Docstoc

VanLuong.Blogspot.Com_A7132

Document Sample
VanLuong.Blogspot.Com_A7132 Powered By Docstoc
					        Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368




                                Lêi më ®Çu

    Sù nghiÖp           c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n-íc
®ßi hái ph¶i cã nguån nh©n lùc , vèn vµ tµi nguyªn
. §èi víi ViÖt Nam , c¶ hai nguån lùc tµi chÝnh
vµ tµi nguyªn thiªn nhiªn ®Òu rÊt h¹n chÕ nªn
nguån     lùc     con      ng-êi       ®-¬ng       nhiªn       ®ãng       vai    trß
quyÕt ®Þnh .So víi c¸c n-íc l¸ng giÒng chóng ta
cã lîi thÕ ®«ng d©n , tuy nhiªn nÕu kh«ng ®-îc
qua ®µo t¹o th× d©n ®«ng sÏ lµ g¸nh nÆng d©n sè
cßn nÕu ®-îc qua ®µo t¹o chu ®¸o th× ®ã sÏ lµ
nguån nh©n lùc              lµnh nghÒ ,cã t¸c ®éng trùc tiÕp
lªn tèc ®é t¨ng tr-ëng kinh tÕ cña quèc gia. Mét
®éi ngò nh©n lùc lµnh nghÒ vµ ®ång bé còng t¹o
nªn søc hÊp dÉn to lín ®Ó thu hót vèn ®Çu t- n-íc
ngoµi vµo ViÖt Nam . V× thÕ b¸o c¸o chÝnh trÞ ®¹i
héi §¶ng toµn quèc lÇn 8 ®· chØ râ                               : “ Gi¸o dôc
vµ ®µo t¹o lµ quèc s¸ch hµng ®Çu , ph-¬ng h-íng
chung trong nhiÒu n¨m tíi lµ ph¸t triÓn nguån
nh©n lùc          ®¸p øng yªu cÇu c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn
®¹i ho¸ ®Êt n­íc ”. B¸o c¸o chÝnh trÞ ®¹i héi
§¶ng toµn quèc lÇn 9 còng nªu : “Ph¶i t¹o nÒn
t¶ng ®Ó ®Õn n¨m 2020 n-íc ta c¬ b¶n trë thµnh mét
n-íc c«ng nghiÖp theo h-íng hiÖn ®¹i. Con ®-êng


                                          1
     Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368



c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ cña n-íc ta cã thÓ
vµ cÇn rót ng¾n thêi gian . Thùc tÕ cho thÊy, sù
ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi phô thuéc vµo nhiÒu
yÕu tè , nhiÒu ®iÒu kiÖn nh-ng chñ yÕu nhÊt vÉn
lµ phô thuéc vµo con ng-êi .§iÒu kh¼ng ®Þnh trªn
l¹i cµng ®óng víi hoµn c¶nh n-íc ta trong giai
®o¹n c¸ch m¹ng ®Èy m¹nh c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i
ho¸ ®Êt n-íc. So s¸nh c¸c nguån lùc víi t- c¸ch
lµ ®iÒu kiÖn , tiÒn ®Ò ®Ó ph¸t triÓn ®Êt n-íc vµ
tiÕn hµnh c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ th× nguån
nh©n lùc cã vai trß quyÕt ®Þnh . Do vËy , h¬n bÊt
cø nguån lùc nµo kh¸c ,nguån nh©n lùc ph¶i chiÕm
mét vÞ trÝ trung t©m trong chiÕn l-îc ph¸t triÓn
kinh tÕ – x· héi n-íc ta . §©y lµ nguån lùc cña
mäi nguån lùc , lµ nh©n tè quan träng bËc nhÊt ®Ó
®-a n-íc ta nhanh chãng trë thµnh mét n-íc c«ng
nghiÖp ph¸t triÓn . Do vËy , khai th¸c ,sö dông
vµ ph¸t triÓn nguån nh©n lùc                            lµ vÊn ®Ò quan
träng gãp phÇn thùc hiÖn thµnh c«ng qu¸ tr×nh
c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n-íc. Muèn cã
®-îc mét nguån nh©n lùc                       cã chÊt l-îng tèt ,
chóng ta ph¶i cã nh÷ng ho¹t ®éng tÝch cùc ®Ó n©ng
cao chÊt l-îng nguån nh©n lùc                           n-íc nhµ ,tr-íc
hÕt ph¶i b¾t ®Çu tõ viÖc gi¸o dôc vµ ®µo t¹o.
Gi¸o dôc, ®µo t¹o vµ båi d-ìng lµ trang bÞ kiÕn


                                       2
     Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368



thøc truyÒn thô kinh nghiÖm, h×nh thµnh kü n¨ng
kü x¶o trong ho¹t ®éng , h×nh thµnh nªn phÈm chÊt
chÝnh trÞ, t- t-ëng , ®¹o ®øc vµ t©m lý , t¹o nªn
nh÷ng mÉu h×nh con ng-êi ®Æc tr-ng vµ t-¬ng øng
víi mçi x· héi nhÊt ®Þnh , t¹o ra n¨ng lùc hµnh
®éng cho mçi con ng-êi Néi dung cña gi¸o dôc ,
®µo t¹o quy ®Þnh néi dung cña c¸c phÈm chÊt t©m
lý t- t-ëng , ®¹o ®øc vµ ®Þnh h-íng sù ph¸t triÓn
cña mçi nh©n c¸ch . Chóng ta ®ang ®Æt con ng-êi
vµo vÞ trÝ trung t©m v× khi con ng-êi ë ®óng vÞ
trÝ cña nã th× nã míi ph¸t huy hÕt tiÒm lùc ®ang
ngñ yªn cña ViÖt Nam . §ã lµ mét chiÕn l-îc ®óng
®¾n cña n-íc ta hiÖn nay .Muèn lµm ®-îc ®iÒu ®ã
chóng ta cÇn ph¶i nghiªn cøu thùc tr¹ng mét c¸ch
chÝnh x¸c ®Ó ®Ò ra gi¶i ph¸p hîp lý, ®Ó lµm sao n©ng
cao hiÖu qu¶ nguån nh©n lùc trong sù nghiÖp c«ng
nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸. §©y lµ vÊn ®Ò hÕt søc quan
träng ®èi víi n-íc ta hiÖn nay, do ®ã em chän ®Ò tµi
"Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ cña ®µo
t¹o vµ sö dông nguån nh©n lùc phôc vô cho sù nghiÖp
c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ë ViÖt Nam"




                                       3
      Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368




                                                                 Néi dung

I. Mét sè vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ lý luËn.
   1. C«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ lµ g×.
   C«ng    nghiÖp       ho¸     -    hiÖn      ®¹i     ho¸     lµ    qu¸       tr×nh
chuyÓn ®èi c¨n b¶n, toµn diÖn c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt,
kinh doanh, dÞch vô vµ qu¶n lý kinh tÕ, x· héi tõ sö
dông lao ®éng thñ c«ng lµ chÝnh sang sö dông mét c¸ch
phæ biÕn søc lao ®éng cïng víi c«ng nghÖ, ph-¬ng tiÖn
vµ ph-¬ng ph¸p tiªn tiÕn, hiÖn ®¹i, dùa trªn sù ph¸t
triÓn cña c«ng nghiÖp vµ tiÕn bé khoa häc - c«ng
nghÖ, t¹o ra n¨ng xuÊt x· héi cao.
   Chóng ta ®i theo con ®-êng x· héi chñ nghÜa do ®ã
ta cÇn quan t©m ®Õn néi dung c¬ b¶n cña c«ng nghiÖp
ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ trong thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa
x· héi ë ViÖt Nam. §ã lµ ta ph¶i ph¸t triÓn lùc l-îng
s¶n xuÊt, c¬ së vËt chÊt kü thuËt cña chñ nghÜa x·
héi trªn c¬ së thùc hiÖn c¬ khÝ ho¸ nÒn s¶n xuÊt x·
héi vµ ¸p dông nh÷ng thµnh tùu khoa häc c«ng nghÖ
hiÖn ®¹i; chuyÓn ®æi c¬ cÊu kinh tÕ theo h-íng hiÖn
®¹i ho¸,     hîp lý ho¸ vµ hiÖu qu¶ cao; thiÕt lËp quan
hÖ s¶n xuÊt phï hîp theo ®Þnh h-íng x· héi chñ nghÜa.
   2. Vai trß cña c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ ®èi
víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ ViÖt Nam.
   Tõ thËp niªn 60 cña thÕ kû XX, §¶ng Céng S¶n ViÖt
Nam ®· ®Ò ra ®-êng lèi c«ng nghiÖp ho¸ vµ coi c«ng


                                        4
       Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368



nghiÖp ho¸ lµ nhiÖm vô trung t©m xuyªn suèt thêi kú
qu¸ ®é lªn chñ nghÜa héi. Ph©n tÝch nh÷ng t¸c dông c¬
b¶n cña c«ng nghiÖp ho¸ ®èi víi nÒn kinh tÕ ®Êt n-íc
hiÖn nay cµng lµm râ ý nghÜa vai trß trung t©m cña
c«ng nghiÖp ho¸.
   C«ng nghiÖp ho¸ ë n-íc ta tr-íc hÕt lµ qu¸ tr×nh
thùc hiÖn môc tiªu x©y dùng nÒn kinh tÕ x· héi chñ
nghÜa. §ã lµ mét qu¸ tr×nh thùc hiÖn chiÕn l-îc ph¸t
triÓn kinh tÕ - x· héi nh»m c¶i tiÕn mét x· héi n«ng
nghiÖp thµnh mét x· héi c«ng nghiÖp, g¾n víi viÖc
h×nh   thµnh      tõng      b-íc     quan      hÖ     s¶n     xuÊt      tiÕn    bé,
ngµycµng thÓ hiÖn ®Çy ®ñ h¬n b¶n chÊt -u viÖt cña chÕ
®é x· héi míi x· héi chñ nghÜa.
   N-íc ta ®i lªn chñ nghÜa x· héi víi xuÊt ph¸t
®iÓm lµ nÒn n«ng nghiÖp l¹c hËu, b×nh qu©n ruéng ®Êt
thÊp, 80% d©n c- n«ng th«n cã møc thu nhËp rÊt thÊp
søc mua h¹n chÕ. V× vËy c«ng nghiÖp ho¸ lµ qu¸ tr×nh
t¹o ra nh÷ng ®iÒu kiÖn vËt chÊt kü thuËt cÇn thiÕt vÒ
con ng-êi vµ khoa häc - c«ng nghÖ, thóc ®Èy chuyÓn
dÞch c¬ cÊu kinh tÕ nh»m huy ®éng vµ sö dông cã hiÖu
qu¶ mäi nguån lùc ®Ó kh«ng ngõng t¨ng n¨ng xuÊt lao
®éng lµm cho nÒn kinh tÕ t¨ng tr-ëng nhanh, n©ng cao
®êi sèng vËt chÊt vµ v¨n ho¸ cho nh©n d©n, thùc hiÖn
c«ng b»ng vµ tiÕn bé x· héi, b¶o vÖ vµ c¶i thiÖn m«i
tr-êng sinh th¸i.
   Qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ t¹o ra c¬ së vËt chÊt
®Ó lµm biÕn ®æi vÒ chÊt lùc l-îng s¶n xuÊt, nhê ®ã mµ


