Osteoporosis Overview by ghnayghnay1


									Osteoporosis Overview

Osteoporosis is a disease characterized by low bone mass and loss of bone tissue that may lead to
weak and fragile bones. If you have osteoporosis, you have an increased risk for fractured bones
(broken bones), particularly in the hip, spine, and wrist.

Osteoporosis is often considered to be a condition that frail elderly women develop. However,
the damage from osteoporosis begins much earlier in life. Because peak bone density is reached
at approximately 25 years of age, it is important to build strong bones by that age, so that the
bones will remain strong later in life. Adequate calcium intake is an essential part of building
strong bones.

In the United States, nearly 10 million people already have osteoporosis. Another 18 million
people have low bone mass that places them at an increased risk for developing osteoporosis. As
our population ages, these numbers will increase. About 80% of those with osteoporosis are
women. Of people older than 50 years of age, one in two women and one in eight men are
predicted to have an osteoporosis-related fracture in their lifetime.

According to the World Health Organization, the prevalence of osteoporosis among U.S. white
women past menopause is estimated to be 14% in those 50-59 years of age, 22% in those 60-69
years of age, 39% in those 70-79 years of age, and 70% in those 80 years of age and older.
Significant risk has been reported in people of all ethnic backgrounds. White and Asian racial
groups, however, are at greatest risk.

Osteoporosis Causes

Osteoporosis occurs when there is an imbalance between new bone formation and old bone
resorption. The body may fail to form enough new bone, or too much old bone may be
reabsorbed, or both. Two essential minerals for normal bone formation are calcium and
phosphate. Throughout youth, the body uses these minerals to produce bones. Calcium is
essential for proper functioning of the heart, brain, and other organs. To keep those critical
organs functioning, the body reabsorbs calcium that is stored in the bones to maintain blood
calcium levels. If calcium intake is not sufficient or if the body does not absorb enough calcium
from the diet, bone production and bone tissue may suffer. Thus, the bones may become weaker,
resulting in brittle and fragile bones that can break easily.

Usually, the loss of bone occurs over an extended period of years. Often, a person will sustain a
fracture before becoming aware that the disease is present. By then, the disease may be in its
advanced stages and damage may be serious.

The leading cause of osteoporosis is a lack of certain hormones, particularly estrogen in women
and androgen in men. Women, especially those older than 60 years of age, are frequently
diagnosed with the disease. Menopause is accompanied by lower estrogen levels and increases a
woman's risk for osteoporosis. Other factors that may contribute to bone loss in this age group
include inadequate intake of calcium and vitamin D, lack of weight-bearing exercise, and other
age-related changes in endocrine functions (in addition to lack of estrogen).

Other conditions that may lead to osteoporosis include overuse of corticosteroids (Cushing
syndrome), thyroid problems, lack of muscle use, bone cancer, certain genetic disorders, use of
certain medications, and problems such as low calcium in the diet.

      The following are risk factors for osteoporosis:

           o   Women are at a greater risk than men, especially women who are thin or have a
               small frame, as are those of advanced age.

           o   Women who are white or Asian, especially those with a family member with
               osteoporosis, have a greater risk of developing osteoporosis than other women.

           o   Women who are postmenopausal, including those who have had early or
               surgically induced menopause, or abnormal or absence of menstrual periods are at
               greater risk.

           o   Cigarette smoking, eating disorders such as anorexia nervosa or bulimia, low
               amounts of calcium in the diet, heavy alcohol consumption, inactive lifestyle, and
               use of certain medications, such as corticosteroids and anticonvulsants, are also
               risk factors.

           o   Rheumatoid arthritis itself is a risk factor for osteoporosis.

           o   Having a parent that has/had osteoporosis is a risk factor for the offspring.

Osteoporosis Symptoms

Early in the course of the disease, osteoporosis may cause no symptoms. Later, it may cause dull
pain in the bones or muscles, particularly low back pain or neck pain.
Later in the course of the disease, sharp pains may come on suddenly. The pain may not radiate
(spread to other areas); it may be made worse by activity that puts weight on the area, may be
accompanied by tenderness, and generally begins to subside in one week. Pain may linger more
than three months.

People with osteoporosis may not even recall a fall or other trauma that might cause a broken
bone, such as in the spine or foot. Spinal compression fractures may result in loss of height with
a stooped posture (called a dowager's hump).

Fractures at other sites, commonly the hip or bones of the wrist, usually result from a fall

When to Seek Medical Care

If you are past menopause and have constant pain in areas such as the neck or lower back,
consult your doctor for further evaluation. If you are at risk for developing osteoporosis (see risk
factors above), also consult your doctor for a medical assessment and bone density screening.

Go to the hospital if you feel severe pain in your muscles or bones that limits your ability to
function. Go to the hospital's emergency department if you have sustained trauma or suspect
fractures of your spine, hip, or wrist.

Exams and Tests

The doctor will usually begin with a careful history to determine if you have osteoporosis or if
you may be at risk for the disease. You will be asked a variety of questions regarding lifestyle
and other conditions that you may have. The doctor will also ask if you have a family history of
osteoporosis or a history of previous broken bones. Often blood tests are used to measure
calcium, phosphorus, vitamin D, testosterone, and thyroid and kidney function.

Based on a medical examination, the doctor may recommend a specialized test called a bone
mineral density test that can measure bone density in various sites of the body. A bone mineral
density test can detect osteoporosis before a fracture occurs and can predict future fractures. A
bone mineral density test can also monitor the effects of treatment if the tests are performed a
year or more apart and may help determine the rate of bone loss.

      Several different machines measure bone density. All are painless, noninvasive, and safe.
       They are becoming more readily available. In many testing centers, you don't even have
       to change into an examination robe. Central machines may measure density in the hip,
       spine, and total body. Peripheral machines may measure density in the finger, wrist,
       kneecap, shinbone, and heel.

      The DXA (dual-energy X-ray absorptiometry) measures the bone density of the spine,
       hip, or total body. With your clothes on, you simply lie on your back with your legs on a
       large block. The X-ray machine moves quickly over your lower spine and hip area.
      SXA (single-energy X-ray absorptiometry) is performed with a smaller X-ray machine
       that measure bone density at the heel, shin bone, and kneecap. Some machines use
       ultrasound waves pulsing through water to measure the bone density in your heel. You
       place your bare foot in a water bath, and your heel fits into a footrest as sound waves pass
       through your ankle. This is a simple way to screen large numbers of people quickly. You
       might find this type of screening device at a health fair. Bone loss at the heel may mean
       bone loss in the spine, hip, or elsewhere in the body. If bone loss is found in this test, you
       might be asked to have the DXA to confirm the results and get a better measurement of
       your bone density.

The result of the bone mineral density is compared to two standards, or norms, known as
"age matched" and "young normal." The age-matched reading compares your bone
mineral density to what is expected of someone of your age, sex, and size. The young
normal reading compares your density to the optimal peak bone density of a healthy young
adult of the same sex. The information from a bone mineral density test enables the doctor
to identify where you stand in relation to others your age and to young adults (which is
presumed to be your maximum bone density). Scores significantly lower than "young
normal" indicate you have osteoporosis and are at risk for bone fractures. The results will
also help the doctor to decide the best way to manage your bone health. For patients who
have borderline results, an especially helpful new method of determining the 10-year
probability of fracturing bone can be determined using a program called FRAX. This
computation method is available online and takes into account all risk factors for a given
individual to determine their personal risk for fracture and, therefore, need for
treatmentMedical Treatment

Treatment for osteoporosis focuses on slowing down or stopping the mineral loss, increasing
bone density, preventing bone fractures, and controlling the pain associated with the disease.

Some 40% of women will experience a broken bone (fracture) due to osteoporosis during their
lifetime. In those who have a vertebral fracture (in their back), one in five will suffer another
vertebral fracture within one year. This condition potentially leads to more fractures. This is
called a "fracture cascade." The goal of treatment is to prevent fractures.

      Diet: Young adults should be encouraged to achieve normal peak bone mass by getting
       enough calcium (1,000 mg daily) in their diet (drinking milk or calcium-fortified orange
       juice and eating foods high in calcium such as salmon), performing weight-bearing
       exercise such as walking or aerobics (swimming is aerobic but not weight-bearing), and
       maintaining normal body weight.
     Specialists: People who have spinal, hip, or wrist fractures should be referred to a bone
      specialist (called an orthopedic surgeon) for further management. In addition to fracture
      management, these people should also be referred to a physical and occupational
      therapist to learn ways to exercise safely. For example, someone with spinal fractures
      would avoid touching their toes, doing sit-ups, or lifting heavy weights. Many types of
      doctors treat osteoporosis, including internists, generalists, family physicians,
      rheumatologists, endocrinologists, and others.

     Exercise: Lifestyle modification should also be incorporated into your treatment. Regular
      exercise can reduce the likelihood of bone fractures associated with osteoporosis.

         o    Studies show that exercises requiring muscle to pull on bones causes the bones to
              retain, and perhaps even gain, density.

         o    Researchers found that women who walk a mile a day have four to seven more
              years of bone in reserve than women who don't.

         o    Some of the recommended exercises include weight-bearing exercise, riding
              stationary bicycles, using rowing machines, walking, and jogging.

         o    Before beginning any exercise program, make sure to review your plan with your


     Estrogen: For newly menopausal women, estrogen replacement is one way to prevent
      bone loss. Estrogen can slow or stop bone loss. And if estrogen treatment begins at
      menopause, it can reduce the risk of hip fracture up to 50%. It may be taken orally or as a
      transdermal (skin) patch (for example, Vivelle, Climara, Estraderm, Esclim, Alora).

         o    Many women past menopause also choose estrogen replacement therapy because
              of its proven usefulness in slowing the progression of, or preventing, osteoporosis.
       o   Recent studies question the safety of long-term estrogen use. Women who take
           estrogen have an increased risk for developing certain cancers. Although it was
           once thought that estrogens confer a protective effect on the heart and blood
           vessels, recent studies have shown that estrogens cause an increase in coronary
           heart disease, stroke, and venous thromboembolism (blood clots). Many women
           who take estrogens have side effects (such as breast tenderness, weight gain, and
           vaginal bleeding). Estrogen's side effects can be reduced with proper dosing and
           combination. If you have had a hysterectomy, estrogen alone is needed. For
           women with an intact uterus, progestin is always part of hormone replacement
           therapy. Ask your doctor whether estrogen is right for you.

