inf invned by OtHNzqw

VIEWS: 20 PAGES: 96

									INVENTARISATIE NATIONAAL OVERHEIDSBELEID IN DE INFORMATIESAMENLEVING
Infodrome

  1. Ministerie van Algemene Zaken
  2. Ministerie van Buitenlandse Zaken
  3. Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties/
  4. Minister van Grotestedenbeleid en Integratie
  5. Ministerie van Defensie
  6. Ministerie van Economische Zaken
  7. Ministerie van Financiën
  8. Ministerie van Justitie
  9. Ministerie van Landbouw, Visserij en Natuur
10. Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
11. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
12. Ministerie van Verkeer en Waterstaat
13. Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
14. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
15. Interdepartementale samenwerking

MINISTERIE VAN ALGEMENE ZAKEN

Staat zonder land: een verkenning van bestuurlijke gevolgen van informatie- en
communicatietechnologie
Omschrijving: Rapport
Uitvoering: Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR)
Inhoud: De stormachtige ontwikkelingen in de ICT veranderen de schaal van het
maatschappelijk verkeer. Begrippen als 'afstand'
en 'tijd' gaan een wezenlijk andere rol spelen; de toerekening van gebeurtenissen
aan een bepaalde plaats wordt moeilijker en
wellicht ook minder relevant; activiteiten kunnen wereldwijd worden ontplooid vanaf
haast elke willekeurige locatie. De afnemende
binding aan een bepaald grondgebied heeft onvermijdelijke gevolgen voor het
handelingsvermogen van de nationale staat.
Immers, het ordenend en sturend vermogen van staten berust in belangrijke mate
op instrumenten (zoals wet-en regelgeving)
die territoriaal gebonden zijn. ICT kan overigens impulsen geven in meer dan één
richting, zowel naar meer internationalisering
('globalisering') als naar een groter belang van regionale en lokale niveaus. In beide
gevallen is er sprake van afnemende
dominantie van het territoriale niveau waarop het nationale bestuur berust. Alleen
wanneer de overheid dit voldoende onderkent,
kan zij inspelen op de fundamentele veranderingen die haar te wachten staan. In dit
rapport verkent de WRR de veranderingen in
de samenleving als gevolg van informatie- en communicatietechnologie en de nieuwe
vragen waarvoor de overheid zich hierdoor
gesteld ziet.
Looptijd: Afgerond in 1998
Contactpersonen: Prof. dr. W. Derksen, lid van de WRR.
Website: www.wrr.nl/HTML-NL/BasisPU-NL.html

Het kennisbeleid van de overheid op een nieuwe leest
Omschrijving: Project
Uitvoering: Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR)
Inhoud: De ontwikkeling naar een kennisintensieve samenleving lijkt een feit. Het
bedrijfsleven en de overheid worden voor hun
functioneren steeds sterker afhankelijk van kennis. En ook voor iedere burger
afzonderlijk geldt dat het bezit van en toegang tot
relevante kennis steeds belangrijker worden voor
maatschappelijk functioneren. De verwachting is dat de economische en
maatschappelijke betekenis van kennis alleen maar zal
toenemen.
In het project zal een inventarisatie, een analyse en een evaluatie worden gegeven
van het begrip kennis, van het fenomeen
kennisintensivering en van het kennisbeleid van de overheid hier op te vatten als
onderwijsbeleid en wetenschapsbeleid. Hierbij
wordt uitgegaan van een kenniscomplex in vier delen, te weten kennisschepping,
kennisontsluiting, kennisverspreiding en
kennistoepassing. Het begrip kennis wordt in zijn verschillende vormen besproken.
Het verschijnsel kennisintensivering wordt
zowel kwalitatief als kwantitatief benaderd. Wat is werkelijk nieuw, wat gebeurt wel
en wat niet en waar liggen de grenzen van het
wetenschappelijke inzicht in dit verschijnsel? Het gaat bij deze bespreking om een
beschouwing waarbij ook kritische aandacht
wordt gegeven aan 'voorvragen': algemene veronderstellingen die weinig tegen het
licht zijn gehouden. In dat kader wordt tevens
aandacht gegeven aan de sociale implicaties van informatisering en
kennisintensivering, zeker voor zover die voor het kennisbeleid
van de overheid van belang zijn.
Looptijd: Onbekend
Contactpersonen: C.J.M. Schuyt, voorzitter projectgroep en W. de Jong,
projectcoördinator.
Website: www.wrr.nl/HTML-NL/BasisIN-NL.html

Het borgen van publiek belang
Omschrijving: Rapport
Inhoud: Het rapport behandelt de vraag hoe de behartiging van publieke belangen
-dat wil zeggen taken waarvoor de overheid de
eindverantwoordelijkheid op zich heeft genomen- het beste kan worden verdeeld
over de publieke en private sector. Deze vraag
moet worden onderscheiden van de vraag wat als publiek belang moet worden
beschouwd. Die vraag vergt een politieke afweging.
Maar wanneer een publiek belang is aanvaard, is realisatie daarvan nog op
uiteenlopende manieren mogelijk in de publieke of de
private sector. Kernpunt daarbij is de vraag hoe het beste kan worden verzekerd dat
het publieke belang daadwerkelijk wordt
gediend -in de terminologie van het rapport: hoe het publieke belang het beste kan
worden geborgd. De tegenstelling tussen
markt en overheid blijkt daarbij te simplistisch: borging van het publieke belang is in
beide sectoren nog op zeer verschillende
manieren mogelijk.Het rapport bevat een analyse van de verschillende
mogelijkheden tot borging tegen de achtergrond van een
drietal nieuwe ontwikkelingen: de internationalisering, in het bijzonder in het
verband met Europa, de snelle verbreiding van
informatie- en communicatietechnologie, en de toenemende professionalisering.
Versterkingen van het huidige beleid zijn
mogelijk, zowel indien tot privatisering wordt overgegaan, als wanneer de uitvoering
binnen de publieke sector plaats vindt.
Looptijd: Afgerond april 2000
Contactpersonen: Prof. dr. W. Derksen, voormalig lid van de WRR
Website: www.wrr.nl/HTML-NL/BasisPU-NL.html

In dienst van de democratie
Omschrijving: Eindrapport
Uitvoering: Commissie Toekomst Overheidscommunicatie
Inhoud: In dit rapport adviseert de Commissie Toekomst Overheidscommunicatie de
regering over de toekomstige ontwikkelingen
op het terrein van de beleidsontwikkeling, de informatie- en communicatie
technologie, het media landschap en de journalistiek.
De commissie heeft zich verdiept in de verwachtingen van de burger en de
mogelijkheden die - mede door nieuwe technologie -
ontstaan om met behulp van communicatie de betrokkenheid van burgers bij het
openbaar bestuur te vergroten:
Overheidscommunicatie in dienst van de democratie.De betrekkingen tussen burgers
en overheid zijn de afgelopen decennia
ingrijpend veranderd. Burgers zijn zelfbewuster, zelfstandiger en mondiger
geworden. Technologische ontwikkelingen versterken
dit proces. Voor burgers zijn er nieuwe en extra mogelijkheden om informatie in te
winnen, een mening te geven en te
communiceren. Met elkaar en met de overheid, die weliswaar ook over de nieuwe
technologie beschikt, maar zich moeizaam lijkt
aan te passen. Want burgers stoten nog vaak hun hoofd. Op tijd een antwoord
krijgen, goede dienstverlening, serieus worden
genomen in beleidsontwikkeling: het lijkt allemaal zo vanzelfsprekend, maar het
gaat (nog) niet vanzelf.
Looptijd: Afgerond augustus 2001
Contactpersonen: Drs. J. Wallage is voorzitter van de commissie
Website: www.toekomst-comm.nl/preview/index.html

TERUG

MINISTERIE VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Information & Communication Technology and Development: RAWOO lectures and
seminar
Omschrijving: Rapport.
Uitvoering: Raad van Advies voor het Wetenschappelijk Onderzoek in het kader van
Ontwikkelingssamenwerking (RAWOO).
Inhoud: The report presents a wide range of views on the conditions to be met and
the policies to be developed if ICT is to
benefit developing countries. Reference is made to issues such as the liberalization of
the telecom sector, the choice of
appropriate technologies, the role of human resources development, the sensitisation
of leadership, the involvement of civil
society, and the development of local applications.
One of the general conclusions is that policies and research should become more
demand-driven and needs-oriented. Questions
such as how developing countries can best gain from new ICT technologies and how
exclusion and inequality can best be avoided,
were seen as a challenge for future North-South joint research. Southern speakers
warned against the danger of a new
dependency in the South: technologies are taken over from the North without much
thought being given to their
appropriateness.
Looptijd: Afgerond augustus 1998.
Contactpersonen: Gert van Maanen, voorzitter van de RAWOO.
Website: www.rawoo.nl/main-6b4.html

International Institute for Communication and Development (IICD)
Omschrijving: Instituut
Inhoud: The International Institute for Communication and Development, IICD,
envisages a world in which developing countries
will have unrestricted access to information and communication. A world in which all
members of society can use Information and
Communication Technologies (ICTs) to gather information, acquire knowledge and
participate in decision making processes.
IICD acts as an independent broker between countries in development and the
stakeholders that drive the international market of
ICTs. In order to achieve this, IICD has been commissioned to assist key players in
developing countries to obtain access to ICT
markets, become involved in decision making processes, to use these technologies to
foster sustainable development and to
reflect on potential negative impacts of ICT
applications on traditional cultures.
Looptijd: The IICD is in 1997 opgericht door de minister van
ontwikkelingssamenwerking
Contactpersonen: Chairman of the Board of Trustees is Dr. J.E. Andriessen en
managing
director is Mart van der Guchte.
Website: www.iicd.org

The power of culture of the Internet
Omschrijving: Virtueel discussieforum
Uitvoering: Ministerie van Buitenlandse Zaken
Inhoud: The Power of Culture is a discussion forum on the Internet based on themes
from Our Creative Diversity, the report of
the World Commission for Culture and Development. It is a discussion about
cross-bordering culture manifestations, the impact
of the old and new (mass) media and connected moral and political matters. The
commission's findings concerning global ethics,
pluralism, media and cultural policies were taken as a starting point for an ongoing
discussion. The complete text of the chapters
in the World Commission report corresponding to the report. Their articles are also to
be found on this site. The website will be
updated regularly with new themes to promote a continuing debate on the relation
between culture and development at
international level. The aim of the debate is to contribute to intellectual and cultural
co-operation on issues of crucial importance.
Looptijd: In september 1996 is de website van Power of Culture opgericht door het
ministerie van Buitenlandse Zaken en het ministerie van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap.
Contactpersonen: Piet de Lange, afdeling Onderwijs en Onderzoek van het ministerie
van Buitenlandse Zaken.
Website: kvc.minbuza.nl

ICT voor ontwikkeling
Omschrijving: Conferentie
Inhoud: De toekomst van de ontwikkelingslanden zal in steeds grotere mate ook
beïnvloed worden door ICT, inclusief de
sociaal-economische gevolgen. Tijdens de conferentie zullen door de deelnemers
scenario's worden ontwikkeld. De doelstellingen
en verwachte resultaten zijn:
- het verdiepen van inzichten in, en het verkennen van de mogelijkheden (positief en
negatief) van ICT voor ontwikkeling
- identificatie van mogelijke implicaties voor de afdeling Onderwijs en Onderzoek van
het ministerie van BUZA
- identificatie van eventuele acties ter ondersteuning van de inzet van ICT binnen
ontwikkelingssamenwerking.
Looptijd: 21 en 22 maart 2000
Contactpersonen: Piet de Lange, afdeling Onderwijs en Onderzoek van het ministerie
van Buitenlandse Zaken.
Website: www.minbuza.nl

TERUG

MINISTERIE VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES

Zes maal een informatiemaatschappij
Omschrijving: Benchmarkstudie
Uitvoering: B&A Groep Beleidsonderzoek &-advies in opdracht van het ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Inhoud: Internationaal vergelijkend onderzoek ten behoeve van de herijking van het
actieprogramma Elektronische Snelwegen.
Het rapport bestaat uit twee onderzoeken.
- Een benchmarkstudie naar de rol van nationale overheden in respectievelijk
Canada, Duitsland, Nederland, Verenigd Koninkrijk,
Verenigde Staten en Zweden. Het nationale ICT-beleid voor overheidsdienstverlening
aan burgers en bedrijven wordt vergeleken
op basis van vijf criteria.
- Een internationaal vergelijkend onderzoek naar de mate en de vormgeving van
elektronische dienstverlening door publieke
uitvoeringsorganisaties in de landen Canada, Duitsland, Nederland, Verenigd
Koninkrijk en Zweden.
De centrale onderzoeksvraag luidt: op welke wijze geven nationale overheden van
andere landen invulling aan hun rol in de
informatiemaatschappij, welke positie neemt Nederland in ten opzichte van die
landen en op welke punten kan de Nederlandse
nationale overheid van die andere landen leren, zowel in beleidsmatig opzicht als ten
aanzien van het gebruik van
ICT-toepassingen?
Looptijd: Afgerond april 1998
Contactpersonen: Nicole Kroon, directie Informatiebeleid Openbare Sector.
Website: www.minbzk.nl/directto.asp?tekst=524

Dienen en verdienen met ICT: over de toekomstige mogelijkheden van de publieke
dienstverlening
Omschrijving: Rapport
Uitvoering: Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB)
Inhoud: Het advies gaat over vraagstukken van verbeterde dienstverlening aan de
burger met behulp van ICT. Het is een pleidooi
voor versterking van de politieke aansturing bij de toepassing van nieuwe
technologieën.
Voor dit rapport is gebruik gemaakt van het pré-advies 'Dienstverlening centraal, de
uitdaging van ICT voor publieke
dienstverlening'.
Looptijd: Afgerond april 1998
Contactpersonen: Prof. dr. H. Sol, ing. E. Masterbroek, prof. dr. C. van der Vijver zijn
leden
van de ROB en drs. M. van Heaften is secretaris van ROB.
Website: www.rfv.nl/rob/adviezen/adviezen.html

Dienstverlening centraal, de uitdaging van ICT voor publieke dienstverlening
Omschrijving: Pré-advies
Uitvoering: Raad voor het Openbaar Bestuur
Inhoud: Wat is en zou de rol van ICT kunnen zijn als het gaat om dienstverlening
aan de burger? Aan de hand van vier
casestudies (de belastingdienst, de gemeentelijke basisadministratie, sociale
zekerheid in België en de Nederlandse
gezondheidssector) wordt gekeken hoe ICT wordt ingezet en hoe ICT zou kunnen
worden ingezet om tot verbetering van de
dienstverlening aan de burger te komen.
Looptijd: Afgerond april 1998
Contactpersonen: dr. A. Zuurmond is de auteur.
Website: www.rfv.nl/rob/adviezen/adviezen.html

De grenzen van de Internetdemocratie
Omschrijving: Rapport
Uitvoering: Raad voor het Openbaar Bestuur
Inhoud: Kan de betrokkenheid van de burgers bij de overheid vergroot worden met
behulp van ICT ten einde democratische
besluitvorming te versterken? Zijn meer directe vormen van democratie wenselijk
dan wel mogelijk?
De Raad ziet ICT vooral als een hulpmiddel voor de representatieve (indirecte)
democratie. ICT kan slechts in een beperkt aantal
gevallen gebruikt worden om directe besluitvorming mogelijk te maken.
Looptijd: Afgerond december 1998
Contactpersonen: Prof. dr. H. Sol, ing. E. Masterbroek, prof. dr. C. van der Vijver zijn
leden
van de ROB en drs. M. van Heaften is secretaris.
Website: www.rfv.nl/rob/adviezen/adviezen.html

Communicatie Overheid-Burger (COB)
Omschrijving: Project
Uitvoering: Het projectmanagement berust bij het ministerie van BZK, directie
Interbestuurlijke Betrekkingen en
Informatievoorziening (IBI),
afdeling Overheidsinformatievoorziening en -Organisatie (OI&O).
Inhoud: Het project Communicatie Overheid-Burger is onderdeel van het Nationaal
Actieprogramma Elektronische Snelwegen. Het
omvat drie deelprojecten:
- Vergroten van het aanbod van elektronische overheidsinformatie:
content-ontwikkeling.
- Verbeteren van de toegankelijkheid van elektronische overheidsinformatie.
- Publieke toegang voor de burger bieden tot elektronische overheidsinformatie,
inclusief flankerend beleid.
Belangrijkste doel van het in 1998 gestarte COB-project (Communicatie Overheid
Burger) was om in 2000 alle openbare
bibliotheken in Nederland te voorzien van internetaansluitingen, zodat er op deze
manier een laagdrempelige toegang tot
elektronische overheidsinformatie werd gecreëerd. Daarnaast moest elke bibliotheek
voorzien worden van voldoende deskundig
personeel om het publiek te ondersteunen bij het gebruik van internet en digitale
overheidsinformatie. Uit de laatste meting blijkt
dat het bereik van dit project zo'n 97% is.
Looptijd: Afgerond oktober 2000
Contactpersonen: Drs. J.W. Lintsen, directeur van de afdeling Informatiebeleid
Openbare
Sector.
Website: www.minbzk.nl/pdf/eo/goed/pva_comm_overheid-burger.pdf

Trusted Third Parties diensten voor de Rijkoverheid: vertrouwen in communiceren
Omschrijving: Eindrapport
Uitvoering: Het rapport is geschreven in opdracht van het Advies- en
Coördinatiepunt
Informatiebeveiliging (ACIB) van het Ministerie van BZK. Het onderzoek is
uitgevoerd in samenwerking met een consortium
bestaande uit NLSign bv, M&I/PARTNERS bv en M&I/STELVIO bv, en met diverse
vertegenwoordigers van onderdelen van de
Rijksoverheid.
Inhoud: De opdracht die ten grondslag ligt aan dit onderzoek is: het opstellen van
een architectuur voor TTP-diensten voor
eventueel gebruik binnen de overheid. Daarbij ligt het accent op de bestuurlijke en
organisatorische aspecten en de technische
alternatieven. Aan de grondslag van deze studie ligt de meer algemene vraag: wat
kunnen TTP-diensten voor de Rijksoverheid
betekenen? En: wat betekent het als de Rijksoverheid TTP-diensten wil gaan
gebruiken? TTP-diensten kunnen een belangrijk
middel vormen om binnen de Rijksoverheid te komen tot waarborgen voor
authenticiteit, vertrouwelijkheid, integriteit,
onweerlegbaarheid en autorisatie bij elektronische uitwisseling van gegevens.
De conclusie is dat, wil de Rijksoverheid nu en in de toekomst zakelijk gebruik
maken van elektronische informatiediensten te
ondersteuning van de interne bedrijfsvoering, er een strategische keuze moet
worden gemaakt voor een architectuur voor
elektronische authenticiteit en betrouwbare elektronische informatievoorziening. Er
zijn twee belangrijke vragen die daarbij een rol
spelen. De eerste vraag is op welke wijze de TTP-diensten het beste binnen de
complexe overheidsorganisatie ingericht kunnen
worden. Een viertal invoeringsscenario's is uitgewerkt om een onderbouwd antwoord
op deze vraag te kunnen geven. De tweede
vraag is, welke organisatorische aspecten vervolgens gepaard gaan met de invoering
van TTP-diensten.
Looptijd: Afgerond in 1999
Contactpersonen: Ir. E. Hardam (NLSigns BV) voerde de eindredactie. Jan Moelker is
hoofd van ACIB. Michiel Bouten van
programmabureau Task Force Public Key
Infrastructure.
Website: www.minbzk.nl/directto.asp?tekst=1423

Beveiligde e-mail voor de Rijksoverheid: communiceren in vertrouwen
Omschrijving: Eindrapport
Uitvoering: Dit rapport is uitgevoerd door een consortium bestaande uit NLSign bv,
M&I/PARTNERS en M&I/STELVIO, in
samenwerking met het ACIB en met diverse vertegenwoordigers van onderdelen van
de Rijksoverheid.
Inhoud: De centrale vraag in het rapport is: wat moet er gebeuren om beveiligde
e-mail in te voeren binnen onderdelen van de
Rijksoverheid? Om deze hoofdvraag te beantwoorden worden achtereenvolgens de
volgende deelvragen beantwoord: wat is
beveiligde e-mail? Waarom wil men beveiligde e-mail binnen de Rijksoverheid? Wat
moet er op centraal niveau geregeld worden
om de invoering van beveiligde e-mail binnen de Rijksoverheid succesvol te laten
verlopen? Welke opties zijn er bij de invoering
van beveiligde e-mail? Welke keuzemogelijkheden zijn er ten aanzien van
bestuurlijke, organisatorische en technische aspecten
van de invoering van beveiligde e-mail binnen de Rijksoverheid?
Daarbij is de primaire invalshoek van dit onderzoek de inzet van beveiligde e-mail
binnen de Rijksoverheid. Dat laat echter onverlet
dat bij het opstellen van dit rapport voortdurend in het achterhoofd is gehouden dat
de voorziening op den duur ook voor
communicatie met derde partijen geschikt zou moeten kunnen zijn. De gekozen
oplossing mag hierin geen belemmering vormen.
Looptijd: Afgerond in 1999
Contactpersonen: Michiel Bouten van programmabureau Task Force Public Key
Infrastructure.
Website: www.minbzk.nl/directto.asp?tekst=1424

Bewegend bestuur 1999
Omschrijving: Trendnota
Uitvoering: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, directoraat
Openbaar Bestuur.
Inhoud: De nota bestaat uit drie delen. Het eerste deel 'Bewegend Bestuur' beschrijft
belangrijke trends in de omgeving van het
bestuur (onder meer onder invloed van ICT op het bestuur), trends binnen het
bestuur (onder meer meervormig bestuur),
betrokkenheid bij het democratisch besluitvormingsproces, het publieke domein en
de prestaties van de overheid. Het tweede
deel 'Bewegingen in bestuur' zijn beschouwingen over een drietal thema's:
ontwikkelingen in de lokale democratie, inzet van ICT
bij dienstverlening aan de burger en functie van beleidsmonitor in het
interbestuurlijke verkeer. Het derde deel 'Gewogen
overheid' gaat over de presterende overheid: een aantal kengetallen van het
openbaar bestuur.
Looptijd: Afgerond begin 1999
Contactpersonen: Zie uitvoering.
Website: www.minbzk.nl/directto.asp?tekst=970

De Elektronische Overheid: een efficiëntere overheid op de elektronische snelweg
Omschrijving: Actieprogramma
Uitvoering: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de minister
van Grotesteden- en integratiebeleid.
Inhoud: Het programma geeft een samenhangend overzicht van de verschillende
voornemens op het terrein van ICT en overheid.
Het actieprogramma is een uitwerking en verbreding van actielijn 5 uit het NAP. Het
wil een forse impuls geven aan het verbeteren
van de kwaliteit en service (klantgerichtheid), efficiëntie (kostenbesparing) en
effectiviteit (doelgroepbereik) van de publieke
dienstverlening gericht op burgers en bedrijfsleven door een gerichte inzet van ICT.
Het actieprogramma is onderverdeeld in vier thema's:
1. Een goede elektronische toegankelijkheid van de overheid
* www.overheid.nl (bevat ook alle kamerstukken en wet- en regelgeving vanaf
1995).
* Internetaansluitingen in alle openbare bibliotheken.
2. Een betere publieke dienstverlening
* Overheidsloket 2000 (OL2000).
* Onderzoek en besluit over invoering chipkaarten als identificatiemiddel.
3. Een verbeterde interne bedrijfsvoering bij de rijksoverheid
* Introductie overheidsnetwerken
* Betere onderlinge gegevensuitwisseling
* Digitale duurzaamheid
* Goede informatiebeveiliging
* Aanpak millenniumprobleem
4. Onderzoek naar de gevolgen van ICT voor:
* De overheidsorganisatie
* De arbeidsproductiviteit in de publieke sector
* De democratie
* Opbouw databank met kwantitatieve gegevens over ICT en overheid
Looptijd: Kabinetsperiode 1999-2002
Contactpersonen: J.W. Lintsen, directeur Informatiebeleid en Openbare sector en
T.J. de Haan, coördinerend beleidsmedewerker ministerie van BZK.
Website: www.minbzk.nl/e-overheid

Forum voor democratische ontwikkeling
Omschrijving: Forum
Uitvoering: Het forum is opgericht door het Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties.
Inhoud: Doel van het forum is de belangstelling voor en de betrokkenheid bij het
functioneren van de democratische rechtsstaat
te vergroten. De stichting richt zich in het bijzonder op de maatschappelijke en
sociale basisvoorwaarden die noodzakelijk zijn
voor de goede kwaliteit van de democratische rechtsstaat, die in de Grondwet is
verankerd. Het forum stimuleert onderzoek en
organiseert debatten. Ook zal het forum aandacht vragen voor democratische
thema's en de constitutionele grondslagen van
onze samenleving. Zelf verricht het forum geen uitvoerende werkzaamheden; het
biedt een platform voor activiteiten die ten
goede komen aan het democratisch bewustzijn en handelen.Het forum besteedt
mede aandacht aan de invloed van ICT op de
democratische rechtsstaat.
Looptijd: November 1999 tot en met 2004
Contactpersonen: Prof. dr. A.C. Zijderveld is de voorzitter van het forum.
Website: www.forumdemocratie.nl

Contract met de toekomst. Een visie op de elektronische relatie overheid-burger.
Omschrijving: Nota
Uitvoering: Minister van Grotesteden- en integratiebeleid.
Inhoud: In deze nota wordt een visie gegeven op de rol van de overheid in de
informatiemaatschappij. Er wordt een aantal
verkenningen en acties aangekondigd. De acties bouwen voort op de acties die in het
actieprogramma Elektronische Overheid zijn
genoemd. De nota bestaat uit drie delen:
- Vrijheid in verbondenheid: uiteenzetting visie.
- De aanspreekbare overheid: beschrijving van mogelijk verregaande consequenties
van die visie voor het overheidshandelen.
- Overheid in beweging: beschrijving acties.
De eindrapportage wordt hieronder beschreven.
Looptijd: Mei 2000.
Contactpersonen: Nicole Kroon van het ministerie van BZK, directie Informatiebeleid.
Openbare Sector.
Website: www.minbzk.nl/directto.asp?tekst=1646

Denkbeelden over de elektronische overheid.
Omschrijving: Eindrapportage
Uitvoering: Minister van Grotesteden- en Integratiebeleid.
Inhoud: In de zomer van 2000 konden ambtenaren, vertegenwoordigers van
maatschappelijke organisaties en andere
belangstellenden deelnemen aan een virtuele discussie over de nota 'Contract met
de toekomst'. De thema's die daarbij aan de
orde kwamen, waren Democratie, Dienstverlening en Meedoen in de
informatiesamenleving. In deze rapportage is van elk
discussiethema een korte samenvatting van de bijdragen van de deelnemers
opgenomen. Daarbij komen de pro's (kansen,
dromen) en contra's (bedreigingen, angsten) aan de orde. Ook van de (fysieke)
slotbijeenkomst is een verslag opgenomen.
Looptijd: Afgerond najaar 2000.
Contactpersonen: Nicole Kroon van het ministerie van BZK, directie Informatiebeleid
Openbare Sector.
Website: www.ministervanboxtel.nl

Digitaal Trapveld
Omschrijving: Project
Uitvoering: Minister van Grotesteden- en integratiebeleid in samenwerking met
Nederland Kennisland.
Inhoud: Digitale trapvelden zijn laagdrempelige gelegenheden in aandachtswijken
van de dertig steden die onder het
grotestedenbeleid vallen, waar inwoners van deze wijken op een toegankelijke wijze
in contact kunnen komen met informatie- en
communicatietechnologie (ICT).
De FC Digitaal Trapveld is een coalitie van bedrijven die de realisatie van de eerste
34 digitale trapvelden in Nederland
ondersteunen. Gemeenten die dat willen, kunnen samenwerking zoeken met de
bedrijven van de coalitie om samen een digitaal
trapveld op te zetten. De bedrijven verbonden in de FC Digitaal Trapveld bieden
gratis of tegen korting hun expertise, goederen
en/of diensten aan en treden desgewenst op als supporter van een trapveld.
Gezamenlijk levert de coalitie voor alle trapvelden een breed pakket aan hardware,
software, toegang tot internet en
IT-dienstverlening.
De minister heeft voor het project 20 miljoen gulden beschikbaar gesteld. Deze
stimuleringsgelden zijn inmiddels al vergeven aan
de initiatieven waarvoor de steden hun plannen van aanpak hadden ingediend.
Looptijd: Het project is gestart in april 2000.
Contactpersonen: R.J. Scheele, directie Informatiebeleid Openbare Sector.
Website: www.trapveld.nl

Grondrechten in het digitale tijdperk
Omschrijving: Rapport
Uitvoering: Op voordracht van de minister van BZK heeft de ministerraad de
commissie 'Grondrechten in het digitale tijdperk'
samengesteld.
Inhoud: De commissie stelt voor om de artikelen 7 over vrijheid van meningsuiting,
artikel 10 over het recht op privacy en artikel
13 over het brief-, telefoon- en telegraafgeheim van de Grondwet te wijzigen en een
artikel aan de grondwet toe te voegen. Het
nieuwe artikel geeft in de eerste plaats iedereen het recht op toegang tot
overheidsinformatie. Wel kan de wet dit recht beperken.
Dit grondrecht reikt in beginsel verder dan de rechten die de burger aan de Wet
openbaarheid van bestuur ontleent: ook
informatie bij de overheid over andere dan bestuurlijke aangelegenheden valt
eronder. Verder moet het nieuwe artikel de
toegankelijkheid van overheidsinformatie garanderen.Het kabinetsstandpunt over
het rapport zal bij de begroting van BZK over
2001 worden uitgebracht.
Looptijd: Afgerond mei 2000.
Contactpersonen: De commissie stond onder leiding van Prof. H. Franken
Website: www.minbzk.nl/gdt
De Haardvuur-sessies
Omschrijving: Serie gesprekken.
Uitvoering: In opdracht van Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties, uitgevoerd door Roccade in samenwerking
met Binnenlands Bestuur.
Inhoud: In deze informele gesprekken over ICT en openbaar bestuur worden actuele
bestuurlijke vraagstukken als ingang
genomen: "Wat behelst het vraagstuk, wie zijn de betrokkenen en wat zijn mogelijke
oplossingsrichtingen?" Vanuit deze
verkenning wordt vervolgens gezocht naar de vraag wat het vraagstuk betekent voor
de overheidsinformatievoorziening van de
toekomst. De bedoeling is dat in de gesprekken nieuwe thema's voor de
overheidsinformatievoorziening geïdentificeerd kunnen
worden. Tien thema's komen aan bod: wijzigende organisatiestructuren, politie,
interactieve beleidsvorming, troonrede,
dienstverlening aan minderheden, onderwijs, nationale informatie-infrastructuur,
massaal maatwerk, publiek primaat, rekenschap.
Verder zijn er 51 voorbeelden verzameld van nationale en internationale
'gemeentelijke revoluties' door middel van ICT. En is er
een verslag van de stand van zaken op het gebied van gemeentelijke websites.
Looptijd: augustus - november 1999
Contactpersonen: Arre Zuurmond en Henk Bos droegen zorg voor de inhoudelijke
voorbereiding en gespreksleiding.
Website: www.binnenlandsbestuur.nl/haardvuur/index.htm

