد رقم در‬
  ‫شرايط تنش) – 1 [ = شاخص حساسيت به تنش‬
                                              ‫برگهاي كامال رسيده و توسعه‬
‫)‪(SSI‬‬                                         ‫يافته استفاده شد. نمونه هاي‬
                              ‫ن ايج:‬          ‫در‬    ‫ارقام‬   ‫از‬   ‫شده‬   ‫برداشت‬
‫نتايج حاصل از اندازه‬                          ‫آزمايش شاهد و تنش خشكي در‬
‫گيري طول ريشه چه در پتانسيل‬                   ‫چهار تكرار بطور جداگانه در‬
‫هاي اسمزي متفاوت مانيتول در‬                   ‫كيسه هاي نايلوني با اتيكت‬
‫جداول شماره (1) و (2) و‬                       ‫به‬    ‫سريعا‬    ‫و‬   ‫گرفته‬   ‫قرار‬
                                              ‫و‬    ‫گرديد‬   ‫منتقل‬    ‫آزمايشگاه‬
‫نمودار (1) نشان داده شده است.‬
                                              ‫اندازه گيري هاي الزم روي هر‬
‫ارقام مورد آزمايش بر اساس‬
                                              ‫براي‬    ‫گرديد.‬    ‫انجام‬   ‫نمونه‬
‫طول ريشه چه در پتانسيل هاي‬
                                              ‫تعيين ماده خشك اندام هوايي‬
‫اسمزي متفاوت در سطح 1% اختالف‬
                                              ‫)‪ (TDW‬نمونه ها به ترتيب‬
‫رقم‬    ‫دادند.‬    ‫نشان‬   ‫آماري‬
‫ويليامز داراي طول ريشه چه‬                     ‫درآون به مدت 27 ساعت در دماي‬
‫بيشتري نسبت به رقم هاركور‬                     ‫17 درجه سانتيگراد قرار داده و‬
‫مختلف‬    ‫غلظتهاي‬    ‫بين‬   ‫بود‬                 ‫سپس خارج و به دقت توزين‬
‫مانيتول در سطح 1% اختالف معني‬                 ‫شدند. جهت تعيين عملكرد پس از‬
‫داري مشاهده شد. در مورد دسته‬                  ‫جداسازي غالف ها از يك خط كاشت‬
‫بندي غلظتهاي مختلف مانيتول‬                    ‫(به طول 1 متر)، بذور از داخل‬
‫شايان ذكر است كه پتانسيل هاي‬                  ‫آنها خارج و عملكرد بذر هر‬
‫اسمزي صفر و 1- باز در يك گروه‬                 ‫تيمار بطور مجزا توزين و‬
                                              ‫برحسب تن در هكتار محاسبه شد.‬
‫و پتانسيل هاي اسمزي 3- و 21-‬
‫بار در گروه ديگر قر ار‬                        ‫همچنين تعداد 01 بوته پس از‬
‫گرفتند. قرار گرفتن پتانسيل‬                    ‫برداشت انتخاب و تعداد غالفهاي‬
                                              ‫آنها شمارش و تعداد كل آن بر‬
‫هاي اسمزي صفر و 1- بار در يك‬
‫گروه مشترك مي تواند حاكي از‬                   ‫عدد 01 تقسيم شد، تا متوسط‬
‫اين مسئله باشد كه سويا براي‬                   ‫تعداد غالف در هر بوته و در هر‬
‫جوانه زني مناسب در شرايط تا‬                   ‫تيمار بدست آمد. تعداد 01 غالف‬
‫1- بار مشكل خاصي ندارد و براي‬                 ‫پس از برداشت نيز انتخاب و‬
‫نشان دادن اين صفت احتماال‬                     ‫تعداد دانه هاي آنها شمارش و‬
‫غلظت هاي باالتر مانيتول مورد‬                  ‫تعداد كل آن بر عدد 01 تقسيم‬
‫نياز است. با توجه به جداول‬                    ‫شد، تا متوسط تعداد دانه در‬
‫(1) و (2) نتايج بدست آمده‬                     ‫هر غالف و در هر تيمار بدست‬
‫نشان مي دهد كه از نظر طول‬                     ‫آمد. از هر تيمار آزمايش‬
‫ساقه چه اختالف معني داري بين‬                  ‫نمونه هايي به صورت تصادفي از‬
‫ارقام و بين غلظت هاي متفاوت‬                   ‫كل دانه جدا گرديده و پس از‬
‫مانيتول و اثرات متقابل آنها‬                   ‫تبديل رطوبت موجود به رطوبت‬
                                              ‫استاندارد وزن هزار دانه آن‬
‫در سطح 1% وجود دارد. رقم‬
                                              ‫محاسبه شد. با استفاده از‬
‫ويليامز داراي ساقه چه بيشتري‬
‫نسبت به رقم هاركور مي باشد.‬                   ‫فرمول حبيبي و همكاران (2781)‬
‫هر يك از غلظت هاي مانيتول در‬                  ‫و شاخص حساسيت فيشر و مورر‬
‫دسته بندي به صورت مجزا از‬                     ‫درصد‬    ‫رقم‬   ‫هر‬   ‫براي‬   ‫(3771)‬
‫يكديگر قرار گرفت و مي توان‬                    ‫حساسيت عملكرد و وزن هزار‬
‫چنين نتيجه گرفت كه براي‬                       ‫دانه و طول ريشه چه محاسبه‬
‫انتخاب ارقام مقاوم به خشكي‬                                             ‫گرديد.‬
                                              ‫001* ]ميانگين صفت در شرايط شاهد‬
‫بر اساس طول ساقه چه، پتانسيل‬                  ‫/ (ميانگين صفت در شرايط تنش – ميانگين‬
‫هاي اسمزي مختلف آزمايشي قابل‬                  ‫صفت در شرايط شاهد)[ = درصدحساسيت‬
‫استفاده مي باشد كه با نتايج‬                   ‫(حهيهي و همكاراا، 1311)‬
                                              ‫درصد حساسيت – 001 = درصد پايداري‬
‫رفيعي و همكاران (8381) همسو‬
                                                           ‫(8791 ‪)Fisher and Maurer‬‬
‫بود. همچنين رقم ويليامز كه‬                    ‫ميانگين عملكرد تمامي ارقام در شرايط‬
‫داراي طول ساقه چه بيشتري‬                      ‫شاهد / ميانگين عملكرد تمامي ارقام در‬
‫نسبت به رقم هاركور بود از‬                     ‫شرايط تنش = ‪. Di‬‬