   SERMs: For women who are unable to take estrogen or choose not to, selective estrogen
    receptor modulators (SERMs) such as raloxifene (Evista) offer an alternative. For
    example, many women who have first-degree relatives with breast cancer will not
    consider estrogen. The effects of raloxifene on bone and cholesterol levels are
    comparable to those of estrogen replacement. There appears to be no estrogen stimulation
    of the breasts or uterine lining, which reduces the risk profile of hormone replacement.
    Raloxifene may cause hot flashes. Its risk of blood clots is at least comparable to the risks
    with estrogen. Tamoxifen (Nolvadex), commonly used in the treatment of certain breast
    cancers, also inhibits bone breakdown and preserves bone mass.

   Calcium: Calcium and vitamin D are needed to increase bone mass in addition to
    estrogen replacement therapy.

       o   A daily intake of 1,200-1,500 mg (through diet and supplements) is
           recommended. Take calcium supplements in doses of less than 600 mg. Your
           body can only absorb so much at one time. The best way may be to take one
           supplement with breakfast and another with dinner.

       o   A daily intake of 800-1,000 IU of vitamin D is needed to increase bone mass.

   Bisphosphonates: Other treatments for osteoporosis are available. Bisphosphonate
    medications taken by mouth include alendronate, risedronate, etidronate; intravenous
    medications include bisphosphonate, zoledronate (Reclast). These drugs slow down bone
    loss, and in some cases, they actually increase bone mineral density. Doctors can measure
    the effects of these drugs by obtaining DXAs every year or two and comparing the

When taking these drugs, it is important to stand or sit upright for 30 minutes after
swallowing the medication. This helps decrease the risk of heartburn and ulcers in the
esophagus. After taking bisphosphonates, you must wait 30 minutes to ingest food,
beverages (except water), and other medications, including vitamins and calcium.

Before beginning to take a bisphosphonate, your doctor will determine if you have
enough calcium in your blood and if your kidneys are functioning well.

   o   Alendronate (Fosamax): This medication is used to treat osteoporosis and to
       prevent bone loss in women. In clinical trials, alendronate has been shown to
       reduce the risk of new spinal and hip fractures by 50%. Gastrointestinal problems,
       such as nausea, acid reflux symptoms, and constipation, are the most common
       side effects. You must take this medication first thing in the morning with a large
       glass of water and not lie down or eat for 30 minutes. Some women find this
       restriction difficult. This medication is taken daily or once a week.

   o   Risedronate (Actonel): This medication is used for the treatment and prevention
       of osteoporosis. Gastrointestinal upset is the most common side effect. Women
       with severe kidney impairment should avoid this drug. Results from a recent
       study showed that daily risedronate use can lead to a significant reduction in new
       vertebral fractures (62%) and multiple new vertebral fractures (90%) in
       postmenopausal women with osteoporosis, compared with a similar group who
       did not take this medication.

   o   Etidronate (Didronel): This drug has been approved by the U.S. FDA for the
       treatment of Paget disease, another bone condition. Doctors have been using this
       drug successfully in clinical trials to treat women with osteoporosis.

   o   Ibandronate (Boniva): This drug is the most recently FDA-approved
       bisphosphonate and is used to prevent or treat osteoporosis in postmenopausal

   o   Zoledronate (Reclast): This is a powerful intravenous bisphosphonate that is given
       once a year. This can be especially beneficial for patients who cannot tolerate oral
            bisphosphonates or are having difficulty with complying with the required regular
            dosing of oral medications.

   Other hormones: These hormones help regulate calcium and/or phosphate levels in the
    body and prevent bone loss.

        o   Calcitonin (Miacalcin): Calcitonin is a hormone (extracted from salmon) that
            slows bone loss and may increase bone density. You may be given this drug as an
            injection (every other day or two to three times a week) or as a nasal spray.

        o   Teriparatide (Forteo): Teriparatide contains a portion of human parathyroid
            hormone. It primarily regulates calcium and phosphate metabolism in bones,
            which promotes new bone formation and leads to increased bone density. This
            drug is given as a daily injection.

   .
Эмэгтэйчүү д ба яс сийрэгжилт
Эрүүл мэнд | 2007 / 08 / 30

Эмэгтэйчүүдийн амнаас дуулдах “ясны сийрэгжилт” хэмээх өвчний анагаах ухаан дахь
нэр нь остеопороз юм.

Остеопороз гэж юу вэ? Остеопороз нь яс сийрэгжиж улмаар амархан хугарч гэмтдэг нэг
төрлийн ясны өвчин бөгөөд голдуу эмэгтэйчүүдэд их тохиолддог. Остеопороз нь бүх
төрлийн ясанд нөлөөлөх боловч ялангуяа сүүж, ууц нурууны ясанд элбэг тохиолдож
хугаралын шалтгаан болдог.

Тэр дундаа сүүжний хугарал илүү ноцтой байдаг бөгөөд эмнэлэгт хэвтрийн дэглэм сахих буюу мэс
ажилбар хийлгэх хүртлээ хүндэрдэг. Өвчтөний хөдлөх чадвар алдагдаж, бусдын тусламжгүйгээр
алхаж чадахгүй бөгөөд гэмтлийг бүрэн эмчлээгүй тохиолдолд үхэлд ч хүргэх аюултай. Харин
нурууны ясны хугаралын үед хүн турах, өсөлт зогсох, байнгын нуруугаар өвдөх, галбираа алдах
зэрэг эмгэгүүд илэрдэг. Эмэгтэйчүүдэд энэ өвчин илрэх нь эрэгтэйчүүдийнхээс 4 дахин их байдаг.

Хэн өвчлөх боломжтой вэ? Эрдэмтдийн судалгааны дүнд остеопорозод хэд хэдэн хүчин
зүйл нөлөөлдөгийг тодорхойлжээ.
1. Нас: Нас ахих тусам яс элэгдэн, эрдэслэг чанар нь алдагдах тул өвчлөх боломж
2. Хүйс: Эмэгтэйчүүдэд өвчлөлийн тохиолдол маш өндөр буюу эрэгтэйчүүдээс 4 дахин их
байдаг. Учир нь эмэгтэйчүүд эрчүүдээс бага хэмжээний ясны эдийг агуулах ба
цэвэршилтийн үед бодисын солилцооны өөрчлөлтөөс болж ясны бөх бат чанар мууддаг.
3. Арьсны өнгө: Цагаан арьстан ба Азийн эмэгтэйчүүд илүү өртөмтгий байдаг.
4. Биеийн жин ба ясны хэмжээ: Яс жижигтэй, туранхай эмэгтэйчүүдэд элбэг тохиолдоно.
5. Цэвэршилт: Цэвэршилт нь (50 орчим насанд явагддаг сарын тэмдгийн зогсолт )
остеопорозод нөлөөлөх хамгийн гол хүчин зүйл юм. Үүний зэрэгцээ цэвэршилтийн өмнөх
анорексиа (anorexia) буюу хоолонд дургүй болох, биеийн хүчний хүнд хөдөлмөр
эрхэлснээс үүдэх сарын тэмдгийн алдагдал зэрэг нь остеопорозод хүргэдэг.
6. Хорт зуршил: Архи, тамхи болон кальциар дутмаг хоол хүнс хэрэглэх нь өвчлөлийг
нэмэгдүүлнэ. Иймд дээрх хорт зуршилд авталгүй байж, тараг сүү зэрэг кальциар баялаг
бүтээгдэхүүнийг ихээр хэрэглэх хэрэгтэй. Мөн хөдөлгөөн хомсдол энэ өвчин үүсэхэд
7. Эмийн бэлдмэл болон бусад өвчин: Кортизон болон түүнтэй ижил төрлийн эм
бэлдмэл, багтраа ба үений үрэвслийн (aртрит) эмчилгээнд хэрэглэгддэг дааврын
бэлдмэлүүд, бамбай булчирхайн томролоос мөн хэрлэгийн гаралтай үений үрэвсэл зэрэг
нь энэ өвчлөлийг нэмэгдүүлдэг.
8. Удмын нөлөө: Остеопорозтой эхээс төрсөн охин мөн уг өвчнөөр өвдөх магадлал өндөр
байдаг тул өвчин үүсэхэд нөлөөлөх хүчин зүйлсийг сайн судалж урьдчилан сэргийлэх
9. Эрт үеийн цэвэршилт: Энэ нь ялангуяа 45 хүртэлх насанд тохиолдвол остеопорозын
үүсэлтэд нөлөөлдөг хамгийн гол хүчин зүйл болдог. Хэдий дээрх хүчин зүйлс
нөлөөлөөгүй ч цэвэршилтийн үед остеопорозоор өвчлөх магадлал өндөр хувьтай байдаг.

Ясны эрүүл ахуй Ямар ч хүчит салхийг ажралгүй орших хүчирхэг багана цаг хугацааны
эргэлтэд элэгдэн гундах адил яс ч гэсэн, амьдралын уртад элэгддэг. Эрүүл яс уян хатан,
бат бөх чанартай бөгөөд тодорхой хэмжээний даралт, сунгалтыг тэсвэрлэх чадвартай. Гэвч
остеопорозоор өвчилсөн үед яс сийрэгжин амархан хугарамтгай шинжтэй болдог. Яс нь
булчинг тогтоох, элэг, зүрх, тархи гэх мэт амьдралын чухал эрхтнүүдийг хамгаалах болон
“Са” хуримтлуулах зэрэг үүргийг гүйцэтгэдэг. (Өвчилсөн ясыг эмчилж болох боловч
тусгай хоолны болоод дасгал сургуулилтын дэглэмийг шаарддаг.) Ясны эдүүд нь мөхөж
шинэ эдүүд бий болох маягаар ясны байнгын идэвхтэй үйл ажилгаа явагдаж байдаг. Гэтэл
эдүүдийн хөгшрөлт хурдсах, нөхөн төлжилт бүрэн явагдахгүй байх гэх мэт хэлбэрээр
дээрх үйл ажилгааны тэнцвэр алдагдах нь остеопорозын эхлэл болдог. Хэвийн буюу эрүүл
хүнд 35 хүртэлх насанд дээрх эдийн хөгшрөлтөөс нөхөн төлжилт нь илүү хурдан явагддаг.
Харин 35 аас дээш насанд хугарах нь хялбар болдог. Эмэгтэйчүүдийн хувьд 30 нас хүртэл
ясны төлжилт сайн байдаг. Нас ахих тусам үхжсэн ясны хэмжээ болон нөхөгдөж буй ясны
хэмжээ тэнцэнэ. Яваандаа төлжилт багасна. Гэвч цэвэршилтийн үеийн бодисын
солилцооны өөрчлөлт их нөлөөтэй. Остеопорозын үед ясны шингэн багассанаас ясны
эдийн үхжил хурдасдаг. Энэ нь эмэгтэйчүүдэд цэвэршилтийн дараа хурдасна. Учир нь
өндгөвчнөөс ялгардаг ясны сийрэгжилтийн эсрэг үйлчилгээтэй дааврын ялгаралт зогсдог.
Ийнхүү ясны үхжил шат ахисаар остеопорозод хүргэдэг.