                                         5
     Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368



n©ng cao vai trß cña con ng-êi lao ®éng - nh©n tè
trung t©m cña nÒn kinh tÕ x· héi chñ nghÜa, t¹o ®iÒu
kiÖn vËt chÊt cho viÖc x©y dùng vµ ph¸t triÓn nÒn v¨n
ho¸ ViÖt nam tiªn tiÕn, ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc.
   NÒn kinh tÕ t¨ng tr-ëng vµ ph¸t triÓn nhê thµnh
tùu c«ng nghiÖp ho¸ mang l¹i, lµ c¬ së kinh tÕ ®Ó
cñng cè vµ ph¸t triÓn khèi liªn minh v÷ng ch¾c gi÷a
giai cÊp c«ng nh©n víi giai cÊp n«ng d©n vµ ®éi ngò
tri thøc trong sù nghiÖp c¸ch m¹ng x· héi chñ nghÜa.
§Æc biÖt lµ gãp phÇn t¨ng c-êng quyÒn lùc, søc m¹nh
vµ hiÖu qu¶ cña bé m¸y qu¶n lý kinh tÕ nhµ n-íc.
   Qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ t¹o ®iÒu kiÖn vËt chÊt
®Ó x©y dùng nÒn kinh tÕ ®éc lËp, tù chñ v÷ng m¹nh
trªn c¬ ë ®ã mµ thùc hiÖn tèt sù ph©n c«ng vµ hîp t¸c
quèc tÕ.
   Sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸ thóc ®Èy sù ph©n c«ng
lao ®éng x· héi ph¸t triÓn, thóc ®Èy qu¸ tr×nh quy
ho¹ch vông l·nh thæ hîp lý theo h-íng chuyªn canh tËp
chung lµm cho quan hÖ kinh tÕ gi÷a c¸c vïng, c¸c miÒn
trë nªn thèng nhÊt cao h¬n.
   C«ng nghiÖp ho¸ kh«ng nh÷ng cã t¸c dông thóc ®Èy
nÒn kinh tÕ t¨ng tr-ëng ph¸t triÓn cao mµ cßn t¹o
tiÒn dÒ vËt chÊt ®Ó x©y dùng, ph¸t triÓn vµ hiÖn ®¹i
ho¸ nÒn quèc phßng an ninh. Sù nghiÖp quèc phßng vµ
an ninh g¾n liÒn víi sù nghiÖp ph¸t triÓn v¨n ho¸,
kinh tÕ x· héi.



                                       6
       Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368



   Thµnh tùu c«ng nghiÖp ho¸ t¹o ra tiÒn ®Ò kin tÕ
cho sù ph¸t triÓn ®ång bé vÒ kinh tÕ - chÝnh trÞ, v¨n
ho¸ x· héi, quèc phßng vµ an ninh. Thµnh c«ng cña sù
nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸ nÒn kinh tÕ quèc d©n lµ nh©n
tè quyÕt ®Þnh sù th¾ng lîi cña con ®-êng x· héi chñ
nghÜa mµ §¶ng vµ nh©n d©n ta ®· lùa chän. ChÝnh v×
vËy mµ c«ng nghiÖp ho¸ kinh tÕ ®-îc coi lµ nhiÖm vô
träng t©m trong suèt thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x·
héi.
   3. Lý luËn         nguån nh©n lùc.
   Ngµy nay khi vai trß cña nguån nh©n lùc ®ang ngµy
cµng ®-îc thõa nhËn nh- mét yÕu tè quan träng bªn
c¹nh vèn vµ c«ng nghÖ cho mäi sù t¨ng tr-ëng th× mét
trong nh÷ng yªu cÇu ®Ó hoµ nhËp vµo nÒn kinh tÕ khu
vùc còng nh- thÕ giíi lµ ph¶i cã ®-îc mét nguån nh©n
lùc cã ®ñ søc ®¸p øng ®ù¬c nh÷ng yªu cÇu cña tr×nh ®é
ph¸t triÓn cña khu vùc, cña thÕ giíi, cña thêi ®¹i.
   Nguån nh©n lùc lµ toµn bé nh÷ng ng-êi lao ®éng
®ang cã kh¶ n¨ng tham gia vµo c¸c qu¸ tr×nh lao ®éng
vµ c¸c thÕ hÖ n«id tiÕp sÏ phôc vô cho x· héi.
   Nguån nh©n lùc víi t- c¸ch lµ mét yÕu tè cña sù
ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi lµ kh¶ n¨ng lao ®éng c¶
x· héi ®-îc hiÓu theo nghÜa hÑp h¬n, bao gåm nhãm d©n
c- trong ®é tuæi lao ®éng cã kh¶ n¨ng lao ®éng. Víi
c¸ch hiÓu nµy nguån nh©n lùc t-¬ng ®-¬ng víi nguån
lao ®éng.



                                         7
     Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368



   Nguån nh©n lùc cßn cã thÓ hiÓu lµ tæng hîp c¸
nh©n nh÷ng con ng-êi cô thÓ tham gia vµo qu¸ tr×nh
lao ®éng, lµ tæng thÓ c¸c yÕu tè vÒ thÓ chÊt vµ tinh
thÇn ®-îc huy ®éng vµo qu¸ tr×nh lao ®éng. Víi c¸ch
hiÓu nµy nguån nh©n lùc bao gåm nh÷ng ng-êi tõ giíi
h¹n d-íi ®é tuæi lao ®éng trë lªn.
   Nguån nh©n lùc ®-îc xem xÐt trªn gi¸c ®é sè l-îng
vµ chÊt l-îng. Sè l-îng nguån nh©n lùc ®-îc biÓu hiÖn
th«ng qua chØ tiªu quy m« vµ tèc ®é t¨ng nguån nh©n
lùc. C¸c chØ tiªu nµy cã quan hÖ mËt thiÕt víi c¸c
chØ tiªu quy m« vµ tèc ®é t¨ng d©n sè. Quy m« d©n sè
cµng lín, tèc ®é t¨ng d©n sè cµng cao th× dÉn ®Õn quy
m« vµ tèc ®é t¨ng nguån nh©n lùc cµng lín vµ ng-îc
l¹i. Tuy nhiªn, mèi quan hÖ d©n sè vµ nguån nh©n lùc
®-îc biÓu hiÖn sau mét thêi gian nhÊt ®Þnh (v× ®Õn
lóc ®ã con ng-êi muèn ph¸t triÓn ®Çy ®ñ, míi cã kh¶
n¨ng lao ®éng).
   Khi tham gia vµo c¸c qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ
- x· héi, con ng-êi ®ãng vai trß chñ ®éng, lµ chñ thÓ
s¸ng t¹o vµ chi phèi toµn bé qu¸ tr×nh ®ã, h-íng nã
tíi môc tiªu nhÊt ®Þnh. V× vËy, nguån nh©n lùc kh«ng
chØ ®¬n thuÇn lµ sè l-îng lao ®éng ®· cã vµ sÏ cã mµ
nã cßn ph¶i bao gåm mét tæng thÓ c¸c yÕu tè thÓ lùc,
trÝ lùc, kü n¨ng lµm viÖc, th¸i ®é vµ phong c¸ch lµm
viÖc... tÊt c¶ c¸c yÕu tè ®ã ngµy nay ®Òu thuéc vÒ
chÊt l-îng nguån nh©n lùc vµ ®-îc ®¸nh gi¸ lµ mét chØ
tiªu tæng hîp lµ v¨n ho¸ lao ®éng. Ngo¶i ra, khi xem


                                       8
     Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368



xÐt nguån nh©n lùc, c¬ cÊu cña lao ®éng - bao gåm c¶
c¬ cÊu ®µo t¹o vµ c¬ cÊu ngµnh nghÒ còng lµ mét chØ
tiªu rÊt quan träng.
   Còng gièng nh- c¸c nguån lùc kh¸c, sè l-îng vµ
®Æc biÖt lµ chÊt l-îng nguån nh©n lùc ®ãng vai trß
hÕt søc quan träng trong viÖc t¹o ra cña c¶i vËt chÊt
vµ tinh thÇn cho x· héi.
   §Ó ®¸p øng yªu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ vµ nhu cÇu
sö dông lao ®éng, nh÷ng ng-êi lao ®éng ph¶i ®-îc ®µo
t¹o, ph©n bæ vµ sö dông theo c¬ cÊu hîp lý, ®¶m b¶o
tÝnh hiÖu qu¶ cao trong sö dông. Mét quèc gia cã lùc
l-îng lao ®éng ®«ng ®¶o, nh-ng nÕu ph©n bæ kh«ng hîp
lý gi÷a c¸c ngµnh, c¸c vïng, c¬ cÊu ®µo t¹o kh«ng phï
hîp víi nhu cÇu sö dông th× lùc l-îng lao ®éng ®«ng
®¶o ®ã kh«ng nh÷ng kh«ng trë thµnh nguån lùc ®Ó ph¸t
triÓn mµ nhiÒu khi cßn lµ g¸nh nÆng c¶n trë sù ph¸t
triÓn.
   4. Vai trß cña nguån nh©n lùc víi sù nghiÖp c«ng
nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ vµ víi nÒn kinh tÕ tri thøc
ë n-íc ta.
   Ngµy nay, tr-íc sù ph¸t triÓn nh- vò b·o cña cuéc
c¸ch m¹ng khoa häc c«ng nghÖ vµ th«ng tin, sù giao
l-u trÝ tuÖ vµ t- t-ëng liªn minh kinh tÕ gi÷a c¸c
khu vùc trªn thÕ giíi. Sù ra ®êi cña nhiÒu c«ng ty
xuyªn quèc gia ®· t¹o ra tèc ®é y¨ng tr-ëng ch-a tõng
thÊy. T×nh h×nh ®ã ®· dÉn ®Õn sù quèc tÕ ho¸ kinh tÕ
thÕ giíi, g©y nªn nh÷ng ®¶o lén vÒ chÝnh trÞ x· héi


                                       9
        Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368



s©u s¾c mang tÝnh toµn cÇu vµ ®ang ®i ®Õn thiÕt lËp
mét trËt tù thÕ giíi míi. Trong bèi c¶nh ®ã khu vùc
Ch©u ¸ - Th¸i B×nh D-¬ng ®ang næi lªn lµ khu vùc kinh
tÕ n¨ng ®éng nhÊt. Mét trong nh÷ng yÕu tè chñ chèt
thøc ®Èy t¨ng tr-ëng kinh tÕ nhanh chãng lµ vai trß
cña nguån nh©n lùc.
      NÒn kinh tÕ tri thøc lµ kinh tÕ dùa trªn c¸c trô
cét chñ yÕu lµ c«ng nghÖ th«ng tin, c«ng nghÖ sinh
häc, c«ng nghÖ vËt liÖu míi... §Ó cã ®-îc nÒn kinh tÕ
tri thøc cÇn ph¶i x©y dùng c¬ së h¹ tÇng v÷ng ch¾c ®Ó
ph¸t triÓn khoa häc c«ng nghÖ, ®Æc biÖt lµ c«ng nghÖ
th«ng tin; ®ång thêi ph¶i ®Çu t- cho ph¸t triÓn gi¸o
dôc ®µo t¹o hay nãi c¸ch kh¸c ph¶i ®Çu t- cho ph¸t
triÓn nguån nh©n lùc. C¸c n-íc muèn ph¸t triÓn nÒn
kinh tÕ tri thøc cÇn ph¶i ®Çu t- cho ph¸t triÓn con
ng-êi mµ cèt lâi lµ ph¸t triÓn gi¸o dôc vµ ®µo t¹o,
®Æc biÖt lµ ®µu t- ph¸t triÓn nh©n tµi. Nhµ kinh tÕ
häc    ng-êi     Mü,     «ng     Garry        Becker-       ng-êi      ®-îc      gi¶i
th-ëng Nobel vÒ kinh tÕ n¨m 1992, ®· kh¼ng ®Þnh: "
kh«ng cã ®Çu t- nµo mang l¹i nguån lîi lín nh- ®Çu t-
cho gi¸o dôc" (Nguån: The Economist 17/10/1992). Nhê
cã sù ®Çu t- cho ph¸t triÓn nguån nh©n lùc mµ nhiÒu
n-íc chØ trong mét thêi gian ng¾n ®· nhanh chãng trë
thµnh n-íc c«ng nghiÖp ph¸t triÓn.
      ViÖt Nam lµ n-íc ®ang ph¸t triÓn cã lùc l-îng s¶n
xuÊt ë tr×nh ®é thÊp, nÒn kinh tÕ tri thøc ®èi víi
ViÖt Nam lµ kh¸i niÖm hoµn toµn míi mÎ. Do vËy, cã ý


