Vietnamese by StephenDonald

VIEWS: 43 PAGES: 64

									         Vieät Nam
  Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng
thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm




                  FIAS
                  Cô quan tö vaán veà moâi tröôøng ñaàu tö
                  Cô quan do nhieàu quoác gia vaø toå chöùc taøi
                  trôï ñöôïc ñieàu haønh bôûi Coâng ty Taøi chính
                  Quoác teá, MIGA vaø Ngaân haøng Theá giôùi




                  IFC MPDF
                  Chöông trình phaùt trieån Kinh teá tö nhaân do
                  nhieàu quoác gia vaø toå chöùc taøi trôï ñöôïc
                  ñieàu haønh bôûi Coâng ty Taøi chính Quoác teá -
                  Cô quan hoã trôï cho khoái tö nhaân thuoäc
                  Taäp ñoaøn Ngaân haøng Theá giôùi
           Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm


                                                                                                     Tuyeân boá mieãn tröø traùch nhieäm
V i eä t N a m


                                                                                                     Caùc Toå chöùc neâu trong vaên baûn naøy (cuï theå laø Ngaân haøng Quoác teá Taùi thieát vaø Phaùt trieån – IBRD
                                                                                                     vaø Coâng ty Taøi chính Quoác teá – IFC), thoâng qua FIAS vaø MPDF, ñaõ coá gaéng cung caáp nhöõng
                                                                                                     dòch vuï coù chaát löôïng cao nhaát nhö döôùi ñaây döïa treân nhöõng thoâng tin töø caùc nguoàn khaùc nhau.
                                                                                                     Tuy nhieân, caùc toå chöùc naøy khoâng ñöa ra baát cöù phaùt ngoân hay baûo ñaûm naøo veà tính ñaày ñuû
                                                                                                     hoaëc chính xaùc cuûa nhöõng thoâng tin ñaõ ñöa vaøo baùo caùo naøy cuõng nhö veà nhöõng keát quaû coù theå
                                                                                                     ñaït ñöôïc, neáu laøm theo nhöõng khuyeán nghò ñöa ra trong baùo caùo naøy.




       2
                                                                                                                   Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
Giôùi thieäu veà FIAS




                                                                                                                                                                          V i eä t N a m
Trong gaàn 21 naêm qua, FIAS ñaõ tö vaán cho Chính phuû cuûa treân 130 quoác gia thaønh vieân veà caùch
thöùc caûi thieän moâi tröôøng ñaàu tö cho caùc nhaø ñaàu tö nöôùc ngoaøi cuõng nhö trong nöôùc vaø toái ña
hoùa taùc ñoäng cuûa moâi tröôøng naøy ñeán vieäc giaûm ngheøo. FIAS laø moät cô quan chung cuûa Coâng
ty Taøi chính Quoác teá vaø Ngaân haøng Theá giôùi. FIAS tieáp nhaän nguoàn taøi trôï töø hai toå chöùc naøy vaø
töø caùc nhaø taøi trôï vaø khaùch haøng.


FIAS coøn nhaän ñöôïc nguoàn taøi trôï chuû yeáu töø:


         OÂx-traây-li-a                      Niu Di-laân

         Ca-na-ña                            Na-uy

         Ai-len                              Thuïy-ñieån

         Luùc-xaêm-bua                       Thuïy-só

         Haø-lan                             Vöông quoác Anh




Giôùi thieäu veà
Chöông trình phaùt trieån kinh teá tö nhaân cuûa IFC
Chöông trình phaùt trieån kinh teá tö nhaân cuûa IFC (IFC-MPDF) laø moät chöông trình do nhieàu quoác
gia vaø toå chöùc taøi trôï ñöôïc ñieàu haønh bôûi Coâng ty Taøi chính Quoác teá taïi Vieät Nam, Cam-pu-chia
vaø Coäng hoøa daân chuû nhaân daân Laøo nhaèm giaûm ngheøo thoâng qua vieäc phaùt trieån khu vöïc kinh
teá tö nhaân beàn vöõng. Chöông trình naøy bao goàm saùu hôïp phaàn coù quan heä gaén keát vôùi nhau vôùi
muïc tieâu ñaët ra laø tìm caùch caûi thieän moâi tröôøng kinh doanh, phaùt trieån khu vöïc taøi chính, naâng
cao naêng löïc quaûn lyù vaø naâng cao thöïc tieãn kinh doanh beàn vöõng trong ba lónh vöïc ñöôïc xem laø
coù vai troø trung taâm cuûa taêng tröôûng kinh teá vaø giaûm ngheøo – ba lónh vöïc naøy laø du lòch, kinh
doanh noâng nghieäp, vaø may maëc. Caùc nhaø taøi trôï cuûa IFC-MPDF bao goàm: Ngaân haøng Phaùt
trieån chaâu AÙ, OÂ-xtraây-li-a, Ca-na-ña, Phaàn-lan, IFC, Ai-len, Nhaät-baûn, Niu Di-laân, Haø-lan, Na-uy,
Thuïy-ñieån, Thuïy-só vaø Vöông quoác Anh.


Hôïp phaàn coù teân goïi “Phaùt trieån thò tröôøng taøi chính” thuoäc Chöông trình phaùt trieån kinh teá tö
nhaân (MPDF) seõ laøm vieäc vôùi khu vöïc taøi chính nhaèm cuûng coá caùc theå cheá cuûa khu vöïc naøy vaø
ñaåy maïnh vai troø trung gian taøi chính ñeå xaây döïng thò tröôøng taøi chính maïnh vaø ña daïng. Hôïp
phaàn naøy cuõng seõ laøm vieäc vôùi Chính phuû, ngaønh taøi chính vaø caùc cô quan lieân quan khaùc ñeå
caûi thieän haï taàng cuûa heä thoáng taøi chính, nhö caùc Trung taâm thoâng tin tín duïng hay Cô quan
ñaêng kyù giao dòch baûo ñaûm.




                                                                                                                                                                                                             3
           Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm


                                                                                                     MUÏC LUÏC
V i eä t N a m



                                                                                                     Lôøi caûm ôn                                                                                 1


                                                                                                     Giôùi thieäu chung                                                                           3


                                                                                                     1. Vai troø cuûa caùc vaên baûn phaùp luaät veà giao dòch ñaûm baûo vaø cô quan ñaêng kyù
                                                                                                        giao dòch baûo ñaûm trong vieäc taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng                 6


                                                                                                     2. Thöïc tieãn vay coù ñaûm baûo ôû Vieät Nam                                               11


                                                                                                     3. Phaùp luaät veà giao dòch baûo ñaûm ôû Vieät Nam                                         18


                                                                                                     4. Khuoân khoå theå cheá ñieàu tieát giao dòch baûo ñaûm taïi Vieät Nam                     27


                                                                                                     5. Toùm taét caùc khuyeán nghò chính                                                        44


                                                                                                     Phuï luïc A:   Caùc vaên baûn phaùp luaät chính veà giao dòch baûo ñaûm ôû Vieät Nam        47


                                                                                                     Phuï luïc B:   Khaûo saùt veà thöïc tieãn caáp tín duïng ôû Vieät Nam                       48


                                                                                                     Phuï luïc C:   Ñaëc ñieåm chính cuûa heä thoáng giao dòch ñaûm baûo hieän ña                53




       4
                                                                                                                  Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
Lôøi caûm ôn




                                                                                                                                                                         V i eä t N a m
Trong thaäp kyû vöøa qua, Chính phuû Vieät Nam ñaõ coù nhöõng böôùc ñi tích cöïc nhaèm phaùt trieån thò
tröôøng voán cuûa ñaát nöôùc, taùi cô caáu caùc ñònh cheá taøi chính hieän taïi vaø ñaåy maïnh coâng taùc quaûn
lyù doanh nghieäp. Maëc duø nhöõng bieän phaùp naøy laø ñaùng ca ngôïi, song vieäc phaùt trieån khu vöïc
taøi chính vaãn laø moät thaùch thöùc lôùn ñoái vôùi Vieät Nam. Ngoaøi ra Vieät Nam vaãn caàn phaûi noã löïc
nhieàu hôn nöõa ñeå coù theå xaây döïng haï taàng phaùp luaät vaø theå cheá beàn vöõng, daøi haïn cuõng nhö
taïo döïng khu vöïc taøi chính bao goàm caùc Trung taâm thoâng tin tín duïng tö nhaân, khung phaùp lyù
hieän ñaïi veà giao dòch baûo ñaûm vaø heä thoáng thoâng baùo vaø ñaêng kyù caùc quyeàn lôïi lieân quan ñeán
giao dòch baûo ñaûm.


Chöông trình phaùt trieån kinh teá tö nhaân (MPDF) cuûa IFC, Cô quan tö vaán veà moâi tröôøng ñaàu tö
(FIAS) – cô quan chung cuûa IFC, MIGA vaø Ngaân haøng Theá giôùi – ñaõ ñöôïc Boä Tö phaùp Vieät Nam
ñeà nghò hoã trôï ñaùnh giaù moâi tröôøng cho vay tín duïng hieän nay cuûa Vieät Nam vaø hoã trôï Vieät Nam
trong coâng taùc caûi caùch phaùp luaät veà giao dòch ñaûm baûo vaø Cô quan ñaêng kyù giao dòch baûo ñaûm
(caùc giao dòch veà baûo ñaûm tieàn vay). FIAS vaø MPDF ñaõ laøm vieäc vôùi Boä Tö phaùp töø thaùng 3 naêm
2006 nhaèm höôùng tôùi muïc tieâu cuûa döï aùn nhö ñaõ neâu ôû treân vaø aán phaåm naøy chính laø keát quaû
cuûa döï aùn ñoù. Baûn baùo caùo naøy moâ taû caùc ñaëc ñieåm chính cuûa phaùp luaät veà giao dòch baûo ñaûm
cuûa Vieät Nam vaø caùc cô quan ñaêng kyù giao dòch baûo ñaûm baèng ñoäng saûn (tröø taøu bay, taøu bieån)
tröôùc vaø sau khi caûi caùch trong thôøi gian gaàn ñaây. Beân caïnh ñoù, baùo caùo naøy cuõng giaûi thích taïi
sao heä thoáng hieän haønh coøn moät soá haïn cheá gaây caûn trôû cho phaùt trieån tín duïng, so saùnh heä
thoáng cuûa Vieät Nam vôùi thoâng leä toát nhaát cuûa quoác teá vaø ñeà xuaát moät soá khuyeán nghò.


Döï aùn ñöôïc thöïc hieän bôûi nhoùm caùn boä cuûa FIAS-MPDF vaø söï hoã trôï roäng raõi cuûa Hieäp hoäi ngaân
haøng Vieät Nam (VBA), Boä Tö phaùp vaø Ngaân haøng Nhaø nöôùc Vieät Nam. Taùc giaû chính cuûa baùo
caùo naøy laø Baø Sevi Simavi (FIAS), OÂng Allen Welsh (nhaø tö vaán cuûa FIAS), vaø OÂng Everett
Wohlers (nhaø tö vaán cuûa FIAS). Baø Nguyeãn Haïnh Nam (MPDF) chæ ñaïo cuoäc khaûo saùt khu vöïc
taøi chính vaø cung caáp noäi dung thieát yeáu cho baùo caùo. OÂng Nguyeãn Quang Höng (nhaø tö vaán
cuûa MPDF) ñaõ phaân tích khung phaùp lyù cuûa Vieät Nam vaø ñoùng goùp vaøo moät soá chöông. OÂng
Thomas Davenport (FIAS), Baø Trang Nguyeãn (MPDF), OÂng Russell Muir (FIAS) vaø Baø
Margarete O. Biallas (MPDF) ñaõ cung caáp nhöõng hoã trôï voâ giaù ñoái vôùi döï aùn vaø thöïc hieän vieäc
giaùm saùt döï aùn naøy.


Noäi dung cuûa baùo caùo naøy caên cöù chuû yeáu vaøo keát quaû khaûo saùt khu vöïc taøi chính, keát quaû cuûa
nhöõng buoåi laøm vieäc vôùi caùc caù nhaân vaø caùc buoåi laøm vieäc vôùi nhoùm theo chuû ñeà tieán haønh taïi
Haø noäi vaø thaønh phoá Hoà Chí Minh, keát quaû phaân tích moät caùch kyõ löôõng caùc quy ñònh phaùp luaät
cuûa Vieät Nam vaø xem xeùt caùc thoâng leä toát nhaát cuûa quoác teá.


FIAS vaø IFC- MPDFF ñaëc bieät caûm ôn Hieäp hoäi ngaân haøng Vieät Nam ñaõ taïo ñieàu kieän tieán haønh
cuoäc khaûo saùt khu vöïc taøi chính. Chuùng toâi cuõng ñaùnh giaù cao söï ñoùng goùp quyù baùu cuûa 35 toå
chöùc taøi chính ñaõ tham gia cuoäc khaûo saùt veà hoaït ñoäng cho vay trong ngaønh taøi chính.




                                                                                                                                                                                                            5
           Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm


                                                                                                     Giôùi thieäu chung
V i eä t N a m


                                                                                                     Trong quaù trình chuyeån ñoåi sang neàn kinh teá thò tröôøng theo ñònh höôùng xaõ hoäi chuû nghóa trong
                                                                                                     thaäp kyû vöøa qua, Vieät Nam ñaõ tieán haønh nhöõng caûi caùch ñaày aán töôïng ñeå caûi thieän moâi tröôøng
                                                                                                     ñaàu tö trong nöôùc. Maëc duø nhöõng caûi caùch naøy ñaõ goùp phaàn taïo neân moät moâi tröôøng thuaän lôïi
                                                                                                     cho vieäc taêng tröôûng khu vöïc kinh teá tö nhaân, song vieäc thieáu cô hoäi tieáp caän caùc nguoàn tín duïng
                                                                                                     vaãn coøn laø trôû ngaïi lôùn nhaát cho söï taêng tröôûng roäng khaép cuûa doanh nghieäp. Phaàn lôùn doanh
                                                                                                     nghieäp nhoû tìm caùch taøi trôï cho hoaït ñoäng cuûa mình baèng lôïi nhuaän giöõ laïi hoaëc nhöõng nguoàn
                                                                                                     tín duïng phi chính thöùc. Nguyeân nhaân cuûa hieän töôïng naøy chính laø khuoân khoå phaùp lyù vaø theå
                                                                                                     cheá coøn yeáu1 .


                                                                                                     Caùc phaân tích kinh teá gôïi yù raèng khaû naêng tieáp caän tín duïng laø voâ cuøng quan troïng ñoái vôùi taêng
                                                                                                     tröôûng kinh teá vaø ñaëc bieät laø ñoái vôùi lôïi ích cuûa ngöôøi ngheøo. Dôõ boû caùc haøng raøo caûn trôû moät
                                                                                                     loaït dòch vuï taøi chính coù theå giuùp naâng cao naêng löïc cuûa doanh nghieäp vaø giaûm thieåu quy moâ
                                                                                                     cuûa caùc hoaït ñoäng taøi chính khoâng chính thöùc.


                                                                                                     Hai thieát cheá coù theå phaùt huy hieäu quaû nhaát khaû naêng tieáp caän tín duïng vaø caûi thieän vieäc phaân
                                                                                                     boå tín duïng laø caùc Trung taâm thoâng tin tín duïng vaø phaùp luaät veà giao dòch ñaûm baûo. Hai thieát
                                                                                                     cheá naøy phaùt huy taùc duïng cao nhaát khi ñöôïc vaän haønh song song vôùi nhau, cuï theå laø vieäc chia
                                                                                                     seû thoâng tin tín duïng cho pheùp caùc chuû nôï phaân bieät ñöôïc ñaâu laø khaùch vay “toát” vaø ñaâu laø khaùch
                                                                                                     vay “xaáu”, trong khi ñoù caùc khuoân khoå phaùp lyù giuùp thöïc thi caùc yeâu caàu traû nôï trong tröôøng hôïp
                                                                                                     khaùch vay khoâng thöïc hieän nghóa vuï traû nôï vay. Maëc duø heä thoáng thoâng tin tín duïng vaän haønh
                                                                                                     toát laø moät yeáu toá raát caàn thieát, song neáu chæ tieáp caän nhöõng thoâng tin tín duïng cuûa quaù khöù thoâi
                                                                                                     thì chöa ñuû. Keå caû ôû nhöõng nöôùc phaùt trieån nhaát, chæ nhöõng doanh nghieäp lôùn vaø coù quan heä toát
                                                                                                     môùi coù ñöôïc nhöõng khoaûn vay khoâng coù baûo ñaûm, coøn caùc doanh nghieäp khaùc ñeàu phaûi ñem
                                                                                                     taøi saûn ra ñeå theá chaáp. Do vaäy, moät haï taàng phaùp lyù vaø theå cheá toát coù vai troø voâ cuøng quan troïng
                                                                                                     ñoái vôùi vieäc toái ña hoùa tieàm naêng kinh teá cuûa nhöõng taøi saûn coù theå ñöôïc ñem söû duïng laøm taøi
                                                                                                     saûn ñaûm baûo.


                                                                                                     Theo baùo caùo cuûa IFC-MPDF veà khu vöïc taøi chính taïi Vieät Nam, vieäc chia seû thoâng tin tín duïng
                                                                                                     vaø khung phaùp lyù veà giao dòch baûo ñaûm laø hai trôû ngaïi chính cho vieäc tieáp caän tín duïng. Baùo caùo
                                                                                                     naøy cuõng chæ ra raèng chæ coù 20 ñeán 40% hoä gia ñình, vaø caùc doanh nghieäp tö nhaân tieáp caän ñöôïc
                                                                                                     vôùi caùc khoaûn tín duïng. Vieäc thieáu vaéng thoâng tin tín duïng ñuû ñoä tin caäy ñöôïc xem laø trôû ngaïi
                                                                                                     nghieâm troïng, ñaëc bieät laø ñoái vôùi caùc doanh nghieäp nhoû vaø caù nhaân coù lòch söû tín duïng khoâng
                                                                                                     ñöôïc ghi cheùp ñaày ñuû. Hôn nöõa, trong khi hoaït ñoäng cho vay phuï thuoäc quaù nhieàu vaøo vieäc ñaët
                                                                                                     taøi saûn baûo ñaûm thì caùc ngaân haøng noùi chung thöôøng khoâng chaáp nhaän ñoäng saûn laøm baûo ñaûm
                                                                                                     cho tieàn vay. Caùc doanh nghieäp nhoû vaø vöøa chòu aûnh höôûng nhieàu nhaát bôûi söï khaét khe naøy.
                                                                                                     Haäu quaû laø moät phaàn lôùn caùc doanh nghieäp tö nhaân khoâng naèm trong ñoái töôïng phuïc vuï hoaëc
                                                                                                     ñöôïc phuïc vuï döôùi möùc mong muoán bôûi taïi Vieät Nam. Khoái doanh nghieäp tö nhaân trong nöôùc
                                                                                                     naøy bao goàm chuû yeáu laø doanh nghieäp nhoû 2. Ñoái vôùi haàu heát doanh nghieäp nhoû vaø vöøa
                                                                                                     (DNNVV) thì khoái ngaân haøng laø nôi chính coù theå tieáp caän caùc khoaûn tín duïng, neáu khoâng muoán
                                                                                                     noùi laø duy nhaát. Taêng voán chuû sôû höõu khoâng theå laø nguoàn taøi trôï daøi haïn ñaéc duïng cho khoái tö




                                                                                                     1   Noäi dung trình baøy cuï theå veà moâi tröôøng ñaàu tö cuûa Vieät Nam coù theå ñoïc trong Baùo caùo ñaùnh giaù moâi tröôøng ñaàu tö
                                                                                                         cuûa Ngaân haøng Theá giôùi (seõ coâng boá trong naêm 2007).
                                                                                                     2   Baùo caùo phaùt trieån Vieät Nam – baùo caùo cuûa caùc nhaø ñoàng taøi trôï göûi Cuoäc hoïp nhoùm tö vaán Vieät Nam taïi Haø noäi,
                                                                                                         ngaøy 6-7 thaùng 12 naêm 2005, tr. 13.
       6
nhaân cuûa Vieät Nam bôûi vì theo quy ñònh, quy moâ toái thieåu cuûa moät coâng ty ñeå ñöôïc nieâm yeát roõ




                                                                                                                                    Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
                                                                                                                                                                                           V i eä t N a m
raøng lôùn hôn quy moâ cuûa phaàn lôùn caùc doanh nghieäp tö nhaân3. Nhö vaäy, moät khung phaùp lyù ñaày
ñuû veà cho vay coù baûo ñaûm, ñöôïc hoã trôï bôûi heä thoáng thoâng tin tín duïng höõu hieäu, laø moät höôùng
öu tieân cho söï phaùt trieån khoái tö nhaân vaø taøi chính ôû Vieät Nam.


Chính phuû Vieät Nam hieän ñang hoã trôï thaønh laäp Trung taâm thoâng tin tín duïng tö nhaân nhaèm giuùp
caùc ngaân haøng ñaùnh giaù ñoä tin caäy veà tín duïng cuûa khaùch vay. Ngoaøi ra, nhaän thöùc ñöôïc lôïi ích
kinh teá cuûa vieäc duøng ñoäng saûn laøm taøi saûn baûo ñaûm (ñaëc bieät laø trong quan heä baûo ñaûm tieàn
vay), töø giöõa nhöõng naêm 1990 ñeán nay, Chính phuû Vieät Nam ñaõ vaø ñang tieán haønh nhöõng noã
löïc caûi caùch ñaùng keå nhaèm caûi thieän moâi tröôøng cho vay tín duïng. Gaàn ñaây nhaát, Quoác hoäi Vieät
Nam ñaõ thoâng qua Boä luaät Daân söï 2005 vaø Chính phuû ñaõ ban haønh Nghò ñònh soá 163/2006/NÑ-
CP veà giao dòch baûo ñaûm vaøo ngaøy 29 thaùng 12 naêm 2006 (coù hieäu löïc thi haønh keå töø
27/01/2007) ñeå ñöa khung phaùp lyù vaø theå cheá hieän nay phuø hôïp vôùi caùc nguyeân taéc veà thoâng leä
quoác teá toát nhaát.


Maëc duø heä thoáng vaên baûn phaùp luaät môùi ñang caûi thieän ñaùng keå moâi tröôøng cho vay hieän nay ôû
Vieät nam, theo caùc kinh nghieäm quoác teá, caùc quy ñònh cuûa phaùp luaät coøn caàn ñöôïc haäu thuaãn
bôûi nhöõng caûi caùch roäng lôùn hôn veà theå cheá vaø coù söï trôï giuùp trong quaù trình thöïc thi nhaèm phaùt
huy toái ña nhöõng taùc ñoäng cuûa chuùng. Caùc bieän phaùp ñoù bao goàm (1) caûi caùch hoaït ñoäng cuûa
Cuïc Ñaêng kyù giao dòch baûo ñaûm quoác gia thuoäc Boä Tö phaùp (NRAST) vaø naâng caáp hoaït ñoäng
cuûa caùc cô quan ñaêng kyù giao dòch baûo ñaûm hieän nay leân möùc ñoä ñieän töû, (2) phoái hôïp cuøng
caùc cô quan höõu quan chuû choát ñeå xaây döïng naêng löïc cho ngaønh taøi chính, vaø (3) theo doõi vieäc
thöïc thi caùc luaät vaø ñieàu chænh caùc sai soùt coøn toàn taïi khi caàn thieát.


Baûn baùo caùo naøy phaân tích khuoân khoå phaùp lyù veà giao dòch baûo ñaûm vaø caùc noã löïc caûi caùch ñaõ
tieán haønh trong thaäp kyû vöøa qua cuûa Vieät Nam treân cô sôû so saùnh vôùi nhöõng thoâng leä toát nhaát
cuûa theá giôùi. Baùo caùo naøy ñöôïc chia laøm boán chöông.

     Chöông ñaàu taäp trung giaûi thích moái quan heä giöõa luaät vaø heä thoáng ñaêng kyù giao dòch baûo
     ñaûm vaø cô hoäi tieáp caän tín duïng;

     Chöông hai toùm taét nhöõng trôû ngaïi toàn taïi trong moâi tröôøng cho vay tín duïng ôû Vieät Nam;

     Chöông ba vaø chöông boán trình baøy toång quan veà khuoân khoå phaùp lyù vaø theå cheá veà giao
     dòch baûo ñaûm vaø phaân tích caùc noã löïc caûi caùch gaàn ñaây coù ñoái chieáu vôùi caùc thoâng leä quoác
     teá toát nhaát veà giao dòch ñaûm baûo;

     Chöông naêm toùm taét caùc khuyeán nghò chính veà chính saùch cho vieäc thöïc hieän.


Baùo caùo coù keøm theo caùc Phuï luïc moâ taû chi tieát caùc thoâng leä quoác teá toát nhaát veà luaät giao dòch
baûo ñaûm vaø cô quan ñaêng kyù giao dòch baûo ñaûm.




3   Theo luaät chöùng khoaùn môùi, coù hieäu löïc töø 1 thaùng 7 naêm 2007, caùc coâng ty phaûi coù toái thieåu 10 tyû VND (töông
    ñöông 625.000 USD) môùi ñöôïc nieâm yeát taïi trung taâm giao dòch Haø Noäi, vaø 80 tyû VND (5 trieäu USD) môùi ñöôïc nieâm
    yeát taïi trung taâm chöùng khoaùn thaønh phoá Hoà Chí Minh.. Soá lieäu thoáng keâ cuûa chính phuû cho thaáy 94% DNVVN coù
    voán ñieàu leä döôùi 10 tyû VND.
                                                                                                                                                                                                                              7
           Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
V i eä t N a m


                                                                                                                    Vai troø cuûa caùc vaên baûn phaùp luaät veà
                                                                                                                    giao dòch ñaûm baûo vaø Cô quan ñaêng kyù
                                                                                                                    giao dòch baûo ñaûm trong vieäc taêng
                                                                                                                    cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng


                                                                                                         1


                                                                                                     Phaùp luaät veà giao dòch baûo ñaûm (bao goàm caû baûo ñaûm tieàn vay) taïo ñieàu kieän cho caùc doanh
                                                                                                     nghieäp söû duïng taøi saûn cuûa mình ñeå taïo voán, chaúng haïn nhö nhaø noâng ñem theá chaáp ñaøn boø
                                                                                                     cuûa mình ñeå thueâ maùy caøy, ngöôøi baùn haøng hay ngöôøi cung caáp dòch vuï ñem theá chaáp luoàng
                                                                                                     tieàn maët nhaän veà töø caùc giao dòch vôùi khaùch haøng ñeå baûo ñaûm cho vieäc vay voán nhaèm môû roäng
                                                                                                     kinh doanh cuûa mình. Caùc khoaûn vay ñaûm baûo coù theá chaáp ñoäng saûn – maø ngöôøi ta coøn goïi laø
                                                                                                     khoaûn vay coù baûo ñaûm baèng taøi saûn (asset-based loans) – laø moät löïa choïn thay theá cho hoaït
                                                                                                     ñoäng cho vay truyeàn thoáng cuûa ngaân haøng bôûi vì caùc khoaûn vay naøy nhaém ñeán nhöõng khaùch
                                                                                                     haøng vay vôùi möùc ñoä ruûi ro naèm ngoaøi möùc ngaân haøng coù theå chaáp nhaän ñöôïc. Caùc khoaûn vay
                                                                                                     naøy thöôøng ñöôïc baûo ñaûm baèng nhöõng khoaûn phaûi thu, haøng toàn kho vaø thieát bò cuûa coâng ty.
                                                                                                     Vieäc duøng nhöõng taøi saûn neâu treân ñeå baûo ñaûm tieàn vay ñaëc bieät höõu ích cho nhöõng doanh nghieäp
                                                                                                     môùi hình thaønh, nhöõng doanh nghieäp nhoû vaø vöøa khoâng coù ñaát ñai, baát ñoäng saûn nhöng coù voán
                                                                                                     kinh doanh chuû yeáu döôùi daïng ñoäng saûn.


                                                                                                     Moät heä thoáng phaùp luaät vaø hoà sô ñaêng kyù baûo ñaûm coù hieäu quaû seõ giuùp beân vay huy ñoäng ñöôïc
                                                                                                     voán vaø giuùp beân cho vay tin chaéc ñöôïc raèng mình seõ ñöôïc hoaøn traû soá voán ñaõ cho vay. Caùc luaät
                                                                                                     vaø quy cheá naøy caàn quy ñònh:


                                                                                                             moät phaïm vi roäng raõi caùc loaïi taøi saûn coù theå söû duïng laøm taøi saûn baûo ñaûm;

                                                                                                             caùc quy taéc roõ raøng veà quyeàn öu tieân cho chuû nôï coù baûo ñaûm;

                                                                                                             vieäc ñaêng kyù caùc quyeàn baûo ñaûm ñôn giaûn vaø ít toán keùm; vaø

                                                                                                             vieäc xöû lyù coù hieäu quaû taøi saûn baûo ñaûm trong tröôøng hôïp coù vi phaïm ñoái vôùi nghóa vuï veà
                                                                                                             traû nôï vay.


                                                                                                     Neáu khoâng coù moät cheá ñoä quaûn lyù höõu hieäu caùc khoaûn vay coù baûo ñaûm baèng ñoäng saûn thì vieäc
                                                                                                     cho vay seõ coù nhieàu ruûi ro hôn. Ñieàu naøy daãn ñeán vieäc caùc ngaân haøng phaûi naâng cao chi phí tín
                                                                                                     duïng, ñaëc bieät ñoái vôùi nhöõng khaùch haøng vay coù nhieàu tieàm naêng ruûi ro hôn nhö caùc doanh
                                                                                                     nghieäp nhoû vaø caùc hoä gia ñình coù thu nhaäp thaáp, ñeå phoøng ngöøa caùc ruûi ro hoaëc haï thaáp haïn
                                                                                                     möùc cho vay.
       8
Caùc phaân tích kinh teá cho thaáy caùc caûi caùch nhaèm naâng cao hieäu löïc thöïc thi phaùp luaät veà giao




                                                                                                                                                                                                                                                                                              Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     V i eä t N a m
dòch ñaûm baûo vaø Cô quan ñaêng kyù giao dòch baûo ñaûm seõ caûi thieän ñaùng keå thò tröôøng cho vay
cuûa moät quoác gia. Nhöõng nöôùc xeáp haïng cao hôn veà chæ soá giao dòch baûo ñaûm coù nhieàu cô hoäi
hôn ñeå vay tín duïng, ñöôïc ñaùnh giaù cao hôn veà tính oån ñònh cuûa heä thoáng taøi chính, coù tyû leä nôï
ñoïng thaáp hôn vaø chi phí tín duïng cuõng thaáp hôn (Hình 1).


                                                Hình 1:
Phaùp luaät giao dòch baûo ñaûm toát hôn = Nhieàu tín duïng hôn vaø ít vi phaïm nghóa vuï traû nôï vay hôn

                                                        Tyû leä tín duïng tö nhaân treân GDP                                                                                                                            Nôï xaáu
                                                                                                        CHE
 Tyû leä tín duïng tö nhaân treân GDP




                                                                                                              PRT                                                       LBN
                                                                                                                                HKG
                                                                                                                     MYS
                                                                                                                                            IRL


                                                                                         PAN
                                                          LBN
                                                                                                                          NZL
                                                                                         DNK                        NLD
                                                        NIC                                               JOR                                                                       ARG                                       BGD                                          KEN
                                                                             AUT
                                                                     BOL                       BDI                          USA SGP



                                                                                                                                                        Nôï xaáu
                                                                                                                                                                                                DZA POL                                                  UKR
                                                                      THA
                                                                             KWT               ISR                                    GBR
                                                                                                  HND
                                                                            TGO    ARE                MDA
                                                                URY                            ETH                                                                                              CHN
                                                                                                        ZAF               MNG
                                                               ESP                                DEU              KGZ                                                                                      PAK
                                                                                             MKD TWN                        AUS                                                                 PRY                                          TUN
                                                                                   ZAR                    BEL        TCD                                                                                                                                       MYS
                                                      HRV             MAR     SEN        NPL SVN SLE NER
                                                                                       ZWE
                                                                                                                                                  SVK
                                                                                                                                                                                    URY
                                                                                                 NOR
                                                             GRC DOM              COG MLIPNG          BFA                    CAN                                                                            MAR
                                                                         OMN                        BEN        GEO                                                                                                  JPN
                                                  HTI               MOZ      ECU SAU              GTM SWE      ZMB     KEN                                                                                                             GHA
                                                         CHL   PRY      AGO CRI                 JAM                             LVA                                                               OMN
                                              EGY                                    MWI                                                                                            VEN    BOL
                                                                 LKA ITA MDGKOR                        FIN                                                                                                  THA
                                                                                                                                                                                                                        MKD     ISR                                                     SVK
                                                              CIV       TUNFRA      CZE               CMR      BGR                                                                                                                           PHL         JOR
                                                                          KHM JPN
                                                                              JPN                HUN                    ALB                                                                                       SAU                 CHE
                                                              GIN ARM AZE        GHA PER PHL                  UKR
                                                                                                                   NGA                                                        TUK         LKA         KWT
                                                                YEM            SYR       VNM                                                                                                                                          NOR HND
                                                                           SLV LTUBGD                                                                                                                           SVN                                                  NGA
                                                                         PAK    KAZ                COL                                                                                    DOM         ITA                                                    USA
                                                                    IRN            TZA        BLR BWA                                                                                                           CZE
                                                                   BIH          UGA                                                                                     HRV                                     FRA                                DEU                       HKG
                                                                             POL                                                                                                    MEX                      ECU
                                                                DZA                                                                                                                                                                                                                     SGP
                                                              VEN                              ROM                                                                                                          IND LTU       ZWE                   BEL                        MNG
                                                                                                                                                                                                      CRI                     KOR                                             NLD       GBR
                                                                                                                                                                                                      AUT                                                            KGZ
                                                  BRA                                                                                                                               CHL                                       HUN            COLPRT                           LVA
                                                               ARG                                                                                                                                          ARM                                 SWE                           CAN       IRL
                                                                                                                                                                                            RUS ESP                       PER DNK               FIN      BGR
                                                                       IND         IDN                                                                                        BRA                                                                                             AUS
                                                         RUS                                                                                                                                                                           TZA
                                          TUK                 MEX                                                                                                                                                                            JAM
                                                                                                                                                                                                                                       UGA               ZAF


                                         -4                     -2                       0                     2                       4                           -4                       -2                            0                              2                          4

                                                                                   Collateral Index                                                                                                          Collateral Index


Ghi chuù: Caùc moái quan heä coù yù nghóa thoáng keâ ôû möùc 1%. Phaân tích tín duïng tö nhaân söû duïng soá lieäu veà
thu nhaäp, taêng tröôûng vaø hieäu löïc thöïc thi phaùp luaät cuûa quoác gia. Phaàn phaân tích cô hoäi tieáp caän tín duïng
söû duïng soá lieäu thu nhaäp treân ñaàu ngöôøi.

Nguoàn: Doing Business in 2005, Ngaân haøng Theá giôùi.


ÔÛ phaàn lôùn caùc nöôùc coù neàn kinh teá phaùt trieån, ñoäng saûn laø nguoàn voán chính cho hoaït ñoäng kinh
doanh. Taïi Hoa-kyø chaúng haïn, ñoäng saûn chieám tôùi 70% voán cuûa caùc doanh nghieäp nhoû. Khoái
doanh nghieäp cho vay coù baûo ñaûm taêng tröôûng nhanh keå töø giöõa nhöõng naêm 1970 vaø khoái löôïng
cho vay coù baûo ñaûm baèng ñoäng saûn taêng 40 laàn trong voøng 30 naêm, ñaït toång giaù trò 400 tyû USD.
Ngaønh kinh teá naøy ñaõ taêng tröôûng 12% moãi naêm trong voøng 10 naêm qua, trong ñoù ña soá laø nhôø
caùc giao dòch lôùn hôn ñöôïc thöïc hieän vôùi caùc coâng ty lôùn hôn4.

Nhaän thöùc ñöôïc nhöõng lôïi ích ñoái vôùi caùc thò tröôøng taøi chính, nhieàu nöôùc ñaõ hieän ñaïi hoùa phaùp
luaät giao dòch baûo ñaûm lieân quan ñeán ñoäng saûn. Caùc nöôùc naøy ñaõ môû roäng phaïm vi caùc loaïi
ñoäng saûn maø beân vay coù theå söû duïng laøm baûo ñaûm, thieát laäp caùc heä thoáng ñaêng kyù giao dòch
baûo ñaûm nhaèm traùnh caùc xung ñoät veà thöù töï öu tieân khi xöû lyù taøi saûn baûo ñaûm, daønh cho caùc
chuû nôï coù baûo ñaûm quyeàn öu tieân trong giaûi quyeát caùc khieáu quyeàn cuûa hoï vaø laøm roõ thöù haïng
öu tieân cuûa caùc ñoái töôïng khaùc, ñoàng thôøi cho pheùp xöû lyù taøi saûn baûo ñaûm moät caùch hieäu quaû,
nhanh choùng vaø ít toán keùm nhaát.

Lôïi ích thu ñöôïc töø nhöõng caûi caùch naøy laø roõ raøng. Chaúng haïn, ôû Xloâ-va-ki-a, nhöõng caûi caùch veà
phaùp luaät giao dòch baûo ñaûm thöïc hieän naêm 2002 cho pheùp ngöôøi vay ñöôïc söû duïng moïi loaïi
ñoäng saûn ñeå laøm baûo ñaûm cho duø ñoù laø taøi saûn hieän coù hay taøi saûn hình thaønh trong töông lai,
taøi saûn voâ hình hay taøi saûn höõu hình, ñoàng thôøi baõi boû yeâu caàu veà vieäc phaûi moâ taû cuï theå caùc taøi
saûn vaø khoaûn nôï. Keå töø ñoù, treân 70% trong toång soá tín duïng môùi caáp cho caùc doanh nghieäp ñöôïc


4                                       Keát quaû caùc cuoäc Khaûo saùt haøng naêm veà cho vay coù baûo ñaûm baèng taøi saûn vaø taøi trôï caùc khoaûn phaûi thu (Factoring)
                                        do Hieäp hoäi taøi chính thöông maïi tieán haønh, 2005.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        9
                                                                                                     baûo ñaûm baèng ñoäng saûn vaø caùc khoaûn phaûi thu, coøn soá dö tín duïng caáp cho khoái tö nhaân ñaõ
           Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
V i eä t N a m

                                                                                                     taêng 10%. ÔÛ AÁn-ñoä, Luaät Chöùng khoaùn hoùa naêm 2003 cho pheùp caùc ngaân haøng quoác doanh, –
                                                                                                     voán chieám tôùi 90% dö nôï cho vay, – ñöôïc xöû lyù taøi saûn baûo ñaûm ngoaøi khuoân khoå toøa aùn. Ngoaøi
                                                                                                     ra, thôøi haïn thu hoài taøi saûn baûo ñaûm cuõng ruùt ngaén töø 10 naêm xuoáng coøn 9 thaùng, caùc ngaân haøng
                                                                                                     ñeàu baùo caùo raèng tyû leä nôï xaáu ñaõ giaûm 5.

                                                                                                     ÔÛ An-ba-ni, sau khi moät ñaïo luaät môùi veà vieäc söû duïng taøi saûn baûo ñaûm ñöôïc thoâng qua vaø moät
                                                                                                     heä thoáng ñaêng kyù baûo ñaûm ñöôïc thieát laäp vaøo naêm 2001, phí döï phoøng ruûi ro cho vay ñaõ giaûm
                                                                                                     ñi moät nöûa, bieân ñoä laõi suaát giaûm 43%, laõi suaát cho vay haï thaáp 5%. Cô quan ñaêng kyù tieáp nhaän
                                                                                                     trung bình khoaûng 40 giao dòch caàm coá moät ngaøy. Hieän nay, theo xeáp haïng cuûa Moâi tröôøng Kinh
                                                                                                     doanh (Doing Business) cuûa Taäp ñoaøn Ngaân haøng Theá giôùi, An-ba-ni xeáp ôû baäc thöù 4 (treân toång
                                                                                                     soá 154 nöôùc) veà hieäu löïc cuûa caùc quyeàn naêng phaùp lyù daønh cho beân vay vaø beân cho vay 6.



                                                                                                                                           Hoäp khung 1:
                                                                                                                Caùc ñaëc ñieåm chuû yeáu heä thoáng giao dòch baûo ñaûm hieän ñaïi 7

                                                                                                         Phaïm vi roäng lôùn caùc loaïi taøi saûn coù theå duøng laøm baûo ñaûm. Moät ñaïo luaät veà giao dòch
                                                                                                         baûo ñaûm seõ höõu ích nhaát neáu nhö noù ñònh nghóa veà taøi saûn baûo ñaûm moät caùch roäng
                                                                                                         nhaát,bao goàm caû taøi saûn höõu hình vaø taøi saûn voâ hình, nhöõng taøi saûn thaäm chí coøn chöa
                                                                                                         toàn taïi hoaëc thuoäc quyeàn sôû höõu cuûa beân nôï (töùc laø taøi saûn hình thaønh trong töông lai),
                                                                                                         vaø cho pheùp thay ñoåi caùc taøi saûn naøy vôùi tö caùch laø moät khoái taøi saûn. Ñeå coù theå taïo ñieàu
                                                                                                         kieän deã daøng cho vieäc chuyeån nhöôïng quyeàn lôïi thöïc söï ñoái vôùi baát cöù ñoäng saûn naøo töø
                                                                                                         tay beân nôï sang cho chuû nôï nhaèm baûo ñaûm cho moät nghóa vuï naøo ñoù cuûa beân nôï thì caàn
                                                                                                         coù moät quy ñònh duy nhaát vaø thoáng nhaát veà khaùi nieäm theá naøo laø quyeàn lôïi baûo ñaûm. Hôn
                                                                                                         nöõa, taøi saûn baûo ñaûm ñoù phaûi ñöôïc moâ taû moät caùch khaùi quaùt nhaát vaø coù tính bao truøm
                                                                                                         chung ñeå coù theå cho pheùp thieát laäp quyeàn lôïi veà baûo ñaûm ñoái vôùi caùc taøi saûn hình thaønh
                                                                                                         trong töông lai vaø caùc taøi saûn coù bieán ñoäng thöôøng xuyeân – ñaây laø moät ñieàu kieän tieân quyeát
                                                                                                         cho phöông thöùc taøi trôï hieän ñaïi cho haøng hoùa löu kho vaø khoaûn phaûi thu. Neáu ñoøi hoûi moâ
                                                                                                         taû cuï theå, chi tieát thì ñieàu naøy seõ laøm cho caùc taøi saûn hình thaønh trong töông lai vaø taøi saûn
                                                                                                         thöôøng xuyeân bieán ñoäng khoâng ñöôïc söû duïng laøm taøi saûn baûo ñaûm, thaäm chí noù coøn laø
                                                                                                         trôû ngaïi cho caû nhöõng taøi saûn ñang hoaøn toaøn hieän höõu nhöng khoâng theå nhaän daïng moät
                                                                                                         caùch ñaëc taû ñöôïc (chaúng haïn nhö nguyeân vaät lieäu).