Остеопорозыг эрт оношлохын тулд юуны өмнө тус өвчин болоод түүнд нөлөөлөх хүчин
зүйлсийн талаар зохих мэдлэгтэй байх нь чухал . Үүний зэрэгцээ эмнэлгийн тоног
төхөөрөмжийн тусламжтай ясны цулын хэмжилт буюу сийрэгжилтийн шинжилгээг
хийлгэж болно.
Эдгээр шинжилгээ нь:
1. Остеопорозыг гүнзгийрэхээс өмнө илрүүлэх
2. Өвчин даамжрахаас урьдчилан сэргийлэх
3. Өвчин эхэлсэн бол хурдыг нь тодорхойлж саатуулах арга хэмжээг оройтуулалгүй авч
хэрэглэх боломжийг олгодог давуу талтай.

Остеопорозоос хэрхэн урьдчилан сэргийлэх вэ? 30 наснаас өмнө ясыг “тэсвэртэй
болгох” нь остеопорозын эсрэг хамгийн чухал арга хэмжээ болно. Үүний зэрэгцээ зөв,
чанартай хооллолт болоод хөдөлгөөний идэвхтэй амьдрал ч их нөлөөтэй. Жирэмсний
хугацаандаа ургийн ясны хөгжилд шаардлагатай “Са”-г хоол хүнсээрээ авч чаддаггүй
эхчүүд өөрийнхөө яс, шүдний найрлага дахь Са-г урагтаа дамжуулж байдаг. Иймд эхчүүд
маань зөвхөн өөртөө бус мөн үр хүүхдийнхээ төлөө хоол хүнс, хөдөлгөөний эрүүл
дэглэмийг сахиж мөрддөг байх нь чухал юм. Эмчилгээний арга замууд Остеопорозын
эмчилгээнд алендронат (alendronat), ралофин (ralofin) гэх мэт төрөл бүрийн эмүүдийг
хэрэглэдэг. Гэвч хангалттай хэмжээний “Са” хэрэглэх нь хамгийн үр нөлөөтэй
эмчилгээний арга юм. Сүүлийн үеийн судалгаагаар насанд хүрэгчид шаардлагатай
хэмжээнээс тал хувь ба үүнээс бага “Са” хэрэглэдэг нь тогтоогджээ. 1 литр сүүгээр бүрсэн
тараг 300 мг “Са” агуулдаг. (хүний өдөрт дунджаар авах ёстой хэмжээний 3 ны нэг)
Цэвэршилтийн дараа “Са” хэрэглэсэн ч энэ нь ясны сийрэгжилтийг зогсоохгүй төдийгүй
нөхөн төлжүүлж чаддаггүй.
Иймд эртнээс “Са” ихтэй сүү, сүүн бүтээгдэхүүнийг түлхүү хэрэглэн , тослог ихтэй
зүйлсээс зайлсхийх хэрэгтэй. Архи тамхи зэрэг хорт зуршлаас хол байж, “Са”-г нэмэгдэл
маягаар хэрэглэсэн ч болно. “Са”-ийн задрал сайн үр дүнтэй болоход Д витамин их
нөлөөтэй. Нарны гэрлээр бидний бие махбодь өөртөө Д витамин нийлэгжүүлэх чадвартай.
Гэхдээ Д витамин хэвийн хэмжээнээс ихэсвэл хортой тул эмчийн зааваргүйгээр хэрэглэж
болохгүй. Бат бөх ястай байхын тулд байнгын бөгөөд хөнгөн чанарын дасгал сургуулилт
чухал. Өдөрт тодорхой хэмжээний хөдөлгөөнт дасгал хийж, явган алхах зэрэг нь зөвхөн
ясыг бат бөх болгох төдийгүй бусад эрхтний тогтолцоонд ч ихээхэн ач холбогдолтой.

Тэгвэл нэгэнт остеопороз эхэлсэн тохиолдолд дасгал сургуулилт хийх нь зөв үү?
Ихэнх хүмүүс “тийм” гэх байх. Эмчид хандан тохирох дасгалын талаар зөвлөмж заавар
авч болох юм. Гэхдээ зөвхөн дасгал сургуулилтаар өвчнийг саатуулах буюу эмчилж болно
гэж ойлгож болохгүй. Остеопорозыг бүрэн дүүрэн биш ч тодорхой хэмжээнд эмчилж
болно. Үүний дагуу дааврын эмчилгээ хийдэг. Ингэхэд даавар хийлгэсэн өдөр 1000мг,
хийлгээгүй өдөр 1500 мг “Са”-г нэмж хэрэглэх бөгөөд биеийн хүчний ажил болон хүнд
зүйл өргөхөөс зайлсхийх хэрэгтэй. Цэвэршилт эхэлсэн эмэгтэйд дааврын эмчилгээ нь
хамгийн үр дүнтэй арга болдог. Үүнээс гадна Сalсiton (калцитон) хэмээх нэгэн төрлийн
эмчилгээ бий. Энэ нь эрэгтэй, эмэгтэй ямар ч хүн хэрэглэж болдог давуу талтай бөгөөд
тариагаар хамраар хэрэглэж болдог.
Ялангуяа эстроген (даавар) хэрэглэх боломжгүй цэвэршилтийн шатны эмэгтэйд хамгийн
тохиромжтой. Мөн бифосфонатыг (bifosponat) ясны хугаралтыг бууруулахад,
аллендронатыг (allendronat) цэвэршилтийн нас нь өнгөрсөн эмэгтэйчүүдэд санал болгодог.
Хэрвээ танд остеопорозын шинж илэрсэн бол эрч хүчтэй бай. Сэтгэл санаагаар бүү уна.
Аль болох бүхий л арга хэмжээг судлан идэвхтэй, адал явдал дүүрэн амьдралыг бий
болгох хэрэгтэй. Сандарч тэвдэлгүй, тайван уужуу байж өөрийгөө ганцаардуулалгүй
гагцхүү болгоомжтой бас өөдрөг байгаарай. Дэлхий дээр тань шиг 200 сая хүн байгаа
гэдгийг мартаж болохгүй.

Osteoporosis - Ясны сийрэгжилт

Ерөнхий ойлголт
Остеопороз нь ясны масс багасах, ясны микроархитектур элэгдэх зэргээр тодорхойлогддог
системийн араг ясны өөрчлөлт юм. Үүний улмаас яс хэврэгжиж, бага хэмжээний
гэмтэлийн дараа хугарал болох эрсдэл нэмэгддэг. Остеопороз нь олон хүчин зүйлээс
шалтгаалсан архаг нөхцөл байдал бөгөөд хугарал тохиолдтол эмнэл зүй нь нам гүм байна.
Остеопороз нь Нэгдсэн Улс болон дэлхий дахин дахь эрүүл мэндийн тулгамдсан асуудал
болоод байна.

Эмгэг жам
Остеопороз нь удамшлын (анхдагч остеопороз) болон хүрээлэн буй орчны (хоёрдогч
остеопороз) хүчин зүйлсийн нөлөөгөөр бий болох ба аль аль нь ясны масс болон ясны
чанарт нөлөөлдөг. Остеопорозыг нэгдүгээр төрлийн (цэвэршилтийн дараах) болон
хоёрдугаар төрлийн (хөгширлийн) гэж тодорхойлдог.