                                         10
     Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368



kiÕn cho r»ng nÒn kinh tÕ tri thøc ®èi víi ViÖt Nam
hiÖn nay qu¸ xa vµ kh«ng hiÖn thùc; cho r»ng ViÖt Nam
ph¶i x©y dùng xong c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Ó
lµm tiÒn ®Ò cho kinh tÕ tri thøc ra ®êi vµ ph¸t
triÓn, kinh tÕ tri thøc kh«ng chØ bao gåm c¸c ngµnh
míi xuÊt hiÖn dùa trªn c«ng nghÖ cao, mµ cßn c¶ c¸c
ngµnh truyÒn thèng ®ùoc c¶i t¹o bµng khoa häc c«ng
nghÖ cao. Do ®ã kh«ng nªn chê cho ®Õn khi sù nghiÖp
c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ kÕt thóc míi tiÕn hµnh
x©y dùng kinh tÕ tri thøc, mµ ngay trong giai ®o¹n
nµy, ®Ó ph¸t triÓn vµ theo kÞp c¸c n-íc trªn thÕ
giíi, chóng ta ph¶i ®ång thêi ph¶i quan t©m tíi nh÷ng
lÜnh vùc mµ chóng ta cã thÓ tiÕp cËn.
   §èi víi ViÖt Nam, mét ®Êt n-íc n«ng nghiÖp, râ
rµng chóng ta kh«ng thÓ x©y dùng vµ ph¸t triÓn nÒn
kinh tÕ tri thøc nh- c¸c n-íc c«ng nghiÖp ph¸t triÓn.
Thùc ra ®ã lµ sù tiÕp tôc qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸,
hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n-íc ë mét tr×nh ®é cao h¬n, dùa
trªn chÊt x¸m cña con ng-êi. MÆt kh¸c do xuÊt ph¸t
®iÓm cña lùc l-îng s¶n xuÊt cña ta thÊp, mµ tiÕp cËn
kinh tÕ tri thøc ë ViÖt Nam ph¶i phï hîp víi ®iÒu
kiÖn cña ViÖt Nam, tøc mang nh÷ng ®Æc thï cña m×nh.
Do ®ã viÖc x¸c ®Þnh néi dung c¸c ngµnh kinh tÕ trong
qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸, chuÈn bÞ c¸c
®iÒu kiÖn vËt chÊt vµ con ng-êi ®Ó tiÕp cËn kinh tÕ
tri thøc trë thµnh nhiÖm vô quan träng hµng ®Çu cña
mäi cÊp, mäi ngµnh, nhÊt lµ c¸c cÊp ho¹ch ®Þnh chiÕn


                                      11
     Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368



l-îc. Trong viÖc chuÈn bÞ Êy viÖc nghiªn cøu thùc
tr¹ng m¹nh, yÕu vµ t×m ra gi¶i ph¸p ph¸t triÓn nguån
nh©n lùc lµ quan träng vµ cÊp b¸ch nhÊt trong giai
®o¹n hiÖn nay.
   Theo kinh nghiÖm cña nhiÒu n-íc th× nÕu chØ cã
lùc l-îng lao ®éng ®«ng vµ rÎ th× kh«ng thÓ tiÕn hµnh
c«ng nghiÖp ho¸, mµ ®ßi hái ph¶i cã mét ®éi ngò lao
®éng cã tr×nh ®é chuyªn m«n cao. ChÝnh nhê lùc l-îng
cã tr×nh ®é chuyªn m«n cao mµ NhËt B¶n vµ c¸c n-íc
Nics (c¸c n-íc c«ng nghiªpj míi) vËn hµnh cã hiÖu qu¶
c«ng nghÖ nhËp khÈu hiÖn ®¹i, s¶n xuÊt ra nhiÒu mÆt
hµng cã søc c¹nh tranh cao víi c¸c n-íc c«ng nghiÖp
ph¸t triÓn trªn thÕ giíi.
   §Ó ®¶m thùc hiÖn thµnh c«ng sù nghiÖp c«ng nghiÖp
ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n-íc, ph¶i båi d-ìng vµ ph¸t
huy nh©n tè con ng-êi. Víi t- c¸ch lµ môc tiªu vµ
®éng lùc ph¸t triÓn, con ng-êi cã vai tr× to lín
kh«ng nh÷ng trong ®êi s«ng kinh tÕ mµ con trong lÜnh
vùc ho¹t ®éng kh¸c. Bëi vËy ph¶i quan t©m, n©ng cao
chÊt l-îng con ng-êi, kh«ng chØ víi t- c¸ch lµ ng-êi
lao ®éng s¶n xuÊt, mµ víi t- c¸ch lµ c«ng d©n trong
x· héi, mét c¸ nh©n trong tËp thÓ, mét thµnh viªn
trong céng ®ång nh©n lo¹i... Kh«ng thÓ thùc hiÖn ®-îc
c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ nÕu kh«ng cã ®éi ngò
®«ng ®¶o nh÷ng c«ng nh©n lµnh nghÒ, nh÷ng nhµ khoa
häc kü thuËt tµi n¨ng, giái chuyªn m«n nghiÖp vô,



                                      12
     Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368



nh÷ng nhµ doanh nghiÖp th¸o v¸t, nh÷ng nhµ l·nh ®¹o,
qu¶n lý tËn tuþ, biÕt nh×n xa tr«ng réng.
   Vµo nh÷ng n¨m 80, quan ®iÓm ph¸t triÓn nguån nh©n
lùc ®· trë thµnh vÊn ®Ò quan t©m ®Æc biÖt ë Ch©u ¸ -
Th¸i B×nh D-¬ng. Con ng-êi ®îc coi lµ yÕu tè quan
träng nhÊt cña sù ph¸t triÓn. Trong thêi ®¹i míi,
muèn gi¶i quyÕt hµi hoµ c¸c yÕu tè cung vµ cÇu cã
liªn quan ®Õn chiÕn l-îc oh¸t triÓn nguån nh©n lùc
th× cÇn xem xÐt khÝa c¹nh nguån nh©n lùc theo quan hÖ
mét phÝa. Ph¶i thÊy ®-îc vai trß s¶n xuÊt cña nguån
lµ vÊn ®Ò cèt lâi cña häc thuyÕt vèn con ng-êi. Vµ
vai trß s¶n xuÊt cña nguån nh©n lùc cã quan hÖ chÆt
chÏ víi vai trß tiªu dïng ®-îc thÓ hiÖn b»ng chÊt
l-îng cuéc sèng. C¬ chÕ nèi liÒn hai vai trß lµ tr¶
c«ng cho ng-êi lao ®éng tham gia c¸c ho¹t ®éng kinh
tÕ vµ thu nhËp ®Çu t- trë l¹i ®Ó n©ng cao møc sèng
cña con ng-êi t¹o nªn kh¶ n¨ng n©ng cao møc sèng cho
toµn x· héi vµ lµm t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng... C¸c
n-íc nghÌo ë Ch©u ¸ ®Òu nhËn thøc do tèc ®é t¨ng d©n
sè qu¸ nhanh nhiÒu quèc gia coi viÖc gi¶m ®ãi nghÌo
cßn quan träng h¬n c¶ gi¸o dôc, ®ã lµ mét thiÖt h¹i
to lín.
   ViÖt   Nam     ®ang      h-íng      tíi     mét     nÒn     kinh      tÕ   thÞ
tr-êng theo ®Þnh h-íng x· héi chñ nghÜa cã sù qu¶n lý
vÜ m« cña nhµ n-íc víi môc tiªu b¶o ®¶m cho d©n giµu,
n-íc m¹nh, x· héi c«ng bµng v¨n minh, an ninh quèc
gia vµ sù bÒn v÷ng cña m«i tr-êng. NÒn kinh tÕ ViÖt


                                      13
      Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368



Nam chØ cã thÓ ®¹t ®-îc tèc ®é t¨ng tr-ëng nhanh,
HiÖu qu¶ kinh tÕ x· héi cao khi nÒn kinh tÕ Êy thùc
sù dùa trªn c¬ së c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i ho¸,
trong ®ã ph¶i lÊy viÖc ph¸t huy nguån lùc con ng-êi
lµm yÕu c¬ b¶n cho sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng.
II. Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ cña ®µo t¹o
vµ sö dông nguån nh©n lùc phôc vô cho sô nghiÖp c«ng nghiÖp
ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ ë ViÖt Nam.
   1. Thùc tr¹ng nguån nh©n lùc n-íc ta.
      a. Sè l-îng (quy m«) Nguån nh©n lùc ViÖt Nam.
   Quy m« nguån nh©n lùc ViÖt Nam.
   ViÖt Nam lµ mét trong nh÷ng n-íc ®«ng d©n, d©n sè
víi quy m« d©n sè ®øng thø hai §«ng Nam ¸ vµ thø m-êi
ba trªn thÕ giíi. Mét ®Êt n-íc víi c¬ cÊu d©n sè trÎ
víi sè ng-êi trong ®é tuæi 16 - 34 chiÕm 60% trong
tæng sè 35,9 triÖu ng-êi lao ®éng: Nguån bæ sung hµng
n¨m lµ 3% - tøc kho¶ng 1,24 triÖu ng-êi. Theo tæng
®iÒu tra d©n sè ngµy 1-4-1999, quy m« d©n sè n-íc ta
lµ 76,3 triÖu ng-êi vµ dù tÝnh ®Õn n¨m 2010 quy m«
d©n sè n-íc ta kho¶ng 95 triÖu vµ sè ng-êi trong ®é
tuæi lao ®éng gÇn 58 triÖu, chiÕm 60,7% d©n sè . Dù
b¸o thêi kú 2001 ®Õn 2010 cÇn t¹o thªm chç lµm viÖc
míi cho kho¶ng 11 - 12 triÖu lao ®éng (ch-a kÓ sè lao
®éng tån ®äng c¸c n¨m chuyÓn sang), b×nh qu©n mçi n¨m
ph¶i t¹o thªm 1,1 ®Õn 1,2 triÖu chç lµm viÖc míi.
TÝnh ®Õn 1/7/2000, tæng lùc l-îng lao ®éng c¶ n-íc cã
38.643.089 ng-êi, so víi kÕt qu¶ ®iÒu tra t¹i thêi