Public Key Infrastructure (PKI) Overheid
Omschrijving: Taskforce
Uitvoering: Taskforce PKI Overheid
Inhoud: Voor elektronische dienstverlening is een betrouwbaar mechanisme nodig
dat kan zorgen voor dezelfde waarborgen die
op dit moment in de papieren wereld gelden. Een elektronische handeling vraagt om
de identiteitsvaststelling van de betrokkenen,
de wilsverklaring dat er daadwerkelijk een overheidsdienst wordt gevraagd en de
vertrouwelijkheid van de communicatie van de
aanvrager met de uitgevende instantie. Daarbij zal gewerkt worden met twee
sleutelparen, één voor de digitale handtekening en
één voor de vertrouwelijkheid van de communicatie. Het betrouwbare mechanisme,
de digitale handtekening en de
vertrouwelijkheidfunctie is generiek; het kan zowel in de communicatie van de
overheid met andere overheden, als ook in de
communicatie met de burger en ook met het bedrijfsleven worden toegepast.
De voorgestelde Taskforce PKI zal zich gaan buigen over het inrichten van een Public
Key Infrastructure voor de communicatie van
de overheid met deze partijen De doelstelling op middellange termijn is om te komen
tot een volledig ingevoerde PKI voor vrijwel
alle soorten van communicatie en transacties met de overheid in Nederland in 2002.
Daarnaast is er een korte termijn doelstelling
gericht op het realiseren van een beperkte PKI voor relatief laag risico communicatie
en transacties.
Looptijd: Taskforce blijft bestaan tot 2003.
Contactpersonen: M. Bouten, Taskforce-leider en J. Timmermans, directie
Informatiebeleid in de openbare sector.
ICT en de Stad: burgers verbonden
Omschrijving: Eindrapport
Uitvoering: Commissie ICT en de stad in opdracht van de minister van Grotesteden-
en Integratiebeleid.
Inhoud: In maart 2000 heeft de minister van Grotesteden- en Integratiebeleid de
commissie ICT en de Stad opgericht. De
commissie kreeg als opdracht om de betekenis van ICT voor de ontwikkeling van de
stad te bezien. Een overzicht van de
bevindingen: Steden moeten investeren in ICT, een goede digitale infrastructuur is
essentieel, het initiatief voor verandering ligt
bij de burger, pioniers moeten ruimte krijgen voor het ontwikkelen van
ICT-initiatieven, partijen in de stad moeten bij
ICT-projecten samenwerken, versterking van het organiserend vermogen van het
stadsbestuur, lokale overheid moet flexibel,
responsief en transparant zijn, ICT toepassingen kunnen het grote-stedenbeleid
versterken.
Daarnaast heeft de commissie een implementatiekader gedefinieerd als handvat voor
de overheid om ICT in het
grote-stedenbeleid op te nemen. Op basis van dit kader geeft de Commissie drie
aanvullende adviezen:
- Start een nationaal stimuleringsfonds ICT en de stad. Doel van het fonds is
financiële en inhoudelijke ondersteuning te bieden
bij het aanpakken van grootstedelijke problemen met ICT door burgers, publieke en
private organisaties en overheden.
- Richt in de grote steden digitale kraamkamers op. Hierin kunnen initiatieven
worden uitgevoerd van burgers, maatschappelijke
instellingen, bedrijven en lokale overheden. Zij zijn bedoeld voor achterstandswijken.
- Ontwikkel een virtueel kenniscentrum "ICT en de stad" ten einde informatie over
best practices te verzamelen.
De commissie pleit ervoor dat de overheid de komende vier jaar 600 miljoen gulden
steekt in het realiseren van bovengenoemde
plannen.
Looptijd: Afgerond december 2000.
Contactpersonen: Dhr. G. Cerfontaine was voorzitter van de commissie ICT en de
stad. Secretaris van de commissie is mevr.
B.G. Marsman, projectleider bij de afdeling Grotestedenbeleid.
Website: www.ministervanboxtel.nl

Commissie ICT en Overheid
Omschrijving: Commissie
Uitvoering: De Commissie is ingesteld door de minister van Grotesteden- en
Integratiebeleid en de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties.
Inhoud: De invloed van informatie- en communicatietechnologie (ICT) en de
toenemende mondialisering leiden tot fundamentele
en onomkeerbare veranderingen in onze samenleving. En dat geldt niet alleen voor
burgers en bedrijven, maar ook voor de
overheid. De vraag is in hoeverre deze veranderingen gevolgen hebben voor het
beleidsproces en welke mogelijke aanpassingen
binnen de interbestuurlijke relatie nodig zijn. De commissie zal zich over deze vragen
buigen.
De instellingsbeschikking staat op website.
Looptijd: De commissie zal uiterlijk 1 september 2001 advies uitbrengen aan de
ministers van BZK en GSI.
Contactpersonen: De voorzitter van de Commissie is mr. A. Doctors van Leeuwen.
Website: www.ministervanboxtel.nl

De elektronische overheid aan het begin van de 21ste eeuw
Omschrijving: Nota
Uitvoering: De minister van Grotesteden- en Integratiebeleid
Inhoud: In de nota De elektronische overheid aan het begin van de 21e eeuw kijkt
Minister Van Boxtel terug op acties van dit jaar
die voortvloeiden uit het actieprogramma Elektronische Overheid. Daarnaast wordt
beschreven welke acties de komende jaren de
aandacht vragen.
De dienstverlening vanuit de overheid aan burgers verloopt inmiddels voor 18%
elektronisch, aan bedrijven is dit zelfs al 19%. In
2002 moet 25% van de publieke dienstverlening via Internet mogelijk zijn. Het Rijk
zit inmiddels met respectievelijk 32% en 45%
al ruim boven deze grens. In zijn algemeenheid blijven de gemeenten nog achter (13
en 11%), waarbij vooral kleine gemeenten
nog maar weinig dienstverlening elektronisch aanbieden. De verwachting is dat dit
percentage zal worden gehaald.
De minister verwacht dat de invloed van ICT de komende jaren drastisch zal
toenemen en dat daardoor ook de relatie tussen
burgers en de overheid zal veranderen. Enerzijds kan ICT een belangrijke bijdrage
leveren aan een verbeterde dienstverlening
vanuit de overheid. Anderzijds verwacht hij dat dankzij ICT de betrokkenheid van
burgers bij de democratische besluitvorming
kan toenemen.
Looptijd: Afgerond december 2000
Contactpersonen: Directie Informatiebeleid Openbare Sector, ministerie van BZK.
Website: www. ministervanboxtel.nl

Kiezen op Afstand (KOA)
Omschrijving: Project
Uitvoering: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Inhoud: Het kiesrecht is één van de belangrijkste grondrechten van de burger in
Nederland. Het vormt de basis van de
democratische samenleving. Voor het uitbrengen van de stem moeten dan ook zo
weinig mogelijk drempels bestaan. Dit project
onderzoekt of verkiezingen eenvoudiger en toegankelijker gemaakt kunnen worden
door de toepassing van moderne informatie-
en communicatietechnologie. Het doel van het project is het stemmen te
moderniseren en aantrekkelijker te maken, mogelijke
drempels om te gaan stemmen te verlagen en de betrokkenheid van de burger bij
het democratisch proces te vergroten.
Het eerste doel van het project is het mogelijk te maken dat de kiezer voor het
uitbrengen van zijn stem niet langer gebonden is
aan een bepaald stemlokaal, maar ook zonder daarvoor een kiezerspas te hoeven
aanvragen zijn stem op een willekeurige
stemlocatie kan uitbrengen. Hiervoor wordt een systeem van 'elektronisch stemmen
op afstand' ontwikkeld. Tijdens verkiezingen
in 2003 zal hiermee een groot experiment plaatsvinden. Daarnaast wordt onderzocht
of het in de toekomst mogelijk zal zijn om
'internetstemmen' in te voeren, waardoor de kiezer via de computer thuis zou
kunnen stemmen.
Looptijd: 1999-2003
Contactpersonen: Voor vragen en opmerkingen: koa@bprbzk.nl
Website: www.ministervanboxtel.nl

Ontwikkelingen in het kiesrecht
Omschrijving: Nota
Uitvoering: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Inhoud: In deze nota wordt een aantal ontwikkelingen op het gebied van kiesrecht in
kaart gebracht en een aantal voorstellen
gedaan. Naar aanleiding van deze uitkomsten van het onderzoeksrapport Opkomst
bij verkiezingen wordt het Forum voor
Democratische Ontwikkeling verzocht een rol te spelen bij het vinden van wegen om
burgerschapskunde te stimuleren.
Verder moet onderzocht worden op welke wijze het de burger gemakkelijker
gemaakt kan worden om te gaan stemmen. Gedacht
kan worden aan de inzet van informatie- en communicatietechnologie (ICT). Het
ministerie van BZK onderzoekt momenteel al de
mogelijkheden van stemmen op afstand en het gebruik van GBA-gegevens voor de
kiesregisters.
Looptijd: Afgerond september 1999
Website: www.minbzk.nl/directto.asp?tekst=1111

Verslag van de Deskundigenbijeenkomst 'ICT en Samenleving'
Omschrijving: Eindrapport
Uitvoering: RMO, Rathenau Instituut en Adviescommissie "ICT en de Stad"
Inhoud: De aanleiding voor deze deskundigenbijeenkomst lag in het verschijnen in
december 2000van twee adviezen en een
werkdocument. Te weten:
· het advies 'Ver weg én dichtbij'. Over hoe ICT de samenleving kan verbeteren van
de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling
(RMO),
· het advies 'ICT en de Stad: Burgers verbonden' van de tijdelijke adviescommissie
'ICT en de Stad' én
· het werkdocument 'Digitale vaardigheden. Geletterdheid in de
informatiesamenleving' van het Rathenau Instituut.
De adviezen en het werkdocument versterken en complementeren elkaar. Alle drie
de rapporten hebben oog voor de
maatschappelijke effecten van ICT. Ze richten zich alle drie op de participatie van
burgers en de kwaliteit van het dagelijks
bestaan. Vandaar dat werd besloten een deskundigenbijeenkomst te organiseren
waar men deze opvattingen en aanbevelingen
kon toetsen aan de ervaring en kennis van deskundigen uit de
praktijk,beleidsmakers en wetenschappers.
Looptijd: Afgerond in maart 2001
Website: www.minbzk.nl

De Virtuele Bestuurder
Omschrijving: Website
Uitvoering: De Commissie ICT en Overheid in opdracht van de minister van
Grotesteden- en Integratiebeleid
Inhoud: Deze website biedt overheidsbestuurders informatie over hoe zij zich
kunnen voorbereiden op de ontwikkelingen in de
informatiemaatschappij. Wat is de rol van de bestuurder hierin, wat zijn de trends,
en wat betekent dit voor de wijze van werken
en communiceren binnen de organisatie?
Looptijd: Vanaf maart 2001
Website: www.virtuelebestuurder.nl TERUG

MINISTERIE VAN DEFENSIE

ICT en informatiebeveiliging
Omschrijving: Programma informatiebeveiliging
Uitvoering: Ministerie van Defensie
Inhoud: Het programma informatiebeveiliging is een van de tien programma's voor
informatievoorziening binnen het Ministerie van
Defensie en betreft de projectmatige aanpak van de implementatie van het VIR'94
en de projectmatige ontwikkeling en
implementatie van technische informatiebeveiligingsproducten (TIB) voor Defensie.
Het doel van het programma informatiebeveiliging is om de informatiebeveiliging van
het Ministerie van Defensie op een adequaat
niveau te brengen, waarbij de kosten van de beveiligingsmaatregelen in evenwicht
zijn met de te beveiligen belangen. Tevens
wordt een aantal technische informatiebeveiligingsproducten ontwikkeld die de witte
vlekken in de commerciële
beveiligingsproducten invullen voor verwerking van Staatsgeheim gerubriceerde
informatie, hierbij te denken aan onder andere de
V-Kaart, VPN-Guard, NESDMS/CDC en PKI/TTP. De ontwikkeling van deze producten
is gedefinieerd in de beveiligingsarchitectuur,
welke onderdeel uitmaakt van de totale ICT-architectuur van Defensie.
Looptijd: Afgerond december 2003
Contactpersoon: Mr. F.H. Herman de Groot
Website: www.mindef.nl

Project Herinrichting Informatievoorziening Defensie.
Omschrijving: Architectuurstudie van de informatievoorziening voor Defensie.
Uitvoering: Middels deelprojecten, werkgroepen en workshops hebben diverse
instanties bijgedragen aan de formulering van het PHI-DEF beleid.
Inhoud: Het PHI-DEF project richt zich op de formulering van visie en beleid ten
aanzien van de architectuur van de informatievoorziening binnen
Defensie. Op deze wijze wordt tegemoet te komen aan actuele
eisen van een veranderde defensieorganisatie in een zich snel ontwikkelende
ICT-omgeving.
Looptijd: Afgerond medio september 1998
Contactpersoon: P.C.J. Boelée van KTZ
Website: www.mindef.nl

TERUG

MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN
ICT en economie
Omschrijving: Eindrapport
Uitvoering: Het rapport is geschreven in het kader van het onderzoeksprogramma
Beleidsstudies Technologie Economie (BTE)
door de werkgroep ICT en economische structuur van het ministerie van
Economische Zaken.
Inhoud: Het doel van het project ICT en Economische Structuur is: het verkennen
van de invloed van informatie- en
communicatietechnologie op de economische structuur van Nederland in de komende
jaren.
In het rapport worden vier belangrijke economische kenmerken van ICT genoemd:
'onzichtbare' kwaliteitstoename,
netwerk-externaliteiten, doorzichtigheid van markten, informatie is een niet-exclusief
goed. Op basis van deze kenmerken worden
er knelpunten benoemd die zich (gaan) voordoen. De belangrijkste
beleidsaanbevelingen liggen op het gebied van 'kennis en
onderwijs'. Daar worden grote lacunes geconstateerd: een groot en structureel
gebrek aan human resources op ICT-gebied, een
kloof tussen bedrijven en kennisinfrastructuur, een lage R&D intensiteit en
innovativiteit en een lage productiviteit in grote delen
van de computerservice- en software-sector.
Looptijd: Afgerond juni 1998
Contactpersonen: J.W. Stumpel en R. van de Linde zijn de auteurs.

Electronic Commerce
Omschrijving: Actieplan
Uitvoering: Ministerie van Economische Zaken.
Inhoud: Uit de herijking van het Actieprogramma Elektronische Snelwegen komt
electronic commerce naar voren als een nieuw
aandachtspunt. Dit actieplan vormt daarmee één van de nieuwe beleidsinitiatieven,
die uit deze herijking is voortgekomen. De
economische potentie en de mogelijkheden van electronic commerce voor het
bedrijfsleven staan hierin centraal. Dit actieplan gaat
vooral in op de belemmeringen die specifiek samenhangen met electronic commerce.
Doelstelling is het verder ontwikkelen van
Nederland tot één van de toonaangevende landen op het gebied van elektronic
commerce. Gekoppeld aan de centrumfunctie die
Nederland nu al in Europa heeft, is het de ambitie om Nederland uit te bouwen tot
een 'Information Gateway to Europe'. De acties
kunnen worden ingedeeld in drie onderdelen: het creëren van een gunstige
bedrijfsomgeving voor een versnelde ontwikkeling van
electronic commerce, het creëren van helderheid over het juridisch kader voor
electronic commerce en het stimuleren van
internationale samenwerking door middel van grote projecten.
Looptijd: 1998-2000
Website: http://info.minez.nl/publicaties/pdfs/05R38.pdf

ICT en de consument
Omschrijving: Advies
Uitvoering: Commissie voor Consumentenaangelegenheden (CCA) van de SER.
Inhoud: Het advies schetst kort de belangrijkste ontwikkelingen op ICT-terrein
alsook de gevolgen van de ICT voor de
consument. Hoewel de ontwikkelingen voor de consument bepaalde risico's
inhouden, valt te verwachten dat zijn positie als
marktpartij per saldo door deze ontwikkelingen zal worden versterkt. Maar dan moet
wel een aantal randvoorwaarden worden
vervuld. Dat consumenten moeten leren vaardig om te gaan met ICT is een van de
randvoorwaarden, goede voorlichting een
andere.
Looptijd: Afgerond in 1998
Contactpersonen:
Website: www.ser.nl

Code of Conduct voor elektronisch zakendoen
Omschrijving: Gedragsregels voor e-commerce waaraan partijen zich vrijwillig
kunnen binden. De Code is opgesteld door ECP.NL
en verder uitgewerkt naar aanleiding van een tweetal conferenties waaraan
belanghebbende partijen, afkomstig uit het
bedrijfsleven en de overheid, hebben deelgenomen.
Inhoud: De clausules van de Code geven regels over onder meer de erkenning van
elektronische communicatie, vertrouwelijkheid
en privacy en legitiem handelen. De Code is gebaseerd op zelfregulering. Het
Web-trader logo van de Consumentenbond is een
verdere uitwerking van de gedragscode.
Looptijd: Het eerste concept is afgerond in april 1999. Het is een doorlopend project.
Op het moment wordt gekeken naar de
Code of Conduct in internationaal perspectief.
Contactpersonen: Mr. N.R. Docter, adviseur werkzaam bij ECP.NL.

Monitor e-commerce: recommendations for a Dutch E-commerce monitor
Omschrijving: Advies
Uitvoering: Dialogic en TU Delft in opdracht van het ministerie van Economische
Zaken, directie Elektronica, Diensten en
Informatietechnologie, afdeling Diensten en Informatiebeleid.
Inhoud: This report is in part based on lessons learned from analysing a number of
national and international (market) surveys of
electronic commerce and is intended as a contribution to the national and
international discussion on measurement of the digital
economy. The goal is to have a model monitor completed in the first quarter of
2000, so that as from the last quarter of that
year figures on electronic commerce will become available on a periodical basis. This
monitor will also form one of the building
blocks for the ICT benchmark which was announced in The Digital Delta.
Looptijd: Het advies is afgerond in juli 1999.
Contactpersonen: Pim den Hartog (Dialogic), Christiaan Holland (Dialogic), Harry
Bouwman (TUDelft) zijn de auteurs.
Website: www.minez.nl/publicaties/pdfs/06R05A.pdf

Kennisinventarisatie massa-individualisatie
Omschrijving: Rapport
Uitvoering: Dit rapport werd geschreven in opdracht van het Ministerie van
Economische Zaken.
Inhoud: Het onderzoek heeft als doel om de kennisvraag en het kennisaanbod in
Nederland ten aanzien van
Massa-individualisering in kaart te brengen en om inzicht in de wenselijkheid en
mogelijkheid van een samenhangend
onderzoeksprogramma te leveren. Een beeld wordt gegeven dat er zowel relevante
kennisvragen zijn als kennisaanbod is, dat het
draagvlak hiervan echter beperkt is en dat de relatie tussen vraag en aanbod
nauwelijks tot uiting is gekomen.
Looptijd: Afgerond in november 1999
Contactpersonen: dr. H.F.J.M. Buffart en dr. ir. L.W.L. Simonse van M&I/PARTNERS
zijn de auteurs.
Website: www.minez.nl/publicaties/pdfs/25R13.pdf

Massa-individualisatie in het MKB, de stand van zaken
Omschrijving: Rapport
Uitvoering: Rapport is geschreven in opdracht van de kerngroep
Massa-individualisering van Economische Zaken. Het rapport
werd begeleid door een commissie Het onderzoek is begeleid door een commissie,
bestaande uit: dr. P.W.J. de Graaf van
VNO-NCW, drs. P. Koudstaal van Syntens, A mevrouw drs. M.T. Osten van HBD,
mevrouw E.J. Prins - MKB-Nederland, mevrouw
N. Janssen, M.E.A. van der Meulen, J. Hezemans en A. Steentjes van het ministerie
van Economische Zaken en anderen.
Inhoud: Inventarisatie van de bekendheid van het concept massa-individualisering
en bruikbaarheid voor het MKB. De
achtergrond van het onderzoek en de verschillende benaderingen en invalshoeken
van het begrip massa-individualisering worden
beschreven, de verschillende verschijningsvormen worden nader beschouwd.
Beschreven wordt hoe het begrip
massa-individualisering is geoperationaliseerd. In het onderzoek zijn de volgende
soorten of typen maatwerk onderscheiden: Puur
maatwerk, aangepast maatwerk en conditioneel maatwerk.
Looptijd: Afgerond in december 1999
Contactpersonen: drs. A.M. Jansen, accountmanager beleidsonderzoek ICT en
Electronic Commerce bij de unit Handel &
Distributie van EIM, is de auteur.
Website: www.minez.nl/publicaties/pdfs/25R12.pdf

Globalisation, co-operation costs and wage inequalities
Omschrijving: Onderzoeksmemorandum
Uitvoering: Centraal Planbureau, onder verantwoording van de auteur
Inhoud: The plummeting cost of international business travel and communication has
enabled high-skilled workers resident in
developed countries to become increasingly involved in production in developing
countries, where they can co-operate with
less-skilled workers whose wages are lower than those of less-skilled workers in
developed countries. Reduction of 'co-operation
costs' thus has a double effect on wage inequalities. It narrows the gap between
developed and developing countries in the
wages of less-skilled workers, but in most cases widens the wage gap within
developed countries between high-skilled and
less-skilled workers.
Looptijd: Het memorandum is afgerond in 1999, maar het project loopt nog steeds
door.
Contactpersonen: Paul Tang en Adrian Wood zijn de auteurs
Website: www.cpb.nl/nl/pub/onderzoek/152/

Make or buy?
Omschrijving: Studie
Uitvoering: Centraal Planbureau. De studie valt onder het onderzoeksproject met als
thema 'Kenniseconomie'
Inhoud: Welke determinanten bepalen of een bedrijf kennis zelf ontwikkelt of kennis
koopt? Welke vormen van marktfalen
beïnvloeden deze beslissing? Hoe kunnen instituties en beleid dit marktfalen
verminderen? Op welke wijze hebben ontwikkelingen
zoals de toenemende verhandelbaarheid van kennis en de snellere veroudering van
kennis, invloed op het marktfalen en wat zijn
daarvan de beleidsimplicaties? Een internationaal vergelijkende analyse van de
'make-or-buy' beslissing gaat op deze vragen in.
De uitkomsten van dit onderzoek geven inzicht in specialisatiepatronen binnen en
tussen landen. Als de noodzaak om bepaalde
soorten kennis binnen het bedrijf te ontwikkelen afneemt, neemt de kans toe dat
bedrijven, regio's en landen zich gaan
specialiseren tot kennisproducent of juist tot kennisgebruiker. Dit heeft mogelijk
belangrijke implicaties voor welvaart en
arbeidsmarkt.
Looptijd: Afgerond in 1999
Contactpersonen: Maarten Cornet
Website: www.cpb.nl/nl/projects/agenda1999.html#A

Taken en prikkels in het hoger onderwijs
Omschrijving: Studie
Uitvoering: Centraal Planbureau. De studie valt onder het onderzoeksproject met als
thema 'Kenniseconomie'.
Inhoud: De taken van het hoger onderwijs bestaan uit onderwijs en onderzoek. Bij
beide taken worden marktprikkels
belangrijker. Deze ontwikkeling roept een aantal vragen op. Wat is de taak van
hogescholen en universiteiten in de
kennisproductie? Wat zijn de voor- en nadelen van contractonderzoek? In hoeverre
lijdt de wetenschappelijke productie onder
derde-geldstroom-onderzoek? Wat zijn de voor- en nadelen van marktwerking? In
eerste instantie worden deze vragen
beantwoord door literatuuronderzoek. Een beroep wordt gedaan op de kennis van
het Centre for Higher Education Policy Studies
van de Universiteit van Twente.
Looptijd: Afgerond in 1999
Contactpersonen: Richard Venniker
Website: www.cpb.nl/nl/research/kennis/agenda.html

Voorstudies Langetermijnscenario's
Omschrijving: Studie
Uitvoering: Centraal Planbureau. De studie valt onder het onderzoeksproject met als
thema 'Kenniseconomie'.
Inhoud: In 2002 wil het CPB langetermijnscenario's van de rol van kennis in de
Nederlandse economie publiceren. Als eerste stap
op weg naar die scenariostudie wordt een antwoord gegeven op de volgende vragen:
wat zijn de belangrijke trends op het gebied
van technologie, demografie en handel? wat zijn de instrumenten die gebruikt
kunnen worden om deze trends te analyseren? wat
wordt gekwantificeerd, en hoe? Waar wordt volstaan met kwalitatieve
beschouwingen? Op welke punten verschillen de scenario's
van elkaar? Wat zijn de grote onzekerheden? in welke vorm worden de scenario's
gepresenteerd? Voorlopige antwoorden worden
neergelegd in een korte notitie, die wordt voorgelegd aan verschillende experts.
Looptijd: Afgerond in 1999
Contactpersonen: Marc Pomp

Informatiedragers en uitgeverijen
Omschrijving: Studie
Uitvoering: Centraal Planbureau. De studie valt onder het onderzoeksproject
'Marktwerking en Instituties'.
Inhoud: Belangrijke kenmerken van het huidige digitale tijdperk zijn de toenemende
interactie en connectiemogelijkheden tussen
uiteenlopende producten en technologieën, gerelateerd aan 'content', hardware,
software, en elektronische communicatie. Om de
vruchten te kunnen plukken van deze ontwikkelingen, lijkt een heroverweging van
de uitgangspunten voor beleid ten aanzien van
economische activiteiten in de informatie-economie een voorwaarde te zijn. In de
keten van producenten van 'content' tot de
eindgebruiker nemen informatiedragers (zoals boeken en cd-rom's) en uitgeverijen
cruciale posities in. Immers, de digitalisering
van het opslaan, uitwisselen en verwerken van informatie creëert een enorm
potentieel voor vernieuwing in de informatiemarkten.
Uitgeverijen zijn dan ook druk doende om hun traditionele posities in de markt veilig
te stellen dan wel te heroriënteren, terwijl uit
onverwachte hoek bedrijven zich aandienen als concurrenten. Traditionele
informatiedragers zoals boeken, tijdschriften en
tv-programma's, zullen voorlopig ook belangrijk blijven. Maar men kan bijstellingen
van strategieën van traditionele uitgeverijen
en hun distributiekanalen verwachten, hetgeen vraagt om evaluatie en eventuele
aanpassing van overheidsbeleid en regulering.
Het onderzoek gaat in op ontwikkelingen omtrent bestaande en nieuwe
informatiedragers, nieuwe media, alsmede de
waardeketen. Op welke wijze veranderen de belangrijkste functies van uitgevers en
distributeurs, zoals het verzamelen, selecteren
en verspreiden van informatie? Op welke wijze verandert de marktstructuur? Dragen
nieuwe intermediairs ertoe bij dat de markt
doorzichtiger wordt? Vraagt convergentie om sectorspecifieke regulering, of volstaan
beleid en wetgeving ten aanzien van
algemene mededinging? Het onderzoek zal ingaan op het hoge tempo van
technologische verandering in omgevingen die
gekarakteriseerd worden door de aanwezigheid van netwerk-externaliteiten,
schaalvoordelen en stijgende meeropbrengsten.
Looptijd: Afgerond in 1999
Contactpersonen: Marcel Canoy

Verkoop op afstand van financiële diensten
Omschrijving: Advies
Uitvoering: Het advies is afkomstig van de Commissie voor
Consumentenaangelegenheden (CCA) van de SER en gericht aan de
ministeries van Justitie, Financiën en Economische Zaken. Het betreft het voorstel
van de Europese Commissie voor een richtlijn
over de verkoop van financiële diensten aan consumenten (bancaire, verzekerings-
en investeringsdiensten).
Inhoud: Het advies betreft de principiële vraag naar de noodzaak van dit
richtlijnvoorstel, gelet op de beginselen van subsidiariteit
en proportionaliteit, met het oog op de werking van de interne markt dan wel vanuit
het oogpunt van consumentenbescherming,
en voorts vragen over uitvoeringsaspecten als het toepassingsgebied van het
voorstel en het gekozen
beschermingsinstrumentarium.
Looptijd: Afgerond in 1999
Contactpersonen:
Website: www.ser.nl

Elektronische handel in de interne markt
Omschrijving: Advies
Uitvoering: Advies is afkomstig van de Commissie voor
Consumentenaangelegenheden (CCA) van de SER en is gericht aan de
ministeries van Justitie en Economische Zaken. Het advies betreft het
richtlijnvoorstel van de Europese Commissie voor de
ontwikkeling van een wettelijk kader voor elektronische handel in de interne markt,
zowel tussen ondernemers onderling als in de
consumentensfeer.
Inhoud: Het richtlijnvoorstel bestrijkt die terreinen waar het strikt noodzakelijk is te
verzekeren dat bedrijven en burgers
'elektronische diensten' in de gehele EU kunnen leveren respectievelijk ontvangen.
Dit zijn: de vestiging van de ondernemer,
commerciële communicatie, het afsluiten van elektronische contracten, de
aansprakelijkheid van tussenpersonen,
geschillenbeslechting en de rol van de nationale autoriteiten. Advies van de CCA gaat
voornamelijk over de consumentenaspecten
van het EU voorstel.
Looptijd: Afgerond in 1999
Contactpersonen:
Website: www.ser.nl

Electronisch Commerce Platform Nederland
Omschrijving: Onafhankelijk kennis- en coördinatiecentrum.
Uitvoering: ECP.NL is een stichting, die nauw samen werkt met VNO-NCW, het
ministerie van Economische Zaken en Syntens.
Inhoud: ECP.NL is het nationale kennis- en coördinatiecentrum voor Electronic
Commerce. ECPANL helpt versneld voorwaarden te
scheppen voor een toonaangevende rol van het Nederlandse bedrijfsleven in het
elektronisch zakendoen. Participanten in ECP.NL
pakken de bouw, de inrichting en de exploitatie van elektronisch zakendoen
gezamenlijk aan. ECP.NL vervult daarin een
regisseursfunctie en heeft zes taakgebieden:
1.Vertrouwen vergroten in elektronisch zakendoen
2.Interoperabiliteit: standaards en procedures
3.Voorlichting over elektronisch zakendoen
4.Nationale ontwikkelingen
5.Internationale ontwikkelingen.
6.Onderwijs en onderzoek.
Looptijd: Onbekend
Contactpersonen: Arie van Bellen is bureaudirecteur.
Website: www.ecp.nl

Informeel klankbord
Omschrijving: Extern platform
Uitvoering: In opdracht ministerie van Economische Zaken is het platform opgericht.
Inhoud: Informeel netwerk van mensen met kennis van zaken op verschillende
terreinen, die alert kunnen reageren en bij wie de
overheid snel activiteiten kan toetsen. Over de samenstelling wordt nog advies
gevraagd.
Looptijd: Aanvang begin 2000
Contactpersonen: J. Nijland

Informe
Omschrijving: (Virtueel) informatieloket voor bedrijven
Uitvoering: Informe wordt uitgevoerd in opdracht van het ministerie van
Economische Zaken
Inhoud: Informe biedt informatie op het gebied van de elektronische snelweg,
multimedia en e-commerce voor bedrijven in
Nederland. Informe is een onderdeel van Senter, agentschap van het ministerie van
Economische Zaken. Senter voert
stimuleringsmaatregelen uit voor diverse overheden, op het terrein van technologie,
milieu, export en internationale
samenwerking..
Looptijd: Onbekend
Contactpersonen:
Website; www.informe.nl

Kerngroep Massa-individualisering
Omschrijving: Groep van toonaangevende bedrijven, organisaties en Economische
Zaken
Uitvoering: Met de strategische conferentie '15 miljoen markten' heeft EZ het
onderwerp massa-individualisering op de agenda
gezet. Als vervolg
op de conferentie heeft EZ in haar rol van 'makelaar/schakelaar' de aanzet gegeven
tot oprichting van de Kerngroep
Massa-individualisering.
Inhoud: De kerngroep richt zich voor de komende jaren op het ontwikkelen van
nieuwe kennis via eigen projecten, gericht op
verkorting van de doorlooptijd. Daarnaast wordt begonnen met 'learning
communities' en managementopleidingen.
Economische Zaken ziet een rol voor zichzelf wat betreft de kennisontwikkeling en de
verdere bewustwording van het concept,
vooral naar kleinere bedrijven (MKB). Daarnaast richt EZ zich op de
kennisinfrastructuur. In een onderzoek dat begin 1999 is
gestart worden de kennisvraag van bedrijven en kennisaanbod door de
kennisinfrastructuur in kaart gebracht en met elkaar
vergeleken. Eind 1999 zal het onderzoek worden afgesloten en bekeken worden in
hoeverre er actie nodig is en welke rol EZ hierin
kan spelen.
Looptijd: Onbekend
Contactpersonen: C. van der Hoeven van AHOLD is voorzitter van de kerngroep.
A.C.J.
Steentjes en J.A.H.M. Hezemans zijn contactpersonen bij Economische Zaken.
Website: www.mass-ind.nl

Internationale afspraken die de samenwerking tussen mededingingsautoriteiten
bevorderen
Omschrijving: Internationale afspraken
Uitvoering: Nma en ministerie van Economische Zaken
Inhoud: Samenwerking tussen mededingingsautoriteiten is een permanente activiteit
van de Nederlandse Mededingingsautoriteit
(Nma) en de minister van Economische Zaken.
Looptijd: Doorlopend
Contactpersonen:
Website: www.nma-org.nl

Arbeidsmarkt, informatietechnologie en internationalisering
Omschrijving: Rapport
Uitvoering: Commissie economische deskundigen SER
Inhoud: De centrale probleemstelling bestaat uit drie elementen:
* De gevolgen die ICT en internationalisering hebben voor het opereren van
arbeidsorganisaties en voor de arbeidsmarkt;
* De conclusies die uit recente ontwikkelingen op de Nederlandse arbeidsmarkt
kunnen worden getrokken met betrekking tot het
aanpassingsvermogen daarvan;
* De wijze waarop beleidsmatig kan worden gereageerd op de kansen en
bedreigingen die voortvloeien uit ICT en
internationalisering.
Looptijd:
Contactpersonen:
Website: www.ser.nl