Цэвэршилтийн дараах остеопороз (Postmenopausal osteoporosis [PMO]) нь голчлон
эстрогений дутагдалаас болдог бол хөгширлийн остеопороз нь голчлон араг ясны насжилт
болон кальцийн дутагдалаас болдог. Хэдий тийм ч остеопороз үүсэхэд наснаас
хамааралгүй эмгэг судлалын олон механизм харилцан үйлчилдэг болох нь улам бүр
тодорхой болсоор байна.
Нягт болон хэмт яс нь архитектурийн хувьд ялгаатай боловч молекул бүтцийн хувьд адил
байна. Яс нь эсүүд болон эрдэсжсэн ба эрдэсжээгүй бүрэлдэхүүн бүхий эсийн гаднах
матриксаас тогтдог. Эсийн гаднах матриксын бүтэц болон архитектур нь ясанд механик
шинж чанарыг олгодог. Ясны ачаалал даах чадвар нь коллаген уураг (тууш ачаалал даах
чадвар) болон эрдэсжсэн остеод (даралтыг даах чадвар)-оор тодорхойлогдоно. Кальцийн
концентраци их байх тусам даралт даах чадвар их байна.
Насанд хүрсэн хүний яс нь ясны ачаалал даах чадварыг хадгалахын тулд тогтмол
шинэчлэгдэж байдаг. Остеобластын эцсийн ялгаран хөгжсөн хэлбэр болох остеокласт нь
эрдэсжсэн ясанд байршиж ясны шинэчлэгдэлтийн хугацаа болон байрлалыг зохицуулдаг.
Остеобласт нь зөвхөн остеод (ясны эдийн матриксын органик хэсэг)-ыг хамгаалж,
эрдэсжүүлдэггүй, остеокластаар дамжуулан ясны ресорпци (ясны уусалт)-ийг хянаж
байдаг. Ийнхүү ясны хэлбэржилт болон уусалт нь хамт явагдаж байдаг. Остеокласт ясыг
хайлуулахад хэдэн долоо хоног шаардлагатай бол остеобласт шинэ ясыг бий болгоход
хэдэн сар хэрэгтэй болдог. Үүний улмаас яс шинэчлэгдэх аливаа үйл явц нэмэгдэх тусам
ясны алдагдах хэмжээ нэмэгдэнэ. Нэн ялангуяа хурдан шинэчлэгдэх үед (жнь
цэвэршилтийн дараа) яс хугарах эрсдэл нэмэгддэг ба учир нь шинээр нийлэгжсэн ясны
эрдэсийн нягт бага, ресорпци болсон хэсгүүд бүрэн дүүргэгдээгүй, коллагены үүсэлт
болон изомержилт алдагдсан байдаг.
Молекул биологичид ясны шинэчлэгдэлтийн механизмыг тайлбарлаж эхэлсэн байна.
Жишээ нь өнөө үед бөөмийн хүчин зүйл каппа В-ийн рецепторыг идэвхижүүлэгч лиганд
(RANKL)/бөөмийн хүчин зүйл каппа В-ийн рецепторыг идэвхижүүлэгч
(RANK)/остеопротегерин (OPG) систем нь ясны ресорпцийн эцсийн зам болохыг мэддэг
болоод байна. Ясны чөмгөн дэхь остеобласт болон идэвхижсэн Т эс нь RANKL цитокиныг
нийлэгжүүлнэ. RANKL нь остеокластад экспресслэгдсэн RANK рецептортой холбогдох ба
эндээс остеокластад дамжсан дохио нь остеокластын ялгаран хөгжилийг дэмжинэ.
Остеопротегерин нь уусамтгай занга рецептор бөгөөд RANK-RANKL-тай холбогдохыг
дарангуйлж RANKL-ийг хориглодог.
Ясны масс нь амьдралын эхний 30 жилд хамгийн их хэмжээндээ хүрэх ба түүнээс хойш
аажим буурдаг. Энэ үеэс ясны ачаалал даах чадварыг хэвийн хэмжээнд нь барих үйл явц
дутагдсанаас остеопорозод хүргэх нэг хүчин зүйл болно. Түүнчлэн хоол тэжээлийн байдал
болон хөдөлгөөний идэвхижил нь ясны хөгжил болон үүсэлтэнд чухал үүрэгтэй. Хэдий
тийм ч удамшлын хүчин зүйл нь хувь хүмүүсийн ясны хамгийн их ачаалал даах чадварыг
тодорхойлоход голлох үүрэгтэй. Баримтаар генетик хүчин зүйлийн улмаас хувь хүмүүст
ясны хамгийн их масс 80% зөрөөтэй байдаг ажээ.
Эстрогений дутагдал нь зөвхөн цэвэршилтийн дараах эмэгтэйчүүдэд ясны алдагдалыг
хурдасгадаггүй бөгөөд эрэгтэйчүүдийн ясны алдагдалд гол үүрэгтэй. Эстрогений дутагдал
нь ясны хэлбэржилтийн дутмагшил хавсарсан их хэмжээний ясны ресорпцид хүргэнэ.
Остеобласт, остеоцит болон остеокластууд нь бүгдээрээ эстрогений рецепторыг
экспресслэдэг. Мөн эстроген нь цитокин болон хэсгийн өсөлтийн хүчин зүйлээр
дамжуулан ясанд шууд бусаар нөлөөлдөг. Эстроген хангалттай хэсэгт transforming growth
factor (TGF)–beta-ийн нийлэгжилт ихэссэнээс остеокластын апоптоз нэмэгддэг. Эстроген
байхгүй бол Т эсүүд IL-1, IL-6 болон TNF-альфа-аар дамжуулан остеокластын олшролт,
ялгаран хөгжилт болон удаан амьдрах чадвартай болох зэргийг идэвхижүүлдэг. Т эсүүд нь
мөн IL-7-оор дамжуулан остеобластын ялгаран хөгжил болон идэвхижилийг дарангуйлж
остеобластын эртэдсэн апоптозын шалтгаан болно. Эцэст нь эстрогений дутагдал нь ясыг
паратиреод дааврын нөлөөлөлд мэдрэг болгоно.
Кальци, витамин D болон паратиреод даавар нь ясны гомеостазыг хангахад тусалдаг. Хоол
тэжээлээр авах кальци дутагдах болон наслалт юмуу өвчний улмаас бий болсон нарийн
гэдсээр кальци шимэгдэлтийн алдагдал нь хоёрдогч гиперпаратиреодизмд хүргэнэ.
Паратиреод даавар нь сийвэнгийн кальцийн түвшин багасахад хариу урвалын байдлаар
ялгардаг. Паратиреод даавар нь яснаас кальци чөлөөлөгдөхийг (ресорпци) нэмэгдүүлж
бөөрөөр кальци ялгарахыг бууруулдаг ба бөөрөнд 1,25-дигидроксивитамин D (1,25[OH]2
D) нийлэгжихийг нэмэгдүүлдэг. Энэ нь витамин D-ийн идэвхитэй дааврын хэлбэр бөгөөд
энэ нь гэдсэн дэхь кальци, фосфорын абсорбцийг тохируулж, паратиреод дааврын
синтезийг дарангуйлж, ясны ресорпцид хамгийн бага үүрэг гүйцэтгэнэ.
Витамин D-ийн дутагдал нь гэдсэн дэхь кальцийн абсорбцийг бууруулсанаар хоёрдогч
гиперпаратиреодизмд хүргэнэ. Сонирхолтой нь паратиреод даавар болон 1,25[OH]2 D-ийн
ясанд үзүүлэх нөлөө нь остеобласттай холбогдох болон RANKL/RANK-ийн замыг
идэвхижүүлдэгтэй холбоотой ажээ. Остеокласт нь паратиреод даавар болон 1,25[OH]2 D-
ийн рецепторгүй байдаг.
Дотоод шүүрлийн нөхцөл болон эмүүд (глюкокортикоид) нь ясны алдагдалд хүргэснээр
остеопорозын шалтгаан болдог. Кортикостероид нь остеобластын үйл ажиллагааг
дарангуйлж, остеобластын апоптозыг нэмэгдүүлнэ. IL-1, IL-6, TNF-альфа болон
тэдгээрийн рецепторын полиморфизм нь ясны массад нөлөөлдөг ажээ. Остеопорозын
эмгэг жамыг ээдрээтүүлдэг бусад хүчин зүйлд витамин D-ийн рецепторын полиморфизм,
инсулин төст өсөлтийн хүчин зүйл-1-ийн алтераци, ясны морфогенийн уураг,
простагландин Е2, натрийн оксид болон лейкотриен, коллагены өөрчлөлт болон лептин
хамааралт адренэрг дохио орно.
Эмнэл зүйд ясны сийрэгжилтийн хугарал илрэх нь ясны муудалтыг илтгэх гол зүйл юм.
Хугарал нь яс нь хэт их ачааллыг даагаагүйгээс тохиолддог. Дунд чөмөгний ихэнх хугарал
нь ачаалал даахгүй байхтай холбоотой. Ачаалал даах чадвар алдалтын тархалт болон
чиглэл нь хугарал болох эсэх хийгээд хугарлын хүндийн зэрэгт нөлөөлнө. Ачаалал даах
чадварын бууралтын эрсдэл хоёрдогч гиперпаратиреодизм болон кортикостероид хэрэглээ
бүхий витамин D-ийн дутагдалаас үүдэлтэй булчин мэдрэлийн сулралын улмаас
нэмэгддэг. Нугаламын бие нь хөндлөн болон тууш чиглэлээр холбогдсон хавтаснууд
бүхий хэмт яснаас голчлон бүрддэг. Остеопороз нь зөвхөн нугаламын массыг бууруулаад
зогсохгүй тэдгээрийн дотоод дахь хавтас хоорондын холбоог бууруулдаг. Үүний улмаас
бага зэргийн ачаалал нь нугаламын дарагдалын хугаралд хүргэдэг.

Нэгдсэн улсад
Нэгдсэн улсад ойролцоогоор 10 сая остеопорозтой хүмүүс байдаг. Нэмэлтээр 33.6 сая
хүмүүс гуяны ясны нягт буурсан, остеопорозын эрсдэлтэй байна.

Олон улсад
Дэлхий даяар ойролцоогоорр 200 сая хүмүүс остеопорозод өртсөн байдаг. Европ, Нэгдсэн
улс болон Японд ойролцоогоор 75 сая хүмүүс остеопорозтой байна.

50-аас дээш настай гурван эмэгтэй тутмын нэгд нь эцсийн дүндээ остеопорозын хугарал
илэрдэг бол энэ нь 5 эрэгтэй тутамд 1 байна. 2050 онд гэхэд дэлхий нийтээр гуяны
хугарлын тохиолдол эмэгтэйчүүдэд 240%-иар, эрэгтэйчүүдэд 310%-иар нэмэгдэх тооцоо

Нас баралт/урхаг үлдэлт
Остеопороз нь хүний ясны хамгийн түгээмэл эмгэг юм. 2005 онд Нэгдсэн улсад 2 сая илүү
остеопороз хамааралт хугарал тохиолдсон байна. Тэр дундаа гуя болон нугаламын хугарал
нь нас баралт болон хөдөлмөрийн чадвар алдалт ихсэлттэй холбоотой байдаг.

Hip fractures
• Гуяны хугарал нь нэг жилийн дотор нас барах эрсдэлийг 10-20%-иар нэмэгдүүлдэг.
• Гуяны хугарал бүхий өвчтөнүүдийн бие даах чадвар буурч, амьдралын чанар багасдаг.
Өвчтөнүүдийн дөнгөж гуравны нэг нь тэдгээрийн хугарлын өмнөх үйл ажиллагаандаа
эргэн ордог.
• Гуяны хугарал бүхий эмэгтэйчүүдийн эдгэрэх хүртэлх хугацааны 50% нь гэртээ
асруулахад зарцуулагддаг. Гуяны хугарал бүхий өвчтөнүүдийн тавны нэгд нь удаан
хугацааны гэрийн асаргаа шаардлагатай байдаг.
• Гуяны хугарал бүхий хүмүүст хугаралгүй хүмүүсийг бодвол өөр хугарал 2 дахин их

Vertebral fractures
• Нугаламын хугарал нь 5 жилийн дотор нас барах эрсдэлийг 15%-иар нэмэгдүүлдэг.
• Рентгенд нугаламын хугарал бүхий хүмүүсийн дөнгөж гуравны нэг нь эмнэл зүйд
• Нугаламын хугарлын шинж тэмдэгт нурууны өвдөлт, өндөрийн алдагдал болон кифоз
бий болох орно.
• Шахагдалтын өөрчлөлтүүд нь уушигны рестриктив эмгэг, хэвлийн өвдөлт болон эрт
цадах зэрэгт хүргэнэ.
• Нугаламын шинэ хугарал бүхий цэвэршилтийн дараах насны 5 эмэгтэйн нэгд нь нэг
жилийн дотор нугаламын өөр хугарал тохиолдоно.

Арьсны өнгө
Цагаан (ялангуяа хойд Европын бүсийн) болон Ази хүмүүст остеопорозын эрсдэл их

• Остеопорозын нийт тохиолдолд эмэгтэй эрэгтэйн харьцаа 4:1 байна
• Гуяны хугарлын 80% нь эмэгтэйчүүдэд тохилдоно.