                                       14
           Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368



®iÓm 1/7/1996 t¨ng b×nh qu©n hµng n¨m lµ 975.645
ng-êi, víi tèc ®é t¨ng 2,7% mét n¨m, trong khi tèc ®é
t¨ng b×nh qu©n hµng hµng n¨m cña thêi kú nµy lµ 1,5%
mét n¨m.
      Quy m« nguån nh©n lùc qua ®µo t¹o cña ViÖt Nam vµ
viÖc sö dông nguån nh©n lùc nµy.
ViÖt Nam tuy cã lùc l-îng lao ®éng dåi dµo nh-ng lùc
l-îng lao ®éng ®· qua ®µo t¹o thùc tÕ l¹i thiÕu, ®ã
lµ m©u thuÉn vÒ quy m« cña nguån nh©n lùc n-íc ta,
chóng ta võa thõa võa thiÕu nguån nh©n lùc.
      HiÖn nay ®éi ngò c¸n bé, c«ng chøc trong c¸c c¬
quan qu¶n lý nhµ n-íc thuéc c¸c bé, c¸c ngµnh ë c¸c
c¬ quan trung -¬ng cã 129763 ng-êi, trong ®ã cã 74%
c«ng chøc cã tr×nh ®é tõ ®¹i häc trë lªn.
      b. VÒ chÊt l-îng nguån nh©n lùc ViÖt Nam.
      Theo sè liÖu ®iÒu tra lao ®éng viÖc lµm tõ n¨m
1996 – 1999 th× ®èi víi 35,866 – 37,784 triÖu ng-êi
lao ®éng trong c¶ n-íc , sè ng-êi lao ®éng ch-a biÕt
ch÷ vÉn cßn tíi 5,75% n¨m 1996,                                  5,10% n¨m 1997,
3,84%n¨m 1998 vµ 4,10% n¨m 1999
      Trong sè ng-êi ch-a biÕt ch÷ , cã vïng chiÕm tû
lÖ cao nh- ®ång b»ng s«ng Cöu Long ( vïng chiÕm 21%
lao ®éng c¶ n-íc ) n¨m 1999 cßn tíi 33% , vïng ®«ng
B¾c    (     vïng      chiÕm      15%     lao     ®éng      c¶    n-íc)       cßn   tíi
19%.....
      Trong sè ng-êi biÕt ch÷ , vÉn cßn nhiÒu ng-êi
ch-a tèt nghiÖp cÊp  .N¨m 1996 cã 20,92 , n¨m 1997


                                            15
     Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368



cã 20,26%n¨m 1998 cã 18,50% vµ n¨m 1999 cßn18,00%. Sè
ng-êi tèt nghiÖp phæ th«ng trung häc chØ cã 13– 14%
c¸c n¨m 1996-1997          vµ 16- 17% n¨m 1998, 1999
   Nh×n chung tr×nh ®é v¨n ho¸ cña ng-êi lao ®éng ®·
kh¸ h¬n sau 10 n¨m , sè ng-êi biÕt ch÷ n©ng lªn tõ
84% n¨m 1989 lªn 96% n¨m 1999. Sè ng-êi biÕt ch÷
nh-ng ch-a tèt nghiÖp cÊp  còng gi¶m dÇn, tuy cßn
chËm , líp häc b×nh qu©n cña ng-êi lao ®éng ®· t¨ng
tõ 3,3/12n¨m 1997 lªn líp 7,4/12n¨m1999
Bªn c¹nh ®ã chØ sè HDI cña ViÖt Nam n¨m 2000 xÕp thø
100/171                                  n-íc                                 .
Qua “ ®iÒu tra lao ®éng - viÖc lµm                       ë ViÖt Nam ” c¸c
n¨m 1996 – 1999 cho thÊy : lùc l-îng lao ®éng kh«ng
cã tr×nh ®é chuyªn m«n – kü thuËt chiÕm trong tæng sè
lùc l-îng lao ®éng ®-îc ®iÒu tra ( 35,8 – 37,7 triÖu
ng-êi ) ngµy cµng gi¶m qua c¸c n¨m . Cô thÓ nh- sau :
     N¨m       Lùc l-îng lao ®éng kh«ng cã tr×nh ®é/
                          tæng sè lao ®éng
    1996                       87,69%
    1997                       87,71%
    1998                       86,69%
    1999                       86,13%
    2000                      80 – 82%

   Tuy nhiªn ë nhiÒu vïng sè lao ®éng kh«ng cã tr×nh
®é, chuyªn m«n kü thuËt cßn chiÕm tû lÖ kh¸ cao :
n¨m1999 sè kh«ng cã chuyªn m«n nghiÖp vô ë vïng T©y
B¾c lµ 92,36%       ë vïng ®ång b»ng s«ng Cöu Long lµ91,7%
   Sè lao ®éng cã chuyªn m«n ngµy cµng t¨ng mÆc dï


                                      16
                 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368



        kh«ng cao. N¨m 1996 lµ 12,31%,                              n¨m 1997 : 12,29% n¨m
        1998: 13,31% n¨m              1999 : 13,87% vµ ®Õn n¨m 2000 lµ 18
        – 20%
              VÒ trÝ lùc vµ thÓ lùc.
              Ng-êi        ViÖt     Nam       cã       truyÒn       thèng          cÇn     cï,    th«ng
        minh, ham häc hái, CÇu tiÕn bé, cã ý chÝ vµ tinh thÇn
        tù lùc tù c-êng d©n téc ph¸t triÓn kh¸ vÒ thÓ lùc,
        trÝ lùc, cã tÝnh c¬ ®éng cao cã thÓ tiÕp thu nhanh
        kiÕn thøc khoa häc c«ng nghÖ tiªn tiÕn, hiÖn ®¹i, cã
        thÓ nãi ®©y lµ mét trong sè c¸c lîi thÕ so s¸nh cña
        ta trong qu¸ tr×nh héi nhËp.
                       B¶ng: mét sè chØ tiªu vÒ søc khoÎ, y tÕ cña
        c¸c n-íc ASEAN.
                     ChØ     Thêi         ViÖ      Brun      In®«nªx   Malaix       Philip      Th¸i   Xinga
tiªu                         gian         t        ©y        ia        ia           pin         Lan    po
                                          Nam
Tuæi thä b×nh qu©n                                                                                     74,2
                             1992         63,      74        62        70,4         64,4        68,7
                                          4
Cung    cÊp   calo    b×nh   1988-        222                                                          3210
qu©n/ng-êi                   1990         0        2860      2610      2670         2340        2280
Tû      lÖ    cung     cÊp   1988-                                                        108    100   144
calo/ng-êi so víi nhu        1990         102      _         112       124
cÇu tèi thiÓu(%)
Tû lÖ ®-îc dÞch vô y         1985-            90                              90           75    70    100
tÕ(%)                        1990                  96        80
Tû lÖ ®-îc dïng n-íc         1988-            27                              72           82    76    100
s¹ch(%)                      1991                  95        51



              Nguån: chØ sè vµ chØ tiªu ph¸t triÓn con ng-êi.
        NXB Thèng Kª. Hµ Néi 1995.


                                                        17
       Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368



       Qua b¶ng trªn ta thÊy: c¸c chØ sè cña ViÖt Nam
lu«n lu«n ë møc thÊp, cã nh÷ng chØ sè ë møc thÊp nhÊt
trong khu vùc. Nh÷ng chØ tiªu liªn quan vµ ¶nh h-ëng
trùc tiÕp ®Õn sù ph¸t triÓn thÓ chÊt, thÓ lùc cña
ng-êi lao ®éng ViÖt Nam rÊt thÊp: Cung cÊp cao b×nh
qu©n ®Çu ng-êi chØ cã 2220 calo, thÊp nhÊt trong khu
vùc. VÒ tû lÖ cung cÊp calo b×nh qu©n ®Çu ng-êi so
víi nhu cÇu b×nh qu©n tèi thiÓu, ViÖt Nam chØ cao h¬n
Th¸i   Lan    (100%),        In®«nªxa        (122%),        Xingapo        (144%),
Philippin (108%), Malaixia (124%). Mét lo¹t c¸c chØ
tiªu kh¸c liªn quan ®Õn y tÕ, ch¨m sãc søc khoÎ cña
ViÖt Nam còng cßn ë møc thÊp, ®iÒu ®ã lý gi¶i phÇn
nµo sù h¹n chÕ vÒ mÆt thÓ lùc cña nguån nh©n lùc ViÖt
Nam. Cho ®Õn nay thÓ lùc cña ng-êi lao ®éng ViÖt Nam
cßn ch-a ®¸p øng ®-îc nh÷ng yªu cÇu cña nÒn s¶n xuÊt
c«ng nghiÖp lín vµ á ®©y ®· béc lé mét trong nh÷ng
yÕu ®iÓm c¬ b¶n cña nguån nh©n lùc ViÖt Nam.
   Nh÷ng mÆt m¹nh tõ tr-íc ®Õn nay cña ng-êi lao ®éng
ViÖt Nam vÉn ®-îc nh¾c ®Õn lµ: cã truyÒn thèng lao
®éng cÇn cï, cã tinh thÇn v-îy khã vµ ®oµn kÕt cao,
th«ng minh s¸ng t¹o, cã kh¶ n¨ng n¾m b¾t vµ øng dông
khoa häc kü thuËt hiÖn ®¹i, cã kh¶ n¨ng thÝch øng víi
nhiÒu t×nh huèng phøc t¹p. Nh-ng thùc tÕ còng cho
thÊy nh÷ng ®iÓm yÕu kh«ng thÓ kh«ng thõa nhËn lµ
tr×nh ®é kü thuËt, tay nghÒ, kü n¨ng tr×nh ®é vµ kinh
nghiÖm qu¶n ký cña ng-êi VÖt Nam cßn rÊt thÊp, ch-a



                                        18
        Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368



kÓ nh÷ng t¸c h¹i cña thãi quen vµ t©m lý cña ng-êi
s¶n xuÊt nhá.
      Kh¶ n¨ng t- duy cña lao ®éng n-íc ta.
      Nguån nh©n lùc ViÖt Nam víi xuÊt ph¸t ®iÓm thÊp,
tr-íc yªu cÇu lín cña qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn
®¹i ho¸ vµ héi nhËp quèc tÕ tá ra bÊt cËp. Tõ nÒn
kinh tÕ n«ng nghiÖp, phong c¸ch t- duy con ng-êi ViÖt
Nam cßn mang nÆng tÝnh chÊt s¶n xuÊt nhá, thñ c«ng,
l¹c hËu. S¶n xuÊt vµ qu¶n lý b»ng kinh nghiÖm theo
kiÓu trùc gi¸c, lÊy th©m niªn c«ng t¸c, cô thÕ nghÒ
nghiÖp vµ lßng trung thµnh ®Ó ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ lao
®éng vµ ph©n chia thu nhËp. Lao ®égn ch-a ®-îc ®µo
t¹o    vµ   rÌn     luyÖn      trong      m«i     tr-êng       s¶n     xuÊt      c«ng
nghiÖp nªn hiÖu xuÊt lao ®éng ch-a ®-îc ®Ò cao vµ
®¸nh gi¸ ®óng møc. Khi tiÕn bé khoa häc kü thuËt vµ
c«ng nghÖ hiÖn ®¹i ®-îc th©m nhËp vµ chuyÓn giao vµo
ViÖt Nam th× m©u thuÉn gi÷a tr×nh ®é hiÖn ®¹i cña
trang thiÕt bÞ kü thuËt -                  c«ng nghÖ víi tr×nh ®é l¹c
hËu cña ng-êi sö dông xuÊt hiÖn. Ng-êi qu¶n lý ng-êi
sö dông c«ng nghÖ th× kh«ng thÓ tiÕp thu, cµng kh«ng
thÓ khai th¸c cã hiÖu qu¶ c«ng nghÖ, nªn gi¶m hiÖu
xuÊt cña vèn ®Çu t-.
      HiÖn nay, c«ng nghÖ ViÖt Nam ë møc trung b×nh kÐm.
Trong c¸c ngµnh c«ng nghiÖp, hÖ thèng m¸y mãc thiÕt
bÞ l¹c hËu tõ 2 ®Õn 4 thÕ hÖ so víi thÕ giíi. C¸c chØ
tiªu chñ yÕu cÒ tiªu hao nguyªn, nhiªn, vËt liÖu g¸p
1,5 ®Õn 2 lÇn møc chung cña thÕ giíi, gi¸ thµnh s¶n