                                                                                                         Deã daøng thieát laäp quyeàn lôïi veà baûo ñaûm (quyeàn ñoái vôùi taøi saûn baûo ñaûm) Caùc yeâu caàu veà
                                                                                                         maët hình thöùc ñoái vôùi vieäc thieát laäp quyeàn lôïi ñoái vôùi taøi saûn baûo ñaûm neân chæ duy trì ôû
                                                                                                         möùc toái thieåu. Phaùp luaät hieän ñaïi veà giao dòch baûo ñaûm coâng nhaän caùc beân coù theå thoâng
                                                                                                         qua thoûa thuaän maø thieát laäp quyeàn ñoái vôùi taøi saûn baûo ñaûm nhö laø moät quyeàn thöïc teá ñoái
                                                                                                         vôùi ñoäng saûn ñöôïc ñem laøm baûo ñaûm. Muoán vaäy, moät thoûa thuaän baèng vaên baûn coù chöõ
                                                                                                         kyù cuûa beân nôï vaø coù noäi dung nhaän daïng taøi saûn baûo ñaûm cuõng nhö caùc nghóa vuï ñöôïc
                                                                                                         baûo ñaûm laø ñuû. Khoâng caàn baát cöù thuaät ngöõ, maãu keâ khai hay coâng chöùng naøo. Caùc beân
                                                                                                         caàn coù quyeàn töï do, trong hôïp ñoàng baûo ñaûm, ñöa ra caùch xöû lyù moïi vaán ñeà lieân quan
                                                                                                         ñeán quan heä giöõa hoï vôùi nhau, keå caû vieäc xaùc ñònh nhöõng noäi dung cam ñoan vaø cam keát,
                                                                                                         caùc söï kieän vi phaïm, caùc bieän phaùp xöû lyù vi phaïm. Ñieàu quan troïng laø ai cuõng ñeàu coù theå
                                                                                                         ñem ñoäng saûn ra laøm baûo ñaûm vaø baát cöù ngöôøi naøo cuõng coù theå chaáp thuaän baûo ñaûm
                                                                                                         baèng ñoäng saûn. Coù theå taïo laäp baûo ñaûm baèng taøi saûn hình thaønh trong töông lai hoaëc moät
                                                                                                         khoái taøi saûn coù bieán ñoäng thoâng qua con ñöôøng thoûa thuaän maø khoâng caàn phaûi coù baát cöù
                                                                                                         haønh ñoäng hay thuû tuïc naøo khaùc nöõa.


                                                                                                     5   Cô sôû döõ lieäu cuûa döï aùn Doing Business, 2005.
                                                                                                     6   Safavian, Fleisig, Steinbuks: “Giaûi thoaùt nguoàn voán cheát: Caûi caùch phaùp luaät veà giao dòch baûo ñaûm giuùp caûi thieän
                                                                                                         cô hoäi vay tín duïng nhö theá naøo”, Ngaân haøng Theá giôùi, xeâ-ri taøi lieäu Chính saùch coâng veà khoái kinh teá tö nhaân, Chuù
                                                                                                         giaûi soá 307, thaùng 3-2006.
                                                                                                     7   Ñeå coù theâm thoâng tin veà caùc thoâng leä quoác teá toát nhaát aùp duïng trong phaùp luaät veà giao dòch baûo ñaûm, xin xem Caåm
                                                                                                         nang phaùp luaät veà giao dòch baûo ñaûm cuûa UÛy ban Lieân hôïp quoác veà luaät thöông maïi quoác teá (UNCITRAL).
    10
                                                                                                                                 Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
                                                                                                                                                                                        V i eä t N a m
Caùc quy taéc roõ raøng vaø ñaày ñuû veà quyeàn öu tieân. ÔÛ phaàn lôùn caùc nöôùc coù phaùp luaät veà
giao dòch baûo ñaûm hieän ñaïi, moät quyeàn lôïi baûo ñaûm coù giaù trò vaø coù theå thöïc thi khoâng
gaén keøm theo noù vò theá öu tieân naøo ñoái vôùi caùc beân thöù ba tröø phi noù ñöôïc “hoaøn thieän”
baèng moät trong hai caùch: ñaêng kyù thoâng baùo taïi cô quan ñaêng kyù giao dòch baûo ñaûm, hoaëc
tröïc tieáp chieám höõu, kieåm soaùt taøi saûn baûo ñaûm. Trong tröôøng hôïp coù nhieàu khieáu quyeàn
ñöôïc baûo ñaûm bôûi cuøng moät taøi saûn baûo ñaûm vaø ñeàu ñaõ ñöôïc hoaøn thieän thì quy taéc veà
quyeàn öu tieân seõ xaùc laäp neân moät thöù töï theo ñoù caùc khieáu quyeàn seõ ñöôïc ñaùp öùng baèng
nhöõng khoaûn thu töø taøi saûn baûo ñaûm khi beân vay coù vi phaïm nghóa vuï traû nôï vay. Caùc quy
taéc veà quyeàn öu tieân phaûi roõ raøng, chuaån xaùc ñeå moät chuû nôï cuõng nhö baát cöù ngöôøi naøo
khaùc coù giao dòch vôùi beân vay ñeàu coù theå xaùc ñònh ñöôïc, vôùi möùc ñoä chaéc chaén cao nhaát,
nhöõng ruûi ro phaùp lyù ñi lieàn vôùi vieäc caáp tín duïng coù baûo ñaûm.

Caùc quy taéc veà quyeàn öu tieân noùi chung bao goàm moät quy taéc cô baûn tröôùc tieân laø “ai laøm tröôùc ñöôïc tröôùc”
(yù noùi laø ngöôøi ñaêng kyù tröôùc hoaëc baèng caùch naøo ñoù hoaøn thieän quyeàn öu tieân cuûa mình tröôùc ngöôøi khaùc)
vaø moät loaït quy taéc cuï theå ñöôïc thieát keá ñeå khaéc phuïc nhöõng haïn ñònh aùp ñaët bôûi nhöõng muïc ñích thöông
maïi hoaëc xaõ hoäi. Caùc quy taéc naøy taïo neân nhöõng ngoaïi leä ñoái vôùi quy taéc öu tieân cô baûn baèng caùch daønh
söï öu ñaõi hôn cho ngöôøi naém giöõ nhöõng quyeàn lôïi naøo ñoù ñoái vôùi taøi saûn baûo ñaûm, keå caû nhöõng ngöôøi caáp
tín duïng mua haøng (maø muïc ñích laø ñaåy maïnh vieäc môû roäng tín duïng thöông maïi) vaø nhöõng ñoái töôïng mua
haøng hoùa trong quaù trình kinh doanh thoâng thöôøng (maø muïc ñích laø taïo thuaän lôïi cho hoaït ñoäng thöông
maïi). Ngoaøi ra, nhöõng chuû nôï naém giöõ quyeàn löu giöõ taøi saûn maø khoâng caàn söï ñoàng yù cuûa chuû sôû höõu taøi
saûn thoâng qua moät quy ñònh cuûa phaùp luaät hay thuû tuïc tö phaùp (chaúng haïn nhö cô quan thueá, ngöôøi ñöôïc
toøa aùn trao quyeàn löu giöõ taøi saûn, ngöôøi caàm giöõ taøi saûn theo luaät, hoaëc ngöôøi quaûn lyù taøi saûn trong tröôøng
hôïp xöû lyù vôõ nôï) cuõng neân ñöôïc quy ñònh laø ñoái töôïng aùp duïng quy taéc “ai laøm tröôùc ñöôïc tröôùc” noùi treân.

Moät heä thoáng coâng boá thoâng tin taäp trung hoùa. Moät trong nhöõng ñaëc ñieåm chính cuûa phaùp
luaät hieän ñaïi veà giao dòch baûo ñaûm laø heä thoáng coâng boá thoâng tin taäp trung hoùa. Vieäc ñaêng
kyù ñoäng saûn duøng laøm baûo ñaûm nhö vaäy seõ phuïc vuï hai chöùc naêng: (1) thoâng baùo cho
caùc beân thöù ba veà söï toàn taïi cuûa caùc quyeàn lôïi veà baûo ñaûm, vaø (2) xaùc laäp vò theá öu tieân
cuûa moät quyeàn lôïi baûo ñaûm naøo ñoù caên cöù vaøo ngaøy ñaêng kyù. Khoâng gioáng nhö ñaêng kyù
quyeàn sôû höõu, ví duï nhö ñaêng kyù baát ñoäng saûn chaúng haïn, heä thoáng ñaêng kyù giao dòch
baûo ñaûm khoâng taïo môùi hay chuyeån giao caùc quyeàn veà taøi saûn. Noù chæ thöïc hieän chöùc
naêng haønh chính. Caùn boä ñaêng kyù khoâng caàn phaûi coù traùch nhieäm ñoái vôùi (vaø cuõng khoâng
neân coù thaåm quyeàn xaùc ñònh) tính hôïp leä, möùc ñoä chính xaùc hay giaù trò cuûa nhöõng thoâng
tin cung caáp trong hoà sô ñaêng kyù.

Moät boä maùy coâng boá thoâng tin coù hieäu quaû ñöôïc theå hieän qua moät heä thoáng ñaêng kyù taäp
trung hoùa phuïc vuï cho moïi loaïi taøi saûn baûo ñaûm, ñoøi hoûi thoâng tin ñaêng kyù toái thieåu (coù
theå chæ caàn noäi dung nhaän daïng beân nôï vaø chuû nôï vaø moâ taû khaùi quaùt hoaëc cuï theå taøi saûn
baûo ñaûm) maø khoâng caàn keøm theo taøi lieäu xuaát xöù cuûa söï vieäc, ngaên caám vieäc raø soaùt veà
khía caïnh noäi dung cuûa caùn boä ñaêng kyù, ñem laïi khaû naêng tieáp caän thoâng tin moät caùch
roäng raõi vaø, trong chöøng möïc coù theå, söû duïng heä thoáng ñieän töû cho pheùp ñaêng kyù vaø truy
nhaäp thoâng tin nhanh choùng.

Hieäu löïc thi haønh. Caùc cô cheá nhanh goïn, hieäu quaû vaø khoâng quaù toán keùm laø raát quan troïng
cho vieäc hieän thöïc hoùa caùc quyeàn lôïi veà baûo ñaûm. Vieäc xöû lyù taøi saûn baûo ñaûm coù hieäu quaû
nhaát khi caùc beân coù theå thoûa thuaän veà nhöõng quyeàn vaø bieän phaùp xöû lyù khi coù vi phaïm, keå
caû keâ bieân vaø phaùt maïi taøi saûn baûo ñaûm ngoaïi khuoân khoå cuûa quy trình tö phaùp. Caàn thoâng
qua caùc bieän phaùp phoøng ngöøa hôïp lyù tröôùc nhöõng haønh vi sai soùt cuûa chuû nôï, muïc ñích
laø baûo ñaûm raèng caùc bieän phaùp xöû lyù sai phaïm ñöôïc tieán haønh moät caùch hoøa bình vaø giaù
trò hôïp lyù veà maët thöông maïi seõ ñaït ñöôïc thoâng qua vieäc baùn taøi saûn baûo ñaûm cho nhöõng
ngöôøi mua caù leû. Khi naøo vieäc keâ bieân vaø xöû lyù taøi saûn baûo ñaûm caàn ñeán giaûi quyeát cuûa
toøa aùn thì caùc thuû tuïc phaùp lyù caàn ñöôïc tieán haønh moät caùch khaån tröông thoâng qua vieäc
giôùi haïn noäi dung tìm toøi chöùng cöù cuûa cô quan tö phaùp ôû söï toàn taïi cuûa moät thoûa thuaän
cho pheùp trao quyeàn lôïi veà baûo ñaûm vaø söï phaùt sinh cuûa moät söï kieän vi phaïm.


                                                                                                                                                                                                                           11
           Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
V i eä t N a m



                                                                                                                     Thöïc tieãn veà cho vay
                                                                                                                     coù baûo ñaûm ôû Vieät Nam


                                                                                                         2


                                                                                                     2.1 Nhöõng cô sôû cuûa thöïc traïng veà cho vay coù baûo ñaûm
                                                                                                         hieän nay
                                                                                                     Theo xu höôùng chung treân theá gioùi, Chính phuû Vieät Nam ñaõ tieán haønh nhöõng bieän phaùp caûi
                                                                                                     caùch tieán boä trong lónh vöïc giao dòch baûo ñaûm. Maëc duø caùc noã löïc caûi caùch ñöôïc tieán haønh
                                                                                                     vôùi chuû tröông ñuùng ñaén, song do khaâu thöïc thi coøn keùm vaø giöõa caùc cô quan Chính phuû coøn
                                                                                                     thieáu moät caùch nhìn nhaän chung ñoái vôùi vaán ñeà neân caùc caûi caùch naøy chöa ñem laïi taùc ñoäng
                                                                                                     nhö mong muoán.


                                                                                                     Boä luaät Daân söï cuûa Vieät Nam naêm 1995 laø boä quy cheá ñaày ñuû ñaàu tieân cuûa quoác gia quy ñònh
                                                                                                     veà baûo ñaûm baèng ñoäng saûn maø vieäc thöïc thi noù ñöôïc chi tieát hoùa trong Nghò ñònh 1658 naêm
                                                                                                     1999. Nghò ñònh naøy ñaõ phuø hôïp vôùi nhöõng ñaëc tröng chuû choát cuûa moät thoâng leä ñöôïc xem laø
                                                                                                     toát nhaát vaø cho pheùp theá chaáp caùc loaïi ñoäng saûn. Theá nhöng caùc Nghò ñònh khaùc veà sau naøy
                                                                                                     cuøng caùc Thoâng tö ban haønh ñeå thi haønh laïi kìm haõm söï tieán boä naøy baèng vieäc taïo laäp neân moät
                                                                                                     moâi tröôøng cho vay coù baûo ñaûm baèng ñoäng saûn haø khaéc vaø boù buoäc hôn. Maëc duø cuõng ñaõ coù
                                                                                                     moät soá yù kieán muoán loaïi boû nhöõng haïn cheá coù tính ñoái nghòch naøy, vieäc taøi trôï cho maùy moùc,
                                                                                                     thieát bò, haøng löu kho vaø khoaûn phaûi thu haàu nhö laø baát khaû thi ôû Vieät Nam.


                                                                                                     Chöông naøy seõ phaân tích thöïc traïng veà cho vay taïi Vieät Nam döïa treân cuoäc khaûo saùt khu vöïc taøi
                                                                                                     chính do Ngaân haøng Theá giôùi-Coâng ty Taøi chính Quoác teá vaø Hieäp hoäi ngaân haøng Vieät Nam tieán
                                                                                                     haønh trong khoaûng thôøi gian töø thaùng 10 ñeán thaùng 12 naêm 2006 9. Muïc ñích cuûa chöông naøy laø
                                                                                                     trình baøy nhöõng vöôùng maéc vaø baát caäp maø caùc toå chöùc taøi chính ñaõ neâu ra vaø tìm caùch giaûi thích
                                                                                                     vieäc khung phaùp lyù vaø theå cheá ngaët ngheøo vaø goø boù ñaõ caûn trôû nhö theá naøo ñeán hoaït ñoäng cho
                                                                                                     vay coù baûo ñaûm baèng ñoäng saûn tröôùc khi nhöõng caûi caùch môùi ñöôïc thöïc hieän vaøo naêm 2006.
                                                                                                     Chöông naøy seõ taäp trung vaøo thöïc traïng cho vay ôû Vieät Nam. Chöông 3 seõ phaân tích khung phaùp
                                                                                                     lyù vaø theå cheá veà giao dòch baûo ñaûm vôùi tö caùch laø nguyeân nhaân daãn ñeán thöïc traïng ñoù.


                                                                                                     8   Nghò ñònh ñöôïc ban haønh ngaøy 19 thaùng 11 naêm 1999.
                                                                                                     9   Ñeå coù theâm thoâng tin, xin xem Phuï luïc B.
    12
                                                                                                                            Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
2.2 Thöïc tieãn cho vay ôû Vieät Nam




                                                                                                                                                                                   V i eä t N a m
Keát quaû khaûo saùt cho thaáy raèng trong hoaït ñoäng cho vay hieän nay coù söï khaùc bieät ñaùng keå giöõa
caùc ngaân haøng trong nöôùc, ngaân haøng nöôùc ngoaøi, ngaân haøng thöông maïi quoác doanh vaø ngaân
haøng coå phaàn tö nhaân. Caùc ngaân haøng thöông maïi quoác doanh vaø ngaân haøng coå phaàn tö nhaân
taïo thaønh hai nhoùm lôùn nhaát veà thò phaàn vaø cho vay caùc khoaûn vay thöông maïi coù baûo ñaûm baèng
ñoäng saûn, ñaëc bieät laø cho caùc DNNVV. Trong khi ñoù, caùc ngaân haøng nöôùc ngoaøi chuû yeáu phuïc
vuï caùc nhaø ñaàu tö nöôùc ngoaøi vaø khoâng cho vay coù baûo ñaûm baèng ñoäng saûn.


2.2.1 Caùc yeáu toá lieân quan ñeán quaù trình ra quyeát ñònh cho vay

Baát keå loaïi hình doanh nghieäp laø gì, yeáu toá quan troïng nhaát ñeå ñöa ra quyeát ñònh caáp tín duïng
cuûa moät ngaân haøng laø ñaùnh giaù tình traïng taøi chính vaø tình hình kinh doanh cuûa doanh nghieäp.
Treân 90% ngaân haøng xem ñaây laø yeáu toá ñaàu tieân vaø quan troïng nhaát ñeå xeùt xem ñôn xin vay voán
cuûa caùc doanh nghieäp, baát keå thuoäc loaïi hình doanh nghieäp naøo, coù ñöôïc chaáp thuaän hay khoâng.
Hai yeáu toá quan troïng khaùc maø caùc ngaân haøng cuõng tính ñeán khi ñöa ra quyeát ñònh caáp tín duïng
laø lòch söû traû nôï cuûa beân vay vaø coù taøi saûn baûo ñaûm. Treân 60% ngaân haøng ñöôïc khaûo saùt yeâu caàu
xuaát trình lòch söû traû nôï khi xeùt ñôn cuûa boán nhoùm doanh nghieäp noùi treân (xem Hình 2). Maëc duø
ñaùnh giaù keát quaû hoaït ñoäng vaø lòch söû traû nôï laø nhöõng yeáu toá quan troïng ñeå quyeát ñònh cho vay,
caùc khoaûn vay ñeå kinh doanh ôû Vieät Nam haàu nhö bao giôø cuõng phaûi coù baûo ñaûm. Ñaëc bieät ñoái
vôùi caùc doanh nghieäp nhoû vaø hoä gia ñình thì taøi saûn baûo ñaûm laø moái quan taâm quan troïng nhaát.


                        Hình 2: Caùc yeáu toá goùp phaàn ñöa ra quyeát ñònh cho vay

                                                                        DNNN         CTTN        FIE         DNN-HGÑ
             Ñoä phöùc taïp cuûa
           giao dòch lieân quan


            Caùc thoâng tin veà
          chuû sôû höõu coâng ty


    Baûo laõnh cuûa beân thöù ba


Thoâng tin do Trung taâm thoâng
          tin tín duïng cung caáp


         Coù taøi saûn baûo ñaûm



 Lòch söû traû nôï cuûa beân vay


          Ñaùnh giaù taøi chính-
          kinh doanh beân vay


                                     0%     10%      20%        30%     40%    50%    60%     70%      80%    90%    100%

DNNN: Doanh nghieäp quoác doanh                                          FIE: Coâng ty ñaàu tö nöôùc ngoaøi
CTTN: Coâng ty coå phaàn vaø coâng ty traùch nhieäm höõu haïn            DNN-HGD: Doanh nghieäp vi nhoû hay hoä gia ñình

Nguoàn: Keát quaû khaûo saùt ngaønh taøi chính do IFC-VBA tieán haønh
                                                                                                                                                                                                                      13
                                                                                                     2.2.2 Caùc loaïi taøi saûn thöôøng ñöôïc duøng laøm baûo ñaûm
           Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
V i eä t N a m


                                                                                                     Hoaït ñoäng caáp tín duïng ôû Vieät Nam thieân veà söû duïng baát ñoäng saûn, vôùi tyû leä caùc ngaân haøng
                                                                                                     nhaän baát ñoäng saûn laøm baûo ñaûm chieám 93%, keá ñeán môùi laø maùy moùc, thieát bò vôùi tyû leä ngaân
                                                                                                     haøng söû duïng loaïi taøi saûn naøy laø treân 60%. Caùc giaáy tôø coù giaù nhö coå phieáu, chöùng khoaùn, hôïp
                                                                                                     ñoàng quyeàn choïn, hôïp ñoàng töông lai vaø caùc saûn phaåm töông töï ñöôïc caùc ngaân haøng chaáp nhaän
                                                                                                     roäng raõi do ñaëc tính deã daøng chuyeån ñoåi ra tieàn maët cuûa chuùng. Xe coä vaø haøng löu kho ñöùng ôû
                                                                                                     hai vò trí cuoái trong soá naêm loaïi taøi saûn maø khoaûng 50% soá ngaân haøng öa duøng.


                                                                                                            Hình 3: Naêm loaïi taøi saûn haøng ñaàu ñöôïc 24 ngaân haøng chaáp nhaän laøm baûo ñaûm



                                                                                                                 Baát ñoäng saûn                                                                             93%


                                                                                                               Taøi saûn ñaàu tö                                                          68%



                                                                                                            Maùy moùc, thieát bò                                                        64%



                                                                                                                          Xe coä                                               54%



                                                                                                                Haøng löu kho                                                50%




                                                                                                     Nguoàn: Keát quaû khaûo saùt ngaønh taøi chính do IFC-VBA tieán haønh


                                                                                                     Maùy moùc vaø thieát bò

                                                                                                     Maëc duø maùy moùc vaø thieát bò laø ñoäng saûn ñöôïc öa duøng nhaát laøm taøi saûn baûo ñaûm nhöng nhöõng
                                                                                                     haïn cheá veà kinh nghieäm thöïc tieãn vaø söï thieáu thoán chuyeân moân veà ñònh giaù taøi saûn ñöôïc cho laø
                                                                                                     nhöõng baát caäp lieân quan ñeán coâng taùc thöïc hieän. Phaàn lôùn caùc ngaân haøng ñöôïc khaûo saùt chaáp
                                                                                                     nhaän vieäc maùy moùc vaø thieát bò ñöôïc ñem laøm baûo ñaûm nhö laø taøi saûn boå sung neáu nhö giaù trò
                                                                                                     cuûa taøi saûn baûo ñaûm chính khoâng ñuû lôùn. Nhö vaäy, taøi trôï cho maùy moùc vaø thieát bò thöôøng ñöôïc
                                                                                                     gaén keøm vôùi baát ñoäng saûn nhö laø moät thöù baûo ñaûm boå sung. Veà khía caïnh phaùp lyù, caùc khoù khaên
                                                                                                     trong vieäc ñaêng kyù quyeàn lôïi ñoái vôùi caùc taøi saûn naøy cuõng nhö vieäc xöû lyù chuùng trong tröôøng hôïp
                                                                                                     coù vi phaïm nghóa vuï traû nôï vay laø hai baát caäp nghieâm troïng.


                                                                                                     Caùc coâng ty cho thueâ taøi saûn laø nhöõng tröôøng hôïp ngoaïi leä bôûi vì cho thueâ thieát bò laø saûn phaåm
                                                                                                     duy nhaát caùc coâng ty naøy coù theå chaøo môøi.


                                                                                                     Haøng löu kho

                                                                                                     Theo thöïc tieãn ôû Vieät Nam, haøng löu kho chæ coù theå ñöôïc söû duïng laøm taøi saûn baûo ñaûm thoâng
                                                                                                     qua moät giao dòch caàm coá (1) theo ñoù caùc soá löôïng coá ñònh haøng löu kho ñöôïc löu giöõ taïi caùc
                                                                                                     nhaø kho naèm döôùi söï kieåm soaùt cuûa beân cho vay hoaëc (2) khi caùc chöùng töø veà quyeàn naêng ñoái
                                                                                                     vôùi soá haøng trong kho ñoù, chaúng haïn nhö vaän ñôn, coù theå ñöôïc giao cho beân cho vay. Caùc ngaân
                                                                                                     haøng yeâu caàu nhöõng thuû tuïc hôïp thöùc hoùa ñoái vôùi baát cöù thay ñoåi naøo ñoái vôùi soá haøng ñaõ ñöôïc
                                                                                                     ñem caàm coá laøm baûo ñaûm cho khoaûn vay, keå caû giaù trò cuûa haøng löu kho. Caùc thay ñoåi ñoù cuõng
    14
phaûi ñöôïc ñaêng kyù taïi Cuïc Ñaêng kyù quoác gia giao dòch baûo ñaûm (NRAST). Caùc thuû tuïc naøy laøm




                                                                                                                 Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
                                                                                                                                                                        V i eä t N a m
phaùt sinh theâm chi phí giao dòch bôûi vì beân vay phaûi baùo caùo moïi thay ñoåi, duø laø nhoû nhaát, vaø
phaûi ñöôïc ngaân haøng chaáp thuaän. Do vaäy, caùc khoaûn vay ñöôïc baûo ñaûm baèng haøng löu kho
thöôøng chæ ñöôïc caáp vôùi thôøi haïn ngaén.


Nhöõng yeâu caàu khaét khe nhö vaäy thöïc söï gaây khoù khaên cho nhöõng doanh nghieäp naøo thöôøng
xuyeân phaûi quay voøng haøng löu kho. Yeâu caàu phaûi coù baûn moâ taû cuï theå taøi saûn laøm cho doanh
nghieäp khoâng theå caáp taøi trôï cho nhöõng haøng löu kho naøo thuoäc loaïi khoâng theå aán ñònh ñöôïc veà
daïng loaïi, soá löôïng vaø ñòa ñieåm. Maëc duø nhöõng caûi caùch gaàn ñaây veà khuoân khoå phaùp lyù cho
pheùp moâ taû chung veà taøi saûn, caùc ngaân haøng vaãn caàn phaûi coù nhöõng kyõ naêng caàn thieát ñeå chaøo
môøi caáp taøi trôï cho haøng löu kho nhö laø moät saûn phaåm chuaån hoùa.


  Hình 4: Caùc ngaân haøng hieän nay thöïc hieän vieäc taøi trôï cho haøng löu kho nhö theá naøo?




                        Ngaân haøng coù cöû ngöôøi thöôøng xuyeân ñeán
                                     kieåm tra haøng löu kho khoâng?

Nhöõng thay ñoåi veà haøng löu kho coù caàn ñöôïc xaùc ñònh thoâng qua
         vieäc laäp danh muïc môùi hay moät hôïp ñoàng baûo ñaûm môùi?

                  Coù caàn nhöõng chöùng töø do kho haøng phaùt haønh
               ñeå chöùng minh söï toàn taïi cuûa haøng löu kho khoâng?

                 Coù coøn haïn cheá ñaùng keå naøo veà vieäc duøng haøng
                                        löu kho laøm baûo ñaûm khoâng?

        Quyù vò coù ñaêng kyù quyeàn ñoái vôùi taøi saûn baûo ñaûm khoâng?


            Ngaân haøng coù phaûi laø ngöôøi chæ ñònh nhaø kho khoâng?

                             Nhaø kho thuoäc sôû höõu cuûa ngöôøi vay
                                       coù ñöôïc chaáp nhaän khoâng?

            Beân vay nôï coù phaûi laø ngöôøi chæ ñònh nhaø kho khoâng?

           Hôïp ñoàng baûo ñaûm coù ñöôïc moâ taû taøi saûn moät caùch
    chung chung ñaïi loaïi nhö “toaøn boä haøng löu kho” hay khoâng?

               Vieäc taïo baûo ñaûm baèng haøng löu kho coù nhaát thieát
             ñoøi hoûi phaûi chuyeån giao taøi saûn cho moät beân thöù ba
            (chaúng haïn nhö moät nhaø kho ñöôïc pheùp) hay khoâng?

                                                                               Coù          Khoâng




Nguoàn: Keát quaû khaûo saùt ngaønh taøi chính do IFC-VBA tieán haønh




                                                                                                                                                                                                           15
           Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
V i eä t N a m

                                                                                                                   Hoäp khung 2: Caùc moâ hình veà taøi trôï haøng löu kho

                                                                                                     Vieäc taøi trôï cho haøng löu kho ôû phöông Taây coù theå thöïc hieän baèng nhieàu phöông phaùp
                                                                                                     tuøy theo nhu caàu cuûa doanh nghieäp. Trong haàu heát moïi tröôøng hôïp, beân cho vay seõ naém
                                                                                                     quyeàn lôïi baûo ñaûm chung ñoái vôùi toaøn boä haøng löu kho, duø laø hieän ñang coù hay seõ coù
                                                                                                     ñöôïc trong töông lai.

                                                                                                     Khi haøng löu kho ñöôïc tieâu thuï, quyeàn lôïi veà baûo ñaûm seõ gaén keøm vôùi baát cöù taøi khoaûn
                                                                                                     naøo ñöôïc môû cho vieäc tieâu thuï ñoù, vôùi soá tieàn maët thu ñöôïc nhö laø söï ñaùnh ñoåi cho löôïng
                                                                                                     haøng toàn kho ñaõ tieâu thuï, vaø vôùi nhöõng haøng löu kho naøo mua veà baèng löôïng tieàn maët aáy.
                                                                                                     Vieäc naøy coù theå thöïc hieän deã daøng thoâng qua nhöõng quy ñònh cuûa phaùp luaät veà vieäc moâ
                                                                                                     taû taøi saûn moät caùch toång quaùt, veà taøi saûn baûo ñaûm hình thaønh trong töông lai, vaø veà caùc
                                                                                                     khoaûn thu ñöôïc töø vieäc tieâu thuï chuùng.

                                                                                                     Tuøy vaøo nhöõng nhu caàu cuï theå cuûa doanh nghieäp, veà cô baûn coù ba moâ hình taøi trôï haøng löu kho.

                                                                                                     Moâ hình phoå bieán nhaát laø cho vay coù baûo ñaûm baèng taøi saûn. Theo moâ hình naøy, beân cho
                                                                                                     vay coù quyeàn öu tieân cao nhaát veà quyeàn lôïi baûo ñaûm ñoái vôùi toaøn boä haøng löu kho vaø caùc
                                                                                                     khoaûn phaûi thu. Moïi khoaûn ngaân quyõ traû cho doanh nghieäp ñeàu phaûi ñi qua vaø göûi vaøo taøi
                                                                                                     khoaûn cho vay coù baûo ñaûm cuûa beân cho vay. Theo kòch baûn naøy, beân cho vay coù baûo ñaûm
                                                                                                     baèng taøi saûn thöïc hieän söï kieåm soaùt hoaøn toaøn ñoái vôùi luoàng ngaân quyõ. Ñieàu ñoù cho pheùp
                                                                                                     beân cho vay quaûn lyù ruûi ro höõu hieäu hôn baèng vieäc theo doõi haøng tuaàn caùc luoàng tieàn ñi
                                                                                                     vaø ñeán. Beân cho vay ñöôïc chuaån bò tinh thaàn ñeå giaûi phoùng bôùt phaàn voán chuû sôû höõu
                                                                                                     ñang toàn taïi trong soá haøng löu kho vaø khoaûn phaûi thu, nhôø vaäy coù theå mua theâm haøng löu
                                                                                                     kho ñeå ñaùp öùng caàu cuûa thò tröôøng. Vì theá maø moâ hình naøy laø thích hôïp nhaát cho phaàn
                                                                                                     lôùn caùc tröôøng hôïp taøi trôï.

                                                                                                     Moâ hình thöù hai taøi trôï haøng löu kho laø taøi trôï theo ñôn ñaët haøng. Phöông thöùc naøy phoå
                                                                                                     bieán nhaát vôùi caùc nhaø baùn buoân vaø moâi giôùi. Hoï thöôøng tìm caùch khôùp caùc ñôn ñaët haøng
                                                                                                     mua vaø baùn haøng. Beân cho vay haøng löu kho coù theå taøi trôï cho vieäc mua moät löôïng haøng
                                                                                                     löu kho caàn thieát ñuû ñeå hoaøn thaønh giao dòch baùn mieãn laø soá haøng ñoù ñöôïc giao thaúng
                                                                                                     cho khaùch haøng cuûa beân vay vaø vôùi ñieàu kieän laø khaùch haøng ñoàng yù thanh toaùn thaúng cho
                                                                                                     beân cho vay. Theo kòch baûn naøy, beân vay khoâng ñuïng chaïm gì ñeán haøng löu kho hay tieàn
                                                                                                     thanh toaùn. Moät khi tieàn thanh toaùn ñaõ nhaän xong, beân cho vay seõ khaáu tröø giaù haøng cuûa
                                                                                                     haøng löu kho vaø chi phí taøi trôï vaø chuyeån soá dö cho beân vay.

                                                                                                     Cuoái cuøng, theo moâ hình thöù ba, beân cho vay naém quyeàn kieåm soaùt hoaøn toaøn ñoái vôùi
                                                                                                     haøng löu kho, thöôøng laø thoâng qua vieäc söû duïng nhaø kho cuûa moät beân thöù ba. Theo moâ
                                                                                                     hình naøy, haøng löu kho ñöôïc mua veà baèng tieàn cuûa beân cho vay vaø caát giöõ taïi nhaø kho
                                                                                                     cuûa moät beân thöù ba. Beân cho vay naém quyeàn kieåm soaùt hoaøn toaøn. Beân cho vay giaûi
                                                                                                     phoùng haøng löu kho khi tieàn haøng ñaõ ñöôïc thanh toaùn. Ví duï, beân vay coù theå coù soá haøng
                                                                                                     löu kho trò giaù 10.000 USD ñöôïc taøi trôï theo moâ hình naøy. Beân vay tieán haønh giao dòch
                                                                                                     baùn haøng vaø phaûi giao moät löôïng haøng trò giaù 2.000 USD. Beân vay thanh toaùn cho beân
                                                                                                     cho vay 2.000 USD cuøng vôùi chi phí taøi trôï, coøn beân cho vay seõ giaûi phoùng löôïng haøng
                                                                                                     löu kho töông öùng. Quy trình naøy seõ laëp laïi cho töøng löôïng haøng löu kho ñöôïc ruùt ra ñem
                                                                                                     baùn cho ñeán khi toaøn boä haøng löu kho ñaõ ñöôïc thanh toaùn heát. Chìa khoùa cho vieäc thöïc
                                                                                                     hieän moâ hình naøy laø beân vay phaûi coù ñuû luoàng tieàn maët nhaøn roãi ñeå thanh toaùn cho löôïng
                                                                                                     haøng löu kho moãi khi beân vay caàn ñeán noù. Maëc duø ñöôïc xem laø töông ñoái an toaøn, phöông
                                                                                                     thöùc naøy thöôøng khoâng thích hôïp cho caùc nhu caàu cuûa doanh nghieäp vaø hoaøn caûnh kinh
                                                                                                     doanh. Thoâng thöôøng, beân vay caàn ñöôïc tieáp caän nhanh choùng löôïng haøng löu kho ñeå
                                                                                                     ñem baùn hoaëc khaùch haøng thueâ; chi phí kho baõi laø loaïi chi phí maø caùc doanh nghieäp
                                                                                                     thöôøng xuyeân muoán traùnh phaûi phaùt sinh; ñeå giaûi phoùng haøng khoûi kho caàn söï giao tieáp
                                                                                                     haøng ngaøy giöõa beân vay vaø beân cho vay.


    16
Caùc khoaûn phaûi thu




                                                                                                                                       Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
                                                                                                                                                                                              V i eä t N a m
ÔÛ Vieät Nam, phaïm vi taøi trôï cho caùc khoaûn phaûi thu raát haïn cheá. Ñaây laø söï töông phaûn roõ neùt
so vôùi Baéc Myõ, chaúng haïn, nôi maø caùc khoaûn phaûi thu thöôøng ñöôïc xem laø thöù baûo ñaûm coù giaù
trò hôn so vôùi baát ñoäng saûn bôûi chuùng coù tính thanh khoaûn cao vaø deã xöû lyù. Moät nghieân cöùu tieán
haønh taïi Hoa-kyø cho thaáy taøi saûn baûo ñaûm laø ñoäng saûn chieám tôùi 67% toång soá dö nôï cho caùc
doanh nghieäp nhoû, trong ñoù caùc khoaûn phaûi thu vaø haøng löu kho chieám khoaûng 66% cuûa con soá
naøy. Töông töï nhö vaäy, moät nghieân cöùu khaùc tieán haønh taïi Hoa-kyø phaùt hieän thaáy raèng caùc
khoaûn phaûi thu vaø/hoaëc haøng löu kho ñöôïc ñem caàm coá vôùi möùc ñoä thöôøng xuyeân gaáp hai laàn
so vôùi taát caû caùc daïng taøi saûn baûo ñaûm coøn laïi trong toång haïn möùc tín duïng ngaân haøng caáp cho
caùc doanh nghieäp nhoû10. Töông töï nhö vaäy, taïi Xloâ-va-ki-a, khi quyeàn lôïi toång hôïp ñoái vôùi taøi
saûn baûo ñaûm laàn ñaàu tieân ñöôïc aùp duïng naêm 2003, treân 70% toång soá tín duïng cho doanh nghieäp
môùi ñöôïc baûo ñaûm baèng ñoäng saûn vaø caùc khoaûn phaûi thu. Toång möùc tín duïng caáp cho khoái tö
nhaân taêng leân khoaûng 10%.


   Hình 5: Caùc lyù do khoâng thöïc hieän taøi trôï caùc khoaûn phaûi thu (factoring) taïi Vieät Nam


Khieáu quyeàn ñoái vôùi taøi saûn baûo ñaûm khoù ñöôïc thöïc
thi trong tröôøng hôïp coù vi phaïm nghóa vuï traû nôï vay                                    91%                             9%

           Chöa coù quy ñònh roõ raøng veà vieäc ñaêng kyù
                                                                                              91%                             9%
            quyeàn lôïi ñoái vôùi taøi saûn baûo ñaûm ôû ñaâu

       Taøi saûn baûo ñaûm naøy khoù toàn tröõ vaø theo doõi                               82%                             18%

        Thieáu nguoàn löïc vaø chuyeân moân ñeå ñònh giaù
                                                                                        73%                             27%
                                  taøi saûn baûo ñaûm naøy
              Chöa coù kinh nghieäm thöïc tieãn maëc duø                                                          45%
 phaùp luaät coù quy ñònh veà loaïi taøi saûn baûo ñaûm naøy                      55%

Phaùp luaät chöa quy ñònh roõ veà vieäc loaïi taøi saûn naøy                      55%                             45%
          coù ñöôïc söû duïng laøm baûo ñaûm hay khoâng

    Giaù trò cuûa loaïi taøi saûn naøy bieán ñoäng maïnh meõ                      55%                             45%


                                                                                           Ñoàng yù         Khoâng ñoàng yù

Nguoàn: Keát quaû khaûo saùt ngaønh taøi chính do IFC-VBA tieán haønh




Moái quan ngaïi haøng ñaàu cuûa 91% caùc ngaân haøng ñöôïc khaûo saùt laø nhöõng khoù khaên trong vieäc
xöû lyù taøi saûn baûo ñaûm laø caùc khoaûn phaûi thu trong tröôøng hôïp coù vi phaïm nghóa vuï traû nôï vay.
Moät con soá töông töï caùc ngaân haøng thöøa nhaän raèng hoï khoâng bieát phaûi ñaêng kyù quyeàn lôïi ñöôïc
baûo ñaûm cuûa mình ñoái vôùi caùc khoaûn phaûi thu ôû ñaâu. Caùc ngaân haøng cuõng lo ngaïi veà vieäc hoï
khoâng theå giaùm saùt ñöôïc caùc khoaûn phaûi thu cuûa caùc khaùch haøng cuûa beân vay. Hôn nöõa, 73%
caùc ngaân haøng coâng nhaän hoï khoâng coù ñuû nguoàn löïc vaø kyõ naêng ñeå chaøo môøi taøi trôï toaøn boä
phaûi thu nhö laø moät saûn phaåm chuaån. Keát quaû laø nhöõng ngaân haøng taøi trôï khoaûn phaûi thu seõ chæ
taøi trôï cho töøng khoaûn phaûi thu moät chöù khoâng phaûi cho nhieàu khoaûn phaûi thu cuøng moät luùc.




