MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ PHƯƠNG PHÁP HỌC

Sinh viên rất cần phương pháp học tập – nghiên cứu hiệu quả, nâng cao quá trình tiếp thu, làm chủ, đổi mới và sáng tạo ra kiến thức mới. Sau đây là một số vấn đề các bạn cần quan tâm trong quá trình tìm kiếm và xây dựng cho mình một phương pháp học tập – nghiên cứu ở trường đại học. 1.Sự tập trung tinh thần: quát, điểm đặt biệt, chủ yếu để bạn có sự hình Sự tập trung tinh thần sẽ giúp bạn: dung về quyển sách. - Nắm bắt lại kiến thức đã học một cách - Tóm tắt, sắp xếp, ghi lại các ý chính một nhanh chóng, tiết kiệm thời gian . cách khoa học. Điều này sẽ giúp cho bạn lĩnh hội - Tìm ra phương pháp tốt để giải quyết các kiến thức nhanh, tư duy mang tính hệ thống, vấn đề khó khăn, thấy được mối liên hệ phức tạp chính xác và luyện khả năng viết tốt. giữa những số liệu, sự kiện, ý tưởng…. - Đọc xong nên có tư duy phê phán và trao - Sáng tạo ra cái mới. đổi với thầy cô, bạn bè, thảo luận trên các diễn Để có sự tập trung tinh thần cao, bạn cần: đàn. - Tạo ra sự thoải mái, hứng khởi khi học để Tìm kiếm tài liệu: bạn thật sự say mê học tập và quên mệt mỏi. -Thông qua sách,báo, thư viện, tạp chí, các Điều này đòi hỏi bạn phải coi việc học như là trang web, những người đi làm, cơ quan viện một niềm đam mê, sự yêu thích chứ không phải nghiên cứu, doanh nghiệp, công ty, các forum là nghĩa vụ, trách nhiệm hay đối phó. chuyên đề … Lưu ý tới các tạp chí và các trang - Không làm việc riêng hay suy nghĩ phân web chuyên ngành, nên có sự chủ động trong việc tán trong giờ học. Thí dụ: không thể vừa học vừa hỏi, viết thư, email… để tìm thông tin từ thầy cô, xem ti vi, nghe đài, nói chuyện, nghe nhạc hoặc bạn bè, những người đã đi làm, báo chí. Bạn hãy vừa nghĩ đến cuộc đi chơi tối qua hay lời hứa hẹn chú ý tới nguồn thông tin khổng lồ trên internet. với ai đó… Bạn có thể sử dụng công cụ tìm kiếm. Các công cụ 2.Phương pháp đọc và tìm kiếm tái liệu: tìm kiếm thường được sử dụng là Google Đọc tài liệu: (www.google.com), Vinaseek - Đọc phần giới thiệu, hay lời tựa của tác (www.vinaseek.com), Hoa Tiêu giả hoặc những định hướng mà tác giả hay người (www.hoatieu.com), Pan Việt Nam giới thiệu nói về quyển sách. (www.panvn.com ). - Đọc lướt qua những đoạn hoặc để mục mà bạn quan tâm để nắm cái tổng quan, khái 3.Các bước học tập: Học trước khi đến lớp:  Ôn lại những kiến thức cơ bản của bài cũ  Tìm ra những cái mới, cái hay ,bổ ích,thực tiễn trong bài học  Kiên trì làm cho xong các bài tập  Đến lớp đúng giờ, đầy đủ. Học trên lớp  Không xem giáo trình, chú ý nghe thầy cô giảng hoặc làm thí nghiệm để tiếp thu tốt.  Nghe giảng với sự chủ động chứ không bị động, cuốn hút vào bài giảng.Trong quá trình nghe giảng cần suy nghĩ, phát hiện cái mới, đặt câu hỏi, so sánh (nên lập bảng) sự liên quan giữa các kiến thức đã học. Bạn nên có tư duy phê phán, tinh thần hoài nghi khoa học và sự tự tin trong việc trình bày suy nghĩ, ý kiến của mình.  