• 50-70 насны эмэгтэйчүүдэд цэвэршилтийн дараах остеопорозын тархалт өндөр байна
• Хөгшрөлтийн остеопороз нь 70 юмуу түүнээс дээш настай хүмүүст ихээхэн түгээмэл
• Хоёрдогч остеопороз нь ямарч насны хүмүүст тохиолдож болно
• Гуяны хугарлын 90% нь 50 юмуу түүнээс дээш настай хүмүүст тохиолддог

Эмнэл зүй
Отеопороз нь хугарал тохиолдотлоо нийтлэгээр шинж тэмдэггүй байна. Анамнез нь доор
дурдсан эрдэлт хүчин зүйлс дээр нарийн төвлөрнө.
• Нас, хүйс болон арьсны өнгө
• Гэр бүлийн түүхэнд остеопороз байсан эсэх ялангуяа ээжид нь хугарал байсан эсэх
• Нөхөн үржихүйн хүчин зүйлс, ялангуяа эрт үеийн менопауз болон эстроген орлуулах
эмчилгээ хийлгэж байсан эсэх
• Ясны нягт буурахтай холбоотой амьдралын хэв маягийн хүчин зүйлс
o Тамхидалт
o Архины хэрэглээ
o Дасгал хөдөлгөөний идэвхижил бага
o Хүнд дасгал сургуулилт (марафон гүйгч зэрэг) нь аменорреяд хүргэдэг
• Кальци болон витамин D-ийн хэрэглээ
• Өвчтөний 40 болон түүнээс дээш насанд багахан гэмтэлийн хэврэг хугарал тохиолдож
байсан эсэх. (Хэврэг хугарал нь хэвийн үед хугарлын шалтгаан болдоггүй гэмтэлийн
улмаас хугарал бий болдогоор тодорхойлогдоно)
• Нугаламын хугарлын шинжүүд: Нугаламын хугарал нь шинж тэмдэггүй байж болно.
Нугаламын хугарал бүхий өвчтөнд өндөрийн алдагдал бүхий давшингуй кифоз илэрнэ.
Заримдаа бөхийх, юм өргөх юмуу ханиахад цочмог нурууны өвдөлт илэрнэ.
o Өвдөлт цээжний дундаас доод хэсэг, бүсэлхийн дээд нугаламд байрших ба эдгээрт
нугаламын хугарал их тохиолдоно.
o Өвдөлт нь хурц, бага зэргийн юмуу бүдэг зэрэг янз бүр ба хөдөлгөөн нь өвдөлтийг
хурцатгадаг. Зарим тохиолдолд өвдөлт хэвлий рүү тархана.
o Цочмог өвдөлт нь 4-6 долоо хоногийн дараа зүгээр болно. Хүнд кифоз бүхий олон тооны
хугарлын үед өвдөлт нь архаг байна.
• Настай өвчтөнүүдэд муудалтад хүргэх эрдэлт хүчин зүйлс
o Тэнцвэр муу байх
o Ортостатик гипотензи
o Доод мөчний булчингийн сулрал
o Өдөөх нөлөө бүхий эмүүд хэрэглэх
o Хараа сонсгол муу байх
o Оюун ухаан муудах

Бодит үзлэг
Остеопорозыг сэжиглэсэн өвчтөнд эрүүл мэндийн дэлгэрэнгүй үзлэг хийх хэрэгтэй. Үүнд
дараах зүйлс орно
• Биеийн жин бага байх (биеийн жингийн индекс <19 kg/m2)
• Остеопороз байж болохыг илтгэх шинжүүд
o Кифоз юмуу dowager hump
o Нугалам дээр төвлөрсөн юмуу эсвэл бусад хугарал байж болох газарт төвлөрсөн өвдөлт
• Хоёрдогч остеопороз байж болохыг илтгэх шинжүүд
• Настай хүмүүст муудах эрсдэлийг нэмэгдүүлэх шинжүүд
o Тэнцвэрээ олох болон алхахад бэрхшээлтэй байх
o Ортостатик гипотензи
o Доод мөчний сулрал
o Хараа юмуу сонсгол муу байх
o Оюун ухаан муудах

Анхдагч шалтгаан
• Эстрогений дутагдал
• Наслалттай холбоотой өөрчлөлт
Хоёрдогч шалтгаан – Цэвэршилтийн дараах эмэгтэйчүүдийн гуравны нэг болон
эрэгтэйчүүд, цэвэршилтийн өмнөх насны эмэгтэйчүүд нь ясны алдагдалын хавсарсан
шалтгаантай байна.

Хоёрдогч остеопорозын эрсдэлт хүчин зүйлс
• Дотоод шүүрлийн өөрчлөлт – Гиперпаратиреодизм, гипогонадизм, гипертиреодизм,
чихрийн шижин, Кушингийн өвчин, пролактинома, акромегали, бөөрний дээд булчирхайн
• Ходоод гэдэс/хоол тэжээлийн нөхцөл – Гэдэсний үрэвсэлт өвчин, celiac disease,
хооллолтын алдагдал, ходоод тайруулах мэс засал хийлгэж байсан, элэгний архаг эмгэг,
мэдрэлийн шалтгаант анорекси, витамин D болон кальцийн дутагдал.
• Бөөрний өвчин – Бөөрний архаг өвчин, идиопатик гиперкальцури
• Ревматологийн өвчин – Ревматоид артирит, барьцалдаат спондилит, системийн чонон
• Гематологийн өвчин - Multiple myeloma, талассеми, лейкеми, лимфома, гемофили,
хадуур эсийн өвчин, системийн мастоцитоз
• Удамшилын өөрчлөлт – Цистик фиброз, бүрэн бус остеогенез, гомоцистинури, Ehlers-
Danlos syndrome, Марфаны хам шинж, гемохроматоз, гипофосфатаз
• Бусад – Порфери, саркоид, хөдөлгөөнгүйтэл, жирэмслэл/сүүжилт, уушигын архаг
бөглөрөлтөт өвчин, парэнтераль хооллолт, HIV/AIDS

Ясны алдагдалыг хурдасгах шалтгаан болдог эмүүд
• Кортикостероид – Преднизолон (≥5 mg/d for ≥3 mo)
• Таталтын эсрэг эмүүд – Фенитоин, барбитурат, карбамазапин, (эдгээр эмүүд нь эмчилгээ
хамааралт витамин D-ийн дутагдалтай холбоотой байна)
• Гепарин (удаан хугацаагаар)
• Хими эмчилгээний/эрхтэн суулгалтын эмүүд – Циклоспорин, такролимус,
циклофосфамид, ифосфамид, метотрексат
• Дааврын/дотоод шүүрлийн эмчилгээ – Гонадотропин рилизинг дааврын агонист, шар бие
идэвхижүүлэгч дааврын рилизинг даавар аналог, депомедроксипрогестрон, тиреодын хэт
• Лити
• Ароматаз дарангуйлагч – Эксеместан, анастрозол

Ялгах онош
Multiple Myeloma
Osteomalacia and Renal Osteodystrophy
Paget Disease

Бусад байж болох асуудлууд
Pediatric osteogenesis imperfecta
Sickle cell anemia

Лабораторийн шинжилгээ
Лабораторын шинжилгээ нь суурь нөхцөл байдлыг тогтоох болон остеопорозын хоёрдогч
шалтгааныг үгүйсгэхэд хэрэглэгдэнэ.
• Цусны дэлгэрэнгүй шинжилгээ
• Кальци, фосфат, креатинин, элэгний үйл ажиллагааны сорил электролит: сийвэнгийн
кальци, фосфат болон шүлтлэг фосфатазын түвшин анхдагч остеопороз бүхий хүмүүст
ихэвчлэн хэвийн байна. Хэдий тийм ч шүлтлэг фосфатазын түвшин хугарлаас хойш хэдэн
сарын дараа нэмэгдэнэ.
• Тиреод идэвхижүүлэгч даавар
• 25-гидроксивитамин D [25(OH)D]
Хоёрдогч шалтгааныг үнэлэхэд хэрэглэгддэг бусад лабораторын шинжилгээнд дараах
зүйлс орно
• Гиперкальцурийн үеийн 24 цагийн цагийн шээсний кальци
• Бүрэн паратиреод даавар
• Тестостероны түвшин (эрэгтэйчүүдэд)
• Тунах хурд
• Шээсний чөлөөт кортизол болон бөөрний дээд булчирхайн шүүрэл ихдэлтийн сорил
• Сийвэн болон шээсний уургийн электрофорез
• Celiac disease-ийн үеийн антиглиадин болон антиэндомизиал эсрэг бие
• Мастоцитозын үеийн сийвэнгийн триптаз, шээсний N-метилгистамин
• Хэрэв гематологийн өөрчлөлт сэжиглэж буй бол ясны чөмөгний биопси
Ясны эргэлт ихэссэн үед (жнь цэвэршилтийн эрт үеийн остеопороз) ясны эргэлт (ясны
хэлбэржилт болон ресорпци)-ийн маркерууд нэмэгдэж болох ба үүнийг хянаж эрт үеийн
хариу урвалд эмчилгээ хийх нь ашигтай байж болно. Хэдий тийм ч остеопорозын
менежментийн үеийн тэдгээрийн эмнэл зүйн ашиг тусыг тодорхойлох цаашдын судалгаа
хэрэгтэй байна. Эдгээр биохимийн үзүүлэлтүүдийн заримыг дурьдвал
• Ясны хэлбэржилтийн маркер – Яс өвөрмөц шүлтлэг фосфат, остеокальцин, I төрлийн
проколлаген пептид
• Ясны ресорпцийн маркер – Шээсний деоксипиридинолин болон I төрлийн коллагены
хөндлөн холбогдсон N болон С телопептид

Дүрслэл оношилгоо
Давхар энергит рентген абсорпциометр
Давхар энергит рентген абсорпциометр (DXA) нь остеопорозын оношийг батлах юмуу
ирээдүйд хугарах эрсдэлийг таамаглах, өнгөрсөн хугацаан дахь ясны массын өөрчлөлтийг
үнэлэхэд хэрэглэгддэг стандарт шинжилгээ юм. DXA нь гуя болон нурууны ясны
эрдэсийн нягтыг (BMD) тооцоолдог. Аль ч хэсгийн BMD-ийн үзүүлэлт нь нийт хугарлын
эрсдэлийг үнэлэх боломжтой ч тодорхой нэг хэсгийн BMD-ийн үзүүлэлт нь тухайн
хэсгийн хугарлын эрсдэлийг үнэлэх хамгийн сайн арга юм. Боломжтой бол адил
технологич адил машин ашиглан тухайн өвчтөнд дараалсан хэмжилтүүдийг хийх
хэрэгтэй. Энэхүү аргыг насанд хүрэгч болон хүүхдэд хоёуланд нь ашиглана. Ясны нягт
хуурамчаар өндөр тодорхойлогдоход нөлөөлөх хүчин зүйлсд нурууны хугарал,
остеофитоз болон нурууны гаднах кальцижилт (жнь аортын) орно.