10 Nguoàn: Vieän Xaây döïng chính saùch vaø phaùt trieån kinh teá, Ñaïi hoïc toång hôïp Texas taïi El Paso (2002): “Phaân tích vieäc
   caáp tín duïng cho caùc doanh nghieäp nhoû ôû Texas”; Berger vaø Udell (1995): “Cho vay ñeå duy trì quan heä vaø haïn möùc
   tín duïng trong taøi trôï cho doanh nghieäp nhoû”, Journal of Business, 68, 352-382.
                                                                                                                                                                                                                                 17
                                                                                                     Khuyeán nghò
           Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
V i eä t N a m


                                                                                                     Hoaït ñoäng cho vay coù baûo ñaûm baèng ñoäng saûn hieän nay ôû Vieät Nam coøn raát haïn cheá, nguyeân
                                                                                                     nhaân chuû yeáu laø cho ñeán nay, khuoân khoå phaùp lyù vaø cuøng vôùi noù laø heä thoáng ñaêng kyù chöa ñaày
                                                                                                     ñuû ñaõ chöa taïo ñöôïc moät cô sôû haï taàng hôïp lyù ñeå beân cho vay vaø beân vay cô caáu caùc khoaûn
                                                                                                     vay. Vaán ñeà naøy seõ ñöôïc thaûo luaän kyõ hôn ôû caùc chöông sau. Boä luaät Daân söï ñöôïc thoâng qua
                                                                                                     laàn gaàn ñaây nhaát naêm 2005 vaø Nghò ñònh 163 naêm 2006 bao haøm moät soá ñieåm tích cöïc ñeå khaéc
                                                                                                     phuïc caùc thieáu soùt naøy vaø ñaùp öùng yù nguyeän cuûa coäng ñoàng taøi chính veà söï aên nhaäp toát hôn vôùi
                                                                                                     caùc thoâng leä toát nhaát. Caùc vaên baûn phaùp quy naøy ñem laïi nhöõng cô hoäi môùi cho khuoân khoå phaùp
                                                                                                     lyù veà giao dòch baûo ñaûm ôû Vieät Nam – khuoân khoå naøy tröôùc ñaây coøn daøn traûi, ít tin caäy vaø keùm
                                                                                                     hieäu quaû.


                                                                                                     Phaàn lôùn caùc toå chöùc tín duïng khoâng quen thuoäc vôùi kinh doanh cho vay coù baûo ñaûm baèng ñoäng
                                                                                                     saûn vaø chöa nhaän thöùc ñöôïc tieàm naêng kinh teá cuûa caùc caûi caùch gaàn ñaây. Ñieàu raát quan troïng
                                                                                                     ñoái vôùi caùc toå chöùc taøi chính laø phaûi ñaàu tö vaøo caùc nguoàn löïc ñeå xaây döïng naêng löïc vaø môøi
                                                                                                     chaøo nhöõng saûn phaåm cho vay môùi ñeå töø ñoù coù theå taän duïng ñöôïc caùi lôïi maø caùc ñieàu luaät ñaõ
                                                                                                     ñöôïc chænh söûa ñem laïi. Maëc duø baûn thaân caùc toå chöùc tín duïng vaãn laø ngöôøi chòu traùch nhieäm
                                                                                                     cuoái cuøng veà söï taêng tröôûng cuûa mình, caùc ñònh cheá hieän nay trong ngaønh taøi chính nhö Ngaân
                                                                                                     haøng Nhaø nöôùc Vieät Nam hay Hieäp hoäi ngaân haøng Vieät Nam coù theå daãn daét quaù trình naøy baèng
                                                                                                     caùch thöôøng xuyeân toå chöùc nhöõng hoäi thaûo chuyeân ñeà, qua ñoù taïo dieãn ñaøn cho vieäc trao ñoåi
                                                                                                     thoâng tin.


                                                                                                     Moät khuyeán nghò nöõa laø neân söû duïng keát quaû khaûo saùt nhö laø moät phöông tieän ñeå theo doõi vaø
                                                                                                     ñaùnh giaù taùc ñoäng cuûa cuoäc caûi caùch. Cuoäc khaûo saùt naøy cung caáp caùc döõ lieäu cô sôû ban ñaàu
                                                                                                     vaø cho ta moät böùc tranh ñaày ñuû veà thöïc traïng tröôùc khi caûi caùch. Do vaäy, tieán haønh nhöõng cuoäc
                                                                                                     khaûo saùt töông töï nhö vaäy trong thôøi gian ba ñeán naêm naêm tôùi ñeå quan saùt nhöõng thay ñoåi trong
                                                                                                     thöïc tieãn cho vay vaø xöû lyù caùc baát caäp khaùc phaùt sinh laø moät vieäc raát quan troïng caàn laøm ñeå
                                                                                                     taêng cöôøng hôn nöõa khaû naêng tieáp caän tín duïng.




    18
V i eä t N a m




                                                                                          19
Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
           Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
V i eä t N a m



                                                                                                                       Phaùp luaät veà
                                                                                                                       giao dòch baûo ñaûm ôû Vieät Nam


                                                                                                          3


                                                                                                     Trong moät neàn kinh teá hieän ñaïi, phaàn lôùn cuûa caûi cuûa doanh nghieäp toàn taïi döôùi daïng ñoäng saûn
                                                                                                     voâ hình vaø höõu hình nhö thieát bò, haøng löu kho vaø khoaûn phaûi thu. Caùc khoaûn tín duïng ñöôïc caáp
                                                                                                     coù baûo ñaûm baèng ñoäng saûn coøn quan troïng hôn nöõa ñoái vôùi vieäc môû roäng hoaït ñoäng kinh teá cuûa
                                                                                                     caùc doanh nghieäp nhoû vaø vöøa maø phaàn lôùn trong soá ñoù khoâng naém giöõ moät löôïng lôùn baát ñoäng
                                                                                                     saûn trong tay. Ñeå söû duïng ñaày ñuû moät phaïm vi roäng lôùn caùc loaïi ñoäng saûn phuïc vuï cho vieäc taïo
                                                                                                     khoaûn vay thì caàn phaûi coù moät khung phaùp lyù ñaày ñuû trong ñoù thöøa nhaän caùc nguyeân taéc chuû
                                                                                                     ñaïo ñoái vôùi moät khung phaùp lyù ñaày ñuû laø nhö sau11 :


                                                                                                     Môû roäng phaïm vi caùc loaïi taøi saûn coù theå duøng laøm baûo ñaûm. Moät ñaïo luaät veà giao dòch baûo
                                                                                                     ñaûm seõ höõu ích nhaát neáu nhö noù ñònh nghóa moät caùch bao truøm nhaát phaïm vi caùc loaïi taøi saûn
                                                                                                     ñöôïc pheùp duøng laøm baûo ñaûm sao cho noù bao goàm caû taøi saûn höõu hình vaø voâ hình cho duø tính
                                                                                                     chaát gì, nhöõng taøi saûn thaäm chí coøn chöa toàn taïi hoaëc ñang thuoäc quyeàn sôû höõu cuûa beân nôï (töùc
                                                                                                     laø taøi saûn hình thaønh trong töông lai), vaø cho pheùp thay ñoåi caùc taøi saûn naøy vôùi tö caùch laø moät
                                                                                                     khoái taøi saûn.


                                                                                                     Khoâng haïn cheá ai coù theå taïo laäp vaø chaáp nhaän quyeàn ñoái vôùi taøi saûn baûo ñaûm. Ai cuõng coù theå
                                                                                                     taïo laäp baûo ñaûm baèng ñoäng saûn, vaø ngöôøi naøo cuõng coù theå tieáp nhaän baûo ñaûm baèng ñoäng saûn.


                                                                                                     Moâ taû khaùi quaùt taøi saûn baûo ñaûm. Taøi saûn baûo ñaûm ñoù phaûi ñöôïc moâ taû moät caùch khaùi quaùt
                                                                                                     nhaát vaø coù tính bao truøm chung ñeå coù theå cho pheùp thieát laäp quyeàn lôïi veà baûo ñaûm ñoái vôùi caùc
                                                                                                     taøi saûn hình thaønh trong töông lai vaø caùc taøi saûn coù bieán ñoäng thöôøng xuyeân – moät ñieàu kieän tieân
                                                                                                     quyeát cho phöông thöùc taøi trôï hieän nay cho haøng löu kho vaø khoaûn phaûi thu. Neáu ñoøi hoûi moâ taû
                                                                                                     cuï theå, chi tieát thì ñieàu naøy seõ laøm cho caùc taøi saûn hình thaønh trong töông lai vaø taøi saûn thöôøng
                                                                                                     xuyeân bieán ñoäng khoâng ñöôïc söû duïng laøm baûo ñaûm, thaäm chí noù coøn laø trôû ngaïi cho caû nhöõng
                                                                                                     taøi saûn ñang hoaøn toaøn hieän höõu nhöng khoâng theå nhaän daïng moät caùch ñaëc taû ñöôïc (chaúng haïn
                                                                                                     nhö nguyeân vaät lieäu).




                                                                                                     11 Ñeå thaûo luaän kyõ hôn veà caùc nguyeân taéc naøy cuøng caùc lyù giaûi lieân quan, xin xem Phuï luïc C.
    20
Deã daøng thieát laäp quyeàn lôïi veà baûo ñaûm. Caùc yeâu caàu veà maët hình thöùc ñoái vôùi vieäc thieát laäp quyeàn




                                                                                                                          Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
                                                                                                                                                                                 V i eä t N a m
lôïi ñoái vôùi taøi saûn baûo ñaûm neân chæ duy trì ôû möùc toái thieåu. Phaùp luaät hieän ñaïi veà giao dòch baûo ñaûm
coâng nhaän caùc beân coù theå thoâng qua thoûa thuaän maø thieát laäp quyeàn ñoái vôùi taøi saûn baûo ñaûm nhö
laø moät quyeàn thöïc teá ñoái vôùi ñoäng saûn ñöôïc ñem laøm baûo ñaûm. Muoán vaäy, moät thoûa thuaän baèng
vaên baûn coù chöõ kyù cuûa beân nôï vaø coù noäi dung nhaän daïng taøi saûn baûo ñaûm cuõng nhö caùc nghóa vuï
ñöôïc baûo ñaûm laø ñuû. Khoâng caàn baát cöù thuaät ngöõ, maãu keâ khai hay coâng chöùng naøo.


UÛng hoä quyeàn töï do kyù keát hôïp ñoàng. Caùc beân caàn coù quyeàn töï do, trong hôïp ñoàng baûo ñaûm,
ñöa ra caùch xöû lyù moïi vaán ñeà lieân quan ñeán quan heä giöõa hoï vôùi nhau, keå caû vieäc xaùc ñònh nhöõng
noäi dung cam ñoan vaø cam keát, caùc söï kieän vi phaïm, caùc bieän phaùp xöû lyù vi phaïm.


Caùc quy taéc roõ raøng vaø ñaày ñuû veà quyeàn öu tieân. Trong tröôøng hôïp coù nhieàu khieáu quyeàn ñöôïc
baûo ñaûm bôûi cuøng moät taøi saûn baûo ñaûm vaø ñeàu ñaõ ñöôïc hoaøn thieän thì quy taéc veà quyeàn öu tieân
seõ xaùc laäp neân moät thöù töï theo ñoù caùc khieáu quyeàn seõ ñöôïc ñaùp öùng baèng nhöõng khoaûn thu töø
taøi saûn baûo ñaûm khi beân vay coù vi phaïm nghóa vuï traû nôï vay. Caùc quy taéc veà quyeàn öu tieân phaûi
roõ raøng, chuaån xaùc ñeå moät chuû nôï cuõng nhö baát cöù ngöôøi naøo khaùc coù giao dòch vôùi beân vay
ñeàu coù theå xaùc ñònh ñöôïc, vôùi möùc ñoä chaéc chaén cao nhaát, nhöõng ruûi ro phaùp lyù ñi lieàn vôùi vieäc
caáp tín duïng coù baûo ñaûm.



3.1. Khuoân khoå phaùp lyù chi phoái caùc giao dòch baûo ñaûm taïi
     Vieät Nam tröôùc khi coù caùc caûi caùch 2005-2006
Boä luaät Daân söï cuûa Vieät Nam laø vaên baûn phaùp quy hoaøn chænh ñaàu tieân quy ñònh veà baûo ñaûm
baèng ñoäng saûn. Tieáp theo, baèng vieäc ban haønh Nghò ñònh 16512 naêm 1999, Vieät Nam ñöa ra
nhöõng quy ñònh tieán boä veà phaïm vi vaø caùch thöùc taïo laäp baûo ñaûm baèng ñoäng saûn. Nghò ñònh naøy
aùp duïng nhieàu ñaëc thuø cô baûn cuûa caùc thoâng leä ñöôïc xem laø toát nhaát vaø cho pheùp theá chaáp
nhieàu loaïi ñoäng saûn nhö thieát bò, haøng löu kho, khoaûn phaûi thu, giaáy tôø coù giaù, giaáy tôø sôû höõu vaø
taøi saûn trí tueä. Nghò ñònh naøy khoâng coù baát cöù haïn cheá naøo veà vieäc ai coù theå taïo laäp vaø nhaän baûo
ñaûm vaø cuõng khoâng ñoøi hoûi ñöa ra nhöõng ñieàu khoaûn coù tính raøng buoäc quaù ñaùng trong hôïp
ñoàng. Cô quan coâng chöùng hoaëc caùc beân thöù ba khaùc khoâng caàn phaûi tham gia quaù trình taïo
laäp baûo ñaûm hoaëc tham gia kyù keát hôïp ñoàng baûo ñaûm. Maëc duø bao goàm moät soá yeâu caàu coù theå
khoâng caàn thieát, song Nghò ñònh naøy ñaõ bao haøm nhöõng yeâu caàu cô baûn nhaát veà thöïc tieãn aùp
duïng vaø traùnh ñöôïc nhöõng sai soùt phoå bieán nhaát thöôøng gaëp trong caùc caùch tieáp caän truyeàn
thoáng tröôùc ñaây ñoái vôùi vaán ñeà taøi trôï ñoäng saûn.


Tuy nhieân, caùc Nghò ñònh vaø Thoâng tö veà sau naøy laïi ñi ngöôïc laïi vôùi quaù trình tieán boä naøy baèng
caùch taïo neân moät cheá ñoä cho vay thaét chaët hôn ñoái vôùi vaán ñeà nhaän baûo ñaûm baèng ñoäng saûn. Chæ
40 ngaøy sau khi ban haønh Nghò ñònh 165, Chính phuû Vieät Nam ban haønh Nghò ñònh 178 aùp duïng
cho caùc toå chöùc tín duïng hoaït ñoäng taïi Vieät Nam. Keát quaû laø caùc beân cho vay coù baûo ñaûm chòu söï
ñieàu chænh cuûa hai boä quy cheá, moät boä aùp duïng cho caùc toå chöùc tín duïng laø ñoái töôïng quaûn lyù cuûa
Ngaân haøng Nhaø nöôùc Vieät Nam, moät boä (chuû yeáu laø Nghò ñònh 165) aùp duïng cho caû toå chöùc tín
duïng vaø caùc chuû nôï khaùc nhö caùc beân cung öùng haøng hoùa vaø chuû nôï thöông maïi khaùc. Vieäc toàn
taïi song haønh hai boä quy cheá laøm cho caùc beân cho vay boái roái khi thöïc hieän vaø caùc ngaân haøng
khoâng theå ra quyeát ñònh thoûa ñaùng khi caên cöù vaøo môù quy cheá song haønh maâu thuaãn nhau naøy.


12 Nghò ñònh ñöôïc ban haønh ngaøy 19 thaùng 11 naêm 1999.
                                                                                                                                                                                                                    21
                                                                                                     Nghò ñònh 178 bao haøm moät soá haïn cheá vaø maâu thuaãn vôùi Nghò ñònh 165. Laáy ví duï, Nghò ñònh
           Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
V i eä t N a m

                                                                                                     naøy noùi raèng moät taøi saûn coù theå duøng laøm baûo ñaûm chæ cho moät toå chöùc tín duïng13, vaø toû ra öu
                                                                                                     aùi hình thöùc theá chaáp coù chieám höõu hôn so vôùi hình thöùc theá chaáp khoâng chieám höõu14. Nghò ñònh
                                                                                                     naøy cuõng boå sung moät soá haïn ñònh cho giao dòch baûo ñaûm. Thay ñoåi quan troïng nhaát laø yeâu caàu
                                                                                                     baét buoäc veà vieäc ñònh giaù taøi saûn baûo ñaûm15, – ñieàu seõ laøm phaùt sinh theâm chi phí giao dòch vaø
                                                                                                     do ñoù laøm giaûm cô hoäi tieáp caän tín duïng. Ngoaøi ra, vieäc cho vay ñeå tröïc tieáp mua taøi saûn16 chæ
                                                                                                     ñöôïc pheùp neáu Chính phuû chæ ñònh cho vay hoaëc neáu taøi saûn mua veà ñeå söû duïng cho “döï aùn
                                                                                                     ñaàu tö trung hoaëc daøi haïn” vaø beân vay ñaùp öùng moät soá ñieàu kieän cuï theå17.


                                                                                                     Naêm 2002, ñeå höôùng daãn thi haønh Nghò ñònh 165, Boä Tö phaùp ban haønh Thoâng tö 6, trong ñoù
                                                                                                     coù nhöõng haïn ñònh chaët cheõ hôn veà vieäc söû duïng ñoäng saûn laøm taøi saûn baûo ñaûm. Thoâng tö naøy
                                                                                                     ñoøi hoûi taøi saûn hình thaønh trong töông lai phaûi ñöôïc moâ taû cuï theå, chi tieát 18. Ngoaøi vieäc phaûi ñöa
                                                                                                     vaøo hôïp ñoàng baûo ñaûm phaàn moâ taû taøi saûn naøy, hôïp ñoàng baûo ñaûm sau khi söûa ñoåi coøn phaûi
                                                                                                     ñöôïc ñaêng kyù taïi Cuïc Ñaêng kyù quoác gia caùc giao dòch baûo ñaûm ñeå phaûn aùnh caùc moâ taû môùi vaø
                                                                                                     cuï theå noùi treân.


                                                                                                     Töông töï nhö caùc haïn ñònh veà phaïm vi vaø caùch thöùc taïo laäp giao dòch baûo ñaûm, caùc quy ñònh
                                                                                                     veà thöù töï öu tieân thanh toaùn cho caùc chuû nôï cuõng coøn nhieàu ñieåm haïn cheá. Maëc duø quy taéc cô
                                                                                                     baûn laø daønh quyeàn öu tieân cho ai noäp ñôn yeâu caàu tröôùc ñaõ ñöôïc xaùc laäp, theá nhöng quy taéc
                                                                                                     naøy chæ aùp duïng cho nhöõng chuû nôï nhaän taøi saûn theá chaáp19. Khoâng coù quy ñònh naøo noùi veà
                                                                                                     quyeàn cuûa nhöõng beân nhaän caàm coá tröïc tieáp chieám höõu taøi saûn chöù khoâng ñaêng kyù chuùng, vaø
                                                                                                     cuõng khoâng coù quy ñònh naøo noùi roõ veà quyeàn cuûa chuû nôï ñoái vôùi taøi saûn baûo ñaûm trong tröôøng
                                                                                                     hôïp baùn taøi saûn, duø laø baùn trong quaù trình kinh doanh thoâng thöôøng hay trong hoaøn caûnh naøo
                                                                                                     khaùc. Khoâng coù ñieàu khoaûn naøo veà giaûi quyeát tranh chaáp, khi naøo thì taøi saûn baûo ñaûm ñöôïc phaân
                                                                                                     taùch khoûi baát ñoäng saûn, khi naøo taøi saûn baûo ñaûm ñöôïc gaén lieàn vôùi baát ñoäng saûn, hoaëc khi naøo
                                                                                                     taøi saûn baûo ñaûm ñöôïc troän laãn hoaëc keát hôïp vaøo vôùi ñoäng saûn khaùc.


                                                                                                     Yeâu caàu thanh toaùn cuûa nhaø nöôùc trong tröôøng hôïp xöû lyù taøi saûn baûo ñaûm cuõng coù giaù trò cao
                                                                                                     hôn so vôùi yeâu caàu thaønh toaùn cuûa chuû nôï coù baûo ñaûm keå caû khi yeâu caàu thanh toaùn cuûa nhaø
                                                                                                     nöôùc phaùt sinh sau khi phaùt sinh giao dòch caàm coá. Nhöõng maâu thuaãn phaùt sinh giöõa caùc chuû
                                                                                                     nôï theo döï kieán trong luaät phaùp Vieät Nam chæ giôùi haïn ôû moät phaïm vi heïp caùc maâu thuaãn thöông
                                                                                                     maïi. Keát quaû laø, baát luaän hoaøn caûnh nhö theá naøo thì ñoäng saûn vaãn laø hình thöùc baûo ñaûm keùm
                                                                                                     ñöôïc öu aùi hôn, vaø treân thöïc teá thì chæ coù vaøi tröôøng hôïp xöû lyù taøi saûn ñöôïc tieán haønh. Chöa coù
                                                                                                     moät phaùn quyeát naøo cuûa toøa aùn hay giaûi thích veà phaùp luaät moät caùch thoáng nhaát hay nhöõng ghi
                                                                                                     nhaän thöïc teá xem caùch thöùc xöû lyù caùc maâu thuaãn xung quanh taøi saûn baûo ñaûm döïa treân caùc
                                                                                                     nghò ñònh vaø thoâng tö khaùc nhau nhö theá naøo. Trong giôùi cho vay coøn thieáu moät caùch hieåu
                                                                                                     chung veà quy taéc xeáp quyeàn öu tieân vaø caùc veà caùc yeáu toá coù aûnh höôûng ñeán quyeàn öu tieân.




                                                                                                     13 Nghò ñònh 178, Ñieàu 11. Haïn ñònh naøy ñaõ ñöôïc nôùi loûng naêm 2002, xem Nghò ñònh 85, Ñieàu 1, ñieàu 13.
                                                                                                     14 Nghò ñònh 178, Ñieàu 12(1).
                                                                                                     15 Nghò ñònh 178, Ñieàu 8.
                                                                                                     16 Trong phaïm vi baøi vieát naøy, cho vay tieàn mua taøi saûn töùc laø cho vay ñeå beân nôï ñi mua moät soá taøi saûn cuï theå naøo ñoù,
                                                                                                        khoâng phaân bieät nguoàn tín duïng ñöôïc caáp bôûi beân baùn, nhaø cung öùng hay moät chuû nôï laø beân thöù ba. Beân cho thueâ
                                                                                                        trong hôïp ñoàng thueâ taøi chính ñöôïc xem laø ngöôøi caáp tín duïng tieàn mua taøi saûn.
                                                                                                     17 Nghò ñònh 178, Thoâng tö 14.
                                                                                                     18 Thoâng tö 6, Ñieàu II.2.3.
                                                                                                     19 Nghò ñònh 165, Ñieàu 14(3).
    22
Baát chaáp nhöõng yù ñònh daàn daàn phaùt sinh sau naøy nhaèm baõi boû caùc haïn cheá maâu thuaãn keå




                                                                                                                                            Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
                                                                                                                                                                                                   V i eä t N a m
treân20, vieäc taøi trôï cho thieát bò môùi bò caûn trôû bôûi nhöõng haïn cheá veà cho vay voán mua saém taøi
saûn trong Nghò ñònh 178. Taøi trôï cho haøng löu kho haàu nhö laø khoâng theå thöïc hieän ñöôïc do
nhöõng quy ñònh veà moâ taû cuï theå vaø thuû tuïc ñaêng kyù theo yeâu caàu cuûa thoâng tö. Caùc nghò ñònh
hay thoâng tö keå treân cuõng khoâng giuùp caûi thieän khuoân khoå phaùp lyù cho vieäc taøi trôï caùc khoaûn
phaûi thu. Keát quaû khaûo saùt ngaønh taøi chính xaùc nhaän raèng caùc beân cho vay vaø beân vay ñaõ khoâng
theå söû duïng ñöôïc toaøn boä giaù trò taøi saûn cuûa mình vaø bò troùi buoäc trong phaïm vi taøi trôï ngaén haïn
töông öùng vôùi töøng giao dòch cuï theå.



3.2. Nhöõng caûi caùch sau naêm 2005: Moät söï baét ñaàu môùi

Boä luaät Daân söï 2005 laø moät caûi caùch phaùp lyù khaùc trong lónh vöïc giao dòch baûo ñaûm. Boä luaät naøy
bao haøm nhöõng quy ñònh veà ñoäng saûn duøng laøm taøi saûn baûo ñaûm maø veà cô baûn laø söï phaùp ñieån
hoaù nhöõng quy ñònh cuûa Nghò ñònh 165. Tuy nhieân giôø ñaây, vieäc nhaän baûo ñaûm baèng ñoäng saûn
bao goàm caû “theá chaáp” vaø “caàm coá”, tuyø theo vieäc taøi saûn ñoù ñöôïc chuyeån giao hay khoâng ñöôïc
chuyeån giao cho chuû nôï. Boä luaät Daân söï thöøa nhaän nhöõng nguyeân taéc neàn taûng cuûa phaùp luaät
veà giao dòch baûo ñaûm thay vì phoù thaùc vieäc naøy cho caùc loaïi vaên baûn ôû caáp thaáp hôn. Ñaây chính
laø moät böôùc tieán boä höôùng vaøo vieäc naâng cao tính döï ñoaùn ñöôïc cuûa quy cheá veà cho vay coù baûo
ñaûm ôû Vieät Nam.


Ñeå quy ñònh chi tieát caùc ñieàu khoaûn mang tính ñònh khung cuûa Boä luaät Daân söï, Nghò ñònh 163
ñöôïc ban haønh thaùng 12 naêm 2006. Ñieàu quan troïng nhaát laø Nghò ñònh 163 ñaõ baõi boû caùc nhöõng
quy ñònh phöùc taïp vaø tuït haäu cuûa Nghò ñònh 178 vaø Nghò ñònh 85 vaø caùc Thoâng tö ñi keøm. Boä
luaät Daân söï vaø Nghò ñònh 163 chöùa ñöïng moät loaït ñieåm tích cöïc ñaùp öùng loøng mong moûi cuûa
ngaønh taøi chính veà tính thöïc tieãn cuûa noù. Nhöõng ñieåm môùi naøy ñem laïi nhöõng khaû naêng môùi cho
hoaït ñoäng cho vay coù baûo ñaûm maëc duø caùc beân cho vay coù theå khoâng voäi vaøng chaøo ñoùn nhöõng
quy ñònh môùi naøy bôûi vì hoï coøn phaûi ñaùnh giaù nhöõng cô hoäi môùi coù ñöôïc. Phaûn hoài tích cöïc tröôùc
nhöõng quy ñònh ñaõ ñöôïc caûi thieän naøy veà phaïm vi vaø thuû tuïc trình töï cho vay coù baûo ñaûm cuõng
coøn tuøy thuoäc vaøo vieäc caûi tieán caùc quy ñònh veà ñaêng kyù baûo ñaûm vaø xöû lyù taøi saûn baûo ñaûm –
nhöõng chuû ñeà seõ ñöôïc thaûo luaän ôû caùc chöông sau.

Caùc ñieåm môùi, tieán boä neâu treân coù theå toùm taét nhö sau:

            Moïi loaïi ñoäng saûn ñeàu coù theå söû duïng laøm taøi saûn baûo ñaûm. Vieäc theá chaáp ñoäng saûn coù
            theå ñöôïc thöïc hieän vôùi caû taøi saûn höõu hình vaø taøi saûn voâ hình vôùi baát cöù tính chaát nhö
            theá naøo, keå caû taøi saûn seõ phaùt sinh trong töông lai.

            Trình töï, thuû tuïc taïo laäp baûo ñaûm ñaõ ñöôïc ñôn giaûn hoùa.

            Taøi saûn ñem laøm baûo ñaûm coù theå ñöôïc moâ taû moät caùch khaùi quaùt (Nghò ñònh 163, Ñieàu 11)

            Theâm quyeàn töï do giao keát hôïp ñoàng. Caùc beân caàn ñöôïc quyeàn, thoâng qua hôïp ñoàng,
            töï do xöû lyù moïi vaán ñeà lieân quan ñeán moái quan heä giöõa hoï vôùi nhau, keå caû caùc baûo ñaûm
            vaø cam ñoan, caùc tröôøng hôïp vi phaïm vaø caùc bieän phaùp xöû lyù vi phaïm. Hôn nöõa,

20 Trong moät noã löïc roõ neùt nhaèm giaûi toûa nhöõng böùc xuùc gaây neân bôûi nhöõng quy ñònh khaét khe trong Nghò ñònh 178 vaø
   Nghò ñònh 85, cuoái cuøng Ngaân haøng Nhaø nöôùc cuõng ban haønh Thoâng tö 7 (ngaøy 19 thaùng 5 naêm 2003). Thoâng tö
   cho pheùp theá chaáp ñoäng saûn, keå caû voâ hình vaø höõu hình, hieän taïi vaø töông lai. Xin löu yù raèng caùc Nghò ñònh 165, 178
   vaø 85 noùi chung ñeàu quy ñònh veà caàm coá chöù khoâng phaûi laø theá chaáp ñoäng saûn. Moät loaït yeâu caàu veà maët hình thöùc
   ñöôïc aán ñònh ñoái vôùi vieäc theá chaáp ñoäng saûn. Thoâng tö naøy duy trì yeâu caàu veà vieäc phaûi moâ taû cuï theå caùc taøi saûn
   hình thaønh trong töông lai trong caùc thoûa thuaän boå sung vaø trong noäi dung söûa ñoåi ñaêng kyù baûo ñaûm.
                                                                                                                                                                                                                                      23
                                                                                                                o      Yeâu caàu phaùp lyù veà tyû leä vay nôï toái ña ñaõ ñöôïc loaïi boû;
           Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
V i eä t N a m

                                                                                                                o      Giaù trò cuûa taøi saûn baûo ñaûm khoâng ñöôïc vöôït quaù giaù trò cuûa nghóa vuï ñöôïc baûo
                                                                                                                       ñaûm (Nghò ñònh 163, Ñieàu 5);

                                                                                                                Thöù haïng öu tieân giöõa caùc (loaïi) chuû nôï khaùc nhau ñaõ ñöôïc laøm roõ. Moät quy taéc chung
                                                                                                                veà xaùc ñònh thöù haïng öu tieân ñaõ ñöôïc thieát laäp theo höôùng daønh öu tieân hôn cho ngöôøi
                                                                                                                naøo laø ngöôøi ñaàu tieân ñaêng kyù quyeàn ñoái vôùi taøi saûn baûo ñaûm21.

                                                                                                                Vieäc theá chaáp caùc taøi khoaûn coù theå ñöôïc thöïc hieän moät caùch linh hoaït vaø khoâng caàn
                                                                                                                phaûi thoâng baùo cho caùc beân coù nghóa vuï veà caùc taøi khoaûn naøy (Nghò ñònh 163, Ñieàu 22).

                                                                                                                o      Nhöõng ñoái töôïng mua taøi saûn ñaõ ñöôïc theá chaáp seõ chòu söï raøng buoäc cuûa moät theá
                                                                                                                       chaáp tröôùc ñoù ñoái vôùi ñoäng saûn trong tröôøng hôïp vieäc baùn nhöôïng taøi saûn xaûy ra
                                                                                                                       sau khi ñaõ coù vieäc ñaêng kyù giao dòch baûo ñaûm. Tröôøng hôïp ngoaïi leä chæ aùp duïng
                                                                                                                       cho nhöõng ñoái töôïng mua taøi saûn baûo ñaûm trong quaù trình kinh doanh thoâng
                                                                                                                       thöôøng, chaúng haïn mua haøng hoùa trong soá haøng löu kho cuûa moät cöûa haøng, keå caû
                                                                                                                       khi nhöõng haøng hoùa naøy ñang laø ñoái töôïng cuûa moät giao dòch theá chaáp22.

                                                                                                                o      Beân nhaän baûo ñaûm naøo tieáp nhaän vieäc theá chaáp caùc taøi khoaûn thì khoâng caàn phaûi
                                                                                                                       lo laéng gì veà vieäc caùc taøi khoaûn ñoù voán ñang laø ñoái töôïng cuûa moät söï chuyeån
                                                                                                                       nhöôïng hay mua baùn23. Nghò ñònh treân noùi raèng trong caû hai loaïi giao dòch naøy, thöù
                                                                                                                       töï öu tieân ñöôïc xaùc ñònh theo thöù töï ñaêng kyù24.

                                                                                                                o      Phaùp luaät ñöa ra söï baûo hoä ôû moät möùc ñoä naøo ñoù ñeå baûo ñaûm quyeàn lôïi cho caùc
                                                                                                                       chuû nôï trong tröôøng hôïp haøng hoùa theá chaáp ñöôïc ñem nhaäp vaøo hoaëc troän laãn vôùi
                                                                                                                       haøng hoùa khaùc25.

                                                                                                                Moät soá, tuy khoâng phaûi taát caû, ñoái töôïng cho vay tieàn mua taøi saûn coù theå ñöôïc daønh
                                                                                                                quyeàn öu tieân cao hôn so vôùi caùc ñoái töôïng khaùc. Quyeàn öu tieân cao hôn naøy laø söï öu
                                                                                                                ñaõi cho nhöõng chuû nôï naøo söû duïng nhöõng hình thöùc cuï theå naøo ñoù, chaúng haïn nhö hôïp
                                                                                                                ñoäng traû goùp hay thueâ mua taøi chính ñeå mua maùy moùc traû daàn26. Tuy nhieân, söï bieät ñaõi
                                                                                                                naøy khoâng coù lôïi cho ngaân haøng naøo caáp voán vay ñeå taïo ñieàu kieän cho beân vay mua
                                                                                                                haøng hoùa (tröø phi vì moät lyù do naøo ñoù ngaân haøng naøy laïi laø ngöôøi taøi trôï trong moät giao
                                                                                                                dòch thueâ mua taøi saûn).



                                                                                                     3.3. Khuyeán nghò thöïc hieän
                                                                                                     Maëc duø caùc caûi caùch gaàn ñaây ñaõ ñem laïi söï caûi thieän cho khuoân khoå phaùp lyù veà giao dòch baûo
                                                                                                     ñaûm, caùc ngaân haøng chöa nhaän thöùc ñöôïc lôïi ích tieàm aån maø caùc caûi caùch ñoù coù theå ñem laïi,
                                                                                                     chaúng haïn nhö khaû naêng hoï coù theå tieáp nhaän nhöõng phöông thöùc baûo ñaûm coù tính khaùi quaùt ñoái
                                                                                                     vôùi toaøn boä löôïng haøng löu kho noùi chung hoaëc caùc khoaûn phaûi thu laøm taøi saûn baûo ñaûm. Ñeå noã
                                                                                                     löïc caûi caùch mang laïi taùc ñoäng mong muoán, Chính phuû Vieät Nam caàn xöû lyù caùc lónh vöïc naøo vaãn
                                                                                                     chöa ñöôïc xöû lyù trong caùc luaät hieän haønh. Chính phuû caàn cuøng vôùi caùc beân coù lôïi ích lieân quan
                                                                                                     ñeà ra moät chieán löôïc thöïc thi vaø theo doõi hieäu quaû.

                                                                                                     21 Xem Boä luaät Daân söï 2005, caùc Ñieàu töø 318 ñeán 325, vaø töø 342 ñeán 357. Xin löu yù raèng quy taéc xaùc ñònh thöù haïng
                                                                                                        öu tieân chæ aùp duïng cho caùc yeâu caàu thanh toaùn caïnh tranh nhau trong caùc giao dòch lieät keâ taïi Ñieàu 318.
                                                                                                     22 Nghò ñònh 163, Ñieàu 20.
                                                                                                     23 Boä luaät Daân söï , Muïc 309.
                                                                                                     24 Nghò ñònh 163, Ñieàu 22(4).
                                                                                                     5 Nghò ñònh 163, Ñieàu 27(2).
                                                                                                     26 Nghò ñònh 163, Ñieàu 13(2).
    24
Trong baát cöù tröôøng hôïp naøo, vieäc ban haønh tieáp theâm caùc Nghò ñònh khoâng neân ñöôïc xem laø




                                                                                                                    Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
                                                                                                                                                                           V i eä t N a m
moät söï caàn thieát. Caùc chuû nôï phaûn aùnh raèng hoï muoán ñöôïc thaáy caùc quy cheá veà giao dòch baûo
ñaûm thoáng nhaát vôùi nhau thaønh moät bieän phaùp quaûn lyù duy nhaát. Neáu caàn phaûi ban haønh caùc
Thoâng tö höôùng daãn cho Nghò ñònh 163 hoaëc theo yeâu caàu cuûa caùc bieän phaùp naøo khaùc thì
Thoâng tö ñoù phaûi traùnh khoâng aùp ñaët theâm caùc haïn ñònh hoaëc yeâu caàu ñoái vôùi quyeàn töï do cuûa
caùc beân trong vieäc xöû lyù taøi saûn cuûa hoï theo caùch hoï muoán. Baát luaän trong hoaøn caûnh naøo, caùc
quy ñònh cuûa Thoâng tö cuõng khoâng ñöôïc maâu thuaãn vôùi hoaëc xa rôøi caùc quyeàn vaø cô hoäi coù ñöôïc
theo Boä luaät Daân söï hay Nghò ñònh 163.


Maëc duø Boä luaät Daân söï vaø Nghò ñònh 163 ñaõ bao quaùt khaù toaøn dieän caùc vaán ñeà, song caùc lónh
vöïc sau ñaây thuoäc phaïm vi cuûa Nghò ñònh 163 caàn ñöôïc ñöa vaøo hoaëc laøm roõ nhaèm caûi thieän
moâi tröôøng cho vay:

         Baûo ñaûm quyeàn cuûa beân cho vay coù baûo ñaûm ñoái vôùi tieàn thu ñöôïc töø vieäc baùn hoaëc
         sang nhöôïng taøi saûn baûo ñaûm. Quyeàn naøy coù vai troø quan troïng ñoái vôùi söï vaän haønh troâi
         chaûy cuûa heä thoáng phaùp luaät veà giao dòch baûo ñaûm.

         Trong haàu heát caùc heä thoáng giao dòch baûo ñaûm hieän ñaïi ñeàu coù quan nieäm thöøa nhaän
         raèng quyeàn lôïi ñoái vôùi taøi saûn baûo ñaûm töï ñoäng môû roäng cho nhöõng taøi saûn maø beân nôï
         coù ñöôïc töø vieäc baùn hoaëc sang nhöôïng taøi saûn baûo ñaûm hay vieäc maát hoaëc toån thaát ñoái
         vôùi taøi saûn ñoù, thöù taøi saûn maø ngöôøi ta thöôøng hay goïi baèng töø “khoaûn thu” hay “tieàn baùn
         nhöôïng”. Quyeàn tuyeân boá veà vieäc mình coù quyeàn lôïi baûo ñaûm ñoái vôùi tieàn baùn nhöôïng
         laø ñaëc bieät quan troïng trong taøi trôï haøng löu kho khi maø beân nôï ñöôïc trao moät quyeàn roõ
         raøng hay aùm chæ ñöôïc baùn taøi saûn baûo ñaûm ban ñaàu. Beân ñöôïc baûo ñaûm bieát raèng taøi
         saûn baûo ñaûm ban ñaàu seõ ñöôïc baùn vaø vì theá seõ troâng chôø ñöôïc nhaän tieàn baùn nhöôïng
         (trong tröôøng hôïp haøng löu kho hay tieàn maët) thay vì taøi saûn baûo ñaûm ban ñaàu. Tieàn baùn
         nhöôïng cuõng quan troïng ñoái vôùi haøng hoùa dôû dang (töùc laø haøng hoùa ñang trong quaù
         trình saûn xuaát) vaø saûn phaåm noâng nghieäp (ví duï haït gioáng chuyeån thaønh luùa mì, sau ñoù
         thaønh boät vaø cuoái cuøng thaønh tieàn maët).

         Phaùp luaät hieän ñaïi veà giao dòch baûo ñaûm khoâng buoäc beân ñöôïc baûo ñaûm phaûi tieáp nhaän
         quyeàn lôïi baûo ñaûm rieâng reõ cho töøng loaïi tieàn baùn nhöôïng maø beân nôï thu ñöôïc hay phaûi
         tieáp nhaän quyeàn lôïi baûo ñaûm ñoái vôùi moïi ñoäng saûn töông lai maø beân vay coù ñöôïc. Thay
         vaøo ñoù, phaùp luaät thöøa nhaän raèng moät quyeàn lôïi baûo ñaûm ñoái vôùi taøi saûn baûo ñaûm seõ
         töï ñoäng chuyeån dòch sang taøi saûn maø beân nôï nhaän ñöôïc nhö laø keát quaû cuûa moät vieäc
         xöû lyù ñoái vôùi taøi saûn baûo ñaûm ñoù hoaëc laø heä quaû cuûa moät söï thieät haïi hay hö hoûng cuûa
         taøi saûn baûo ñaûm. Duø raèng quyeàn lôïi baûo ñaûm ñoái vôùi tieàn baùn nhöôïng ñöôïc xöû lyù nhö
         moät söï môû roäng cuûa quyeàn lôïi baûo ñaûm ñoái vôùi taøi saûn baûo ñaûm ban ñaàu, caùc loaïi taøi
         saûn ñöôïc xem laø tieàn baùn nhöôïng ñem laøm baûo ñaûm vaãn caàn ñöôïc ghi nhaän trong hoà
         sô ñaêng kyù veà taøi saûn baûo ñaûm ban ñaàu.

         Maëc duø caùc beân tham gia hôïp ñoàng coù theå coù ñuû khaû naêng ñeå quy ñònh trong hôïp ñoàng
         veà caùc bieän phaùp xöû lyù sai phaïm lieân quan ñeán tieàn baùn nhöôïng, Nghò ñònh vaãn neân quy
         ñònh roõ quyeàn naøy.

         Ban haønh moät trình töï hoaøn chænh vaø hôïp lyù veà khía caïnh thöông maïi cho vieäc xeáp thöù
         haïng öu tieân caùc yeâu caàu thanh toaùn khoaûn vay coù baûo ñaûm cao hôn so vôùi caùc yeâu caàu
         thanh toaùn khoâng coù thoûa thuaän tröôùc.