                                         19
     Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368



phÈm cao, n¨ng suÊt lao ®éng c«ng nghiÖp chØ ®¹t 30%
møc trung b×nh cña thÕ giíi ( theo sè liÖu b¸o c¸o
cu¶ GS ®Æng h÷u t¹i héi c¸n bé khoa häc c«ng nghÖ
toµn quèc ngµy 12/2/1995). Sè nh©n c«ng cã tr×nh ®é
bËc 4 trë lªn chØ b»ng 1/3 tæng sè c«ng nh©n kü
thuËt, c«ng nh©n cã tr×nh ®é b¹c 7 chØ cã 4000 ng-êi
nµ ®a phÇn tuæi ®· cao. ThiÕu c«ng nh©n kü thuËt, ®Æc
biÖt lµ c«ng nh©n bËc cao lµ nh©n tè trùc tiÕp ¶nh
h-ëng ®Õn qu¸ tr×nh chuyÓn giao c«ng nghÖ, lµm gi¶m
hiÖu xuÊt sö dông cña thiÕt bÞ c«ng nghÖ.
   HiÖn nay c¸c nhµ c«ng nghÖ, c«ng tr×nh s-, kü s-
thùc hµnh n-íc ta rÊt thiÕu, nhÊt lµ c¸n bé ë c¸c
ngµnh c«ng nghÖ th«ng tin, vi ®iÖn tö sinh häc, tù
®éng ho¸ s¶n xuÊt... Sè c¸n bé khoa häc thuéc c¸c
ngµnh kü thuËt liªn quan ®Õn c«ng nghÖ chØ chiÕm 11%
tæng c¸n bé trong c¬ chÕ kinh tÕ cò nªn kinh nghiÖm,
n¨ng lùc s¸ng t¹o thùc tiÔn, kh¶ n¨ng s¸ng t¹o c«ng
nghÖ yÕu.
   Sù l¹c hËu, non yÕu vÒ tr×nh ®é cña nguån nh©n lùc
ViÖt Nam so víi nh©n lùc trong khu vùc vµ thÕ giíi.
   Tr×nh ®é lao ®éng kü thuËt                    n-íc ta võa yÕu, võa
thiÕu, võa bÊt hîp lý vÒ c¬ cÊu ®µo t¹o, võa ph©n bè
kh«ng ®ång ®Òu gi÷a c¸c ngµnh, c¸c vïng, c¸c thµnh
phÇn kinh tÕ. Tr×nh ®é non kÐm, l¹c hËu vÒ khoa häc
c«ng nghÖ, t¸c phong lao déng, kû luËt, sù thiÕu hiÓu
biÕt vÒ kinh tÕ thÞ tr-êng, tÝnh tõ chÞu tr¸ch nhiÖm
c¸ nh©n thÊp ¶nh h-ëng ®Õn c¹nh tranh cña nguån nh©n


                                      20
     Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368



lùc ViÖt Nam khi hoµ nhËp vµo thÞ tr-êng nh©n lùc
tiªn tiÕn cña thÕ giíi.
   HiÖn nay, nguån nh©n lùc ®åi dµo, gi¸ nh©n c«ng
rÎ, vÒ l©u dµi kh«ng thÓ lµ lîi thÕ ph¶t triÓn ViÖt
Nam, V× lîi thÕ nh©n c«ng rÎ trªn thÕ giíi ®ang dÇn
mÊt ®i vµ thay vµo ®ã lµ tr×nh ®é trÝ tuÖ cao ®ång
®Òu cña nh©n c«ng.
   Trong quan hÖ kinh tÕ quèc tÕ, tr×nh ®é, n¨ng lùc
cña c¸c bé ®èi t¸c, sù s¾c s¶o mÒm dÎo, nh¹y bÐn,
linh ho¹t trong ngo¹i giao cña c¸n bé ¶nh h-ëng rÊt
®Õn lîi Ých cña nh÷ng quèc gia. §Ó gi¶m ®-îc nh÷ng
bÊt lîi, t¹o ra sù t-¬ng ®ång trong hoµ nhËp, c¹nh
tranh víi thÞ tr-êng nh©n lùc khu vùc vµ thÕ giíi,
ng-êi lao ®éng ViÖt Nam ph¶i ®-îc trang bÞ c¸c kiÕn
thøc chuyªn m«n nghÒ nghiÖp, ngo¹i ng÷, lao ®éng, kû
luËt, t¸c phong lao ®éng vµ nhËn thøc ®óng ®¾n mèi
quan hÖ chñ - thî trong nÒn kinh tÕ thÞ û-êng, ph¶i
hiÓu biÕt ®-îc phong tôc tËp qu¸n, ®Æc ®iÓm cña c¸c
n-íc b¹n tong cïng thÞ tr-ßng lao ®éng.
   Trong c¸c doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t- n-íc ngoµi
lao ®éng ViÖt Nam còng béc lé nh÷ng nh-îc ®iÓm l¹c
hËu vÒ tr×nh ®é kü thuËt - c«ng nghÖ, kû luËt vµ thãi
quen lao ®éng. N¨ng lùc qu¶n lý kinh tÕ yÕu kÐm, tÝnh
tuú tiÖn cña ng-êi s¶n xuÊt nhá, ý thøc d©n téc, ý
thøc céng ®ång ch-a cao t¹o nªn bÊt lîi vµ thua thiÖt
vÒ kinh tÕ cho phÝa ViÖt Nam.
   c. C¬ cÊu ®µo t¹o nguån nh©n lùc n-íc ta.


                                      21
     Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368



   CÊu tróc ®µo t¹o nguån nh©n lùc n-íc ta kh«ng hîp
lý c¶ vÒ c¬ cÊu c¸c lo¹i lao ®éng vµ c¬ cÊu ®Çu t-
ng©n s¸ch gi÷a c¸c bËc häc. Trong thêi gian võa qua,
mÆc dï nhµ n-íc ®· rÊt nç lùc ®iÒu chØnh thùc tr¹ng
trªn nh-ng hiÖu qua mang l¹i ch-a cao. Khu vùc kinh
tÕ ngoµi quèc doanh hiÖn cã 86% lao ®éng ®ang lµm
viÖc nh-ng chØ cã 2% ®-îc ®µo t¹o d-íi c¸c h×nh thøc.
H¬n n÷a, ng©n s¸ch chi cho gi¸o dôc cña chóng ta cßn
qu¸ thÊp. MÆc dï cã t¨ng h¬n thêi kú tr-íc nh-ng
trong c¸c n¨m tõ 1990 ®Õn 1992 ng©n s¸ch dµnh cho
gi¸o dôc chØ chiÕm 10-11% trong tæng ng©n s¸ch nhµ
n-íc. So víi c¸c n-íc trong khu vùc th× sù ®Çu t- nµy
cña chóng ta cßn kÐm xa. Ch¼ng h¹n ng©n s¸ch dµnh cho
gi¸o dôc cña Xinhgapo lµ 23%, cña Malaixia lµ 20%...
sè häc sinh trung häc (kÓ c¶ trung häc chuyªn nghiÖp)
ChiÕm 1/4 tæng sè häc sinh, sinh viªn c¶ n-íc nh-ng
chØ ®-îc ®Çu t- 8-9% ng©n s¸ch gi¸o dôc, trong khi ®ã
sè sinh viªn ®¹i häc chiÕm gÇn 7% tæng sè häc sinh
nh-ng l¹i ®-îc ®Çu t- 15% ng©n s¸ch. §iÒu nµy lµ mét
trong nh÷ng nguyªn nh©n dÉn ®Õn sù bÊt cËp trong hÖ
thèng gi¸o dôc vµ ®µo t¹o hiÑen nay (sè liÖu tõ
"Th«ng tin tµi chÝnh" - sè 3 th¸ng2/1998).
   CÊu tróc ®µo t¹o cña lùc l-îng lao ®éng ®· qua ®µo
t¹o vèn ®· rÊt bÊt hîp lý l¹i cµng bÊt hîp lý h¬n.
N¨m 1996, cÊu tróc ®µo t¹o lµ 1-1, 7-2,4 (tøc lµ øng
1 lao ®éng cã tr×nh ®é cao ®¼ng, ®¹i häc trë lªn th×
cã 1,7 lao ®éng cã tr×nh ®é trung häc chuyªn nghiÖp


                                      22
     Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368



vµ 2,4 lao ®éng cã tr×nh ®é s¬ cÊp/häcnghÒ/c«ng nh©n
kü thuËt); n¨m 2000 cÊu tróc nµy lµ 1-1,2-1,7 trong
khi môc tiªu cña NghÞ quyÕt Trung -¬ng ®Ò ra lµ 1-4-
10 ("Th«ng tin thÞ tr-êng lao ®éng", ).




                                      23
     Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368



   d. Ph©n bè nguån lùc cña n-íc ta.
   Nguån nh©n lùc n-íc ta ph©n bè kh«ng ®ång ®Òu gi÷a
c¸c lÜnh vùc s¶n xuÊt, gi÷a c¸c vïng trong c¶ n-íc vµ
c¸c ngµnh kinh tÕ quèc d©n. Thùc tÕ nµy ngµy cµng
®-îc ®iÒu chØnh cho phï hîp víi thùc tr¹ng kinh tÕ                            -
x· héi n-íc ta.
      Theo ngµnh.
   VÒ c¬ b¶n, n-íc ta lµ mét n-íc n«ng nghiÖp l¹c
hËu. ChÝnh v× vËy lùc l-îng lao ®éng chñ yÕu tËp
trung trong c¸c lÜnh vùc s¶n xuÊt truyÒn thèng lµ
n«ng - l©m - ng- nghiÖp. Tuy nhiªn, cïng víi sù ph¸t
triÓn cña nÒn kinh tÕ ®Êt n-íc, sù ph©n bè trªn sÏ cã
sù chuyÓn dÞch theo h-íng gi¶m dÇn lùc l-îng lao ®éng
trong lÜnh vùc n«ng - l©m - ng- nghiÖp vµ t¨ng dÇn
trong c¸c ngµnh c«ng nghiÖp dÞch vô. N¨m 2000 cã sù
chuyÓn dÞch râ rÖt so víi n¨m 1996 theo h-íng: gi¶m
cá vÒ sè l-îng lao ®éng vµ tû lÖ lao ®éng lµm viÖc
lµm viÖc trong nhãm ngµnh c«ng nghiÖp, x©y dùng vµ
dÞch vô. N¨m 1996 cã 32.601.918 ng-êi lµm viÖc trong
c¸c ngµnh n«ng, l©m, ng- nghiÖp, chiÕm 69,80% so víi
tæng sè lao ®éng ®ang lµm viÖc trong c¸c ngµnh kinh
tÕ quèc d©n nãi chung, ®Õn n¨m 2000 gi¶m xuèng cßn
22.669.907 ng-êi, chiÕm 62,56%, trong khi ®ã, lao
®éng lµm viÖc trong c¸c ngµnh c«ng nghiÖp vµ x©y dùng
t¨ng tõ 3.566.513 ng-êi (n¨m 1996) t¨ng lªn 4.743.795
ng-êi (n¨m 2000) vµ tû lÖ so tæng sè ®· t¨ng tõ
10,55% lªn 13,15%; lao ®éng lµm viÖc trong c¸c ngµnh