‫لحاظ پايداري عملكرد و وزن‬
                                          ‫5‬
               ‫بررسي تاتير تنش كم آبي و كاربرد سلنيم بر....‬
‫سلنيم در مرحله گلدهي بدست‬                 ‫هزار دانه نيز نسبت به رقم‬
‫آمد. در تجزيه واريانس مركب‬                ‫هاركور باالتر بود. بر اساس‬
‫آزمايشات، بين شرايط آبياري و‬              ‫نتايج بدست آمده در مورد قوه‬
‫شرايط تنش و بين ارقام اختالف‬              ‫ناميه كه در پتانسيل هاي‬
‫معني داري در سطح 1% مشاهده‬                ‫مقايسه‬       ‫جهت‬     ‫متفاوت‬   ‫اسمزي‬
‫شد. به طوري كه تعداد غالفها‬               ‫ارقام صورت گرفت از جداول (1)‬
‫در شرايط تنش حدود 01 درصد‬                 ‫و (2) و نمودار (2) نتايج زير‬
‫كاهش و از 02/37 عدد به 71/78‬                                  ‫استنتاج مي شود:‬
‫عدد رسيد. رقم ويليامز با‬                  ‫غلظتهاي‬         ‫و‬     ‫ارقام‬
‫32/03 عدد، متوسط تعداد غالف در‬            ‫مختلف مانيتول در سطح 1% اختالف‬
‫بوته بيشتري نسبت به رقم‬                   ‫معني داري نشان مي دهد. رقم‬
‫هاركور با 11/78 عدد غالف دارد.‬            ‫ويليامز داراي درصد جوانه زني‬
‫به طور كلي با افزايش تعداد‬                ‫بيشتري نسبت به رقم هاركور مي‬
‫غالف ميزان عملكرد افزايش مي‬               ‫باشد. باالتر بودن درصد جوانه‬
‫يابد و رقم مقاوم با داشتن‬                 ‫زني رقم ويليامز تا حدودي‬
‫تعداد غالف بيشتر از عملكرد‬                ‫مقاومت به خشكي آن را تائيد‬
‫دانه باالتري برخوردار است.‬                ‫مي كند. از لحاظ دسته بندي‬
‫در هر دو آزمايش شاهد و تنش‬                ‫پتانسيل هاي اسمزي در چهار‬
‫رقم ويليامز به ترتيب با‬                   ‫گرفتند.‬       ‫قرار‬    ‫متفاوت‬   ‫گروه‬
‫داشتن ميانگين 31/2 و 71/2 عدد‬             ‫تكنيك اندازه گيري قوه ناميه‬
‫دانه در غالف نسبت به رقم‬                  ‫در محلولهايي با پتانسيل هاي‬
‫هاركور با 78/2 و 71/2 عدد‬                 ‫اسمزي پايين به صورت يك روش‬
‫دانه، داراي متوسط تعداد دانه‬              ‫مشخص جهت انتخاب گياهان مقاوم‬
‫باشد‬    ‫مي‬     ‫بيشتري‬     ‫غالف‬   ‫در‬       ‫به خشكي و يا شوري توسط حبيبي‬
‫(نمودار 7). در تجزيه واريانس‬              ‫و همكاران 2781 و رفيعي و‬
‫مركب آزمايشات، اختالف معني‬                ‫همكاران 8381 ذكر گرديده است.‬
‫داري در سطح 1% بين شرايط‬                  ‫با توجه به جداول (1) و (2) در‬
‫آبياري و شرايط تنش و بين‬                  ‫مورد صفت نسبت ريشه چه به‬
‫پارامتر‬      ‫اين‬     ‫براي‬     ‫ارقام‬       ‫ساقه چه مشاهده شد كه بين‬
‫مشاهده شد. بدين ترتيب كه‬                  ‫ارقام و بين غلظتهاي مختلف‬
‫مقدار آن از 81/2 عدد دانه در‬              ‫مانيتول اختالف معني داري وجود‬
‫غالف در شرايط آبياري معمول به‬             ‫ندارد. ولي با بررسي ميانگين‬
                                          ‫تيمارها مشخص گرديد كه ميزان‬
‫38/2 عدد دانه در شرايط تنش كم‬
                                          ‫اين پارامتر در رقم ويليامز و‬
‫رقم‬    ‫در‬     ‫يافت.‬    ‫كاهش‬     ‫آبي‬