         Theo phaùp luaät ôû moät soá nöôùc, chính saùch coâng daønh quy cheá ñoái xöû öu tieân (öu tieân

                                                                                                                                                                                                              25
                                                                                                     cao hôn) cho moät soá loaïi ñoái töôïng naøo ñoù (chaúng haïn cô quan thueá, ngöôøi laøm coâng,
           Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
V i eä t N a m

                                                                                                     chuû nôï theo phaùn quyeát cuûa toøa aùn, nhöõng ngöôøi quaûn lyù taøi saûn trong caùc vuï giaûi quyeát
                                                                                                     vôõ nôï) – nhöõng ngöôøi maø yeâu caàu thanh toaùn cuûa hoï phaùt sinh khoâng caàn coù söï ñoàng
                                                                                                     yù cuûa beân nôï. Caùc yeâu caàu thanh toaùn nhö vaäy, – maø ñöôïc goïi chung laø “quyeàn raøng
                                                                                                     buoäc taøi saûn”, – ñöôïc ñoái xöû nhö quyeàn lôïi baûo ñaûm thoâng qua moät ñaïo luaät hoaëc phaùn
                                                                                                     quyeát cuûa toøa aùn vaø ñoâi khi chuùng ñöôïc daønh quyeàn öu tieân cao hôn so vôùi caùc yeâu caàu
                                                                                                     thanh toaùn coù thoûa thuaän.

                                                                                                     Vieäc ñöa vaøo aùp duïng quyeàn raøng buoäc taøi saûn khoâng coù thoûa thuaän keøm theo quyeàn
                                                                                                     öu tieân cao hôn taïo neân söï khoâng chaéc chaén vaø ruûi ro cao ñoái vôùi caùc chuû nôï coù baûo
                                                                                                     ñaûm hieän taïi cuõng nhö chuû nôï töông lai neáu coù khoâng deã daøng ñöôïc phaùt hieän. Tröø phi
                                                                                                     caùc quyeàn raøng buoäc taøi saûn khoâng coù thoûa thuaän naøy ñöôïc coâng boá coâng khai, caùc
                                                                                                     chuû nôï coù baûo ñaûm raát khoù coù theå ñaùnh giaù ñöôïc nhöõng moái ruûi ro gaén lieàn vôùi vieäc caáp
                                                                                                     tín duïng coù baûo ñaûm.

                                                                                                     Caùc heä thoáng giao dòch baûo ñaûm hieän ñaïi seõ taïo ñieàu kieän thuaän lôïi nhaát cho thò tröôøng
                                                                                                     tín duïng vaø hoaït ñoäng kinh doanh neáu nhö (1) caùc quyeàn raøng buoäc taøi saûn ñöôïc tieát loä
                                                                                                     ñaày ñuû thoâng qua caùc hình thöùc coâng boá coâng khai, vaø (2) caùc quyeàn raøng buoäc taøi saûn
                                                                                                     khoâng ñöôïc daønh cho moät vò theá öu tieân cao hôn naøo so vôùi caùc chuû nôï coù baûo ñaûm töø
                                                                                                     tröôùc. Muoán vaäy, quy ñònh veà coâng boá coâng khai, – vôùi tö caùch laø moät yeâu caàu cuûa thoâng
                                                                                                     leä toát nhaát caàn laøm theo, – ñoøi hoûi taát caû caùc quyeàn raøng buoäc taøi saûn khoâng coù thoûa
                                                                                                     thuaän phaûi ñöôïc ñaêng kyù trong soå ñaêng kyù giao dòch baûo ñaûm. Laáy ví duï, ôû Hoa-kyø,
                                                                                                     quyeàn raøng buoäc taøi saûn lieân quan ñeán thueá phaûi ñöôïc ñaêng kyù taïi cô quan ñaêng kyù
                                                                                                     giao dòch baûo ñaûm toång hôïp nhaèm thieát laäp vò theá öu tieân cho caùc quyeàn naøy trong quan
                                                                                                     heä vôùi taøi saûn baûo ñaûm. Chæ nhöõng quyeàn raøng buoäc taøi saûn naøo veà thueá maø ñaõ ñöôïc
                                                                                                     ñaêng kyù tröôùc thì môùi coù quyeàn öu tieân hôn so vôùi caùc quyeàn lôïi baûo ñaûm coù thoûa thuaän.
                                                                                                     Maëc duø phaùp luaät moät soá nöôùc ñoøi hoûi chuû nôï theo phaùn quyeát cuûa toøa aùn hoaëc ngöôøi
                                                                                                     quaûn lyù taøi saûn trong giaûi quyeát vôõ nôï phaûi ñaêng kyù thoâng baùo yeâu caàu thanh toaùn cuûa
                                                                                                     mình vôùi cô quan ñaêng kyù baûo ñaûm, song nhöõng yeâu caàu thanh toaùn naøy phaûi ñöôïc
                                                                                                     coâng boá coâng khai thoâng qua caùc cô cheá thoâng tin coâng khai phuø hôïp ñeå coù theå ñöôïc
                                                                                                     xeáp haïng öu tieân hôn so vôùi quyeàn lôïi baûo ñaûm ñöôïc hoaøn thieän muoän hôn.

                                                                                                     ÔÛ caáp ñoä toaøn caàu, 52 nöôùc daønh cho chuû nôï coù baûo ñaûm quyeàn öu tieân tuyeät ñoái, 37
                                                                                                     nöôùc khaùc daønh quyeàn öu tieân cao hôn so vôùi moät loaïi ñoái töôïng khaùc coù yeâu caàu thanh
                                                                                                     toaùn (chuû yeáu laø öu tieân cho cô quan thueá hay ngöôøi laøm coâng), coøn 45 nöôùc khaùc quy
                                                                                                     ñònh quyeàn öu tieân cao hôn so vôùi treân moät loaïi ñoái töôïng khaùc coù yeâu caàu thanh toaùn.
                                                                                                     Hieäu öùng cuûa vieäc naøy treân thò tröôøng tín duïng laø ñaùng keå: cöù tieáp theâm moät loaïi ñoái
                                                                                                     töôïng ñöôïc xeáp tröôùc chuû nôï coù baûo ñaûm thì soá tín duïng caáp cho caùc doanh nghieäp tö
                                                                                                     nhaân laïi giaûm ñi trung bình 30% tuyeät ñoái (xem Hình 6).




    26
            Hình 6: Tieáp caän tín duïng taêng khi ngöôøi cho vay baûo ñaûm ñöôïc öu tieân




                                                                                                                                        Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
                                                                                                                                                                                               V i eä t N a m
                                  Tín duïng caáp cho khoái tö nhaân tính theo phaàn traêm cuûa GDP


                                                                                                   60.0%


                        29.9%                              32.3%




              Nhöõng nöôùc hai hoaëc treân          Nhöõng nöôùc moät nhoùm               Nhöõng nöôùc chuû nôï coù
               hai nhoùm ñoái töôïng ñoøi          ñoái töôïng ñoøi thanh toaùn            baûo ñaûm coù quyeàn
                thanh toaùn coù quyeàn             coù quyeàn öu tieân cao hôn               öu tieân tuyeät ñoái
                   öu tieân cao hôn

            Nguoàn: Cô sôû döõ lieäu döï aùn Moâi tröôøng kinh doanh (Doing Business) cuûa Ngaân haøng Theá giôùi.




           Tieáp tuïc raø soaùt quy ñònh veà quyeàn öu tieân cao hôn ñeå xuùc tieán hoaït ñoäng thöông maïi.
           Quyeàn öu tieân cao hôn daønh cho taøi trôï mua saém thieát bò neân bao goàm baát cöù phöông
           thöùc giao dòch naøo. Noù cuõng neân bao goàm caû nhöõng beân nhaän baûo ñaûm naøo maø vieäc
           caáp voán cuûa hoï taïo ñieàu kieän thuaän lôïi cho vieäc mua saém hoaëc thueâ thieát bò. Haøng löu
           kho, ñaøn gia suùc vaø taøi trôï mua saém vaät coá ñònh27 cuõng ñaùng ñöôïc aùp duïng quy taéc veà
           quyeàn öu tieân cao hôn.

           Phaùp luaät hieän ñaïi veà giao dòch baûo ñaûm söû duïng caùc quy taéc veà quyeàn öu tieân cao hôn
           ñeå xuùc tieán tín duïng baùn haøng, ñaëc bieät laø veà thieát bò, haøng löu kho, gia suùc vaø haøng
           tieâu duøng. Moät chuû nôï coù quyeàn öu tieân cao hôn coù theå höôûng quyeàn öu tieân hôn so vôùi
           caùc chuû nôï coù baûo ñaûm tröôùc ñaây keå caû khi chuû nôï coù baûo ñaûm tröôùc ñaây coù theå ñaõ ñi
           ñaêng kyù tröôùc. Quy taéc veà quyeàn öu tieân cao hôn ñöôïc thieát laäp theo höôùng coù lôïi cho
           nhöõng chuû nôï cho vay tieàn ñeå mua nhöõng taøi saûn cuï theå naøo ñoù (vôùi ñieàu kieän laø beân
           nôï thöïc söï coù söû duïng tieàn tín duïng ñeå thöïc hieän vieäc mua). Caùc chuû nôï naøy ñöôïc goïi
           laø chuû nôï cho vay tieàn mua taøi saûn. Neáu khoâng coù quyeàn öu tieân cao hôn, moät chuû nôï
           cho vay tieàn mua taøi saûn coù theå khoâng saün loøng caáp tín duïng coù baûo ñaûm moät khi beân
           mua taøi saûn töø tröôùc ñoù ñaõ thieát laäp quyeàn lôïi baûo ñaûm toång quaùt ñoái vôùi toaøn boä taøi saûn
           hieän taïi cuõng nhö töông lai cuûa mình hoaëc ñoái vôùi ñuùng loaïi taøi saûn maø beân mua muoán
           mua vaø vieäc ñaêng kyù quyeàn lôïi baûo ñaûm naøy ñaõ baét ñaàu coù hieäu löïc.

           Ñònh kyø raø soaùt nhöõng tieán boä ñaït ñöôïc theo tinh thaàn cuûa Boä luaät Daân söï môùi vaø Nghò
           ñònh 163. Chính phuû Vieät Nam caàn theo doõi moät caùch coù heä thoáng vieäc thöïc hieän caùc
           luaät môùi treân thöïc teá. Vieäc raø soaùt phaûi ñem laïi nhöõng cô hoäi coù yù nghóa cho caùc beân
           cho vay vaø doanh nghieäp ñeå hoï coù theå ñeà ñaït yù kieán veà caùc baát caäp, neáu coù, trong
           khuoân khoå phaùp lyù hieän haønh.




27 “Vaät coá ñònh” chæ nhöõng ñoäng saûn naøo trôû neân baát ñoäng saûn theo moät caùch thöùc naøo ñoù maø theo ñoù caùc quyeàn ñoái
   vôùi nhöõng ñoäng saûn naøy seõ phaùt sinh caên cöù theo caùc quy ñònh cuûa phaùp luaät veà ñaát ñai, quyeàn söû duïng ñaát, hoaëc
   giao dòch theá chaáp ñaát hoaëc quyeàn söû duïng ñaát.
                                                                                                                                                                                                                                  27
           Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
V i eä t N a m


                                                                                                                     Khuoân khoå theå cheá
                                                                                                                     ñieàu chænh caùc giao dòch
                                                                                                                     baûo ñaûm taïi Vieät Nam


                                                                                                         4


                                                                                                     4.1. Caùc cô quan ñaêng kyù giao dòch baûo ñaûm

                                                                                                     4.1.1. Söï caàn thieát phaûi coù cô quan ñaêng kyù giao dòch baûo ñaûm

                                                                                                     Trong caùc giao dòch baûo ñaûm hieän ñaïi, quyeàn lôïi baûo ñaûm ñöôïc thieát laäp treân cô sôû khoâng caàn
                                                                                                     tröïc tieáp naém giöõ taøi saûn, töùc laø beân vay vaãn giöõ laïi taøi saûn baûo ñaûm ñaõ ñöôïc duøng laøm baûo ñaûm
                                                                                                     cho beân cho vay vaø tieáp tuïc söû duïng noù. Ñaëc ñieåm naøy cuûa taøi chính hieän ñaïi laø voâ cuøng quan
                                                                                                     troïng: thöông gia buoäc phaûi coù haøng trong tay thì môùi coù theå giôùi thieäu, tieáp thò haøng ñöôïc; nhaø
                                                                                                     thaàu phaûi söû duïng thieát bò môùi coù theå thöïc hieän hôïp ñoàng; vaø moät nhaø noâng phaûi coù maùy moùc
                                                                                                     ñeå gieo troàng vaø thu hoaïch muøa maøng.


                                                                                                     Trong nhieàu tröôøng hôïp, caùc beân thöù ba coù theå bò löøa bôûi vieäc beân nôï vaãn naém giöõ hoaëc kieåm
                                                                                                     soaùt ñoäng saûn. Vaäy laøm theá naøo ñeå moät beân cho vay hoaëc beân mua haøng coù theå xaùc ñònh ñeå bieát
                                                                                                     ñöôïc lieäu coøn coù ai ñoù coù quyeàn naøo ñoù ñoái vôùi moät taøi saûn cuï theå naøo ñoù hay khoâng? Vieäc coâng
                                                                                                     khai hoùa thoâng tin veà quyeàn lôïi baûo ñaûm laø moät giaûi phaùp cho nhöõng vaán ñeà kieåu nhö vaäy, vaø vieäc
                                                                                                     coâng khai hoùa thoâng tin naøy laø moät ñieåm coát loõi trong caùc heä thoáng giao dòch ñaûm baûo hieän ñaïi.
                                                                                                     Giaù trò ñaàu tieân cuûa vieäc coâng khai hoùa thoâng tin giuùp cho ngöôøi cho vay ñaùnh giaù ruûi ro coù theå
                                                                                                     xaûy ra vaø töø ñoù traùnh nhöõng ruûi ro naøy. Noù cho bieát veà söï toàn taïi hoaëc tieàm naêng hieän höõu cuûa
                                                                                                     caùc quyeàn ñoái vôùi thöù ñoäng saûn ñang ñöôïc quan taâm, maø ngöôøi caàn bieát ôû ñaây chính laø ngöôøi coù
                                                                                                     yù ñònh mua hoaëc nhaän baûo ñaûm hoaëc quyeàn khaùc veà taøi saûn ñoái vôùi thöù ñoäng saûn ñoù.


                                                                                                     Caùch ñaët vaán ñeà ôû ñaây laø: vieäc coâng nhaän moät caùch ñaày ñuû caùc quyeàn baûo ñaûm toàn taïi töø tröôùc
                                                                                                     ñoái vôùi ñoäng saûn phuï thuoäc vaøo vieäc tieát loä coâng khai caùc quyeàn naøy theo moät caùch thöùc ñaõ quy
                                                                                                     ñònh – thöôøng laø thoâng qua vieäc noäp thoâng baùo taïi cô quan ñaêng kyù. Ngoaøi ra, tính coâng khai
                                                                                                     cuõng taïo cô sôû cho vieäc xaùc ñònh thöù töï öu tieân giöõa caùc quyeàn lôïi baûo ñaûm khaùc nhau ñoái vôùi
                                                                                                     cuøng moät taøi saûn baûo ñaûm.


                                                                                                     Taát caû cô quan ñaêng kyù giao dòch baûo ñaûm hieän ñaïi ñeàu söû duïng moät phöông phaùp ñaêng kyù
                                                                                                     ñöôïc bieát ñeán moät caùch roäng raõi laø “noäp thoâng baùo” hôn laø “ñaêng kyù hoà sô”. Khaùc vôùi heä thoáng

    28
ñaêng kyù hoà sô, heä thoáng tieáp nhaän thoâng baùo khoâng ñoøi hoûi phaûi ñaêng kyù baûn thaân hôïp ñoàng




                                                                                                                                         Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
                                                                                                                                                                                                V i eä t N a m
baûo ñaûm hay thaäm chí laø xuaát trình cho cô quan ñaêng kyù xem. Thay vì beân ñöôïc baûo ñaûm seõ ñeä
trình nhöõng thoâng tin höõu haïn theo moät khuoân maãu ñaõ chuaån hoùa, nhöõng thoâng tin naøy seõ chæ
ñôn giaûn laø caùc chi tieát cô baûn caàn thieát ñeå caûnh baùo caùc beân thöù ba veà tieàm naêng toàn taïi moät
quyeàn lôïi baûo ñaûm naøo ñoù ñoái vôùi caùc haïng muïc ñaõ xaùc ñònh hoaëc caùc loaïi ñoäng saûn cuûa moät
beân vay vôùi danh tính ñaõ xaùc ñònh. Caùc hôïp ñoàng tieàn ñeà khoâng caàn ñöa vaøo noäi dung ñaêng kyù.
Quan nieäm veà tieáp nhaän thoâng baùo ñöôïc hình thaønh töø nhöõng ñaïo luaät hieän ñaïi ñaàu tieân veà giao
dòch baûo ñaûm ban haønh vaøo nhöõng naêm 1950 ôû Hoa-kyø. Caùc nöôùc khaùc nhö Niu Di-laân, An-ba-
ni, Boâ-xni-a, Caêm-pu-chia vaø Ru-ma-ni, nôi ñaõ ban haønh caùc luaät veà giao dòch baûo ñaûm hieän ñaïi,
cuõng ñöa ra moät phöông thöùc tieáp nhaän thoâng baùo naøo ñoù.


Theo phaùp luaät veà giao dòch baûo ñaûm hieän ñaïi coù söû duïng heä thoáng tieáp nhaän thoâng baùo, muïc
ñích duy nhaát cuûa vieäc tieáp nhaän thoâng baùo laø ñeå coâng khai hoùa caùc quyeàn lôïi vaø töø ñoù xaùc laäp
möùc ñoä öu tieân cho chuùng. Do baûn thaân thoâng baùo khoâng xaùc laäp neân caùc quyeàn, ngöôøi ta coù
theå xoùa boû taát caû nhöõng thuû tuïc vaø quy trình thaåm tra phaùp lyù thöôøng vaãn gaén keøm vôùi kieåu ñaêng
kyù truyeàn thoáng. Heä quaû quan troïng laø ñaêng kyù vieân khoâng phaûi mang traùch nhieäm xaùc ñònh xem
lieäu giöõa nhöõng ngöôøi neâu teân trong hoà sô ñaêng kyù laø beân ñöôïc baûo ñaûm vaø beân baûo ñaûm coù
thöïc söï toàn taïi moät hôïp ñoàng baûo ñaûm hôïp leä hay khoâng, hoaëc lieäu vieäc ñaêng kyù ñaõ ñöôïc beân
baûo ñaûm cho pheùp hay chöa 28.

Heä thoáng “Noäp thoâng baùo” coù caùc ñaëc ñieåm vaø lôïi ích sau:

           Noù coù theå xöû lyù moät soá löôïng lôùn caùc vuï vieäc ñaêng kyù vaø cho pheùp coâng chuùng ñöôïc
           tieáp caän roäng raõi vaøo caùc thoâng tin ñaõ ñaêng kyù moät caùch hieäu quaû vaø ít toán keùm;

           Khoâng coù yeâu caàu naøo veà vieäc coâng chöùng taøi lieäu hay ñaùnh giaù taøi saûn baûo ñaûm. Nhö
           vaäy, phí ñaêng kyù maø ngöôøi söû duïng phaûi traû khoâng coøn laø moät yeáu toá quan troïng khi
           quyeát ñònh coù ñaêng kyù hoaëc tra cöùu hay khoâng;

           Noù taïo söï linh hoaït cho ngöôøi söû duïng. Cuï theå, noù ñaùp öùng yeâu caàu cuûa taøi trôï thöông
           maïi hieän ñaïi, – nhöõng giao dòch thöôøng keøm theo haøng xaáp hôïp ñoàng hoaëc söûa ñoåi hôïp
           ñoàng vaø moät loaït nghóa vuï tín duïng chaúng haïn nhö haïn möùc tín duïng vaø theå thöùc tín
           duïng cho caùc khoaûn vay keá tieáp nhau. Theo thôøi gian, caùc chi tieát trong giao dòch tín
           duïng, chaúng haïn nhö soá tieàn vay, trôû neân laïc haäu do coù vieäc taùi taøi trôï. Caùc ñieàu khoaûn
           cuûa hôïp ñoàng tín duïng coù theå bò söûa ñoåi hoaëc caùc beân coù theå kyù keát hôïp ñoàng môùi cho
           phuø hôïp vôùi thay ñoåi cuûa tình hình maø khoâng caàn phaûi söûa ñoåi noäi dung ñaêng kyù hoaëc
           gaây taùc ñoäng ñeán caùc ñaêng kyù môùi chöøng naøo caùc thay ñoåi hoaëc caùc hôïp ñoàng môùi
           khoâng aûnh höôûng ñeán caùc thoâng tin cô baûn trong noäi dung ñaêng kyù.

           Tieáp nhaän thoâng baùo giuùp giaûm thieåu ñoøi hoûi phaûi tieát loä caùc thoâng tin kinh doanh nhaïy
           caûm cho caùc ñoái thuû. Nhöõng thoâng tin chuû choát bao haøm trong thoâng baùo ñaõ ñöôïc tieáp
           nhaän seõ saün saøng ñöôïc caáp cho baát cöù ai saün loøng traû tieàn cho vieäc tra cöùu. Tuy nhieân,
           caùc chi tieát veà moái quan heä giöõa caùc beân trong hôïp ñoàng baûo ñaûm (chaúng haïn nhö giaù
           trò soá tieàn ñöôïc baûo ñaûm, caùc ñieàu khoaûn traû nôï vaø, trong moät soá tröôøng hôïp, chi tieát veà
           caùc taøi saûn duøng laøm baûo ñaûm) khoâng ñöôïc coâng boá coâng khai. Do vaäy, caùc chi tieát ñoù
           khoâng theå hieän ra trong keát quaû tra cöùu.


28 Tuy nhieân, nhieàu heä thoáng vaãn quy ñònh caùc bieän phaùp xöû lyù caùc tröôøng hôïp hoà sô ñaêng kyù khoâng theå hieän moái quan
   heä hieän taïi hoaëc tieàm naêng giöõa caùc beân xaùc ñònh trong hoà sô vaø ngöôøi ñöôïc neâu teân laø beân nôï yeâu caàu xoùa boû
   ñaêng kyù ñoù.
                                                                                                                                                                                                                                   29
                                                                                                     4.1.2. Caùc trôû ngaïi chuû yeáu trong ñaêng kyù quyeàn lôïi baûo ñaûm ôû Vieät Nam
           Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
V i eä t N a m


                                                                                                     Thaùng 3 naêm 2002, Cuïc Ñaêng kyù quoác gia caùc giao dòch baûo ñaûm (NRAST) baét ñaàu trieån khai
                                                                                                     vieäc ñaêng kyù caùc quyeàn lôïi veà baûo ñaûm ñoái vôùi moïi loaïi ñoäng saûn vaø giao dòch cho thueâ, tröø taøu
                                                                                                     bieån vaø taøu bay29. Maëc duø laø moät heä thoáng duy nhaát phuïc vuï vieäc ñaêng kyù haàu heát giao dòch
                                                                                                     baûo ñaûm ñoái vôùi ñoäng saûn, NRAST vaãn coù nhöõng baát caäp nhaát ñònh vaø chöa ñöôïc xem laø thaân
                                                                                                     thieän vôùi ngöôøi söû duïng maø nguyeân nhaân chuû yeáu laø do heä thoáng yeâu caàu, vaø ñaây chính laø trôû
                                                                                                     ngaïi soá moät ñöôïc nhaéc ñeán trong keát quaû khaûo saùt ngaønh taøi chính.


                                                                                                                                                Hình 7: Caùc baát caäp cuûa NRAST


                                                                                                                    Khoâng theå ñaêng kyù vaø tra cöùu tröïc tuyeán maø
                                                                                                                             phaûi tröïc tieáp ñeán cô quan ñaêng kyù                                                                 88%

                                                                                                                                    Khoâng coù heä thoáng ñaêng kyù vaø
                                                                                                                                         löu tröõ döõ lieäu thoáng nhaát                                                        77%

                                                                                                                     Ñoøi hoûi moâ taû quaù cuï theå taøi saûn baûo ñaûm,
                                                                                                                                                                                                                          76%
                                                                                                          do vaäy noù loaïi tröø phöông thöùc baûo ñaûm kieåu thaû noåi
                                                                                                                           Coù söï khaùc bieät veà yeâu caàu vaø thuû tuïc                                                73%
                                                                                                                                         giöõa caùc cô quan ñaêng kyù
                                                                                                      Thoâng tin taïi cô quan ñaêng kyù khoâng phaûi luùc naøo cuõng
                                                                                                                                                                                                                          69%
                                                                                                                            saün saøng caáp cho ngöôøi coù nhu caàu

                                                                                                                                                           Phí quaù cao                                                   69%


                                                                                                                    Maát quaù nhieàu thôøi gian xöû lyù hoà sô ñaêng kyù                                                65%

                                                                                                         Chæ thöïc hieän ñaêng kyù sau khi xem xeùt maët noäi dung,                                                 62%
                                                                                                          khieán cho quy trình phöùc taïp vaø toán nhieàu thôøi gian
                                                                                                                              Ghi cheùp veà ñaêng kyù trong quaù khöù
                                                                                                                                khoâng hoaøn chænh vaø khoù tra cöùu                                              58%


                                                                                                     Nguoàn: Keát quaû khaûo saùt ngaønh taøi chính do IFC-VBA tieán haønh


                                                                                                     Phaàn döôùi ñaây giaûi thích vaø phaân tích caùc moái quan ngaïi chính cuûa caùc ngaân haøng veà NRAST:


                                                                                                     Döõ lieäu chuû yeáu ôû daïng giaáy vaø khoâng ñöôïc taäp trung thoáng nhaát vaøo moät heä thoáng ñieän töû.
                                                                                                     88% caùc ngaân haøng nhaát trí raèng vieäc ñaêng kyù tröïc tuyeán coù theå taïo ñieàu kieän thuaän lôïi cho caû
                                                                                                     vieäc ñaêng kyù cuõng nhö vieäc tìm kieám thoâng baùo veà giao dòch baûo ñaûm moät caùch kòp thôøi vaø thoâng
                                                                                                     qua phöông tieän ñieän töû. Taát caû caùc ngaân haøng ñeàu tin töôûng raèng heä thoáng tröïc tuyeán seõ naâng
                                                                                                     cao hieäu quaû cuûa taát caû caùc beân lieân quan. Maëc duø moät soá ngaân haøng theå hieän söï haøi loøng taïm
                                                                                                     thôøi cuûa hoï vôùi caùch laøm hieän nay laø göûi ñôn ñaêng kyù baèng fax, nhöng coù leõ ngöôøi ta vaãn troâng
                                                                                                     chôø moät phöông tieän ñaêng kyù hieän ñaïi hôn trong ñoù caùc yeáu toá coâng ngheä ñöôïc söû duïng moät
                                                                                                     caùch ñaày ñuû nhaát ñeå thuùc ñaåy tieán trình ñaêng kyù. Ngoaøi ra, moät vaán ñeà nöõa ñöôïc treân 70% toång
                                                                                                     soá ngaân haøng quan taâm laø söï thieáu vaéng moät heä thoáng döõ lieäu ñaêng kyù thoáng nhaát – moät yeáu
                                                                                                     toá caûn trôû vieäc truy caäp thoâng tin cuûa caùc ngaân haøng thaønh vieân.




                                                                                                     29 Theo luaät phaùp Vieät Nam, thaåm quyeàn hieän nay veà ñaêng kyù ñöôïc quy ñònh chuû yeáu taïi Nghò ñònh 08 vaø Thoâng tö 6
                                                                                                        ban haønh thaùng 9 naêm 2006. Thoâng tö 6 ban haønh nhöõng maãu môùi trình baøy nhöõng noäi dung baét buoäc phaûi coù trong
                                                                                                        ñôn xin ñaêng kyù. Vôùi nhöõng caûi caùch môùi ñaây, caû Boä luaät Daân söï naêm 2005 vaø Nghò ñònh 163 ñeàu coù quy ñònh vaø
                                                                                                        phaân caáp thaåm quyeàn ñaêng kyù nhöng chæ ôû möùc ñoä chung nhaát vaø daønh phaàn cho caùc luaät chuyeân ngaønh hoaëc nghò
                                                                                                        ñònh quy ñònh chi ñieàu sau. Cho ñeán nay vaãn chöa coù luaät hay nghò ñònh naøo veà ñaêng kyù baûo ñaûm ñöôïc ban haønh
                                                                                                        ñeå quy ñònh chi ñieàu vieäc thi haønh Boä luaät Daân söï maëc duø chính phuû ñang soaïn thaûo moät döï aùn luaät veà vaán ñeà naøy.
    30
Thaåm quyeàn cuûa cô quan ñaêng kyù veà vieäc ñöôïc xöû lyù toång hôïp taát caû loaïi quyeàn lôïi baûo ñaûm




                                                                                                                     Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
                                                                                                                                                                            V i eä t N a m
caàn ñöôïc coâng boá hieän vaãn chöa roõ raøng. Khuoân khoå phaùp lyù môùi veà giao dòch baûo ñaûm noùi
chung ñaõ coù caùi nhìn môû roäng hôn veà caùc daïng loaïi nghóa vuï coù theå ñöôïc baûo ñaûm baèng ñoäng
saûn vaø laøm cho vieäc ñaêng kyù caùc quyeàn lôïi naøy trôû thaønh moät ñieàu kieän tieân quyeát cho giaù trò vaø
hieäu löïc ñoái vôùi caùc beân thöù ba30. Maëc duø thoâng tö gaàn ñaây nhaát veà ñaêng kyù giao dòch baûo ñaûm
vaø caùc vaät quyeàn khaùc ñoái vôùi ñoäng saûn cuõng ñaõ ñöôïc môû roäng moät caùch töông öùng31, theá
nhöng hieän vaãn coù chöa moät luaät hay quy cheá naøo ôû caáp cao hôn coâng nhaän nguyeân taéc naøy32
vaø hieän vaãn toàn taïi thaéc maéc veà phaïm vi cuûa nhöõng quyeàn lôïi baûo ñaûm coù theå ñöôïc ñaêng kyù.

Theo thöïc teá hieän nay, caùc ñaêng kyù vieân vaãn coù quyeàn tuøy nghi trong vieäc thaåm tra ñôn ñaêng
kyù. Khuoân khoå môùi ñaõ laøm giaûm nguy cô thaåm tra noäi dung moät caùch thaùi quaù ñoái vôùi caùc ñôn
ñaêng kyù taïi cô quan ñaêng kyù. Cho tôùi nay, ñaêng kyù vieân khoâng coøn ñöôïc ñoøi hoûi ngöôøi noäp ñôn
cung caáp taøi lieäu boå sung lieân quan ñeán giao dòch cuûa hoï. Tuy nhieân, caùc ñaêng kyù vieân vaãn ñöôïc
yeâu caàu tieán haønh phaùn xeùt veà hình thöùc phaùp lyù cuûa caùc giao dòch vaø loaïi taøi saûn baûo ñaûm. Caùc
ñaêng kyù vieân cuõng phaûi xaùc ñònh xem lieäu moät ñôn ñaêng kyù naøo ñoù coù töông töï vôùi moät ñôn ñaêng
kyù naøo ñoù ñaõ ñöôïc ñaêng kyù töø tröôùc ñoù hay khoâng, – moät vaán ñeà leõ ra khoâng phaûi laø moái quan
taâm cuûa cô quan ñaêng kyù 33. Cuoái cuøng, taïi Vieät Nam hieän nay, caùc caùn boä ñaêng kyù laø luaät sö,
maø luaät sö thì theo leõ töï nhieân thöôøng thieân veà thaåm tra caùc taøi lieäu theo kieåu phaùn xeùt trong khi
ñoù vieäc ñaêng kyù neân thuaàn tuùy laø moät haønh vi haønh chính vaên phoøng. Nhö vaäy, theo khuoân khoå
phaùp lyù hieän nay, khaû naêng raát deã xaûy ra laø caùc ñaêng kyù vieân seõ aùp duïng tö duy theo kieåu phaùn
xeùt vaøo quaù trình ra quyeát ñònh coù hay khoâng töø choái moät thoâng baùo baûo ñaûm, cho duø laø chæ ôû
moät möùc ñoä haïn heïp hôn nhieàu so vôùi khuoân khoå phaùp lyù tröôùc ñaây. Tuy nhieân, theo nhöõng
thoâng leä ñöôïc xem laø toát nhaát, thì heä thoáng ñaêng kyù khoâng neân cho pheùp toàn taïi quyeàn tuøy nghi
quyeát ñònh cuûa con ngöôøi. Noù neân söû duïng nhöõng quy taéc aán ñònh cho vieäc chaáp nhaän hay töø
choái caùc thoâng baùo vaø cho vieäc xaùc ñònh xem neân coâng boá nhöõng thoâng baùo naøo trong keát quaû
tra cöùu, coù nhö vaäy thì keát quaûa môùi nhaùt quaùn vaø coù theå deã döï baùo trong moïi tröôøng hôïp. Heä
thoáng ñaêng kyù ñieän töû, nôi caùc ñôn ñaêng kyù ñöôïc tieáp nhaän vaø caùc tra cöùu ñöôïc thöïc hieän thoâng
qua aùp duïng caùc quy taéc ñaõ aán ñònh tröôùc cuûa heä thoáng coâng ngheä seõ giuùp loaïi tröø quyeàn tuøy
nghi kieåu naøy.

Caùc ñaêng kyù vieân coù theå vaãn quen vôùi vieäc kieåm tra baûn moâ taû taøi saûn baûo ñaûm vaø ñoøi xuaát trình
caùc chi tieát lieân quan do vaãn toàn taïi quy ñònh veà “moâ taû taøi saûn baûo ñaûm” trong caùc quy cheá ñaêng
kyù ñaõ cuõ nhöng vaãn coøn hieäu löïc cho ñeán nay34. Thoâng tö veà ñaêng kyù cuõng quy ñònh caùc bieåu
maãu vaø phuï luïc vôùi caùch thöùc trình baøy ñaõ aán ñònh ñeå thöïc hieän vieäc moâ taû naøy35. Quy ñònh veà
caùc bieåu maãu vôùi thieân höôùng veà moâ taû chi tieát theo hình thöùc ñaõ aán ñònh tröôùc raát deã ñöôïc caùc
ñaêng kyù vieân dieãn dòch ñeå bieän minh cho vieäc töø choái nhöõng ñôn ñaêng kyù chæ moâ taû taøi saûn baûo
ñaûm moät caùch khaùi quaùt, chung chung.

Caùc haïn cheá veà phöông tieän ñaêng kyù taïo neân söï phaân bieät ñoái xöû giöõa caùc ñoái töôïng noäp
ñôn ñaêng kyù. Ñôn xin ñaêng kyù coù theå ñöôïc noäp baèng caùch ñöa tröïc tieáp taïi cô quan ñaêng kyù,
göûi böu ñieän hoaëc chuyeån fax, tuy nhieân hình thöùc göûi fax chæ aùp duïng cho nhöõng ñoái töôïng ñaõ
ñaêng kyù laø khaùch haøng thöôøng xuyeân cuûa cô quan ñaêng kyù36. Coù veû nhö caên cöù cho söï phaân
bieät naøy giöõa “khaùch haøng” vaø nhöõng ñoái töôïng khoâng phaûi laø “khaùch haøng” laø ôû choã khaùch haøng
coù theå traû phí haøng thaùng baèng caùch söû duïng moät taøi khoaûn laäp taïi cô quan ñaêng kyù, trong khi
ñoù nhöõng ñoái töôïng khoâng phaûi laø “khaùch haøng” thì phaûi traû phí baèng tieàn maët vaøo thôøi ñieåm noäp

30   Ñieàu 323 cuûa Boä luaät Daân söï vaø Ñieàu 11 cuûa Nghò ñònh 163.
31   Thoâng tö 03 naêm 2007 vaø Thoâng tö 04 naêm 2007.
32   Nghò ñònh 08 naêm 2000.
33   Thoâng tö 06, phaàn I, ñieàu 10.1.
34   Ñieàu 11, Nghò ñònh 08.
35   Thoâng tö 06, maãu 01 vaø 02, caùc Phuï luïc 01, 02 vaø 03.
36   Thoâng tö 6, Phaàn I, Muïc 11.1.
                                                                                                                                                                                                               31
                                                                                                     ñôn37. Thöïc teá naøy ñaët nhöõng ñoái töôïng khoâng phaûi laø “khaùch haøng” vaøo theá baát lôïi bôûi vì hoï
           Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
V i eä t N a m

                                                                                                     khoâng theå söû duïng nhöõng phöông tieän nhanh nhaát phuïc vuï vieäc noäp ñôn ñaêng kyù. Xem ra khoâng
                                                                                                     coù lyù giaûi hôïp lyù naøo cho söï phaân bieät naøy bôûi vì phöông phaùp maø caùc “khaùch haøng” söû duïng
                                                                                                     ñeå traû phí qua taøi khoaûn, töùc laø traû vaøo taøi khoaûn ngaân haøng cuûa cô quan ñaêng kyù, raát deã bò bieán
                                                                                                     hoùa ñeå cho pheùp nhöõng ñoái töôïng khoâng phaûi laø “khaùch haøng” coù theå öùng traû tieàn phí tröôùc roài
                                                                                                     sau ñoù môùi thöïc hieän ñaêng kyù baèng fax.

                                                                                                     Caùc yeâu caàu veà ñaêng kyù hieän nay phöùc taïp vaø toán nhieàu thôøi gian. Keát quaû khaûo saùt ngaønh
                                                                                                     taøi chính cho thaáy raèng caùc ngaân haøng coøn phaøn naøn veà quy trình ñaêng kyù phieàn toaùi vaø maát
                                                                                                     nhieàu thôøi gian. Trong khi thôøi haïn theo luaät ñònh ñeå ñaêng kyù chæ laø 3 ngaøy (coù theå laø soá ngaøy
                                                                                                     naøy bao goàm caû thôøi gian göûi böu ñieän) thì 13,6% trong soá caùc ngaân haøng ñöôïc khaûo saùt noùi
                                                                                                     raèng vieäc ñaêng kyù taøi saûn baûo ñaûm laø trang thieát bò thöôøng maát töø 4 ñeán 6 ngaøy, vaø 36,4% caùc
                                                                                                     ngaân haøng ñöôïc khaûo saùt cho raèng vieäc ñaêng kyù naøy maát hôn 6 ngaøy. Tinh thaàn caùc vaên baûn
                                                                                                     môùi quy ñònh tieâu chuaån chaët cheõ hôn cho thôøi gian ñaêng kyù, khuyeán khích thöïc hieän ñaêng kyù
                                                                                                     ngay trong ngaøy neáu hoà sô nhaän ñöôïc khoâng muoän quaù 3 giôø chieàu vaø chæ trong nhöõng tröôøng
                                                                                                     hôïp ngoaïi leä môùi cho pheùp toái ña ñeán 3 ngaøy. Caùc cuoäc phoûng vaán tieán haønh gaàn ñaây vôùi moät
                                                                                                     soá ngaân haøng cho thaáy raèng vieäc thöïc hieän ñaõ ñöôïc toát hôn keå töø thôøi ñieåm tieán haønh khaûo saùt,
                                                                                                     vôùi soá tröôøng hôïp tuaân thuû thôøi haïn moät ngaøy ñaõ taêng leân ñaùng keå. Nhìn chung, caùc ñoái töôïng
                                                                                                     traû lôøi phoûng vaán cho raèng ñaêng kyù cho xe coä coù phaàn deã hôn so vôùi ñaêng kyù cho trang thieát bò,
                                                                                                     nguyeân nhaân laø do moãi chieác xe ñeàu coù bieån soá rieâng neân vieäc thaåm tra giaáy tôø taïi cô quan ñaêng
                                                                                                     kyù cuõng nhanh hôn (xem Hình 8).

                                                                                                                                Hình 8: Soá ngaøy caàn ñeå ñaêng kyù giao dòch baûo ñaûm

                                                                                                                                           50.0%
                                                                                                                                 47.6%

                                                                                                                 % ngaân haøng                                                        38.1% 36.4%




                                                                                                                                                              14.3% 13.6%




                                                                                                                                     1-3 ngaøy                   4-6 ngaøy            Treân 4-6 ngaøy


                                                                                                                                                          Thieát bò          Xe coä

                                                                                                     Nguoàn: Keát quaû khaûo saùt ngaønh taøi chính do IFC-VBA tieán haønh


                                                                                                     Keát quaû tra cöùu khoâng chính xaùc vaø thôøi gian ñaùp öùng yeâu caàu tra cöùu coøn daøi. Thôøi ñieåm
                                                                                                     ñaêng kyù giao dòch baûo ñaûm laø thôøi ñieåm cô quan ñaêng kyù nhaän ñôn hôïp leä 38. Ñôn xin ñaêng kyù
                                                                                                     ñöôïc ñaêng kyù vieân xem xeùt vaø sau ñoù nhaäp vaøo cô sôû döõ lieäu. Theo tieâu chuaån phaùp lyù môùi,
                                                                                                     ñieàu naøy phaûi ñöôïc thöïc hieän trong ngaøy hoaëc vaøo ngaøy hoâm sau, hoaëc trong moät soá tröôøng hôïp
                                                                                                     coù theå tôùi 3 ngaøy39. Döõ lieäu ñaõ ñöôïc nhaäp vaøo cô sôû döõ lieäu taïi Trung taâm ñaêng kyù roài nhöng



                                                                                                     37 Thoâng tö 6, Phaàn I, Muïc 11.2.
                                                                                                     38 Ñieàu 21 cuûa Nghò ñònh 8 vaø Thoâng tö 6, Phaàn I, Muïc 8.1.
                                                                                                     39 Ñieàu 24 cuûa Nghò ñònh 08, vaø Thoâng tö 06, phaàn IX, ñieàu 1.
    32
thoâng tin ñaêng kyù vaãn chöa saün saøng phuïc vuï tra cöùu cho ñeán khi thöïc hieän xong vieäc caäp nhaät




                                                                                                                    Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
                                                                                                                                                                           V i eä t N a m
thoâng tin toaøn heä thoáng ñöôïc thöïc hieän 2 laàn/ngaøy, vaøo cuoái giôø laøm vieäc buoåi saùng vaø cuoái giôø
laøm vieäc buoåi chieàu. Heä quaû laø nhöõng thoâng tin ñöôïc cô quan ñaêng kyù cung caáp trong thôøi gian
quaù ñoä ít nhaát laø nöûa ngaøy töø thôøi ñieåm nhaän hoà sô ñaêng kyù ñeán kyø caäp nhaät döõ lieäu tieáp theo
seõ khoâng bao goàm söï kieän ñaêng kyù. Trong ñieàu kieän nhö vaäy, moät ngöôøi tìm kieám thoâng tin coù
theå khoâng nhaän ñöôïc thoâng tin veà taát caû tröôøng hôïp ñaêng kyù ñang coù hieäu löïc vaø do ñoù deã ñöa
ra quyeát ñònh döïa treân thoâng tin khoâng ñaày ñuû.