                                      24
     Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368



dÞch vô còng t¨ng nhanh c¶ vÒ sè l-îng vµ tû lÖ: tõ
6.643.564 ng-êi lªn 8.791.950 ng-êi vµ tõ 19,65% lªn
24,29% (TS. Tr-¬ng V¨n Phóc- thùc tr¹ng lùc l-îng lao
®éng ë ViÖt Nam giai ®o¹n 1996-2000 vµ kh¶ n¨ng gi¶i
quyÕt viÖc lµm giai ®o¹n 2001-2005).
      Theo khu vùc.
   Còng gièng nh- c¸c n-íc ®ang ph¸t triÓn kh¸c trªn
thÕ giíi, lùc l-îng lao ®éng n-íc ta hiÖn nay chñ yÕu
tËp trung ë khu vùc n«ng th«n vµ rÊt Ýt ë khu vùc
thµnh thÞ vµ ngµy cµng cã xu h-íng t¨ng dÇn ë khu vùc
thµnh thÞ, gi¶m dÇn ë khu vùc n«ng th«n. N¨m 1996,
lùc l-îng lao ®éng khu vùc thµnh thÞ chØ chiÕm 19,06%
tæng lùc l-îng lao ®éng c¶ n-íc, n¨m 2000 ®· t¨ng lªn
22,56%; trong khi tû lÖ lùc l-îng lao ®éng ë khu vùc
n«ng th«n gi¶m ®-îc tõ 80,94% xuèng cßn 77,44%. Dù
b¸o trong nh÷ng n¨m tíi, tû lÖ lao ®éng ë khu vùc
thµnh thÞ cßn tiÕp tôc t¨ng nhanh h¬n cïng víi sù
ph¸t triÓn cña qu¸ tr×nh ®« thÞ ho¸.
   Sù ph©n bè lùc l-îng ®· qua ®µo t¹o tõ s¬ cÊp/häc
nghÒ trë lªn còng nh- tõ c«ng nh©n kü thuËt cã b»ng
trë lªn chñ yÕu tËp trung ë khu vùc thµnh thÞ, ®Æc
biÖt lµ c¸c khu ®« thÞ träng ®iÓm. Lùc l-îng lao ®éng
ë n«ng th«n chiÕm 77,44% nh-ng lao ®éng ®· qua ®µo
t¹o tõ s¬ cÊp/häc nghÒ trë lªn chØ chiÕm 46,26% trong
tæng sè lao ®éng ®· qua ®µo t¹o cña c¶ n-íc; víi lao
®éng cã tr×nh ®é tõ c«ng nh©n kü thuËt cã b»ng trë
lªn tû lÖ nµy chØ cã40,96%. Trong t-¬ng lai, víi sù


                                      25
     Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368



t¸c ®éng cña nhiÒu ho¹t ®éng cña nhµ n-íc cïng víi
qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ ®· qua ®µo t¹o
ë khu vùc n«ng th«n sÏ ngú cµng t¨ng c¶ vÒ quy m« vµ
tû träng so víi khu vùc thµnh thÞ.
   e. Lîi thÕ vµ th¸ch thøc nguån nh©n lùc n-íc ta.
   Lîi thÕ nguån nh©n lùc n-íc ta.
   N-íc ta cã quy m« d©n sè lín, xÕp thø 12 trªn thÕ
giíi; cã nguån lao ®éng rÊt dåi dµo, ®Æc biÖt lµ
nguån lao ®éng trÎ ë nhãm tuèi tõ 16 - 35 (chiÕm
65,2% trong d©n sè), nhãm cã -u thÕ vÒ søc khoÎ, søc
v-¬n lªn, n¨ng ®éng vµ s¸ng t¹o.
   Tû lÖ d©n sè biÕt ch÷ chiÕm kho¶ng 90%, riªng lùc
l-îng lao ®éng biÕt ch÷ chiÕm kho¶ng 97% tæng lùc
l-îng lao ®éng. Ng©n s¸ch nhµ n-íc chi cho gi¸o dôc
vµ ®µo t¹o n¨m 1998 gÇn ®¹t 15% vµ b¶o ®¶m tû lÖ chi
ng©n s¸ch nhµ n-íc cho gi¸o dôc, ®µo t¹o lµ 15% trong
giai ®o¹n 1998 - 2000. §©y lµ lîi thÕ rÊt c¬ b¶n ®Ó
tiÕp thu nhanh khoa häc kü thuËt vµ c«ng nghÖ míi cho
t¨ng tr-ëng kinh tÕ vµ ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi
®Êt n-íc; ®ång thêi t¨ng søc c¹nh tranh cña lao ®éng
trªn thÞ tr-êng søc lao ®éng trong n-íc vµ quèc tÕ.
   §-êng lèi ®æi míi vµ më cöa cña §¶ng ®· më ra kh¶
n¨ng ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ ®a phÇn, ®a d¹ng ho¸ viÖc
lµm, thu hót ®-îc nhiÒu lao ®éng, sö dông tèt hon
n¨ng lùc nguån nh©n lùc (®Æc biÖt lµ sö dông lao ®éng
ë tr×nh ®é cao ë c¸c khu c«ng nghiÖp, khu chÕ xuÊt);
®-êng lèi ®æi míi ®· gi¶i quyÕt viÖc lµm cho lao ®éng


                                      26
     Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368



x· héi th«ng qua ph¸t triÓn kinh tÕ hé gia ®×nh,
trang t¹i, doanh nghiÖp nhá vµ võa, kh«i phôc vµ ph¸t
triÓn lµng nghÒ, phæ nghÒ, khu vùc phi kÕt cÊu... LÇn
®µu tiªn trong nh÷ng n¨m 1996-1998 b×nh qu©n mçi n¨m
t¹o thªm chç lµm viÖc míi cho kho¶ng1,2 ®Õn 1,3 triÖu
lao ®éng, t-¬ng ®-¬ng víi sè lao ®éng trÎ míi b-íc
vµo tuæi lao ®éng mçi n¨m.
   Qu¶n lý nhµ n-íc vÒ nguån nh©n lùc ngµy cµng ®-îc
quan t©m, chÝnh s¸ch ph¸t triÓn nguån nh©n lùc ngµy
cµng ®-îc hoµn thiÖn, ®Æc biÖt lµ tõ n¨m 1995 ®Õn
nay, Bé luËt lao ®éng ®µu tiªn ë n-íc ta ®-îc ban
hµnh cã hiÖu lùc vµ ®ang ph¸t huy trong cuéc sèng. Bé
luËt lao ®éng ®iÒu chØnh c¸c quan hÖ lao ®éng theo
mét c¬ chÕ míi, dùa trªn c¬ së tù do ho¸ lao ®éng,
gi¶i phãng mäi tiÒm n¨ng lao ®éng vµ n©ng cao tÝnh
n¨ng ®éng x· héi cña lao ®éng. ThÞ tr-êng søc lao
®éng ®· h×nh thµnh vµ ngµy cµng ph¸t triÓn trë thµnh
mét thÞ tr-êng thèng nh©ts, xo¸ br hµng rµo hµnh
chÝnh, ng-êi lao ®éng ®-îc tù do di chuyÓn vµ hµnh
nghÒ theo ph¸p luËt vµ sù h-íng dÉn cña nhµ n-íc.
TiÒn c«ng lao ®éng ngµy cµng ph¶n ¸nh ®óng gi¸ trÞ vµ
gi¸ c¶ lao ®éng, cã tÝnh ®Õn quan hÖ cung cÇu lao
®éng tªn thÞ tr-êng søc lao ®éng. Lao ®éng ®-îc tù
do, ®-îc gi¶i phãng t¹o ra ®éng lùc míi ®Ó mäi ng-êi
lao ®éng, s¸ng t¹o cã n¨ng suÊt cao. NÕu ta tiÕp tôc
cã chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch lao ®éng chÊt x¸m vµ tay
nghÒ tèt h¬n, sÏ lµ yÕu tè n¨ng lùc néi sinh to lín


                                      27
     Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368



ph¸t triÓn nguån nh©n lùc ®Êt n-íc trong hiÖn t¹i
còng nh- trong t-¬ng lai.
   Nh÷ng khã kh¨n th¸ch thøc trong t-¬ng lai.
   NÒn kinh tÕ thÕ giíi ®ang chuyÓn dÇn sang nÒn kinh
tÕ tri thøc vµ n-íc ta còng ssang tiÕn hµnh m«tj sè
nÆt cã thÓ cña nã. NÒn kinh tÕ tri thøc cã mét sè ®Æc
tr-ng næi bËt sÏ ®ßi hái ë nguån nh©n lùc t-¬ng øng
ph¶i ®-îc ®µo t¹o ®Æc biÖt vÒ néi dung vµ ph-¬ng ph¸p
míi. Nh÷ng nÐt kh¸i qu¸t vÒ nÒn kinh tÕ tri thøc víi
c¸c ®Æc tr-ng cña nã ®· ®ñ nhËn thÊy sÏ xuÊt hiÖn mét
thÞ tr-êng lao ®éng hÕt søc ®Æc biÖt víi th¸ch thøc
míi ®èi víi nguån nh©n lùc. §ã lµ c¬ cÊu ngµnh nghÒ
míi do c¬ cÊu c«ng nghÖ th«ng tin, c«ng nghÖ sinh
häc, n¨ng l-îng vµ vi ®iÖn tö ®ßi hái. Râ rµng ®éi
ngò lËp tr×nh viªn kü thuËt giái; c¸c chuyªn gia c«ng
nghÖ phÇn mÒm ë mäi lÜnh vùc vµ c¸c lao ®éng kü thuËt
sö dông Internet giái lµ yªu cÇu míi cña nh©n lùc
trong thÞ tr-êng lao ®éng míi cña nÒn kinh tÕ thÞ
tr-êng.
   Nguån nh©n lùc trong t-¬ng lai sÏ ph¶i ®-îc coi
träng gi¸o dôc vÒ t- duy s¸ng t¹o, vÒ n¨ng lùc tù
chñ, tù häc hái vµ cÇn ®-îc ®µo t¹o kü n¨ng thµnh
th¹o, linh ho¹t vÒ c«ng nghÖ míi; vÒ qu¶n lý m¹ng vµ
®Æc biÖt lµ n¨ng lùc vÒ kinh doanh; vÒ tÝnh nh¹y c¶m
víi c¸i míi vµ sù bÒn v÷ng trong ph¸t huy b¶n s¾c d©n
téc víi nÒn v¨n ho¸ v÷ng ch¾c.



                                      28
     Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368



   Còng cÇn nhÊn m¹nh ®Õn mét vµi ph-¬ng tiÖn quan
träng cña nguån nh©n lùc míi trong nÒn kinh tÕ thÞ
tr-êng, ®ã lµ n¨ng lùc sö dông m¸y vi tÝnh, n¨ng lùc
sö dông ngo¹i ng÷ vµ n¨ng lùc giao tiÕp, ®ã lµ nh÷ng
ph-¬ng tiÖn gióp cho lao ®éng kü thuËt ph¸t huy víi
hiÖu qu¶ cao kh«ng chØ ë thÞ tr-êng lao ®éng trong
n-íc mµ c¶ ë thÞ tr-êng lao ®éng quèc tÕ.
   D©n sè trÎ vÒ l©u dµi lµ mét thÕ m¹nh, song tr-íc
m¾t xÐt vÒ mÆt kinh tÕ, nÕu kh«ng cã mét chÝnh s¸ch
phï hîp sÏ bÊt lîi, do b×nh qu©n sè ng-êi ph¶i nu«i
d-ìng (trÎ em ¨n theo) trªn mét lao ®éng cao h¬n c¸c
n-íc kh¸c, kÌm theo ®ã lµ nh÷ng khã kh¨n vÒ viÖc lµm,
gi¸o dôc, y tÕ vµ dÞch vô x· héi kh¸c
   Tèc ®é t¨ng nguån lao ®éng cßn ë møc cao, ®Õn n¨m
2000 b×nh qu©n mçi n¨m t¨ng nguån lao ®éng kho¶ng
2,95%. Thêi kú 2001 ®Õn 2010, sè lao ®éng cÇn gi¶i
quyÕt viÖc lµm míi vµo kho¶ng 11-12 triÖu ng-êi, hÇu
hÕt lµ lao ®éng trÎ, trong khi nguån lùc ®Çu t- c¶
trong n-íc vµ quèc tÕ cho ph¸t triÓn s¶n xuÊt rÊt h¹n
chÕ. Theo tÝnh to¸n, sau n¨m 2000 trªn tæng thÓ n-íc
ta vÉn d- thõa lao ®éng. MÆt kh¸c tû lÖ thÊt nghiÖp
thµnh thÞ hiÖn nay cßn rÊt lín vµ ®ang cã xu h-íng
t¨ng lªn. N¨m 1999 tû lÖ ®ã lµ 6,85%, t¨ng thªm 0,84%
so víi n¨m 1997; ®Æc biÖt lµ Hµ Néi, tû lÖ ®ã lµ
9,09% so tæng lùc l-îng lao ®éng. Trong n«ng th«n,
t×nh tr¹ng thiÕu viÖc lµm rÊt nghiªm träng vµ còng
®ang cã xu h-íng t¨ng lªn, tû lÖ sö dông thêi gian


