Slayt Basligi Yok - �ZEL EGITIM HIZMETLERI by 04vO653

VIEWS: 1 PAGES: 31

									ZİHİN ENGELLİLERE
  OKUMA-YAZMA
    ÖĞRETİMİ


 Yrd. Doç. Dr. Mine BAŞAL


          Başal, 2002       1
AMAÇ:
Okuma-Yazmanın temel becerilerini
 kazandırmak.
Bunun için;
a) okuma-yazma öğretimine yeterince
  hazırlamak,
b) okuma ve yazma için gerekli doğru alışkanlık
  ve becerileri kazandırmak,
c) okuma ve yazma zevkini kazandırmak gerekir.

                     Başal, 2002                  2
BAŞARILI BİR ÇALIŞMA İÇİN;
• İyi bir hazırlık ve planlama,
• Öğrencileri tanıma ve düzeylerine uygun
  çalışma,
• Yöntemi belirleme,
• Deneyimli öğretmen ve alanda çalışan
  uzmanlarla işbirliği,
• Ailelerle işbirliği

                        Başal, 2002         3
    İLKOKUMA YAZMA ÖĞRETİMİNE
              HAZIRLIK
A. ÖĞRETMENİN YAPACAĞI HAZIRLIK

   1) Bilgi yönünden hazırlanma
   2) Gerekli araç ve gereçleri hazırlama
   3) İlkokuma yazma öğretimini planlama
   4) Yıllık plan hazırlama ve Türkçe konularını
      yıllık plana dağıtma
   5)Dersliği öğretime hazırlama

                    Başal, 2002                    4
Gerekli Araç Gereçleri Hazırlama


•Çocuk oyunları
•Okuma araçları
•Oyun gereçleri
•Resimler ve resimli kitaplar


                  Başal, 2002      5
İlkokuma Yazma Öğretimini Planlama


•İlkokuma yazma etkinliklerine ayrılacak zaman
•Alıştırma çalışmaları
•Cümlelerin seçimi
•Cümleleri yıllık plana dağıtma

                     Başal, 2002                 6
Dersliği Öğretime Hazırlama


•Dersliği çakici duruma getirme
•Gerekli araç gereçleri hazırlama




                    Başal, 2002     7
ÖĞRENCİLERİ TANIMA
I) Beden Gelişimi Yönünden:
    a) Görme
    b) İşitme
    c) Konuşma
    d) Parmak, bilek, kol eklem ve kaslarının
            gelişimi

                 Başal, 2002                    8
Zihinsel Gelişim Yönünden
a) Sayı kavrama durumu
 • Ezbere sayma
 • Eşyayı sayma
 • Çokluğu birarada kavrama (bir bakışta sayma)
 b) Şekil kavrama durumu
 • Çizgi çizdirme
 • Yazı yazdırma
 • Resim yaptırma
                    Başal, 2002                   9
YÖNTEMİ BELİRLEME
İlkokuma Yazma Öğretiminde Kullanılan
Yöntemler
     1) Harf Yöntemi                5) Cümle Yöntemi
     2) Ses Yöntemi                 6) Karma Yöntem
     3) Hece Yöntemi                7) Öykü Yöntemi
     4) Sözcük Yöntemi


                      Başal, 2002                      10
B. ÇOCUĞU OKUL VE ÖĞRETİME HAZIRLAMA


1) Çocuğu Okula Hazırlama:
       Araç gereçlerin adları, ne işe yaradıkları nasıl
kullanıldıkları, okulun diğer bölümleri, okulda
çalışanların tanıtılması...
      Bol bol oyun, kısa geziler, düzeye uygun filmler,
kendi konuşma ve şarkılarının teypten dinletilmesi,
yaşantılarının anlattırılması....


                          Başal, 2002                     11
2) Çocuğu Okuma Yazma Öğretimine Hazırlama


•Görsel ayırt etmeyi geliştirici çalışmalar
•Görsel eşleştirmeyi geliştirici çalışmalar
•Görsel sıralamayı geliştirici çalışmalar
•İşitsel algıyı geliştirici çalışmalar
•İşitsel ayırt etmeyi geliştirici çalışmalar
•İşitsel eşleştirme çalışmaları


                       Başal, 2002             12
  Devam...

• El-göz koordinasyonunu geliştirici
  çalışmalar
• El-parmak kas ve eşgüdümünü geliştirici
  çalışmalar
• Yazıda kullanılan araç-gereçleri ayırt etme
  çalışmaları
• Yazı araç-gereçlerini kullanma çalışmaları
• Çizgi çalışmaları
                    konuşturma
• Resimler üzerindeBaşal, 2002                  13
CÜMLE ÖĞRETİMİ
İzlenecek sıra;
•Cümlenin çocuklara buldurulması
•Cümlenin büyük fişinin asılması
•Öğretmenin yüksek sesle fiş cümlesini okuması
•Sınıfa okutulması (Sınıfça, grupça, bireysel)
•Öğretmen tarafından cümlenin tahtaya yazılması
•Tahtada yazılı olan cümlenin okunması
•Büyük kol hareketleriyle havada yazılması (öğretmen)
•Öğrenciler tarafından havada yazılması
                         Başal, 2002               14
Devam...