                                          ‫پتانسيل اسمزي 21- بيشترين مي‬
‫ويليامز با 21/2 عدد دانه‬
                                          ‫باشد. درصد پايداري ريشه چه‬
‫متوسط تعداد دانه در غالف‬
                                          ‫و‬      ‫حبيبي‬     ‫فرمول‬    ‫اساس‬   ‫بر‬
‫بيشتري مشاهده شد. بطور كلي‬
‫حفظ برتري ارقام مقاوم از‬                  ‫همكاران (2781) و نيز شاخص‬
                                          ‫حساسيت فيشر و مورر ( ‪Fisher and‬‬
‫لحاظ توليد تعداد دانه بيشتر‬
‫مي تواند نشان دهنده ميزان‬                 ‫8791 ‪ )Maurer‬محاسبه شد. بر اساس‬
‫مقاومت به خشكي در رقم مقاوم‬               ‫جدول (1) رقم ويليامز با داشتن‬
‫درجه‬     ‫هرچه‬     ‫احتماال‬     ‫باشد.‬       ‫درصد‬       ‫و‬   ‫11/0‬   ‫حساسيت‬   ‫شاخص‬
‫مقاومت يك رقم نسبت به تنش‬                 ‫پايداري 1/71 درصد به عنوان‬
‫خشكي بيشتر باشد تعداد بذور‬                ‫رقم مقاومتر نسبت به رقم‬
‫آن رقم چه در شرايط شاهد و چه‬              ‫هاركور شناخته شد كه اين رقم‬
‫در شرايط تنش بيشتر خواهد‬                  ‫از لحاظ پايداري عملكرد نيز‬
‫بود. نتايج بدست آمده در مورد‬              ‫نسبت به رقم هاركور در سطح‬
‫وزن هزار دانه در جداول (8) و‬              ‫نتايج به‬         ‫باالتر قرار داشت.‬
‫(1) و نمودارهاي (7) و (3)‬                 ‫دست آمده در مورد متوسط تعداد‬
‫آمده است. در تجزيه واريانس‬                ‫غالف در بوته جدول (8) و (1) و‬
‫معني‬    ‫اختالف‬   ‫آزمايشات‬      ‫مركب‬       ‫نمودارهاي (8) و (1) آمده است.‬
‫داري در سطح 1% بين شرايط‬                  ‫بيشترين تعداد غالف در آزمايش‬
‫آبياري و شرايط تنش، بين‬                   ‫تحت تنش خشكي و شاهد با اسپري‬
                                      ‫6‬
           ‫زراعت واصالح نباتات ايران جلد 2شماره 1 تابستان 1381‬
‫معادل 78/2 تن در هكتار بدست‬             ‫ارقام و بين مراحل اسپري‬
‫آمد كه نسبت به اسپري در‬                 ‫سلنيم براي وزن هزار دانه‬
‫مرحله پوشش كامل گياهي با‬                ‫مشاهده شد. وزن هزار دانه در‬
‫عملكرد 10/2 تن در هكتار برتري‬           ‫آزمايش شاهد با 01/721 گرم‬
‫نشان داد. با مصرف 12 گرم‬                ‫نسبت به آزمايش تحت شرايط تنش‬
‫بيشترين‬    ‫هكتار‬    ‫در‬     ‫سلنيم‬        ‫خشكي با وزن هزاردانه 12/33‬
‫عملكرد به ميزان 37/2 تن در‬              ‫گرم برتري نشان داد. رقم‬
‫هكتار و در تيمار بدون مصرف‬              ‫هزاردانه‬    ‫وزن‬    ‫با‬   ‫ويليامز‬
‫سلنيم كمترين عملكرد به ميزان‬            ‫هزاردانه‬    ‫وزن‬    ‫گرم،‬   ‫73/111‬
‫مشاهده‬   ‫هكتار‬   ‫در‬    ‫تن‬    ‫11/2‬       ‫رقم‬     ‫به‬      ‫نسبت‬     ‫بيشتري‬
‫گرديد. رقم ويليامز در هر دو‬             ‫هاركورباوزن هزاردانه 7/77 گرم‬
‫آزمايش شاهد و تحت تنش به‬                ‫دارد. همچنين با اسپري سلنيم‬
‫ترتيب با 3/3 و 78/1 تن در‬               ‫در مرحله گلدهي وزن هزاردانه‬
‫هكتار داراي وزن خشك بيشتري‬              ‫به ميزان 12/011 گرم بدست آمد‬
‫نسبت به رقم هاركور با 30/1 و‬            ‫كه نسبت به اسپري سلنيم در‬