                                      29
        Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368



lao ®éng trong n«ng th«n cña lùc l-îng lao ®éng trong
®é tuæi, n¨m 1998 lµ 71,13%, so víi 1997 gi¶m 2,01%
(1997 lµ 73,14%). Trong khi ®ã l¹i thiÕu nghiªm träng
lao ®éng kü thuËt cao. NhiÒu lÜnh vùc nh-: l¸p r¸p «
t«, ®ãng tµu, dÇu khÝ v.v. ph¶i thuª lao ®éng ë n-íc
ngoµi, ®ã lµ mét m©u thuÉn gay g¾t hiÖn nay.
      ChÝnh s¸ch cña nhµ n-íc cßn thiÕu ®ång bé, nhÊt lµ
chÝnh s¸ch thuÕ, ®Êt ®ai, tÝn dông v.v. ch-a khuyÕn
khÝch vµ t¹o ra ®éng lùc ®Èy m¹nh ®Çu y- trong n-íc
®Ó ph¸t triÓn s¶n xuÊt, t¹o më viÖc lµm, trong khi
nguån vèn cßn trong d©n rÊt lín, nh-ng d©n ch-a ®Çu
t- vµo c¸c ngµnh chÝnh s¶n xuÊt, mµ chñ yÕu ®Çu t-
vµo dÞch vô, bu«n b¸n phi s¶n xuÊt. Trong ho¹t ®éng
më réng thÞ tr-êng, kÓ c¶ thÞ tr-êng néi ®Þa vµ ngoµi
n-íc th× n¨ng lùc tæ chøc thÞ tr-êng cßn yÕu kÐm;
ch-a cã chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch tiªu dïng hµng néi ®Ó
kÝch thÝch s¶n xuÊt trong n-íc ph¸t triÓn, tõ ®ã t¹o
thªn nhiÒu chç lµm viÖc míi. TÊt nhiªn hµng trong
n-íc còng ph¶i n©ng chÊt l-îng, mÉu m¶ vµ gi¸ c¶ hîp
lý.
      Víi chñ tr-¬ng tiÕp tôc c«ng cuéc ®æi míi, ®Èy
m¹nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n-íc, nhÊt lµ
c«ng nghiÖp, ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ n«ng th«n, tËp trung
ph¸t triÓn c¸c ngµnh, c¸c lÜnh vùc, c¸c s¶n phÈm cã
lîi thÕ. N©ng cao hiÖu qu¶, søc c¹nh tranh cña nÒn
kinh tÕ, n-íc ta ph¶i ®èi mÆt víi mét th¸ch thøc lín
vÒ chÊt l-îng nguån nh©n lùc. Tû lÖ nguån lao ®éng


                                         30
        Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368



qua ®µo t¹o rÊt thÊp (n¨m 1998 tû lÖ nµy lµ 17,8%).
Ch-a cã chÝnh s¸ch ph©n luång trong gi¸o dôc vµ ®µo
t¹o, c¬ cÊu ®µo t¹o bÊt hîp lý, tû lÖ gi÷a ®¹i häc,
cao ®¼ng, trung häc vµ c«ng nh©n kü thuËt lµ 1-1,6-
3,6. Trong khi c¸c n-íc kh¸c lµ 1-4-10; gi¸o dôc, ®µo
t¹o nÆng vÒ b»ng cÊp, thi cö, xu h-íng th-¬ng m¹i ho¸
trong ®µo t¹o kh¸ phæ biÕn; ®µo t¹o kh«ng g¾n víi s¶n
xuÊt vµ thÞ tr-êng søc lao ®éng (kh«ng g¾n víi sö
dông); lao ®éng trong n«ng nghiÖp n«ng th«n hÇu nh-
kh«ng ®-îc ®µo t¹o. Cã thÓ nãi ®iÓm yÕu c¬ b¶n nhÊt
cña gi¸o dôc vµ ®µo t¹o nguån nh©n lùc n-íc ta thêi
gian qua lµ ch-a t¹o ra ®-îc mét ®éi ngò cã n¨ng lùc
vµ cã tÝnh n¨ng ®éng x· héi cao, ®¸p øng yªu cÇu cña
s¶n xuÊt, cña thÞ tr-êng søc lao ®éng.
   Víi nh÷ng lîi thÕ trªn, ViÖt Nam cã nhiÒu c¬ héi
®Ó tiÕn tíi nÒn kinh tÕ tri thøc vµo nh÷ng thËp kû
tíi cña thÕ kû XXI. Tuy nhiªn, b-íc ®ét ph¸ sÏ ph¶i
tõ viÖc ®æi míi t- duy vµ thÓ chÕ quèc gia trong ®iÒu
kiÖn míi cña ®Êt n-íc vµ cña thÕ giíi, ®ång thêi tËp
trung cao vµo viÖc gi¸o dôc ®µo t¹o nguån nh©n lùc
míi chÊt l-îng cao, phï hîp vµ ®ãn ®Çu chiÕn l-îc
ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi cña ViÖt Nam tíi nh÷ng n¨m
2020.
   Nguån nh©n lùc ViÖt Nam h¬n bao giê hÕt cÇn ®-îc
®µo t¹o ®Ó ph¸t triÓn néi lùc víi gi¸ trÞ míi vµ v-ît
qua ®-îc nh÷ng th¸ch thøc míi cuae thÞ tr-êng lao
®éng trong nÒn kinh tÕ tri thøc t-¬ng lai.


                                         31
        Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368



      2. Mét sè gi¶i ph¸p nh»m gi¶i quyÕt hîp lý vÊn ®Ò
vÒ nguån nh©n lùc.
      Nh×n râ ®-îc thùc tr¹ng vÒ nguån nh©n lùc cña n-íc
ta ®Ó chóng ta ph¸t huy nh÷ng ®iÓm m¹nh, kh¾c phôc vµ
h¹n chÕ nh÷ng ®iÓm yÕu ®ång thêi ®-a ra ®-îc nh÷ng
yªu cÇu ®èi víi gi¸o dôc vµ ®µo t¹o nguån nh©n lùc.
Mét mÆt pph¶i trùc tiÕp gi¶i quyÕt vÊn ®Ò vÒ chÊt
l-îng nguån nh©n lùc, vÒ tr×nh ®é v¨n ho¸ vµ tr×nh ®é
chuyªn m«n kü thuËt, mÆt kh¸c ph¶i gi¶i quyÕt vÊn ®Ò
n©ng cao thÓ lùc ng-êi lao ®éng vµ ph©n phèi nguån
lao ®éng mét c¸ch hîp lý. Trong tr×nh tù gi¶i quyÕt
ph¶i ®i tuÇn tù tõ tiÕp tôc xo¸ mï ch÷, phæ cËp tiÓu
häc, trang bÞ nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n, ®µo t¹o nghÒ tõ
s¬ cÊp ®Õn c¸c bËc cao h¬n nh-ng ph¶i t¹o ra mét bé
phËn ng-êi lao ®éng cã chÊt l-îng cao, ®Æc biÖt ph¶i
chó träng ®µo t¹o lao ®éng kü thuËt, nh»m ®¸p øng nhu
cÇu    cña   nh÷ng       ngµnh      c«ng      nghÖ     míi,      c¸c     khu     c«ng
nghiÖp vµ c¸c khu kinh tÕ më.
      Tr-íc tiªn , viÖc më réng quy m« gi¸o dôc ®µo t¹o
lµ rÊt cÇn thiÕt. Nh-ng cè g¾ng më réng quy m« gi¸o
dôc ®µo t¹o cña n-íc ta vÉn kh«ng theo kÞp ®-îc tèc
®é gia t¨ng d©n sè. Quy m« mäi ngµnh, bËc häc hiÖn
nay ch-a ®¸p øng ®-îc yªu cÇu theo häc cña mäi løa
tuæi. Nh×n chung sè häc sinh vµ sè tr-êng líp ë mäi
ngµnh häc tõ mÉu gi¸o, c¸c cÊp phæ th«ng, trung häc
chuyªn nghiÖp, cao d¼ng, ®¹i häc ®Òu t¨ng. C¸c hÖ
thèng trung t©m xóc tiÕn viÖc lµm, c¸c trung t©m kü


                                         32
     Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368



thuËt tæng hîp, h-íng nghiÖp vµ nhiÒu c¬ së d¹y nghÒ
b¸n c«ng, d©n lËp t- thôc ®-îc thµnh lËp. Quy m« ®µo
t¹o cã chuyÓn biÕn lµ nhê t¨ng c-êng h×nh thøc ®µo
t¹o ng¾n h¹n. Riªng ®èi víi quy m« cña hÖ thèng ®µo
t¹o nghÒ nµy cµng bÞ thu hÑp. §¶ng vµ nhµ n-íc cÇn cã
chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch më réng vµ hç trî cho c¸c
tr-êng d¹y nghÒ nh»m thu hót häc sinh, sinh viªn,
kh¾c phôc sù mÊt c©n ®èi trong c¬ cÊu ngµnh häc, bËc
häc cña gi¸o dôc ®µo t¹o. Gi¸o dôc mÇm non cã tÇm
quan träng ®Æc biÖt ®øng tõ gäc ®é chuÈn bÞ nÒn t¶ng
vÒ thÓ lùc vµ trÝ lùc cho nguån nh©n lùc. Gi¸o dôc
phæ th«ng , ®Æc biÖt lµ gi¸o dôc tiÓu häc theo kinh
nghiÖm cña c¸c n-íc ®ang ph¸t triÓn, lµ mét trong
nh÷ng yÕu tè quan träng nhÊt quyÕt ®Þnh c¸c c¬ héi vµ
t¨ng tr-ëng kinh tÕ. Gi¸o dôc ®µo t¹o chuyªn m«n
nghiÖp vô kü thuËt ngoµi ý nghÜa víi t¨ng tr-ëng kinh
tÕ cßn ®Æc biÖt quan träng trong viÖc ph¸t triÓn,
gi¶m nguy c¬ tôt hËu. Tuy nhiªn nh÷ng bÊt cËp gi÷a
nh÷ng ngµnh ®µo t¹o, gi÷a c¸c bËc häc ®· g©y khã k¨n
kh«ng Ýt cho sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ. Mét sè
ngµnh ®-îc häc sinh, sinh viªn theo häc nh- mét phong
trµo, mét sè ngµnh th× rÊt Ýt ng-êi theo häc. NÕ
kh«ng cã sù ®iÒu chØnh kÞp thêi, ViÖt Nam sÏ nhanh
chãng gÆp ph¶i khã kh¨n vÒ ®éi ngò kü s-, c«ng nh©n
kü thuËt nh- ë nhiÒu n-íc Asean, nhÊt lµ ë Th¸i Lan.
   Gi¸o dôc vµ ®µo t¹o ë thµnh phè, ®ång b»ng cã ®iÒu
kiÖn ph¸t triÓn h¬n ë n«ng th«n, vïng nói, vïng s©u