Moät vaán ñeà nöõa laø quy cheá veà ñaêng kyù ñoøi hoûi vieäc tìm kieám thoâng tin trong soå ñaêng kyù ñöôïc
thöïc hieän theo teân cuûa beân baûo ñaûm40. Neáu söû duïng moät tieâu chí tìm kieám naøo ñoù, chaúng haïn
nhö teân, cho pheùp ngöôøi söû duïng coù ñöôïc keát quaû tìm kieám nhaát quaùn. Tuy nhieân, trong thöïc
teá, caùc cô quan ñaêng kyù thuoäc NRAST thöïc hieän tìm kieám döïa treân caùch keát hôïp caû teân vaø maõ
soá nhaän daïng khi ñaùp öùng yeâu caàu tra cöùu. Caùch laøm naøy khoâng nhöõng khoâng tuaân thuû thaåm
quyeàn phaùp lyù maø noù coøn taïo neân moät ruûi ro cho caùc beân nhaän baûo ñaûm trong tröôøng hôïp ñaùnh
sai maõ soá nhöng ñieàn teân ñuùng chaúng haïn. Trong tröôøng hôïp nhö vaäy, neáu tieán haønh tra cöùu
maø ñoøi hoûi söï ñuùng khôùp theo caû hai tieâu chí thì coù theå daãn ñeán haäu quaû laø khoâng tìm ra moät
thoâng baùo coù noäi dung ñaày ñuû veà maët phaùp lyù. Noùi caùch khaùc, neáu chæ ñieàn ñuùng teân maø sai maõ
soá thì seõ khoâng ra ñöôïc keát quaû tra cöùu.


Treân thöïc tieãn, keát quaû khaûo saùt cho thaáy caùc ngaân haøng chöa taän duïng ñaày ñuû caùc chöùc naêng
cuûa NRAST ñeå thöïc hieän tra cöùu do hoï thaáy quy trình coøn daøi doøng vaø keát quaû coøn chöa tin caäy.
Keát quaû khaûo saùt cho bieát thôøi gian ñeå moät ngaân haøng coù ñöôïc phuùc ñaùp ñoái vôùi yeâu caàu tra
cöùu xeâ dòch trong khoaûng töø 1 ngaøy ñeán toái ña 10 ngaøy. Treân 30% ngaân haøng nhaän ñöôïc phaûn
hoài trong voøng 2 ngaøy, 25% nhaän ñöôïc trong voøng 3 ngaøy. 31% ngaân haøng phaûi maát 7 ñeán 10
ngaøy môùi nhaän ñöôïc traû lôøi töø cô quan ñaêng kyù (Hình 9). Theo tieâu chuaån môùi veà thôøi gian xöû lyù
yeâu caàu tra cöùu, ñoàng thôøi cuõng laø thôøi gian ñaêng kyù41, NRAST ñang caûi thieän quy trình naøy.

          Hình 9: Thôøi gian lieân heä qua laïi ñeå thöïc hieän truy nhaäp/ tìm kieám thoâng tin

                                    31%                                                  31%


                                          25%
                % soá ngaân haøng




                                                                              19%




                                                         6%             6%




                                    1-2   2-3            3-4            5-6   6-7       7-10
                                                               Soá ngaøy

Nguoàn: Keát quaû khaûo saùt ngaønh taøi chính do IFC-VBA tieán haønh


40 Ñieàu 24 cuûa Nghò ñònh 8 vaø Thoâng tö 6, Phaàn IX, ñieàu 1.
41 Thoâng tö 06, phaàn IX, ñieàu 3.
                                                                                                                                                                                                              33
                                                                                                     Caâu traû lôøi cho caû hai baát caäp naøy trong vieäc tra cöùu (töùc laø khoaûng caùch giöõa thôøi ñieåm ñaêng
           Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
V i eä t N a m

                                                                                                     kyù vaø thôøi ñieåm coù thoâng tin ñeå tra cöùu, vaø thôøi gian xöû lyù yeâu caàu tra cöùu) coù leõ naèm ôû vieäc söû
                                                                                                     duïng hieäu quaû coâng ngheä thoâng tin-truyeàn thoâng. 88% caùc ngaân haøng nhaát trí raèng vieäc ñaêng
                                                                                                     kyù tröïc tuyeán coù theå taïo ñieàu kieän thuaän lôïi cho caû vieäc ñaêng kyù cuõng nhö vieäc tìm kieám thoâng
                                                                                                     baùo veà giao dòch baûo ñaûm moät caùch kòp thôøi vaø thoâng qua phöông tieän ñieän töû. Taát caû caùc ngaân
                                                                                                     haøng ñeàu tin töôûng raèng heä thoáng tröïc tuyeán seõ naâng cao hieäu quaû cuûa taát caû caùc beân lieân quan.
                                                                                                     Maëc duø moät soá ngaân haøng theå hieän söï haøi loøng taïm thôøi cuûa hoï vôùi caùch laøm hieän nay laø göûi
                                                                                                     ñôn ñaêng kyù baèng fax, nhöng coù leõ ngöôøi ta vaãn troâng chôø moät phöông tieän ñaêng kyù hieän ñaïi
                                                                                                     hôn trong ñoù caùc yeáu toá coâng ngheä ñöôïc söû duïng moät caùch ñaày ñuû nhaát ñeå thuùc ñaåy tieán trình
                                                                                                     ñaêng kyù.


                                                                                                     Caùc trôû ngaïi khaùc cho vieäc ñaêng kyù. Gaàn 70% ngaân haøng coù phaûn hoài tröôùc caâu hoûi khaûo saùt
                                                                                                     phaûn aùnh raèng phí ñaêng kyù hieän nay laø quaù cao. Tuy khoù coù theå hieåu ñöôïc laøm theá naøo maø moät
                                                                                                     toå chöùc taøi chính laïi thaáy möùc phí 60.000 VND (khoaûng 4 USD) coù theå coi laø moät trôû ngaïi, vieäc
                                                                                                     söû duïng coâng ngheä moät caùch hieäu quaû ñeå chuyeån hoùa phaàn lôùn chi phí lao ñoäng cuûa cô quan
                                                                                                     ñaêng kyù sang cho ngöôøi söû duïng cuoái cuøng coøn coù theå giaûm hôn nöõa soá tieàn naøy.


                                                                                                     Ngoaøi ra, caùc ngaân haøng coøn phaøn naøn veà thuû tuïc phaûi moâ taû chi tieát taøi saûn baûo ñaûm, thaåm tra
                                                                                                     noäi dung caùc chöùng töø. Caùc phaøn naøn naøy chaéc chaén seõ ñöôïc xöû lyù, duø laø moät phaàn, trong caùc
                                                                                                     caûi caùch phaùp lyù gaàn ñaây nhaát.


                                                                                                     Moät moái quan ngaïi khaùc nöõa laø beân ñöôïc baûo ñaûm hay beân baûo ñaûm ñeàu coù theå noäp ñôn xin
                                                                                                     xoùa ñaêng kyù giao dòch baûo ñaûm42. Cho pheùp moät beân baûo ñaûm xoùa boû hoaëc huûy boû moät ñaêng
                                                                                                     kyù, duø coù hay khoâng coù söï ñoàng yù cuûa beân ñöôïc baûo ñaûm, coù theå laøm cho beân ñöôïc baûo ñaûm
                                                                                                     ñoái maët vôùi ruûi ro lôùn. Keå caû khi beân xin xoùa boû ñaêng kyù laø beân ñöôïc baûo ñaûm ñi chaêng nöõa thì
                                                                                                     seõ toát hôn neáu cho boå sung ñôn xin xoùa boû ñaêng kyù vaøo hoà sô ñaêng kyù vaø giöõ hoà sô ñaêng kyù
                                                                                                     trong hoà sô löu tröõ hieän haønh hôn laø xoùa boû ñaêng kyù khoûi hoà sô löu tröõ hieän haønh, lyù do laø noäi
                                                                                                     dung ñaêng kyù vaãn coù theå höõu duïng ñeå traû lôøi yeâu caàu tra cöùu cuûa moät beân thöù ba naøo ñoù.



                                                                                                     4.1.3. Caùc khuyeán nghò veà coâng boá coâng khai caùc quyeàn lôïi veà baûo ñaûm
                                                                                                     thoâng qua cô quan ñaêng kyù thoáng nhaát, taäp trung

                                                                                                     Hieän nay, Chính phuû Vieät Nam ñang soaïn döï thaûo luaät ñaêng kyù nhaèm caûi thieän heä thoáng ñaêng
                                                                                                     kyù trong nöôùc, maø moät trong caùc höôùng thöïc hieän laø chuyeån hoaït ñoäng ñaêng kyù töø chuû yeáu laø
                                                                                                     baûn giaáy sang duøng phöông tieän ñieän töû. Phaïm vi aùp duïng cuûa döï thaûo luaät naøy caàn ñöôïc soaïn
                                                                                                     thaûo caån thaän ñeå coù theå keát hôïp toát vôùi Nghò ñònh 163. Ñeå ñöa hoaït ñoäng ñaêng kyù vaøo khuoân
                                                                                                     khoå phuø hôïp vôùi caùc thoâng leä toát nhaát cuûa quoác teá, khuyeán nghò ôû ñaây laø ñöa caùc ñieåm sau ñaây
                                                                                                     vaøo luaät vaø vaøo noäi dung thieát keá cuûa heä thoáng ñaêng kyù môùi:

                                                                                                               Veà tính thoáng nhaát: Soå ñaêng kyù neân duøng ñeå ñaêng kyù moïi loaïi giao dòch töông thích
                                                                                                               ñeå bao goàm caû caùc giao dòch baûo ñaûm söû duïng taøi saûn baûo ñaûm laø ñoäng saûn (keå caû caùc
                                                                                                               vaät coá ñònh), thueâ taøi chính, thueâ hoaït ñoäng daøi haïn, baùn nhöôïng caùc hôïp ñoàng mua
                                                                                                               baùn coù baûo ñaûm vaø quyeàn löu giöõ ñoäng saûn. NRAST caàn ñaûm baûo khoâng loaïi boû bôùt
                                                                                                               moät soá daïng ñoäng saûn cuï theå naøo ñoù ra khoûi phaïm vi ñaêng kyù.



                                                                                                     42 Ñieàu 23 cuûa Nghò ñònh 8 vaø Thoâng tö 6, Phaàn VI.
    34
           Veà hình thöùc phaùp lyù, vieäc cho thueâ taøi chính, thueâ hoaït ñoäng daøi haïn, vieäc baùn caùc hôïp




                                                                                                                       Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
                                                                                                                                                                              V i eä t N a m
           ñoàng baùn haøng coù baûo ñaûm vaø caùc quyeàn löu giöõ taøi saûn khoâng phaûi laø nhöõng quyeàn
           lôïi baûo ñaûm thöïc söï ñuùng nghóa. Tuy nhieân, ñieàu quan troïng laø chuùng caàn ñöôïc ñöa vaøo
           heä thoáng ñaêng kyù vaø chuùng phaûi tuaân theo ñuùng nhöõng quy taéc öu tieân nhö nhöõng
           quyeàn lôïi baûo ñaûm thöïc söï vaãn phaûi tuaân thuû. Lyù do laø neáu khoâng ñöôïc ñaêng kyù, caùc
           quyeàn lôïi ñoái vôùi taøi saûn thueâ hoaëc vieäc baùn hôïp ñoàng baùn coù baûo ñaûm coù theå maõi vaãn
           ôû tình traïng “aån” ñoái vôùi nhöõng beân thöù ba naøo ñònh tieán haønh giao dòch baèng caùch caên
           cöù vaøo khaû naêng roõ raøng cuûa beân baûo ñaûm laø beân baûo ñaûm coù theå chuyeån nhöôïng cho
           hoï caùc taøi saûn naøy. Khuoân khoå phaùp lyù môùi ñaõ tieán ñöôïc moät böôùc môùi theo höôùng naøy,
           tuy nhieân noù vaãn chöa bao quaùt ñuû ñöôïc caùc phaïm vi nhö mong muoán. Cô quan ñaêng
           kyù coù theå deã daøng thích öùng vôùi vieäc ñaêng kyù thoâng baùo veà caùc loaïi quyeàn naøy maø
           khoâng coù khaùc bieät gì nhieàu so vôùi nhöõng yeâu caàu ñang aùp duïng cho caùc giao dòch baûo
           ñaûm thöïc söï.

           Giôùi haïn muïc ñích: NRAST caàn ñaûm baûo raèng caùc yeâu caàu cho vieäc ñaêng kyù chæ ñeå
           phuïc vuï muïc ñích ñaêng kyù. Muïc ñích ñoù laø: thoâng baùo raèng moät quyeàn lôïi baûo ñaûm coù
           theå ñang toàn taïi ñoái vôùi thöù taøi saûn baûo ñaûm ñang noùi tôùi, vaø xaùc laäp quyeàn öu tieân cho
           beân ñöôïc baûo ñaûm ñoái vôùi taøi saûn baûo ñaûm. Nhöõng thoâng tin ngoaøi leà laø khoâng caàn thieát.
           Laáy ví duï, thoâng tin baûo ñaûm veà caùc hôïp ñoàng giao keát giöõa caùc beân ñöôïc baûo ñaûm,
           nhö hôïp ñoàng phuï thuoäc chaúng haïn, voán chaúng phaûi laø thöù caàn quan taâm ñeå thoâng baùo
           cho caùc beân thöù ba, nhöng laïi ñöôïc quy ñònh trong caùc bieåu maãu ñaêng kyù43.

           Trong tröôøng hôïp xe coä ñöôïc ñaùnh soá vaø ñöôïc tra cöùu theo con soá thì cuõng neân aùp duïng
           luoân quy taéc ñang aùp duïng cho vieäc ñaùnh soá vaø tra cöùu theo teân cuûa beân baûo ñaûm. Ñieàu
           ñoù coù nghóa laø seõ chæ duøng moät soá, vaø con soá naøy neân laø con soá duøng ñeå xaùc ñònh danh
           tính cuûa chieác xe chöù khoâng phaûi ñeå xaùc ñònh nhöõng boä phaän hay caáu kieän coù theå thaùo
           rôøi. Loaïi soá phoå bieán nhaát laø soá thaân xe hay soá khung. Caùc loaïi soá khaùc, chaúng haïn nhö
           soá maùy, laø khoâng caàn thieát, chuùng chæ xaùc ñònh moät boä phaän caáu kieän naøo ñoù coù theå
           thaùo rôøi hoaëc thay theá vaø do ñoù khoâng ñaùng tin caäy ñeå nhaän daïng xe.

           Chöùc naêng thoâng tin cuûa soå ñaêng kyù ñöôïc thöïc hieän thoâng qua vieäc tìm kieám trong kho
           löu tröõ döõ lieäu. Caùc yeâu caàu tra cöùu thoâng thöôøng (chöù khoâng phaûi baûn thaân vieäc tra
           cöùu ñaõ coù xaùc nhaän) neân chaêng chæ ñoøi hoûi cung caáp nhöõng thoâng tin toái thieåu maø vì
           noù, vieäc tra cöùu ñöôïc tieán haønh, töùc laø phaûi caên cöù theo tieâu chí tra cöùu cuï theå (teân hay
           soá). Khoâng neân ñoøi hoûi nhöõng thoâng tin naøo nöõa veà beân ñöa yeâu caàu tra cöùu neáu chuùng
           khoâng caàn thieát cho vieäc chieát xuaát ra keát quaû tra cöùu.

           Vieäc ra quyeát ñònh caên cöù vaøo quy cheá: Caùc chuaån möïc cho vieäc chaáp thuaän hay töø
           choái ñaêng kyù cuõng nhö cho vieäc tieán haønh tra cöùu caàn phaûi cuï theå, xaùc ñònh vaø coù phaïm
           vi giôùi haïn cuï theå. Lyù do töø choái phaûi khaùch quan sao cho nhöõng suy ñoaùn tuøy tieän
           khoâng can thieäp ñöôïc vaøo quyeát ñònh chaáp thuaän hay töø choái. Neân boá trí sao cho caùc
           quyeát ñònh chaáp thuaän/ töø choái ñöôïc ñöa ra baèng heä thoáng coâng ngheä thoâng tin.

           Tính chuaån xaùc, toác ñoä, khaû naêng truy nhaäp vaø hieäu quaû: Böôùc quan troïng nhaát caàn
           tieán haønh ñeå naâng cao tính chuaån xaùc, toác ñoä, khaû naêng truy caäp vaø hieäu quaû kinh teá
           laø laøm sao cho ngöôøi xin ñaêng kyù nhaäp döõ lieäu ñaêng kyù tröïc tieáp vaøo cô sôû döõ lieäu vaø


43 Thoâng tö 06, maãu 02 BD, muïc 3.1 (“Thay ñoåi thöù töï öu tieân trong thanh toaùn”).
                                                                                                                                                                                                                 35
                                                                                                     töï mình tieán haønh tra cöùu. Ñieàu ñoù coù nghóa laø vieäc ñaêng kyù vaø tra cöùu caàn ñöôïc ñeå ngoû
           Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
V i eä t N a m

                                                                                                     caøng nhieàu caøng toát cho ngöôøi söû duïng cuoái cuøng cuûa heä thoáng ñaêng kyù thoâng qua
                                                                                                     Internet. Laøm ñöôïc ñieàu naøy seõ (a) naâng cao tính chuaån xaùc thoâng qua loaïi boû nguy cô
                                                                                                     nhaân vieân ñaêng kyù nhaäp nhaàm döõ lieäu ñaêng kyù, vaø thöù nöõa laø thoâng qua aùp duïng caùc
                                                                                                     loâ-gíc coá ñònh ñeå thöïc hieän caùc tra cöùu ñuû ñoä tin caäy; (b) naâng cao toác ñoä baèng caùch
                                                                                                     cho pheùp hoaøn thaønh vaø xaùc nhaän ñaêng kyù ngay sau khi trình noäp, vaø baèng caùch cung
                                                                                                     caáp caùc keát quaû tra cöùu ngay sau khi coù yeâu caàu tra cöùu; (c) naâng cao khaû naêng tieáp
                                                                                                     caän baèng caùch laøm cho hoaït ñoäng ñaêng kyù coù theå deã daøng thöïc hieän ñöôïc cho moïi
                                                                                                     ngöôøi söû duïng taïi baát cöù nôi naøo vaøo baát cöù thôøi ñieåm naøo; vaø (d) giaûm thieåu chi phí
                                                                                                     hoaït ñoäng baèng caùc chuyeån gaùnh naëng nhaäp döõ lieäu töø nhaân vieân ñaêng kyù sang cho
                                                                                                     ngöôøi söû duïng cuoái cuøng. Cô cheá uûy quyeàn ñaêng kyù vaø tra cöùu ñieän töû trong nhöõng
                                                                                                     tröôøng hôïp nhö vaäy laø yeâu caàu ñöông nhieân.

                                                                                                     Ñoái vôùi nhöõng ngöôøi khoâng thaïo söû duïng phöông tieän ñieän töû thì phöông thöùc truy nhaäp
                                                                                                     hieän taïi vaãn neân ñöôïc duy trì, coù nghóa laø ngöôøi söû duïng vaãn tieáp tuïc ñaêng kyù tröïc tieáp
                                                                                                     hoaëc baèng caùch göûi fax taïi caùc trung taâm ñaêng kyù. Neáu ñaêng kyù baèng giaáy hoaëc fax,
                                                                                                     nhaân vieân ñaêng kyù caàn söû duïng chính heä thoáng coâng ngheä thöôøng ngaøy vaãn duøng nhaèm
                                                                                                     loaïi boû nhu caàu phaûi kieåm tra laïi öùng duïng tröôùc khi nhaäp döõ lieäu vaø ñeå heä thoáng chieát
                                                                                                     xuaát ra keát quaû ñuùng nhö vaãn thöôøng chieát xuaát cho caùc ñoái töôïng ñaêng kyù baèng
                                                                                                     phöông tieän ñieän töû. Nhaân vieân trung taâm ñaêng kyù caàn ngay laäp töùc göûi traû baûn in caùc
                                                                                                     thoâng tin ñaõ nhaäp vaøo cô sôû döõ lieäu ñeå ngöôøi ñaêng kyù coù theå kieåm tra thoâng tin.

                                                                                                     Toái öu hoùa vieäc söû duïng coâng ngheä thoâng tin ñeå chuyeån traùch nhieäm taùc vuï sang ngöôøi
                                                                                                     söû duïng cuoái cuøng cuûa heä thoáng ñaêng kyù seõ laøm giaûm bôùt söï caàn thieát söû duïng nhaân löïc
                                                                                                     ñaêng kyù vaø naâng cao hieäu quaû kinh teá. Baèng caùch loaïi boû söï caàn thieát phaûi kieåm tra tyû myû
                                                                                                     caùc ñôn xin ñaêng kyù, caùc tieâu chuaån nghieäp vuï cuûa ñoäi nguõ nhaân vieân ñaêng kyù coù theå töø
                                                                                                     luaät sö ñöôïc traû löông cao haï xuoáng möùc nhaân vieân baøn giaáy thoâng thöôøng. Moät heä thoáng
                                                                                                     ñaêng kyù hieän ñaïi, hoaït ñoäng döïa treân maïng web coù theå giuùp giaûm bôùt chi tieâu cho vieäc
                                                                                                     trang bò haï taàng coâng ngheä baèng caùch cho pheùp caùc cô quan ñaêng kyù chæ söû duïng caùc
                                                                                                     maùy tính ñaõ ñöôïc keát noái vôùi caùc maùy chuû trung taâm ñaët taïi NRAST baèng maïng dieän roäng
                                                                                                     (WAN) hay Internet thay vì phaûi söû duïng caû moät boä maùy chuû taïi töøng cô quan ñaêng kyù.

                                                                                                     Vieäc giaûm thieåu vaø tieát kieäm ôû caùc haïng muïc neâu treân seõ giuùp giaûm thieåu ñaùng keå caùc
                                                                                                     loaïi phí maø hieän nay ñang ñöôïc aán ñònh ôû möùc sao cho ñuû ñeå trang traûi chi phí hoaït
                                                                                                     ñoäng vaø ngoaøi ra coøn ñeå laäp moät quyõ thay theá trang thieát bò cô baûn.

                                                                                                     Ñôn giaûn: Thaåm quyeàn phaùp lyù cuûa cô quan ñaêng kyù phaûi ñôn giaûn hoùa ñöôïc caùc yeâu
                                                                                                     caàu veà ñaêng kyù, vaø vieäc naøy neân baét ñaàu baèng vieäc loaïi boû yeâu caàu veà chöõ kyù. Do vieäc
                                                                                                     ñaêng kyù chæ ñeå phuïc vuï vieäc ra thoâng baùo chöù khoâng phaûi ñeå xaùc laäp caùc quyeàn giöõa
                                                                                                     caùc beân neân ôû ñaây khoâng coù caùch lyù giaûi thoûa ñaùng naøo cho vieäc ñoøi hoûi phaûi coù chöõ
                                                                                                     kyù. Maëc duø nguy cô coù thaät veà vieäc caùc thoâng baùo giaû maïo vaãn ñöôïc ñaêng kyù laø toái
                                                                                                     thieåu bôûi vì nhöõng ngöôøi mang yù ñoà giaû maïo khoâng theå coù ñöôïc lôïi theá phaùp lyù ñeå laøm
                                                                                                     ñieàu ñoù, tuy nhieân nguy cô naøy coù theå phoøng ngöøa ñöôïc baèng caùc coång kieåm soaùt coâng
                                                                                                     ngheä tröôùc khi truy nhaäp vaøo heä thoáng. Caùc heä thoáng hieän ñaïi cho pheùp nhaän daïng baát
                                                                                                     cöù ngöôøi naøo noäp ñôn ñaêng kyù baèng phöông tieän ñieän töû.

                                                                                                     Caùc yeâu caàu vaø bieåu maãu thoâng tin caàn ñöôïc ñôn giaûn hoùa vaø thaân thieän vôùi ngöôøi söû
                                                                                                     duïng. Trong phaïm vi coù theå ñöôïc, chuùng caàn phaûi aùnh caùc yeâu caàu vaø theå hieän maøn
    36
          hình nhaäp döõ lieäu cuûa ngöôøi ñaêng kyù, nhö vaäy ngöôøi ñaêng kyù naøo söû duïng giaáy hoaëc




                                                                                                                        Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
                                                                                                                                                                               V i eä t N a m
          fax seõ khoâng phaûi thöïc hieän nhöõng quy trình phöùc taïp hôn so vôùi nhöõng ngöôøi ñaêng kyù
          tröïc tuyeán.

          Ñoái xöû khoâng phaân bieät: Caùc haïn ñònh hieän nay veà cô hoäi cho nhöõng ñoái töôïng khoâng
          phaûi laø “khaùch haøng” tieáp caän ñöôïc caùc phöông thöùc giao dòch voán duøng cho “khaùch
          haøng” caàn ñöôïc loaïi boû. Moïi ngöôøi söû duïng, baát keå thuoäc loaïi naøo, ñeàu ñöôïc söû duïng
          moïi phöông tieän daønh cho muïc ñích ñaêng kyù vaø tra cöùu. Coù theå cho caùc ñoái töôïng
          khoâng phaûi laø khaùch haøng söû duïng phöông thöùc ñaêng kyù baèng phöông tieän ñieän töû vaø
          baèng fax baèng caùch cho pheùp hoï traû tröôùc leä phí vaøo taøi khoaûn ngaân haøng cuûa cô quan
          ñaêng kyù roài sau ñoù söû duïng soá bieân lai ñeå truy nhaäp vaøo heä thoáng ñaêng kyù hoaëc cung
          caáp baèng chöùng thanh toaùn ngay ôû trang ñaàu cuûa böùc fax. Caùc phöông thöùc naøy ñöôïc
          söû duïng phoå bieán ôû caùc khaùc. Vieäc ñieàu chænh heä thoáng thanh toaùn hieän haønh voán duøng
          ñeå phuïc vuï giao dòch thanh toaùn cuûa khaùch haøng ñeå chuyeån sang phuïc vuï caû caùc ñoái
          töôïng khoâng phaûi laø khaùch haøng coù leõ cuõng khoâng phaûi laø vaán ñeà khoù khaên.

          Quan nieäm “chæ theâm maø khoâng bôùt”: Caû thaåm quyeàn phaùp lyù laãn heä thoáng coâng
          ngheä chæ neân cho pheùp boå sung thoâng tin vaøo heä thoáng löu tröõ döõ lieäu ñaêng kyù. Ñieàu ñoù
          coù nghóa laø: khi moät sai soùt trong ñaêng kyù ñöôïc caûi chính vì baát cöù lyù do gì thì noäi dung
          caûi chính cuõng neân ñöôïc boå sung vaøo cô sôû döõ lieäu, coøn nhöõng thoâng tin voán toàn taïi tröø
          tröôùc khi caûi chính vaãn ñöôïc löu laïi cuøng vôùi thoâng tin ñaõ ñöôïc caûi chính. Ñieàu naøy vaãn
          ñuùng khi moät ñoái töôïng ñaêng kyù chaám döùt hieäu löïc cuûa ñaêng kyù maø mình ñaõ thöïc hieän.
          Ñôn xin chaám döùt caàn ñöôïc boå sung vaøo kho döõ lieäu, song baûn thaân noäi dung ñaêng kyù
          caàn tieáp tuïc ôû traïng thaùi truy nhaäp ñöôïc ñeå giuùp xaùc ñònh tình traïng cuûa noäi dung löu
          tröõ vaøo tröôùc thôøi ñieåm caûi chính hay chaám döùt ñaêng kyù.

          An ninh: Thay ñoåi lôùn duy nhaát ñoái vôùi quy trình an ninh maø tieán trình caûi caùch coù theå
          ñoøi hoûi thöïc hieän chính laø vieäc phaûi thöôøng xuyeân sao löu döï phoøng kho döõ lieäu löu tröõ
          sang moät nôi caát giöõ rieâng, lyù do laø veà sau naøy chaéc chaén seõ khoâng coù kieåu nhaân baûn
          toaøn boä cô sôû döõ lieäu vaø phaân phaùt cho taát caû cô quan ñaêng kyù nhö vaãn laøm töø tröôùc
          tôùi nay.



4.2. Thöïc thi quyeàn lôïi veà baûo ñaûm ôû Vieät Nam

4.2.1. Taàm quan troïng cuûa thuû tuïc xöû lyù taøi saûn baûo ñaûm ñuû maïnh

Thöïc thi quyeàn lôïi veà baûo ñaûm, hay coøn goïi laø xöû lyù taøi saûn baûo ñaûm, laø moät quaù trình trong ñoù
chuû nôï, khi coù vi phaïm nghóa vuï traû nôï cuûa beân nôï, thöïc hieän quyeàn baùn hoaëc baèng caùch khaùc
sang nhöôïng taøi saûn baûo ñaûm vaø söû duïng tieàn thu ñöôïc ñeå thanh toaùn khoaûn nôï ñöôïc baûo ñaûm.
Vieäc thöïc thi naøy theo heä thoáng giao dòch baûo ñaûm hieän ñaïi coù ñaëc ñieåm laø nhanh vaø chi phí
thaáp. Chi phí cho vay seõ taêng cao khi cô cheá thöïc thi yeáu hoaëc khoâng hieäu quaû.


Trong khi thuû tuïc keâ bieân baát ñoäng saûn thöôøng keùo theo moät quy trình töông ñoái chaäm chaïp vaø
coù trình töï döôùi söï kieåm soaùt cuûa toøa aùn thì vieäc thöïc thi quyeàn lôïi baûo ñaûm ñoái vôùi ñoäng saûn laïi
ñöôïc thieát keá ñeå cho pheùp chuû nôï haønh ñoäng moät caùch nhanh choùng ñeå xöû lyù taøi saûn baûo ñaûm.
Ñoäng saûn thöôøng coù tính loûng cao hôn so vôùi baát ñoäng saûn vaø coù theå giaûm giaù nhanh choùng.
Kinh nghieäm ruùt ra töø thöïc teá caùc heä thoáng giao dòch baûo ñaûm hieän ñaïi chæ ra raèng thöïc thi baûo
                                                                                                                                                                                                                  37
                                                                                                     ñaûm seõ hieäu quaû vaø taùc duïng nhaát khi luaät phaùp (1) cho pheùp caùc beân quy ñònh trong hôïp ñoàng
           Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
V i eä t N a m

                                                                                                     baûo ñaûm caùc bieän phaùp xöû lyù maø beân ñöôïc baûo ñaûm coù theå tieán haønh neáu beân nôï vi phaïm nghóa
                                                                                                     vuï traû nôï vay, hoaëc (2) neâu roõ nhöõng quy taéc thöïc thi trong ñoù coâng nhaän taàm quan troïng cuûa
                                                                                                     nhöõng phöông thöùc thöïc thi naøo nhanh vaø ít toán keùm nhaát.


                                                                                                     4.2.2. Thuû tuïc xöû lyù taøi saûn baûo ñaûm ôû Vieät Nam

                                                                                                     Theo keát quaû khaûo saùt tieán haønh vôùi caùc thaåm phaùn vaø luaät sö haønh ngheà, treân thöïc teá coù raát ít
                                                                                                     tröôøng hôïp xöû lyù taøi saûn trong tröôøng hôïp baûo ñaûm baèng ñoäng saûn. Söï hieám hoi naøy chaéc haún
                                                                                                     ñöôïc giaûi thích bôûi chi phí cao, söï chaäm treã trong thöïc hieän, vaø tính khoâng chaéc chaén cuûa keát quaû.
                                                                                                     Maëc duø caùc toå chöùc taøi chính ñöôïc khaûo saùt töø choái bình luaän cuï theå veà nhöõng traûi nghieäm cuûa
                                                                                                     hoï trong vieäc thöïc thi baûo ñaûm nhöng taát caû ñeàu coù yù kieán chung laø vieäc thöïc thi baûo ñaûm trong
                                                                                                     tröôøng hôïp coù vi phaïm cuûa beân vay tieâu toán quaù nhieàu thôøi gian. Caùc toå chöùc taøi chính cho bieát,
                                                                                                     ñeå coù ñöôïc phaùn quyeát veà moät vuï vi phaïm phaûi maát 3 ñeán 36 thaùng, coøn ñeå phaùn quyeát ñöôïc
                                                                                                     thi haønh thì phaûi maát theâm trung bình moät naêm nöõa. Theo yù kieán caùc ngaân haøng thì nguyeân nhaân
                                                                                                     cuûa coâng taùc thöïc thi baûo ñaûm khoâng coù hieäu quaû chuû yeáu laø do söï haïn cheá veà nguoàn löïc cuûa
                                                                                                     heä thoáng tö phaùp vaø söï phöùc taïp cuûa caùc trình töï vaø phöông thöùc thöïc thi hieän haønh.


                                                                                                     Theo Nghò ñònh 165 44, luaät phaùp Vieät Nam cho pheùp caùc beân thoûa thuaän trong hôïp ñoàng veà
                                                                                                     nhöõng tröôøng hôïp hay söï kieän ñöôïc coi laø vi phaïm hôïp ñoàng45, cho pheùp hoï thieát keá quy trình
                                                                                                     thöïc thi baûo ñaûm. Ñaëc bieät, chuû nôï coù baûo ñaûm coù theå chieám höõu taøi saûn baûo ñaûm, baùn cho caùc
                                                                                                     ñoái töôïng maø mình choïn hoaëc coù theå xöû lyù caùc khoaûn phaûi thu baèng caùch thoâng baùo ñeå caùc
                                                                                                     ngöôøi vay chuyeån traû tieàn thanh toaùn cho chuû nôï coù baûo ñaûm. Caàn löu yù raèng maëc duø chuû nôï
                                                                                                     coù baûo ñaûm coù quyeàn chieám höõu taøi saûn baûo ñaûm46 song keøm theo vieäc naøy cuõng coù nhöõng
                                                                                                     thuû tuïc toán keùm, chaúng haïn nhö thuû tuïc ñaêng kyù thoâng baùo xöû lyù taøi saûn baûo ñaûm taïi NRAST47.
                                                                                                     Hôn nöõa, thuû tuïc xöû lyù baûo ñaûm baét ñaàu khoâng sôùm hôn thôøi ñieåm keát thuùc 7 ngaøy sau thôøi ñieåm
                                                                                                     ñaêng kyù thoâng baùo48 tröø phi giaù trò cuûa taøi saûn baûo ñaûm coù nguy cô bò aûnh höôûng49. NRAST coù
                                                                                                     nhieäm vuï thoâng baùo cho caùc beân nhaän baûo ñaûm khaùc veà vieäc coù thoâng baùo naøy taïi ñòa ñieåm coù
                                                                                                     taøi saûn baûo ñaûm. Vieäc baùn taøi saûn chæ giôùi haïn ôû thôøi haïn neâu trong thoâng baùo xöû lyù baûo ñaûm50.


                                                                                                     Maëc duø luaät phaùp Vieät Nam ñaõ coù nhöõng quy ñònh môùi cho pheùp xöû lyù taøi saûn baûo ñaûm ngoaøi
                                                                                                     toøa aùn ñeå naâng cao tính hieäu quaû vaø tieát kieäm thôøi gian, moät baát caäp toàn taïi treân thöïc teá laø khoâng
                                                                                                     phaûi taát caû caùc beân nhaän baûo ñaûm ñöôïc ñoái xöû ngang nhau. Moät soá bieän phaùp xöû lyù coù theå ñöôïc
                                                                                                     daønh cho caùc beân baùn chòu hay beân cung caáp haøng hoùa traû sau maø khoâng daønh cho caùc toå chöùc
                                                                                                     tín duïng, vaø ngöôïc laïi. Chaúng haïn, caùc toå chöùc tín duïng coù theå chòu söï ñieàu chænh cuûa nhöõng
                                                                                                     haïn ñònh haø khaéc trong vieäc yeâu caàu thöïc hieän nhöõng bieän phaùp xöû lyù maø caùc beân nhaän baûo
                                                                                                     ñaûm khaùc khoâng coù nghóa vuï phaûi tuaân theo. Nhöõng quyeàn löïa choïn kieåu naøy cuûa caùc toå chöùc
                                                                                                     tín duïng ñaõ bò thu heïp ñaùng keå trong Nghò ñònh 178 vaø Thoâng tö lieân boä soá 3 (ngaøy 23 thaùng 4
                                                                                                     naêm 2001)51. Theo caùc vaên baûn naøy, baát cöù bieän phaùp xöû lyù naøo thoûa thuaän trong hôïp ñoàng ñeàu
                                                                                                     phaûi ñöôïc thöïc hieän tröôùc khi thöïc hieän baát cöù bieän phaùp xöû lyù naøo khaùc theo luaät ñònh. Vieäc



                                                                                                     44   Nghò ñònh 165, Ñieàu 23.
                                                                                                     45   Nghò ñònh 165, Ñieàu 22(5).
                                                                                                     46   Nghò ñònh 165, Ñieàu 23 & 29.
                                                                                                     47   Nghò ñònh 165, Ñieàu 26.
                                                                                                     48   Nghò ñònh 165, Ñieàu 25.
                                                                                                     49   Nghò ñònh 165. Ñieàu 30.
                                                                                                     50   Nghò ñònh 165, Ñieàu 30.
                                                                                                     51   Xin löu yù raèng thuû tuïc xöû lyù taøi saûn baûo ñaûm cho caùc beân nhaän baûo ñaûm khoâng phaûi laø toå chöùc tín duïng thì chòu söï
                                                                                                          ñieàu chænh cuûa Thoâng tö 6 cuûa Boä Tö phaùp (ngaøy 28 thaùng 2 naêm 2002).
    38
baùn nhöôïng taøi saûn baûo ñaûm theo theo thuaän giöõa caùc beân chæ giôùi haïn ôû caùc hình thöùc sau: (1)




                                                                                                                      Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
                                                                                                                                                                             V i eä t N a m
baùn, (2) beân nhaän baûo ñaûm tieáp nhaän taøi saûn baûo ñaûm ñeå thanh toaùn nôï, hoaëc (3) baùn ñaáu giaù.


Trong tröôøng hôïp baùn taøi saûn baûo ñaûm, beân vay vaø chuû nôï phaûi thoûa thuaän veà giaù baùn, moät quy
ñònh hieám khi thöïc hieän ñöôïc treân thöïc teá. Trong tröôøng hôïp khoâng coù thoûa thuaän, phaûi coù moät beân
thöù ba ñaùnh giaù giaù trò taøi saûn baûo ñaûm52. Nhö vaäy, coøn laïi baùn ñaáu giaù laø löïa choïn thöïc teá duy
nhaát53. Caùc toå chöùc tín duïng phaûn aùnh raèng baùn ñaáu giaù laø khoâng thöïc teá neáu xeùt ñeán caùc yeáu nhö
chi phí lôùn, caùc thuû tuïc phaùp lyù vaø tính khoâng chaéc chaén cuûa caùc keát quaû coù theå ñaït ñöôïc theo quy
cheá hieän haønh54. Ñoái vôùi caùc toå chöùc tín duïng, giaù trò cuûa caùc bieän phaùp xöû lyù quy ñònh trong hôïp
ñoàng bò laán aùt bôûi nhöõng quy trình nghieâm ngaët phaûi tieán haønh theo quy ñònh cuûa Nghò ñònh 178 vaø
Thoâng tö 3. Thöïc chaát, nhöõng trieån voïng saùng suûa veà caùc bieän phaùp xöû lyù baûo ñaûm coù hieäu quaû
theo Nghò ñònh 165 ñaõ ñöôïc chuyeån tröïc tieáp sang cô quan ñaáu giaù do nhaø nöôùc quaûn lyù.


Nhö vaäy, maëc duø khuoân khoå phaùp lyù cuûa Vieät Nam cho pheùp caùc beân thoûa thuaän veà caùc hình
thöùc xöû lyù vi phaïm theo kieåu rieâng cuûa mình vaø cho pheùp xöû lyù taøi saûn baûo ñaûm ngoaøi khuoân
khoå toøa aùn nhöng neáu beân nôï khoâng coù thieän chí hôïp taùc thì caùc chuû nôï noùi chung ñeàu ñi ñeán
keát luaän raèng hoï haàu nhö chæ coù theå thaønh coâng neáu ñi kieän beân nôï ra toøa, xin phaùn quyeát cuûa
toøa vaø haønh ñoäng theo caùc bieän phaùp xöû lyù caên cöù theo trình töï thi haønh aùn. Moät bieän phaùp khaån
caáp taïm thôøi coù theå ngaên caûn beân nôï söû duïng hoaëc sang nhöôïng taøi saûn baûo ñaûm, theá nhöng
raát hieám khi vieäc nay daãn ñeán vieäc beân nôï chaám döùt söï chieám höõu ñoái vôùi taøi saûn. Trong baát cöù
tröôøng hôïp naøo, thuû tuïc naøy ñeàu ñoøi hoûi ñaët coïc 100% giaù trò yeâu caàu thi haønh aùn khi noäp ñôn
yeâu caàu, coøn baûn thaân yeâu caàu naøy vaãn coù theå bò taùc ñoäng bôûi yù kieán phaûn baùc keùo daøi. Laáy ví
duï, ñoái vôùi 85% soá ngaân haøng ñöôïc khaûo saùt, phaûi maát treân 3 thaùng môùi xin ñöôïc phaùn quyeát
cuûa toøa aùn, coøn trong 54% tröôøng hôïp thì thôøi gian naøy laø treân 6 thaùng (xin xem Hình 10).