Bancaire sector. Onderzoek tbv internationale ICT toets
Omschrijving: Project
Uitvoering: Het onderzoeksteam van de internationale ict-toets elektronisch
betalingsverkeer 2000, in opdracht van het Ministerie
van Economische Zaken.
Inhoud: De opdracht van het onderzoek is de relatieve ICT-positie van Nederland te
bepalen op het terrein van elektronisch
betalingsverkeer. De ontwikkelingen op het terrein van het elektronisch
betalingsverkeer gaan erg snel. Voor het bepalen van de
relatieve positie van de Nederlandse sector spelen de meest recente ontwikkelingen
op het terrein van het elektronisch
betalingsverkeer dan ook een cruciale rol. Deze ontwikkelingen hebben aan de
front-office een grotere impact en dynamiek dan
aan de back-office. Zo geldt dat bij de beoordeling van studies van e-commerce en
m-commerce publicaties die ouder zijn dan 1
jaar, als oud worden aangemerkt. Voor de backbones is dat 2 tot 3 jaar. Deze
ict-toets zal dan ook regelmatig moeten worden
herhaald om te bepalen of de Nederlandse financiële sector bijblijft in de stroom der
volkeren.
Looptijd: Afgerond in januari 2001
Contactpersonen: Het project stond onder Leiding van : Prof. dr. H.M.P. Kersten
Website: www.ez.nl/publicaties/pdfs/05r125.pdf

Internationaal vergelijkend onderzoek naar het gebruik van ICT door
belastingdiensten
Omschrijving: Rapport
Uitvoering: Arthur Andersen Consulting
Inhoud: In dit rapport zijn de resultaten opgenomen van het internationaal
vergelijkend onderzoek naar de relatieve positie van
de Nederlandse belastingdienst ten opzichte van zijn zusterorganisaties in het
buitenland, met betrekking tot de invoering en
toepassing van innovatieve ICT 1 .
Looptijd: Afgerond januari 2001
Contactpersonen: John Poot, partner Government Services (Rotterdam)
Website: www.ez.nl/publicaties/pdfs/05r123.pdf

Internationale ICT-Toets in Transport & Distributie
Omschrijving: Eindrapport
Uitvoering: Deloite & Touche Bakkenist
Inhoud: Het doel van dit onderzoek is om de toepassing van ICT in de Nederlandse
sector te vergelijken met een aantal
benchmark landen en vervolgens aanbevelingen te doen waar deze verbeterd kan
worden. Om dat te bereiken is het
benchmarkonderzoek uitgebreid met onderzoek naar de ontwikkelingen in de sector,
de ontwikkelingen in de ICT en de
ontwikkelingen rond Internet-toepassingen. In de verschillende interviews en in de
telefonische enquêtes is ook op deze
onderwerpen doorgevraagd. Daardoor is het mogelijk om niet alleen een uitspraak te
doen over de relatieve positie, maar ook om
per bedrijfstype te komen tot aandachtspunten en kansen voor verbetering.
Looptijd: Afgerond februari 2001
Contactpersonen: Auteurs: Brian Jagt, Marleen van Hulsteijn, Fred Tusveld, Piet van
der Vlist
Website: www.ez.nl/publicaties/pdfs/05r126.pdf

Zorg om ICT
Internationaal vergelijkend onderzoek naar ICT-gebruik in de gezondheidszorg
Omschrijving: Rapport
Uitvoering: Price Waterhouse Coopers
Inhoud: Het doel van de ICT-toets voor de gezondheidszorg is om door middel van
een benchmark-onderzoek met
toonaangevende landen op ICT-gebied de relatieve ICT-positie van Nederland in de
gezondheidszorg te bepalen. Ook het beleid
van de overheid en andere partijen in de zorgsector is onderwerp van de benchmark
met het doel om inzicht te krijgen in de
manier waarop ICT-ontwikkelingen in de gezondheidszorg kunnen worden
gestimuleerd en versneld.
Looptijd: Afgerond in februari 2001
Contactpersonen: De begeleidingscommissie bestaat uit: Dr. F.J. Flier, Ministerie van
VWS, voorzitter; Drs. H. Docter, Ministerie
van EZ; Mr. M.G.J. Meijer MPA, Ministerie van EZ; Ing. G.C.C. Molenaar, Ministerie
van VWS; Dr. K.G. Okma, Ministerie van VWS.
Website: www.ez.nl/publicaties/pdfs/05r124.pdf

'ICT en Nederland'
Omschrijving: Studie
Uitvoering: IDC Benelux
Inhoud: centraal in deze door IDC Benelux uitgevoerde studie 'ICT en Nederland'
staan de uitstralingseffecten van ICT gebruik
voor de Nederlandse economie: welke sectoren lopen vooropen hoe doen we het
t.o.v. het buitenland? In het kader van de studie
heeft IDC aanvullend veldwerk uitgevoerd in de vorm van 12 expert interviews en
een telefonische enquête onder 721 bedrijven
en instellingen.
Looptijd: Afgerond in februari 2000
Website: www.ez.nl/publicaties/pdfs/24R107.pdf

Marktwerking en nieuwe ICT-markten
Omschrijving: Paper
Uitvoering: Ministerie van Economische Zaken (De Projectgroep ICT & MW)
Inhoud: Dit position paper heeft tot doel een beeld te geven van de impact van de
informatie- en communicatietechnologie (ICT)
op het functioneren van markten. Centrale vragen daarbij zijn: wat zijn de
economische kenmerken van informatiemarkten en hoe
verandert e-commerce de marktstructuur? Verder signaleren we potentieel
marktfalen en de manier waarop bedrijfsstrategieën
hier op inspelen. Als derde analyseren we de mogelijke effecten op statische en
dynamische efficiëntie om vervolgens condities en
randvoorwaarden te formuleren voor het goed functioneren van markten in het
digitale tijdperk.
Looptijd: Afgerond in december 2000
Contactpersonen: Marian Feenstra (projectleider)
Website: www.ez.nl/beleid

Economie van de 21ste eeuw
Omschrijving: Project
Uitvoering: Ministerie van Economische Zaken
Inhoud: Economie van de 21ste eeuw is een project dat door het ministerie van
Economische Zaken in het leven is geroepen.
Doel van dit project is te komen tot de invulling van een strategische economische
beleidsagenda voor de komende jaren. Wat is
er bijvoorbeeld in onze economie allemaal aan het veranderen? Denk bijvoorbeeld
aan ontwikkelingen in de Informatie en
Communicatie Technologie (ICT) en aan trends zoals vergrijzing, internationalisering
en individualisering. Welke kansen brengen
deze veranderingen met zich mee? Hoe kunnen we een omgeving creëren waarin we
die kansen ook optimaal benutten? En hoe
moet in dit licht de rol van de overheid worden aangepast? Met andere woorden,
welke strategische beleidsagenda hebben we
nodig voor de economie van de 21ste eeuw. Die bepalen we als overheid niet alleen,
maar in samenspraak met de samenleving.
Looptijd: Afronding in juni 2001
Website: www.e21e.ez.nl

Concurreren met ICT-Competenties
Kennis en Innovatie voor De Digitale Delta
Omschrijving: Actieplan
Uitvoering: Ministerie van Economische zaken en Ministerie van OC&W
Inhoud: Een robuuste pijler ICT kennis en -innovatie is in Nederland nog niet bereikt
zo blijkt uit studies en verkenningen. De
afgelopen periode is wel veel in gang gezet. Daar moet nu een vervolgslag aan
gegeven worden. De basis voor ICT vernieuwing is
immersnog smal en ontbeert diepgang. In het hier voorliggende actieplan geeft het
kabinet daarom aan hoede komende vier jaar
samen met marktpartijen en kennisinstellingen de pijler "Kennis en Innovatie" wordt
versterkt. Versterking van ICT-competenties
en innovatieve toepassingen staan daarin centraal.
Looptijd: April 2000
Contactpersonen:
Website: www.ez.nl/kamerbrieven

TERUG

MINISTERIE VAN FINANCIEN

Belastingen in de 21ste eeuw
Omschrijving: Nota
Uitvoering: Ministerie van Financiën
Inhoud: Een analyse van de sterke en zwakke kanten van het Nederlandse
belastingstelsel in het licht van nieuwe
maatschappelijke ontwikkelingen, namelijk vergrijzing, globalisering en digitalisering.
Looptijd: Afgerond december 1997
Contactpersonen:
Website: www.minfin.nl/nl/fiscaalbeleid/b21/home_b21.htm

Belastingen in een wereld zonder afstand. Belastingheffing in relatie tot het massaal
beschikbaar komen van
informatie- en communicatietechnologie. Een voorlopig beeld.
Omschrijving: Notitie
Uitvoering: Ministerie van Financiën
Inhoud: Voorlopige inventarisatie van de invloed van de ontwikkelingen in de
informatie-en communicatietechnologie en de
opkomst van electronic commerce op onze belastingheffing en van mogelijke
maatregelen waarmee de uitdagingen die deze
ontwikkelingen bieden tegemoet kunnen worden getreden.
Looptijd: Afgerond mei 1998
Contactpersonen: mr. J.C. de Waard is voorzitter van de adviesgroep en drs. P.W.
Havelaar is secretaris.
Website: www.minfin.nl/nl/fiscaalbeleid
Programma Digitale Belastingdienst
Omschrijving: Programma
Uitvoering: De Belastingdienst in samenwerking met de projectorganisatie Digibel
Inhoud: Het doel van het programma is de optimale toepassing van digitale
technieken bij de primaire en ondersteunende
processen van de dienst. Het Programma Digitale Belastingdienst 2000-2004 bouwt
voort op het Programma 1999-2003.
Looptijd: Afgerond mei 1999
Contactpersonen: drs. B.R. Barten , hoofdinspecteur der Rijksfinanciën.
Website: www.belastingdienst.nl

Over nieuwe economie en de rol van de overheid
Omschrijving: Lezing
Uitvoering: Minister van Financiën
Inhoud: In deze lezing wordt ingegaan op de beleidsimplicaties van de nieuwe
economie. Dit op de gebieden: ondernemerschap,
onderwijs, belastingheffing en het functioneren van financiële markten. Afsluitend
volgt er een beschouwing over de gevolgen van
de nieuwe economie op het begrotingsbeleid
Looptijd: 14 november 2000

TERUG

MINISTERIE VAN JUSTITIE

De maatschappelijke risico's van smartcards
Omschrijving: Rapport
Uitvoering: Commissie 'Maatschappelijke risico's van smartcards' van het ministerie
van Justitie.
Inhoud: Checklist voor risicobeoordeling beleidsvoorstellen en checklist voor
preventie door kaartuitgevers en overheid. Indeling
van multifunctionele smartcards in drie risicoklassen: onpersoonlijke kaarten,
smartcards met contractuele
(pseudo)identiteitsfunctie en smardcards met een voor derden bestemde algemene
identiteitsfunctie. Voor elk van die klassen
wordt in dit rapport een preventieregime uitgewerkt. Het preventiebeleid is
gebaseerd op een stelsel van zelfregulering door de
kaartuitgevers, dat o.a. een gedragscode en een systeem van dynamische
veiligheidscertificering omvat. De overheid dient voor
het publiekrechtelijke sluitstuk van deze zelfregulering te zorgen.
Looptijd: Afgerond februari 1998
Contactpersonen: Commissie o.l.v. J.H.A.M. Grijpink. Verder: J.Henseler, F.
Hooghiemstra,
H. Kamp, R. van der Knijff, G.J. de Raaf.
Website: www.minjust.nl/c_actual/rapport/smartnl.htm

Regels inzake de bescherming van persoonsgegevens (Wet Bescherming
Persoonsgegevens)
Omschrijving: Wetsvoorstel
Uitvoering: Ministerie van Justitie
Inhoud: Onder de huidige regels bestaat al een beperkte informatieplicht over het
gebruik van privacy- gevoelige gegevens. Deze
plicht wordt verscherpt. De verwerker is verplicht de betrokken persoon te
informeren over zijn identiteit en het doel van de
gegevensverwerking. De burger hoeft dus niet zelf uit op onderzoek. Alleen indien de
informatieplicht leidt tot een onevenredige
inspanning voor de verwerker is er nog een uitzondering mogelijk. Het wetsvoorstel
geeft uitvoering aan Europese voorschriften
die nodig zijn geworden door de technische ontwikkeling en de internationalisering
van het gegevensverkeer. De bevoegdheden
van de Registratiekamer zijn nu beperkt tot toezicht, klachtenbehandeling en advies.
Onder de nieuwe wet krijgt de
Registratiekamer de mogelijkheid bestuurlijk op te treden tegen onrechtmatige
gegevensverwerking. Ook kan zij in sommige
gevallen bestuurlijke boetes gaan opleggen.
Looptijd: inwerkingtreding 2001
Contactpersonen: A. Patijn en A. Roos, directie wetgeving.
Website: www.minjust.nl/c_actual/persber/pb0247.htm

Justitiebrede scenario's voor het jaar 2010
Omschrijving: Scenariostudies
Uitvoering: Ministerie van Justitie, directie Algemene Justitiële Strategie.
Inhoud: Drie algemene scenario's als toetssteen voor Justitiebeleid bieden drie
contrasterende patronen van internationale
juridische en bestuurlijke vervlechtingen:
* scenario 1 Autonomie ('eigen baas')
* scenario 2 Internationale federaties ('samenspel')
* scenario 3 Internationale afhankelijkheid ('werknemer')
Looptijd: Afgerond april 1998
Contactpersonen: J.H.A.M. Grijpink en F. van Dijk zijn de auteurs.

Privacybescherming en RINIS
Omschrijving: Advies
Uitvoering: Het advies is uitgebracht door de Registratiekamer aan de
staatssecretaris van Binnenlandse Zaken.
Inhoud: Naar het oordeel van de registratiekamer dient de uitwisseling van gegevens
via RINIS (Routeringsinstituut voor
Nationale Informatie Stromen) beperkt te blijven tot de behartiging van
publiekrechtelijke taken. Bijzondere aandacht is vereist
voor de problematiek van autorisatie en controle bij het gegevensverkeer. Naast de
werkgever zullen vooral de deelnemers in
RINIS en RINIS-organisatie zelf hieraan uitwerking moeten geven. De
Registratiekamer zal daarbij als toezichthouder actief blijven,
maar de verantwoordelijkheid van de deelnemers aan RINIS voor een behoorlijk en
zorgvuldig gegevensverkeer - binnen de
daarvoor geldende wettelijke kaders - dient hierbij voorop te staan.
Looptijd: Uitgebracht mei 1998
Contactpersonen:
Website: www.registratiekamer.nl/bis/top_1_5_18.html

Auteursrecht en de nieuwe media
Omschrijving: Advies
Uitvoering: Commissie Auteursrecht van het ministerie van Justitie
Inhoud: Advies over auteursrecht, naburige rechten en de nieuwe media.Nieuwe
media wil zeggen digitale informatiedragers als
CD-ROM, DVD en elektronische verspreidingstechnieken als Internet en
video-on-demand. Het advies gaat in op onder meer het
recente voorstel van de Europese Commissie voor een EG-richtlijn over auteursrecht
en naburige rechten in de
informatiemaatschappij en op de WIPO-verdragen van december 1996. Het advies
laat zich op belangrijke punten, zoals de
omvang van het verveelvoudigingsrecht, de uitputtingsregel in het distributierecht en
de regeling van de beperkingen, kritisch uit
over het richtlijnvoorstel.
In mei 1999 is een notitie van het kabinet als reactie op het advies naar de Tweede
Kamer gestuurd.
Looptijd: Afgerond augustus 1998
Contactpersonen:
Website: www.minjust.nl/c_actual/rapport/AUTEUR.HTM

Privacy Enhancing Technologies: the path to anonymity
Omschrijving: Achtergrondstudie
Uitvoering: Registratiekamer
Inhoud: At the present time, an individual is required to reveal his identity when
engaging in a wide range of activities. Every time
he uses a credit card, makes a telephone call, pays his taxes, subscribes to a
magazine, or buys something at the grocery store
using a credit or debit card, an identifiable record of each transaction is created and
recorded in a computer database somewhere.
In order to obtain a service or make a purchase (using something other than cash),
organizations require that you identify
yourself. This practice is so strong that it is simply treated as a given, an individual's
identity must be collected and recorded in
association with services rendered or purchases made. But must this always be the
case? Are there no situations where
transactions may be conducted anonymously, yet securely? In this study it is
believed that there are, and a number of methods
and technologies (such as digital and blind signatures, digital pseudonyms, TTPs en
PETs)by which anonymous yet authentic
transactions may be conducted, is outlined.
Looptijd: Afgerond in september 1998
Contactpersonen: Ronald Hes en John Borking zijn de auteurs.
Website: www.registratiekamer.nl/bis/top_1_5_35_3.html

Gouden bergen van gegevens: over datawarehousing, datamining en privacy
Omschrijving: Achtergrondstudie
Uitvoering: Registratiekamer
Inhoud: Het ziet ernaar uit dat kennisontdekken in de databanken in het begin van
de 21ste eeuw een standaardmogelijkheid
wordt bij de informatiesystemen van grote organisaties en dat de KOD-technologieën
als basis zullen gaan dienen voor het
management van bedrijfs- en overheidsorganisaties. Wanneer daarbij
persoonsgegevens worden verwerkt, betekent dit dat
burger en consument steeds doorzichtiger worden voor overheid en respectievelijk
bedrijfsleven. Het bouwen van een
informatiepakhuis vergt een heleboel technische en organisatorische maatregelen.
Het is niet onverstandig om reeds bij de bouw
van deze databank privacy bevorderende technieken (PETs) in te bouwen. Veel
aspecten van een goed informatiebeleid dragen
overigens al bij tot een goede privacybescherming. Een goed privacybeleid sluit veel
meer aan bij een goed informatiebeleid dan in
het algemeen wordt aangenomen.
Looptijd: Afgerond in september 1998
Contactpersonen: J.J. Borking, M. Artz en L. van Almelo zijn de auteurs.
Website: www.registratiekamer.nl/bis/top_1_5_29.html

Medicatiebewaking door centrale patiëntenregistratie
Omschrijving: Onderzoeksrapport
Uitvoering: Registratiekamer
Inhoud: De informatietechnologie maakt het onder andere mogelijk dat huisartsen
bij onderlinge vervanging over en weer elkaars
patiëntenadministraties raadplegen. Ook apothekers maken steeds meer gebruik van
de mogelijkheden van elektronisch
berichtenverkeer. Bij deze samenwerking kunnen ook ziekenhuizen, andere
hulpverleners dan de huisarts en soms verzekeraars
zich aansluiten. De Registratiekamer concludeert dat een centrale registratie een
ondersteunende functie kan en mag vervullen in
het kader van de medicatiebewaking bij de uitvoering van de
behandelingsovereenkomst en de uitoefening van de
artsenijbereidkunst door de huisartsen en apothekers die hierbij rechtstreeks
betrokken zijn. Wanneer echter andere
hulpverleners, ziekenhuizen en verzekeraars zich hierbij aansluiten, kan dit tot
andere conclusies leiden.
Looptijd: Uitgebracht in oktober 1998
Contactpersonen:
Website: www.registratiekamer.nl/bis/top_1_5_34_7.html

Wetgeving voor de elektronische snelweg
Omschrijving: Nota
Uitvoering: Ministerie van Justitie
Inhoud: De conclusies uit de nota zijn:
* De wetgeving is redelijk techniek onafhankelijk geformuleerd (off-line is on-line).
* Overheidstaak is beschermen en handhaven van fundamentele normen en
waarden en de ordening van het elektronisch
rechtsverkeer.
* Oplossingen moeten zoveel mogelijk in internationaal verband gezocht worden.
* Zelfregulering is een goede manier om in de zich snel ontwikkelende digitale
wereld tot ordening te komen.
Looptijd: Afgerond in februari 1998.
Contactpersonen: H.Hijmans, directie Wetgeving.
Website: www.minjust.nl/c_actual/persber/pb0245.htm

Privacy & Managed Care
Omschrijving: Verkenning
Uitvoering: Registratiekamer
Inhoud: Deze studie is een verkenning naar de ontwikkeling van managed care. Het
doel is dit probleemveld te verkennen en
daarbij aandacht te vragen voor het informationele privacyaspect. Daarbij staan drie
vragen centraal: wat is het belang van
managed care voor de informationele privacy? Welke mogelijke problemen zijn er
met betrekking tot privacywetgeving? Welke
waarborgen dienen in acht worden genomen?
Looptijd: Afgerond in 1998
Contactpersonen: T.M.F. Hooghiemstra is de auteur.
Website: www.registratiekamer.nl/bis/top_1_5_28.html

Wetsvoorstel Wet Bescherming Persoonsgegevens
Omschrijving: Advies
Uitvoering: Registratiekamer. Het advies is gericht aan de minister van Justitie.
Inhoud: De Rekenkamer plaatst een aantal kanttekeningen bij (de discussie over)
het wetsvoorstel WBP: de Registratiekamer
concludeert dat bij de verdere behandeling van de WBP rekening moet worden
gehouden met de inhoud van de paragrafen 1 en
4. Daarnaast dringt de Registratiekamer erop aan te zorgen voor aanvulling van
artikel 13 WBP met een bepaling tegen onnodige
verzameling en verwerking van persoonsgegevens, om het gebruik van
PET-technologie te stimuleren, invoeging van de bij nota
van wijziging geschrapte artikelen 66 tot en met 74 over de bevoegdheid tot
oplegging van bestuurlijke boeten bij overtreding
van de meldingsplicht.
Looptijd: Uitgebracht januari 1999
Contactpersonen:
Website: www.registratiekamer.nl/bis/top_1_5_27.html

Computercriminaliteit II
Omschrijving: Wetsvoorstel
Uitvoering: Ministerie van Justitie.
Inhoud: Het wetsvoorstel is een vervolg op de Wet computercriminaliteit. Het strekt
in hoofdzaak tot aanpassing van het
Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering aan de nieuwe
ontwikkelingen in de informatietechnologie en bevat
voorts nog een aantal veelal technische wijzigingen of verduidelijkingen van de bij
die wet ingevoerde bepalingen.
Looptijd: Ingediend in juli 1999
Contactpersonen:
Website: www.minjust.nl/c_actual/persber/pb0230.htm

Aansprakelijkheid van tussenpersonen op het Internet
Omschrijving: Notitie
Uitvoering: Ministerie van Justitie, directoraat-generaal Wetgeving, Rechtspleging en
Rechtsbijstand, directie Wetgeving.
Inhoud: Bestaande algemene normen over aansprakelijkheid zijn flexibel genoeg
voor de wereld 'on line'.De vrees dat er al snel
sprake zou zijn van aansprakelijkheid van providers is ongerechtvaardigd. Meeste
tussenpersonen beperken zich tot het ter
beschikking stellen van de technische infrastructuur. Hetzelfde geldt voor
aansprakelijkheid ten gevolgen van inbreuk op
auteursrecht.
Looptijd: Afgerond in september 1999.
Contactpersonen: G.J. Veerman.

At face value: on biometric identification and privacy
Omschrijving: Achtergrondstudie
Uitvoering: Registratiekamer
Inhoud: Het rapport richt zich op privacy-aspecten rond biometrische identificatie.
Biometrie is een verzameling van technieken
gebaseerd op het vaststellen van lichaamskenmerken van een individu, zoals de
vingerafdruk, iris en DNA. Het unieke van deze
kenmerken maakt deze geschikt voor identificatie, het vaststellen van iemands
identiteit, en authenticatie, het vaststellen dat
iemand is wie hij of zij claimt te zijn. Biometrie is een belangrijke trend binnen de
beveiliging. Er is in Nederland echter (nog) geen
speciale wetgeving over biometrische identificatie. Er is wel algemene wet- en
regelgeving voor de bescherming van
persoonsgegevens die bepaalt aan welke voorwaarden biometrische
identificatiesystemen moeten voldoen. Verantwoorde inzet
van biometrische identificatie betekent dat rekening wordt gehouden met die
wetgeving. Ook is het belangrijk dat een
identificatiesystemen technisch zo worden ingericht dat een minimale hoeveelheid
persoonsgegevens wordt ingewonnen, en dat
de verspreiding van die gegevens voorkomen wordt.
Looptijd: Afgerond in september 1999
Contactpersonen: R. Hes, T.F.M. Hooghiemstra en J.J. Borking zijn de auteurs.
Website: www.registratiekamer.nl/bis/top_1_5_35_1.html

Criminaliteit in Cyberspace
Omschrijving: Studie
Uitvoering: Bureau In-pact in opdracht van het ministerie van Justitie.
Inhoud: De opkomst van ICT leidt over het geheel genomen tot een toename in
strafbare gedragingen. Dit komt omdat er nieuwe
mogelijkheden voor strafbaar gedrag bijkomen (hacken, verspreiden kinderporno),
terwijl oude mogelijkheden niet verdwijnen. Op
de omvang van fraude op de elektronische snelweg is weinig zicht. Bedrijven zijn
over het algemeen niet geneigd aangifte te
doen. Politie en Justitie reageren in beginsel op de juiste manier op de nieuwe
ontwikkelingen, maar hebben nog een forse
inhaalslag te maken.
Looptijd: Afgerond in december 1999
Contactpersonen:

Koning Klant: het gebruik van klantgegevens voor marketingdoeleinden
Omschrijving: Achtergrondstudie
Uitvoering: Registratiekamer
Inhoud: Op talloze manieren, via klantenkaarten, bestelformulieren,
voordeelbonnen, spaaracties, intekenlijst en prijsvragen,
worden gegevens verzameld van consumenten. Die gegevens leveren een schat aan
informatie op en worden steeds vaker in een
database opgeslagen die de basis is voor direct-marketing activiteiten. In deze studie
geeft de Registratiekamer aan hoe de
normen en regels van Wet bescherming persoonsgegevens van toepassing zijn op de
verwerking van consumentengegevens,
hoe het economisch belang van organisaties bij het verwerken van gegevens moet
worden afgewogen tegen het privacybelang
van de klanten.
Looptijd: Afgerond in 1999
Contactpersonen: M. Artz is de auteur
Website: www.registratiekamer.nl/bis/top_1_5_20.html

Intelligent software agents and privacy
Omschrijving: Achtergrondstudie
Uitvoering: Registratiekamer
Inhoud: Een ISAT is een programma dat het de gebruiker mogelijk maakt om snel
informatie via zijn computer te zoeken of te
krijgen die op 'zijn lijf is geschreven'. De software agents-technologie kan in de
toekomst veel routinehandelingen overnemen. Ze
kan echter ook een bedreiging voor de privacy vormen, omdat de agents niet kunnen
handelen zonder persoonsgegevens. De
studie is tot stand gekomen door samenwerking van de Registratiekamer met de
Canadese Information and Privacy Commisioner
en TNO-FEL. Het rapport schets de aard en de toekomst van software agents en de
bedreiging die deze kunnen gaan vormen
voor de privacy van de gebruiker. Daarnaast gaat het rapport in op de verschillende
manieren om in de ontwerpfase van
intelligente software, de privacy te beschermen.
Looptijd: Afgerond in 1999
Contactpersonen: J.J. Borking, B.M.A. van Eck en P. Siepel zijn de auteurs.
Website: www.registratiekamer.nl/bis/top_1_5_21.html

Gegevensvergaring in strafvordering
Omschrijving: Commissie
Uitvoering: De commissie is geïnstalleerd door de minister van Justitie en staat
onder leiding van prof. mr. P.A.M. Mevis.
Inhoud: Deze commissie gaat na of regels van toepassing zijn op het verzamelen
van informatie voor strafrechtelijke doeleinden,
moeten worden aangepast. Verder zal de commissie zich ook buigen over de vraag
of politie en justitie bevoegd moeten zijn
bestanden te analyseren of te vergelijken en op welke wijze van derden, bijvoorbeeld
bedrijven, medewerking kan worden
verlangd.
Looptijd: Afgerond in mei 2001
Contactpersonen: prof. mr. P.A.M. Mevis, hoogleraar straf- en strafprocesrecht aan
de EUR is de voorzitter van de commissie.
Website: www.minjust.nl/c_actual/rapport/gegevens.pdf

Internationalisering en recht in de informatiemaatschappij
Omschrijving: Kabinetsnota
Uitvoering: Ministerie van Justitie
Inhoud: De nota heeft tot doel de Nederlandse inzet te bepalen in de vele dossiers
die in internationaal verband spelen op het
terrein van wetgeving en de informatiesamenleving. De nota vloeit voort uit de nota
Wetgeving voor de elektronische snelweg
(Wes). De nota constateert, bij de behandeling van het thema internationalisering en
rechtsmacht, dat rechtsmacht over het
algemeen territoriaal is georiënteerd en dat dit botst met het internationale karakter
van de informatiemaatschappij waar fysieke
grenzen geen rol spelen. Dit wordt beschouwd als het meest fundamentele probleem
voor de wetgever in de
informatiesamenleving. Teneinde betergreep te grijpen op dit probleem geeft de nota
Wes een aantal oplossingsrichtingen aan,
die als leidraad dienen voor de opstelling van Nederland in de verschillende
internationale verbanden. Deze notitie vormt op een
aantal punten een uitwerking van de oplossingsrichtingen uit de nota Wes.
Looptijd: Afgerond in mei 2000
Contactpersonen: H. Hijmans, directie Wetgeving, ministerie van Justitie
Website: www.minjust.nl/c_actual/persber/pb0604.htm

Virtueel juridisch kenniscentrum
Omschrijving: Virtueel kenniscentrum
Uitvoering: Ministerie van Justitie
Inhoud: Het creëren van een virtuele plek (op Internet) waarbinnen kennis en
ervaring inzake informatietechnologie en recht kan
worden gebundeld en uitgewisseld. Een virtueel centrum zou ook met een relatief
lichte gedeconcentreerde organisatie kunnen
worden gerealiseerd. Wetenschappers en beleidsmakers die betrokken zijn bij het
thema zouden de leveranciers moeten zijn van
de benodigde kennis. De afnemers kunnen bij dezelfde groepen gezocht worden,
aangevuld met het bedrijfsleven dat al dan niet
middels advocatenkantoren gebruik kan maken van de expertise om juridisch vorm
te geven aan innovaties.
Looptijd: Het advies van de Katholieke Universiteit Brabant is april 2000 uitgebracht.
Medio 2000 wordt het project aanbesteed en
opgericht. Start van het kenniscentrum zal plaatsvinden in begin 2001.
Contactpersonen:H. Hijmans, directie Wetgeving.