                    ‫71/2 تن در‬          ‫مرحله پوشش كامل گياهي برتري‬
                    ‫مي‬     ‫هكتار‬        ‫نشان داد. الزم به توضيح است‬
                            ‫باشد‬        ‫كه باالتر بودن وزن هزاردانه و‬
                    ‫(نمودار 11‬          ‫سرعت پرشدن دانه مي تواند به‬
                    ‫و 21). در‬           ‫عنوان يك مكانيسم مقاومت به‬
                                        ‫خشكي تلقي گردد. چرا كه گياه‬
                           ‫تجزيه‬
                                        ‫در شرايط تنش خشكي عملكرد خود‬
                        ‫واريانس‬
                                        ‫را در حد مناسبي حفظ مي‬
                            ‫مركب‬
                     ‫آزمايشات،‬          ‫نمايد. همانطور كه جدول (1) و‬
                              ‫بين‬       ‫نمودارهاي (7) و (01) مشاهده‬
                          ‫آزمايش‬        ‫مي شود. در آزمايش شاهد و‬
                    ‫و‬       ‫شاهد‬        ‫آزمايش تحت تنش كم آبي بين‬
‫آزمايش تحت تنش اختالف معني‬              ‫ارقام اختالف معني داري در سطح‬
‫داري در سطح 1% بين شرايط‬                ‫1% وجود دارد. بدين ترتيب كه‬
‫آبياري و شرايط تنش و بين‬                ‫عملكرد رقم ويليامز به ترتيب‬
‫پارامتر‬    ‫اين‬   ‫براي‬      ‫ارقام‬        ‫با 1/1 و 21/1 تن در هكتار‬
‫مشاهده شد. در آزمايش تحت‬                ‫نسبت به رقم هاركور با 72/2 و‬
‫شرايط شاهد آبياري ماده خشك‬              ‫113/0 تن در هكتار بيشتر مي‬
‫به ميزان 37/1 تن در هكتار‬               ‫باشد. در تجزيه واريانس مركب‬
‫بدست آمد كه نسبت به آزمايش‬              ‫آزمايشات، بين آزمايش شاهد و‬
‫تحت تنش كم آبي با ماده خشك‬              ‫آزمايش تحت تنش اختالف معني‬
‫77/8 تن در هكتار از وزن خشك‬             ‫داري در سطح 1% بين شرايط‬
‫بيشتري برخوردار مي باشند.‬               ‫آبياري و شرايط تنش، بين‬
‫رقم ويليامز با مجموع ماده‬               ‫ارقام و بين مراحل اسپري‬
‫خشك 17/1 تن در هكتار وزن خشك‬            ‫سلنيم و در سطح 1% بين مقادير‬
‫بيشتري نسبت به رقم هاركور با‬            ‫اين‬    ‫براي‬     ‫مصرفي،‬    ‫سلنيم‬
‫مجموع ماده خشك 83/8 تن در‬               ‫پارامتر مشاهده شد. بطوري كه‬
‫هكتار را دارا مي باشد. در‬               ‫با اعمال تنش كم آبي عملكرد‬
‫تجزيه واريانس مركب آزمايشات،‬            ‫كاهش يافته و مقدار آن از 88/8‬
‫بين آزمايش شاهد و آزمايش تحت‬            ‫تن در هكتار در شرايط شاهد به‬
‫تنش كم آبي اختالف معني داري‬             ‫12/1 تن در هكتار در شرايط تنش‬
‫در سطح 1% بين تيمار آبياري و‬            ‫خشكي رسيده است. رقم ويليامز‬
‫شرايط تنش و مراحل اسپري‬                 ‫با 77/2 تن در هكتار عملكرد‬
‫برداشت‬    ‫شاخص‬   ‫براي‬      ‫سلنيم‬        ‫دانه بيشتري نسبت به رقم‬
‫و‬   ‫(1)‬   ‫]جدول‬   ‫شد.‬     ‫مشاهده‬        ‫هاركور با 11/1 تن در هكتار‬
‫نمودارهاي (81 و 11)[ به طوري‬            ‫داشته است. همچنين با اسپري‬
‫كه در شرايط تنش كم آبي شاخص‬             ‫سلنيم در مرحله گلدهي عملكردي‬