                         Hình 10: Thôøi gian boû ra ñeå xin phaùn quyeát cuûa toøa aùn

                                                                        Döôùi 3
                              12-36 thaùng;                             thaùng; 15%
                                  23%




                              6-12 thaùng;                                            3-6 thaùng;
                                 31%                                                    31%

Nguoàn: Keát quaû khaûo saùt ngaønh taøi chính do IFC-VBA tieán haønh


Vôùi baát cöù phaùn quyeát naøo ñaõ coù hieäu löïc phaùp lyù, khaâu thi haønh ñeàu keùo daøi vaø toán keùm. Phaùn
quyeát chöa theå ñöôïc thi haønh neáu coøn coù khaùng aùn chöa ñöôïc giaûi quyeát. Beân nôï coù theå khaùng
aùn theo moät quy trình keùo daøi nhieàu thaùng. Khi phaùn quyeát cuoái cuøng ñöôïc ñöa ra, thuû tuïc thi
haønh coù theå vaãn chöa ñöôïc baét ñaàu neáu chöa heát thôøi haïn 15 ngaøy keå töø ngaøy ra phaùn quyeát.
Ngoaøi ra, hieän khoâng coù thuû tuïc naøo buoäc beân vay khai baùo taøi saûn. Haàu nhö baát cöù cô quan coù
lieân quan naøo ñeàu coù theå can thieäp vaøo quaù trình thi haønh aùn vaøo baát cöù thôøi ñieåm naøo thoâng
qua vieäc ra moät leänh hoaëc quyeát ñònh ñình chæ thuû tuïc thi haønh.


52 Thoâng tö 3, Ñieàu B. VII.
53 Xem Nghò ñònh 178, Ñieàu 33.3, vaø Thoâng tö 3, Muïc A. II.
54 Thuû tuïc baùn ñaáu giaù caên cöù theo Nghò ñònh 5 (ngaøy 14 thaùng 1 naêm 2004).
                                                                                                                                                                                                                39
                                                                                                     Treân thöïc teá, vieäc giaûi quyeát cuûa toøa aùn ôû caû caáp sô thaåm vaø phuùc thaåm ñeàu coù theå keùo daøi ñeán
           Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
V i eä t N a m

                                                                                                     moät naêm (maëc duø thôøi haïn ñöôïc pheùp theo luaät ñònh cho caû hai caáp xeùt xöû naøy toång coäng chæ laø
                                                                                                     4 thaùng). Ngoaøi ra, keå caû khi chuû nôï ñaõ coù ñöôïc phaùn quyeát cuoái cuøng cuûa toøa phuùc thaåm thì
                                                                                                     phaùn quyeát ñoù vaãn coù theå ñöôïc xem xeùt laïi bôûi Toøa aùn Nhaân daân Toái cao (tuøy theo söï suy xeùt
                                                                                                     cuûa cô quan naøy), vaø vieäc naøy coù theå laøm trì hoaõn quaù trình thi haønh aùn. Sau ñoù laïi coøn haøng
                                                                                                     loaït trôû ngaïi phaûi vöôït qua khi phaùn quyeát cuûa toøa aùn caàn ñöôïc thi haønh treân thöïc teá thoâng qua
                                                                                                     cô quan thi haønh aùn daân söï. Heä quaû laø, trong 55% soá tröôøng hôïp, vieäc thi haønh aùn keùo daøi töø
                                                                                                     12 ñeán 36 thaùng (xem Hình 11).

                                                                                                                                       Hình 11: Thôøi gian tieâu toán ñeå thi haønh aùn

                                                                                                                        Treân 36 thaùng                                        22%


                                                                                                                          12-36 thaùng                                                            33%


                                                                                                                            6-12 thaùng                                        22%


                                                                                                                             3-6 thaùng                           11%


                                                                                                                         Döôùi 3 thaùng                           11%


                                                                                                     Nguoàn: Keát quaû khaûo saùt ngaønh taøi chính do IFC-VBA tieán haønh


                                                                                                     Maëc duø veà lyù thuyeát, toå chöùc tín duïng coù theå nhaän ñöôïc söï hoã trôï nhanh choùng töø uûy ban nhaân
                                                                                                     daân vaø cô quan coâng an ñòa phöông theo Thoâng tö 3 nhöng treân thöïc teá, caùc cô quan naøy khoâng
                                                                                                     maën maø laém vôùi vieäc hoã trôï naøy cho caùc beân cho vay. Raát ít coù tröôøng hôïp cho thaáy caùc quy
                                                                                                     ñònh naøy cuûa Thoâng tö 3 veà söï hoã trôï cuûa Nhaø nöôùc laø thöïc söï höõu duïng trong thuû tuïc xöû lyù taøi
                                                                                                     saûn baûo ñaûm.

                                                                                                     Trong tröôøng hôïp taøi saûn bò keâ bieân theo quyeát ñònh cuûa toøa aùn, coù moät khoaûn phí ñöôïc aán ñònh
                                                                                                     baèng 5% giaù trò cuûa taøi saûn bò keâ bieân. Ngoaøi ra, trong tröôøng hôïp aùn ñaõ coù hieäu löïc phaùp luaät
                                                                                                     thì coøn caùc khoaûn phí khaùc nöõa traû cho cô quan thi haønh aùn daân söï.

                                                                                                     4.2.3. Caùc tieán boä coù ñöôïc nhôø nhöõng caûi caùch naêm 2005-2006
                                                                                                     Cho ñeán nay, khuoân khoå phaùp lyù môùi sau caûi caùch ñaõ taïo moät saân chôi bình ñaúng cho moïi chuû
                                                                                                     nôï coù baûo ñaûm, trong ñoù caùc bieän phaùp xöû lyù nhö nhau ñöôïc daønh cho caùc beân baùn chòu, caùc
                                                                                                     nhaø cung öùng vaø caùc toå chöùc tín duïng.

                                                                                                     Söï caûi thieän ñaùng keå laø theo Nghò ñònh 163 naêm 2006, caùc beân coù theå thoûa thuaän nhöõng söï kieän
                                                                                                     naøo ñöôïc xem laø vi phaïm hôïp ñoàng. Trong tröôøng hôïp coù vi phaïm, caû Boä luaät Daân söï (Ñieàu 336
                                                                                                     ñeán 338) vaø Nghò ñònh 163 ñeàu duy trì thöù töï lieân tuïc cuûa caùc bieän phaùp xöû lyù, töùc laø caùc bieän
                                                                                                     phaùp xöû lyù theo thoûa thuaän trong hôïp ñoàng phaûi ñöôïc thöïc hieän tröôùc, sau ñoù môùi laø baùn ñaáu
                                                                                                     giaù55. Vieäc baùn nhöôïng caùc taøi saûn cho caùc ñoái töôïng rieâng leû theo giaù thò tröôøng cuõng ñöôïc
                                                                                                     pheùp neáu caùc taøi saûn ñoù coù thò tröôøng tieâu thuï56.

                                                                                                     Caùc bieän phaùp xöû lyù theo hôïp ñoàng coù theå bao goàm: baùn taøi saûn baûo ñaûm, beân ñöôïc baûo ñaûm
                                                                                                     tröïc tieáp chieám höõu taøi saûn baûo ñaûm, vaø caùc bieän phaùp khaùc do hai beân thoûa thuaän57. Hôn nöõa,


                                                                                                     55 Nghò ñònh 163, Ñieàu 58(1).
                                                                                                     56 Nghò ñònh 163, Ñieàu 65.
                                                                                                     57 Nghò ñònh 163, Ñieàu 59.
    40
chuû nôï coù baûo ñaûm coù quyeàn tröïc tieáp nhaän tieàn baùn nhöôïng treân caùc taøi khoaûn. Do vaäy caùc




                                                                                                                     Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
                                                                                                                                                                            V i eä t N a m
khoaûn phaûi thu coù theå ñöôïc thu tröïc tieáp, coøn beân nôï coù theå ñöôïc thoâng baùo ñeå chuyeån tieàn
thanh toaùn cho beân ñöôïc baûo ñaûm58. Ngoaøi ra, caùc thuû tuïc toán keùm nhö ñaêng kyù thoâng baùo xöû
lyù taøi saûn baûo ñaûm taïi NRAST cuõng ñaõ ñöôïc quy ñònh trong Nghò ñònh soá 163 theo höôùng ñeå
caùc beân thoûa thuaän löïa choïn hoaëc töï thoâng baùo cho caùc beân cuøng nhaän baûo ñaûm.

4.2.4. Khuyeán nghò veà thuû tuïc xöû lyù taøi saûn baûo ñaûm

Ban haønh caùc thuû tuïc tö phaùp nhanh goïn khi caùc cô cheá thi haønh baûo ñaûm ngoaøi toøa aùn
khoâng giaûi quyeát ñöôïc vuï vieäc. Maëc duø caùc caûi caùch gaàn ñaây ñaõ taïo moät saân chôi bình ñaúng
cho taát caû chuû nôï coù baûo ñaûm vaø ñöa ra nhöõng cô cheá hieäu quaû cho vieäc thi haønh baûo ñaûm
ngoaøi toøa aùn, caùc chuû nôï thaáy mình sa vaøo thuû tuïc giaûi quyeát quaù keùo daøi taïi toøa aùn khi maø beân
nôï khoâng coù thieän chí hôïp taùc. Ñeå giaûi quyeát vaán ñeà naøy, Chính phuû Vieät Nam caàn xem xeùt ban
haønh thuû tuïc tö phaùp ñôn giaûn hoùa.

Kinh nghieäm ôû nhieàu nöôùc cho thaáy raèng vieäc thi haønh phaùn quyeát cuûa toøa aùn laø moät trôû ngaïi
ñaùng keå cho vieäc söû duïng caùc thu xeáp taøi trôï coù baûo ñaûm. Raát nhieàu tröôøng hôïp, toøa aùn bò quaù
taûi ñeán möùc caùc ñôn xin thi haønh aùn bò trì hoaõn moät thôøi gian daøi. Trong thôøi gian ñoù, taøi saûn baûo
ñaûm hoaëc bò hö hoûng hoaëc bò beân nôï tìm caùch huûy hoaïi hay taåu taùn. Thuû tuïc toøa aùn laøm phaùt
sinh nhieàu chi phí maø ngöôøi traû hoaëc laø beân nôï coù vi phaïm hoaëc (phoå bieán nhaát) laø chuû nôï coù
baûo ñaûm. Caùc quan chöùc toøa aùn, – nhöõng ngöôøi duy nhaát coù thaåm quyeàn keâ bieân vaø baùn taøi saûn
baûo ñaûm, – thöôøng bò quaù taûi hoaëc ít coù ñoäng cô ñeå haønh ñoäng moät caùch nhanh choùng nhaèm
traùnh maát maùt hoaëc suy giaûm giaù trò cho taøi saûn baûo ñaûm. Ñoù laø chöa keå vieäc hoï thieáu chuyeân
moân hoaëc nguoàn löïc ñeå baûo ñaûm raèng hoï baùn taøi saûn baûo ñaûm theo ñuùng giaù trò thò tröôøng.
Trong nhöõng naêm gaàn ñaây, nhieàu nöôùc ñaõ ñôn giaûn hoùa quy trình giaûi quyeát cuûa toøa aùn ñoái vôùi
vieäc xöû lyù nôï coù baûo ñaûm. Khi leänh keâ bieân taøi saûn cuûa toøa aùn ñöôïc ban haønh, caùc thuû tuïc phaùp
lyù coù tính ñôn phöông laøm caùc suy xeùt cuûa toøa aùn chæ giôùi haïn ôû söï toàn taïi cuûa thoûa thuaän xaùc
laäp neân quyeàn lôïi baûo ñaûm vaø söï hieän höõu cuûa moät söï kieän vi phaïm. ÔÛ Xloâ-va-ki-a, thuû tuïc ñôn
phöông môùi veà thöïc thi quyeàn lôïi baûo ñaûm ñaõ ruùt ngaén thôøi giant hi haønh töø 560 ngaøy xuoáng 45
ngaøy. ÔÛ Taây-ban-nha, vieäc ban haønh quy ñònh veà thi haønh thoâng qua coâng taùc thi haønh aùn cuûa
cô quan coâng chöùng naêm 2003 ñaõ laøm giaûm thôøi gian xöû lyù nôï coù baûo ñaûm töø 1 naêm xuoáng coøn
3 thaùng. An-ba-ni, Bun-ga-ri vaø Ru-ma-ni cuõng thu ñöôïc nhöõng keát quaû khaû quan sau khi ñöa
ra quy trình thuû tuïc giaûi quyeát nhanh goïn taïi toøa aùn ñoái vôùi vieäc thu hoài ñoäng saûn trong tröôøng
hôïp coù vi phaïm nghóa vuï traû nôï vay.

Khuoân khoå phaùp lyù caàn cho pheùp moät caùch roõ raøng ñeå caùc beân coù theå theo ñuoåi nhieàu
phöông thöùc xöû lyù baûo ñaûm khaùc nhau cuøng moät luùc chöù khoâng phaûi laø noái tieáp nhau vaø
khoâng bò nhöõng vöôùng maéc voâ loái. ÔÛ Vieät Nam hieän nay, chuû nôï tröôùc tieân phaûi ñoái chieáu vaøo
thoûa thuaän mình ñaõ giao keát vôùi beân nôï vaø chæ ñöôïc tính chuyeän tieán haønh thuû tuïc ñaáu giaù hoaëc
baùn cho caùc ñoái töôïng rieâng leû neáu khoâng thöïc hieän ñöôïc theo thoûa thuaän. Theo luaät môùi veà
giao dòch baûo ñaûm, trong tröôøng hôïp coù vi phaïm nghóa vuï traû nôï vay, chuû nôï coù baûo ñaûm coù theå
thöïc thi caùc quyeàn vaø bieän phaùp xöû lyù naøy ñoái vôùi taøi saûn baûo ñaûm cuøng luùc hoaëc coù choïn loïc.

Caùc thuû tuïc baùn ñaáu giaù, thi haønh aùn cuõng nhö caùc bieän phaùp xöû lyù vi phaïm caàn ñöôïc raø soaùt,
söûa ñoåi thöôøng xuyeân ñeå giaûm thieåu ruûi ro cho chuû nôï, cuûng coá nieàm tin cuûa beân cho vay
vaøo vieäc thi haønh nghóa vuï, vaø do ñoù taêng cöôøng cô hoäi tín duïng cho taát caû caùc beân vay.




58 Nghò ñònh 163, Ñieàu 66.
                                                                                                                                                                                                               41
           Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
V i eä t N a m



                                                                                                                      Toùm taét
                                                                                                                      caùc khuyeán nghò chuû yeáu


                                                                                                         5


                                                                                                     Caùc caûi caùch gaàn ñaây veà khuoân khoå phaùp lyù veà giao dòch baûo ñaûm ôû Vieät Nam veà cô baûn ñaõ
                                                                                                     tuaân thuû caùc thoâng leä toát nhaát cuûa quoác teá vaø quy ñònh nhöõng nguyeân taéc mang tính neàn taûng
                                                                                                     cô baûn. Maëc duø caùc luaät môùi ñaõ caûi thieän ñaùng keå moâi tröôøng cho vay hieän nay, kinh nghieäm
                                                                                                     cuûa moät soá nöôùc ñaõ tieán haønh caûi caùch cho thaáy caàn phaûi coù söï ñoàng boä giöõa caùc quy ñònh cuûa
                                                                                                     phaùp luaät vaø nhöõng caûi caùch roäng lôùn hôn veà maët theå cheá cuõng nhö quaù trình thi haønh luaät ñeå
                                                                                                     coù theå phaùt huy toái ña möùc ñoä taùc ñoäng cuûa chuùng.


                                                                                                     Ñeå baûo ñaûm caùc luaät khoâng naèm yeân treân giaù saùch, vaø caùc noã löïc caûi caùch seõ ñem laïi taùc ñoäng
                                                                                                     mong muoán veà vieäc taêng cöôøng khaû naêng tieáp caän tín duïng, Chính phuû Vieät Nam caàn giaûi quyeát
                                                                                                     caùc lónh vöïc naøo vaãn chöa ñöôïc xöû lyù trong caùc luaät hieän haønh vaø cuøng vôùi caùc beân lieân quan
                                                                                                     ñeà ra moät chieán löôïc thöïc thi vaø theo doõi hieäu quaû. Ñaëc bieät, caàn tieán haønh caùc böôùc sau ñaây.
                                                                                                     Caùc bieän phaùp naøy ñöôïc lieät keâ theo thöù töï öu tieân.



                                                                                                     5.1. Caûi caùch hoaït ñoäng cuûa NRAST

                                                                                                     Phaïm vi aùp duïng cuûa döï thaûo Luaät ñaêng kyù giao dòch baûo ñaûm maø Chính phuû Vieät Nam ñang
                                                                                                     xaây döïng caàn ñöôïc soaïn thaûo moät caùch kyõ löôõng ñeå coù theå keát hôïp toát vôùi Nghò ñònh 163.


                                                                                                     Ñeå ñöa hoaït ñoäng ñaêng kyù vaøo khuoân khoå phuø hôïp vôùi caùc thoâng leä toát nhaát cuûa quoác teá, caùc
                                                                                                     nguyeân taéc lieät keâ döôùi ñaây caàn ñöôïc ñöa vaøo luaät vaø vaøo noäi dung thieát keá cuûa heä thoáng ñaêng
                                                                                                     kyù môùi:


                                                                                                                 Tính thoáng nhaát: Soå ñaêng kyù neân duøng ñeå ñaêng kyù moïi loaïi giao dòch töông thích ñeå
                                                                                                                 bao goàm caû caùc giao dòch baûo ñaûm söû duïng taøi saûn baûo ñaûm laø ñoäng saûn (keå caû caùc
                                                                                                                 vaät coá ñònh), thueâ taøi chính, thueâ hoaït ñoäng daøi haïn, baùn nhöôïng caùc hôïp ñoàng mua
                                                                                                                 baùn coù baûo ñaûm vaø quyeàn löu giöõ ñoäng saûn.
    42
          Giôùi haïn muïc ñích: NRAST caàn ñaûm baûo raèng caùc yeâu caàu cho vieäc ñaêng kyù chæ ñeå




                                                                                                                    Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
                                                                                                                                                                           V i eä t N a m
          phuïc vuï muïc ñích ñaêng kyù, vaø raèng nhöõng thoâng tin ngoaøi leà laø khoâng caàn thieát.


          Ra quyeát ñònh caên cöù vaøo quy cheá: Caùc chuaån möïc cho vieäc chaáp thuaän hay töø choái
          ñaêng kyù cuõng nhö cho vieäc tieán haønh tra cöùu caàn phaûi cuï theå, roõ raøng vaø coù phaïm vi
          giôùi haïn cuï theå.


          Chuaån xaùc, toác ñoä, truy nhaäp ñöôïc vaø hieäu quaû: Böôùc quan troïng nhaát caàn tieán haønh
          ñeå naâng cao tính chuaån xaùc, toác ñoä, khaû naêng truy caäp vaø hieäu quaû kinh teá laø laøm sao
          cho ngöôøi xin ñaêng kyù nhaäp döõ lieäu ñaêng kyù tröïc tieáp vaøo cô sôû döõ lieäu vaø vaø loaïi tröø
          vieäc nhaäp döõ lieäu bôûi caùn boä ñaêng kyù. Ñaêng kyù baèng phöông tieän ñieän töû laø yeâu caàu
          böùc baùch. Neáu ñaêng kyù baèng giaáy hoaëc fax, baûn in caùc thoâng tin ñaõ nhaäp vaøo cô sôû döõ
          lieäu caàn ñöôïc göûi traû cho ngöôøi ñaêng kyù ngay ñeå kieåm tra thoâng tin.


          Ñôn giaûn: Thaåm quyeàn phaùp lyù cuûa cô quan ñaêng kyù phaûi ñôn giaûn hoùa ñöôïc caùc yeâu
          caàu veà ñaêng kyù vaø laøm cho caùc bieåu maãu trôû neân thaân thieän vôùi ngöôøi söû duïng hôn.
          Böôùc ñaàu tieân laø loaïi boû yeâu caàu veà vieäc phaûi coù chöõ kyù.


          Ñoái xöû khoâng phaân bieät: Caùc haïn ñònh hieän nay veà cô hoäi cho nhöõng ñoái töôïng khoâng
          phaûi laø “khaùch haøng” tieáp caän ñöôïc caùc phöông thöùc giao dòch voán duøng cho “khaùch
          haøng” caàn ñöôïc loaïi boû. Moïi ngöôøi söû duïng ñeàu ñöôïc söû duïng moïi phöông tieän daønh
          cho muïc ñích ñaêng kyù vaø tra cöùu.


          Quan nieäm “chæ theâm maø khoâng bôùt”: Caû thaåm quyeàn phaùp lyù laãn heä thoáng coâng
          ngheä chæ neân cho pheùp boå sung thoâng tin vaøo heä thoáng löu tröõ döõ lieäu ñaêng kyù. Ñieàu ñoù
          coù nghóa laø: khi moät sai soùt trong ñaêng kyù ñöôïc caûi chính vì baát cöù lyù do gì thì noäi dung
          caûi chính cuõng neân ñöôïc boå sung vaøo cô sôû döõ lieäu, coøn nhöõng thoâng tin voán toàn taïi tröø
          tröôùc khi caûi chính vaãn ñöôïc löu laïi cuøng vôùi thoâng tin ñaõ ñöôïc caûi chính.


          An ninh: Kho döõ lieäu löu tröõ phaûi thöôøng xuyeân ñöôïc sao löu döï phoøng sang moät nôi
          caát giöõ rieâng baûo ñaûm an toaøn.



5.2. Xaây döïng naêng löïc trong khu vöïc taøi chính

Vôùi khuoân khoå phaùp lyù ñaõ caûi caùch vaø heä thoáng ñaêng kyù taøi saûn baûo ñaûm saép ñöôïc hieän ñaïi
hoùa, tieàm naêng cho hoaït ñoäng cho vay coù baûo ñaûm baèng taøi saûn laø raát lôùn. Ñeå hieän thöïc hoùa
tieàm naêng naøy vaø taän duïng öu ñieåm cuûa caùc luaät môùi, ngaønh taøi chính caàn xaây döïng naêng löïc,
hoïc hoûi caùc kyõ thuaät quaûn lyù ruûi ro vaø cô caáu caùc saûn phaåm môùi. Nhöõng lôïi ích coù ñöôïc nhôø moâi
tröôøng môùi ñaõ ñöôïc caûi caùch caàn ñöôïc trình baøy taïi caùc hoäi thaûo chuyeân ñeà döôùi söï laõnh ñaïo
cuûa caùc ñònh cheá trong ngaønh taøi chính nhö Ngaân haøng Nhaø nöôùc Vieät Nam hay Hieäp hoäi ngaân
haøng Vieät Nam. Cuõng caàn thieát laäp moät dieãn ñaøn ñeå trao ñoåi thoâng tin vaø chuyeân moân moät caùch
thöôøng xuyeân.




                                                                                                                                                                                                              43
           Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm


                                                                                                     5.3. Theo doõi vieäc thöïc thi caùc luaät, ñieàu chænh caùc thieát soùt
V i eä t N a m

                                                                                                          vaø laøm roõ nhöõng baát caäp phaùp lyù coøn toàn taïi

                                                                                                     Maëc duø hieän nay vaãn coøn nhieàu lónh vöïc trong ñoù phaùp luaät coøn coù theå ñöôïc tieáp tuïc hoaøn thieän
                                                                                                     theâm, vieäc ban haønh caùc nghò ñònh môùi laø khoâng caàn thieát. Caùc chuû nôï phaûn aùnh raèng hoï muoán
                                                                                                     ñöôïc thaáy caùc quy cheá veà giao dòch baûo ñaûm thoáng nhaát laïi vôùi nhau thaønh moät bieän phaùp quaûn
                                                                                                     lyù duy nhaát. Neáu vieäc ban haønh caùc thoâng tö laø caàn thieát theo Nghò ñònh 163 hoaëc theo yeâu caàu
                                                                                                     cuûa caùc bieän phaùp naøo khaùc thì thoâng tö ñoù phaûi traùnh khoâng aùp ñaët theâm caùc haïn ñònh hoaëc
                                                                                                     yeâu caàu ñoái vôùi quyeàn töï do cuûa caùc beân trong vieäc xöû lyù taøi saûn cuûa hoï theo caùch hoï muoán.
                                                                                                     Baát luaän trong hoaøn caûnh naøo, caùc quy ñònh cuûa thoâng tö cuõng khoâng ñöôïc maâu thuaãn vôùi hoaëc
                                                                                                     xa rôøi caùc quyeàn vaø cô hoäi coù ñöôïc theo Boä luaät Daân söï hay Nghò ñònh 163.


                                                                                                     Maëc duø Boä luaät Daân söï vaø Nghò ñònh 163 ñaõ bao quaùt khaù toaøn dieän caùc vaán ñeà, song caùc lónh
                                                                                                     vöïc sau ñaây thuoäc phaïm vi cuûa Nghò ñònh 163 caàn ñöôïc ñöa vaøo hoaëc laøm roõ nhaèm caûi thieän
                                                                                                     moâi tröôøng cho vay:


                                                                                                              Baûo ñaûm quyeàn cuûa beân cho vay coù baûo ñaûm ñoái vôùi tieàn thu ñöôïc töø vieäc baùn hoaëc
                                                                                                              sang nhöôïng taøi saûn baûo ñaûm.


                                                                                                              Ban haønh moät trình töï hoaøn chænh vaø hôïp lyù veà khía caïnh thöông maïi cho vieäc xeáp thöù
                                                                                                              haïng öu tieân cao hôn cho caùc yeâu caàu thanh toaùn caùc khoaûn vay coù baûo ñaûm so vôùi caùc
                                                                                                              yeâu caàu thanh toaùn khoâng coù thoûa thuaän tröôùc.
                                                                                                     •
                                                                                                              Cho pheùp moät caùch roõ raøng ñeå caùc beân coù theå theo ñuoåi nhieàu phöông thöùc xöû lyù baûo
                                                                                                              ñaûm khaùc nhau cuøng moät luùc chöù khoâng phaûi laø noái tieáp nhau vaø khoâng bò nhöõng vöôùng
                                                                                                              maéc voâ loái.
                                                                                                     •
                                                                                                              Ban haønh caùc thuû tuïc tö phaùp nhanh goïn khi caùc cô cheá thi haønh baûo ñaûm ngoaøi toøa
                                                                                                              aùn khoâng giaûi quyeát ñöôïc vuï vieäc.
                                                                                                     •
                                                                                                              Ñònh kyø raø soaùt nhöõng tieán boä ñaït ñöôïc theo tinh thaàn cuûa Boä luaät Daân söï môùi vaø Nghò
                                                                                                              ñònh 163. Chính phuû Vieät Nam caàn theo doõi moät caùch coù heä thoáng vieäc thöïc hieän caùc
                                                                                                              luaät môùi treân thöïc teá. Vieäc raø soaùt phaûi ñem laïi nhöõng cô hoäi coù yù nghóa cho caùc beân
                                                                                                              cho vay vaø doanh nghieäp ñeå hoï coù theå ñeà ñaït yù kieán veà caùc baát caäp, neáu coù, trong
                                                                                                              khuoân khoå phaùp lyù hieän haønh.


                                                                                                              Caùc thuû tuïc baùn ñaáu giaù, thi haønh aùn cuõng nhö caùc bieän phaùp xöû lyù vi phaïm caàn ñöôïc
                                                                                                              raø soaùt, söûa ñoåi thöôøng xuyeân ñeå giaûm thieåu ruûi ro cho chuû nôï, cuûng coá nieàm tin cuûa
                                                                                                              beân cho vay vaøo vieäc thi haønh nghóa vuï, vaø do ñoù taêng cöôøng cô hoäi tín duïng cho taát caû
                                                                                                              caùc beân vay.




    44
V i eä t N a m




                                                                                          45
Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
                                                                                                     Phuï luïc A
           Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
V i eä t N a m

                                                                                                     Caùc vaên baûn phaùp luaät chuû yeáu veà giao dòch baûo ñaûm
                                                                                                     baèng ñoäng saûn ôû Vieät Nam


                                                                                                     Trích yeáu noäi dung caùc vaên baûn phaùp luaät

                                                                                                     Ngaøy           Teân vaên baûn     Trích yeáu

                                                                                                     11/19/1999      Nghò ñònh 165       Giao dòch baûo ñaûm

                                                                                                     12/29/1999      Nghò ñònh 178       Xaùc laäp giao dòch baûo ñaûm vôùi toå chöùc tín duïng

                                                                                                     5/10/2000       Nghò ñònh 08        Ñaêng kyù giao dòch baûo ñaûm

                                                                                                     4/23/2001       Thoâng tö 03        Baûo ñaûm tieàn vay cuûa toå chöùc tín duïng

                                                                                                     2/5/2001        Nghò ñònh 16        Thueâ taøi chính

                                                                                                     1/9/2002        Thoâng tö 01        Höôùng daãn ñaêng kyù

                                                                                                     2/22/2002       Thoâng tö 04        Ñaêng kyù thueâ taøi chính

                                                                                                     2/28/2002       Thoâng tö 06        Höôùng daãn thöïc hieän Nghò ñònh 165

                                                                                                     10/25/2002      Nghò ñònh 85        Söûa ñoåi Nghò ñònh 178 (12-29-1999)

                                                                                                     5/19/2003       Thoâng tö 07        Höôùng daãn thöïc hieän Nghò ñònh 178 (12-29-1999)

                                                                                                     1/14/2004       Nghò ñònh 05        Thuû tuïc baùn ñaáu giaù

                                                                                                     1/14/2004       Phaùp leänh 13      Thi haønh aùn daân söï

                                                                                                     6/15/2004       Luaät               Phaù saûn

                                                                                                     9/6/2004        Quyeát ñònh 1096    Mua baùn nôï

                                                                                                     05/19/2005      Nghò ñònh 65        Söûa ñoåi Nghò ñònh 16 (2001) veà thueâ taøi chính

                                                                                                     6/14/2005       Luaät               Boä luaät Daân söï

                                                                                                     6/14/2005       Luaät               Luaät Thöông maïi

                                                                                                     06/12/2005      Thoâng tö 09        Ñaêng kyù thueâ taøi chính (thay theá Thoâng tö 4 naêm 2002)

                                                                                                     09/28/2006      Thoâng tö 06        Höôùng daãn ñaêng kyù giao dòch baûo ñaûm (thay theá Thoâng
                                                                                                                                         tö 1 naêm 2002)

                                                                                                     12/29/2006      Nghò ñònh 163       Nghò ñònh veà giao dòch baûo ñaûm (thay theá Nghò ñònh 165,
                                                                                                                                         178, v.v.)

                                                                                                     05/17/2007      Thoâng tö 03        Höôùng daãn ñaêng kyù giao dòch baûo ñaûm (söûa ñoåi, boå sung
                                                                                                                                         Thoâng tö 6 naêm 2006)

                                                                                                     05/17/2007      Thoâng tö 04        Höôùng daãn ñaêng kyù hôïp ñoàng mua traû chaäm, traû daàn, cho
                                                                                                                                         thueâ taøi saûn, cho thueâ taøi chính, chuyeån nhöôïng quyeàn
                                                                                                                                         ñoøi nôï (thay theá Thoâng tö soá 9 naêm 2005)

    46
Phuï luïc B




                                                                                                                       Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
                                                                                                                                                                              V i eä t N a m
Khaûo saùt veà thoâng leä caáp tín duïng ôû Vieät Nam



IFC, keát hôïp vôùi Hieäp hoäi ngaân haøng Vieät Nam, ñaõ choïn MCG Management Consulting, moät
coâng ty tö vaán trong nöôùc, ñeå tieán haønh moät cuoäc khaûo saùt ngaønh taøi chính trong quaõng thôøi gian
töø thaùng 10 ñeán thaùng 12 naêm 2006. Cuoäc khaûo saùt naøy thu ñöôïc nhöõng döõ lieäu cô sôû veà caùc
thoâng leä caáp tín duïng cuûa khoái tö nhaân nhaèm ño ñaïc vaø theo doõi caùc tieán boä vaø taùc ñoäng cuûa
caùc caûi caùch phaùp lyù.

Baûng caâu hoûi ñöôïc göûi tôùi 89 ngaân haøng (NH) vaø toå chöùc taøi chính phi ngaân haøng (TCTCPNH)
taïi Vieät Nam. Soá baûn caâu hoûi ñöôïc ñieàn caâu traû lôøi ñaày ñuû vaø göûi laïi laø 35. Sau khi phaân tích döõ
lieäu ban ñaàu, 22 NH vaø TCTCPNH ñöôïc choïn ra ñeå tieán haønh phoûng vaán tröïc tieáp nhaèm chia
seû thoâng tin veà thoâng leä caáp tín duïng noùi chung. Döôùi ñaây laø danh saùch caùc toå chöùc taøi chính
coù phaûn hoài laïi caâu hoûi khaûo saùt vaø caùc toå chöùc ñaõ tham gia phoûng vaán.

                                  Toùm taét baûng caâu hoûi göûi vaø nhaän ñöôïc

   Loaïi toå chöùc taøi     Thò phaàn                 Soá baûng caâu        Soá phaûn    Tyû leä thò phaàn cuûa caùc
   chính                    öôùc tính (%) 59          hoûi göûi ñi          hoài nhaän   toå chöùc coù phaûn hoài
                                                                            ñöôïc        (%)

   NH thöông maïi           68 %                      6                     5            56 %
   Nhaø nöôùc
   (NHTMNN)

   NH nöôùc ngoaøi vaø      16%                       32                    5            2,5%
   NH lieân doanh
   (NHNN vaø NHLD)

   NH thöông maïi coå       16%                       34                    19           9%
   phaàn tö nhaân
   (NHTMCPTN)

   Coâng ty cho thueâ       Khoâng coù soá lieäu      16                    5            Khoâng coù soá lieäu
   taøi chính vaø coâng
   ty taøi chính
   (CTCTTC & CTTC)

   Quyõ tín duïng nhaân     Khoâng coù soá lieäu      1                     1            Khoâng coù soá lieäu
   daân (QTDND)

   Coäng                    100%                      89 (100%)             35 (39%)     67,5%



Veà löôïng khaùch haøng, keát quaû traû lôøi baûng caâu hoûi cho thaáy:


           Caùc NHTMNN coù thò phaàn lôùn nhaát vaø caáp caùc khoaûn vay thöông maïi cho caùc doanh
           nghieäp nhaø nöôùc cuõng nhö caùc coâng ty tö nhaân trong nöôùc, trong ñoù coù caùc DNNVV;


           Caùc NH coå phaàn, chieám thò phaàn lôùn thöù hai, cho vay chuû yeáu cho caùc DNNVV. Phöông
           thöùc cho vay gioáng vôùi caùc NHTMNN;


59 Baùo caùo veà khoái ngaân haøng Vieät Nam, Vinacapital, thaùng 10 naêm 2006.
                                                                                                                                                                                                                 47
                                                                                                           NHNN, chi nhaùnh cuûa caùc NHNN, chuû yeáu phuïc vuï caùc doanh nghieäp coù voán ñaàu tö
           Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
V i eä t N a m

                                                                                                           nöôùc ngoaøi. Caùc ngaân haøng naøy caáp caùc khoaûn vay thöông maïi maø khoâng caàn taøi saûn
                                                                                                           baûo ñaûm bôûi vì chuùng chuû yeáu caáp khoaûn vay cho khaùch haøng cuûa truï sôû chính ñaët taïi
                                                                                                           nöôùc ngoaøi. Truï sôû chính quaûn lyù quan heä khaùch haøng cuõng nhö taøi saûn baûo ñaûm ôû caáp
                                                                                                           vuøng hoaëc toaøn caàu. Hoaït ñoäng caáp tín duïng cho caùc DNNVV cuûa Vieät Nam raát haïn
                                                                                                           cheá veà caû phaïm vi vaø quy moâ.


                                                                                                           Caùc CTCTTC vaø CTTC, caùc TCTCPNH coù nhöõng doøng saûn phaåm khaùch vôùi NH. Taát
                                                                                                           caû caùc CTTC ñeàu laø coâng ty con cuûa caùc taäp ñoaøn lôùn thuoäc sôû höõu nhaø nöôùc vaø phuïc
                                                                                                           vuï noäi boä taäp ñoaøn vaø trong ngaønh. Nhö vaäy, thöïc tieãn hoaït ñoäng caáp tín duïng cuûa
                                                                                                           chuùng khoâng hoaøn toaøn mang tính chaát thöông maïi, caùc DNNVV khoâng phaûi laø ñoái
                                                                                                           töôïng troïng ñieåm. Tuy nhieân caùc CTCTTC cuõng nhaém phuïc vuï caùc DNNVV duy nhaát
                                                                                                           baèng caùch cho thueâ thieát bò.