National Osteoporosis Foundation болон International Society for Clinical Densitometry (ISCD)
BMD-ийг дараах өвчтөнүүдэд хэмжихийг зөвлөсөн байдаг.
• 65 болон түүнээс дээш настай эмэгтэйчүүд, 70 болон түүнээс дээш настай эрэгтэйчүүдэд
эмнэл зүйн эрсдэлт хүчин зүйлс байгаа эсэхийг харгалзалгүйгээр
• Цэвэршилтийн дараах үеийн залуу эмэгтэйчүүд болон хугарлын эмнэл зүйн эрсдэлт
хүчин зүйл бүхий 50-70 насны эрэгтэйчүүдэд
• Хугарлыг ихэсгэх эрсдэлтэй холбоотой (биеийн жин бага, урьд өмнө багахан гэмтэлийн
улмаас хугарал тохиолдож байсан, өндөр эрсдэл бүхий эмүүд хэрэглэдэг) өвөрмөц эрсдэлт
хүчин зүйл бүхий цэвэршилтийн шилжилтийн үед буй эмэгтэйчүүдэд
• Хэврэг хугарал бүхий насанд хүрэгчид
• Ясны масс багасах болон ясны алдагдалтай холбоотой нөхцөл байдалтай (жнь ревматоид
артирит) юмуу эм хэрэглэдэг (жнь глюкокортикоид ≥5 mg/d-аар ≥3 сар хэрэглэсэн) насанд
• Остеопорозын эмийн эмчилгээ хийлгэж буй хэн нэгэн
• Остеопорозын эмчилгээ хийлгэсэн хэн нэгэн (эмчилгээний үр нөлөөг хянах зорилгоор)
• Ясны алдагдал батлагдсан боловч эмчилгээ хийлгээгүй хэн нэгэнд эмчилгээг
эхлүүлэхийн тулд

DXA-н ясны нягтын мэдээлэл нь Т-оноо болон Z-оноогоор гарна. Т оноо нь эрүүл залуу
насанд хүрэгчидэд ясны нягтын дундажаас хазайх стандарт хазайлтын хэмжээг илтгэдэг
бол Z оноо нь нас болон хүйсийг харгалзсан хэвийн дундаж үзүүлэлтээс хазайх стандарт
хазайлтын хэмжээг илтгэнэ.
• ДЭМБ-аас эрүүл залуу насанд хүрэгчид дэхь ясны дундаж нягтын Т онооны стандарт
хазайлт нь 1-ийн дотор байна гэж тодорхойлжээ.
o Т оноогоор стандарт хазайлт -1-ээс -2.5 байх нь остеопениг илтгэнэ
o Т оноогоор стандарт хазайлт -2.5-аас бага байвал остеопорозыг илтгэнэ.
o Т оноогоор стандарт хазайлт -2.5-аас бага, хэврэг хугаралттай бол хүнд остеопорозыг
• BMD-ийн стандарт хазайлтын бууралт бүрд хугарлын харьцангуй эрсдэл 1.5-3 дахин

• ДЭМБ-ын BMD-ийн оношилгооны ангилал нь цэвэршилтийн өмнөх эмэгтэйчүүд, 50
наснаас залуу эрэгтэйчүүд болон хүүхдүүдэд тохирохгүй.

ДЭМБ-ын хугарлын эрсдэлийн алгоритм
Энэхүү алгоритм нь (www.shef.ac.uk/FRAX/) 10 жилийн хугацаанд гуяны хугарал үүсэх
магадлал болон 10 жилийн хугацаанд ямар нэг томоохон остеопорозын хугарал (эмнэл
зүйд тодорхойлогдох нуруу, гуя, шуу болон, атгаалын хугарал) үүсэх магадлалыг өвчтөнд
тооцоолж өгнө. Эдгээр тооцоонууд нь дунд чөмөгний хүзүүний BMD болон доор дурдсан
бусад эмнэл зүйн эрсдэлт хүчин зүйлсээс бүрдэнэ.
• Нас
• Хүйс
• Хугарлын талаарх түүх
• Биеийн жингийн индекс бага байх
• Амаар глюкокортикоид эмчилгээ хэрэглэж байсан
• Хоёрдогч остеопороз (жнь ревматоид артирит хавсарсан)
• Эцэг эх нь гуяны хугаралтай байсан түүх
• Одоо тамхи татдаг эсэх
• Архины хэрэглээ (өдөрт 3 юмуу түүнээс дээш удаа уудаг)

Энэхүү алгоритм нь остеопени тодорхойлогдсон, эмчилгээнээс үр ашиг гарна гэдэгт итгэж
буй өвчтөнүүдэд ихээхэн тустай. National Osteoporosis Foundation-ны зөвлөснөөр
остеопорозын эмчилгээг ясны жин багатай, ДЭМБ-ын алгоритмаар гуяны хугарал үүсэх
магадлал 3% юмуу түүнээс их эсвэл томоохон остеопороз хамааралт хугарал үүсэх эрсдэл
20% юмуу түүнээс их өвчтөнүүдэд хийнэ.

Нугаламын хугарлын үнэлгээ
DXA сканаар хийгдсэн нурууны денситометрийн зургаар нугаламын хугарлыг илрүүлнэ.
Нугаламын хугарлын үнэлгээг мөн өвчтөний эмнэл зүйн менежментийн үр нөлөөг тогтоох
үүднээс хийж болно.

Рентген зураг
Шинж тэмдэг бүхий өвчтөний өөрчлөлт бүхий хэсгийн рентген зургийг авна. Нугаламын
хугарал сэжиглэгдсэн шинж тэмдэггүй өвчтөн, өндрийн алдагдалаас өөр шинж тэмдэггүй
эсвэл сээр нуруу юмуу бүсэлхийн дээд хэсгийн өвдөлт бүхий өвчтөнд нурууны хажуугийн
рентген хийнэ.
• Рентген зураг нь хугарал юмуу остеоартирит, дискийн эмгэг, спондилолистез зэрэг бусад
өөрчлөлтүүдийг харуулна
• Тойм рентген нь BMD-ийн сорилтой яг таг тохирдоггүй. Ойролцоогоор ясны эрдэс 30-
80% алдагдсан үед рентген зурагт цайваржилт илэрнэ.

Дүрслэл оношилгооны нэмэлт загварууд
• Тоон СТ скан: Үүнийг BMD-н үзүүлэлтийг g/cm3 -аар гаргахад ашиглана. Энэхүү
техникийг насанд хүрэгч болон хүүхдэд хоёуланд ашиглаж болох ч зөвхөн нурууны BMD-
г үнэлдэг. Цацрагийн ачаалал их, өндөр үнэтэй, остеофитийн нөлөөлөлд автах боломжтой
зэрэг бусад хязгаарлалтууд байдаг.
• Захын DXA: Үүнийг бугуйн BMD-г хэмжихэд ашиглана. Захын DXA нь маш бага
хугарлын эрсдэл бүхий цаашдын шинжилгээ шаардлагагүй өвчтөнүүдэд ихээхэн тустай.
• Өсгийн ясны тоон хэт авиан шинжилгээ: Энэ бага зардал бүхий авсаархан шинжилгээний
арга юм. Энэхүү арга нь туяаны ачаалалгүй боловч бусад аргууд шиг нарийвчлалгүй ба
эмчилгээнд үзүүлж буй хариу урвалыг хянах боломжгүй ба учир нь нарийвчлалын хувьд
дутмаг байна.

Тетрациклины хос тэмдэглэгээ бүхий кальцигүйжээгүй ташааны ясны биопсиг ховор
хэрэглэх боловч остеопорозын илэрхий шалтгаан байхгүй, эмчилгээнд хариу урвал
илрээгүй юмуу osteomalacia сэжиглэгдсэн үед хийнэ. Тетрациклины хос тэмдэглэгээ нь
ясны эргэлтийн (ясны үүсэлт болон ресорпци) талаарх мэдээллийг тооцоолоход
ашиглагддаг. Энэ процедурын үед өвчтөнд тетрациклин өгөх ба энэ нь шинээр хэлбэржсэн
ястай холбогдох ба ингэж холбогдсон тетрациклин нь биопсийн дээжинд гэрэлтэгч зураас
байдалтай илэрнэ. Тетрациклины хоёр дахь тунг эхний тунг өгсөнөөс хойш 11-14 өдрийн
дараа өгөх ба энэ нь биопсийн дээжинд хоёр дахь гэрэлтэгч зураас байдалтай илэрнэ. Хоёр
гэрэлтэгч зураасны хоорондох зайг хэмжсэнээр энэ хугацаан дахь ясны нийт үүсэлтийг
тооцоолж болно.

Гистологи өөрчлөлт
Остеопороз бүхий ясны гистологи шинжилгээгээр хэмт ясны трабекулууд нимгэрсэн,
трабекулуудад хэвийн бус нүхжилт илэрсэн, остеокласт холбоот тогтворгүй ресорпци
илэрсэн байна.