                                    ‫7‬
                           ‫بررسي تاتير تنش كم آبي و كاربرد سلنيم بر....‬
‫شروع گلدهي موثرتر بوده است و‬                                         ‫برداشت كاهش يافته و از 73/71‬
‫بخاطر‬   ‫احتماال"‬   ‫تاثير‬   ‫اين‬                                       ‫درصد در شرايط شاهد به 10/18‬
‫سلنيوم در افزايش وزن هزار‬                                            ‫درصد در شرايط تحت تنش كم آبي‬
‫دانه بوده است.با توجه به‬                                             ‫با‬   ‫نتاج‬   ‫اين‬    ‫است.‬   ‫رسيده‬
‫جدول1 از آنجا که رقم ويليامز‬                                         ‫تحقيقات رفيعي و همکاران 8381‬
‫داراي بيشترين درصد پايداري‬                                           ‫همسو مي باشد. همچنين اسپري‬
‫طول ريشه چه بوده است و از‬                                            ‫سلنيم در مرحله گلدهي با شاخص‬
‫طرفي بيشترين درصد پايداري‬                                            ‫برداشت 88/71 درصد نسبت به‬
‫عملکرد را نشان داده است شايد‬                                         ‫اسپري در مرحله پوشش گياهي با‬
‫بتوان از روي اين صفت در‬                                              ‫شاخص برداشت 11/78 درصد برتري‬
‫در‬    ‫و‬   ‫رشد‬    ‫اوليه‬   ‫مراحل‬                                       ‫نشان داد. با توجه به نمودار‬
‫را‬   ‫متحمل‬   ‫ارقام‬   ‫آزمايشگاه‬                                       ‫(71) مشاهده مي شود كه شاخص‬
‫بدون صرف هزينه زياد شناسايي‬
                                                                     ‫برداشت هم در شرايط شاهد و هم‬
                         ‫نمود.‬                                       ‫شرايط تنش با اسپري سلنيم در‬
‫نمودار(1) مقايسه طول ريشه چه ارقام مختلفف‬                            ‫مرحله گلدهي بيشتر از اسپري‬
                  ‫درپتانسيل هاي مختلف اسمزي‬                          ‫در مرحله رويشي مي باشد.‬
                                                                     ‫همچنين مشاهده مي شود كه با‬
                                                                     ‫شاخص‬    ‫ميزان‬    ‫سلنيم‬    ‫اسپري‬
                                                                     ‫برداشت در شرايط تنش افزايش‬
                                                                     ‫مي يابد. (نمودار 11).بررسي‬
                                                                     ‫نهايي نتايج نشان داد رقم‬
                                                                     ‫ويليامز با بيشترين قوه ناميه‬
                                                                     ‫و بيشترين طول ريشه چه در‬
                                                                     ‫شرايط آزمايشگاهي نسبت به رقم‬
                                                                     ‫هارکور برتري دارد و اين‬
                                                                     ‫برتري در شرايط مزرعه نيز‬
                                                                     ‫مشاهده گرديد زيرا اين رقم‬
                                                                     ‫کل-شاخص‬    ‫خشک‬   ‫وزن‬    ‫عملکرد-‬
‫نمودار(2) مقايسفه درصفد جوانفه زنفي ارقفام‬
                                                                     ‫غالف‬  ‫در‬   ‫دانه‬   ‫برداشت-تعداد‬
                ‫مختلف در پتانسيل هاي مختلف اسمزي‬                     ‫وتعداد غالف در بوته بيشتري‬
‫‪Fig 2. Comparison of Germination percent of different variety‬‬
‫‪Fig 1. Comparison of root length of different variety‬‬      ‫‪in‬‬
                                                                     ‫نيز تو ليد نمود.تيمار 12گرم‬
‫‪different osmotic potential different osmotic potential‬‬              ‫روي‬   ‫بر‬   ‫هکتار‬    ‫در‬   ‫سلنيوم‬
                                                                     ‫عملکرد دانه موثر بوده و اين‬
                                                                     ‫اثر در اسپري سلنيوم در زمان‬
    ‫نمودار(1 ) مقايسه تعداد دانه درارقام و تيمارهاي مختلف آبياري در مراحل مختلف اسپري سلنيم‬