                                                                                                              Danh saùch caùc toå chöùc taøi chính traû lôøi caâu hoûi khaûo saùt

                                                                                                     Stt     Teân                                             Ñòa chæ



                                                                                                     1       Coâng ty cho thueâ taøi chính 2 cuûa Agribank    422 Traàn Höng Ñaïo, Quaän 5, Tp. HCM

                                                                                                     2       Ngaân haøng TMCP An Bình                         Ñöôøng Ñieän Bieân Phuû, Quaän 1, Tp. HCM

                                                                                                     3       Ngaân haøng TM AÙ chaâu (ACB)                    442 Nguyeãn Thò Minh Khai, Quaän 3, Tp.
                                                                                                                                                              HCM

                                                                                                     4       Ngaân haøng TMCP Baéc AÙ                         27 Haøng Daàu, Hoaøn Kieám, Haø noäi

                                                                                                     5       Bangkok Bank PCL, chi nhaùnh Haø noäi            41B Lyù Thaùi Toå, Hoaøn Kieám, Haø noäi

                                                                                                     6       Ngaân haøng Ngoaïi thöông Vòet nam (VCB)         198 Traàn Quang Khaûi, Haø noäi

                                                                                                     7       Ngaân haøng Coâng thöông (ICB)                   108 Traàn Höng Ñaïo, Haø noäi

                                                                                                     8       Ngaân haøng Ñaàu tö vaø phaùt trieån Vieät Nam   191 Baø Trieäu, Haø noäi
                                                                                                             (BIDV)

                                                                                                     9       Coâng ty cho thueâ taøi chính cuûa BIDV          Taàng 12, 191 Baø Trieäu, Hoaøn Kieám, Haø noäi

                                                                                                     10      Far East National Bank (FENB)                    2A-4A, Toân Ñöùc Thaéng, Tp. HCM

                                                                                                     11      Ngaân haøng TMCP Toaøn Caàu (G-Bank)             21 Phan Chu Trinh, Haø noäi

                                                                                                     12      Habubank                                         B7 Giaûng Voõ, Ba Ñình, Haø noäi

                                                                                                     13      Taäp ñoaøn ngaân haøng Hoàngkoâng-Thöôïng haûi   235 Ñoàng Khôûi, Beán Ngheù, Quaän 1, Tp.
                                                                                                             (HSBC), chi nhaùnh Tp. HCM                       HCM

                                                                                                     14      Ngaân haøng Phaùt trieån nhaø (HDB)              33–39 Pasteur, Quaän 1, Tp. HCM




    48
                                                                                                     Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
                                                                                                                                                            V i eä t N a m
Stt   Teân                                           Ñòa chæ

15    Ngaân haøng nhaø ôû ñoàng baèng soâng Cöûu     9 Voõ Vaên Taàn, Quaän 3, Tp. HCM
      long (MHB)

16    Ngaân haøng TMCP Kieân Long                    44 Phaïm Hoàng Thaùi, Vónh Thaïnh, Raïch Giaù

17    Ngaân haøng TMCP noâng thoân Myõ Xuyeân        248 Traàn Höng Ñaïo, Tp. Long Xuyeân, tænh
                                                     An Giang

18    Ngaân haøng TMCP Nam Vieät                     123 Maïc Cö, Vónh Thaïnh, Raïch Giaù

19    Quyõ tín duïng nhaân daân                      193 Baø Trieäu, Hoaøn Kieám, Haø noäi

20    Coâng ty taøi chính cuûa Petro Vietnam         72 Traàn Höng Ñaïo, Haø noäi
      (PVFC)

21    Sacombank                                      278 Nam Kyø Khôûi nghóa, Quaän 3, Tp. HCM

22    Coâng ty cho thueâ taøi chính cuûa Sacombank   87A Haøm Nghi, Quaän 1, Tp. HCM

23    Ngaân haøng coâng thöông Saøi goøn (Saigon     2C Phoù Ñöùc Chính, Quaän 1, Tp. HCM
      Bank)

24    Ngaân haøng TMCP Saøi goøn-Haø noäi            138,3/2, Höng Lôïi, Ninh Kieàu, Caàn Thô

25    Ngaân haøng TM Saøi goøn (SCB)                 193-203Traàn Höng Ñaïo, Co Giang, Quaän
                                                     1, Tp. HCM

26    Ngaân haøng Ñoâng Nam AÙ (SEA Bank)            16 Laùng Haï, Ñoáng Ña, Haø noäi

27    Standard Chartered Bank                        49 Hai Baø Tröng, Haø noäi

28    Sumitomo-Mitsui Banking Corporation            5B Toân Ñöùc Thaéng, Q1, Tp. HCM

29    Techcombank                                    15 Ñaøo Duy Töø, Hoaøn Kieám, Haø noäi

30    Ngaân haøng TMCP Thaùi bình döông (TBD)        340 H-K, Hoaøng Vaên Thuï, Quaän Taân Bình

31    Coâng ty cho thueâ taøi chính cuûa             10 Thieàn Quang, Hai Baø Tröng, Haø noäi
      Vietcombank (VCB Leaco)

32    Ngaân haøng TMCP Vietnam Asia                  115-121 Nguyeãn Coâng Tröù, Quaän 1, Tp.
                                                     HCM

33    Ngaân haønh chính saùch xaõ hoäi Vieät Nam     78 Tröôøng Chinh, Haø noäi
      (VBSP)

34    Ngaân haøng TMCP Xuaát nhaäp khaåu Vieät       7 Leâ Thò Hoàng Gaám, Quaän 1, Tp. HCM
      Nam (Eximbank)

35    VP Bank                                        8 Leâ Thaùi Toå, Hoaøn Kieám, Haø noäi




                                                                                                                                                                                               49
                                                                                                                     Danh saùch caùc toå chöùc taøi chính ñaõ phoûng vaán
           Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
V i eä t N a m


                                                                                                     Stt   Teân                                            Ñòa chæ


                                                                                                     1     ACB Saøi goøn                                   442 Nguyeãn Thò Minh Khai, Quaän 3, Tp. HCM


                                                                                                     2     Coâng ty cho thueâ taøi chính 2 cuûa Agribank   422 Traàn Höng Ñaïo, Quaän 5, Tp. HCM


                                                                                                     3     Bangkok Bank, Haø noäi                          41B Lyù Thaùi Toå, Hoaøn Kieám, Haø noäi


                                                                                                     4     Eximbank, Haø noäi                              19 Traàn Höng Ðaïo, Hoaøn Kieám, Haø noäi


                                                                                                     5     Eximbank, Tp. HCM                               7 Leâ Thò Hoàng Gaám, Quaän 1, Tp. HCM


                                                                                                     6     Far East National Bank, Tp. HCM                 2A-4A Toân Ñöùc Thaéng, Quaän 1, Tp. HCM


                                                                                                     7     Habubank, Baéc Ninh                             119 Traàn Phuù, Töø Sôn, Baéc Ninh


                                                                                                     8     Habubank, Haø noäi                              B7 Giaûng Voõ, Ba Ñình, Haø noäi


                                                                                                     9     Ngaân haøng phaùt trieån nhaø (HDB), Tp. HCM    33-39 Pasteur, Quaän 1, Tp. HCM


                                                                                                     10    Ngaân haøng nhaø ôû ñoàng baèng soâng Cöûu      41A Lyù Thaùi Toå, Hoaøn Kieám, Haø noäi
                                                                                                           long (MHB), Haø noäi


                                                                                                     11    Ngaân haøng Baéc AÙ, Haø noäi                   27 Haøng Daàu, Hoaøn Kieám, Haø noäi


                                                                                                     12    Ngaân haøng Thaùi bình döông                    340 H-K, Hoaøng Vaên Thuï, quaän Taân Bình


                                                                                                     13    Coâng ty taøi chính cuûa Petro Vietnam          208 Nguyeãn Traõi, Quaän 1, Tp. HCM
                                                                                                           (PVFC), Tp. HCM


                                                                                                     14    Sacombank, Haûi döông                           144 Thoáng Nhaát, Leâ Thanh Nghò, Tp. Haûi Döông


                                                                                                     15    Coâng ty cho thueâ taøi chính cuûa Sacombank    87A Haøm Nghi, Quaän 1, Tp. HCM


                                                                                                     16    Sacombank, Saøi goøn                            278 Nam Kyø Khôûi Nghóa, Quaän 3, Tp. HCM


                                                                                                     17    Saigon Bank, Tp. HCM                            2C Phoù Ñöùc Chính, Quaän 1, Tp. HCM


                                                                                                     18    SEA Bank, Haø noäi                              16 Laùng Haï, Ñoáng Ña, Haø noäi


                                                                                                     19    Techcombank, Haø noäi                           15 Ñaøo Duy Töø, Hoaøn Kieám, Haø noäi


                                                                                                     20    Techcombank, Saøi goøn                          24-26 Pasteur, Quaän 1, Tp. HCM


                                                                                                     21    Ngaân haøng TMCP Vietnam Asia, Tp. HCM          115-121 Nguyeãn Coâng Tröù, Quaän 1, Tp. HCM


                                                                                                     22    VP Bank, Haûi phoøng                            31-33 Phaïm Nguõ Laõo, Löông Khaùnh Thieän,
                                                                                                                                                           Quaän Ngoâ Quyeàn, Haûi Phoøng

    50
Phuï luïc C




                                                                                                                    Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
                                                                                                                                                                           V i eä t N a m
Ñaëc ñieåm chính cuûa Heä thoáng giao dòch baûo ñaûm hieän ñaïi


Vì phaàn lôùn taøi saûn cuûa doanh nghieäp thöôøng toàn taïi döôùi daïng taøi saûn löu ñoäng höõu hình vaø voâ
hình, neân caùc khuoân khoå phaùp lyù vaø caùc ñònh cheá ñieàu chænh vieäc söû duïng caùc taøi saûn löu ñoäng
naøy theá chaáp ñeå vay voán coù yù nghóa raát quan troïng ñoái vôùi moät neàn kinh teá .


Vaøo ñaàu nhöõng naêm 50, Myõ laø nöôùc ñaàu tieân ñöa ra moät boä luaät thoáng nhaát veà söû duïng taøi saûn
löu ñoäng ñeå theá chaáp. Theo Ñieàu 9 cuûa Luaät Thöông maïi thoáng nhaát (UCC), khaùi nieäm veà lôïi
ích baûo ñaûm toång theå, thoáng nhaát ñaõ thay theá haøng loaït caùc bieän phaùp baûo ñaûm truyeàn thoáng
nhö caàm coá vaø theá chaáp. Ngoaïi tröø moät soá ít loaïi hình taøi saûn theá chaáp cuï theå, lôïi ích baûo ñaûm
treân moïi taøi saûn löu ñoäng, höõu hình hoaëc voâ hình, hieän taïi hay töông lai, ñeàu naèm trong phaïm vi
ñieàu chænh cuûa khuoân khoå phaùp lyù naøy. Phöông phaùp tieáp caän thoáng nhaát naøy cuõng aùp duïng cho
taát caû caùc loaïi giao dòch baûo ñaûm, bao goàm caùc hoaït ñoäng taøi trôï döïa treân quyeàn sôû höõu nhö
baùn haøng coù ñieàu kieän, giöõ laïi quyeàn sôû höõu vaø cho thueâ taøi chính, nhöõng hoaït ñoäng ñöôïc coi
laø töông ñöông veà chöùc naêng vôùi caùc giao dòch baûo ñaûm aùp duïng cuøng quy taéc coâng boá vaø öu
tieân nhö taát caû caùc lôïi ích baûo ñaûm khaùc. Nhieàu bang ôû Canada cuõng aùp duïng theo caùch tieáp
caän cuûa UCC vaø ñaõ chöùng toû coù hieäu quaû thöông maïi cao. Naêm 2000, New Zealand cuõng hoaøn
taát vieäc söûa ñoåi luaät baûo ñaûm döïa treân luaät Anh cuûa hoï thaønh boä luaät giao dòch baûo ñaûm thoáng
nhaát vaø cuøng vôùi noù laø moät heä thoáng coâng boá hieän daïi .


Möôøi naêm trôû laïi ñaây, moät soá nöôùc Trung vaø Ñoâng AÂu nhö An-ba-ni , Bun-ga-ri , Bosnia, Ru-ma-
ni ñaõ aùp duïng caùc khaùi nieäm cô baûn cuûa moâ hình naøy cuûa caùc nöôùc Baéc Myõ. ÔÛ Chaâu AÙ,
Campuchia cuõng ñang caûi caùch theo höôùng naøy. Caùc nöôùc khaùc trong khu vöïc cuõng ñang soaïn
thaûo caùc döï thaûo Luaät theo höôùng töông töï.


Caùc toå chöùc khu vöïc vaø quoác teá cuõng döï thaûo luaät maãu vaø caùc höôùng daãn phaùp lyù ñeå giuùp caùc
nöôùc thaønh vieân thieát laäp heä thoáng luaät giao dòch baûo ñaûm hieän ñaïi vaø coù hieäu quaû. Maëc duø vaãn
coøn nhöõng khaùc nhau raát lôùn giöõa caùc moâ hình, ñieåm chung laø luaät giao dòch baûo ñaûm caàn ñöôïc
ñaët vaøo moät khung khaùi nieäm duy nhaát ñeå coù theå giaûi quyeát moät caùch heä thoáng caùc vaán ñeà veà
thieát laäp, hoaøn chænh vaø thöïc thi caùclôïi ích baûo ñaûm.


Moät soá caùc thoâng leä toát nhaát ñöôïc aùp duïng roäng raõi seõ ñöôïc thaûo luaän döôùi ñaây:



C.1 Caùc nguyeân taéc thieát laäp khung phaùp lyù veà caùc giao dòch baûo ñaûm

C.1.1. Phaïm vi vaø vieäc thieát laäp caùc lôïi ích baûo ñaûm

Moät ñaëc tính quan troïng cuûa heä thoáng luaät phaùp veà giao dòch baûo ñaûm laø luaät taäp trung vaøo hieäu
quaû vaø khaû naêng thöïc hieän. Nhaèm ñaûm baûo ñaëc tính naøy, phöông phaùp ñöa ra khaùi nieäm thoáng
nhaát cho giao dòch baûo ñaûm ñöôïc aùp duïng. Luaät coù theå vöøa ñaûm baûo tính ña daïng vöøa duy trì
caáu truùc chaët cheõ baèng caùch taäp trung vaøo thöïc chaát chöù khoâng phaûi vaøo hình thöùc cuûa caùc giao
dòch baûo ñaûm. Taát caû caùc giao dòch taïo ra quyeàn ñoái vôùi taøi saûn ñeå ñaûm baûo cho moät nghóa vuï
naøo ñoù seõ thuoäc phaïm vi ñieàu chænh cuûa Luaät naøy.
                                                                                                                                                                                                              51
                                                                                                     Luaät giao dòch baûo ñaûm vôùi phöông phaùp tieáp caän khaùi nieäm thoáng nhaát noùi treân seõ coù moät soá
           Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
V i eä t N a m

                                                                                                     yeáu toá cô baûn nhö sau:


                                                                                                              Môû roäng phaïm vi cuûa caùc taøi saûn ñaûm baûo ñöôïc coâng nhaän

                                                                                                              Moâ taû chung veà taøi saûn ñaûm baûo

                                                                                                              Taøi saûn ñaûm baûo coù ñöôïc trong töông lai

                                                                                                              Soá tieàn thu ñöôïc töø taøi saûn ñaûm baûo

                                                                                                              Quyeàn töï do hôïp ñoàng

                                                                                                              Nôùi loûng lôïi ích ñaûm baûo


                                                                                                     Cuï theå nhö sau:

                                                                                                     Môû roäng phaïm vi caùc taøi saûn ñaûm baûo ñöôïc coâng nhaän: Lôïi ích baûo ñaûm toång theå


                                                                                                     Luaät giao dòch baûo ñaûm caàn ñöa ra khaùi nieäm duy nhaát vaø thoáng nhaát veà “lôïi ích baûo ñaûm” theo
                                                                                                     ñaây ñöôïc goïi laø “lôïi ích ñaûm baûo toång theå”. Lôïi ích ñaûm baûo toång theå ñöôïc ñònh nghóa laø quyeàn
                                                                                                     thöïc teá ñoái vôùi taøi saûn löu ñoäng (vaät theá chaáp) do moät ngöôøi (ngöôøi ñi vay) trao cho ngöôøi kia
                                                                                                     (ngöôøi cho vay ñöôïc ñaûm baûo) ñeå ñaûm baûo veà nghóa vuï (coù theå quy ra tieàn) maø ngöôøi ñi vay
                                                                                                     hoaëc ngöôøi thöù ba ñoái vôùi nguôøi cho vay. Khía caïnh “baûo ñaûm” ôû ñaây laø quyeàn cuûa ngöôøi cho
                                                                                                     vay ñöôïc coi taøi saûn löu ñoäng laø nguoàn traû nôï thay theá khi ngöôøi ñi vay khoâng thöïc hieän nghóa
                                                                                                     vuï cuûa mình ñoái vôùi beân ñöôïc ñaûm baûo.


                                                                                                     Khaùi nieäm “Lôïi ích baûo ñaûm toång theå” coù tính linh hoaït trong vieäc cho pheùp caùc lôïi ích ñaûm baûo
                                                                                                     ñöôïc taïo ra treân moïi hình thöùc taøi saûn löu ñoäng, höõu hình hay voâ hình, hieän taïi hay töông lai.
                                                                                                     Khaùi nieäm lôïi ích baûo ñaûm toång theå ñöôïc Myõ thoâng qua vao ñaàu nhöõng naêm 1950. Theo Luaät
                                                                                                     Thöông maïi thoáng nhaát (UCC) cuûa Myõ, lôïi ích ñöôïc ñaûm baûo ñöôïc ñònh nghóa laø “lôïi ích ñoái vôùi
                                                                                                     taøi saûn löu ñoäng hoaëc baát ñoäng saûn caù nhaân ñaûm baûo vieäc thanh toaùn hoaëc thöïc hieän moät nghóa
                                                                                                     vuï”60. Canada, New Zealand vaø caùc neàn kinh teá chuyeån ñoåi nhö An-ba-ni cuõng theo caùch tieáp
                                                                                                     caän nhö vaäy.


                                                                                                     Lôïi ích baûo ñaûm toång theå coù nhöõng lôïi theá sau:

                                                                                                     (1) Coù theå duøng moät coâng cuï ñaûm baûo duy nhaát ñeå taïo nhieàu lôïi ích baûo ñaûm ñoái vôùi moïi loaïi
                                                                                                         taøi saûn löu ñoäng, höõu hình hay voâ hình, hieän taïi hay töông lai;
                                                                                                     (2) AÙp duïng moät boä quy taéc duy nhaát trong vieäc taïo laäp, hoaøn thaønh vaø thöïc hieän lôïi ích baûo
                                                                                                         ñaûm; vaø
                                                                                                     (3) Hoã trôï vieäc thieát laäp moät heä thoáng thoâng tin taäp trung ñeå giuùp nhöõng ngöôøi cho vay quyeát
                                                                                                         ñònh thöù töï öu tieân cuûa caùc lôïi ích ñaûm baûo tröôùc khi cho vay.


                                                                                                     Cho pheùp moâ taû chung veà taøi saûn ñaûm baûo

                                                                                                     Trong nhieàu tröôøng hôïp, thaønh coâng cuûa cho vay coù baûo ñaûm laïi phuï thuoäc vaøo khaû naêng xaùc
                                                                                                     ñònh, moâ taû taøi saûn theá chaáp cuûa caùc beân moät caùch chung nhaát. Moâ taû chung khoâng coù nghóa laø
                                                                                                     taøi saûn theá chaáp khoâng ñöôïc moâ taû moät caùch roõ raøng hoaëc deã hieåu nhaàm. Moâ taû chung coù nghóa


                                                                                                     60 UCC 1-201(37).
    52
laø vieäc moâ taû taøi saûn ñaûm baûo khoâng caàn cuï theå tôùi töøng chi tieát nhoû cuûa taøi saûn. Ví duï nhö sau,




                                                                                                                       Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
                                                                                                                                                                              V i eä t N a m
ngöôøi ta coù theå moâ taû taøi saûn theá chaáp laø “taát caû haøng toàn kho cuûa ngöôøi ñi vay”. Trong ví duï
naøy, taøi saûn ñaûm baûo vaãn ñöôïc hieåu moät caùch roõ raøng (vôùi ñieàu kieän khaùi nieäm haøng toàn kho
ñöôïc ñònh nghóa kyõ trong luaät) maø khoâng caàn phaûi ñi ñeán töøng chi tieát cuï theå cuûa töøng loaïi haøng
toàn kho. Vieäc cho pheùp moâ taû chung veà taøi saûn ñaûm baûo coù theå giuùp phaùt huy ñöôïc theâm moät
soá loaïi hình tín duïng sau ñaây:

          Tín duïng haøng toàn kho cho caùc cöûa haøng, baùch hoùa vaø caùc doanh nghieäp tö nhaân.

          Tín duïng trong noâng nghieäp maø taøi saûn theá chaáp laø hoa maøu hoaëc vaät nuoâi.

          Tín duïng caùc khoaûn phaûi thu maø taøi saûn ñaûm baûo laø caùc khoaûn phaûi thu cuûa caùc khaùch
          haøng. Caùc khoaûn phaûi thu naøy khoâng coá ñònh maø luoân thay ñoåi theo thôøi gian.

Cho pheùp moâ taû chung veà taøi saûn theá chaáp laø moät ñaëc ñieåm thieát yeáu cuûa caùc giao dòch cho vay
coù baûo ñaûm ôû Myõ vaø Canada trong nhieàu thaäp kyû qua. Gaàn ñaây, nhieàu neàn kinh teá ñang chuyeàn
ñoåi ñaõ vaø ñang aùp duïng caùc nguyeân taéc, thoâng leä toát nhaát trong giao dòch cho vay coù baûo ñaûm
trong ñoù keát hôïp moâ taû chung veà taøi saûn theá chaáp trong caùc hôïp ñoàng baûo ñaûm vaø ñaêng kyù giao
dòch baûo ñaûm theo phöông thöùc thoâng baùo taïi caùc cô quan ñaêng kyù giao dòch baûo ñaûm hoaëc
phoøng löu tröõ.


Taøi saûn ñaûm baûo coù ñöôïc trong töông lai

Trong nhieàu tröôøng hôïp, caùc khoaûn tín duïng thöông maïi ñöôïc baûo ñaûm bôûi taøi saûn maø ngöôøi ñi
vay chæ coù theå coù ñöôïc trong töông lai, vaøo thôøi ñieåm sau khi ñaõ kyù thoûa thuaän baûo ñaûm hoaëc
thoûa thuaän khaùc coù phaùt sinh lôïi ích baûo ñaûm töø taøi saûn löu ñoäng. Ví duï veà giaù trò kinh teá cuûa taøi
saûn ñaûm baûo coù ñöôïc trong töông lai cuõng töông töï nhö ví duï ñaõ ñöa ra veà moâ taû chung taøi saûn
ñaûm baûo:

          Tín duïng haøng toàn kho cho caùc cöûa haøng, baùch hoùa hay caùc thöông nhaân khaùc chæ coù
          hieäu löïc khi thoûa thuaän theá chaáp, thoûa thuaän uûy thaùc hoaëc caùc thoûa thuaän ñaûm baûo khaùc
          ñoái vôùi haøng hoùa coù ñöôïc sau khi ñaõ kyù thoûa thuaän taøi trôï.

          Tín duïng caùc khoaûn phaûi thu seõ coù hieäu löïc khi thoûa thuaän ñoái vôùi caùc khoaûn phaûi thu
          ñöôïc kyù sau khi kyù thoûa thuaän taøi trôï.

          Tín duïng trong noâng nghieäp maø taøi saûn theá chaáp laø hoa maøu hoaëc vaät nuoâi chæ coù hieäu
          löïc khi phaùt sinh taøi saûn laø hoa maøu vaø vaät nuoâi sau khi kyù thoûa thuaän taøi trôï.

Vieäc söû duïng taøi saûn trong töông lai laøm taøi saûn baûo ñaûm thöôøng khoâng ñöôïc luaät phaùp truyeàn
thoáng cho pheùp. Luaät phaùp truyeàn thoáng quy ñònh caàn phaûi söûa ñoåi thoûa thuaän ban ñaàu hoaëc
thieát laäp caùc thoûa thuaän moãi khi ngöôøi ñi vay phaùt sinh taøi saûn theá chaáp môùi. Ñieàu naøy daãn ñeán
moät soá vaán ñeà sau:


          o   Moái laàn ngöôøi ñi vay phaùt sinh taøi saûn môùi laïi phaûi ñaêng kyù môùi hoaëc söûa ñoåi ñaêng kyù.

          o   Luoân caàn phaûi giaùm saùt kyõ löôõng ngöôøi vay.

          o   Chi phí giao dòch phaùt sinh thöôøng coù theå ñaét vaø caùc khoaûn tín duïng coù theå bò töø choái.


Chính vì vaäy, luaät phaùp giao dòch ñaûm baûo hieän ñaïi caàn ñöôïc caûi caùch theo höôùng cho pheùp
duøng taøi saûn coù ñöôïc trong töông lai ñeå ñaûm baûo khoaûn vay. Khaùi nieäm “taøi saûn ñaûm baûo coù
                                                                                                                                                                                                                 53
                                                                                                     ñöôïc trong töông lai” raát phoå bieán trong luaät phaùp moät soá nöôùc ñang noã löïc hieän ñaïi hoùa thoâng
           Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
V i eä t N a m

                                                                                                     leä cho vay baûo ñaûm. Ví duï, trong Luaät thöông maïi thoáng nhaát Hoa Kyø, trong ñoù neâu “moät thoûa
                                                                                                     thuaän baûo ñaûm coù theå taïo ra hoaëc chaáp nhaän lôïi ích baûo ñaûm ñoái vôùi moät taøi saûn ñaûm baûo coù
                                                                                                     ñöôïc trong töông lai”61. Taøi saûn ñaûm baûo coù ñöôïc trong töông lai cuõng ñöôïc cho pheùp taïi luaät
                                                                                                     phaùp caùc nöôùc Canada, New Zealand, An-ba-ni, Belarus, Bun-ga-ri, Hungary, Coäng hoøa Kyrgyz,
                                                                                                     Latvia, Lithuania, Macedonia, Ba lan, Romania, Lieân bang Nga, Slovakia and Ukraina.


                                                                                                     Khoaûn thu töø taøi saûn ñaûm baûo ban ñaàu

                                                                                                     Haàu heát caùc luaät veà giao dòch ñaûm baûo hieän ñaïi ñeàu quy ñònh raèng caùc lôïi ích ñaûm baûo coù theå
                                                                                                     töï ñoäng bao goàm caû khoaûn thu ñöôïc töø vieäc xöû lyù taøi saûn ñaûm baûo. “Khoaûn thu ñöôïc” ôû ñaây bao
                                                                                                     goàm caû soá tieàn maø beân vay thu ñöôïc khi baùn taøi saûn ñaûm baûo laãn soá tieàn baûo hieåm boài thöôøng
                                                                                                     khi coù söï coå toån thaát ñoái vôùi taøi saûn ñaûm baûo ñaõ ñöôïc baûo hieåm. Quyeàn ñoøi lôïi ích baûo ñaûm ñoái
                                                                                                     vôùi “khoaûn thu töø taøi saûn theá chaáp ban ñaàu” ñaëc bieät quan troïng trong tín duïng haøng toàn kho khi
                                                                                                     ngöôøi ñi vay roõ raøng hay nguï yù coù quyeàn baùn taøi saûn theá chaáp ban ñaàu. Beân ñöôïc baûo ñaûm bieát
                                                                                                     raèng taøi saûn ñaûm baûo ban ñaàu seõ ñöôïc baùn vaø do ñoù seõ ñeå yù ñeán khoaûn thu (trong tröôøng hôïp
                                                                                                     laø haøng hoùa hoaëc tieàn) thay vì ñeå yù ñeán taøi saûn theá chaáp ban ñaàu. Khoaûn thu cuõng quan troïng
                                                                                                     ñoái vôùi haøng chöa thaønh phaåm (ví duï haøng hoùa ñang saûn xuaát) vaø caùc saûn phaåm noâng nghieäp
                                                                                                     (ví duï haït seõ ñöôïc chuyeån thaønh luùa myø, roài thaønh boät, sau ñoù thaønh tieàn).


                                                                                                     Ngoaøi vieäc luaät phaùp coâng nhaän quyeàn ñoái vôùi caùc khoaûn thu töø vieäc xöû lyù taøi saûn baûo ñaûm, cuõng
                                                                                                     caàn phaûi söûa ñoåi heä thoáng ñaêng kyù ñeå coù theå chaáp nhaän caû caùc taøi saûn ñöôïc coi laø caùc khoaûn
                                                                                                     thu naøy.


                                                                                                     Töï do thoûa thuaän hôïp ñoàng

                                                                                                     Trong moät heä thoáng giao dòch baûo ñaûm hieän ñaïi, ngöôøi cho vay coù baûo ñaûm phaûi chòu traùch
                                                                                                     nhieäm xaùc ñònh giaù trò cuûa taøi saûn baûo ñaûm vaø tyû leä phaàn traêm giaù trò ñoù ñuû ñeå baûo ñaûm cho
                                                                                                     khoaûn vay. Noùi moät caùch khaùc, luaät phaùp cho pheùp caùc beân ñöôïc töï do thoûa thuaän vôùi nhau caùc
                                                                                                     ñieàu khoaûn vay ñeå coù theå töï baûo ñaûm ñöôïc lôïi ích cuûa caùc beân. Luaät phaùp cuõng xem xeùt caùc
                                                                                                     quyeàn töông ñöông ñoái vôùi caùc lôïi ích ñaûm baûo khaùc töø taøi saûn ñaûm baûo.


                                                                                                     Phaàn lôùn caùc heä thoáng giao dòch ñaûm baûo hieän ñaïi cho pheùp söï linh hoaït vöôït ra ngoaøi hình thöùc
                                                                                                     cuûa giao dòch. Noùi moät caùch khaùc, luaät phaùp caàn phaûn phaûn aùnh nhu caàu cuûa caùc beân giao dòch
                                                                                                     hôn laø goø boù caùc giao dòch thöông maïi theo moät quy ñònh phaùp luaät naøo ñoù.


                                                                                                     Deã daøng taïo lôïi ích baûo ñaûm

                                                                                                     Luaät giao dòch baûo ñaûm hieän ñaïi coâng nhaän vieäc caùc beân töï thoûa thuaän taïo ra lôïi ích baûo ñaûm
                                                                                                     (quyeàn thöïc teá ñoái vôùi taøi saûn löu ñoäng theá chaáp). Vieäc ñaêng kyù giao dòch baûo ñaûm naøy seõ giuùp
                                                                                                     coâng boá söï toàn taïi cuûa lôïi ích baûo ñaûm vaø thieát laäp cô cheá hieäu löïc cuûa lôïi ích baûo ñaûm.


                                                                                                     Ñeå deã daøng taïo ra lôïi ích baûo ñaûm, caùc yeâu caàu veà hình thöùc ñöôïc quy ñònh ôû möùc toái thieåu. Chæ
                                                                                                     caàn coù moät thoûa thuaän baèng vaên baûn trong ñoù xaùc ñònh taøi saûn ñaûm baûo vaø caùc nghóa vuï baûo
                                                                                                     ñaûm cuûa beân vay vaø do beân vay kyù maø khoâng caàn phaûi theo moät form maãu chuaån vôùi caùc thuaät
                                                                                                     ngöõ ñaëc bieät, cuõng khoâng caàn thieát phaûi laáy coâng chöùng. Ñieàu quan troïng laø ai cuõng coù theå ñöa
                                                                                                     ra baûo ñaûm vaø ai cuõng coù theå nhaän baûo ñaûm töø taøi saûn löu ñoäng. Caùc beân coù theå taïo ra baûo

                                                                                                     61 UCC 9-204(1).
    54
ñaûm töø taøi saûn coù ñöôïc trong töông lai hoaëc caùc taøi saûn thöôøng xuyeân thay ñoåi baèng hôïp ñoàng




                                                                                                                   Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
                                                                                                                                                                          V i eä t N a m
thoûa thuaän maø khoâng caàn thöïc hieän theâm moät haønh ñoäng naøo khaùc.



C.2. Thöù töï öu tieân ñoái vôùi lôïi ích baûo ñaûm

Quy taéc hoaøn haûo vaø öu tieân seõ thuùc ñaåy thöông maïi baèng caùch giaûm ruûi ro. Luaät giao dòch baûo
ñaûm hieän ñaïi seõ giuùp ngöôøi cho vay ñaùnh giaù ruûi ro thoâng qua caùc quy taéc öu tieân roõ raøng vaø
toaøn dieän vaø moät cô cheá coâng boá thoâng tin hieäu quaû. Caùc quy taéc öu tieân vaø cô cheá coâng boá
thoâng tin naøy seõ ñaûm baûo coâng boá lôïi ích ñaûm baûo ra coâng chuùng cuõng nhö thieát laäp ñöôïc thöù
töï öu tieân ñoái vôùi taøi saûn ñaûm baûo.


Quy taéc öu tieân xaùc laäp thöù töï ñoøi nôï töø taøi saûn ñaûm baûo khi cuøng moät luùc coù nhieàu beân ñoøi
quyeàn ñöôïc ñaûm baûo töø cuøng moät taøi saûn ñaûm baûo trong tröôøng hôïp ngöôøi vay khoâng traû ñöôïc
nôï vaø phaûi baùn taøi saûn ñaûm baûo ñeå traû nôï. Caùc quy taéc öu tieàn naøy caàn:


         roõ raøng vaø chính xaùc ñeå ngöôøi cho vay, nhaø cung caáp vaø caùc beân coù giao dòch vôùi ngöôøi
         vay coù theå bieát ñöôïc chính xaùc nhöõng ruûi ro phaùp lyù töø vieäc caáp tín duïng baûo ñaûm.

         caàn coù phaïm vi toaøn dieän; vaø

         coù khaû naêng giaûi quyeát maâu thuaãn khoâng chæ giöõa caùc lôïi ích baûo ñaûm vôùi nhau maø coøn
         giöõa lôïi ích baûo ñaûm vaø caùc quyeàn ñoøi taøi saûn khaùc maø luaät phaùp cho pheùp öu tieân.


Baûn thaân luaät giao dòch ñaûm baûo, (khoâng phaûi phaùt sinh theâm luaät, quy ñònh vaø quy taéc khaùc)
caàn phaûi ñöa ra ñöôïc nhöõng quy taéc öu tieân naøy moät caùch roõ raøng vaø cuï theå . Do vaäy, luaät giao
dòch baûo ñaûm neân bao goàm moät quy taéc öu tieân cô baûn vaø moät loïat caùc quy taéc cuï theå ñöôïc xaây
döïng ñeå ñaùp öùng caùc muïc ñích thöông maïi vaø xaõ hoäi quan troïng.


C.2.1. Quy taéc öu tieân cô baûn: “ai giao dòch tröôùc seõ ñöôïc quyeàn öu tieân tröôùc”

Quy taéc öu tieân cô baûn laø “ngöôøi ñaàu tieân ñaêng kyù hoaëc laøm caùc ñoäng taùc hoaøn thieän lôïi ích baûo
ñaûm seõ coù quyeàn öu tieân”, hoaëc noâm na laø “giao dòch tröôùc, öu tieân tröôùc”. Ngöôøi cho vay ñaàu
tieân ñaêng kyù quyeàn lôïi ñöôïc ñaûm baûo hoaëc hoaøn thieän lôïi ích baûo ñaûm, chaúng haïn nhö naém giöõ
hoaëc kieåm soaùt taøi saûn, seõ ñöôïc öu tieân tröôùc nhöõng ngöôøi ñeán sau.


Khoâng theå duøng ngaøy taïo ra lôïi ích ñaûm baûo caïnh tranh hoaëc hieåu bieát veà lôïi ích ñaûm baûo phaùt
sinh tröôùc ñoù nhöng khoâng ñaêng kyù ñeå xaùc ñònh möùc ñoä öu tieân, tröø khi coù nhöõng quyeàn lôïi ñöôïc
ñaûm baûo chöa ñöôïc hoaøn thaønh vieäc ñaêng kyù.


C.2.2. Lôïi ích baûo ñaûm töø tieàn mua haøng


Luaät giao dòch baûo ñaûm hieän ñaïi duøng quy taéc “öu tieân ñaëc bieät” ñeå khuyeán khích tín duïng baùn
haøng, ñaëc bieät laø tín duïng cho mua thieát bò, haøng toàn kho, vaät nuoâi vaø haøng tieâu duøng. Ngöôøi cho
vay coù quyeàn öu tieân ñaëc bieät coù theå ñöôïc öu tieân tröôùc ngay caû khi nhöõng ngöôøi cho vay baûo
ñaûm khaùc ñaõ ñaêng kyù giao dòch ñaûm baûo tröôùc. Quy taéc öu tieân ñaëc bieät ñöôïc aùp duïng ñoái vôùi
beân cho vay tieàn cuï theå ñeå mua chính taøi saûn ñöôïc ñaûm baûo ñoù (vôùi ñieàu kieän laø ngöôøi ñi vay
ñaõ thöïc duøng soá tieàn ñoù ñeå mua chính taøi saûn ñoù). Neáu khoâng coù quyeàn öu tieân ñaëc bieät ñoù thì

                                                                                                                                                                                                             55
                                                                                                     beân cho vay seõ khoâng muoán cung caáp tín duïng ñeå mua chính taøi saûn ñaûm baûo ñoù moät khi taøi
           Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
V i eä t N a m

                                                                                                     saûn ñoù ñaõ ñöôïc duøng vaø ñaêng kyù trong moät giao dòch ñaûm baûo chung hoaëc giao dòch ñaûm baûo
                                                                                                     ñoái vôùi taøi saûn phaùt sinh trong töông lai hoaëc taøi saûn maø ngöôøi mua ñaõ bò boù buoäc bôûi moät lôïi
                                                                                                     ích ñaûm baûo khaùc ñaõ ñöôïc ñaêng kyù


                                                                                                     C.2.3. Nguôøi mua taøi saûn ñaûm baûo


                                                                                                     Khi taøi saûn ñaûm baûo ñöôïc moät beân thöù ba mua, moät nguyeân taéc chung laø lôïi ích ñaûm baûo cuõ cuûa
                                                                                                     taøi saûn ñaûm baûo ñoù vaãn coù hieäu löïc. Nguyeân taéc chung laø ngöôøi mua ñoù caàn phaûi tra cöùu döõ
                                                                                                     lieäu taïi cô quan ñaêng kyù xem taøi saûn ñoù coù ñöôïc duøng laøm baûo ñaûm tröôùc ñoù hay khoâng. Tuy
                                                                                                     nhieân, vaãn coù moät soá ngoaïi leä nhö sau:


                                                                                                     Giao dòch kinh doanh thöôøng ngaøy. Trong tröôøng hôïp ngöôøi mua hoaëc ngöôøi ñi thueâ taøi saûn höõu
                                                                                                     hình töø ngöôøi baùn hoaëc ngöôøi cho thueâ vôùi tö caùch nhö moät giao dòch kinh doanh haøng ngaøy cuûa
                                                                                                     ngöôøi baùn hoaëc cho thueâ thì seõ khoâng bò aûnh höôûng bôûi lôïi ích baûo ñaûm tröôùc ñoù ñoái vôùi taøi saûn
                                                                                                     ñoù. Trong tröôøng hôïp naøy, ngöôøi cho vay baûo ñaûm maát lôïi ích ñaûm baûo töø taøi saûn theá chaáp ban
                                                                                                     ñaàu nhöng seõ töï ñoäng coù ñöôïc lôïi ích ñaûm baûo töø khoaûn thu maø ngöôøi vay nhaän ñöôïc töø vieäc
                                                                                                     baùn taøi saûn ñoù.


                                                                                                     Ngöôøi mua haøng hoùa tieâu duøng giaù trò thaáp. Ngöôøi mua haøng hoùa tieâu duøng giaù trò thaáp khoâng
                                                                                                     phaûi chòu chi phí vaø nhöõng baát tieän do phaûi tra cöùu xem haøng hoùa ñoù coù ñöôïc duøng ñeå baûo ñaûm
                                                                                                     tröôùc ñoù hay khoâng. Hoï ñöôïc öu tieân neáu luùc mua saûn phaåm hoï khoâng ñöôïc bieát laø taøi saûn ñoù
                                                                                                     ñaõ ñöôïc ñaêng kyù baûo ñaûm.


                                                                                                     Theá chaáp thoûa thuaän. Ñoái vôùi taøi saûn theá chaáp thoûa thuaän (ví duï tieàn, caùc coâng cuï thoûa thuaän
                                                                                                     hoaëc chöùng khoaùn), ngöôøi cho vay ñöôïc baûo ñaûm coù theå choïn hoaëc töï giöõ taøi saûn theá chaáp hoaëc
                                                                                                     ñaêng kyù lôïi ích baûo ñaûm cuûa mình. Löïa choïn theá naøo seõ aûnh höôûng ñeán quyeàn öu tieân ñoái vôùi
                                                                                                     lôïi ích. Neáu choïn ñaêng kyù lôïi ích baûo ñaûm vaø taøi saûn theá chaáp thoûa thuaän vaãn do beân vay giöõ,
                                                                                                     trong tröôøng hôïp taøi saûn naøy ñöôïc baùn cho beân thöù 3 (ngöôøi ñöôïc chuyeån nhöôïng) (ví duï, ngöôøi
                                                                                                     naém giöõ hoái phieáu cuoái cuøng) coù theå ngöôøi cho vay seõ bò maát lôïi ích ñaûm baûo. Neáu beân cho vay
                                                                                                     quyeát ñònh töï giöõ taøi saûn ñaûm baûo ñoù, lôïi ích cuûa hoï seõ ñöôïc ñaûm baûo chaéc chaén hôn ngay caû
                                                                                                     khi ngöôøi vay duøng taøi saûn ñoù ñeån ñaûm baûo cho caùc khoaûn vay khaùc.


                                                                                                     C.2.4. Quy ñònh ñoái vôùi caùc quyeàn thu nôï khoâng döïa treân thoûa thuaän


                                                                                                     Trong nhieàu heä thoáng phaùp luaät, nhaø nöôùc trao quyeàn öu tieân (öu tieân ñaëc bieät) cho moät soá ñôn
                                                                                                     vò (ví duï cô quan thueá, ngöôøi lao ñoäng, ngöôøi ñöôïc thu nôï theo phaùn quyeát cuûa toaøn aùn vaø ngöôøi
                                                                                                     quaûn lyù phaù saûn). Nhöõng ñôn vò naøy coù quyeàn khieáu naïi maø khoâng caàn ngöôøi vay ñoàng yù. Nhöõng
                                                                                                     khieáu naïi naøy, goïi chung laø “quyeàn thu nôï”, ñöôïc coi laø lôïi ích baûo ñaûm do thuû tuïc phaùp lyù quy
                                                                                                     ñònh vaø ñoâi khi coù theå coù quyeàn öu tieân ñaëc bieät tröôùc caùc khieáu naïi baûo ñaûm coù thoûa thuaän


                                                                                                     Vieäc phaùt sinh quyeàn thu nôï khoâng döïa treân thoûa thuaän ñöôïc öu tieân ñaëc bieät ñaõ taïo ra moät soá
                                                                                                     ruûi ro vaø baát oån cho nhöõng ngöôøi ñang vaø seõ cho vay baûo ñaûm vì khoâng theå bieát tröôùc ñöôïc taát
                                                                                                     caû caùc quyeàn thu nôï. Neáu quyeàn thu nôï khoâng döïa treân thoûa thuaän khoâng ñöôïc coâng boá roäng
                                                                                                     raõi thì nhöõng ngöôøi cho vay baûo ñaûm seõ khoù coù theå xaùc ñònh ñöôïc caùc ruûi ro cuûa mình khi caáp
                                                                                                     tín duïng baûo ñaûm.


    56
Moät Heä thoáng giao dòch baûo ñaûm hieän ñaïi seõ hoã trôï ñöôïc toái ña thò tröôøng tín duïng vaø hoaït ñoäng




                                                                                                                       Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
                                                                                                                                                                              V i eä t N a m
kinh doanh neáu (1) quyeàn thu nôï ñöôïc coâng khai hoaøn toaøn vaø (2) quyeàn thu nôï cho moät soá ñôn
vò ñaëc bieät khoâng ñöôïc öu tieân hôn quyeàn cuûa ngöôøi cho vay baûo ñaûm. Theo nguyeân taéc naøy,
taát caû caùc quyeàn thu nôï khoâng döïa treân thoûa thuaän caàn phaûi ñöôïc ñaêng kyù taïi caùc cô quan ñaêng
kyù giao dòch baûo ñaûm. Ví duï, ôû Myõ, quyeàn thu thueá phaûi ñöôïc ñaêng kyù trong danh muïc ñaêng kyù
caùc giao dòch baûo ñaûm ñeå taïo quyeàn öu tieân ñoái vôùi taøi saûn baûo ñaûm. Chæ nhöõng quyeàn thu thueá
ñaõ ñöôïc ñaêng kyù tröôùc môùi ñöôïc öu tieân tröôùc caùc lôïi ích baûo ñaûm theo thoûa thuaän. Maëc duø luaät
phaùp khoâng yeâu caàu nhöõng chuû nôï theo phaùn quyeát cuûa toøa aùn hoaëc nhöõng ngöôøi quaûn lyù phaù
saûn ñaêng kyù quyeàn cuûa hoï taïi caùc cô quan ñaêng kyù giao dòch baûo ñaûm, caùc quyeàn naøy vaãn phaûi
ñöôïc coâng boá döôùi nhöõng hình thöùc phuø hôïp ñeå coù theå ñöôïc öu tieân tröôùc caùc giao dòch baûo
ñaûm ñaêng kyù sau ñoù.