Toepassen vermogensrecht op de elektronische snelweg
Omschrijving: Wetsvoorstel
Uitvoering: Ministerie van Justitie
Inhoud: Doel van dit wetsvoorstel is dat aan mededelingen of rechtshandelingen de
geldigheid niet meer kan worden ontzegd
vanwege het enkele feit dat zij in elektronische vorm hebben plaatsgevonden.Het
voorstel is opgedeeld in de implementatie van de
richtlijnen omtrent de elektronische handtekening (1999/93/EG) en de elektronische
handel.
Looptijd: Het voorstel zal worden ingediend in de loop van het jaar 2000.
Contactpersonen:W. Oosterveen en M. Wesselink, directie Wetgeving

Datamining als opsporingsmiddel
Omschrijving: Onderzoeksrapportage
Uitvoering: Ministerie van Justitie
Inhoud: Er worden in de rapportage twee uitgangspunten geformuleerd die bij het
gebruik van datamining als opsporingsmiddel
in acht moeten worden genomen:
- Onderzoek naar en verwerken van gegevens is slechts toelaatbaar bij een
verdenking of verkennend onderzoek, dan wel in
verband met een onderzoek naar georganiseerde criminaliteit zonder dat er sprake is
van een concrete verdenking.
- het verwerken van gegevens en de daarbij te gebruiken technieken kunnen een
forse inbreuk op het recht van privacy
opleveren. De afweging tussen het opsporingsbelang en het belang van
privacybescherming dient daarom nauwkeurig plaats te
vinden.
Onderzoeksrapportage zal ITeR- onderzoeken naar datamining als nieuw
opsporingsmiddel bevatten.
Looptijd:
Contactpersonen:

Elektronisch Loket Rechtelijke Organisatie (ELRO)
Omschrijving: Project
Uitvoering: Project Bureau ELRO onder verantwoording van het ministerie van
Justitie, directoraat-generaal rechtspleging.
Inhoud: Het Elektronisch Loket Rechterlijke Organisatie (ELRO) is opgezet om de
bereikbaarheid en toegankelijkheid van
rechtspraak te bevorderen, waarbij wordt getracht om de interactie met burgers en
bedrijfsleven te bevorderen en de
werkprocessen te verbeteren.
Looptijd: Onbekend
Contactpersonen: Mevr. Hiemcke van ELRO.
Website: www.rechtspraak.nl

Privacy geregistreerd : visies op de maatschappelijke betekenis van privacy
Omschrijving: Rapport
Uitvoering: Rathenau Instituut
Inhoud: Privacy heeft politieke erkenning gekregen in een aantal wetten, waarmee
privacy een sterk verjuridiseerd vraagstuk is
geworden. Opvattingen over achterliggende waarden en normen, of de fundamentele
menselijke behoeften, komen niet meer aan
bod. In deze bundel met 7 essays geven diverse auteurs hun visie op deze
achtergronden van privacy. Overzicht essays: 1. De
burger en de datakloon : over persoonsgegevens en solidariteit - 2. privacyvrijheid
versus verwerking van persoonsgegevens - 3.
De toekomst van privacy - 4. Privacy gelokaliseerd : over systeemdwang,
zelfbeschikkingsrecht en goede manieren - 5. Burgers
over privacy : beoordeling van privacy in relatie tot persoonsgegevens en
informatietechnologie - 6. Wet bescherming
persoonsgegevens : agenda voor een discussie - en: 7. Het rijk alleen : bescherming
van persoonsgegevens, de relatie tussen
informationele en maatschappelijke bewegingsvrijheid.
Looptijd: Afgerond in 1998
Contactpersonen:
Website: www.rathenau.nl/nl/publicaties/

Privacybeleving van burgers in de informatiemaatschappij
Omschrijving: Rapport
Uitvoering: Rathenau Instituut (swoka)
Inhoud: Onderzoek verricht door SWOKA naar de manier waarop burgers privacy
beoordelen in relatie tot de registratie van
persoonsgegevens.
Looptijd: Afgerond in 1999
Contactpersonen: Auteur: G, C, J Smink
Website: www.rathenau.nl TERUG

MINISTERIE VAN LANDBOUW, NATUURBEHEER EN VISSERIJ

Markt en Consument
Omschrijving: Rapport
Uitvoering: Nationale Raad voor Landbouwkundig Onderzoek (NRLO)
Inhoud: De 21ste eeuw vraagt omslagen in ons denken en handelen met betrekking
tot de markt, consument, technologie en
productiestructuren. Belangrijke elementen zijn: zorg dragen voor toegevoegde
waarde in bestaande markten, hoge
kwaliteitsstandaard basisproducten en processen, voortdurend exploreren van
nieuwe markten, leveren van individueel maatwerk,
ontwikkelen van consument- en maatschappij-gestuurde 'dedicated'
procestechnologie, ontwikkelen van flexibele
organisatievormen van voortbrengings-, transport- en distributiesystemen. In dit
rapport zijn deze ontwikkelingen toegespitst op
de agribusiness.
Looptijd: Afgerond in januari 1998
Contactpersonen: Dr. Ir. J.M.P. Papenhuijzen is de projectleider.
Website: www.agro.nl/nrlo/verkenningen/nr010201.shtml

Ontwikkelingen in wetenschap en technologie -ICT in relatie tot mobiliteit en
vestigingsgedrag in landelijke gebieden
Omschrijving: Rapport
Uitvoering: Nederlandse Raad voor landbouwkundig Onderzoek (NRLO)
Inhoud: Ontwikkelingen in de ICT hebben in potentie een grote invloed op de
ruimtelijke ontwikkelingen en daarmee ook op het
functioneren van landelijke gebieden. In dit rapport zijn de zichtbare en denkbare
gevolgen voor de mobiliteit en het
vestigingsgedrag voor werken en wonen beschreven.
Looptijd: Afgerond in juni 1998
Contactpersonen: M. van Twist, E. ten Heuvelhof en J. Edelbos van de Faculteit
Technische Bestuurskunde aan de TU Delft zijn de
auteurs.
Website: www.agro.nl/nrlo/achtergrondstudies/nr010301.shtml

Ontwikkelingen in wetenschap en technologie - ICT: mogelijkheden voor sturing en
ontwerp in landelijke gebieden
Omschrijving: Rapport
Uitvoering: Nederlandse Raad voor landbouwkundig Onderzoek (NRLO)
Inhoud: Dit rapport gaat over veranderingen in sturingstechnieken en
ontwerpmethoden onder invloed van informatietechnologie,
waarbij de potentiêle betekenis voor (de sturing van) het landelijk gebied centraal
staat. Behalve de stuwende kracht die uitgaat
van technologische innovaties worden ook de maatschappelijke behoeften aan
vernieuwing op het gebied van sturing en
ontwerpen zichtbaar.
Looptijd: Afgerond juni 1998
Contactpersonen: M. van Twist, E. ten Heuvelhof en J. Edelbos van de Faculteit
Technische
Bestuurskunde aan de TU Delft zijn de auteurs.
Website: www.agro.nl/nrlo/achtergrondstudies/nr010301.shtml

Ketens en ICT II
Omschrijving: Rapport
Uitvoering: Stichting Agrarische Keten Kennis (AKK) in samenwerking met Directie
Wetenschap en Kennisoverdracht (DWK) van
ministerie van LNV. De participerende kennisinstellingen zijn : TNO-STB, WUR
(vakgroep Informatica), LEI-DLO, ATO-DLO,
TNO-INRO (afdeling Logistiek), TNO-TPD.
Inhoud: In dit rapport van het Strategisch Onderzoeksprogramma 'Ketens en ICT'
geeft een werkgroep, bestaande uit personen
van verschillende landbouwkennisinstellingen, aan welke thema's voor hen de
komende vijf jaar bovenaan staan in hun onderzoek
rond ketens en ICT. Er wordt een toekomstbeeld geschetst waarin drie scenario's
centraal staan: 'de geïnformeerde consument',
'transportpreventie' en 'flexibiliteit door standaardisatie'. Middels deze scenario's
beschrijven de kennisinstellingen, mede na
ruggespraak met het Nederlands bedrijfsleven, aan welke kennis dit bedrijfsleven
volgens hen over zo'n vijf à tien jaar behoefte
heeft. Op deze scenario's zijn drie projectvoorstellen geënt, van elk vier jaar.
Looptijd: Afgerond mei 1999
Contactpersonen: ir. J. van Roekel (voorzitter stuurgroep), Prof. dr. A. Beulens
(projectleider, WUR, vakgroep Informatica), R.A.
van der Klauw (contactpersoon, TNO-INRO, 015 2696791)
Website: www.akk.nl

Bit by bit grEen-commerce
Omschrijving: Intern rapport
Uitvoering: Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij.
Inhoud: Een quickscan van ontwikkelingen in en gevolgen van e-commerce in
agro-industriële ketens. Bijdrage aan de discussie
over het verdere beleidsvormings- en beleidskeuzeproces, doordat inzicht wordt
verkregen in de ontwikkelingen, de
mogelijkheden en knelpunten van e-commerce voor bedrijven in de agro-industriële
ketens.
Looptijd: Afgerond in november 1999
Contactpersonen: R.P.M. van der Arend (KLICT), M.J. Bogaardt (WUR-LEI), M.C.G.
Tulp-Jansen (KLICT) en D.N. Hagenaars,
Minsterie van LNV, directie Industrie en Handel.
Website: www.minlnv.nl

Inventarisatie van de beleidsgevolgen van de ontwikkeling van e-commerce in het
agrobedrijfsleven
Omschrijving: Nota
Uitvoering: Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij
Inhoud: De nota gaat in op beleidsaanknopingspunten voor LNV op basis van een
workshop over het rapport Bit by Bit
grEen-commerce. In de inventarisatie tijdens de workshop zijn drie beleidsterreinen
met mogelijke gevolgen voor het ministerie
van LNV geïdentificeerd:
- controle en toezicht
- informatie uitwisseling van en naar LNV-relaties
- beheersmatige gevolgen van 7H24-uurs economie voor de LNV organisatie
Looptijd: Afgerond in november 1999
Contactpersoon: D.N. Hagenaars, Ministerie van LNV, directie Industrie en Handel
Website: www.minlnv.nl

Beleidsprocessen en ICT in de groene ruimte: speerpunten voor actie
Omschrijving: Rapport
Uitvoering: Nederlandse Raad voor Landbouwkundig Onderzoek. Dit rapport is een
onderdeel van een NRLO-verkenning naar de
toekomstige dynamiek van tien wetenschaps- en technologiegebieden.
Inhoud: In dit rapport gaat het om een combinatie van twee wetenschaps- en
technologie-deelgebieden, waarbinnen zich
interessante vernieuwingen voordoen, namelijk beleidswetenschappen en ICT. Deze
combinatie heeft grote potenties, vooral voor
interactieve beleidsvorming. Wetenschappelijk wordt het wetenschaps- en
technologiegebied 'gevoed' door de
beleidswetenschappen, vernieuwingen in sturingstheorieën en methoden, en de ICT
die krachtige hulpmiddelen voor
beleidsvoorbereidingen en uitvoering aanreikt.
Het rapport bestaat uit een sterkt/zwakte analyse van het betreffende W&T gebied
en uit aanbevelingen ter versterking van het
betreffende W&T gebied.
Looptijd: Afgerond 1999
Contactpersonen:
Website: www.agro.nl/nrlo/achtergrondstudies/nr010301.shtml

Massa-individualisering en de agrofoodsector
Omschrijving: Verkennende studie
Uitvoering: Stichting Agro Keten Kennis, Ministerie van LNV en NRLO.
Inhoud: Deze verkennende studie kan gezien worden tegen de achtergrond van het
omslagproces van agroketens binnen
vraaggestuurde markten. In het bijzonder heeft deze studie de bedoeling
aanwijzingen te geven voor ontwikkeling van de
kennisinfrastructuur die nodig is voor massa-individualisering. De achterliggende
vragen zijn welke accenten
massa-individualisering in de theorie en de praktijk legt en of daar binnen het
onderzoek voldoende op wordt ingespeeld.
Looptijd: Afgerond in 1999
Contactpersonen: C.A. de Bruijn (Freij Projecten BV) en J.C. Dagevos (LEI-DLO) zijn
de auteurs.
Website: www.agro.nl/nrlo/achtergrondstudies/9916.htm

Agrologistiek, ICT en Nederland als vestigingsplaats voor agrofoodconcerns
Omschrijving: Werkprogramma
Uitvoering: Raad voor het Landelijk Gebied (RLG)
Inhoud: De centrale vraag in dit werkprogramma is: hoe de positie van Nederland
als vestigingsplaats voor (internationale)
agrofoodconcerns kan worden versterkt binnen de doelstelling om Nederland
duurzaam en concurrerend in te richten voor een
gezonde landbouw, waarbij milieubelasting en risicobeheersing centraal staan. Er zal
in ieder geval aandacht worden besteed aan
aspecten van infrastructuur, logistieke dienstverlening en informatietechnologie.
Looptijd: Advies wordt uitgebracht in het jaar 2000
Contactpersonen: Van Noord (voorzitter RLG)
Website: www.rlg.nl/werkprog994.html

Keten Informatie Systemen (K.I.S.)
Omschrijving: Onderzoeksproject
Uitvoering: Dit project maakt deel uit van het Strategisch Onderzoeksprogramma
'Ketens en ICT' van de stichting Agrarische
Keten Management (AKK).
Inhoud: Ontwikkelen van generieke, wetenschappelijke verantwoorde kennis ten
behoeve van toekomstgerichte, keten
gerelateerde vragen van het agro-industriële bedrijfsleven, die met de bestaande
expertise onvoldoende bevredigd kunnen
worden beantwoord.
Looptijd: Onbekend
Contactpersonen: Ir. G.J.P. van Oosten van het ZLTO, vertegenwoordiger
plantaardige en
primaire sector is de voorzitter van het bestuur van AKK en Ir. J. van Roekel
is de directeur van het bureau van AKK.
Website: www.akk.nl

Werkende Ketens
Omschrijving: Studie
Uitvoering: Deze studie is onderdeel van het deelproject van het AKK-project VIKING
(Virtuele Kennis Infrastructuur).
Inhoud: Tien uitgebreide beschrijvingen van het werken met en in ketens in de
agro-industriële sector. Daarmee omvatten deze
ketens het gehele traject gevormd door consumenten, detailhandel, en andere
verstrekkers van voedingsmiddelen, de
groothandel, voedingsmiddelenindustrie als ook de primaire productie. Bij de
praktische benadering via cases wordt de theorie als
vertrekpunt genomen en vanuit de cases vindt er een terugkoppeling plaats naar de
theorie. Doel hiervan is om vanuit de 'lessons
learned' de lijnen naar de toekomst uit te zetten.
Vanuit drietal aandachtsgebieden: ketenmanagement, product- en procestechnologie
en zorgsystemen, wordt gekeken naar het
belang van ICT in het desbetreffende aandachtsveld.
Looptijd: Onbekend
Contactpersonen: Ir. G.J.P. van Oosten van het ZLTO, vertegenwoordiger
plantaardige en primaire sector is de voorzitter van het
bestuur van AKK en Ir. J. van Roekel is de directeur van het bureau van AKK.
Website: www.akk.nl

Kennis Uit het Stopcontact (KUS): ICT voor een vitaal Nederlands
landbouwkennissysteem
Omschrijving: Project
Uitvoering: Wageningse kennisinstellingen (Wageningen Universiteit, DLO,
Bibliotheek LUW/Pudoc-DLO, SHAO en STOAS) en het
ministerie van LNV.
Inhoud: Doel van KUS is door ICT een bijdrage te leveren aan de productie,
vergaring, opslag, presentatie en verspreiding van
kennis binnen het Nederlandse landbouwkennissysteem. KUS bestrijkt de volgende
onderwerpen: ICT en onderwijs, ICT en
onderzoek, ICT en infrastructuur, ICT en kennisontsluiting, ICT en customer
management.
KUS startte in 1995 als specifiek landbouwkundige uitwerking van het Nationaal
Actieprogramma Elektronische Snelweg.
Looptijd: Onbekend
Contactpersonen: drs.C.J.Kalden (LNV) , ir. Van Ast (Wageningen UR), ir. R. Blom
(secretaris) van het beleidsoverleg KUS.
Website: haiku.kennis.org/kus/watisdef.htm

Ketennetwerken, Logistiek en ICT (KLICT)
Omschrijving: Project
Uitvoering: ICES-KIS
Inhoud: In dit project wordt (strategische) kennis op het gebied van complexe
ketennetwerken en logistieke processen
ontwikkeld en gebundeld in het vakgebied ketenkunde. Het gaat om een nieuw
interdisciplinair veld waarin technologische kennis
en kennis over maatschappelijke processen en systemen wordt ontwikkeld t.b.v. alle
partijen in productie en distributienetwerken.
Private partijen spelen een belangrijke rol.
Looptijd: Onbekend
Contactpersonen: Ir. J. van Roekel is directeur van KLICT.
Website: www.klict.nl

Beleidsbrief ICT-LNV
Omschrijving: Beleidsbrief
Uitvoering: Minister van Landbouw Natuurbehoud en Visserij
Inhoud: In deze beleidsbrief wordt de kamer geïnformeerd over de ontwikkelingen
op het gebied van informatievoorziening. Van
de overheid mag worden verwacht dat zij voorwaarden schept voor een betrouwbare
informatievoorziening, die recht doet aan de
eisen van het beleid, maar die tevens aansluit bij de wensen van individuele burgers
over helderheid en actualiteit. Ik streef ernaar
om het informatiebeleid van het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij
(LNV) op die leest te schoeien.
Looptijd: Afgerond in juli 2001
Contactpersonen: Minister Brinkhorst is de auteur
Website: www.minlnv.nl/infomart/parlemnt/2001/par01211.htm

Heeft precisielandbouw (de) toekomst?
Omschrijving: Rapport
Uitvoering: Het Lei, in opdracht van het Ministerie van LNV
Inhoud: De mogelijkheden om plaats- en tijdspecifieke metingen en behandelingen
te verrichten aan akkerbouwpercelen en
-gewassen zijn de laatste jaren sterk toegenomen. Deze landbouwmethode,
genoemd precisielandbouw (PL), biedt de
akkerbouwsector kansen om tot verbetering van opbrengst, kwaliteit en saldo van
producten te komen en emissies van
nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen naar het milieu te verminderen. De
opkomst van precisielandbouw verloopt echter
moeizaam. Dit rapport geeft een inventarisatie van zowel de mogelijkheden en
kansen voor precisielandbouw als de
belemmeringen en moeilijkheden die men in de praktijk tegen komt. Ook worden
aanbevelingen gedaan om de opkomst van
precisielandbouw beter te stroomlijnen.
Looptijd: Januari 2000
Contactpersonen: S.R.M. Janssens en A.B. Smit zijn de auteurs
Website: www.lei.nl

Een ICT agenda voor LNV
Omschrijving: Rapport
Uitvoering: Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij
Inhoud: Uitkomst van een interne discussie over de impact van ICT op
LNV-beleid.Voorstel voor uitdieping van zes thema's en
pleidooi voor een voortschrijdende ICT-agenda voor het ministerie.
Looptijd: Januari 2001
Contactpersonen: G.M. Keijzer-Baldé, Directie Informatiemanagement en Facilitaire
Aangelegenheden, Ministerie van LNV.
Website: www.minlnv.nl TERUG

MINISTERIE VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPEN

ICT en onderwijs
Omschrijving: Advies
Uitvoering: Het advies komt van de werkgroep van de Commissie
Arbeidsmarktvraagstukken van de Sociaal Economische Raad
(SER) en is gericht aan het ministerie van OC&W.
Inhoud: Centraal in het ontwerpadvies van de SER staan de onderscheiden functies
die ICT voor het onderwijs en scholing kan
hebben, en de opvatting dat ICT een enabling technology is, een technologie die
zaken vergemakkelijkt en mogelijk maakt. De
beleidsinspanningen zouden zich vooral moeten richten op het leren over ICT en het
leren met behulp van ICT. Gelijktijdig kunnen
scholen, onder meer door ondersteuning van good practices, toewerken naar het
leren door middel van ICT. Het grootste
praktische probleem hierbij is dat een didactische onderbouwing nog niet paraat is.
Voor Nederland is goed onderwijs, waarin
plaats is geruimd voor ICT, van cruciaal belang. Kennis en innovatie worden
tenslotte de onderscheidende factoren tussen landen.
De SER mist in het onderwijs een sense of urgency wat betreft de toepassing van
ICT.
Looptijd: Afgerond maart 1998
Contactpersonen: De werkgroep staat onder leiding van prof. dr. U. Rosenthal.
Website: www.ser.nl/publicaties/

ICT en onderwijs
Omschrijving: Advies
Uitvoering: Advies komt van de Onderwijsraad en is gericht aan het ministerie van
OCW.
De ontwikkeling van de samenleving naar een informatiemaatschappij heeft
belangrijke consequenties voor het onderwijs. Het
belang van het selecteren en hanteren van kennis zal de komende jaren toenemen.
Zelfsturingprocessen van leerlingen en leren,
leren zullen belangrijker worden. De rol van docent zal veranderen van overdrager
van kennis in de richting van begeleider van
leerprocessen. In het onderwijs zal steeds vaker uitgegaan worden van een
leerling-gerichte benadering. De Raad is van mening
dat ICT een belangrijk hulpmiddel is om deze fundamentele veranderingen in het
onderwijs te faciliteren en te stimuleren.
In het advies 'ICT en onderwijs' geeft de Onderwijsraad een middellange termijn
visie op het gebruik van ICT in het onderwijs.
Ingegaan wordt op de maatschappelijke veranderingen rond het onderwijs, het
huidige gebruik van ICT in het onderwijs, de
knelpunten bij de implementatie van ICT in het onderwijs en het recente actieplan
'Investeren in voorsprong'.
De minister van OC&w heeft niet alleen advies gevraagd aan de Onderwijsraad over
de ontwikkelingen op het gebied van ICT en
onderwijs, maar ook aan de SER. Dit advies staat ook in dit document beschreven.
Looptijd: Afgerond maart 1998
Contactpersonen: mr. dr. H.J.M. Hoefnagel is algemeen secretaris van de
Onderwijsraad.
Website: www.onderwijsraad.nl/Doc/ict.pdf

Toekomstgericht onderwijs en het gebruik van ICT. Hoe te komen tot verantwoorde
keuzes?
Omschrijving: Studie
Uitvoering: Wetenschappelijk Technologische Raad (WTR) van de Stichting SURF.
Inhoud: Studie geeft inzicht in de problemen waarmee het onderwijs worstelt bij de
invoering en toepassing van ICT. Hij gaat met
name in op de keuzes die beleidsmakers moeten maken om op een verantwoorde
manier gebruik te kunnen maken van de nieuwe
mogelijkheden van ICT in het onderwijs.
Looptijd: Afgerond in 1998
Contactpersonen: H.C. de Wolf is de auteur.
Website: www.surf.nl

Alles uit de kast: op weg naar een nationaal investeringsprogramma digitale
infrastructuur cultureel erfgoed
Omschrijving: Rapport
Uitvoering: Wetenschappelijke Technologische Raad (WTR) van Stichting SURF in
opdracht van OC&W.
Inhoud: Het rapport geeft de richting aan om in Nederland een grotere effectiviteit
van het cultureel erfgoed te bereiken door
middel van informatisering. Hiervoor is een aanzienlijk investeringsprogramma
nodig. Het rapport behelst de uitwerking van drie
scenario's voor een dergelijk programma.
Looptijd: Afgerond in 1998
Contactpersonen: drs. W. Adriaansen, prof. dr. J. van de Berg, dr. L. Breure en dr.
A.B.M.
Melief zijn de auteurs.
Website: www.surf.nl

Persoonsgegevens in de informatiemaatschappij
Omschrijving: Bericht aan het parlement
Uitvoering: Rathenau Instituut
Inhoud: In dit bericht geeft het Rathenau instituut haar mening over het ontwerp
van de nieuwe Wet Bescherming
Persoonsgegevens (WBP). Gesignaleerd wordt dat het wetsontwerp zich onvoldoende
rekenschap geeft van de consequenties
van het toenemend gebruik van persoonsgegevens door commerciële en publieke
organisaties. Met het ongewenste gevolg dat
personen steeds vaker over hun persoonsgegevens worden lastiggevallen omdat ze
toestemming moeten geven voor het gebruik
ervan (information stalking) en dat werkgevers, kredietverschaffers en verzekeraars
persoonsgegevens in toenemende mate gaan
gebruiken voor risicoselectie en bijbehorende uitsluiting. Het Rathenau Instituut pleit
in het bericht voor een bescheidener opzet
van de WBP, met de mogelijkheid om beter in te spelen op de wijze waarop in de
toekomst van persoonsgegevens gebruik wordt
gemaakt. De Registratiekamer zou dit gebruik tot onderwerp van monitoring en
onderzoek moeten maken.
Looptijd: Afgerond in 1998
Contactpersonen: Prof. dr. J. van Eijndhoven is directeur van het Rathenau Instituut.
Programmacoördinator is Margot Schoenmacker.
Website: www.rathenau.nl

Privacy geregistreerd: visies op de maatschappelijke betekenis van privacy
Omschrijving: Werkdocument
Uitvoering: Rathenau Instituut
Inhoud: Dit werkdocument bestaat uit een bundeling van een achttal essays. Een
belangrijk element in die essays is dat er geen
consensus mogelijk is over het begrip privacy; de betekenis die eraan wordt gegeven
verschilt van persoon tot persoon en van
situatie tot situatie en is bovendien cultuur-en tijdgebonden. Daarnaast is er sprake
van grote onzekerheden en
tegenstrijdigheden in de wijze waarop informatietechnologie en privacy zich tot
elkaar verhouden. In de slotbeschouwing volgt de
conclusie dat een juridisch sluitende bescherming van de privacy niet is te geven:
een pleidooi voor bescheidenheid, waarbij de
overheid procedures, competenties en vrijheidsrechten vastlegt en waarbij privacy
een vrijplaats wordt waar partijen afspraken
over maken en de Registratiekamer kan optreden als makelaar.
Looptijd: Afgerond in 1998
Contactpersonen: Prof. dr. J. van Eijndhoven is directeur van het Rathenau Instituut.
Programmacoördinator is Margot Schoenmacker.
Website: www.rathenau.nl

Privacyvrijheid!: de vrijheid om zichzelf te zijn
Omschrijving: Werkdocument
Uitvoering: Rathenau Instituut
Inhoud: Het rapport laat zien hoe dubbelzinnig privacy is en hoe pogingen tot
eenduidige definiëring stranden. De geschiedenis
van privacy wordt behandeld en ook de opvattingen daarover in verschillende
culturen. Het rapport is geschreven door de jurist
prof. dr. S. Gutwirth.
Looptijd: Afgerond in 1998
Contactpersonen: Prof. dr. J. van Eijndhoven is directeur van het Rathenau Instituut.
Programmacoördinator is Margot Schoenmacker.
Website: http://www.rathenau.nl

Wie bepaalt uw identiteit?: opstel over de Burgerservicekaart en informationele
zelfbeschikking

Omschrijving: Werkdocument
Uitvoering: Rathenau Instituut
Inhoud: Het centrale thema in dit document is wat de gevolgen zijn van de
introductie van een burgerservicekaart voor de
informatierelatie tussen burger en overheid. Onder de burgerservicekaart wordt
verstaan een chipkaart die is voorzien van
elektronische persoonsidentificatie, waarmee burgers bij de overheid (gemeenten)
langs elektronische weg van diensten gebruik
kunnen maken, zoals de aanvraag van een uittreksel van het bevolkingsregister of
het lenen van boeken uit de bibliotheek of
kortingen voor mensen met een minimuminkomen.
Geconstateerd wordt dat de eenzijdige oriëntatie op dienstverlening en
administratieve efficiency, gecombineerd met andere
automatiseringsprojecten op het gebied van verwerking van persoonsgegevens, de
burger in een afhankelijke positie van de
overheid kan brengen. Het is mogelijk om bij het ontwerpen van de
burgerservicekaart veel meer nadruk te leggen op
mogelijkheden van de burger om meer controle te krijgen over het gebruik van de
eigen persoonsgegevens. Zo zou de burger
zelf kunnen bepalen welke diensten op de kaart worden aangebracht en zelf
toestemming moeten geven voor het gebruik van
persoonsgegevens.
Looptijd:
Contactpersonen: Prof. dr. J. van Eijndhoven is directeur van het Rathenau Instituut.
Programmacoördinator is Margot Schoenmacker.
Website: www.rathenau.nl

Uitsluiting van ouderen: de dreiging verkend
Omschrijving: Project en conferentie ('Oud geleerd, oud gedaan')
Uitvoering: Rathenau Instituut
Inhoud: Er bestaat een vrees dat het gebruik van de moderne ICT zal leiden tot het
afhaken van grote groepen ouderen, die er
niet via studie of het arbeidsproces mee leren omgaan en voor wie het allemaal ook
erg snel gaat. Naarmate maatschappelijke
voorzieningen en diensten steeds meer van ICT gebruik maken zou sociale uitsluiting
het gevolg kunnen zijn. In 1997 werden
over het voorkomen van uitsluiting reeds aan het parlement gedaan. Aan de ene
kant over het bestaan van stereotypen over
ouderen waardoor mogelijkheden onbenut blijven, en aan de andere kant over de
noodzaak om voor ouderen een inhaalslag te
maken. In 1998 volgde de conferentie.
Looptijd: Afgerond in 1998
Contactpersonen: Prof. dr. J. van Eijndhoven is directeur van het Rathenau Instituut.
Website: www.rathenau.nl

ICT en arbeid
Omschrijving: Project
Uitvoering: Rathenau Instituut
Inhoud: In het project 'ICT en Arbeid' komen vragen aan de orde als: zal ICT leiden
tot beperking van de vrijheid van de
werknemer ('big boss is watching you') of juist tot grotere zelfstandigheid, zal het
woon-werkverkeer minder worden of
toenemen, wordt het werk routinematiger of juist creatiever? Een tweetal studies is
uitgezet die vooral zicht moeten geven op het
gebied van ICT en de manier waarop arbeid wordt verricht en zijn sociale functie
vervult. Een literatuurstudie zal inzicht bieden in
de veronderstellingen die daarvoor worden gehanteerd. Daarnaast wordt een
empirisch onderzoek gedaan naar de manier waarop
een aantal beroepsgroepen (bijvoorbeeld metaalbewerkers, veehouders,
beleidsambtenaren, journalisten en medewerkers van
call-centers) van ICT gebruik maakt, wat de invloed daarvan is op hun werk en de
manier waarop ze hun arbeid beleven.
Het project heeft geleid tot twee werkdocumenten. Het eerste document is een
literatuurstudie met de titel 'ICT en nieuwe
arbeidspatronen' geschreven door Dr. W. Trommel. Het tweede document is een
empirische studie getiteld 'ICT en arbeid in het
dagelijkse leven', geschreven door dr. V. Frissen van TNO STB.
Looptijd: Afgerond februari 2000
Contactpersonen: Prof. dr. J. van Eijndhoven is directeur van het Rathenau Instituut.
Website: www.rathenau.nl

Universele Dienstverlening
Omschrijving: Project
Uitvoering: Rathenau Instituut
Inhoud: Veranderingen in de infrastructuur rond het aanbod van informatiediensten
kunnen grote invloed hebben op de
toegankelijkheid en beschikbaarheid van informatie. Wie bepaalt bijvoorbeeld welke
zenders op de Amsterdamse kabel
beschikbaar zijn, welke rol spelen commerciële motieven? En hoe krijgt een burger
daarin een stem, via de programmaraad of via
de decoder? Duidelijk is dat de stormachtige ontwikkelingen op het gebied van ICT
ingrijpende consequenties hebben voor de
universele dienstverlening en ook nieuwe vragen oproepen. Hoort bijvoorbeeld elke
leerling op school over een computer te
beschikken, wordt Internet tot de publieke ruimte gerekend waarop iedereen
toegang hoort te hebben? In 1998 is een begin
gemaakt met de verkenning van dit onderwerp, dat vooral moet gaan over de rol die
de overheid in de genoemde situaties heeft
te spelen.
Looptijd:
Contactpersoon: Prof. dr. van Eijndhoven is directeur van het Rathenau Instituut
Website: www.rathenau.nl

Voorspellende geneeskunde
Omschrijving: Project
Uitvoering: Rathenau Instituut
Inhoud: De Stichting Toekomstscenario's Gezondheidszorg is opdracht gegeven om
scenario's over de effecten van
voorspellende geneeskunde rond 2010 te ontwikkelen. Verder is een uitwerking
gemaakt van het eerder verschenen
werkdocument 'Politiek van Preventie' (1997) naar de normatieve aspecten van
voorspellende geneeskunde, waarbij vooral is
gekeken naar de taken van de overheid op dit terrein. Het uitgangspunt van de
auteurs is dat voorspellende geneeskunde een
nieuw type vragen oproept die met de bestaande arrangementen rond de
geneeskunde niet worden beantwoord.
Niet-klachtengebonden geneeskunde kan immers ingrijpende consequenties hebben
voor de levensstijl van mensen, voor hun
verwachtingen van de toekomst en voor hun sociale relaties. De overheid zou het
politieke debat moeten stimuleren over de
consequenties van de 'machtspositie' die de medische expertise daarbij heeft en over
de manier waarop voorspellingen op
verschillende bevolkingsgroepen een verschillend effect kunnen hebben. De
niet-klachtengebonden geneeskunde kan ook grote
gevolgen hebben voor de toegang tot arbeidsmarkt en verzekeringen, waarbij
klinische risico-inschattingen kunne leiden tot
gronden voor uitsluiting. De overheid heeft de taak waarborgen te organiseren tegen
een dergelijk gebruik van voorspellende
geneeskunde.
Uit het project zijn twee werkdocumenten gerold. Het eerste werkdocument is een
studie met de titel 'Gezondheidspolitiek in een
risicocultuur: burgerschap in het tijdperk van de voorspellende geneeskunde',
geschreven door K. Horstman, G.H. de Vries en O.
Haveman van de universiteit van Maastricht. Het tweede document is een
beschrijving van vier scenario's, geschreven door de
Stichting Toekomstscenario's Gezondheidszorg (STG).
Looptijd: Afgerond december 1999
Contactpersonen: Prof. dr. van Eijndhoven is directeur van het Rathenau Instituut.
Programmacoördinator is Koos van Bruggen.
Website: www.rathenau.nl

De nacht schreef rood: informatisering van zorgpraktijken
Omschrijving: Studie
Uitvoering: Rathenau Instituut in het kader van het project 'Informatie,
informatietechnologie en gezondheidszorg'.
Inhoud: In de gezondheidszorg wordt veel verwacht van het gebruik van het
elektronisch zorgdossier (EZD). Door ICT zou de
kwaliteit en de efficiency van de zorg aanzienlijk kunnen verbeteren en zouden de
prestaties in de zorg ook transparanter kunnen
worden voor financiers en overheid. De introductie van de EZD leidt echter ook tot
vragen over de juridische en ethische aspecten
en de mogelijke veranderingen in de positie van patiënt, zorgverlener en overheid.
De wijze waarop de EZD's vorm zullen krijgen
blijkt van grote invloed op de relatie tussen de patiënt en de zorgverlener. Zo zal het
model van een sterk geformaliseerde
zorgdossier duidelijk spanningen oproepen met het pragmatische en interactieve
karakter van de zorgverlening. Een EZD vooral
gericht op de informatiebehoefte van de verzekeraar zal de zeggenschap over het
zorgproces meer naar de economische
motieven laten overhellen. Er zijn kortom verschillende behoeften aan
zorginformatie. Verder benadrukt de studie dat de
verschillende informatiebehoeften zich niet eenvoudig tot een voor ieder geldende
standaard laten vertalen. De studie pleit voor
een grotere betrokkenheid van patiëntenorganisaties, specialisten en ook de
overheid bij de vormgeving van het zorgdossier;
deze wordt nog teveel overgelaten aan verzekeraars, apothekers en huisartsen.
Looptijd: Afgerond in december 1998
Contactpersonen: Prof. dr. van Eijndhoven is directeur van het Rathenau Instituut.
Programmacoördinator is Koos van Bruggen. Auteurs van de studie zijn:
M. Berg, E. Goorman, P. Harterink, S. Plass van de Erasmus Universiteit.
Website: www.rathenau.nl