‫‪Table 3. Number of seeds in different Varieties and Irrigation‬‬       ‫نمودار(8)- مقايسه تعداد دانه در غالف درارقام‬
                                                                           ‫و تيمارهاي مختلف آبياري‬




                                                                 ‫8‬
          ‫زراعت واصالح‬
          ‫نباتات ايران‬
           ‫جلد2 شماره1‬
           ‫تابستان1381‬
 ‫نمودار(1 ) مقايسه تعداد دانه درارقام و‬
 ‫تيمارهاي مختلف آبياري در مراحل مختلف اسپري‬
                                      ‫سلنيم‬
‫‪Table 4. Number of pods in Varieties, Irrigation treatments‬‬




                                                                        ‫نمودار (1)- مقايسه تعداد غالف در گياه‬
                                                                        ‫درارقام و تيمارهاي مختلف آبياري‬

                                                                        ‫‪Fig5.Number of pods in varieties and Irrigation treatments‬‬

   ‫نمودار (1)- تا يثر سلنيم مصرفي و تيمارهاي‬
              ‫مختلف آبياري در تعداد دانه درغالف‬
   ‫‪Fig 6.Number of seed per pods in different selenium‬‬
           ‫‪concentration and Irrigation treatments‬‬




                                                                         ‫نمودار(7)- تاثيرزمان اسپري سلنيم و تيمارهاي‬
                                                                                                        ‫آبياري در وزن هزاردانه‬
                                                                        ‫‪Fig 7. 1000 seed Weight at different selenium spraying time‬‬

     ‫نمودار (3)- تا ثير تيمارهاي آبياري در‬
                         ‫ارقام مختلف بر وزن هزاردانه‬
   ‫‪Fig 8. 1000 seed Weight in varieties and Irrigation treatments‬‬
‫‪and Irrigation treatments‬‬




     ‫نمودار (7)- تاثيرتيمارهاي‬
      ‫آبياري درارقام مختلف برعملکرد‬
        ‫‪Fig 9. Yield of varieties in Irrigation treatments‬‬




                                                                    ‫9‬
                            ....‫بررسي تاتير تنش كم آبي و كاربرد سلنيم بر‬
                                                      ‫ماده خشک‬