Эмийн эмчилгээ
Остеопороз нь хугарал тохиолдотлоо ихэвчлэн шинж тэмдэггүй байна. Остеопорозын
эрсдэл илэрсэн өвчтөнүүд (үүнд хүүхэд болон өсвөр үеийнхэн мөн орно) урьдчилан
сэргийлэх арга хэмжээ авах хэрэгтэй ба үүнд тохиромжтой кальцийн хэрэглээ, витамин D-
ийн хэрэглээ болон дасгал хөдөлгөөн орно. Өвчтөнд тамхи хэрэглэхээс зайлсхийхийг
зөвлөнө. Архидалт байгаа эсэхийг тогтоож эмчилнэ.
Глюкокортикоид болон бусад эм хэрэглэж буй өвчтөнүүдэд хамгаалах арга хэмжээ авна.
Үүнд эмийг үр нөлөө үзүүлэх хамгийн бага тунгаар хэрэглэх, боломжтой бол эмийг цааш
хэрэглэхгүй байх, кальци болон витамин D агуулсан нэмэлт бүтээгдэхүүн хэрэглэх зэрэг
Настай хүмүүст (65-аас дээш настай) гуяны болон нугаламын бус хугарлын урьдчилан
сэргийлэлтэд витамин D бүхий нэмэлт бүтээгдэхүүнийг ууж хэрэглэхийн үр нөлөөг
судалсан мета-анализ хийсэн байна. Мета-анализ нугаламын бус хугарлын 12 тохиолдол
хяналтын судалгаа (n=42279) , гуяны хугарлын 8 тохиолдол хяналтын судалгаа (n=40886)
хамрагдсан ба кальцитай хамт болон кальцигүйгээр ууж хэрэглэх витамин D-ийн
хэрэглээг плацеботай харьцуулжээ. Үр дүнгээс харахад нугаламын бус хугарлын
урьдчилан сэргийлэлт нь витамин D-ийн тунгаас хамааралтай байсан ба өндөр тун нь 65
болон түүнээс настай хүмүүст хугарлын эрсдэлийг дор хаяж 20%-иар бууруулж байв.
National Osteoporosis Foundation-аас эмийн эмчилгээг цэвэршилтийн дараах эмэгтэйчүүд
болон доор дурдсан өөрчлөлт илэрсэн 50 болон түүнээс дээш насны эрэгтэйчүүдэд
зөвлөсөн байдаг.
• Гуя юмуу нугаламын хугаралтай (Нугаламын хугарал нь эмнэл зүйгээр юмуу
морфометрийн хэмжилтээр илрэх [жнь рентген зурагт л илэрсэн])
• Урьд өмнө тохиолдож байсан бусад хугарал болон ясны масс багатай (Дунд чөмөгний
хүзүү, нийт гуя юмуу нурууны Т оноо -1.0-ээс -2.5-ын хооронд байх)
• Тохирсон үнэлгээгээр хоёрдогч шалтгааныг үгүйсгэсний дараа дунд чөмөг, нийт гуя
эсвэл нуруунд Т оноо -2.5-аас бага байх
• Ясны жин багатай (Дунд чөмөгний хүзүү, нийт гуя юмуу нурууны Т оноо -1.0-ээс -2.5-
ын хооронд байх) болон хугарлын өндөр эрсдэл бүхий хоёрдогч шалтгаантай холбоотой
байх (глюкокортикоид хэрэглэдэг эсвэл бүрэн хөдөлгөөнгүй байх)
• Ясны жин багатай (Дунд чөмөгний хүзүү, нийт гуя юмуу нурууны Т оноо -1.0-ээс -2.5-
ын хооронд байх) болон 10 жилийн дотор гуяны хугарал үүсэх магадлал 3% болон түүнээс
дээш байх эсвэл 10 жилийн дотор ямар нэг остеопороз хамааралт хугарал үүсэх магадлал
20% буюу түүнээс дээш байх

Мэс заслын эмчилгээ
Остеопорозын мэс засал эмчилгээний зорилгод хурдан хөдөлгөх, хэвийн үйл ажиллагаа
болон идэвхижилийг сэргээх орно.
• Гуя болон бугуйн хугарлыг бэхжүүлэх, тогтворжуулах
• Нугаламын хугарал болон түүнтэй холбоотой өвдөлтийг бууруулах вертебропласти
• Өндөрийг сэргээх болон остеопорозын шалтгаант нугаламын хугаралтай холбоотой
үүссэн деформацийг эмчлэх зорилгоор кифопласти хийх
Остеопороз. Хажуугийн рентген зурагт остеопорозын шалтгаант олон тооны
нугаламын хугарал тодорхойлогдсон. Нэг түвшинд кифопласти хийсэн байна.
Остеопороз. Нэгдүгээр зурагт үзүүлсэн өвчтөний хажуугийн рентген зураг.
Кифопластиг нэмэлтээр 3 түвшинд хийсэн байна.

• Ревматологич болон эндокринологич нь менежмент болон иж бүрдмэл тохиолдолын
шалтгааныг тодорхойлоход оролцоно.
• Ортопедик эмч хугарлын менежментэд оролцоно.

Хоолны дэглэм
Ямарч насны хүмүүст тохирсон кальцийн болон витамин D-ийн хэрэглээ чухал ба
ялангуяа ясны боловсролт явагддаг хүүхэнд насанд. Хэрэв хоол тэжээлээр авах хэрэглээ
нь хангалттай биш бол нэмэлт бүтээгдэхүүн хэрэглэнэ.

• Цэвэршилтийн өмнөх эмэгтэйчүүд болон остеопорозын эрсдэлт хүчин зүйлгүй 50-аас
доош настай эрэгтэйчүүдэд өдөр бүр нийт 1000мг кальци авч байх хэрэгтэй
• Цэвэршилтийн дараах эмэгтэйчүүд, 50-аас дээш настай эрэгтэйчүүд болон остеопорозын
эрсдэлт хүчин зүйл бүхий бусад хүмүүс өдөр бүр нийт 1200-1500мг кальци авч байх

Витамин Д
• 50-аас доош насны насанд хүрэгчид өдөр бүр 400-800 IU витамин D 3 хэрэглэнэ.
• 50-аас дээш насны насанд хүрэгчид өдөр бүр 800-1000 IU витамин D 3 хэрэглэнэ.

Дасгал хөдөлгөөн
• Жин хамааралт дасгал нь BMD-д эерэгээр нөлөөлнө. Хэвийн дасгал хөдөлгөөн нь бүх
өвчтөнд сайн нөлөөтэй ба ялангуяа хүүхэд болон өсвөр үеийнхэнд (энэ нь ясны
боловсролтын турш араг ясанд бэхжүүлэх тушаал болж өгдөг). Дасгал хөдөлгөөн нь мөн
хөнгөн шаламгай болон тогтвортой байдлыг бий болгосноор хугарал болох эрсдэлийг

Одоогийн байдлаар остеопорозийн эмчилгээнд ясны уусалтын эсрэг (антиресорптив) эм
болох бифосфонат, эстрогений рецепторыг сонгомлоор зохицуулагч ралоксифен,
кальцитонин болон анаболик агент болон терипаратид зэргийг хэрэглэж байна. Эдгээр
эмүүдийн хугарлаас сэргийлэхэд үзүүлэх үр ашгийг тохиолдолын хяналттай судалгаагаар
тогтоогоогүй байна. Кальци болон витамин Д-ийн хосолсон хүнсний нэмэлт
бүтээгдэхүүнийг хугарал болох эрсдэлийг бууруулдаг гэж үзэж байна. American College of
Physicians-аас саяхан эдгээр эмийн эмчилгээнүүдийн санал болгож буй удирдамж болон
баталгааг эргэн харсан билээ.
Даавар орлуулах эмчилгээг эмэгтэйчүүдэд остеопорозыг эмчилэх, урьдчилан сэргийлэх
эхний шатны эмчилгээнд сонгохыг зөвлөдөг. Women's Health Initiative-ийн мэдээгээр
энэхүү даавар орлуулах эмчилгээ нь хугарлыг бууруулдаг болох нь батлагдсан байна.
Хэдий тийм ч даавар орлуулах эмчилгээ нь хөхний хорт хавдар, миокардийн шигдээс,
харвалт болон венийн тромбоэмболи болох эрсдэл нэмэгдэхтэй холбоотой байдаг. Даавар
орлуулах эмчилгээг цэвэршилтийн үеийн шинж тэмдэг болон остеопорозын эмчилгээнд
хэрэглэхийг сайшаасан байдаг ажээ. Цэвэршилтийн дараах эмэгтэйчүүдэд остеопорозын
эмчилгээнд урт хугацаагаар хэрэглэхийг зөвлөдөггүй.
Туршилт шинжилгээний илтгэж байгаагаар стронтиум ранелат (Европт хүлээн
зөвшөөрсөн) нь хугарлын эрсдэлийг бууруулдаг ажээ. Нэгдсэн улсад стронтиумыг
остеопорозын эмчилгээнд хэрэглэхийг сайшаадаггүй. RANKL-ийн эсрэг шууд холбогдогч
хүний моноклон эсрэгбие деносумабыг сүүлийн үед цэвэршилтийн дараах остеопорозыг
эмчлэх боломжтой гэж үзэж байна. Нэмэлтээр эстрогений рецепторыг сонгомлоор
зохицуулагч болон бусад антиресорптив, анаболик агентууд нь судлагдсаар байна.
Bouxsein болон түүний хамтрагчид Fracture Prevention Trial болон Multiple Outcomes of
Raloxifene Evaluation trial-д ретроспектив анализ хийж остеопороз бүхий цэвэршилтийн
дараах эмэгтэйчүүдэд өмнө байсан нугаламын хугарлын ойролцоо шинэ нугаламын
хугарал үүсэх эрсдэлийг үнэлсэн байна. Судлаачид мөн терипаратид болон ралоксифен нь
урьд өмнөх хугарлын ойролцоох нугаламын хугарал болох эрсдэлийг бууруулж байгаа
эсэхийг судалжээ. Судалгаа нь урьд өмнө нэг болон түүнээс дээш нугаламын хугаралтай,
эмчлүүлж байгаагүй 1226 эмэгтэйчүүдийг хамарсан байна. Эдгээр эмэгтэйчүүдийн 196
(16%-Д) нь 2 жилийн дотор нийт 292 шинэ нугаламын хугаралтай болжээ.
Эдгээр 292 шинэ нугаламын хугарлын 136 (47% нь) нь урьд өмнөх хугарлын ойролцоо
байсан байна. Урьд өмнөх хугаралтай хөрш шинэ нугаламын хугарал үүсэх эрсдэл хөрш
бус шинэ нугаламын хугарал үүсэх эрсдэлээс 2,5 дахин их байв. Терипаратид нь
плацеботай харьцуулахад шинэ, шинэ хөрш болон шинэ хөрш бус нугаламын хугарал
үүсэх эрсдэлийг тус тус 72%, 75% болон 70%-иар бууруулж байжээ. Энэхүү анализын
дүнд терипаратид болон ралоксифен нь остеопороз бүхий цэвэршилтийн дараах
эмэгтэйчүүдэд шинэ хөрш болон шинэ хөрш бус нугаламын хугаралын тохиолдолыг ач
холбогдол үзүүлэхүйцээр бууруулдаг гэж үзжээ.

Бифосфонатын уламжлал
Бифосфонатууд нь биемахбодийн бус пирофосфонатын тогтвортой аналог юм.
Бифосфонатууд нь гидроксиапатитын талстай маш төстэй бөгөөд идэвхитэй ясны
ресорпци болж буй газар холбогдож остеокластыг дарангуйлдаг. Бүх бифосфонатыг ууж
хэрэглэхэд абсорбци муутай байх ба биохүртэхүй нь 5%-иас доош байна. Үүний 20-80%-
ийг яс авах бөгөөд үлдсэн нь бөөрөөр түргэн ялгардаг. Бифосфонатуудыг Нэгдсэн улсад
цэвэршилтийн дараах остеопороз, эрэгтэйчүүдийн остеопороз болон стероид хамааралт
остеопорозын эмчилгээ, урьдчилан сэргийлэлтэнд хэрэглэхийг сайшаасан байдаг.