                                      33
        Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368



vïng xa. V× vËy, viÖc gi¸o dôc ®µo t¹o con ng-êi ë
nh÷ng vïng nµy rÊt khã kh¨n. §Ó n©ng cao tr×nh ®é cña
nguån nh©n lùc ë c¸c vïng n«ng th«n, vïng s©u, vïng
xa, miÒn nói, Nhµ n-íc ®· cã chÝnh s¸ch cÊp häc bæng,
gi¶m häc phÝ, -u tiªn c¸c häc sinh nghÌo v-ît khã. Tõ
®ã gióp hä cã ®iÒu kiÖn häc tËp, t×m kiÕm viÖc lµm
n©ng cao møc sèng. ChÝnh nhê nh÷ng chñ tr-¬ng ®óng
®¾n nµy mµ nh÷ng bÊt hîp lý trong c¬ cÊu vïng, miÒn
cña gi¸o dôc ®µo t¹o nguån nh©n lùc ®-îc ®iÒu chØnh
phÇn nµo.
   YÕu tè quan träng nhÊt quyÕt ®Þnh chÊt l-îng nguån
nh©n lùc lµ viÖc ®æi míi môc tiªu, néi dung ch-¬ng
tr×nh vµ ph-¬ng ph¸p ®µo t¹o. ViÖc héi b\nhËp vµ c¹nh
tranh kinh tÕ ®ßi hái hµng ho¸ ph¶i ®¹t tiªu chuÈn
quèc tÕ ®Ó t¨ng kh¶ n¨ng c¹nh tranh trªn thÞ tr-êng
thÕ giíi, tõ ®ã ®ßi hái ph¶i cã tr×nh ®é c«ng nghÖ
cao vµ kh¶ n¨ng sö dông t-¬ng øng c¸c c«ng nghÖ ®ã.
Ngoµi gi¸o dôc ®µo t¹o v¨n ho¸ chuyªn m«n, nghiÖp vô
vÒ mÆt lý thuyÕt, cÇn chó ý ®iÒu kiÖn thùc hµnh, øng
dông,    gi¸o     dôc     kû     luËt,      t¸c     phong      lao     ®éng      c«ng
nghiÖp, rÌn luyÖn kü n¨ng vµ kh¶ n¨ng thÝch ø cña nÒn
kinh tÕ thÞ tr-êng. Song song víi vÊn ®Ò gi¸o dôc,
®µo t¹o con ng-êi, chóng ta ph¶i quan t©m ®Õn vÊn ®Ò
d©n sè, søc khoÎ ®Ó n©ng cao chÊt l-îng nguån nh©n
lùc, gi¶m søc Ðp ®èi víi quy m« vµ chÊt l-îng gi¸o
dôc,



                                         34
       Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368



   Trong ®iÒu kiÖn cña VIÖt Nam hiÖn nay, yªu cÇu ®a
d¹ng ho¸ c¸c lo¹i h×nh ®µo t¹o rÊt cÇn thiÕt ®Ó bæ
xung, c¶i thiÖn hiÖn tr¹ng nguån nh©n lùc nh»m kh¾c
phôc nh÷ng bÊt hîp lý vÒ viÖc ph©n bæ nguån lùc, ®ång
thêi n©ng cao hiÖu qu¶ ®Çu t- cho gi¸o dôc ®µo t¹o ®Ó
phôc vô nhu cÇu ph¸t triÓn. Trong lÜnh vùc gi¸o dôc
h-íng nghiÖp, chóng ta cÇn ph¶i kÕt hîp mét c¸ch khoa
häc gi÷a kÕ ho¹ch ph¸t triÓn toµn diÖn víi chÝnh sö
dông sau ®µo t¹o hîp lý ®Ó gi¶m l·ng phÝ vÒ chi phÝ
gi¸o dôc ®µo t¹o cña x· héi vµ cña gia ®×nh. Ng-êi
lao ®éng ®µo t¹o ra ®-îc lµm viÖc ®óng ngµnh, ®óng
nghÒ ®óng kh¶ n¨ng vµ së tr-êng cña m×nh. Ngoµi ra,
gi¸o dôc h-íng nghiÖp còng ®ßi hái ph¶i cã c«ng t¸c
dù b¸o nghÒ ®Ó x¸c ®Þnh ®-îc xu h-íng ph¸t triÓn vµ
nhu cÇu vÒ lao ®éng trong tõng giai ®o¹n. Gi¸o dôc
®µo t¹o chÝnh quy, dµi h¹n lµ c¬ së ®Ó h×nh thµnh nªn
bé phËn ng-êi lao ®éng cã tr×nh ®é chuyªn m«n, kü
thuËt cao cã kü n¨ng tiÕp cËn víi khoa häc, c«ng nghÖ
míi hiÖn ®¹i. Ngoµi ra cÇn më réng c¸c lo¹i h×nh ®µo
t¹o ng¾n h¹n ®Ó c¶i thiÖn hiÖn tr¹ng nguån nh©n lùc
hiÖn nay vµ nhanh chãng n©ng cao sè lao ®éng ®· qua
®µo t¹o cña ta lªn. H×nh thøc gi¸o dôc t¹i chøc vµ tõ
xa cÇn chó ý h¬n ®Õn chÊt l-îng vµ hiÖu qu¶ cña gi¸o
dôc.




                                        35
       Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368




                                                                                KÕt
luËn


   Trong bÊt kú mét x· héi nµo, mét ®Êt n-íc nµo, vÊn
®Ò ®µo t¹o nguån nh©n lùc còng ®ãng mét vai trß cùc
kú quan träng. Nguån nh©n lùc ®ã ®-îc ®µo t¹o mét
c¸ch cã chÊt l-îng tèt, n©ng cao tr×nh ®é cña nguån
nh©n lùc th× lùc l-îng s¶n xuÊt míi cã thÓ ph¸t triÓn
m¹nh ®-îc, tr×nh ®é lùc l-îng s¶n xuÊt míi cã thÓ
n©ng cao h¬n, bëi lÏ lùc l-îng s¶n xuÊt bao gåm t-
liÖu s¶n xuÊt vµ con ng-êi. Con ng-êi lµ nguån nh©n
lùc, lùc l-îng s¶n xuÊt ph¶n ¸nh mèi quan hÖ, sù t¸c
®éng kÝch thÝch cña con ng-êi vµo t- liÖu s¶n xuÊt,
con ng-êi cã ®-îc ®µo t¹o, ®-îc trang bÞ th× míi cã
thÓ cã tr×nh ®é ®Ó sö dông t- liÖu s¶n xuÊt mét c¸ch
hiÖu qu¶. §iÒu nµy cµng quan träng cµng trë nªn cÊp
thiÕt khi t- liÖu s¶n xuÊt ë ®©y l¹i lµ m¸y mãc, c«ng
nghÖ khoa häc kü thuËt, t- liÖu s¶n xuÊt nµy ®ßi hái
ph¶i cã nguån nh©n lùc cã ®Çy ®ñ tr×nh ®é th× míi cã
thÓ thùc hiÖn cã hiÖu qu¶ ®-îc. VÊn ®Ò c«ng nghiÖp
ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ qu¶ thùc lµ vÊn ®Ò kh«ng dÔ thùc
hiÖn ®-îc v× thùc hiÖn ®-îc vÊn ®Ò nµy                             cã nghÜa lµ
chuyÓn ®æi tõ lùc l-îng s¶n xuÊt thÊp kÐm sang mét
lùc l-îng s¶n xuÊt cã tr×nh ®é cao, hiÖn ®¹i. §iÒu
nµy cµng trë nªn khã kh¨n ®èi víi nh÷ng n-íc cã nÒn

                                        36
     Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368



kinh tÕ kÐm ph¸t triÓn thËm chÝ c¶ víi nh÷ng n-íc
®ang ph¸t triÓn, nh÷ng n-íc cã nÒn kinh tÕ c¬ b¶n lµ
n«ng nghiÖp, cã nguån vèn Ýt ái vµ khoa häc thÊp kÐm.
N-íc ta lµ mét n-íc ®ang ph¸t triÓn vµ còng ®ang thùc
hiÖn c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ vµ nh÷ng khã kh¨n
kÓ ë trªn n-íc ta ®Òu cã c¶, song dùa vµo ®©u mµ §¶ng
vµ nhµ n-íc ta ®· quyÕt ®Þnh thùc hiÖn chiÕn l-îc
nµy. §iÒu ®ã ®· ®-îc §¶ng vµ nhµ n-íc ta th«ng qua
thùc tr¹ng nguån nh©n lùc cña n-íc ta thÊy ®-îc nh÷ng
thuËn lîi vµ lîi thÕ mµ n-íc ta hoµn toµn cã kh¶ n¨ng
thùc hiÖn ®-îc sù nghiÖp nµy. N-íc ta cã d©n sè lín,
cã nguån lao ®éng dåi dµo ®Æc biÖt lµ lùc l-îng lao
®éng trÎ ë nhãm tuæi tõ 14-35 nhãm cã -u thÕ vÒ søc
khoÎ, søc v-¬n lªn, n¨ng ®éng vµ s¸ng t¹o. §-êng lèi
®æi míi cña §¶ng ®· më ra kh¶ n¨ng ph¸t triÓn nÒn
kinh tÕ, qu¶n lý nhµ n-íc vÒ nguån nh©n lùc ngµy cµng
®-îc quan t©m. Chóng ta cã rÊt nhiÒu lîi thÕ kh¸c,
bªn c¹nh ®ã cã h¹n chÕ khã kh¨n vµ th¸ch thøc, song
ph©n tÝch ®-îc thùc tr¹ng §¶ng vµ nhµ n-íc ta ®· cã
gi¶i ph¸p kh¾c phôc gi¶i quyÕt hîp lý ®¶m b¶o sù
nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ sÏ ®i ®Õn th¾ng
lîi. §iÒu quan träng nhÊt lµ chóng ta bëi lÏ chóng ta
cã truyÒn thèng lµ d©n téc anh hïng, ®oµn kÕt vµ cã
lßng yªu n-íc cao c¶, sù th«ng minh vèn cã ch¾c ch¾n
chóng ta sÏ lµ mét n-íc ph¸t triÓn trong t-¬ng lai sÏ
t¹o ra ®-îc nguån lùc con ng-êi trong sù nghiÖp c«ng
nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸.


                                      37
  Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368




                     Tµi liÖu tham kh¶o.


1. Gi¸o tr×nh kinh tÕ chÝnh trÞ häc.
2. V¨n kiÖn ®¹i héi §¶ng.
3. Nghiªn cøu chiÕn l-îc ph¸t triÓn kinh tÕ x·
héi qu¸ ®é lªn chñ nghÜa                    x· héi ë ViÖt Nam.
4. Nghiªn cøu nghÞ quyÕt cña §¶ng vÒ vÊn ®Ò c«ng
nghiÖp ho¸ , hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n-íc.

                                   38
  Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368



5. T¹p chÝ Gi¸o dôc             sè 11 ( 8/ 2001)
6. T¹p chÝ Th«ng tin kinh tÕ                    sè 5,7 –1999 ; sè 6
  – 2000
7. T¹p chÝ Lao ®éng & X· héi                      sè th¸ng 1/2001
8. C¸c s¸ch b¸o t¹p chÝ.




                                   39

				
DOCUMENT INFO
Shared By:
Categories:
Tags:
Stats:
views:0
posted:1/16/2013
language:Unknown
pages:39
Bui Van Luong Bui Van Luong
About vanluong.blogspot.com