Fig 12.Total dry weight in varieties and irrigation treatments at
different selenium spraying time




                                                                               ‫نمودار (21)- تاثير زمان اسپري سلنيم در‬
                                                                             ‫تيمارهاي آبياري و درارقام مختلف بر مجموع‬
                                                                         × ‫نمودار (01)- ارتباط اثر متقابل رقم‬
                                                                         ‫با‬    ‫مراحل اسپري سلنيم× سلنيم مصرفي‬
                                                                         ‫عملک‬
                                                                            ‫رد‬
                                                                         Fig 10.
                                                                         Relatio
                                                                          nship
‫نمودار (81)- تاثيرتيمارهاي آبياري و مرحله‬                                betwee
                       ‫اسپري سلنيم بر شاخص برداشت‬                           n
Fig13. . Harvest index in different selenium spraying time               Variety
                      andirrigation treatments concentration                *
                                                                         Seleniu
                                                                         m spray
                                                                         stage *
                                                                         Seleniu
‫و‬    ‫آبياري‬     ‫نمودار (11)- تاثيرتيمارهاي‬                                  m
                     ‫سلنيم مصرفي بر شاخص برداشت‬                          concent
Fig 14. Harvest index in different Irrigation treatments and                                    ration with Yield
selenium




                                                                         ‫نمودار (11)- تاثير تيمارهاي آبياري درارقام‬
                                                                                                    ‫مختلف بر مجموع ماده خشک‬
                                                                         Fig 11. Total dry weight in varieties and Irrigation treatments




                                                                    10
                   ‫زراعت واصالح نباتات ايران جلد 2شماره 1 تابستان 1381‬

                                                                                           ‫منابع مورد اس ماده‬
                                                                                       ‫‪References‬‬

‫پوراسماعيل،پ.1311. تأثيرات پليمر سوپر جاذب بر كارآيي مصرف آب و عملكرد در لوبياي قرمز‬
                                          ‫. پايان نامه كارشناسي ارشد دانشگاه آزاد اسالمي واحد كرج.‬
‫حهيهي، د. 1311. انتخاب پروژني هاي مقاوم به خشكي و شوري چغندرقند در مرحله جوانه زني.‬
                                                ‫پايان نامه كارشناسي ارشد دانشگاه آزاد اسالمي واحد كرج.‬
‫خورفامي، ع. 1311. بررسي برخي از پارامترهاي فيزيولوژيكي و زراعي لوبيا چشم بلبلي در‬
                            ‫شرايط خشكي، پايان نامه كارشناسي ارشد، دانشگاه آزاد اسالمي واحد كرج.‬
‫دانشياا، ج. غالهي، س .3311. بررسي تنش خشكي بر رشد عملكرد و برخي از شاخص هاي تنش در‬
                                                              ‫دو رقم سويا. مركز اطالعات و مدارك علمي ايران.‬
‫دانشياا، ج. غالهي، س. 1311. بررسي تنش قطع آب در مرحله نمو غالف در گزينش ارقام متحمل‬
                                                             ‫به خشكي سويا. مركز اطالعات و مدارك علمي ايران.‬
‫دادنيا،گ.1311. بررسي اثركمبود آب بر روي برخي از خصوصيات فيزيولوژيكي ،بيوشيميايي و‬
‫.واحد علوم و تحقيقات‬                        ‫زراعي ارقام مختلف آفتابگردان روغني .پايان نامه دکتري‬
                                                                                                   ‫دانشگاه آزاد اسالمي.‬
‫ر يعي، ح 1311. بررسي تاثير تنش خشكي بر برخي از خصوصيات فيزيولوژيكي و مورفولوژيكي‬
                                                       ‫ارقام مختلف آفتابگردان روغني. پايان نامه كارشناسي‬
                                                                           ‫ارشد. دانشگاه آزاد اسالمي واحد ساوه.‬
‫ساعي،گ.4311.بررسي اثر تنش خشکي بر روي سطح فعاليت آنزيم هاي آنتي اکسيدانت در ارقام‬
       ‫مختلف سورگوم علو فه اي. . پايان نامه كارشناسي ارشد دانشگاه آزاد اسالمي واحد كرج.‬
‫4311.بررسي تنش خشكي بر برخي ازخصوصيات فيزيولوژيكي و سطح فعاليت آنزيمهاي آنتي‬
                                                         ‫اکسيدانت درارقام مختلف نخود . پايان نامه .گ عطايي‬
                                                                 ‫كارشناسي ارشد دانشگاه آزاد اسالمي واحد كرج.‬
‫کا ظمي ،ف.1311. بررسي اثرتنش خشكي بربرخي ازخصوصيات فيزيولوژيكي وسطح فعا ليت آنزيم‬
‫پايان نامه كارشناسي ارشد دانشگاه‬                         ‫هاي آنتي اكسيدانت درارقام مختلف لو بيا قرمز .‬
                                                                                                 ‫آزاد اسالمي واحد كرج.‬
‫.9-792,66.‪Doss, B.D. et al. 1974. Effect of soil water stress at various growth stages of soybean yield, Agron.J‬‬
‫‪Fisher. R.A, and R. Maurer, 1978. Drought resistance in spring wheat cultivars. I.Grain yield responses. Australian‬‬
‫.0201-1001 :03 ,‪journal of agricultural research‬‬
‫‪Tessier, F., I. Margaritis, M.J. Richard, C. Moynot, and P. Marconnet. 1995. Selenium and training effects on the‬‬
‫.93-093 :)3( 72 .‪glutathione system and aerobic performance. Med. Sci. Sports. Exerc‬‬
‫.‪Timothy, P. 2001 . Glutathione related enzymes and Selenium Status : implications for Oxidative stress – Biochem‬‬
‫182 – 732 : 26 . ‪Pharm‬‬