Leren met ICT: nieuwe accenten
Omschrijving: Advies
Uitvoering: Het advies is afkomstig van de Onderwijsraad en is gericht aan het
ministerie van OC&W.
Inhoud: Reactie van de Onderwijsraad op nieuwe accenten die minister Hermans van
Onderwijs heeft aangekondigd in zijn brief
aan de Tweede Kamer, waarin de voornemens rond het ICT-beleid op hoofdlijnen
wordt uitgezet.
De Raad wordt gevraagd op twee punten te adviseren. Het eerste betreft de gekozen
bestuurlijk aanpak, waarbij scholen
verantwoordelijk zijn voor keuzen bij de integratie van ICT in hun dagelijkse praktijk.
De overheid formuleert daarvoor de
algemene doelen, schept voorwaarden, en zorgt voor monitoring en evaluatie. Wat is
het oordeel van de Raad over deze keuze?
Het tweede betreft het uitwerkingsplan, waarin zal worden gespecificeerd welke
aanpak wordt gekozen om voldoende waarborgen
te realiseren voor inhoudelijke en onderwijskundige ontwikkelingen die tot kwalitatief
beter onderwijs en leren bijdragen. Daarbij is
de betrokkenheid van alle scholen een belangrijk aspect. Aan welke kenmerken moet
deze uitwerking volgens de Raad voldoen?
Over de hoofdlijnen van de brief is de Raad wel positief. Wel vraagt de Raad
nadrukkelijk aandacht voor duidelijkheid wat betreft
de verantwoordelijkheden voor scholen en voor de overheid, die in de uitwerking van
de plannen aan de orde moeten komen.
Looptijd: Afgerond juni 1999
Contactpersonen: mr.dr. W.G.G.M. van Holsteijn (algemeen secretaris
Onderwijsraad)
Website: www.onderwijsraad.nl/Doc/ict2.pdf

Flexibel en open hoger onderwijs met ICT: een inventarisatie van ICT gebruik,
meningen en verwachtingen.
Omschrijving: Studie
Uitvoering: IVLOS van de Universiteit Utrecht en OC&TO van de Universiteit Twente
in opdracht van het ministerie van OC&W
Inhoud: De aanname dat ICT leidt tot efficiënter en/of effectiever onderwijs kan niet
worden onderbouwd op basis van de
beschikbare onderzoeksresultaten. Wel kan de voorlopige conclusie worden
getrokken dat ICT meer bijdraagt aan de verbetering
van het onderwijsleerproces (zoals aan de motivatie van gebruikers en aan de
doorlooptijd van de leerstof) dan aan het
verbeteren van het leerresultaat. Het verdient aanbeveling vooral projecten die
gericht zijn op transformatie van het onderwijs
met behulp van ICT te stimuleren, volgen en evalueren, om op basis daarvan de
effecten van ICT meer zichtbaar te krijgen.
Uit de studie blijkt tevens dat per sector binnen het hoger onderwijs er grote
verschillen zijn in de mate van gebruik van
specifieke ICT-middelen. Elke sector heeft een eigen profiel in het gebruik van ICT,
dat in verband kan worden gebracht met de
beroepspraktijk waarvoor wordt opgeleid.
Verder blijkt over het algemeen dat de motieven om ICT in het hoger onderwijs in te
voeren meer te maken hebben met het
streven naar onderwijsinnovatie in brede zin dan met het streven naar de verhoging
van effectiviteit en efficiëntie.
Looptijd: Afgerond in juli 1999
Contactpersonen: dr. Wim van Veen, Prof. dr. Albert Pilot (IVLOS Universiteit
Utrecht) en
dr. Michiel van Geloven, Prof. dr. Jef Moonen (OC&TO Utwente).
Website: www.ivlos.uu.nl/

Infodrome
Omschrijving: Programma
Het programma is een initiatief van het kabinet en wordt gefinancierd door het
Ministerie van OC&W. De uitvoering ligt in handen
van een programmabureau en een stuurgroep onder leiding van R. van de Ploeg, de
staatssecretaris van OC&W
Inhoud: Infodrome is een programma dat zich bezighoudt met de maatschappelijke
veranderingen als gevolg van het toenemende
gebruik van ICT op negen domeinen, bijvoorbeeld: opvoeding en onderwijs,
burgerschap en veiligheid, werken, wonen, sport en
spel en cultuur, zorg ,wetenschap, milieu en internationale betrekkingen. Infodrome
richt zich specifiek op de vraag hoe de rol van
de overheid verandert en zal veranderen in een informatiesamenleving.
Het doel van het programma is drieledig:
* Het verkrijgen van inzicht in maatschappelijke implicaties van de
informatierevolutie. Dit vereist relevante, empirische,
kwantitatieve kennis en informatie over informatie-gerelateerde ontwikkelingen en
systematische analyses daarvan.
* Het mobiliseren van bewustzijn in de samenleving voor de noodzaak van een
beleid dat aansluit bij de eisen van de
informatiemaatschappij.
* Het verkrijgen van inzicht in de prioriteiten van de betrokken partijen en
geïnteresseerden toekennen aan acties, al dan niet
door de overheid uitgevoerd, gericht op de informatiemaatschappij. Dit vereist
helderheid over de politieke en maatschappelijke
waardering van de beschikbare kennis, ervaring en inzichten.
Looptijd: Vanaf 1999
Contactpersonen: Krijn van Beek is de directeur van het programmabureau.
Website:http://www.infodrome.nl

Sterke instellingen, verantwoordelijke overheid
Omschrijving: beleidsnotitie
Uitvoering: Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen.
Inhoud: Notitie over het onderwijsbeleid op de middellange en langere termijn. In de
notitie worden drie prioriteiten gesteld aan
het onderwijsbeleid:
* Hoge kwaliteit van het onderwijsaanbod voor iedereen met aandacht voor
verschillen en het optimaliseren van toegankelijkheid.
* Publiek ondernemerschap: sterke verantwoordelijke instellingen die
maatschappelijke trends kunnen waarnemen en het
voortouw nemen.
* Bestuurlijke netwerkvormen: inbedden van de instellingen in hun maatschappelijke
omgeving.
Hoofdstuk twaalf gaat over een opener onderwijsbestel door ICT en over
internationalisering.
Looptijd: Afgerond september 1999
Contactpersoon:
Website: www.minocw.nl/onderwij/brief/pdf/belbrief2.pdf

Hoger onderwijs en onderzoeksplan (HOOP)
Omschrijving: Plan
Uitvoering: Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen.
Inhoud: Het centrale thema van HOOP is: 'Meer ruimte voor hoger onderwijs'. In het
plan worden voorstellen gedaan voor
veranderingen en verbeteringen binnen het hoger onderwijs met het oog op de
kennisintensieve samenleving. Hoofdstuk zeven is
speciaal gewijd aan ICT in het hoger onderwijs. ICT kan een belangrijke bijdrage
leveren aan innovatie en flexibilisering van het
hoger onderwijs. Het hoger onderwijs kan met ICT inspelen op de toenemende
heterogeniteit van de studentenpopulatie en naast
de traditionele student ook andere doelgroepen bereiken. ICT maakt in de vorm van
virtueel hoger onderwijs ook een geheel
ander soort onderwijs mogelijk. Dit kan grote gevolgen hebben voor het hoger
onderwijs en kan leiden tot versterkte
concurrentie op de internationale en Nederlandse onderwijsmarkt.
Looptijd: Afgerond oktober 1999
Contactpersonen:
Website: www.minocw.nl/hoop2000/

Internationaliseringactiviteiten ICT en onderwijs
Omschrijving: Productboek
Uitvoering: Het produktboek is een uitwerking van de beleidsbrief ICT van de
minister van OC&W
Inhoud:
Looptijd: Afgerond november 1999
Contactpersonen:

Digitale media in de technologische cultuur: perspectieven voor een kunst- en
cultuurbeleid
Omschrijving: Notitie
Uitvoering: Michiel Schwarz heeft de notitie geschreven in opdracht van het
ministerie van OC&W.
Inhoud: Een nieuwe 'culturele arena' komt op als gevolg van de digitale
communicatie- en mediatechnologie. Die nieuwe arena
vraagt om een kunst- en cultuurbeleid, dat is verankerd in een cultuurpolitieke visie
op de netwerksamenleving en de
technologische cultuur.
Looptijd: Afgerond 1999
Contactpersonen: M.Thijssen, directie Kunsten van OC&W.

Maatschappij en de elektronische snelweg
Omschrijving: Stimuleringsprogramma
Uitvoering: Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO).
Inhoud: Binnen dit onderzoeksprogramma gaat het om de maatschappelijke
implicaties van de ontwikkelingen in de
informatie-technologie. De implicaties worden binnen de veranderingen van de
kennissamenleving geplaatst: in de productie en
werkgelegenheid komt de nadruk steeds meer op de ontwikkeling van informatie en
kennis te liggen en de mogelijkheden tot een
'actieve' samenleving groeien, i.e. de mogelijkheden tot combinaties van activiteiten
als werk, zorg, vrije tijd en leren nemen toe.
Het programma van onderzoek en kennisoverdracht heeft drie hoofdinvalshoeken:
private en publieke organisaties, de
arbeidsmarkt en de sociaal-culturele invalshoek. Daarnaast zijn er drie
ondersteunende invalshoeken: onderwijs en scholing, het
ruimtelijke aspect en meting en informatie. De invalshoeken worden verder
toegespitst op drie kerngebieden: de perspectieven.
Het gaat hier om vraagstukken betreffende: nieuwe vormen van bedrijvigheid en
werkgelegenheid, toegankelijkheid en verdeling,
maatschappelijke transformaties. Dit stimuleringsprogramma is met name gericht op
de drie volgende zaken:
* het beschikbaar maken van adequate gegevens/indicatoren mede door het op
gang brengen van aanvullende dataverzameling;
* empirisch maatschapwetenschappelijk onderzoek gericht op de stand van zaken en
de verwachtingen voor de toekomst;
* uitgebreide kennisoverdracht van de bereikte resultaten van onderzoek naar de
(mogelijke) gebruikers
Looptijd: 1999-2006
Contactpersonen: drs. Th.H. Roes (adjunct-directeur Sociaal- en Cultureel
Planbureau) is de
voorzitter van de stuurgroep en dr. L. van der Laan is de wetenschappelijk
coördinator.
Website: http://infomes.magw.nl/index.htm/
Opmerkingen: Hieronder volgen de vier achtergrondstudies van het
stimuleringsprogramma MES.

Arbeid en Elektronische Snelweg
Omschrijving: Programmeringstudie
Uitvoering: Programmeringcommissie MES
Inhoud: De betreffende inventarisatie heeft geresulteerd in twaalf onderzoeksvelden.
Op het gebied van allocatie- en
verdelingsvraagstukken: organisaties en kenniswerkers, ICT en verschuivende
werkgelegenheidsstructuren, ICT en menselijke
kapitaal als productie-inputs, zorg en werk in huishoudens, groepen en
emplooibaarheid, de transitionele arbeidsmarkt.
Op het gebied van institutiesm allocatie en verdeling: arbeidsorganisaties en ICT,
ICT en ZWB (zoeken, werven en bemiddelen),
ICT en arbeidsverhoudingen, regelgeving rond zorg en werk, ICT, instituties en
arbeidsdeelname, ICT en arbeid in de toekomst.
Looptijd; Afgerond in 1998
Contactpersonen: dr. L. van der Laan is de auteur.
Website http://infomes.magw.nl

Bedrijvigheid
Omschrijving: Programmeringstudie
Uitvoering: Programmeringcommissie MES.
Inhoud: Vragen en reeds beschikbare antwoorden met betrekking tot de effecten van
informatie- en communicatietechnologie
(ICT) voor bedrijvigheid worden geïnventariseerd. Dit geeft aan wat de gaten in de
beschikbare kennis zijn. Veertien
onderzoeksvragen worden geformuleerd om die gaten te vullen. Die vragen betreffen
de thema's van coördinatie en informatie,
kennis en leren in processen binnen bedrijven, tussen bedrijven en in markten.
Looptijd: Afgerond in 1998
Contactpersonen: Prof. dr. B. Nooteboom en T.B. Klos zijn de auteurs.
Website: http://infomes.magw.nl

Ruimtelijke Ordening en Logistiek
Omschrijving: Programmeringstudie
Uitvoering: Programmeringcommissie MES.
Inhoud: Drie centrale vraagstellingen zijn:
1. De invloed van ruimtelijke structuren op de adoptie van het gebruik van
elektronische snelwegen (innovatiediffusie, voor- en
achterlopers, sturingsmogelijkheden).
2. Het directe effect van het gebruik van elektronische snelwegen op het ruimtelijke
gedrag en de vervoerslogistiek van
huishoudens en bedrijven. Er wordt uitgegaan van de verschillende typen
substitutie-effecten (telewerken, teleforenseren,
telewinkelen, teleleren, televergaderen, elektronische handel e.d.) en van
compensatie-effecten (bijv. minder persoonlijke
contacten binnen bedrijven worden gecompenseerd door meer contacten in
vergader- en cursuscentra). Ten slotte is er aandacht
voor nieuwe locatie voorkeuren.
3. Het indirecte (langere termijn) effect van veranderend ruimtelijk gedrag op
locatiepatronen en de inrichting van de gebouwde
omgeving, op (nieuwe) ongelijkheden en
onevenwichtigheden binnen stedelijke gebieden en tussen regio's, op de mobiliteit
van personen en goederen, de
ruimtelijk-logistieke organisatie van vervoerssystemen en op duurzaam
milieugebruik.
Looptijd: Afgerond in 1998
Contactpersonen: Prof. dr. H. Ottens en C. Wessel zijn de auteurs.
Website: http://infomes.magw.nl\

Welzijn en Cultuur
Omschrijving: Programmeringstudie
Uitvoering: Programmeringcommissie MES
Inhoud: Vraagstellingen:
1. Welke zijn de maatschappelijke gevolgen van ICT op (middel)lange termijn, i.h.b.
de gevolgen voor de positie en het
functioneren van mensen in hun primaire leefsituatie?
2. Aan welke voorwaarden moet voldaan worden voor een succesvolle
maatschappelijke inbedding van technologische innovaties,
i.h.b. welke investeringen, exploitaties en leerprocessen zijn hiervoor nodig?
3. Welke instrumenten zijn voorhanden c.q. noodzakelijk voor het stimuleren en
waarborgen van toegankelijkheid van
electronische snelwegen voor iedereen, teneinde maatschappelijke posities te
versterken dan wel maatschappelijk isolement te
voorkomen?
Looptijd: Afgerond in 1998
Contactpersonen: Prof. dr. N. Oudshoorn en M. Brouns zijn de auteurs.
Website: http://infomes.magw.nl

The use of information and communication technology in higher education: an
international orientation in trends and
issues.
Omschrijving: Studie
Uitvoering: Center of Higher Education Policy Studies van de Universiteit Twente in
opdracht van de ministeries van OCW en EZ.
Inhoud: De centrale onderzoeksvraag luidt als volgt: wat is de stand van zake in het
gebruik van ICT in het hoger onderwijs in
een aantal landen buiten Nederland en wat zijn hiervan de implicaties voor
overheids- en instellingsbeleid, op onderwijskundig
niveau en voor de kosten en effectiviteit? De uitwerking in specifieke
onderzoeksvragen is als volgt:
Op het gebied van beleid en strategie:
In hoeverre, en op basis van welke percepties en strategische overwegingen, is er
sprake van instellings- of facultair beleid inzake
ICT? Welke vormen van inter-institutionele, inter-sectorale en internationale
samenwerking bestaan er en hoe functioneren deze
samenwerkingsverbanden? Welke rol spelen de (nationale) overheden op het gebied
van ICT in het hoger onderwijs?
Op het gebied van onderwijskundige aspecten:
Op welke wijze wordt ICT gebruikt in het hoger onderwijs en welke didactische
aspecten spelen hierbij een rol? Hoe beïnvloedt het
educatief gebruik van ICT de effectiviteit, efficiëntie en flexibiliteit van
onderwijsaanbod en -deelname? In hoeverre wordt het
educatief gebruik van ICT systematisch geïmplementeerd binnen faculteiten en
instellingen en welke factoren zijn van invloed op
de implementatie?
Op het gebied van besluitvorming, kosten en effectiviteit:
Op basis van welke strategische analyses en overwegingen worden technologieën
gekozen en wat zijn de argumenten voor
dergelijke beslissingen? Wat zijn de kosten van ICT, hoe kunnen ze berekend worden
en welke aspecten zijn gerelateerd aan deze
kosten? Wat moet, vanuit een kosten-effectiviteitsperspectief benadrukt worden?
Looptijd: Afgerond in 1999
Contactpersonen: B.A. Collis en M.C. van der Wende zijn de auteurs.
Website: www.utwente.nl/cheps/publications/

Kennis: geven en nemen. Internationalisering van het onderwijs in Nederland
Omschrijving: Beleidsnotitie
Uitvoering: Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen.
Inhoud: Het internationaliseringbeleid heeft twee doelen:
* Bijdragen aan kwaliteit van het onderwijs in Nederland.
* Verbinden van het onderwijsdomein en het Nederlandse buitenlandsbeleid als
geheel.
Onderwijs kan de interne concurrentiepositie van Nederland versterken door een
sterk en herkenbaar 'beeldmerk' van Nederland
als kennisland te ontwikkelen.
Looptijd:
Contactpersonen:
Website: www.minocw.nl/download/internat.pdf

Werken in digitaal Nederland : Maatschappelijk debat over de toekomst van arbeid in
de informatiesamenleving
Omschrijving: Conferentie
Uitvoering: Rathenau Instituut
Inhoud: Het voeren van een maatschappelijk en politiek debat over de richting en
prioriteiten van de toekomstige kennis- en
informatiesamenleving is broodnodig, maar wordt in Nederland niet als erg urgent
gezien. Het Rathenau Instituut wil met de
conferentie Werken in digitaal Nederland het debat een nieuwe impuls geven. In
deze special geven vertegenwoordigers van
diverse maatschappelijke partijen aan waar volgens hen de discussie over moet gaan
en hoe hun strategische agenda er uitziet.
Looptijd: Januari 2001
Contactpersonen:
Website: www.rathenau.nl

TERUG

MINISTERIE VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID

ICT en Arbeid
Omschrijving: Advies
Uitvoering: Advies afkomstig van de SER aan het ministerie van SZW naar aanleiding
van het Groenboek van de Europese
Commissie "Leven en werken in de informatiemaatschappij: de mens voorop".
Inhoud: Het advies richt zich op de ontwikkelingen rond ICT voor de kwantiteit en de
kwaliteit van arbeid. Deze worden op
verschillende niveaus geduid: de werkgelegenheid op macro-niveau, de
werkgelegenheidsstructuur op meso- en microniveau, de
organisatie van de arbeid, de functiestructuur (ontwikkelingen in en van beroepen)
en de arbeidsinhoud op microniveau.
Looptijd: Afgerond in 1997
Contactpersonen:
Website: www.ser.nl

Callcenters: arbeid in de lift
Omschrijving: Onderzoek
Uitvoering: Research voor Beleid in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid, directie Analyse en
Onderzoek.
Inhoud: De centrale vraagstelling van dit onderzoek is: welke kansen en
bedreigingen voor de factor arbeid heeft de ontwikkeling
van de callcenters en in hoeverre is deze sector hierin uniek?
Looptijd: Afronding juni 2000
Contactpersonen: Paul van der Gaag (SZW) en Douwe Grijpstra (Research voor
Beleid)

De invloed van ICT op vraag en aanbod van arbeid in 2003
Omschrijving: Onderzoek
Uitvoering: NEI in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid, directie Analyse en Onderzoek.
Inhoud: De centrale vraagstelling in dit onderzoek is: welke ontwikkelingen in vraag
en aanbod op de arbeidsmarkt zijn in de
periode tot en met 2003 te verwachten als gevolg van de verdere groei van het
gebruik van informatie- en
communicatietechnologie?
Looptijd: Afronding mei 2000
Contactpersonen: Paul van der Gaag (SZW) en Vincent van Polanen Petel (NEI)

De betekenis van Internet voor SZW
Omschrijving: Programma
Uitvoering: Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, bureau
Programma-ondersteuning.
Inhoud: Dit programma heeft als doel de kansen en knelpunten voor de
beleidsterreinen van SZW tengevolge van
Internetontwikkelingen zichtbaar te maken. De beleidsdirecties moeten zodanig
gestimuleerd worden teneinde bestaand beleid te
heroverwegen, dan wel nieuw beleid te formuleren. De centrale vraagstelling is: wat
is er bekend over de effecten van het gebruik
van Internet op: arbeidsrelaties en werkvormen, de toegang tot de arbeidsmarkt,
scholing en ontwikkeling in benodigde
kwalificaties, het functioneren van de arbeidsmarkt, inkomensvorming,
arbeidsomstandigheden, sociaal economische status en de
(internationale) arbeidsdeling.
Looptijd: Afronding april 2000
Contactpersonen: Willem de Jong (SZW)
Opmerkingen: Er is een literatuurstudie verricht op basis waarvan workshops zijn
gehouden. Tussenrapportage is verschenen in
juli 1999.
Zicht op telewerken
Omschrijving: Research-nota
Uitvoering: TNO-STB in opdracht SZW
Inhoud: Een studie naar de stand van zaken in de kennis over telewerken en de
impact op de beleidsterreinen van SZW.
Looptijd: Afgerond juli 1998.
Contactpersonen: T.Wijers en H. de Vries zijn de auteurs
Opmerkingen: Deze researchnota is gebruikt als input voor de nota 'Telewerken
bezien vanuit SZW'.

Telewerken bezien vanuit SZW
Omschrijving: Interne beleidsnota
Uitvoering: Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, werkgroep
Telewerken.
Inhoud: Telewerken vraagt de aandacht van de overheid en in het bijzonder van
SZW omdat: het veilig en gezond moet
gebeuren, het vaak verricht wordt door personen waarvan de rechtspositie speciale
aandacht behoeft, het aan bepaalde groepen
kansen biedt op werk, het de kloof tussen werkenden en werkenden zonder toegang
tot scholing niet moet vergroten, het geen
belemmering mag zijn voor de employability van werkenden en/of bepaalde
doelgroepen, het mogelijkheden biedt voor
arbeidsparticipatie van bepaalde categorieën van werknemers (bijvoorbeeld die met
zorgtaken).
De probleemstelling van deze nota luidt dan ook: kunnen (bepaalde) vormen van
telewerken bijdragen aan de realisering van
doelstellingen van SZW-beleid en zo ja, welke instrumenten kunnen daarvoor
worden ingezet en onder welke voorwaarden? Heeft
telewerken effecten die afbreuk doen aan het realiseren van doelstellingen van
SZW-beleid en als dat zo is, welke instrumenten
kunnen worden ingezet om deze effecten te niet te doen dan wel te beperken?
Looptijd:
Contactpersonen: J.M.G. Lemmen of R.K. Verkoren of J. Postma-Vos maken deel uit
van de werkgroep.

De effecten van Internet voor de arbeidsmarkt
Omschrijving: Onderzoek
Uitvoering: Stichting Arbeidsmarktbeleid
Inhoud: Literatuurstudie waarin aandacht is besteed aan gebruik internet, effecten
op de werkgelegenheid, aard van het werk, bij
elkaar brengen van vraag en aanbod, onderwijs en scholing.
Looptijd: Afgerond in augustus 1999
Contactpersonen: Menno Roest (SZW), Arie Gelderblom (Stichting
Arbeidsmarktbeleid)

Van vrouwenstrijd naar vanzelfsprekendheid
Omschrijving: Meerjarennota
Uitvoering: Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, directie Coördinatie
Emancipatiebeleid
Inhoud: Op vijf gebieden hebben wetenschappers de opdracht gekregen te schrijven.
Deze verkenningen zijn gebruikt als
basismateriaal voor de nota. In de nota staan naast de drie klassieke domeinen:
arbeid, zorg en inkomen en macht en
besluitvorming, twee nieuwe domeinen centraal: informatiesamenleving en
dagindeling.
De ontwikkeling van de informatiesamenleving zal niet alleen van invloed zijn op het
werk, maar ook op het privé—leven. De
combinatie van arbeid en zorg van mannen en vrouwen vraagt om anders te denken
over de indeling en het gebruik van tijd en
ruimte, over voorzieningen en over zaken als bereikbaarheid.
Op ieder domein wordt gekeken naar de vraag wat de ontwikkeling van een nieuw
'sociaal contract' (metafoor voor de geschreven
en ongeschreven afspraken tussen mannen en vrouwen, burgers en overheid,
werkgevers en werknemers) betekent, waarbij de
elementen 'diversiteit' en 'balans publiek en privé'.
V. Frissen schreef de verkenning over de informatiesamenleving. Belangrijkste
conclusie op dit moment is dat bij alle
ontwikkelingen op het gebied van beleid, in het onderwijs en in de ICT-sector zelf
emancipatieaspecten van het begin af aan
moeten worden betrokken om de kansen die ICT biedt zo goed mogelijk te benutten.
Looptijd: Afronding maart 2000.
Contactpersonen: A. Tan, ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, directie
Coördinatie Emancipatiebeleid.
Website: www.minszw.nl

Electronic commerce: werkgelegenheid en arbeid
Omschrijving: Onderzoek
Uitvoering: EIM
Inhoud: Case-studies moeten zicht bieden op effecten van Electronic Commerce op
de factor arbeid op bedrijfsniveau
Looptijd: Afronding in juni 2000
Contactpersonen: Paul van der Gaag (SZW), Toon Jansen (EIM)

ICT-gebruik in arbeidsbemiddeling en -toeleiding
Omschrijving: Onderzoek
Uitvoering: B&A Groep
Inhoud: Onderzoek onder werkgevers en werknemers naar de mate waarin ICT
wordt ingezet bij arbeidsbemiddeling en
-toeleiding en de mate waarin ICT kan bijdragen aan het verkleinen van de afstand
tot de arbeidsmarkt. Specifieke aandacht
daarbij voor achterstandsgroepen als vrouwen, ouderen, allochtonen, langdurig
werklozen en arbeidsgehandicapten.
Looptijd: Afronding in mei 2000
Contactpersonen: Menno Roest (SZW), Martien Brander (B&A)

Pilot-studie digitale vakschool
Omschrijving: Experiment + Onderzoek
Uitvoering: Stichting De Digitale School, samen met Stichting Arbeidsmarktbeleid,
Nedwerk en NIAM
Inhoud: Met het project wordt bekeken op welke wijze digitale leerwegen benut
kunnen worden in de arbeidsopleiding. Inzicht is
gewenst in de cruciale succesfactoren voor digitaal vakonderwijs. Nevendoel is om
een goed onderbouwde onderwijskundige visie
te ontwikkelen met betrekking tot de juiste inzet van soft-en hardware in digitaal
vakonderwijs.
Looptijd: Afronding eerste fase in mei 2000.
Contactpersonen: Paul van der Gaag (SZW), Wijnand Dickhoff (De Digitale School)

Evaluatie Inlichtingenbureau
Omschrijving: Onderzoek
Uitvoering: SGBO en KPMG
Inhoud: Onderzoek naar de technische, financiële, organisatorische en
bedrijfsmatige effecten van de toepassing van het
Inlichtingenbureau in 4 pilotregio's. Het Inlichtingenbureau heeft als doel
gegevensuitwisseling ten behoeve van de
fraudebestrijding door gemeentelijke sociale diensten te faciliteren door een centraal
meld- en schakelpunt voor geautomatiseerde
berichtuitwisseling tussen gemeentelijke sociale diensten (GSD-en) enerzijds en
bronbestanden voor gegevensverificatie
anderzijds
Looptijd: Afgerond in november 1999.
Contactpersoon: Arnoud van Bergen (SZW)

SZW-TNO-doelfinanciering Programma 'Arbeid in de informatiemaatschappij'
Omschrijving: Onderzoeksprogramma
Uitvoering: TNO-Arbeid
Inhoud: Voor het doelfinancieringsprogramma staat het bedrijf als actor centraal. De
overkoepelende probleemstelling is: Welke
invloed heeft ICT op de bedrijfsorganisaties en welke gevolgen heeft dat voor
werknemers en werkzoekenden?
In 2000 worden twee projecten uitgevoerd:
* een survey naar invloed van ICT op bedrijfsorganisaties en gevolgen voor
werknemers
* een onderzoek naar ketens van bedrijven, ICT en de gevolgen voor
werkgelegenheid.
Looptijd: 1999-2002
Contactpersonen: Karolus Kraan (TNO), Paul van der Gaag (SZW),

SZW-TNO-doelfinanciering Programma 'ICT in sociaal beleid'
Omschrijving: Onderzoeksprogramma
Uitvoering: TNO-STB samen met TNO-Arbeid, TNO-TPD en TNO-MEP
Inhoud: In het onderzoeksprogramma zijn de volgende onderzoeksthema's voor de
doorlooptijd van vier jaar onderscheiden:
implementatie, strategische inzet van ICT, procesmodellering met het oog op de
inrichting van het sociaal domein en de daarvoor
te ontwikkelen informatieplannen.
Looptijd: 1999-2002
Contactpersonen: Auke van Dijk (TNO), Menno Roest (SZW),

Chipkaartproef in sociale zekerheid
Omschrijving: Project
Uitvoering: CWI-Delft, Lisv, Arbeidsvoorziening, BZK
Inhoud: Proef met het op afstand ter beschikking stellen van dienstverlening door
chipkaarttechnologie
Looptijd: Afronding eind 2000
Contactpersonen: Vincent Dings (Lisv), Paul Zeef (SZW)

Nationale Vacature- en Sollicitantenbank
Omschrijving: Project
Uitvoering: Arbeidsvoorziening
Inhoud: Bouw, opzetten beheersorganisatie en ingebruikname van vacature- en
sollicitantenbank.
Looptijd: Afronding oktober 2000
Contactpersonen: Tom Gerritsen (Arbvo)

Lisv Kennistechnologie
Omschrijving: Project
Uitvoering: Landelijk instituut sociale verzekeringen
Inhoud: Pilot waarin met expertsystemen geprobeerd wordt om rechtmatigheid en
doelmatigheid van de uitvoering van de
werknemersverzekeringen te verbeteren
Looptijd: Afgerond zomer 1999
Contactpersonen: Cor Franke (Lisv)

Stichting CVCS
Omschrijving: Projectbureau
Uitvoering: Stichting CVCS
Inhoud: De Stichting is belast met het ontwikkelen en het voorbereiden van
landelijke implementatie van het Cliënt Volg
Communicatie Stelsel (CVCS) en het Inlichtingenbureau (IB). Het concept voor het
CVCS omvat een structuur van communicatie
tussen de verschillende uitvoerders die met één en dezelfde cliënt te maken hebben
bij de beoordeling van uitkeringssituatie of
vraag naar werk. Het Inlichtingenbureau heeft als doel gegevensuitwisseling ten
behoeve van de fraudebestrijding door
gemeentelijke sociale diensten te faciliteren door een centraal meld- en schakelpunt
voor geautomatiseerde berichtuitwisseling
tussen gemeentelijke sociale diensten (GSD-en) enerzijds en bronbestanden voor
gegevensverificatie anderzijds
Looptijd: 1997-2000
Contactpersonen: Paul Hanraets (Stichting CVCS), Paul Zeef (SZW)

Projectbureau Gegevensverkeer
Omschrijving: Projectbureau
Uitvoering: Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
Inhoud: Het projectbureau is belast met het tot stand brengen van regie op
gegevensverkeer in de uitvoering en op de daartoe
benodigde infrastructuur. Vanuit die taak vervult het binnen en buiten het ministerie
een coördinerende rol in de
beleidsontwikkeling op dit terrein.
Looptijd: 1999-2002
Contactpersonen: Gerrit Jan van 't Eind (SZW)

TERUG

MINISTERIE VAN VERKEER EN WATERSTAAT
Infrastructuur voor een kenniseconomie. een pilot voor de regio Amsterdam -
Hilversum
Omschrijving: Verkennend onderzoek
Uitvoering: Onderzoek door Stratix Consulting Group in opdracht voor de Raad voor
verkeer en waterstaat.
Inhoud: In dit rapport wordt uitgegaan van de verwachting dat ICT een belangrijke
vernieuwende factor is voor de Nederlandse
economie, immers een kenniseconomie kan niet functioneren zonder een goede
ICT-infrastructuur. Veel van de discussies in
Nederland gaan over de rol van de overheid en marktpartijen hierin. In dit onderzoek
is vooral aandacht voor de vraag welke
wensen gebruikers (bedrijven en burgers) hebben, welke infrastructuur nodig is om
koploper te zijn en wat de kosten van een
dergelijk systeem zijn (op basis van een mogelijk grootschalig proefproject).
Looptijd: Afgerond mei 1998
Contactpersonen: prof. ir. J. van Til, H. Roods, M. Jacobs, E. Bleumink van Stratix
zijn de
auteurs.
Website:

Lange-termijnbeleid verkeer en vervoer:'SVV-III: Nee, tenzij'
Omschrijving: Advies
Uitvoering: De raad voor verkeer en waterstaat.
Inhoud: De Raad voor verkeer en waterstaat stelt, dat een nieuw lange-termijn
beleid voor verkeer en vervoer alleen zin heeft als
aan drie basisvoorwaarden wordt voldaan. Het kabinet moet komen tot een
eenduidige en integrale visie op welvaart, mobiliteit,
economie en milieu. Voor deze visie zijn keuzen noodzakelijk en daaraan moeten
heldere doelstellingen en randvoorwaarden
worden gekoppeld. Hieraan moet bestuurlijk Nederland zich committeren. Tevens
moet het voorgestelde beleid zich lenen voor
monitoring en evaluatie.
Het advies gaat onder andere dieper in op virtuele mobiliteit, automatische
vervoergeleiding en openbaar vervoer à la carte.
Looptijd: Afgerond in augustus 1998
Contactpersonen: Ir. H.J.M. Verkooijen is de algemeen secretaris van de Raad voor
verkeer en waterstaat of W.E.
Scherpenhuijsen Rom, voorzitter van de Raad.
Website: www.raadvenw.nl/svv3-advies.htm

Trends
Omschrijving: Paper
Uitvoering: Digital Thinking Network in opdracht van Raad voor verkeer en
waterstaat. De paper is geschreven in kader van het
project 'Technologie, Economie en Levenstijl'.
Inhoud: Korte beschrijving van economische, sociale, politieke trends onder invloed
van ICT.
Looptijd: Afgerond in april1999
Contactpersonen: De auteur is Daniël Erasmus (The Digital Thinking Network)

Knowledge work is power
Omschrijving: Paper
Uitvoering: Digital Thinking Network in opdracht van Raad voor verkeer en
waterstaat. De paper is geschreven in kader van het
project 'Technologie, Economie en Levenstijl'.
Inhoud: De paper gaat over veranderende arbeidsstructuren onder invloed van ICT.
De nadruk wordt gelegd op het toenemend
aantal kenniswerkers en zelfstandigen zonder personeel (zzp's): "Free agents and
knowledge workers will change the rules of
work. Security is not a large company name or an important title. Security is in the
ability to change faster. Work in the economy
of ideas stems from hyper-creativity, the ability to learn fast and global knowledge
networks".
Looptijd: Afgerond april 1999
Contactpersonen: De auteur is Daniël Erasmus (The Digital Thinking Network)
Website: www.raadvenw.nl

Consuming ourselves to death: de toekomst van Nederland als distributieland
Omschrijving: Paper
Uitvoering: TU Delft in opdracht van de Raad voor verkeer en waterstaat. De paper
is geschreven in kader van het project
'Technologie, Economie en Levenstijl'.
Inhoud: In dit paper worden de huidige ontwikkelingen in levensstijl, technologie en
economie beschreven. Dit wordt gedaan door
als voorbeeld het winkelgedrag uit te werken, waarbij de integratie van deze drie
domeinen zeer duidelijk optreedt. Een aantal
kenmerkende trends worden aangegeven:
* Technologie, levensstijl en economie intergreren steeds verder; de economie past
zich in toenemende mate aan een
techno-levensstijl aan, waarbij technologie schijnbaar achteloos in het gedrag wordt
ingepast, maar daardoor wel in belangrijke
mate verandert.
* De veranderingen in het gedrag die daaruit resulteren zijn steeds vluchtiger en
meer gefragmenteerd. De samenleving wordt
letterlijk minder vatbaar voor klassiek beleid. Om effect te hebben zal het
overheidsbeleid steeds robuuster moeten worden.
Looptijd: Afgerond april 1999
Contactpersonen: Bart Kuipers van Technische Bestuurkunde van de TU Delft is de
auteur,
Website: www.raadvenw.nl

Internetscenario's
Omschrijving: Project
Uitvoering: Stratix Consulting Group en het Directoraat Generaal Telecommunicatie
en Post, afdeling Informatiemaatschappij. Het
project bestaat uit een voortraject, drie workshops en een conferentie.
Inhoud: Kernvraag van het project is: zullen toekomstige Internet ontwikkelingen
het Directoraat-Generaal Telecommunicatie en
Post (DGTP) aanleiding geven tot verandering van beleid? Zo ja, op welke gebieden
zou DGTP dan kunnen en moeten (bij)sturen
en welke instrumenten kan zij daarbij gebruiken? De afgeleide scenariovragen zijn:
Welke betekenis heeft het Internet voor het
dagelijks leven in Nederland en wat is de impact op de economische, culturele en
maatschappelijke "waarden"? Hoe en door wie
vindt de ontwikkeling en de (aan)sturing van het Internet plaats? Hoe zullen de voor
DGTP belangrijkste aspecten ten aanzien van
Internet zich ontwikkelen?
Looptijd: Afgerond juni 1999
Contactpersonen: Erwin Bleumink (Stratix) en Tjeerd Deinum (DGTP)
Opmerkingen: De twee onderstaande geschriften zijn producten van het
Internetscenario's-project.

Strategische Conferentie DGTP Internet Scenario's
Omschrijving: Reader
Inhoud: Beschrijving van de vier scenario's: Webcitizen Kane, Net Overstroming,
webniciteit en Inter-lectuelen aan de hand van
een viertal nieuwsartikelen uit de toekomst.
Looptijd: Afgerond juni 1999

Strategische Conferentie DGTP Internet Scenario's
Omschrijving: Verslag conferentie
Inhoud: De vier scenario's worden besproken in het licht van vier thema's. Het
eerste thema is de bescherming van burgers en
consumenten op Internet (over privacy, illegale en schadelijke informatie, aftappen,
Trusted Third Parties, spionage en de invloed
van politie, justitie en NASA). Het tweede thema is veiligheid, kwetsbaarheid en
beschikbaarheid van de ICT-infrastructuur (over
beveiliging, functioneren in buitengewone omstandigheden, afhankelijkheden,
ketens, hackers, criminaliteit, sabotage en
oorlogsvoering). Het derde thema is de voorziening en innovatie van de ICT-
infrastructuur (over de rol van de overheid in een
klimaat van marktwerking, het werkingsgebied en taken van de toezichthouder,
Gigaport Project, UMTS en standaardisering). Het
laatste thema is de ontwikkeling van de kennismaatschappij (over veranderingen in
de economie, onderwijs, onderzoek en
ontwikkeling, ICT als vestigingsplaats en de kenniswerker).
Looptijd: Afgerond juni 1999

Kennisverkeer: de kenniseconomie als nieuwe maatschappelijke context voor
verkeer en vervoer
Omschrijving: Rapport
Uitvoering: Origin in opdracht van het ministerie van V&W, DGTP, afdeling
Informatiemaatschappij. Het rapport is geschreven op
basis van een serie workshops en een literatuurstudie.
Inhoud: Dit onderzoek kent twee doelen. Het eerste doel is om inzicht te krijgen in
impact van de opkomst van ICT voor de
ruimtelijke ordening en het verkeer en vervoer. Het tweede doel is om een
perspectief te schetsen hoe de Rijksoverheid om kan
gaan met deze hoogdynamische technologie in haar lange termijnbeleid.
In het rapport komen de volgende aanbevelingen naar voren:
* meet de impact van ICT
* faciliteer de netwerkeconomie (door vraaggestuurde ontwikkeling
ICT-infrastructuur, versterken van de internationale
bereikbaarheid, benutten van het potentieel van Schiphol, maatwerk in
personenvervoer via marktwerking)
* 'stuur' via diversiteit en selectie (diversiteit door creatieve concurrentie, selectie
via kristallisatiepunten)
Looptijd: Afgerond in augustus 1999
Contactpersonen: Frans Nauta, Robbert Dobbinga en Henk Akkermans (Origin) zijn
de
auteurs of J. Wester (V&W).

'Nederland, let op uw saeck': over de betekenis van informatie- en
communicatietechnologie
Omschrijving: Adviesrapport
Uitvoering: Raad voor verkeer en waterstaat, werkgroep Technologie, economie en
levensstijl.
Inhoud: Het rapport gaat over de wisselwerking tussen ICT aan de ene kant en
economie en levensstijl aan de andere kant. Welke
invloed kan de overheid uitoefenen om gewenste effecten van de ICT-revolutie op
economie en levensstijl te bevorderen, en
schadelijke bijwerkingen te voorkomen? Wat betekent dit voor het beleidsterrein van
Verkeer en Waterstaat: verkeer, vervoer en
telecommunicatie?
De raad is ervan overtuigd dat het voor Nederland van eminent belang is een forse
stap vooruit te zetten naar een moderne
elektronische infrastructuur. De voorwaarden daarvoor zijn nu gunstig en de
overheid moet door middel van een grootschalig
experiment het voortouw nemen om deze ontwikkelingenkans te benutten. Dit zal
een belangrijke impuls blijken te zijn voor de
economische ontwikkeling van ons land en voor de creativiteit en
communicatiemogelijkheden van burgers, waarmee het aansluit
bij de ontwikkeling van de levensstijl als een autonome factor en als een zelfstandig
aangrijpingspunt voor verandering.
Daarnaast kunnen -hoewel er vooralsnog geen duidelijke relatie blijkt te bestaan
tussen ICT en de omvang van fysieke mobiliteit-
positieve effecten worden geboekt ten aan zien van spreiding en wellicht ook
substitutie van fysieke mobiliteit.
Looptijd: Afgerond september 1999
Contactpersonen: Ir. H.J.M. Verkooijen is de algemeen secretaris van de Raad voor
verkeer en waterstaat of W.E.
Scherpenhuijsen Rom, voorzitter van de Raad.
Website: www.raadvenw.nl/tel-paper.htm;

Maatschappelijke effecten van de informatiemaatschappij
Omschrijving: Beleidsvoorbereidend project
Uitvoering: Ministerie van Verkeer en Waterstaat, Directoraat Generaal
Telecommunicatie en Post.
Inhoud: De vragen die in dit project centraal staan, zijn: wat zijn de
maatschappelijke effecten van de informatiemaatschappij?
Zijn deze te kwantificeren? Hoe raken deze effecten het beleidsterrein van DGTP?
Moet DGTP naar aanleiding van de antwoorden
op bovenstaande vragen, actie ondernemen? Welke instrumenten heeft DGTP dan
tot zijn beschikking? Omdat er op vele
terreinen actie wordt ondernomen (departementen, wetenschappelijke instellingen
en onderzoeksbureaus) doet DGTP een
inventariserend rondje langs de departementen en betrokken instituten. Hiermee
probeert DGTP overlap in onderzoek te
voorkomen. Zo zal DGTP het rapport van het SCP over digitale tweedeling
analyseren op relevantie voor DGTP: wat betekent dit
voor DGTP en is aanvullend onderzoek nodig? Mogelijk zal hierna aanvullend
onderzoek uitgezet worden. Hieraan voorafgaand
zullen bureaus aangeschreven worden om hun expertise op dit terrein aan DGTP
kenbaar te maken. Het eindproduct zal
uiteindelijk zijn het al dan niet actie ondernemen om vanuit de DGTP-competentie
ongewenste effecten te voorkomen of te
verminderen en gewenste effecten te stimuleren.
Looptijd: 2000-2001
Contactpersonen: N. Beekman, DGTP/MI

Kenniswijk
Omschrijving: Experimenteel project
Uitvoering: Ministerie van Verkeer en Waterstaat, Directoraat Generaal
Telecommunicatie en Post met ondersteuning van AEF in
de haalbaarheidsfase.
Inhoud: Kenniswijk is een project waarbij op initiatief van de rijksoverheid, in nauwe
samenwerking met marktpartijen,
maatschappelijke organisaties en lokale overheden, een of meerdere locaties worden
voorzien van hoogwaardige
ICT-infrastructuur waardoor elektronische diensten op verschillende terreinen voor
de consument tot ontwikkeling kunnen komen.
Het experiment biedt de mogelijkheid om zowel innovaties op het gebied van
ICT-voorzieningen, als op het vlak van electronische
diensten, dichter bij de burger te brengen. Het stimuleert daarmee
vernieuwingsprocessen gericht op de consument en wordt
tevens meer inzicht verkregen in de effecten die ICT-ontwikkelingen zullen hebben
op het handelen van mensen en bedrijven en
de daardoor veranderende sociale, ruimtelijke en immobiliteitpatronen. Op basis van
het principe 'learning by doing' kan door alle
partijen lering worden getrokken uit de ervaringen die dit experiment oplevert. VenW
beoogt een schaalgrootte die internationaal
impact heeft en het bedrijfsleven in voldoende mate uitdaagt om hier in mee te
investeren. Hierbij wordt zoveel mogelijk
aansluiting gezocht bij locale initiatieven die reeds in ontwikkeling zijn. Op dit
moment is VenW druk doende om samen met
belanghebbenden de mogelijkheden en de haalbaarheid van zo'n experiment te
starten nader te onderzoeken. Vanaf 2001 zullen
vervolgens een of meerdere 'kenniswijken' worden gerealiseerd en voor een periode
van vijf jaar worden gefaciliteerd.
Looptijd: Haalbaarheidsfase begin tot midden 2000.
Uitvoering van het publiek-private samenwerkingsproject vanaf september/oktober
2000.
Contactpersonen: J. Wester, DGTP, is projectleider Kenniswijk.
Website: www.kenniswijk.nl

ICT in andere sectoren
Omschrijving: Drie studies
Uitvoering: Studie over transport en logistiek door KPMG, studie over financiële
dienstverlening door M&I/Partners en studie over
nieuwe media door Dialogic. Alle studies worden uitgevoerd in opdracht van het
ministerie van Verkeer en Waterstaat.
Inhoud: De drie studies zouden meer inzicht moeten geven in de ICT-strategieën van
een drietal trendzettende sectoren in de
Nederlandse economie. Directe aanleiding voor uitvoering van deze studies was een
aantal veranderingen in de context van het
werkveld van DGTP. Zo kwam er het afgelopen jaar steeds meer beweging in de
aanbodzijde van de ICT-markt door onder andere
liberalisering van de telecommunicatiemarkt. De convergentie van technieken brengt
een steeds grotere convergentie van markten
met zich mee. Daarnaast lijken de ICT-ontwikkelingen steeds meer vraaggestuurd te
worden, het geen ook zou duiden op andere
machtsverhoudingen in de ICT-markt en de keten. Inzicht in beweegredenen van de
vragende partijen is hiermee gewenst. Ook
wilde DGTP inzicht krijgen in hoeverre de ontwikkeling van vraag en aanbod van
diensten en infrastructuur in voldoende mate op
elkaar zijn afgestemd ('synchronisatie'). De uitkomsten van de drie studies geven
een kwantitatief inzicht in de ICT-investeringen
die het bedrijfsleven doet. Antwoord wordt gegeven op de vraag hoeveel en voor wat
er geïnvesteerd wordt. Hiernaast geven de
studies aan wat de ICT-strategieën betekenen voor de infrastructuur.
Onderling zijn er bij de sectoren aanzienlijke verschillen te zien. De financiële sector
spant de kroon wat ICT-bestedingen betreft
(30% van de totale ICT-bestedingen in Nederland). Het cluster nieuwe media is qua
omvang minder groot, maar investeert enorm
in ICT (applicaties en infrastructuur) en heeft een erg innovatief karakter met een
grote uitstraling. De transportpoot van deze
sector domineert in dit beeld. Karakteriserend voor deze poot is het groot aantal
kleine transporteurs die kampen met zeer lage
winstmarges. Over de rol van de overheid vertonen de studies overeenkomsten.
Ondanks een dreigend tekort aan
infrastructuurcapaciteit is er geen specifieke rol voor de overheid (DGTP) weggelegd
voor de sectoren. Zolang er sprake is van
een tijdelijke tekort moet de markt zijn werk doen. De overheid kan hooguit de
vinger aan de pols houden. Hetzelfde geldt voor
integriteit- en veiligheidsvraagstukken. DGTP zou een randvoorwaardelijke rol
kunnen spelen. Bijvoorbeeld in de vorm van
stimuleren en initiëren van experimenten.
Looptijd: Studies zijn afgerond in januari 2000. In april 2000 is een workshop
gehouden.
Contactpersonen: N. Beekman, DGTP/MI.

Netwerken in de delta
Omschrijving: Nota
Uitvoering: Ministerie van Verkeer en Waterstaat, Directoraat Generaal
Telecommunicatie en Post.
Inhoud: Uitwerking van het actiepunt Nederland oNLine uit de nota De Digitale Delta.
De uitwerking moet de beleidsagenda van
DGTP voor de komende jaren opleveren.
Looptijd: Medio april zal de nota aan de Tweede Kamer worden aangeboden.
Contactpersonen: A. Leenstra, DGTP/MI.

Nationaal Verkeer en Vervoersplan
Omschrijving: Structuurplan
Uitvoering: Ministerie van Verkeer en Waterstaat
Inhoud: Uitwerking van het toekomstige verkeers- en vervoersbeleid waarbij de
huidige ICT-ontwikkelingen nadrukkelijk worden
meegenomen.
Looptijd: 1998-2000. Ter voorbereiding is de perspectievennota in 1999 naar de
Tweede Kamer gestuurd.
Looptijd: Eind april 2000 is de notitie naar de Tweede Kamer gestuurd.
Contactpersonen: A. 't Hoen (VenW/S&C) en J. Wester (VenW/DGTP)

Nationaal Continuïteitsplan Telecommunicatie
Omschrijving: Plan
Uitvoering: Werkgroep bestaande uit vertegenwoordigers van de aan NACOTEL
deelnemende partijen
Inhoud: Met het NACOTEL wordt gestreefd naar de realisatie van een eenduidige
crisismanagementstructuur binnen de
telecommunicatiesector. Doel van het plan is de telecommunicatiesector dusdanig te
organiseren om ernstige (ver)storingen van
openbare telecommunicatienetwerken en -diensten, die schade aan vitaal
maatschappelijke belangen kunnen toebrengen, te
voorkomen dan wel te herstellen. Begin juni is het beleidsproces rondom het
NACOTEL afgerond door middel van de
ondertekening van een overeenkomst door de betrokken partijen, te weten Ben, BT
Ignite, Dutchtone, Energis, KPN, Libertel,
Telfort Mobiel en het ministerie van Verkeer en Waterstaat. De overeenkomst beoogt
een inspanningsverplichting van de partijen
om de komende jaren het vastgestelde continuïteitsbeleid te implementeren
Looptijd: Implementatieproces continuïteitsbeleid tot medio 2003
Contactpersonen:
Website: www.dedigitaledelta.nl

Kwetsbaarheid op internet
Omschrijving: Nota
Uitvoering: Ministeries van Verkeer en Waterstaat, en Economische zaken
Inhoud: Regelmatig zien we in de media voorbeelden van incidenten die de indruk
wekken dat de betrouwbaarheid van internet
nog wel wat te wensen overlaat. Een onderzoek naar aard en omvang van de
kwetsbaarheid van internet in Nederland, door het
kabinet aangekondigd in De Digitale Delta , heeft dit beeld bevestigd. Deze nota doet
niet alleen verslag van het onderzoek naar
aard en omvang van de kwetsbaarheid van internet in Nederland, maar richt zich
ook op de manier waarop de overheid een
bijdrage wil leveren aan de betrouwbaarheid van internet.
Looptijd: Afgerond in juli 2001
Contactpersonen:
Website: http://www.dgtp.nl

TERUG
MINISTERIE VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEU

De Netwerk-stad VROM
Omschrijving: Verkennend onderzoek
Uitvoering: Vakgroep Stedenbouwkunde, faculteit Bouwkunde, TU Delft in opdracht
van het ministerie van VROM.
Inhoud: Onderzoek naar de bijdrage van informatietechnologieën aan nieuwe
concepten van ruimtelijke planning. Dit onderzoek
was aanleiding om het onderzoeks- en ontwerpatelier de Netwerkstad te beginnen,
dat hieronder wordt beschreven.
Looptijd: Afgerond april 1996
Contactpersonen: Prof. P. Drewe (TU Delft)
Website: www.minvrom.nl/netwerkstad

Netwerkstad
Omschrijving: Onderzoeks- en ontwerpatelier
Uitvoering: Ministerie van VROM, Directie Informatiemanagement en Organisatie.
Inhoud: Het onderzoeksprogramma komt voort uit een samenwerkingsverband
tussen de faculteit Bouwkunde van de TU Delft en
het ministerie van VROM. Doel van de samenwerking is het verkennen van de relatie
tussen ICT-ontwikkelingen en ontwikkelingen
op het beleidsterrein van VROM, door middel van onderzoek en ontwerp en het tot
stand brengen van synergie op dit gebied.
Het zwaartepunt van het onderzoeksprogramma ligt bij toegepast wetenschappelijk
onderzoek. Het programma streeft ernaar op
verwachte maatschappelijke ontwikkelingen te anticiperen en deels te anticiperen op
vragen die uit de praktijk van de
beleidsontwikkeling naar boven komen.
Binnen het atelier wordt onderzoek gedaan door hoogleraren, universitair
hoofddocenten, promovendi.
Voor afstuderende studenten is er een apart afstudeer-atelier Netwerkstad VROM
opgericht. In deze samenwerking tussen VROM
en de TU Delft werken studenten van de TU Delft op verschillende manieren
onderdelen uit van de door Drewe geformuleerde
mogelijke proeftuinen (het stadsgewest, de rest van Nederland, de mainport en de
Euregio plus) in afstudeerprojecten.
Looptijd:
Contactpersonen: Prof. P. Drewe (TU Delft), G. de Reus en N. Hooyman (DIO,
VROM)
Website: www.minvrom.nl/netwerkstad
Opmerkingen: Hieronder staan de producten beschreven, die tot nu toe zijn
verschenen:

In search of new spatial planning concepts - inspired by information technology
Omschrijving: Vervolgstudie
Uitvoering: Vakgroep Stedenbouwkunde, faculteit Bouwkunde, TU Delft in opdracht
van het ministerie van VROM. Vervolg op het
bovengenoemd onderzoek De Netwerk-stad VROM.
Inhoud:
Looptijd: Afgerond in 1998
Contactpersonen: Prof. P. Drewe (TU Delft)
The Internet - beyond the hype: how to position the Randstad Holland
Omschrijving: Onderzoek
Uitvoering: Vakgroep Stedenbouwkunde, faculteit Bouwkunde, TU Delft in opdracht
van het ministerie van VROM.
Inhoud: The supply of Internet infrastructure in the Randstad (and elsewhere) needs
to be improved catering to the demand to
enhance the performance of the Internet. Un unsatisfactory performance tends to
deter users or pressures for infrastructure
improvements. At the end of the day, supply creates demand as in the case of road
infrastructures. Of course, Internet
penetration is also influenced by costs.
Looptijd: Afgerond april 1999
Contactpersonen: Prof. P. Drewe (TU Delft)

Internet en Openbaar Bestuur
Omschrijving: Onderzoeksprogramma
Uitvoering: Katholieke Universiteit Brabant in opdracht van het ministerie van VROM,
directie Informatiemanagement en
Organisatie. Het programma is ontstaan als voorbeeldproject van het NAP.
Inhoud: Het programma beziet het Internet niet alleen als een concrete
technologische ontwikkeling maar als een metafoor voor
politiek-bestuurlijke, sociaal-culturele en economische organisatiepatronen van de
toekomst. Belangrijkste vraag in het
programma is niet wat het openbaar bestuur moet ten aanzien van Internet maar
wat het Internet doet met het openbaar
bestuur.
Het programma bestaat uit vele onderdelen. Inmiddels zijn er al een aantal
producten en resultaten opgeleverd. Deze worden
hieronder beschreven. Er komen ook vervolgprojecten, waarin de betekenis van drie
ICT ontwikkelingen (horizontalisering,
deterritorialisering en virtualisering) op drie onderscheiden domeinen (fysiek,
virtueel en interventie virtueel en fysiek) worden
uitgewerkt voor de thematiek Internet en Openbaar Bestuur. De kern van het
vervolg-onderzoeksprogramma ligt op het gebied
van regimes en systemen van regulering en sturing op conceptuele grondslagen.
Looptijd: Januari 1999 tot en met december 2000. Bestedingen uit het
research-fonds voor het vervolgonderzoek kan gedurende
een looptijd van januari 1999 tot en met december 2002 plaatsvinden.
Contactpersonen: Opdrachtgever voor het onderzoeksprogramma is Ir. J. van
Wamelen
(VROM-DIO) en de hoofdaannemer is P. Frissen (KUB).
Website: www.mincom.nu

Sturingsconcepten en informatisering
Omschrijving: Studie
Inhoud: Het onderzoek richt zich op een drietal onderzoeksvragen:
$ Welke betekenis hebben informatie en ICT voor de wijze waarop
overheidsorganisaties sturingsarrangementen inrichten?
$ Welke kritische factoren kunnen ten aanzien van de rol van informatie en het
gebruik van ICT worden onderscheiden die van
invloed zijn op de effectiviteit van de specifiek gehanteerde sturingsconcepties? En
meer in het bijzonder: in hoeverre wordt de
effectiviteit beïnvloed door het al dan niet op elkaar aansluiten van de
informatieconceptie op de sturingsconceptie - zowel op
conceptueel niveau als op niveau van de feitelijke toepassing?
$ Welke betekenis hebben bepaalde eigenschappen van informatisering voor de
inrichting van nieuwe sturingsarrangementen en
voor het opnieuw doordenken van bestaande arrangementen en de daarbij passende
informatieconcepties?
Looptijd: Afgerond april 1999
Contactpersonen: V.J.J.M. Bekkers (KUB) en M. Thaens (Ordina) zijn de auteurs.
Website: www.mincom.nu

De paradoxen van de digitale gemeenschap: karakteristieken van het Internet vanuit
sociaal-cultureel perspectief
Omschrijving: Studie
Inhoud: Verkenning naar de eigenheid van Internet vanuit aantal relevante
sociaal-culturele invalshoeken (identiteit, burgerschap,
gemeenschap) in verband met de vraag naar de mogelijke betekenis van digitale
discussieplatformen in de hedendaagse politiek.
Looptijd: Afgerond april 1999
Contactpersonen: V. Frissen (TNO-STB) is de auteur.
Website: www.mincom.nu

Het Internet en de organisatie van het openbaar bestuur
Omschrijving: Studie
Inhoud: In deze studie wordt betoogd dat het Internet kan worden beschouwd als
een vorm van meta-organisatie die gebaseerd
is op een technologische infrastructuur die op haar beurt bepaalde
organisatiepatronen of bepaalde patronen van organiseren
mogelijk maken. Aan dat patroon liggen specifieke waarden, beginselen en
veronderstellingen ten grondslag, die de organisatie
van het Nederlands openbaar bestuur op zijn kop zet.
Looptijd: Afgerond april 1999
Contactpersonen: V.J.J.M. Bekkers (KUB) is de auteur.
Website: www.mincom.nu

Tussen het café de luie motorfiets en het digitaal verkeersplein: het Internet als
Politiek
Bestuurlijke Configuratie
Omschrijving: Studie
Inhoud: In het rapport worden de kenmerken van het Internet beschreven
(decentraal, anarchistisch, ongrijpbaar, diversiteit,
complexiteit, fragmentatie, zelforganisatie, virtualisering, globalisatie en
massificatie) aan de hand van de nieuwsgroep
'nl.motorfiets' en in verband gebracht met de organisatie van openbaar bestuur.
"Wellicht is het zo dat de dynamiek van het Internet in principe in tegenstelling staat
met de bekende politiek-bestuurlijke
processen, en dat de gezochte revolutionaire aanpak vanuit de institutionele kaders
een ondenkbare is. Het succes van de
dynamiek van het Internet laat zien dat ook andere benaderingen mogelijk zijn".
Looptijd: Afgerond april 1999
Contactpersonen: Kees Schalken (KUB, Centrum voor Recht, Bestuur en
Informatisering) is de auteur.
Het ministerie van Communicatie
Omschrijving: Virtueel ministerie
Inhoud: "Het werkterrein van het Ministerie van Communicatie betreft de
ontwikkeling van de informatie samenleving in de
breedste zin. In die ontwikkeling vervult het ministerie vooral een stimulerende,
katalyserende en faciliterende rol. Daarnaast is
een taak weggelegd in het wegnemen van een aantal organisatorische, financiële en
juridische barrières die deze ontwikkeling in de
weg staan. Het beleid van het ministerie is erop gericht zodanig te interveniëren in
het huidige overheidsbeleid dat dit in
overeenstemming wordt gebracht met en bijdraagt aan de ontwikkeling van een
volwaardige informatie samenleving".
Producten zijn: een website en een begroting met memorie van toelichting
1999-2000.
Looptijd: Start 1999
Contactpersonen: Marleen Stikker (Maatschappij voor Oude en Nieuwe Media) en
Paul Frissen (KUB).
Website: www.mincom.nu

Ministerie van Ruimte en Tijd: naar een duurzame netwerksamenleving
Omschrijving: Toekomstverkenning
Uitvoering: Ministerie van VROM, Directie Informatiemanagement en Organisatie
(DIO).
Inhoud: Deze toekomstverkennig schetst de invloed van digitale technologie op
milieu, ruimte, wonen & werken, mobiliteit en economie, en op dienstverlening,
besluitvorming & sturing van de overheid.
Informatie-, Communicatie- en Transactietechnologie doet iets met de aloude
beperkingen van ruimte en tijd. Er is een
netwerksamenleving in aantocht.
We gaan naar zogenaamde 'asynchrone' organisatievormen: vraag- en
ketengestuurde 24-uurs dienstverlening op afstand met een minimum aan
menselijke interventie. Economische overleving is sterk afhankelijk van
gedigitaliseerde kennis. Dat leidt tot andere mobiliteit,
flexibele werkvormen, een digitale vormverandering van bedrijven, tot ander
ruimtelijk gedrag. Goederen worden wordt
ondergronds vervoerd, bovengronds verkeer en vervoer worden aangestuurd door
het netwerk. In een netwerksamenleving zijn
stoplichten en een wettelijk inhaalverbod voor vrachtwagens wellicht niet langer
nodig. De kwaliteit van de fysieke leefomgeving is
alleen maar te handhaven door integratie met de opkomende virtuele leefomgeving.
Dat draagt bij aan ontkoppeling en maakt
individueel openbaar vervoer overal en altijd mogelijk. In zo'n netwerksamenleving
zal de rol van de overheid veranderen. Zij
functioneert vooral als procesmakelaar, die veranderbaarheid standaard
heeft ingebouwd in haar beleidsinstrumenten en nadrukkelijk de implicaties en
mogelijkheden van ICT meeneemt in haar beleid.
Looptijd: Afgerond september 1999 (externe VROM-publicatie). Derde druk februari
2000.
Contactpersonen: Marcel Bullinga, senior adviseur VROM-DIO is de auteur.
Website: www.sev.nl/sev/ictwijk/boek.htm
Delft Institute for Information Technology in Service Engineering (Ditse)
Omschrijving: Onderzoeksprogramma
Uitvoering: Ministerie van VROM in samenwerking met TU Delft. VROM heeft het deel
overheid en dienstverlening opgezet.
Centraal hierin staat vraaggestuurde asynchrone dienstverlening.
Inhoud: The new institute deals with issues in practise as well as generic research
questions, thereby focusing on the following
key topics:
$ Service engineering in the Information Society
$ Personal Productivity and ICT-based Services
$ Business Innovation and Services
Ditse provides theories, methodologies and tools to support new services and enable
change processes towards service-oriented
organisations.
Looptijd: Het onderzoeksprogramma is gestart in 1999.
Contactpersonen: Prof. Dr. H.G. Sol, Mrs. A.M.S. Toppenberg (beiden TU Delft)

Digitale Proeftuin: een intelligente duurzame wijk
Omschrijving: Kennisbemiddeling en stimulering bij de bouw van een intelligente,
duurzame wijk
Uitvoering: Directie Informatiemanagement & Organisatie van het Ministerie VROM,
VROM-DIO, & Stuurgroep Experimenten
Volkshuisvesting SEV.
Inhoud: De doelstelling van het programma is om aan de hand van een breed palet
aan innovatieve lokale initiatieven (ID-wijken)
te laten zien dat ICT een meerwaarde heeft voor wonen, ruimtegebruik en milieu.
Het aan elkaar knopen van verschillende
E-ontwikkelingen in één ID-wijk levert naar verwachting een zekere synergie. Een
ID-wijk maakt gebruik van informatie- en
communicatietechnologie voor de ontwikkeling van een voor een breed publiek
toegankelijk dienstenpakket dat bijdraagt aan
leefbaarheid, duurzaamheid van de woonomgeving, keuzevrijheid en zelfstandigheid
en locale economische ontwikkeling van de
bewoners. ID-wijk sluit daarbij aan op de aanbevelingen in de recent verschenen
nota Wonen van het ministerie van VROM. We
zoeken vooral initiatieven die binnen korte tijd tot daadwerkelijke realisatie komen.
Contact: Marcel Bullinga,VROM-DIO en Dirk Bergvelt, SEV
Website: www.id-wijk.nl

Bestuurlijke omgangsvormen in het ICT-tijdperk
Omschrijving: Drie promotieonderzoeken
Uitvoering: Rijksuniversiteit Groningen, TU Delft, Universiteit van Amsterdam in
opdracht van het ministerie van VROM.
Inhoud: De Bruin (RuG): welke factoren spelen een rol bij het expliciteren van
kennis bij organisaties in het algemeen en bij VROM
in het bijzonder, en hoe kan men een instrumentarium ontwerpen dat het
expliciteren en verspreiden van kennis kan
ondersteunen?
Van Venrooij (TU Delft): dit onderzoek richt zich op de dienstverlening van de
overheid aan de burgers. Burgers moeten nogal
eens zaken doen met de overheid, en ICT zou daar weleens een veel grotere
intergratie in tot stand kunnen brengen. Dat
betekent niet alleen dat de verschillende overheidsdiensten voor de burger tot één
instelling kunnen samenvloeien, maar wel dat
het onderscheid tussen loket ('front office') en administratie ('back office') gaat
vervagen.
M.E. Simons (ASCoR, UvA): hoe verandert de sociale cohesie binnen
(overheids)organisaties onder invloed van ICT? Blijven
afdelingen voor de mensen die er werken hetzelfde betekenen, of zullen er heel
andere verbanden (netwerken) ontstaan en hoe
blijvend zijn die dan? Bedreigt ICT de formele bestaansgrond van organisaties?
Belangrijke hypothese binnen dit onderzoek is: if
ICT is implemented on a large scale in large public organisations, the cohesion
(ingroup attraction) at the smallest level of entities
in these organisations will decrease, while the cohesion (ingroup attraction) at higher
levels of entities will increase and thus a
course or shift can be seen with regard to the change in cohesion between different
levels of entities in organisation.
Titel van het onderzoek is: Wired attraction. Does cohesion stand a chance in future
organisations?
Looptijd: Afronding in 2002
Contactpersonen: J. de Bruin, A. van Venrooy en M.E. Simons zijn de auteurs.