•Küçük fişlerin öğrencilere dağıtımı
•Cümlenin küçük fişten okunması
•Küçük fişe bakılarak parmakla sırada yazılması
•Varsa kum masasında yazılması
•Sıra üzerinde fasulye,çöp vb. ile yazılması




                         Başal, 2002              15
  Devam...

• Tahtaya yazılması (öğrencilerce)
• Alıştırma kitabından cümlenin buldurulması, fiş
  ile karşılaştırılması ve fişin kaldırılması
• Kitap üzerinde sırayla cümlenin üzerinden kalemle
  gitme, kesik çizgilerle yazılmış cümlenin
  üzerinden gitme, son olarak da boş çizgiler arasına
  yazma



                       Başal, 2002                  16
SÖZCÜK TANIMA ÇALIŞMALARI
•Ne Zaman Başlanmalı?
Cümlelerde tekrar edilen daha önce geçmiş
sözcükleri tanıyacak düzeye geldiklerinde (10-15
cümle).
•Hızlandırmak İçin:
Yeni öğretilen cümleler eskileriyle karşılaştırılarak
benzer yönleri buldurulabilir.
Başlangıçta sınıftaki eşya adları ve sayı adlarının
öğretimi sözcük kavramının pekişmesini sağlar.
                       Başal, 2002                      17
•Hangi cümleden başlanmalı?


Çözümlenecek ilk cümle kısa, çocukların iyi
bildiği ve içinde diğer fişlerde tekrar edilen
sözcükleri içeren bir cümle olmalıdır.




                      Başal, 2002                18
İzlenecek Sıra
(Fiş, makas, renkli kalemlerin getirileceği bir gün
 önceden söylenir.)
•Cümlenin büyük fişi tahtaya asılarak topluca ve bireysel
 olarak okutulur.
•Öğretmen cümleyi sözcükleri belirtecek biçimde okur.
 (Öğretmen cümlenin kaç defada okunduğuna dikkat
 etmelerini ister, okumu sonunda kaç kerede
 okunduğunu söyler.)
•Öğrenciler cümleyi küçük fişten okurlar.
•Öğretmen sözcükler ayrı renkte olacak şekilde cümleyi
 tahtaya yazar (Her birine sözcük dendiğini söyler).
                          Başal, 2002                       19
Devam...
•Sözcükler öteki fişlerde bulunur
•Büyük ve küçük fişler arasından bunlar ayrılır
•Benzer sözcükler alt alta gelecek şekilde tahtaya yazılır
 (Öğrenciler de küçük fişleri sıra üzerinde dizerler).
•Fişler okunur, okutulur
•Tahta silinir, diğer fişler kaldırılır, sadece çözümlenecek
 olan fiş kalır
•Büyük fişteki sözcüklerin ve noktalama işaretlerinin
 arasına dik bir çizgi çizilir. Sözcükler ayrı ayrı okutulur.
 Noktalama işaretlerinin adları söylenir.


                           Başal, 2002                          20
Devam...
•Küçük fişlerde aynı işlem yaptırılır (kontrol-yardım)
•Büyük fiş kesilir (öğrenciler küçük fiş)
•Kesilen sözcükler ayrı ayrı karışık biçimde okutulur,
 sonra ilk şekline getirilir
•Çözümleme sonunda elde edilen sözcükler alt alta
 tahtaya yazılır, okutulur
•Çözümlenen cümle sayısı arttıkça elde edilen
 sözcüklerle yeni cümleler, metinler oluşturulur
•Kesilmiş fişler ayrı bir zarfta saklanır
•Tekrar için sözcük listesi, sözcük küpleri, tombala
 vb. oyunlar
                        Başal, 2002                      21
HECE TANIMA ÇALIŞMALARI
Cümle öğretimi ve sözcük tanıma çalışmaları
sürerken hece tanıma çalışmalarına geçilir.
•Ne zaman başlanmalı?
Çocuklar farklı sözcüklerde geçen aynı heceleri
tanımaya başladıklarında.
•Hızlandırmak için;
Sözcük tanıma çalışmaları sırasında sözcüklerde
geçen aynı hecelere dikkat çekmek, bu heceleri
seçmelerine yardımcı olmak gerekir.

                       Başal, 2002                22
•Hangi cümle ya da sözcükten başlanmalı?
İyi bilinen bir-iki heceli sözcüklerden
Heceleri diğer sözcüklerde geçen cümlelerden.


•Dikkat edilecek nokta:
Heceler işlek olmalı, yeni sözcükler türetmeye
elverişli olmalı


                       Başal, 2002               23
İzlenecek Sıra
(Çözümlenecek sözcük ya da cümle fişleri, makas,ve
 renkli kalem getirmeleri bir gün önceden söylenir)
•Cümlenin daha önceden ayrılmış sözcükleri yan yana
 getirilerek okutulur.
•Aynı çalışma küçük fişlerle sıra üzerinde yaptırılır.
•Büyük ve küçük fişlerde sözcükler birbirinden
 ayrılarak okunur, okutulur.
•Öğretmen her sözcüğü hecelerini vurgulayarak okur
 (Her sözcüğün kaç defada okunduğuna dikkat çeker ve
 büyük fişlerden 1-2 defada okunan sözcükler
 bulmalarını ister).    Başal, 2002               24
Devam...