                                                           ‫11‬
                    ....‫بررسي تاتير تنش كم آبي و كاربرد سلنيم بر‬
      Effect of Drought Stress and Selenium Foliar Application on some
                 Agronomic Characters of Soybean varieties
 D. Habibi1, S. Shafei1, A. Mahmoudi1, M.M. Boojar2, D.F. Taleghani3, H. Rafiei1, M. Shokravi1

Abstract
  This experiment was conducted in order to study the effects of water deficit on some physiological
characteristics, yield and yield component of two soybean varieties. This experiment was carried out
in research fields of Islamic Azad University - Karaj Branch and Tarbiat Moalem University in 2004.
In this research possibility of using mannitol for selection of drought stress tolerance soybean
varieties during germination were examined. Radical length stability was the main factor for selection.
Radical and shoot length and germination evaluated with factorial design based on complete
randomized design (CRD) with four replication. First factor was two varieties (Williams and Harour)
and second factor was four osmotic potential ( 0,-4,-8 and -12 bar ).
Results showed significant differences (%1) between osmotic potential and varieties for radical, shoot
length and germination.
In field experiment a split split plot design under randomized complete block design (RCBD) with
four replication were used . Varieties was factor A (Williams, Harcor) and time of spraying
(vegetative growth, beginning of flowering) was factor B and factor C was selenium
concentration(Se=0, Se1=16 g/ha and Se2=21g/ha).
In field experiment fallowing characters were studied : seed yield, total dry weight, HI, seed 1000
weight , number of pods per plant , number of seeds per pod , content of chlorophyll a, b , relative
water content , LAI , SLW , leaf cell membrane stability and antioxidant enzymes activity ( super
oxide dismutase , catalase and glutathione peroxides ).
Results of field experiments showed That seed yield , total dry weight , seed 1000 weight , number of
pods per plant , number of seeds per pod , SLA , SLW and LAI had significant differences but others
didn't showed any significant differences.
Results of irrigation treatments in combined analysis showed significant differences for all The
characters . There was a logical relationship between characters measured in laboratory and some
characters measured in field experiment . Williams variety that had longer radical and higher radical
length stability indicated better physiological and agronomical characteristics in field .
Results of biochemical studies showed that antioxidant enzymes activity increased under drought
stress and maximum activity of glutathione peroxides obtained under using 21g/ha selenium in
Williams variety.
Key words: Drought stress, Selenium, Mannitol, Roots, Germination, Soybean.




    1. Islamic Azad University-Karaj Branch
    2. Tarbiat Moalem University - Tehran
    3. Sugar beet Seed Research Institute, Ministry of Jihad-e- Keshavarzi, Karaj




                                                  12

				
DOCUMENT INFO
Shared By:
Categories:
Tags:
Stats:
views:0
posted:4/19/2013
language:Arabic
pages:12