Het ID-wijk congres
Omschrijving: Congres
Uitvoering: SEV (Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting)
Inhoud: Op woensdag 10 oktober organiseert ID-wijk een congres in het Evoluon te
Eindhoven. Naast presentaties van ID-wijken
zijn er workshops over deelonderwerpen (sociale cohesie, e-zorg, interactieve
planvorming). Ook is er een informatiemarkt en
kunt u úw ID-plannen bespreken met deskundigen.
Looptijd: 10 oktober 2001
Contactpersonen: Dirk Bergvelt, SEV
Website: www.id-wijk.nl

Digitaal Ruimtelijke plannen
Omschrijving: Project
Uitvoering: Ministerie van Volkshuisvesting Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
i.s.m. NIROV en VNG
Inhoud: Om het complexe ruimtelijke planproces transparanter en beter toegankelijk
maken voor burger en politiek gaan rijk,
provincies en gemeenten samenwerken in het project Digitaal Ruimtelijke plannen.
In dit project staat het digitaal produceren van
ruimtelijke plannen centraal. Het streven is dat in 2005 zo'n 70% van de nieuw te
vervaardigen ruimtelijke plannen
(bestemmingsplan, streekplan) digitaal beschikbaar komt. Het digitaal vervaardigen,
uitwisselen en toegankelijk maken van
ruimtelijke plannen biedt een aantal voordelen. Overheden kunnen hun ruimtelijke
plannen beter, vaker, sneller en goedkoper
actueel maken. De verwachting is dat het percentage actuele bestemmingsplannen
in Nederland hierdoor toeneemt. Momenteel
wordt het percentage bestemmingsplannen ouder dan 10 jaar geschat op 60%
Looptijd: Vanaf november 2001
Contactpersonen: Voor vragen: digitale-plannen@rop.rpd.minvrom.nl
Website: www.minvrom.nl

Loket Bouwen en Wonen
Omschrijving: Project
Uitvoering: samenwerkingsverband tussen het ministerie van VROM en het
Programmabureau Overheidsloket 2000.
Inhoud: Het Project Loket Bouwen en Wonen ondersteunt organisaties die de
dienstverlening op het gebied van bouwen en
wonen geïntegreerd willen aanbieden aan burgers en bedrijven. Men wil komen tot
een meer geïntegreerde dienstverlening d.m.v.:

· Werken met vraagpatronen: een cluster van samenhangende vragen (een
vraagpatroon) zal bij één loket afgehandeld worden.
Verschillende vraagpatronen vormen zo één-loket. Bijvoorbeeld in een bouwen en
wonen loket worden zowel de vraagpatronen 'ik
wil een garage bouwen' als 'ik wil een woning huren' afgehandeld. Vraagpatronen
zijn leidend voor de indeling van de loketten
· Scheiding tussen front- en backoffice: alle vragen worden bij het loket, de
frontoffice, beantwoord. De producten zullen echter
afkomstig zijn van verschillende organisatieonderdelen. Om de producten bijeen te
brengen, zullen ze uit de verschillende
backoffices samengebracht moeten worden in de frontoffice. Dit betekent een
scheiding tussen front- en backoffice
· Gebruik van ICT: om vraag en antwoord bij elkaar te brengen, waarbij antwoorden
en producten uit diverse
organisatieonderdelen afkomstig kunnen zijn, is gebruik van ICT noodzakelijk.
Daarnaast kan ICT worden ingezet om de burger
beter te bereiken. Denk bijvoorbeeld aan een via Internet ontsloten elektronisch
loket
· Samenwerking: het bijeen brengen van producten uit diverse
organisatieonderdelen vraagt om samenwerking tussen deze
onderdelen. Samenwerking is noodzakelijk om te komen tot klantgerichte
dienstverlening, juist omdat het antwoord op een vraag
van een burger vaak organisatieoverstijgend is.
Looptijd: Vanaf 1999
Contactpersonen: Robbert Braak - projectleider, Janet Hut-Prins - projectsecretaris
Website: www.bouwenenwonen.nl

Internet en openbaar bestuur
Omschrijving: Onderzoeksprogramma
Uitvoering: Het onderzoeksprogramma Internet en openbaar bestuur is een
samenwerkingsverband van de volgende
organisaties:
Katholieke Universiteit Brabant, Centrum voor Recht, bestuur en informatisering
Erasmus Universiteit Rotterdam, Faculteit
Wijsbegeerte, Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,
Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties, BelastingdienstOrdina Organisatie Adviseurs TNO -
Studiecentrum voor Technologie en Beleid ,Capgemini,
Ernst & Young
Inhoud: Het programma is een samenwerkingsverband van enkele ministeries,
universiteiten en adviesbureaus. Inhoudelijk richt
het zich op de vraag wat het internet betekent voor het openbaar bestuur. Dat de
staat door het ontstaan van een virtuele
wereld snel en radicaal verandert, staat buiten kijf. De vraag is hoe de staat
verandert. Welke vormen van openbaar bestuur
ontwikkelen zich in de virtuele wereld? Wat blijft er over van de staat zoals we die in
de fysieke wereld kennen? Welke
veranderingen moet de staat ondergaan om in de virtuele wereld te overleven?
Looptijd: Contactpersonen: Katholieke Universiteit Brabant (013-4662128) vraag
naar Stavros Zouridis of Paul Frissen.
Website: www.internetenopenbaarbestuur.nl

TERUG

MINISTERIE VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT

Informatietechnologie in de zorg
Omschrijving: Beleidsnotitie
Uitvoering: Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
Inhoud: IT biedt veel potentiële mogelijkheden om het zorgbeleid van de overheid
op een groot aantal punten te ondersteunen of
te versterken. Tegelijkertijd wordt geconstateerd dat, ondanks gerichte en
stimulerende activiteiten van de overheid en alle
inspanningen van derden in het verleden, er nog ruimte voor verbetering is. Zodanig
zelfs, dat overheidsbeleid gerechtvaardigd is.
Beleidsvoornemens betreffen: visie ontwikkeling, standaardisatie, zorgdossier en
overige zaken.
Looptijd: februari 1996
Contactpersonen: H.B. Haveman, VWS/BIO&ICT
Opmerkingen: Uit deze notitie zijn een aantal initiatieven voortgekomen: advies van
de Raad voor Volksgezondheid en Zorg
(RVZ), het programma Informatie- en Communicatietechnologie in de Zorg (ICZ),
ZorgOnderzoek Nederland (ZON). Allen worden
in dit document beschreven.

Informatietechnologie in de zorg
Omschrijving: Advies
Uitvoering: Het advies is afkomstig van de Raad voor Volksgezondheid en Zorg en is
gericht aan het ministerie van VWS.
Inhoud: IT wordt in de zorg niet optimaal ingezet, terwijl ontwikkelingen in de zorg
in toenemende mate vragen om de inzet van
IT. Goede informatie-uitwisseling is essentieel. RVZ noemt de zorgchip, het
elektronische patiëntendossier (EPD) en de realisatie
van een elektronische snelweg binnen de gezondheidszorg. Binnen de zorg moet de
kennis van IT op alle niveaus in de
zorgsector verbeterd worden. VWS dient toepassingen van open standaarden te
stimuleren. VWS is verantwoordelijk voor de
totstandkoming van de infrastructuur.
Er moet een werkgroep 'Zorg, IT en privacy' komen en 'state of the art' kennis over
zorgverlening moet voor iedereen, ook
patiënten, beschikbaar komen.
Looptijd: Afgerond oktober 1996
Contactpersonen: Prof. drs. J. van Londen is voorzitter van de RVZ.
Website: www.rvz.net/Persber/Werk96/itpers.htm

Informatie- en communicatietechnologie in de zorg (ICZ)
Omschrijving: Programma
Uitvoering: Het programma is in handen van Zorgonderzoek Nederland (ZON) en
MW-NWO, onderverdeeld in 'Ontwikkeling en
toegepast onderzoek' (ZON) en 'Funderend onderzoek' (MW-NWO) en wordt
uitgevoerd op verzoek van het ministerie van VWS.
Inhoud: Algemene doelstelling is stimuleren van een aantal relevante ontwikkelingen
die de verantwoorde introductie, toepassing
en gebruik van IT in de zorgsector -ten behoeve van het primaire zorgproces in zijn
algemeen en het elektronisch
patiëntendossier (EPD) in het bijzonder- bevorderen. Binnen het programma wordt
een optimale interactie nagestreefd tussen
het genereren van de noodzakelijke fundamentele kennis enerzijds en de
ontwikkeling en implementatie van het EPD in de praktijk
anderzijds. Gezien de omvang en de complexiteit van de materie tracht de
programmacommissie de doelstelling te bereiken door
zich op het EPD te concentreren.
Looptijd: 1996-2000
Contactpersonen: Prof. Roscam Abbing is de voorzitter en B. Franken is de
programmacoördinator.
Website: www.zon.nl/programmas/overige/icz/algemeen.htm
Opmerkingen: Nadere omschrijving van beide projecten volgt hieronder.

Ontwikkeling en toegepast onderzoek
Omschrijving: Deelprogramma ICZ: proef-sites en laboratorium-functie
Uitvoering: ZorgOnderzoek Nederland (ZON)
Inhoud: De proefsites moeten duidelijk maken of de hulpverlener kan werken met
het
EPD. De laboratoriumfunctie is bedoeld voor het testen van het EPD op gebied van
maatschappelijke kaders (juridische
randvoorwaarden), technologie (hard- en softwarematige en organisatorische
voorwaarden) en zorgbeleid (kostenontwikkeling en
besturing van de zorg).
Looptijd:
Contactpersonen:B. Franken en P. Kievit (ZON)

Funderend onderzoek op de weg naar het Elektronisch Patiëntendossier
Omschrijving: Deelprogramma ICZ
Uitvoering: Medische Wetenschappen van de Nederlandse Organisatie voor
Wetenschappelijk Onderzoek (MW-NWO).
Inhoud: Het programma beslaat: terminologie en semantiek, het ondersteunen van
zorgbeslissingen, modellen van zorg, het
aggregeren van gegevens. Dit houdt in:
$ Standaardisatie van medische termen/ begrippen en semantische verbanden
ertussen.
$ Beschrijven medische inhoudelijke verbanden tussen diagnoses en verrichtingen
(Diagnose Behandel Combinaties, DBC's).
$ Ontwikkeling van een generiek en aan ontwikkelingen in de gezondheidszorg
adapteerbaar metamodel van de zorgpraktijk.
$ Onderzoek naar de manier waarop de op micro-niveau ingevoerde ED gegevens op
flexibele wijze kunnen worden
geaggregeerd, zodat ze niet meer tot het individu zijn te herleiden.
Looptijd: 1998-2003
Contactpersonen: M. Brandsma (MW-NWO)

Informatievoorziening in de zorg
Omschrijving: Nota
Uitvoering: Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
Inhoud: Deze nota is een reactie op het RVZ advies 'Informatietechnologie in de
Zorg'. Volgens VWS dragen de zorgpartijen
primair zelf verantwoordelijkheid voor de informatievoorziening in de
gezondheidszorg. Het primaire proces (micro niveau) moet
het startpunt zijn voor een goede inrichting van de informatievoorziening.
Geaggregeerde informatie (meso-niveau; voor
instellingen en zorgverzekeraars) moet dienen als stuurinformatie, spiegelinformatie
en algemene informatie (voor patiënten). De
overheid heeft behoefte aan beleidsinformatie op macroniveau. De
verantwoordelijkheid van de overheid op het macroniveau
strekt zich uit tot haar wettelijke taken en de daarvoor benodigde informatie die op
wettelijke of vrijwillige basis wordt verkregen.
Daarnaast faciliteert de overheid informatievoorziening op micro-niveau rechtstreeks
of via randvoorwaarden.
Looptijd: Afgerond oktober 1997
Contactpersonen: H.B. Haveman (BIO & ICT, VWS)

Zorgondersteunende Informatiesystemen
Omschrijving: Rapport
Uitvoering: Moret Ernst & Young Management Consultants in opdracht van het
ministerie van VWS.
Inhoud: De doelstelling van het rapport is te laten zien dat er in de directe
ondersteuning van de zorg middels ICT al de nodige
resultaten zijn behaald. De ervaringen die in deze projecten zijn opgedaan bieden
bouwstenen voor een snelle verdere acceptatie
en implementatie van ICZ, met name in richtingen die een andere wijze van werken
binnen de zorg mogelijk maken.
Looptijd: Afgerond mei 1998
Contactpersonen: E. Otten, R.A. Stegwee, H. Stokvis zijn de auteurs.
Website: www.ey.nl/consultants/default.asp

De sturende overheid
Omschrijving: Rapport
Uitvoering; Moret Ernst & Young Managing Consultants in opdracht van het
ministerie van VWS.
Inhoud: In deze notitie is de verantwoordelijkheidsverdeling tussen overheid en
zorgverzekeraars besproken inzake de
infrastructuur in het tweede compartiment. Dit in het licht van de budgettering van
de verzekeraars in dat compartiment. Er zijn
drie vormen van infrastructuur de revue gepasseerd: de gebouwelijke, de personele
en de informatie-en communicatie
technologische.
Looptijd: Afgerond juli 1998
Contactpersonen: H.K. Griffoen en R.A. Stegwee.
Website: www.ey.nl/consultants/default.asp

Achterstand in automatisering bij medisch specialisten
Omschrijving: Rapportage
Uitvoering: ZorgOnderzoek Nederland in opdracht van de Ziekenfondsraad
Inhoud: Onderzoek naar de stand van zaken en mogelijke beleidsopties ter
stimulering van het gebruik van
automatiseringstoepassingen rondom het primaire proces bij medisch specialisten
binnen het geïntegreerde medisch-specialistisch
bedrijf.
Looptijd: Afgerond november 1998
Contactpersonen: R. Langenberg van het (CVZ)

Digitalisering van de leefwereld: een onderzoek naar informatie- en
communicatietechnologie en
sociale ongelijkheid
Omschrijving: Studie
Uitvoering: Sociaal Cultureel Planbureau
Inhoud: De laatste decennia volgen vernieuwingen op het terrein van communicatie
en informatie elkaar in snel tempo op. Er
wordt gesproken van een informatierevolutie. Verschillende bevolkingsgroepen
profiteren op uiteenlopende wijze van deze nieuwe
ontwikkelingen. Door het groeiende belang van informatie en de mogelijke
uiteenlopende vaardigheden om met nieuwe
technologie om te gaan, kunnen sociale ongelijkheden worden gecreëerd of vergroot.
In het rapport worden de verschillen in het
bezit en het gebruik van ICT-producten onderzocht.
Tevens is nagegaan hoe het is gesteld met de digitale vaardigheden van de
Nederlandse bevolking. Belangrijkste conclusie van het SCP is dat hoewel enkele
groepen in de Nederlandse bevolking relatief
achterblijven bij de snelle verspreiding van moderne ICT-middelen er niet gesproken
kan worden van een digitale tweedeling.
Looptijd: Afgerond mei 2000
Contactpersonen: Liset van Dijk, Jos de Haan en Susanne Rijken zijn de auteurs.
Website: www.scp.nl/boeken/werkdocumenten/doc51/nl/metainfo.htm

Project Farmaceutische Zorg
Omschrijving: Project
Uitvoering: Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Inhoud: In grote lijnen zijn in het project de volgende clusters van activiteiten te
onderscheiden:
$ Beïnvloeden van de werkwijze van zorgverleners. De samenwerking tussen
zorgverleners wordt op lokaal niveau bevorderd
door het stimuleren van een Farmacotherapeutisch Transmuraal Overleg (FTTO). In
deze overleggen leggen zorgverleners hun
afspraken over farmaceutische zorg vast in formularia. Ook worden de zorgverleners
gestimuleerd zich te laten ondersteunen
door ICT, o.a. bij het voorschrijven van geneesmiddelen (EVS). In zeven
proeftuinregio's wordt dit beleid in de praktijk beproefd.
$ Sturing en budgettering. De zorgverzekeraars krijgen een regierol in de zorg.
Daarnaast worden de uitgaven aan
geneesmiddelen in verzorgingstehuizen, de GGZ en in de polikliniek onder het
budget van de instelling gebracht.
$ Apotheker als farmaceutische zorgverlener. De omgeving van de apotheker
verandert. Samen met de partners in zorg en de
markt wil het ministerie van VWS in kaart brengen wat dit betekent voor de behoefte
aan farmaceutische deskundigheid in de
zorg.
Looptijd: Vanaf 1998
Contactpersoon: L.S.J. Wever (VWS)
Website: www.farmazorg.nl

Patiënt-identificatieprobleem
Omschrijving: Beleidsnotitie
Uitvoering: Coördinatie van Standaardisatie van Informatievoorziening in de Zorg
(CSIZ) in opdracht van het ministerie van VWS.
Inhoud: De notitie omvat een studie naar de aard en omvang van het
patiënt-identificatieprobleem. Het rapport omvat de
omschrijving en de omvang van het probleem, de succes en faalfactoren (in het
buitenland) en de voorwaarden die de diverse
zorgpartijen aan een oplossing stellen (privacybescherming van de zorgverlener en
de patiënt, kosten). De inventarisatie
oplossingsrichtingen worden aan het ICT Platform in de Zorg voorgelegd. Op basis
van deze verkennende studie wordt
vervolgonderzoek uitgevoerd.
Looptijd: Afgerond in augustus 1999
Contactpersonen: drs. P. Assman is de directeur CSIZ.
Website: www.csiz.nl

Uniek Patiëntnummer in de zorg
Omschrijving: Studie
Uitvoering: Studie uitgevoerd door Het Expertise Centrum (HEC) in opdracht van
VWS.
Inhoud: Het is een studie naar drie opties voor patiëntenidentificatie in de zorg.
Uitgangspunt is het advies van het IPZ dat er één
landelijk uniek patiëntennummer moet komen. De opties sofi-nummer, A-nummer
(van het GBA) en een nieuw nummer zijn
onderzocht op een groot aantal aspecten. De studie zet genoemde aspecten in een
'score' op een rijtje.
Looptijd: Afgerond mei 2000.
Contactpersonen: E.J. Mulder en M. Vermeulen, HEC.

Verwijsindexen
Omschrijving: Studie
Uitvoering: Deloitte & Touche Bakkenist in opdracht van het ministerie van VWS.
Inhoud: Technische studie naar de toepassing van verwijsindexen in de
gezondheidszorg. Uitgangspunt bij deze studie is het
bestaan van een uniek patiëntidentificatie (UPI). Het onderzoek richt zich op het
kunnen lokaliseren van patiëntgegevens in
informatiesystemen. Toegang tot deze gegevens in het front office is ook onderdeel
van deze studie. De studie adviseert te
beginnen met een verwijsindex op regionaal niveau en een beperkte
patiëntenpopulatie. Start voor de inhoud die UPI/UZI
combinaties geeft. UZI staat voor Unieke Zorgverleneridentificatie.
Looptijd: Afgerond mei 2000
Contactpersonen: W.J. Hofman, Deloitte & Touche Bakkenist.

Octrooiering van biotechnologische uitvindingen
Omschrijving: Advies
Uitvoering: Het advies is afkomstig van de Raad voor Volksgezondheid en Zorg
(RVZ) en gericht aan het ministerie van VWS..
Inhoud: De RVZ beveelt VWS aan een netwerk in te stellen van mensen met kennis
over biotechnologische uitvindingen in de
zorg. Dit netwerk moet een betrouwbare informatiebron worden en het onderwerp
onder de aandacht brengen bij overheid,
belanghebbende en publiek.
De RVZ staat positief tegen over octrooiering van biotechnologische vindingen. De
Raad ziet het als een goed instrument om
innovatie in de gezondheidszorg te bevorderen, omdat bedrijven met octrooiering
eerder geneigd zullen zijn te investeren in
onderzoek. Wel moeten de ontwikkelingen nauwlettend worden gevolgd. Octrooien
kunnen namelijk tot een te groot monopolie
leiden, waardoor innovatie juist belemmerd kan worden. Ook moet octrooiering in de
wetenschap worden gestimuleerd. Daarom is
de RVZ voorstander van het invoeren van een grace period in de octrooiregelgeving.
Een grace period is een periode waarin
octrooi over gepubliceerd onderzoek kan worden aangevraagd.
Looptijd: Afgerond september 1999
Contactpersonen: drs. P. Vos (algemeen secretaris van RVZ)
Website: www.rvz.net/Nieuws/Werk99/biotech.htm

Sociaal beleid in de informatiesamenleving
Omschrijving: Inventarisatie
Uitvoering: Ministerie van VWS, directie Sociaal Beleid.
Inhoud: VWS-DSB moet een visie op de informatiesamenleving ontwikkelen en
daarbij het perspectief van de burger versterken.
Er moet meer aandacht komen voor bepaalde doelgroepen, zoals ouderen, jongeren,
gehandicapten, allochtonen alsmede voor
toepassingen van ICT in de sector zorg & welzijn en voor de thema's sociale
uitsluiting en sociale cohesie.
Hiervoor moet het beleidsinstrumentarium van VWS-DSB worden ingezet:
monitoring van ontwikkelen, sturing van
onderzoeksactiviteiten, beïnvloeding van regelgeving terzake en voornamelijk het
optreden als 'change agent' door op nationaal
en internationaal vlak informatie te verzamelen over relevante projecten, zelf
projecten initiëren, eigen en andere initiatieven te
evalueren op hun effectiviteit en informatie over 'good practices' te verspreiden.
Samenwerking met andere departementen via
een actief 'facetbeleid' is noodzakelijk.
Looptijd: Afgerond november 1999
Contactpersonen: Jan Steyeart(Fontys hogescholen), Wim Woertman (VWS-DSB),
Lilian Linders (VWS-DSB) en Jan van der Sluis
(NIZW) zijn de auteurs en leden van de werkgroep.

Sociale risico's en perspectieven van technologische ontwikkelingen
Omschrijving: Adviesthema
Uitvoering: Raad voor de Maatschappelijke ontwikkeling (RMO)
Inhoud: Specifieke adviesvragen zijn:
$ Zijn er ideeën, inzichten, initiatieven en projecten in binnen- en buitenland op het
gebied van ICT-toepassingen die bedoeld zijn
voor groepen burgers om daarvan profijt te hebben voor het tegengaan van sociale
uitsluiting, de vergroting van hun
zelfstandigheid en de verbetering van hun leefsituatie? Daarbij gaat het met name
om ICT-toepassingen, die uitgaan van
bijzondere situaties, kenmerken en behoeften van groepen als
bijstandsgerechtigden, langdurig werklozen, allochtonen, ouderen,
gehandicapten en chronisch zieken en die gericht zijn op doeleinden als
maatschappelijke participatie, educatie, perspectief op
werk en zelfredzaamheid. In hoeverre worden groepen zelf betrokken bij de
ontwikkeling van deze toepassingen? Kunnen
opgespoorde buitenlandse voorbeelden en ideeën worden overgenomen of is er
sprake van bijzondere omstandigheden?
$ Welke implicaties hebben de in binnen- en buitenland verkregen ideeën, inzichten,
initiatieven en projecten voor het Nederlands
stimuleringsbeleid dat gericht is op een grotere verspreiding en een beter gebruik
van ICT en elektronische snelwegen in de
samenleving? Welke initiatieven zijn wenselijk om groepen burgers beter te doen
profiteren van de nieuwe verworvenheden?
Looptijd: December 1999 - ?
Contactpersonen: M.J.H. den Ouden-Dekkers is de voorzitter van RMO

Loket Zorg en Welzijn
Omschrijving: Programma
Uitvoering: Projectbureau OL2000 onder directe aansturing van VWS
Inhoud: Het loket Zorg en Welzijn wordt getrokken door VWS en maakt onderdeel
van het Overheidsloket 2000 (BZK) waaronder
het Bedrijvenloket (EZ) en het loket Bouwen en Wonen (VROM). Het loket Zorg en
Welzijn streeft middels fysieke en
electronische loketten informatie aan de burger na. Het gaat daarbij uit van
vraagpatronen van burgers. De rol van VWS is daarbij
gemeenten te faciliteren om uitwerking te geven aan zelf op te starten projecten.
Een vijftal gemeenten gaat binnenkort van
start. Van belang is de toepasbaarheid van de te ontwikkelen instrumenten in alle
gemeenten in Nederland.
Looptijd: 1999-2002
Contactpersonen: Maatman (VWS/Directie Sociaal Beleid)

ICT platform in de zorg (IPZ)
Omschrijving: Platform
Uitvoering: Ministerie van VWS en EZ samen met alle zorgpartijen (AVB, LHV, KNMG,
NP/CF, NVZ, de Orde van MS, VAZ, KNGF,
KNMP, ZN).
Inhoud: Het doel van IPZ is het centraliseren van zorginformatie door middel van
bindende afspraken op macro-bestuurlijk niveau
tussen alle zorgpartijen.
Looptijd: 1999-2001
Contactpersonen: E. Brinkman (voorzitter) en T. van der Putte (secretaris).
Virtuele Integratie Zorginformatie (VIZI)
Omschrijving: Project
Uitvoering: De Orde van Medisch Specialisten, de Landelijke Huisartsenvereniging
(LHV) en de Nederlandse Vereniging van
Ziekenhuizen (NVZ).
Inhoud: Het project heeft tot doel om te komen tot een referentiemodel voor
informatiesystemen voor de gezondheidszorg. De
eerste fase bestaat uit een onderzoek om vast te stellen welke facetten van
informatisering thuis horen in het referentiemodel.
Naar verwachting gaat het voornamelijk om een communicatiemodel, dus gericht op
informatie-uitwisseling tussen zorgverleners.
Het referentiemodel wordt verkregen door 'reverse engineering' van operationele
informatie systemen. Veel van de in gebruik zijn
de applicaties zijn echter het resultaat van maatwerk voor een specifiek probleem in
een specifieke situatie. De slag naar een
referentiemodel moet een generieke toepasbaarheid bevorderen. Het streven is om
tekomen tot 'gidsapplicaties' die model staan
voor verdere implementatie. Het referentiemodel wordt beschikbaar gesteld aan de
industrie. VIZI mikt op een permanente
organisatie voor het onderhouden van het referentiemodel en de helpdeskfunctie bij
de bouw en implementatie. De permanente
organisatie - met eigen deskundigen- en de afstemming zijn voor VWS voorwaarden
voor subsidie.
Looptijd: 1999-2001
Contactpersoon: M.J. Jonker, Prismant (voorheen SIG)

Patiënt en Internet
Omschrijving: Advies
Uitvoering: Raad voor Volksgezondheid en Zorg. Advies is gericht aan het ministerie
van VWS.
Inhoud: Bij het stimuleren van de kansen en het reduceren van de risico's die het
Internet met zich meebrengt, doen zich vier
clusters van knelpunten voor. Niet iedereen die dit wil, heeft toegang tot het Internet
of kan ermee overweg. Niet alle informatie
die voor consumenten/patiënten belangrijk is, is op het net aanwezig. Niet iedereen
weet het onderscheid te maken tussen
betrouwbare en onbetrouwbare informatie. En ten slotte blijkt niet iedereen goed om
te gaan met het aanbod via het Internet aan
producten en diensten.
Overheid en veldpartijen moeten gezamenlijk inspanningen leveren om deze
knelpunten weg te nemen of, in ieder geval, te
verminderen. Belangrijke elementen hierbij zijn onder meer het inrichten van een
gezondheidsportaal (waar betrouwbare
informatie beschikbaar wordt gesteld en wordt verwezen naar betrouwbare sites) en
het promoten ervan door de overheid, het
ter beschikking van stellen van voor consumenten/patiënten relevante informatie
door organisaties van zorgverleners en
patiënten en het bieden van toegang tot het Internet in zorginstellingen.
Looptijd: Afgerond in maart 2000
Contactpersonen: drs. P. Vos (algemeen secretaris van RVZ)
Website: www.rvz.net/internet/samenvat.htm
Zorgpas
Omschrijving: Project
Uitvoering: Stichting Zorgpas bestaand uit een aantal belangrijke koepels uit het
zorgveld
Inhoud: De zorgpas ontwikkelt een elektronische communicatie-infrastructuur in de
zorg, waar met behulp van een zorgpas
diensten aan toegevoegd kunnen worden. Men begint met een proef met 370.000
passen in Eemland met een beperkte
functionaliteitL het bepalen van verzekeringsgerechtigheid en
SOS-waarschuwingsadressen. In volgende fasen zullen diensten als
zorgplanning, afhandeling betalingsverkeer en sleutel tot het Elektronisch Patiënten
Dossier gebruik kunnen maken van de
infrastructuur. Er is commitment (bij geslaagde evaluatie) voor een landelijke uitrol.
VWS financiert mede de proef in Eemland.
Looptijd: Proef Eemland 2000-2001
Contactpersoon: J.W. van der Loos, directeur Stichting Zorgpas
Website: www.zorgpas.nl

Informatievoorziening in de gezondheidszorg
Omschrijving: Beleidscommissie
Uitvoering: Nederlands Normalisatie Instituut (NNI), afdeling Gezondheid
Inhoud: Doel is het ontwikkelen van een samenhangend nationaal normalisatiebeleid
voor informatievoorziening in de zorgsector
op het gebied van beveiliging van informatievoorziening, berichtenverkeer (voor
medicijnen) en chipkaarten in de
gezondheidszorg. Dit gebeurt in samenhang met het standaardisatie (CSIZ) en het
Europees (CEN) en mondiaal (ISO)
normalisatiebeleid.
Looptijd:
Contactpersoon: ir. H.M.J.A. van Leent of drs. G. van Donk (NNI)
Website: www.nni.nl/sectoren/gezond/bc303/infogz.html

Als het ijzer heet is
Omschrijving: Rapport
Uitvoering: Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Inhoud: Een onderzoek naar de interesse van de ICT-leveranciers in de zorgsector.
Looptijd: Afgerond in november 2000
Contactpersonen: J.G. Rietveld is de auteur
Website: www.minvws.nl

SeniorWeb
Omschrijving: Project
Uitvoering: Stichting SeniorWeb
Inhoud: De stichting SeniorWeb wil ouderen en -organisaties toegang bieden tot
informatie- en communicatietechnologie (ICT) en
de informatiemaatschappij. SeniorWeb wordt daarin onder andere gesteund door dit
ministerie. Een van de middelen die worden
ingezet is de website. Daarnaast zijn er projecten, waaronder het
Ambassadeursproject dat een centrale rol vervult met
betrekking tot de educatie van ouderen.
Looptijd: Vanaf 1996
Contactpersonen:
Website: www.seniorweb.nl