52 quoác gia treân theá giôùi ñaõ trao quyeàn öu tieân tuyeät ñoái cho nhöõng ngöôøi cho vay baûo ñaûm. 37
nöôùc khaùc trao quyeàn öu tieân ñaëc bieät cho moät soá ñoái töôïng khaùc (chuû yeáu laø cô quan thueá vaø
cho nhaân vieân). 45 nöôùc ñaõ trao quyeàn öu tieân ñaëc bieät cho moät soá ñoái töôïng khaùc nöõa. Taùc
ñoäng cuûa quyeàn öu tieân naøy ñoái vôùi thò tröôøng tín duïng laø raát lôùn: vôùi moãi moät ñoái töôïng môùi ñöôïc
öu tieân tröôùc nhöõng ngöôøi cho vay baûo ñaûm, trò giaù tín duïng caáp cho kinh teá tö nhaân seõ giaûm
trung bình 30% soá ñieåm (Hình A)



          Hình A: Tieáp caän tín duïng taêng khi ngöôøi cho vay baûo ñaûm ñöôïc öu tieân

                                 Tín duïng caáp cho khoái tö nhaân tính theo phaàn traêm cuûa GDP


                                                                                                 60.0%


                      29.9%                               32.3%




             Nhöõng nöôùc hai hoaëc treân         Nhöõng nöôùc moät nhoùm               Nhöõng nöôùc chuû nôï coù
              hai nhoùm ñoái töôïng ñoøi         ñoái töôïng ñoøi thanh toaùn            baûo ñaûm coù quyeàn
               thanh toaùn coù quyeàn            coù quyeàn öu tieân cao hôn               öu tieân tuyeät ñoái
                  öu tieân cao hôn

           Nguoàn: Cô sôû döõ lieäu döï aùn Moâi tröôøng kinh doanh (Doing Business) cuûa Ngaân haøng Theá giôùi.




C.3. Caùc nguyeân taéc veà khuoân khoå theå cheá cho giao dòch ñaûm baûo

C.3.1. Coâng boá lôïi ích baûo ñaûm: ñaêng kyù taäp trung thoáng nhaát

Trong caùc giao dòch thöông maïi hieän ñaïi, lôïi ích baûo ñaûm ñöôïc taïo ra treân cô sôû khoâng caàn naém
giöõ taøi saûn, coù nghóa laø ngöôøi vay seõ giöõ vaø söû duïng taøi saûn ñaõ baûo ñaûm cho ngöôøi cho vay. Ñaây
laø moät ñaëc ñieåm quan troïng trong hoaït ñoäng taøi trôï hieän ñaïi, moät thöông nhaân phaûi coù quyeàn naém
giöõ haøng hoùa cuûa mình thì môùi coù theå baùn ñöôïc haøng hoùa ñoù, nhaø thaàu phaûi söû duïng thieát bò ñeå
thöïc hieän hôïp ñoàng; vaø ngöôøi saûn xuaát noâng nghieäp phaûi coù maùy moùc ñeå troàng troït vaø thu hoaïch.

Trong nhieàu tröôøng hôïp, vieäc ngöôøi vay vaãn naém giöõ vaø kieåm soaùt caùc taøi saûn löu ñoäng coù theå


                                                                                                                                                                                                                 57
                                                                                                     khieán caùc beân thöù ba bò nhaàm laãn. Laøm theá naøo ñeå moät ngöôøi cho vay hoaëc ngöôøi mua sau naøy
           Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
V i eä t N a m

                                                                                                     coù theå bieát ñöôïc lieäu taøi saûn naøy ñaõ ñöôïc ñi ñaûm baûo hay chöa? Vieäc coâng boá thoâng tin lieân quan
                                                                                                     ñeán lôïi ích baûo ñaûm seõ giuùp thaùo gôõ cho vaán ñeà naøy- khi ñoù, beân thöù ba seõ coù cô hoäi phaùt hieän
                                                                                                     nhöõng lôïi ích ñaûm baûo ñoái vôùi taøi saûn löu ñoäng tröôùc ñaây, Vieäc coâng boá caùc lôïi ích baûo ñaûm seõ
                                                                                                     giuùp loaïi boû ñöôïc caùc ruûi ro phaùp lyù khi giao dòch vôùi ngöôøi sôû höõu taøi saûn löu ñoäng. Noù coâng boá
                                                                                                     söï toàn taïi hoaëc khaû naêng toàn taïi cuûa lôïi ích ñoái vôùi taøi saûn cuûa moät ngöôøi maø ngöôøi naøy coù yù ñònh
                                                                                                     mua hoaëc naém giöõ lôïi ích ñöôïc ñaûm baûo ñoái vôùi baát ñoäng saûn.

                                                                                                     Taát caû caùc danh muïc ñaêng kyù giao dòch baûo ñaûm hieän ñaïi aùp duïng phöông phaùp ñaêng kyù goïi
                                                                                                     chung laø “ñaêng thoâng baùo” chöù khoâng phaûi “löu hoà sô”. Khoâng gioáng nhö ñaêng kyù löu hoà sô, heä
                                                                                                     thoáng ñaêng kyù thoâng baùo khoâng caàn löu vaø thaäm chí khoâng caàn phaûi xuaát trình vaên baûn hôïp
                                                                                                     ñoàng baûo ñaûm thöïc teá. Caùc beân ñöôïc baûo ñaûm cung caáp caùc thoâng tin ñaêng kyù theo moät maãu
                                                                                                     chuaån. Thoâng tin naøy chæ laø nhöõng ñaëc ñieåm thöïc teá caàn thieát ñeå thoâng baùo cho beân thöù ba veà
                                                                                                     khaû naêng toàn taïi lôïi ích baûo ñaûm treân moät soá taøi saûn löu ñoäng cuûa ngöôøi vay coù teân nhö ñöôïc
                                                                                                     neâu. Caùc bieân baûn hôïp ñoàng khoâng caàn löu trong hoà sô ñaêng kyù.

                                                                                                     Vieäc ñaêng thoâng baùo thöøa nhaän raèng baûn thaân vieäc ñaêng kyù khoâng taïo ra quyeàn ñaûm baûo maø
                                                                                                     noù chæ giuùp xaùc ñònh ñöôïc thöù töï öu tieân ñoái vôùi lôïi ích baûo ñaûm töø ngaøy ñaêng kyù coù hieäu löïc
                                                                                                     maø thoâi. Vieäc ñaêng kyù seõ thoâng baùo ñöôïc söï toàn taïi cuûa moät lôïi ích ñaûm baûo cuûa beân ñöôïc
                                                                                                     ñaûm baûo ñoái vôùi moät nhoùm taøi saûn löu ñoäng cuûa beân ñaûm baûo. Heä quaû quan troïng cuûa
                                                                                                     phöông phaùp ñaêng kyù naøy laø cô quan ñaêng kyù khoâng coù traùch nhieäm xaùc minh xem treân thöïc
                                                                                                     teá coù toàn taïi hay khoâng moät thoûa thuaän coù giaù trò giöõa nhöõng ngöôøi ñöôïc neâu teân trong baûn
                                                                                                     ñaêng kyù laø ngöôøi ñöôïc ñaûm baûo vaø ngöôøi vay lieäu vieäc ñaêng kyù ñoù coù ñöôïc ngöôøi vay cho
                                                                                                     pheùp hay khoâng62.

                                                                                                     Khaùi nieäm ñaêng thoâng baùo ñöôïc phaùt trieån trong luaät giao dòch baûo ñaûm hieän ñaïi ñaàu tieân taïi
                                                                                                     Baéc Myõ nhöõng naêm 1950. Moät soá phieân baûn veà ñaêng thoâng baùo ñaõ ñöôïc thoâng qua ôû nhieàu
                                                                                                     nöôùc öùng duïng luaät giao dòch baûo ñaûm hieän ñaïi sau ñoù nhö Albania, Bosnia, Cam pu chia vaø
                                                                                                     Rumania.

                                                                                                     C.3.2. Nhöõng nguyeân taéc ñoái vôùi hoaït ñoäng cuûa cô quan ñaêng kyù theo phöông phaùp ñaêng
                                                                                                            thoâng baùo

                                                                                                     Qua naêm möôi naêm thöïc hieän phöông phaùp ñaêng thoâng baùo, ñaàu tieân laø ôû caùc nöôùc phöông taây
                                                                                                     vaø gaàn ñaây taïi moät soá thò tröôøng môùi noåi, ngöôøi ta ñaõ ruùt ra nhöõng nguyeân taéc ñöôïc aùp duïng
                                                                                                     roäng raõi cho vieäc ñaêng kyù. Maëc duø vaäy, chæ möôøi ñeán möôøi laêm naêm laïi ñaây, ngöôøi ta môùi coù theå
                                                                                                     thaáy ñöôïc giaù trò ñaày ñuû cuûa caùc nguyeân taéc naøy nhôø söû duïng coâng ngheä thoâng tin vaø truyeàn
                                                                                                     thoâng hieän ñaïi. Söû duïng internet vaø heä thoáng coâng ngheä thoâng tin hieän ñaïi cho pheùp öùng duïng
                                                                                                     ñaày ñuû caùc nguyeân taéc thöïc teá nhaát keát hôïp vôùi vieäc toái öu hoùa thöïc hieän ñem laïi lôïi ích cho
                                                                                                     ngöôøi taøi trôï vaø ngöôøi mua taøi saûn löu ñoäng.

                                                                                                     Moät soá ñaëc ñieåm cuûa vieäc ñaêng thoâng baùo ñöôïc aùp duïng roäng raõi ôû nhieàu nöôùc nhö sau:

                                                                                                     Tính thoáng nhaát – Cô quan ñaêng kyù seõ löu thoâng baùo veà taát caû caùc loaïi lôïi ích baûo ñaûm vaø
                                                                                                     quyeàn thu nôï treân taát caû caùc loaïi taøi saûn löu ñoäng cuûa taát caû caùc beân ñaûm baûo, vaø phaïm vi ñòa
                                                                                                     lyù seõ laø toaøn quoác. Caàn phaûi coù moät boä nguyeân taéc aùp duïng cho taát caû caùc loaïi lôïi ích baûo ñaûm
                                                                                                     vaø quyeàn thu nôï veà vieäc ñaêng kyù vaø taùc ñoäng cuûa vieäc ñaêng kyù ñoái vôùi thöù töï öu tieân.
                                                                                                     Giôùi haïn muïc ñích vaø thoâng tin –Chæ caùc thoâng tin caàn thieát ñeå thoâng baùo veà lôïi ích baûo ñaûm



                                                                                                     62 Tuy nhieân, nhieàu heä thoáng ñöa ra caùc bieän phaùp ñeå xaùc ñònh caùc tình huoáng maø baûn ñaêng kyù khoâng phaûn aùnh moái
                                                                                                        quan heä ñang toàn taïi hoaëc seõ toàn taïi giöõa caùc beân ñöôïc ñeà caäp ñeán vaø ngöôøi ñöôïc goïi laø ngöôøi ñi vay yeâu caàu xoùa
                                                                                                        boû ñaêng kyù ñoù.
    58
treân taøi saûn löu ñoäng ñaõ xaùc ñònh vaø ñeå thieát laäp quyeàn öu tieân cuûa beân ñöôïc baûo ñaûm ñoái vôùi




                                                                                                                    Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
                                                                                                                                                                           V i eä t N a m
taøi saûn ñoù ñöôïc ñaêng kyù. Khoâng caàn thieát phaûi cung caáp caùc thoâng tin khaùc nhö baûn chaát hoaëc
soá tieàn cuûa nghóa vuï baûo ñaûm hoaëc giaù trò cuûa taøi saûn theá chaáp.

Ra quyeát ñònh döïa treân quy taéc – Heä thoáng ñaêng kyù khoâng yeâu caàu caàn coù taùc ñoäng cuûa chuû
quan cuûa con ngöôøi. Heä thoáng caàn loaïi boû vieäc ngaãu nhieân chaáp nhaän hay khoâng chaáp nhaän
moät ñaêng kyù naøo ñoù hay chuû quan quyeát ñònh caàn phaûi cung caáp thoâng tin naøo moãi khi nhaän
ñöôïc nhu caàu tìm kieám.

Caùch hieäu quaû nhaát ñeå loaïi boû can thieäp chuû quan hay loãi thuû coâng laø söû duïng moät heä thoáng
coâng ngheä hieän ñaïi trong ñoù aùp moät soá quy taéc coá ñònh döôùi daïng bieân taâp tröôøng soá lieäu, logic
tìm kieám coá ñònh vaø söû duïng caùch kieåm tra soá khi ñaêng kyù. Caùc quy taéc coá ñònh naøy phaûi ñem
laïi ñöôïc caùc keát quaû khaû ñoaùn, do vaäy taát caû nhöõng ngöôøi söû duïng, bao goàm caû nhöõng ngöôøi
ñaêng kyù vaø nhöõng ngöôøi tìm kieám, caàn phaûi bieát veà caùc quy taéc ñoù.

Tính chính xaùc – Thieát keá cuûa heä thoáng ñaêng kyù caàn cho pheùp nguôøi söû duïng cuoái cuøng töï
nhaäp soá lieäu trong phaàn lôùn taát caû caùc ñaêng kyù, do ñoù loaïi boû ñöôïc khaû naêng nhaân vieân ñaêng
kyù vaøo soá lieäu nhaàm. Coù theå laøm ñöôïc ñieàu naøy baèng caùch khuyeán khích ñaêng kyù tröïc tuyeán.
Töông töï nhö khi tra cöùu, heä thoáng coâng ngheä thoâng tin ñaêng kyù caàn cho pheùp yeâu caàu kieåm tra
laïi soá lieäu tröôùc khi ngöôøi ñaêng kyù keát thuùc vieäc nhaäp soá lieäu vaøo heä thoáng. Cuoái cuøng, keå caû
trong tröôøng hôïp nhaân vieân ñaêng kyù phaûi tröïc tieáp vaøo soá lieäu töø baûn thoâng baùo treân giaáy, nhaân
vieân ñoù cuõng caàn laäp töùc in soá lieäu ñaõ ñöôïc nhaäp ra vaø ñöa cho ngöôøi ñaêng kyù giao dòch. Ngöôøi
ñaêng kyù giao dòch seõ xaùc nhaän tính chính xaùc cuûa soá lieäu hoaëc phaùt hieän caùc loãi ñeå coù theå kòp
thôøi söûa treân heä thoáng.

Toác ñoá nhaäp soá lieäu vaø tính kòp thôøi cuûa thoâng tin – Heä thoáng coâng ngheä ñaêng kyù phaûi ngay
laäp töùc chaáp nhaän hoaëc töø choái thoâng baùo ngay khi ngöôøi söû duïng keát thuùc nhaäp thoâng tin maø
khoâng caàn nhaân vieân ñaêng kyù can thieäp trong tröôøng hôïp ñaêng kyù ñöôïc thöïc hieän tröïc tuyeán.
Tröôøng hôïp nhaân vieân ñaêng kyù phaûi vaøo thoâng tin töø thoâng baùo baèng giaáy, vieäc vaøo soá lieäu phaûi
ñöôïc thöïc hieän ngay laäp töùc sau khi nhaän ñöôïc thoâng baùo. Thoâng tin phaûi ñöôïc cung caáp cho
ngöôøi tìm kieám ngay sau khi noù ñöôïc ñöa ra.

Deã truy caäp – Heä thoáng ñaêng kyù caàn phaûi môû 24/24, 7 ngaøy/tuaàn treân maïng internet cho ngöôøi
söû duïng ñeå ñaêng kyù vaø tìm kieám thoâng tin. Ñoái vôùi ngöôøi söû duïng khoâng vaøo ñöôïc internet, cô
quan ñaêng kyù phaûi hoã trôï nhaän thoâng baùo baèng nhieàu caùch nhö qua ñöôøng böu ñieän, fax hoaëc
giao taän tay.

Ñôn giaûn hoùa – Heä thoáng coâng ngheä ñaêng kyù phaûi söû duïng giao dieän ñôn giaûn, deã söû duïng cho
ña soá ngöôøi söû duïng ñaêng kyù thoâng baùo qua internet. Ñoái vôùi nhöõng ngöôøi söû duïng khaùc, maãu
ñôn thoâng baùo phaûi ñôn giaûn vaø giôùi haïn ôû nhöõng noäi dung caàn ñaêng kyù. Vieäc ñaêng kyù khoâng
caàn ñeán nhöõng thuû tuïc nhö chöõ kyù hoaëc coâng chöùng. Caàn phaûi giaûm tôùi möùc toái thieåu khaû naêng
maéc loãi vaø nhu caàu caàn söï trôï giuùp chuyeân moân ñaëc bieät nhö luaät sö.

Tieát kieäm chi phí – Heä thoáng caàn phaûi coù hieäu quaû veà maët chi phí. Chi phí ôû ñaây bao goàm caùc
chi phí chuaån bò vaø ñöa ra thoâng baùo vaø chi phí traû cho vieäc ñaêng kyù vaø tìm kieám. Chi phí cho
vaên baûn phaùp lyù vaø coâng chöùng ñöôïc loaïi boû do khoâng caàn ñeán nhöõng chöùc naêng ñoù. Chi phí
hoaït ñoäng, chi phí chung vaø chi phí giao dòch cuûa vieäc ñaêng kyù ñöôïc duy trì ôû möùc toái thieåu baèng
caùch söû duïng toái ña coâng ngheä vaø giaûm thieåu nhaân söï vaø nhu caàu löu tröõ. Phí ñaêng kyù ñöôïc xaùc
ñònh treân moãi thoâng baùo vaø neân ñöôïc ñònh giaù vöøa ñuû buø ñaép chi phí hoaït ñoäng vaø khaáu hao voán
ñaàu tö ñeå coù theå khoâng laø moät gaùnh naëng ñoái vôùi ngöôøi söû duïng trong caùc hoaït ñoäng thöông
maïi cuûa mình.
Khoâng phaân bieät ñoái xöû – Khoâng neân phaân bieät giöõa ngöôøi söû duïng thöôøng xuyeân vaø ngöôøi söû

                                                                                                                                                                                                              59
                                                                                                     duïng moät laàn theo caùc caùch thöùc ñaêng kyù. Taát caû ngöôøi söû duïng ñeàu coù theå söû duïng internet
           Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
V i eä t N a m

                                                                                                     cuõng nhö caùc phöông tieän khaùc ñeå ñaêng kyù thoâng baùo vaø tìm kieám thoâng tin löu tröõ.

                                                                                                     An toaøn – Ñieàu naøy ñeà caäp ñeán (1) an toaøn soá lieäu khi coù söï coå veà ñieän, (2) phuïc hoài sau khi
                                                                                                     gaëp truïc traëc, (3) an toaøn veà maët vaät chaát cuûa coâng cuï ñaêng kyù. Ngöôøi söû duïng baûn ñaêng kyù
                                                                                                     phaûi töï tin raèng heä thoáng hoaït ñoäng lieân tuïc vaø thoâng tin laø ñaùng tin caäy. Do ñoù, heä thoáng phaûi
                                                                                                     ñaûm baûo khoâng hoaït ñoäng giaùn ñoaïn vaø ñaûm baûo ñoä tin caäy cuûa soá lieäu



                                                                                                     C.4. Thöïc thi lôïi ích baûo ñaûm

                                                                                                     Thöïc thi lôïi ích baûo ñaûm laø quaù trình khi ngöôøi vay khoâng thöïc hieän ñöôïc nghóa vuï traû nôï, ngöôøi
                                                                                                     cho vay seõ thöïc hieän quyeàn baùn hoaëc ñònh ñoaït taøi saûn trong ñoù coù lôïi ích baûo ñaûm vaø duøng tieàn
                                                                                                     thu ñöôïc ñeå trang traûi khoaûn nôï ñöôïc baûo ñaûm. Thuû tuïc thu hoài nhanh, hieäu quaû vaø khoâng maát
                                                                                                     nhieàu chi phí coù yù nghóa raát quan troïng ñoái vôùi nhöõng ngöôøi cho vay ñeå coù theå nhaän ñöôïc ñaày
                                                                                                     ñuû giaù trò theá chaáp.

                                                                                                     Kinh nghieäm trong caùc giao dòch baûo ñaûm hieän ñaïi cho thaáy thöïc thi lôïi ích ñaûm baûo seõ coù hieäu
                                                                                                     quaû nhaát khi caùc beân coù hai quyeàn sau ñaây:

                                                                                                                quyeàn ñöôïc xaùc ñònh caùc quyeàn lôïi vaø bieän phaùp cuûa ngöôøi ñöôïc ñaûm baûo tröôùc khi
                                                                                                                ngöôøi vay bieåu hieän khoâng traû ñöôïc nôï;

                                                                                                                quyeàn cuûa ngöôøi cho vay baûo ñaûm ñöôïc “töï ñöa ra caùc bieän phaùp cuûa mình”, coù nghóa
                                                                                                                laø thöïc hieän caùc bieän phaùp thu hoài, nhö thu hoài vaø baùn taøi saûn theá chaáp höõu hình vaø thu
                                                                                                                tieàn maø khoâng caàn coù can thieäp cuûa toøa aùn hoaëc caùc cô quan nhaø nöôùc.

                                                                                                     Thöïc thi trong heä thoáng giao dòch baûo ñaûm hieän ñaïi coù ñaëc ñieåm laø nhanh vaø chi phí thaáp. Quaù
                                                                                                     trình tòch bieân baát ñoäng saûn treân thöïc teá thöôøng töông ñoái laâu vaø do toøa aùn kieåm soaùt thuû tuïc63.
                                                                                                     Maët khaùc, taøi saûn löu ñoäng thöôøng deã thay ñoåi hôn nhieàu so vôùi taøi saûn coá ñònh vaø cuõng coù theå
                                                                                                     maát giaù nhanh. Vì vaäy, quy ñònh thöïc thi lôïi ích baûo ñaûm treân taøi saûn löu ñoäng caàn cho pheùp
                                                                                                     ngöôøi cho vay xöû lyù nhanh ñoái vôùi taøi saûn theá chaáp. Luaät giao dòch baûo ñaûm hieän ñaïi cuõng (1)
                                                                                                     cho pheùp caùc beân neâu trong hôïp ñoàng thoûa thuaän baûo ñaûm caùc bieän phaùp thöïc thi maø beân ñöôïc
                                                                                                     baûo ñaûm coù theå aùp duïng trong tröôøng hôïp ngöôøi vay khoâng traû ñöôïc nôï, hoaëc (2) neâu roõ caùc
                                                                                                     quy taéc thöïc thi theo ñoù quan troïng laø thu hoài nhanh vaø chi phí thaáp. Noùi chung, hôïp ñoàng baûo
                                                                                                     ñaûm hay luaät ñieàu chænh thöôøng trao cho beân ñöôïc baûo ñaûm caùc quyeàn bao goàm thu vaø baùn taøi
                                                                                                     saûn theá chaáp höõu hình vaø thu tieàn ñeå xöû lyù khoaûn vay xaáu. Maët khaùc, luaät cuõng giôùi haïn hôïp lyù
                                                                                                     vieäc thöïc hieän quyeàn cuûa ngöôøi cho vay coù baûo ñaûm ñeå baûo veä lôïi ích cuûa ngöôøi ñi vay vaø caùc
                                                                                                     beân khaùc coù lôïi ích trong taøi saûn ñaûm baûo. Laøm nhö vaäy, ngöôøi cho vay coù theå ñaûm baûo thu hoài
                                                                                                     ñöôïc tieàn cho vay moät caùch coâng baèng, khoâng chaäm treã vaø chi phí ít nhaát, vaø coù theå seõ laïi tieáp
                                                                                                     tuïc duy trì hoaït ñoäng cho vay cuûa mình.

                                                                                                     C.4.1. Quyeàn quy ñònh trong hôïp ñoàng theá naøo laø “khoâng coù khaû naêng traû nôï”

                                                                                                     Moät trong nhöõng khía caïnh quan troïng nhaát veà quyeàn cuûa caùc beân trong thoûa thuaän baûo ñaûm laø
                                                                                                     quyeàn xaùc ñònh theá naøo laø khoâng coù khaû naêng traû nôï. Thoûa thuaän baûo ñaûm ñònh nghóa quyeàn
                                                                                                     töông öùng cuûa moãi beân vaø caùc bieän phaùp khi ngöôøi ñi vay khoâng coù khaû naêng traû nôï.
                                                                                                     Ví duï, Ñieàu 9 Luaät Thöông maïi thoáng nhaát Hoa Kyø khoâng ñònh nghóa theá naøo laø “khoâng coù khaû

                                                                                                     63 ÔÛ Myõ, tòch bieân baát ñoäng saûn do moät cô quan luaät khaùc thöïc hieän, khoâng phaûi cô quan tòch thu lôïi ích baûo ñaûm cuûa
                                                                                                        taøi saûn löu ñoäng theá chaáp. Nhieàu bang chæ cho pheùp tòch bieân baát ñoäng saûn theá chaáp qua toøa aùn, thöôøng thì toøa aùn
                                                                                                        giaùm saùt vieäc ñònh giaù vaø baùn. Noã löïc caûi caùch trong nhöùng naêm gaàn ñaây daõ uûng hoä vieäc tòch thu kín baát ñoäng saûn
                                                                                                        nhaèm giaûm “söï chaäm treã vaø keùm hieäu quaû cuûa vieäc tòch bieân qua toøa aùn”. Moät soá bang cho pheùp nhöõng ngöôøi cho
                                                                                                        vay baûo ñaûm thöïc hieän baùn baát ñoäng saûn khoâng qua caùc thuû tuïc phaùp lyù (döôùi ñaây goïi laø “quyeàn baùn taøi saûn tòch
                                                                                                        bieân”). Moät soá thaønh phoá ôû Canada cuõng cho pheùp quyeàn baùn taøi saûn tòch bieân.
    60
naêng traû nôï” nhöng ñeå cho caùc beân töï thoûa thuaän. Hôn 40 nöôùc khaùc, trong ñoù coù Australia,




                                                                                                                                    Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
                                                                                                                                                                                           V i eä t N a m
Canada, Ñan maïch, Phaàn lan, Phaùp, Singapore, Thaùi lan vaø Vöông quoác Anh cuõng coù heä thoáng
töông töï. ÔÛ nhöõng nöôùc naøy, khi ngöôøi vay khoâng coù khaû naêng traû nôï, ngöôøi cho vay seõ coù
quyeàn thöïc hieän caùc bieän phaùp cuûa mình ñoái vôùi taøi saûn theá chaáp

Neáu caùc beân kyù thoûa thuaän baûo ñaûm khoâng ñöôïc töï yù thoûa thuaän theá naøo laø khoâng coù khaû naêng
traû nôï, vaø döïa treân khaùi nieäm phaùp lyù heïp, khoâng coù khaû naêng traû nôï chæ bao goàm khoâng coù khaû
naêng thanh toaùn khi ñeán haïn. Trong tröôøng hôïp ñoù, ngöôøi cho vay khoâng ñöôïc pheùp aùp duïng
caùc bieän phaùp thu hoài taøi saûn theá chaáp ngay caû khi coù daáu hieäu veà khaû naêng khoâng thanh toaùn
hoaëc taøi saûn theá chaáp gaëp nguy hieåm. Trong nhöõng tröôøng hôïp naøy, ngöôøi cho vay baûo ñaûm chæ
coù theå kieän ngöôøi ñi vay vi phaïm hôïp ñoàng (gioáng nhö cho vay khoâng coù baûo ñaûm) vaø ngöôøi ñi
vay do ñoù ñaõ maát lôïi ích chuû yeáu töø taøi saûn baûo ñaûm.

C.4.2. Quyeàn cuûa ngöôøi cho vay coù baûo ñaûm vaø bieän phaùp aùp duïng sau khi ngöôøi vay
khoâng coù khaû naêng traû nôï

Trong luaät giao dòch baûo ñaûm hieän ñaïi, khi khoâng coù khaû naêng traû nôï, ngöôøi cho vay baûo ñaûm
coù theå duøng cuøng moät luùc hoaëc choïn löïa caùc quyeàn vaø bieän phaùp sau ñoái vôùi taøi saûn theá chaáp64.

Quyeàn giöõ taøi saûn theá chaáp

Khi khoâng coù khaû naêng traû nôï, ngöôøi cho vay coù baûo ñaûm coù quyeàn giöõ taøi saûn theá chaáp. Neáu
ngöôøi ñi vay khoâng töï nguyeän giao taøi saûn baûo ñaûm, ngöôøi cho vay coù theå laáy laïi taøi saûn theá
chaáp töø thuû tuïc toá tuïng hoaëc töï giaûi quyeát.

Töï thu hoài taøi saûn höõu hình

Ngöôøi cho vay coù baûo ñaûm coù theå laáy laïi taøi saûn theá chaáp baèng caùch töï thu hoài maø khoâng caàn
ngöôøi ñi vay ñoàng yù neáu noù khoâng “aûnh höôûng ñeán hoøa bình”. Caùc ví duï veà haønh ñoäng “aûnh
höôûng ñeán hoøa bình” bao goàm thaâm nhaäp vaøo nhaø rieâng cuûa ngöôøi vay maø khoâng ñöôïc cho
pheùp, caùc bieän phaùp baïo löïc hoaëc doïa naït, hoaëc ñi cuøng vôùi nhaân vieân cöôõng cheá khi laáy laïi taøi
saûn hoaëc ñoái maët vôùi ngöôøi vay. Nguyeân taéc khoâng “aûnh höôûng ñeán hoøa bình” cho raèng tuyeân
boá veà quyeàn kyù keát hôïp ñoàng rieâng tö phaûi ñöôïc ñaët döôùi lôïi ích xaõ hoäi ñeå traùnh nhöùng haønh vi
laïm duïng vaø gaây roái trong xaõ hoäi.

Treân thöïc teá, nhöõng ngöôøi cho vay tìm caùch söû duïng caùc bieän phaùp nheï nhaøng ñeå thu hoài nôï
vaøo baát cöù luùc naøo coù theå vì caùc bieän phaùp töï thu hoài vaø baùn taøi saûn, nhaát laø khi taát caû taøi saûn
cuûa ngöôøi ñi vay bò theá chaáp, coù theå laøm ngöôøi ñi vay ngöøng hoaït ñoäng kinh doanh. Döøng hoaït
ñoäng coù theå ñöa ngöôøi ñi vay ñeãn choã phaù saûn, moät keát cuïc maø ngöôøi cho vay khoâng mong
muoán. Tuy nhieân, coù nhieàu tình huoáng maø bieän phaùp nheï nhaøng seõ khoâng ñuû thöïc teá. Trong
nhöõng tröôøng hôïp ñoù, thu hoài lôïi ích baûo ñaûm töø vieäc baùn taøi saûn theá chaáp laø vieäc laøm thöïc teá
duy nhaát. Nhöõng tröôøng hôïp naøy, töï thöïc hieän laø phöông phaùp thu hoài hieäu quaû nhaát. Ñaáy laø
bieän phaùp thu hoài ñöôïc nhöõng ngöôøi cho vay ôû caùc nöôùc Australia, Canada, Myõ vaø New Zealand
duøng nhieàu nhaát vaø gaàn ñaây ñöôïc giôùi thieäu ôû caùc nöôùc nhö Latvia. Vieäc ngöôøi vay lo sôï seõ bò
aùp duïng bieän phaùp töï thu hoài cuõng laøm hoï coù thieän chí hôïp taùc hôn vaø ngöôøi cho vay coù theâm
söùc maïnh ñeå thöông löôïng vôùi ngöôøi vay.

Khi taøi saûn theá chaáp laø caùc khoaûn phaûi thu vaø khoâng theå naém giöõ moät caùch höõu hình, ngöôøi cho
vay baûo ñaûm coù quyeàn thoâng baùo cho caùc khaùch haøng phaûi thu ñoù phaûi thanh toaùn tröïc tieáp cho
ngöôøi cho vay baûo ñaûm. Tröø khi caùc beân coù quy ñònh khaùc, ngöôøi cho vay coù baûo ñaûm theo luaät

64 Trao ñoåi döôùi ñaây khoâng bao goàm caùc bieän phaùp cuûa ngöôøi cho vay baûo ñaûm ñoái vôùi giao dòch tín duïng tieâu duøng,
   thöôøng theo caùc quy cheá khaùc vaø nghieâm ngaët hôn trong nhieàu heä thoáng giao dòch baûo ñaûm hieän ñaïi.
                                                                                                                                                                                                                              61
                                                                                                     chæ coù quyeàn thoâng baùo cho caùc khaùch haøng phaûi thu vaø thu tieàn traû nôï sau khi ngöôøi vay khoâng
           Taêng cöôøng cô hoäi tieáp caän tín duïng thoâng qua caûi caùch veà giao dòch baûo ñaûm
V i eä t N a m

                                                                                                     theå traû ñöôïc nôï. Tuy nhieân, caùc beân coù theå thoûa thuaän cho pheùp thoâng baùo vaø thu tieàn tröïc tieáp
                                                                                                     tröôùc khi khoâng coù khaû naêng traû nôï. Neáu ngöôøi vay nôï taøi khoaûn khoâng traû ñöôïc ngöôøi cho vay
                                                                                                     baûo ñaûm khi coù thoâng baùo, ngöôøi cho vay baûo ñaûm coù quyeàn ñoøi nghóa vuï thanh toaùn. Neáu baûn
                                                                                                     thaân caùc khoaûn phaûi thu laø taøi saûn baûo ñaûm, ngöôøi cho vay coù theå thu hoài lôïi ích baûo ñaûm cuûa
                                                                                                     ngöôøi vay treân taøi saûn theá chaáp ñoù. Moät soá nöôùc, cuï theå laø nhöõng nöôùc ñang chuyeån ñoåi, bao
                                                                                                     goàm An-ba-ni, Bun-ga-ri, Ba lan vaø Ukraina gaàn ñaây ñaõ trao quyeàn khoâng caàn phaùn quyeát cho
                                                                                                     quyeàn thu ñoái vôùi caùc khoaûn phaûi thu hoaëc ñònh ñoaït taøi saûn höõu hình maø ngöôøi cho vay baûo
                                                                                                     ñaûm kieåm soaùt ñöôïc.

                                                                                                     Quyeàn naém giöõ qua thuû tuïc phaùp lyù

                                                                                                     Ngöôøi cho vay baûo ñaûm phaûi duøng ñeán caùc thuû tuïc phaùp lyù neáu khoâng theå laáy laïi taøi saûn theá
                                                                                                     chaáp moät caùch oân hoøa (caû khi ngöôøi ñi vay hôïp taùc hoaëc khi töï thöïc hieän). Toøa aùn coù theå ñöa
                                                                                                     ra meänh leänh maø khoâng phaùn quyeát döïa treân treân tình huoáng toát cuûa söï vieäc vaø nhaân vieân toøa
                                                                                                     aùn coù theå thu laïi taøi saûn theá chaáp vaø giao cho ngöôøi cho vay ñeå ñònh ñoaït. Meänh leänh cuûa toaøn
                                                                                                     aùn coù theå caàn ñeán moät nhaân vieân oân hoøa ñi cuøng beân ñöôïc baûo ñaûm khi thu hoài taøi saûn ñeå traùnh
                                                                                                     maát traät töï. Ngöôøi cho vay baûo ñaûm coù theå löïa choïn baùn taøi saûn theá chaáp coâng khai hoaëc baùn
                                                                                                     kín hoaëc baùn qua caùc thuû tuïc phaùp lyù. Chi phí phaùt sinh theâm traû cho toøa aùn ñeå thu taøi saûn theá
                                                                                                     chaáp seõ do ngöôøi ñi vay chòu.

                                                                                                     Sau khi ñaõ sôû höõu ñöôïc taøi saûn theá chaáp, beân ñöôïc baûo ñaûm coù quyeàn baùn hoaëc ñònh ñoaït taøi
                                                                                                     saûn theá chaáp vaø duøng giaù trò cuûa taøi saûn ñeå traû khoaûn nôï. Luaät caùc giao dòch baûo ñaûm hieän ñaïi
                                                                                                     cho pheùp ngöôøi cho vay baûo ñaûm moät soá löïa choïn tòch bieân sau:

                                                                                                     Baùn kín hoaëc baùn ra coâng chuùng khoâng qua toøa aùn: Ngöôøi cho vay baûo ñaûm coù theå cho thueâ,
                                                                                                     baùn, caáp pheùp hoaëc ñònh ñoaït taøi saûn theá chaáp baèng caùch baùn coâng khai ra coâng chuùng hoaëc
                                                                                                     baùn kín vaø duøng tieàn thu ñöôïc tröôùc heát ñeå traû chi phí thu hoài vaø sau ñoù ñeå buø tröø khoaûn vay.
                                                                                                     Tuy nhieân, caùch thöùc baùn phaûi phuø hôïp vôùi thoâng leä thöông maïi.

                                                                                                     Tòch thu chính xaùc: Ngöôøi cho vay baûo ñaûm coù theå nhaän toaøn boä hoaëc moät phaàn taøi saûn theá chaáp ñeå
                                                                                                     thöïc hieän nghóa vuï traû nôï sau khi ngöôøi ñi vay khoâng coù khaû naêng traû nôï (goïi laø “tòch thu chính xaùc”).

                                                                                                     Tòch thu qua toøa aùn: Tòch thu qua toøa aùn khi coù meänh leänh cuûa toaøn aùn yeâu caàu tòch thu taøi saûn
                                                                                                     theá chaáp luoân luoân cho ngöôøi cho vay coù quyeàn löïa choïn thu hoài. Tuy nhieân, tòch thu qua toøa aùn
                                                                                                     maát thôøi gian vaø maát chi phí. Kinh nghieäm ôû caùc nöôùc cho thaáy thu hoài qua toøa aùn laø caûn trôû lôùn
                                                                                                     ñoái vôùi caùc thoûa thuaän taøi trôï coù baûo ñaûm. Thöôøng thì toøa aùn luoân quaù taûi vaø ñôn xin thu hoài bò
                                                                                                     trì hoaõn laïi sau moät thôøi gian daøi vaø trong thôøi gian ñaáy taøi saûn theá chaáp bò giaûm giaù trò hoaëc bò
                                                                                                     hoûng hoaëc bò ngöôøi ñi vay loaïi boû. Thuû tuïc taïi toøa aùn maát nhieàu chi phí do caû beân ñi vay vaø
                                                                                                     thöôøng thaáy hôn laø ngöôøi cho vay chòu. Chæ caùc quan chöùc toøa aùn ñöôïc thu vaø baùn taøi saûn theá
                                                                                                     chaáp nhöng hoï thöôøng quaù taûi hoaëc khoâng chuù taâm ñeán vieäc phaûi haønh ñoäng thaät nhanh ñeå taøi
                                                                                                     saûn theá chaáp khoâng bò maát hoaëc giaûm giaù trò. Ngoaøi ra, hoï thieáu chuyeân moân vaø phöông tieän ñeå
                                                                                                     ñaûm baûo baùn ñöôïc nguyeân giaù thò tröôøng cuûa taøi saûn.

                                                                                                     Gaàn ñaây, nhieàu nöôùc ñaõ ñôn giaûn thuû tuïc thu hoài nôï coù baûo ñaûm qua toøa aùn. Khi caàn qua toøa
                                                                                                     aùn, ngöôøi ta ñaõ aùp duïng caùc thuû tuïc phaùp lyù ñôn giaûn ñeå haïn cheá caùc phaùn quyeát cuûa toøa aùn
                                                                                                     tôùi caùc thoûa thuaän trao quyeàn baûo ñaûm vaø tình huoáng khoâng coù khaû naêng traû nôï. An-ba-ni,
                                                                                                     Bun-ga-ri vaø Ru-ma-ni ñaõ aùp duïng caùc thuû tuïc toá tuïng nhanh goïn ñeå thu hoài taøi saûn löu ñoäng
                                                                                                     khi khoâng coù khaû naêng traû nôï, thu ñöôïc nhieàu keát quaû khaû quan.



                                                                                                     Giaáy ÑKKHXB soá: 356-2007/15-30/LÑ ngaøy 15-5-2007
    62
                                         Cô quan tö vaán veà moâi tröôøng ñaàu tö
                                         Cô quan do nhieàu quoác gia vaø toå chöùc taøi trôï
                                         ñöôïc ñieàu haønh bôûi Coâng ty Taøi chính Quoác teá,
                                         MIGA vaø Ngaân haøng Theá giôùi




                              HAØ NOÄI   Chöông trình Phaùt trieån Kinh teá Tö nhaân MPDF do
             Taàng 3, 63 Lyù Thaùi Toå
Quaän Hoaøn Kieám, Haø Noäi, Vieät Nam   nhieàu quoác gia vaø toå chöùc taøi trôï, ñöôïc ñieàu haønh bôûi
                Tel: (84-4) 824 7892
               Fax: (84-4) 824 7898      Toå chöùc Taøi chính Quoác teá IFC. IFC-MPDF ñöôïc

                  TP HOÀ CHÍ MINH        thaønh laäp vôùi muïc tieâu giaûm ngheøo thoâng qua vieäc hoã
Taàng 3, Somerset Chancellor Court       trôï söï phaùt trieån beàn vöõng cuûa khu vöïc kinh teá tö nhaân
       21-23 Nguyeãn Thò Minh Khai
Quaän 1, Tp. Hoà Chí Minh, Vieät Nam     taïi Vieät Nam, Campuchia vaø Laøo. IFC-MPDF bao goàm
               Tel: (84-8) 823 5266
              Fax: (84-8) 823 5271       saùu chöông trình: Phaùt trieån moâi tröôøng kinh doanh,
                     PHNOM PENH          Taêng cöôøng naêng löïc cuûa caùc nhaø quaûn lyù vaø boán
                  70 Norodom Blvd.
            Sangkat Chey Chumnas         chöông trình hoã trôï phaùt trieån caùc ngaønh (Taøi chính,
                     P.O. Box 1115.
            Phnom Penh, Cambodia         Deät may, Du lòch vaø Noâng nghieäp). IFC-MPDF ñöôïc
              Tel: (855-23) 210 922      taøi trôï bôûi Ngaân haøng Phaùt trieån Chaâu AÙ ADB,
             Fax: (855-23) 215 157
                                         OÂxtraâylia, Canada, Phaàn Lan, Toå chöùc Taøi chính Quoác
                        VIENTIANE
           Nehru Road, Pathou Xay        teá IFC, Coäng hoøa Ai-len, Nhaät Baûn, Niu Di Laân, Haø
                     P.O. Box 9690
              Vientiane, Lao P.D.R.      Lan, Na Uy, Thuïy Syõ, Thuïy Ñieån vaø Vöông Quoác Anh.
            Tel: (856-21) 450 017-9
             Fax: (856-21) 450 020       Website: http://www.mpdf.org

								
To top