Alendronate sodium (Fosamax); alendronate sodium/cholecalciferol (Fosamax Plus D)
Ясны массын нягт (BMD)-ыг нуруунд 8%-иар, дунд чөмгөнд 3,5%-иар нэмэгдүүлдэг. 3
жилийн хугацаанд нугаламын хугарлын тохиодолыг 47%-иар, нугаламын бус хугарлын
тохиолдолыг 50%-иар багасгадаг. Цэвэршилтийн дараах остеопороз, эрэгтэйчүүдийн
остеопороз болон стероид хамааралт остеопорозын эмчилгээ, урьдчилан сэргийлэлтэнд
хэрэглэхийг зөвлөдөг. Нэг шахмал нь 2800 юмуу 5600 IU витамин D3 агуулна. Түүнчлэн
долоо хоног бүр ууж хэрэглэх уусмал хэлбэрээр байна.

Risedronate sodium (Actonel); risedronate sodium with calcium carbonate (Actonel with
Ясны массын нягт (BMD)-ыг нуруунд 5,4%-иар, дунд чөмгөнд 1,6%-иар нэмэгдүүлдэг. 3
жилийн хугацаанд нугаламын хугарлыг 41%-иар, нугаламын бус хугарлыг 39%-иар тус
тус бууруулдаг. Цэвэршилтийн дараах остеопороз, эрэгтэйчүүдийн остеопороз болон
стероид хамааралт остеопорозын эмчилгээ, урьдчилан сэргийлэлтэнд хэрэглэхийг

Ibandronate sodium (Boniva)
Ясны массын нягт (BMD)-ыг нуруунд 5,7-6,5%-иар, дунд чөмгөнд 2,4-2,8%-иар
нэмэгдүүлдэг. 3 жилийн хугацаанд тасалданги тунгаар (өдөр бүр хэрэглэхгүй) хэрэглэхэд
нугаламын хугарлыг 50%-иар бууруулна. Нугаламын бус хугаралыг бууруулах ямар нэг
нөлөөгүй. Цэвэршилтийн дараах остеопорозын эмчилгээнд хэрэглэнэ.

Zoledronic acid (Reclast)
Ихээхэн үр нөлөө бүхий бифосфонат. Ясны массын нягт (BMD)-ыг плацеботай
харьцуулахад нуруунд 4,3-5,1%-иар, дунд чөмгөнд 3,1-3,5%-иар нэмэгдүүлнэ. 3 жилийн
хугацаанд хэрэглэхэд нурууны хугарлын тохиолдолыг 70%, дунд чөмөгний хугарлыг 41%,
нугаламын бус хугарлыг 25%-иар бууруулна. Цэвэршилтийн дараах отеопорозын

Паратироид даавар
Терипаратид нь нь биологийн бүтээгдэхүүн бөгөөд хүний паратироид дааврын хэсгийг
агуулсан байдаг. Тасалданги байдлаар хэрэглэхэд ясны массыг нэмэгдүүлж, араг ясны
микроархитектурыг сайжруулах байдлаар ясны дахин хэлбэржилтийг нэмэгдүүлдэг. (Энэ
нь ясны ресорпцийг нэмэгдүүлж, хэмт ясны эзэлхүүнийг бууруулдаг паратириод дааврын
тасралтгүй үргэлжлэх нөлөөний эсрэг үйлчилнэ). Терипаратидыг Нэгдсэн улсад
цэвэршилтийн дараах остеопороз болон эрэгтэйчүүдийн анхдагч юмуу гипогонадын
остеопорозын эмчилгээнд хэрэглэдэг.

Teriparatide (Forteo)
Ясны массын нягт (BMD)-ыг плацеботай харьцуулахад нуруунд 9-13%-иар, дунд чөмгөнд
3-6%-иар нэмэгдүүлдэг анаболик агент. Дунджаар 18 сарын эмчилгээний дараа өвчтөнд
нурууны хугарал болох эрсдэлийг 65%-иар, нурууны бус хугарлын эрсдэлийг 64%-иар
бууруулдаг. Цэвэршилтийн дараах остеопороз болон эрэгтэйчүүдийн остеопорозын
эмчилгээнд хэрэглэнэ.

Сонгомол эстрогений рецепторыг зохицуулагч
Эстрогений рецепторыг сонгомлоор зохицуулагчид (SERMs) нь эстрогений дутагдал
бүхий эрхтэн системд үйлчлэх ба бусдад (эстрогений илүүдэлтэй) нь эстрогений
антагонист үйлдэл үзүүлнэ. Raloxifene нь цэвэршилтийн дараах остеопорозын эмчилгээ,
урьдчилан сэргийлэлтэнд хэрэглэгддэг.

Raloxifene (Evista)
Нуруу болон дунд чөмгөн дэхь ясны массын нягтыг нэмэгдүүлнэ. 3 жилийн турш
хэрэглэхэд нурууны хугарлын тохиолдолыг 30-55%-иар бууруулдаг. 70-аас доош насны
цэвэршилтийн вазомотор шинж тэмдэг (халуу шатах) султай болон хөхний хорт хавдарын
дунд болон өндөр зэргийн эрсдэлтэй, дунд зэргийн остеопорозын эрсдэл бүхий
эмэгтэйчүүдэд илүү тохиромжтой.
Энэ нь пептид даавар бөгөөд бифосфонат болон эстроген хэрэглэхэд эсрэг заалттай юмуу
зохимжгүй байгаа өвчтөнүүдийн остеопорозын эмчилгээ, урьдчилан сэргийлэлтэнд
хэрэглэгддэг. Энэ нь мөн хугаралтай өвчтөнүүдэд өвчин намдаах нөлөө үзүүлнэ.

Calcitonin (Miacalcin, Calcimar, Cibacalcin)
Бүсэлхий нуруунд ясны массын нягтыг 1-1,5%-иар нэмэгдүүлдэг. 200 IU/өдөр тунгаар
хэрэглэсэн бүлэгт нурууны хугарлыг 33%-иар бууруулж байсан. Парэнтераль болон
интраназал (хамрын дусаалга) хэлбэрээр хэрэглэдэг боловч интраназал хэлбэр нь илүү
тохиромжтой бөгөөд зохицол сайтай байдаг. Парэнтераль байдлаар 20 сар хэрэглэхэд үр
нөлөө нь буурах байдал тохиолдоно.

Эстрогений уламжлал
Эстрогенийг остеопорозын эмчилгээнд хэрэглэдэг ба цэвэршилттэй холбоотой вазомотор
шинж тэмдэг болон вулвовагинал атропиг бууруулдаг. Үр нөлөө үзүүлэх хамгийн бага
тунгаар шаардлагатай хамгийн бага хугацаагаар хэрэглэх нь зүйтэй. Food and Drug
Administration-оос остеопорозын урьдчилан сэргийлэлтэнд эстрогений бус эмчилгээг
эхэлж хэрэглэхийг зөвлөдөг.

Estrogens (conjugated)
Жинхэнэ эх үүсвэрээс нь эстрогений холимогийг цэврээр ялгаж авдаг ба усанд уусамтгай
эстрогений сульфатийн натрийн давс нь хээлтэй гүүний шээснээс гаргаж авсан материалд
холилдсон байдлаар агуулагддаг. Эстрогений холимог нь эстроген сульфат болон sodium
equilin sulfate байна. Дагалдах бүрэлдэхүүн байдлаар sodium sulfate conjugates, 17-alpha-
dihydroequilenin, 17-alpha-estradiol, and 17-beta-dihydroequilenin зэргийг агуулна.
Эстрогений концентрацийн түвшин сэргэлт нь төвийн гонадотропины сөрөг эргэх
холбоогоор зохицуулагдах ба эстрогений түвшин буурахад өнчин тархинаас гонадотропин
ялгардаг. Энэ нь бай эдийн ДНХ, РНХ болон уургийн нийлэгжилийг нэмэгдүүлнэ.
Цэвэршилтийн олон шинж тэмдэг нь эстроген орлуулах эмчилгээнд хариу өгдөг ба үүнд
вазомотор шинж тэмдэг болон вулвовагинал атропи хамаарна. Мөн түүнчлэн ясны
ресорпцийг бууруулж, остеобластын идэвхийг нэмэгдүүлдэг.
Цэвэршилтийн өмнөх эмэгтэйд холбоот эстроген хэрэглэхийг зөвлөдөггүй. Энэхүү эмийг
цэвэршилтийн дараах умайгаа авхуулсан болон incontinent эмэгтэйчүүдэд хэрэглэнэ.
Цэвэршилтийн дараах бүтэн умайтай эмэгтэйчүүдэд Премариныг бага тунгаар богино
хугацаагаар байнгын хяналтын дор болгоомжтой хэрэглэнэ.

Цаашдын эмнэлэгээс гадуурх тусламж
Хэрэв суурь шинжилгээний үр дүн хэвийн бол DXA-г 2-3 жилд давтах нь зүйтэй.
Остеопорозын эмчилгээ хийлгэж буй өвчтөнд DXA-г 1-2 жилд давтан хийнэ.

Урьдчилан сэргийлэлт
Остеопорозын анхдагч урьдчилан сэргийлэлт нь хүүхэд байхаас эхэлнэ. Өвчтөн
тохиоромжтой хэмжээгээр кальци болон витамин D хэрэглэж, ачаалал өгөх дасгал хийж
байх шаардлагатай. Өвчтөн тамхи татахаа зогсоож, архийг тохируулан хэрэглэх нь зүйтэй.
Ясны сийрэгжилтийн өөрчлөлттэй болон эм ууж буй хүмүүст кальци болон витамин D-
ийн нэмэгдэл хэрэглэж байсан ч энэ нь ясны алдагдалыг үүсгэх юмуу хурдасгах нөлөө

Остеопорозын улмаас үүсэх ихээхэн ноцтой үр дагаварт хугарал орох ба зарим өвчтөн
хугарлын дараах хүндрэлийн улмаас нас бардаг.
Олон нугаламын хугарлын улмаас хүнд кифоз үүссэн өвчтөнд амьсгалын дутагдал

Хэрэв бүрэн нөхөн сэргээлт хийхгүй бол остеопорозын хугарал нь архаг өвдөлт, чадвар
алдалт болон зарим тохиолдолд үхэлд хүргэдэг.

To top