Chuẩn bị nháp, bút, notestick, sổ tay, cách tóm tắt, ghi đánh dấu trong vở sao cho rõ ràng dễ hiểu. Trình bày các tiêu đề, các phần sao cho hợp lý, dễ theo dõi. Học sau khi ra khỏi lớp  Đọc lại bài giảng trên lớp đã ghi.  Đọc tài liệu tham khảo và bổ sung những kiến thức cần thiết cho bài giảng.  Tóm tắt và liệt kê các ý chính. Từ những ý chính này bạn tự phân tích ra các ý nhỏ. Từ các ý nhỏ này bạn phân tích ra các ý nhỏ hơn… Cứ tiếp tục như thế, bạn sẽ có cái nhìn vừa tổng thể vừa cụ thể.  Lấy những ví dụ thực tế để phân tích minh họa cho bài học để xem những điều học được, hợp lý, có đúng với thực tế hay nếu đúng thì tại sao? Làm thế nào để giải quyết?...  Đánh dấu, ghi kí hiệu, ghi ra giấy nháp những chỗ quan trọng, những điểm mình chưa hiểu. Học tập theo nhóm: Để việc học tập nhóm đạt hiệu quả cần chú ý một số vấn đề sau:  Đề ra mục đích rõ ràng. Phân loại năng lực học tập các thành viên trong nhóm.  Giao cho một (hoặc một số thành viên) chuẩn bị theo chuyên đề và chịu trách nhiệm chính về cách thức tổ chức Các thành viên khác cùng tham gia chuẩn bị nội dung, tìm thông tin, tài liệu. Biết sắp xếp ý tưởng chính, ý tưởng phụ chủ đề chính, phụ khi trình bày sao cho hợp lý, dễ hiểu.  Khi có các vấn đề tranh luận hay các câu hỏi đặt ra, các thành viên khác phải lắng nghe ý kiến để nắm bắt nội dung, thể hiện suy nghĩ, ý kiến của mình. Bổ sung những vấn đề, ý tưởng mới, cùng nhau tranh luận sôi nổi, thẳng thắn, tích cực nhưng không gây mâu thuẫn gay gắt, bất đồng. Các thành viên phải biết chia sẻ thông tin cho nhau như: sách, bài báo,băng đĩa, địa chỉ trang web, hình ảnh…  4.Nghỉ ngơi hợp lý  Bạn cần thường xuyên tập thể dục, ăn uống điều độ, đủ chất (cá, thịt, rau,quả…) tránh làm việc quá sức. Nên rèn luyện thói quen ngủ trưa từ 15 – 30 phút.  Bộ não con người tiếp thu tốt nhất trong 60 phút vì thế trung bình một giờ học bạn nên nghỉ ngơi từ 5 – 10 phút. Bạn có thể đi dạo, ăn nhẹ, nghe nhạc, làm vài động tác thể dục tranh thủ chợp mắt… Không nên học quá khuya bởi vì từ 23h trở đi sự tiếp thu kiến thức kém dần.  Bạn cần tạo cho mình thói quen sống ngăn nắp, trật tự, sạch sẽ. Điều này sẽ giúp bạn tránh sự bực bội, phân tán tư tưởng tiêu hao thời gian, sức lực vào việc tìm tài liệu khi cần. 5.Nâng cao năng lực trí tuệ Năng lực trí tuệ = Năng lực tri thức + Năng lực tư duy + Năng lực sáng tạo Năng lực tri thức Sự phát triển năng lực của bạn là kết quả của việc tiếp những tri thức và kĩ năng ở các môn học, các buổi sinh hoạt ngoại khoá mang lại.Vì vậy, bên cạnh việc học chuyên sâu một số môn trọng tâm, bạn cần học đều, học tốt các môn học. Bởi mỗi môn học cung cấp cho tri thức, tư duy, phương pháp khác nhau mà từ đó ta tích lũy, vận dụng, sáng tạo cho học tập và làm việc sau này - Năng lực tư duy Là năng lực tìm kiếm,phát hiện, xác định và giải quyết vấn đề. Sau đây là một số bước cơ bản để rèn luyện và nâng cao năng lực tư duy:  Xác định bản chất và các mối liên quan tới vấn đề. Tự đặt ra các thông tin và tài liệu bạn cần.  