•Çözümlenecek iki heceli sözcüklerin heceleri
büyük fişte dikey çizgi ile ayrılır.
•Aynı işlemi öğrenciler küçük fişler üzerinde
yapar.
•Büyük fiş kesilir, heceler tahtaya asılır okunur.
Önce karıştırılarak sonra cümle oluşturularak
okutulur.
•Öğrenciler küçük fişleri keserler, aynı çalışmalar
küçük küçük fişlerle yaptırılır.
•Hecelerle yeni sözcük ve cümleler oluşturulur,
okutulur yazdırılır.  Başal, 2002                     25
• Dikkat!
• Tekrarlar önemli
• Oluşturulacak sözcükler anlamlı ve Türkçe
• Oyunlar (hece piyangosu, tombala vb.)

• Değerlendirme
• Öğretilen hecelerden oluşturulmuş sözcüklerle birkaç
  cümlelik metin öğrencilere yazdırılır.
• İyi bilinen 4-5 sözcük yazdırılır.
• Söylenen hece, belirtilen sözcük ya da cümlede
  buldurulur, altı çizdirilir. 2002
                            Başal,                  26
HARF TANIMA ÇALIŞMALARI
Diğer çalışmalar sürerken harf tanıma çalışmalarına
 geçilir. Okumayı kolaylaştıran öğe hece olduğundan
 harf tanımaya geçmek için acele edilmemelidir.
• Ne zaman başlanmalı?
• Öğrenciler farklı hecelerdeki aynı harfleri tanıyacak
  düzeye geldiğinde.
• Harf tanıma hece tanıma ile başlar (Ünlüler hem hece
  hem harftir). Ancak hece döneminde hece olarak
  tanıtılır. A’dan sonra na , ra gibi heceler getirilerek a-
  na, a-ra gibi sözcükler oluşturulmakta,’y’, ‘k’ vb.
  harflerle ‘ay’, ‘ak’ gibi sözcükler
                           Başal, 2002
  oluşturulmamaktadır.
                                                          27
• Hangi hece ya da sözcükten başlanmalı?
• En uygunu, daha önce ünlülerin bağımsız olarak
  geçtiği sözcükler
• Ünsüzlerin tanıtılmasına s, ş, r, z gibi sürekli
  ünsüzlerin bulunduğu koş, yaz, as, ver gibi
  sözcüklerle
• Çeşitli ünlülerle birleşerek anlamlı heceler, yani
  sözcükler oluşturmaya olanak veren n, k,l gibi
  harflerin geçtiği sözcükler ( an, en, in, on,ön, un, ün,
  ak, ek, ok, al, el, ol..)
• Alfabedeki harf sırasını izlemeye gerek yoktur.
                          Başal, 2002                   28
• İzlenecek Sıra
• Sözcüğün büyük fişi asılarak öğretmen tarafından
  okunur
• Hecelere ayrılarak okunur. A-li gibi. A’nın harf olduğu
  söylenir,bu harfin geçtiği sözcükler bulunur (-li üzerinde
  durulmaz)


• Ünsüzlerin tanıtılmasında:
• Ünsüzlerin ele alınış sırasına göre sözcükler saptanır
• Büyük fiş tahtaya asılır, birkaç kez okunur (Sözcük tek
  heceli değilse hecelere ayrılarak okunmalı, okutulmalı).
                          Başal, 2002                      29
Devam...

•Hece ele alınıp harflere bölünür (Harfin adı
 söylenmez, sesi tanıtılır (Koş’taki ünsüzler ke, şe
 olarak değil, kkk, şşş sesleri çıkarılarak tanıtılmalı).
•Elde edilen seslerle mümkün olduğunca tek heceli
 sözcükler oluşturulur (Koş’taki ‘k’ ve ‘ş’ nin önüne
 arkasına ünlüler getirilerek aş, eş, iş; harflerin arasına
 ünlüler getirilerek kaş, koş, kuş, şak, şık, şaş, kaşık,
 aşık gibi sözcükler oluşturulur).
•Büyük fişten sonra küçük fişler kestirilir ve
 alıştırmalar yaptırılır
                           Başal, 2002                      30
• Harfler elde edildikçe büyük ve küçük yazılış
  biçimleri aynı anda öğretilir (A-li, a-çıldı gibi.
  Bunların aynı harf olduğu, aynı sesi verdiği
  belirtilmeli, ne zaman büyük, ne zaman küçük
  yazıldığı açıklanmalı). Bu açıklamada özel ad olduğu
  belirtilmemelidir.


• Alfabetik sıra gözetilmez


• Harflerin tümü tanıtıldıktan sonra adları ve sırası
  söylenir.
                       Başal, 2002                  31

								
To top