Xác định nơi và cách có thể tìm được các thông tin vá tài liệu.  Sắp xếp và tập hợp những thông tin và số liệu mình có. Sắp xếp các yếu tố khác nhau và giống nhau vào thành từng nhóm. Trong từng nhóm hãy phân tích thành những nhóm nhỏ hơn. Cần phải xác định và tập trung vào những điều cơ bản và thiết yếu.  Đưa ra các phương án, chiến lược để giải quyết các vấn đề. Lập kế hoạch để thực hiện các phương án, chiến lược đó.  Nhận thức những mặt còn hạn chế, chưa giải quyết được sau khi đã tiến hành những nội dung trên.  Cần phải tính toán nên giải quyết vấn đề nào trước bởi có nhiều vấn đề phải làm trong một thời gian nhất định. Bạn nên cân nhắc, sắp xếp các vấn đề theo thứ tự cấp bách quan trọng và làm theo tuần tự  Hãy suy nghĩ, dự đoán những kết quả có thể xảy ra khi mình bắt tay vào cuộc. Đặt ra các giả thuyết khác nhau để kiểm tra sự dự đoán này.  Suy nghĩ, phân tích, so sánh vấn đề này với vấn đề khác đã giải quyết để tìm ra cách đi,hướng đi nhanh chóng. Vận dụng phối hợp các kiến thức, tư duy, phương pháp phối hợp giữa các môn học mà mình tích lũy để đưa ra các phương án giải quyết.  Sau khi tìm ra đáp án hay câu trả lời bạn hãy kiểm tra lại độ chính xác và tự đánh giá sự quan trọng của câu trả lời. So sánh câu trả lời của bạn với các gỉa thuyết đặt ra.  Rút ra cái chung, sự tiếp thu khái quát kiến thức, tư duy, phương pháp từ những kinh nghiệm trong quá trình giải quyết các vấn đề để nâng cao nhận thức của bạn trong các lĩnh vực khác nhau. Năng lực sáng tạo Sáng tạo là quá trình hoạt động của con người tạo ra những giá trị vật chất .tinh thần mới về chất .Sáng tạo không chỉ tồn tại ở một vài lĩnh vực hay chỉ ở những thiên tài, bác học, những người thông minh mà sáng tạo có mặt ở khắp mọi lĩnh vực và đều tìm ẩn trong mỗi con người .Muốn phát triển năng lực sáng tạo bạn cần :  Có lòng đam mê ,tham vọng và sự kiên trì  Suy nghĩ độc lập  Không hài lòng với cái sẵn có, tự mình tìm kiếm ,phát hiện ,kiểm tra ,phán đoán và giải quyết vấn đề .Biết gắn kết với các vấn đề xảy ra với hệ thống tri thức và kinh nghiệm của bản thân để đưa ra cách giải quyết thích hợp.Biết cách tổng hợp ,phân tích ,đánh giá ,xử lý thông tin để đi tới kết luận , khái quát ,hệ thống  Suy nghĩ vấn đề theo hướng “phát sinh “chứ không phải lặp lại Người bình thường thường chọn những cách giải quyết đã từng áp dụng khi gặp vấn đề. Người sáng tạo thường tự hỏi có bao nhiêu phương án, cách giải quyết cho vấn đề này? Ví dụ : Nếu hỏi 15 chia đôi là gì? Người bình thường sẽ trả lời là 7,5. Một người sáng tạo sẽ trả lời bằng nhiều kết quả như: 7,5 hoặc 1 và 5. Hãy luôn suy nghĩ không cũ về những vấn đề không mới. Các sinh viên các khoa hãy là chính mình với những bản lĩnh, phẩm chất, trí tuệ của sinh viên dể vượt khó, vươn lên trên đỉnh cao của học tập và nghiên cứu khoa học. Đó là niềm tin và mong muốn của các thế hệ đối với sinh viên. /. ThS TRẦN MINH ĐỨC (Trung Tâm Hỗ trợ Sinh viên và Quan hệ Doanh Nghiệp) -