ICT in de Zorg
Omschrijving: Beleidsbrief en Actieplan
Uitvoering: Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en IPZorg
Inhoud: Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport kiest na uitvoerig
overleg met partijen in de zorg voor een actieve
rol in het signaleren en wegnemen van belemmeringen die de actieve toepassing van
Informatie- en Communicatietechnologie
(ICT) tegengaan.
Uitgangspunt hierbij is dat de toepassing van ICT in de zorg een belangrijke bijdrage
kan leveren aan de verbetering van de
kwaliteit, de doelmatigheid, de toegankelijkheid en de transparantie van de zorg. Het
departement richt zich daarbij, in nauwe
samenwerking met het in 1999 opgerichte ICT Platform in de Zorg (IPZorg) onder
voorzitterschap van de heer L.C. Brinkman, op
de randvoorwaarden die daarvoor nodig zijn en in september van dit jaar zijn
vastgelegd in de intentieverklaring van IPZorg. Deze
verklaring is door koepels van patiënten, zorgaanbieders, zorgverleners en
zorgverzekeraars en door de ministeries van EZ en
VWS ondertekend. De daarin genoemde randvoorwaarden betreffen de
infrastructuur, de identificatie en authenticatie van
patiënten en zorgverleners, een autorisatiestructuur voor de toegang tot vastgelegde
gegevens, de definitie van het
berichtenverkeer en deinteroperabiliteit van systemen en de opbouw van het
elektronisch patiënten-dossier.
Looptijd: Afgerond november 2000
Contactpersonen: Website: www.minvws.nl

Digitaal Gezond 2001
Omschrijving: Congres
Uitvoering: Nationaal Instituut voor Gezondheidsbevordering en Ziektepreventie
(NIGZ) en Zorg Onderzoek Nederland (ZON)
Inhoud: Het doel van het congres is organisaties te stimuleren de mogelijkheden van
internet adequaat te gebruiken, ervaringen
uit te wisselen en een beeld te schetsen van de huidige stand van zaken. Met het
congres richten wij ons op diegenen die
voorlichting geven over gezondheid en het leven met een ziekte of handicap, zoals
voorlichters, projectleiders, managers,
onderzoekers en beleidsmedewerkers.
Looptijd: 27 November 2001
Contactpersonen: Ineke Fontein (Cursus en congresbureau NIGZ)
Website: www.minvws.nl

De Zorg Centraal
Omschrijving: Rapport
Uitvoering: Rathenau instituut
Inhoud: In dit Bericht aan het Parlement geeft het Rathenau Instituut een overzicht
van een aantal belangrijke ontwikkelingen
betreffende Elektronische Zorgdossiers. Deze beschrijving leidt tot de conclusie dat
de ontwikkeling van EZDs gepaard gaat met
een aantal vragen en problemen die samenhangen met de beoogde doelstellingen
voor EZDs. In het laatste deel volgt een aantal
aandachtspunten voor de overheid en de betrokken partijen om een uitweg uit die
problemen te vinden.
Looptijd: Afgerond in augustus 2000
Contactpersonen:
Website: www.rathenau.nl

TERUG

INTERDEPARTEMENTALE SAMENWERKING

Informatietechnologie en Recht (ITeR)
Omschrijving: Subsidieprogramma
Uitvoering: Samenwerkingsverband tussen de Nederlandse Organisatie voor
Wetenschappelijk Onderzoek en de ministeries van
Economische Zaken, Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Justitie, Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen en Verkeer en
Waterstaat.
Inhoud: Het IteR programma heeft ten doel wetenschappelijk onderzoek naar
actuele juridische vraagstukken op het gebied van
de Informatietechnologie en Recht te stimuleren en coördineren. IteR tracht dit doel
te bereiken door het subsidiëren van
onderzoeksprojecten en projecten op het gebied van kennisoverdracht (publicaties,
congressen, etc.)
Looptijd: 1995 - ?
Contactpersonen: Mr. H. Hijmans is de voorzitter van de stuurgroep. Prof. mr. H.
Franken is
de voorzitter van de programmacommissie en A. Schmidt en A. de Kroon werken bij
het programmabureau.
Website: www.nwo.nl/iter

Technologie & Samenleving
Omschrijving: Interdepartementaal Stimuleringsprogramma
Uitvoering: Het management van T&S is in handen van Senter, agentschap van het
ministerie van EZ. Elk thema wordt begeleid
door een projectgroep, die bestaat uit vertegenwoordigers van de betrokken
departementen en mogelijk andere
(koepel)organisaties.
Inhoud: De oorsprong van het programma ligt in de nota 'Kennis in Beweging' van
1995 waarin wordt aangekondigd dat tien
zogenaamde 'technologiescans' zullen worden uitgevoerd. Dit zijn verkenningen naar
technologische ontwikkelingen die een
bijdrage kunnen leveren aan de oplossing van maatschappelijke problemen. De
samenleving wordt geconfronteerd met een groot
aantal maatschappelijke vraagstukken, zoals congestie, criminaliteit, het gevoel van
onveiligheid, het gebrek aan zorg aan huis en
onvoldoende maatschappelijke integratie. De overheid is van mening dat technologie
op deze terreinen meer kan bijdragen aan
(deel)oplossingen dan tot dusver is gebeurd. Het programma Technologie &
Samenleving (T&S) heeft dan ook tot doel projecten
te stimuleren die leiden tot een betere benutting van technologische mogelijkheden
bij het aanpakken van maatschappelijke
problemen. De T&S-benadering is daarmee vooral market-pull van aard en niet
technology-push.
Looptijd: 1995 tot heden.
Contactpersonen: Drs. M.A.H.M. Hameleers is manager van het programmabureau
T&S.
Opmerkingen: De deelprogramma's en verkenningen die voor deze inventarisatie
relevant zijn zullen hieronder worden
beschreven.
Website: www.senter.nl/T&S

Nieuwe instrumenten voor interactieve beleidsvorming: een verkenning van
beleidsinnovaties in bits and bytes
Omschrijving: Publicatie
Uitvoering: Publicatie maakt deel uit van het interdepartementale
stimuleringsprogramma Technologie en Samenleving.
Projectmanagement is in handen van Dialogic.
Inhoud: De overheid wordt geconfronteerd met complexe, maatschappelijke
problemen. Bij het ontwikkelen van overheidsbeleid
voor het oplossen van deze problemen betrekt de overheid steeds vaker
belanghebbenden
en doelgroepen van beleid. Op deze wijze wil de overheid de kwaliteit van en het
draagvlak voor beleid vergroten. Beleid wordt
aldus meer en meer het resultaat van samenwerking in beleidsnetwerken. Dit stelt
andere eisen aan de overheid. Zij wordt steeds
meer een 'regisseur' of 'facilitator' van beleidsprocessen. De nieuwe rol die de
overheid nastreeft in beleidsvorming vereist ook dat
er andere sturingsinstrumenten worden ingezet. Deze sturingsinstrumenten zijn met
name gericht op interactie, communicatie en
participatie. Mede door de inzet van deze instrumenten leidt wordt er steeds vaker
over participatieve of interactieve
beleidsvorming (IBV) gesproken. Welke methoden, maar vooral welke instrumenten
dat zijn, hoe instrumenten ingezet kunnen
worden en wat de plussen en minnen zijn, vormt het onderwerp van deze publicatie.
Looptijd: Afgerond in februari 1999
Contactpers.: Christiaan Holland (Dialogic, projectleider), Frank Bongers (KUB),
Harry Bouwman (TU Delft) zijn de auteurs.

Transmurale Zorg
Omschrijving: Deelprogramma
Uitvoering: Project maakt deel uit van het interdepartementaal
stimuleringsprogramma Technologie & Samenleving.
Inhoud: Uitgangspunt van het programma is dat de innovatieve inzet van
technologie bijdraagt aan het realiseren en versterken
van transmurale zorg. Binnen het programma wordt gekeken naar: informatie- en
communicatietechnologie (ICT), herontwerp
van producten, bouwconcepten/aangepaste woningen.
Looptijd: eind 1997 tot begin 1999
Contactpers.: drs. N.F. Breed is projectsecretaris en drs. M.A.H.M. Hameleers is
manager van T&S.
Website: www.senter.nl
Technologiescan: Sociale Integratie
Omschrijving: Verkenning
Uitvoering: Project maakt deel uit van het interdepartementaal
stimuleringsprogramma Technologie & Samenleving. De ministeries
van EZ en VWS hebben aanzet gegeven tot deze verkenning.
Inhoud: Technologie heeft een duidelijke bijdrage aan de welvaart van Nederland. Er
zijn echter groepen in Nederland die de
aansluiting daarop gaan missen, omdat zij zich in een achterstandssituatie of -buurt
bevinden. De verkenning moet inventariseren
welke innovatieve toepassingen van (nieuwe) technologie hierin verandering kunnen
brengen.
Looptijd: Afgerond in 2000.
Contactpers: Drs. M.A.H.M. Hameleers is manager T&S.
Website: www.senter.nl



Leren in een werkomgeving
Omschrijving: Deelprogramma
Uitvoering: Samenwerkingsverband tussen de ministeries van Economische Zaken en
Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen en
organisaties als VNO-NCW, MKB-Nederland en FNV.
Inhoud: In 1997 is voor het deelprogramma Leren in de werkomgeving een
technologiescan uitgevoerd. Deze studie geeft inzicht
in de stand van zaken rond het deelprogramma en levert informatie op over de rol
van technologie bij het bevorderen van
leerprocessen in de werkomgeving. De scan geeft aan op welke terreinen het
deelprogramma kan bijdragen aan de ontwikkeling
van kansrijke producten en diensten. De studie heeft geresulteerd in knelpunten,
randvoorwaarden en drie aandachtsgebieden.
Het rapport doet verslag van een onderzoek naar de rol van technologie bij het
bevorderen van leerprocessen in de
werkomgeving. Er is in kaart gebracht wat werknemer en werkgever willen, welke
relevante technologie er is en waarom deze niet
of onvoldoende wordt toegepast.
De drie aandachtsgebieden zijn: informatie- en communicatietechnologie als
leeromgeving (working alone), werkapparatuur en
-programmatuur als leeromgeving (working better) en samenwerking als
leeromgeving (working together).
Het deelprogramma stimuleert pilotprojecten die binnen één van de genoemde
aandachtsgebieden vallen. Projectvoorstellen
kunnen worden in gediend.
Looptijd: vanaf 1997
Contactpers.: drs. A.C. van Schaik is programmasecretaris en Drs. M.A.H.M.
Hameleers is manager T&S.
Website: www.senter.nl

Algemeen bereik van informatiediensten
Omschrijving: Advies
Uitvoering: Tijdelijke Commissie Informatiebeleid (TCI). Deze commissie is voor
twee jaar gesteld in 1996 voor de advisering over
vraagstukken op het terrein van informatiebeleid, voorzover die vraagstukken het
adviesterrein van de betrokken raden - de
Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid, de Raad van Cultuur en de
Raad voor Verkeer en Waterstaat-
overstijgen. De commissie is ingesteld op voordracht van de staatssecretaris van het
ministerie van OCW, in overeenstemming
met de bewindslieden van het ministerie van OCW, EZ, V&W en BZK.
Inhoud: Het TCI-advies beschrijft welke inspanningen van overheid, bedrijfsleven en
samenleving zijn vereist als de ambitie van de
regering om koploper te worden op de elektronische snelweg wordt waargemaakt, en
hoe eventuele negatieve maatschappelijke
consequenties kunnen worden vermeden. Het accent lig op het
toegankelijkheidsvraagstuk. Daarnaast is er aandacht voor de
mogelijkheden om met behulp van toepassingen als het Internet het democratisch
gehalte van de samenleving te vergroten.
Looptijd: Afgerond december 1997
Contactpersonen:

Telematica Instituut
Omschrijving: Technologisch Instituut
Inhoud: Het Telematica Instituut is een onderzoeksinstituut dat wordt bestuurd en
gefinancierd door het bedrijfsleven en als technologisch topinstituut door de overheid
ondersteund. De organisatie is een unieke
krachtenbundeling
van grote nationale bedrijven, kennisinstellingen en overheid. Kerntaak
bestaat uit de snelle vertaling van fundamenteel onderzoek naar
marktgerichte toepassingen op het gebied van telematica. In een netwerk
met vele (inter)nationale kennisinstellingen werken wij aan strategisch
toponderzoek voor het Nederlandse bedrijfsleven. De onderzoeksprojecten
zijn multi-cliënt en multidisciplinair, gericht op maatschappelijk vitale issues.
Enkele voorbeelden van onze kennisgebieden zijn: multimedia, electronic commerce,
mobiele communicatie en netwerktechnologie,
bedrijfsoverschrijdende samenwerking, tele-leren, computergesteund samenwerken
(CSCW) en kennismanagement.
Looptijd: Het TI is geopend in februari 1998.
Contactpersonen: dr.ir. H.G.J. de Wilt is voorzitter van het bestuur van het TI.
Website: www.telin.nl

Elektronisch verrichten van rechtshandelingen
Omschrijving: Project
Uitvoering: Ministerie van Economische Zaken, Justitie, Sociale Zaken en
Werkgelegenheid, Binnenlandse Zaken en Verkeer en
Waterstaat. De werkgroep Elektronisch Verrichten van Rechtshandelingen is één van
de werkgroepen uit de vierde tranche van de
operatie Marktwerking, Deregulering en Wetgevingskwaliteit (MDW).
Inhoud: Voor een aantal rechtshandelingen gelden vormvereisten, zoals het vereiste
van een akte of de aanwezigheid van
getuigen. De vraag is of deze vormvereisten een belemmering vormen voor het
verrichten van rechtshandelingen langs
elektronische weg. In dat kader beziet de werkgroep of thans geldende
vormvoorschriften nog nodig zijn en zo dit blijkt het geval
te zijn, of er gelijkwaardige elektronische alternatieven zijn voor de bestaande
vormvereisten.
Looptijd: Maart 1998 is een MDW rapport verschenen.
Contactpersonen: Prof. mr. N.J.H. Huls (TU Delft) is voorzitter.
Website: www.minez.nl/mdw/

Onschatbare rijkdom aan kennis: financiële verslaglegging en innovatief vermogen
van ondernemingen
Omschrijving: Advies
Uitvoering: Het advies is afkomstig van de Adviesraad voor het Wetenschaps- en
Technologiebeleid (AWT) aan het ministerie van
Economische Zaken.
Inhoud: De adviesvraag luidt: "Aan de AWT is gevraagd inzicht te verschaffen in de
regels en procedures die ten grondslag liggen
aan de financiële waardering en verslaglegging en welke belemmeringen dat oplevert
voor het opnemen van immateriële activa in
die verslaglegging en of, en zo ja hoe, de overheid die belemmeringen kan
wegnemen". De achtergrond voor de adviesaanvraag is
als volgt: "Het belang van immateriële investeringen (scholing, onderwijs, training,
software, etc.) neemt met het
kennisintensiever worden van de economie toe. Het menselijk kapitaal van een
onderneming bepaalt in toenemende mate de
economische prestaties van die onderneming. Opmerkelijk is echter dat deze
immateriële investeringen nauwelijks worden
meegenomen in de huidige financiële verslaglegging van bedrijven (hooguit in de
factor 'goodwil'). In de huidige systematiek
worden uitgaven aan scholing, onderwijs, training, software, etc. als kosten
beschouwd en niet als investeringen. Op die manier
geeft de financiële verslaglegging een onvolledig beeld van het innovatie-potentieel
van bedrijven.
Looptijd: Afgerond maart 1998
Contactpersonen: A. van Heeringen
Website: www.awt.nl

Nationaal TTP-project
Omschrijving: Beleidsnotitie
Uitvoering: Ministerie van Verkeer en Waterstaat en het ministerie van Economische
Zaken.
Inhoud: Informatie-en communicatietechnologie ontwikkelt zich in een zeer hoog
tempo, waarbij de maatschappelijke
afhankelijkheid van deze technologie sterk toeneemt. Vertrouwen en veiligheid bij
het opslaan van gegevens en het uitwisselen
van berichten worden hierdoor steeds belangrijker. Een belangrijke mogelijkheid om
deze aspecten te waarborgen is het gebruik
van zogenaamde Trusted Third Parties (TTP's), die tezamen een TTP-infrastructuur
vormen.
Mede omdat deze mogelijkheid ook internationaal sterk in de belangstelling staat,
heeft de Nederlandse overheid begin 1997
besloten tot de uitvoering van het nationaal TTP-project. Deze beleidsnotitie bevat
de resultaten van dit nationale TTP-project,
dat is uitgevoerd onder de vlag van het Nationaal Actieplan Elektronische Snelwegen.
Het nationaal TTP-project kent drie doelstellingen: het formuleren van
randvoorwaarden voor het aanbieden en gebruiken van
TTP-diensten, het inventariseren van instrumenten waarmee deze randvoorwaarden
gewaarborgd kunnen worden, het stimuleren
van de onwikkeling van een Nederlandse TTP-structuur.
Looptijd: Afgerond maart 1999
Contactpersonen: H.W. de Vries van het ministerie van V&W is voorzitter van de
projectgroep NAP/TTP. R. de Bruin van het ministerie van V&W en
H. De Brabander-Ypes van het ministerie van EZ zijn beide secretaris.
Website: www.overheid.nl kamerstuk

De Digitale Delta
Omschrijving: Nota
Uitvoering: Ministeries van Economische Zaken, Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties, Financiën. Justitie, Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen en Verkeer en Waterstaat.
Inhoud: Deze nota is de opvolger van het eerder uitgebrachte Nationaal
Actieprogramma Elektronische Snelwegen (NAP). De
Digitale Delta biedt een kader voor en toont samenhang in de initiatieven en
activiteiten die de overheid op het gebied van ICT
onderneemt. Dit kader bestaat uit vijf pijlers, namelijk: de
(tele)communicatie-infrastructuur, kennis en innovatie, toegang en
vaardigheid, regelgeving, ICT in de publieke sector.
Looptijd: Afgerond juni 1999
Contactpersonen: Jeroen Nijland, ministerie van EZ
Opmerkingen: De Digitale Delta zal geregeld herijkt worden.
Website: www.minez.nl

Electronic Commerce en arbeid: een verkennende studie
Omschrijving: Startnotitie
Uitvoering: Ministerie van SZW en EZ
Inhoud: Electronic commerce kan consequenties hebben voor de arbeidsorganisatie
en de factor arbeid in alle facetten. Over de
betekenis van electronic commerce voor arbeid met name op het gebied van
werkgelegenheid, arbeidsorganisaties, (nieuwe)
functies en vaardigheden die daar voor nodig zijn alsmede arbeidsomstandigheden is
nog betrekkelijk weinig bekend. De centrale
vraagstelling van deze notitie in voorbereiding is: welke gevolgen heeft electronic
commerce voor de factor arbeid?
Looptijd: Afronding december 1999
Contactpersonen:

Nederland Digitaal: drie toekomstbeelden voor Nederland in 2030
Omschrijving: Rapport
Uitvoering: KPMG in opdracht van de Ministeries van Economische Zaken, Verkeer en
Waterstaat (DGTP) en Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieu.
Inhoud: KPMG heeft de scenario's van het Centraal Plan Bureau en de Questa
scenario's verder uitgewerkt vanuit een
ICT-perspectief. Er worden drie 'digitale' scenario's beschreven: Dynamisch Digitaal,
Bewust Digitaal en Aarzelend Digitaal. De
scenario's geven een aantal integrale kwalitatieve toekomstbeelden van de fysieke
omgeving van Nederland zoals die ontstaan
zullen zijn in 2030 onder invloed van de sterke ontwikkeling van ICT. Hierbij is
onderscheid gemaakt in ontwikkelingen van de
economische structuur, ruimtelijke ontwikkelingen, ontwikkelingen op het gebied van
de mobiliteit en ontwikkelingen op
milieugebied.
Looptijd: Afgerond in december 1999.
Contactpersonen: J. Wester (DGTP/MI), G. Draijer (AVV) en P. Tanja (KPMG).

Nederland gaat digitaal
Omschrijving: Project
Uitvoering: Ministerie van Economische Zaken, ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschappen, minister van Groot Steden-
en Integratiebeleid, ministerie van Justitie en het ministerie van Verkeer en
Waterstaat.
Inhoud: Dit project is een gezamenlijk initiatief van bovengenoemde ministeries.
Door middel van de slogan 'Nederland gaat
digitaal' en het 'handjes-logo' wordt ruchtbaarheid gegeven aan de
stimuleringsprogramma's van de genoemde ministeries. Het
project is uitgesplitst naar: de digitale ondernemer, het digitale onderwijs, de digitale
overheid, de digitale wetgever en de digitale
netwerken.
Looptijd: Gestart in april 2000.
Contactpersonen:
Website: www.nederlandgaatdigitaal.nl

Geesteswetenschappen en de informatiemaatschappij
Omschrijving: Verkenning
Uitvoering: Studie is ten behoeve van een verkenning van de Adviesraad voor
Wetenschap en Techniek (AWT).
Inhoud: Een essay waarin de implicaties en uitdagingen in verband met de
informatiemaatschappij voor de onderzoeksagenda's
van de geesteswetenschappen (taal- en literatuurwetenschappen, filosofie, theologie
en historische wetenschappen) worden
geformuleerd. De kernvragen zijn: hebben de geesteswetenschappen zich
onvoldoende geprofileerd op het terrein van de actuele
maatschappelijke ontwikkeling, de 'informatiemaatschappij'? Roept deze
ontwikkeling fundamentele vragen op waaraan de
geesteswetenschappen een bijdrage kunnen leveren? Zijn de geesteswetenschappen
toegerust om de veranderingen te zien, te
duiden en waar nodig te beïnvloeden? Aan welke kennis zal de samenleving behoefte
hebben?
Op 17 februari 2000 heeft een brainstormsessie plaatsgevonden met een twintigtal
vertegenwoordigers uit de
geesteswetenschappen en uit het maatschappelijk veld. Een breed gedeelde
conclusie was dat de geesteswetenschappen zich niet
alleen moeten profileren op het terrein van cultuurbehoud, maar ook op het terrein
van bredere sociaal gerelateerde
vraagstukken, zoals de vraagstukken rondom de informatiemaatschappij. Daartoe is
het nodig dat men bereid is de eigen taak
opnieuw te definiëren, bijvoorbeeld als cultuurstudies, en deze geactualiseerde taak
in onderwijs- en onderzoeksprogramma's
vorm te geven.
Bedoeling is om als volgende stap in dit verkenningtraject toe te werken naar een
concretisering van bevindingen en standpunten
in een verkenningsrapport.
Looptijd: Afronding onbekend
Contactpersonen: mw. dr. V.C.M. Timmerhuis
Website: www.awt.nl/nl/verken/geesteswetenschappen.html

Itafit
Omschrijving: kennisnetwerk
Uitvoering: Itafit is een initiatief van de ministeries van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties en Economische Zaken, IME
consult, organisatie-advies en strategie, Roccade, IT solutions, Leiden Universiteit en
Overheid Innovatief, tijdschrift voor
ICT-toepassingen bij de overheid.
Inhoud: Itafit richt zich op de ontwikkeling van kennis over de toepassing van ICT in
nieuwe vormen van overheidsbestuur. Deze
kennis wordt ontwikkeld door casestudies van initiatieven in binnen- en buitenland,
door inventariserend onderzoek en door
discussie met betrokkenen van de onderzoeksresultaten. Itafit heeft daartoe een
vragenlijst ontworpen, alsmede enige analyse en
rapportage formats om het verzamelde materiaal ook onderling te kunnen
vergelijken. De vergaarde informatie en inzichten
worden in publicaties, Internet, workshops en opleidingen publiekelijk toegankelijk
gemaakt. Itafit streeft ernaar een constante
stroom van innovaties te creëren die politici, ambtenaren, not-for-profit organisaties,
bedrijfsleven, studenten, en anderen
inspireren tot reflectie op de wisselwerking tussen ICT en bestuurlijk en vernieuwing.
Looptijd:
Contactpersonen: Bert Slagmolen is voorzitter van Itafit en Arre Zuurmond is
mede-oprichter.
Website: www.binnenlandsbestuur.nl/itafit/

Digitale Duurzaamheid
Omschrijving: Programma
Uitvoering: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en het
ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen.
Inhoud: Digitale Duurzaamheid heeft tot doel een duurzame toegankelijkheid en
beschikbaarheid van digitale
overheidsdocumenten te waarborgen en zo te verzekeren dat de overheid ook in het
digitale tijdperk betrouwbaar kan
functioneren. Het programma bestaat uit een aantal samenhangende projecten en
activiteiten op het gebied van:
$ Regelgeving en juridische aspecten inzake digitale documenten
$ Eisen aan recordkeeping: hoe kunnen documenten op een betrouwbare wijze
worden vastgelegd?
$ Digitaal Depot en de technische aspecten: wat verandert er ten opzichte van een
papieren archiefbescheiden?
$ Informatisering en verantwoording: hoe beïnvloedt de informatisering de
verantwoording van het openbaar bestuur?
Het programmabureau is opgeheven medio 1998. Het programma wordt nu
gecoördineerd door de Directie Informatiebeleid
Openbare sector van het ministerie van BZK en de Rijksarchiefdienst van het
ministerie van OC&W.
Looptijd: Continuerend vanaf 1996.
Contactpersonen: H. Goutier van het ministerie van BZK of H. Hofman, E. Burger
van het
ministerie van OCW&.
Website: www.archief.nl/digiduur

De Maatschappelijke Gevolgen van het Human Genome Project
Omschrijving: Verkenning
Uitvoering: Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid (AWT)
Inhoud: De verkenning valt binnen het AWT-gebied van Levenswetenschappen
Ontwikkelingen op het gebied van de moleculaire
biologie en de toepassingsmogelijkheden die dit biedt zullen grote consequenties
hebben voor onze maatschappij. De indruk
bestaat dat de aandacht binnen het wetenschappelijk onderzoek, anders dan binnen
het levenswetenschappelijke onderzoek zelf,
voor de enorme maatschappelijke vragen die de biotechnologie met zich meebrengt
te gering is. De verkenning bevindt zich in de
start van de eerste fase en heeft tot nu toe een aantal kernissues gedefinieerd: het
omgaan van de individu met de nieuwe
kennis, risicoperceptie en acceptatie van de biotechnologie, noodzakelijke
maatschappelijke culturele en institutionele
veranderingen, verschuivingen in acceptatie, maatschappelijke en economische
consequenties van nieuwe behandelmethoden,
gebruik van de nieuwe kennis voor economische doeleinden, regelgeving en
aansprakelijkheid, verandering van de
gezondheidszorg.
Looptijd:
Contactpersonen: mw. Dr. V.C.M. Timmerhuis
Website: www.awt.nl/nl/verken/leven.html

Criminaliteit
Omschrijving: Verkenning
Uitvoering: Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid (AWT)
Inhoud: De verkenning zal zich toespitsen op de mogelijk of te verwachten
toekomstige dynamiek in criminaliteit, zoals deze zich
in de maatschappij zal gaan manifesteren. Relevante invalshoeken zijn:
$ de invloed van nieuwe technologieën (leidend tot nieuwe vormen van criminaliteit,
maar ook effect hebbend op de
'maatschappelijke ruimte' en daarmee leidend tot nieuwe criminaliteitsvragen);
$ betekenis van toekomstige maatschappelijke ontwikkelingen als
internationalisering en individualisering voor criminaliteit;
$ veranderingen in wet- en regelgeving en hun uitwerking op criminaliteitsvragen;
$ veranderende positionering en rolopvatting van diverse maatschappelijke actoren
(politie, justitie, verzekeringswereld) en
effecten hiervan op criminaliteit.
De verkenning criminaliteit is begin 2000 van start gegaan en wordt uitgevoerd door
prof.dr. G.J.N. Bruinsma (directeur
Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving, NSCR, en
hoogleraarUL), prof.dr. H.G. van de Bunt (directeur
Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatie Centrum van het Ministerie van
Justitie, WODC, en hoogleraar VU) en
projectleider mw. prof.dr. I. Haen-Marshall (hoogleraar aan het Department of
Criminal Justice van de University of Nebraska). Zij
worden bijgestaan door een klankbordgroep.
Looptijd: Looptijd onbekend
Contactpersonen: Drs. ing. A.N.M. Langendorf
Website: www.awt.nl/nl/verken/criminaliteit.html

Onderwijs
Omschrijving: Verkenning
Uitvoering: Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid (AWT)
Inhoud: Het onderwijs in onze samenleving heeft te maken met grote veranderingen
in zijn omgeving, zoals de toenemende
multiculturaliteit, ICT en de informatiesamenleving, voortschrijdende marktwerking
ook in het onderwijs, veranderingen in
bestuurlijke arrangementen, veranderingen in cultureel-ideologische factoren, e.d.
Deze veranderingen vergen een continue
herbezinning op en aanpassing van de rol, positie en inrichting van het
educatief/lerend systeem. Het wetenschappelijk onderzoek
op dit terrein moet handvatten bieden voor die bezinning en aanpassing. De vraag is
of de huidige kennisinfrastructuur rond het
educatief/lerend systeem inhoudelijk en qua organisatie hiervan goed staat
opgesteld. Voor een beantwoording van deze vraag
stelt de AWT een Verkenningscommissie 'Kennis van educatie in 2010' in. Doel van
de verkenning is om - op basis van inzicht in
relevante veranderingen in de omgeving van het educatief/lerend systeem -
prioritaire kennisvragen en -issues te identificeren die
naar verwachting belangrijk zullen zijn voor de toekomstige ontwikkeling van dit
systeem. Tevens dient de verkenningscommissie
zich te bezinnen op de hiermee verbonden organisatorische gevolgen voor het
educatie-onderzoek.
De verkenning verkeert momenteel in de startfase, wij zijn doende een
verkenningscommissie samen te stellen waarvan prof.dr.
F. van Wieringen voorzitter is.
Looptijd: Onbekend
Contactpersonen: Drs. ing. A.N.M. Langendorff (AWT)
Website: www.awt.nl

Kennisvragen voor de management sciences
Omschrijving: Verkenning
Uitvoering: Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid (AWT)
Inhoud: De verkenning beslaat een aantal sector- en wetenschapsdoorsnijdende
thema's, die zowel de dienstensector als de
industriële sector raken. Deze thema's hebben te maken met de toenemende
heterogeniteit en onvoorspelbaarheid van de
markten waarop bedrijven en organisaties opereren, in samenhang met de sterk
toegenomen noodzaak tot responsiviteit en
interactiviteit in het omgaan met klanten. Begrippen die daarmee samenhangen zijn:
ketenomkering, 'de klant aan de knoppen',
massa-individualisering en de netwerkeconomie.
April 2000 zijn gesprekken gevoerd met diverse partijen over het vervolg van de
ondergenoemde verkenningsactiviteiten;
afstemming wordt gezocht met EZ, KLICT en de kerngroep Massa-individualisering.
In het kader van deze verkenning is een voorstudie verricht door TVA Developments
getiteld: 'Naar een economie van
heterogeniteit en onvoorspelbaarheid: kennisvragen voor de Nederlandse
managementwetenschappen'. Deze studie wordt in dit
document beschreven. De voorstudie tezamen met een verslag van de conferentie
zal worden uitgebracht als
AWT-achtergrondstudie.
Looptijd: Onbekend
Contactpersonen: Mevr. dr. V. Timmerhuis

Naar een economie van heterogeniteit en onvoorspelbaarheid: kennisvragen voor de
Nederlandse
managementwetenschappen
Omschrijving: Voorstudie
Uitvoering: Adviesbureau TVA Developments in opdracht van de Adviesraad voor
Wetenschaps- en Technologiebeleid.
Inhoud: Deze AWT-voorstudie heeft tot doel aan te geven waarover
massa-individualisering gaat, de economische
ontwikkelingslogica achter deze trend, en de nu reeds waarneembare verschijnselen
waaraan deze ontwikkeling in de
bedrijfspraktijk te herkennen is. Aansluitend geeft deze studie een beschrijving van
de wetenschappelijke uitdagingen die
massa-individualisering met zich meebrengt voor de management sciences.
Daarnaast bevat deze studie een inventarisatie van de
wetenschappelijke projecten en activiteiten bij Nederlandse kennisinstellingen op het
gebied van de management sciences en
wordt aangegeven wat de relatie is van die activiteiten tot de benoemde nieuwe
wetenschappelijke uitdagingen.
Looptijd: Afgerond in oktober 1999
Contactpersonen: A. Asseldonk, L. Berger, E. den Hartigh (TVA Developments) zijn
de auteurs.
Website: www.awt.nl/nl/verken/manscience.html

ICT en de economie: kennisvragen voor de genetwerkte economie
Omschrijving: Verkenning
Uitvoering: Adviesraad voor Wetenschaps- en Technologiebeleid (AWT).
Inhoud: Invalshoek voor de verkenning rond ICT is de brede vraag of de
kennisstructuur goed is opgesteld om de vele
mogelijkheden die ICT economisch biedt te benutten. Aandacht gaat daarbij niet
zozeer uit naar ICT zelf (hard- en software
ontwikkeling) maar naar de benuttingmogelijkheden in andere terreinen en de
(kennis)vragen die deze nieuwe
benuttingmogelijkheden oproepen.
Ten behoeve van de verkenning rond ICT en de economie is een
Verkenningscommissie geformeerd. Dhr. Risseeuw
(oud-voorzitter van de Raad van Bestuur Getronics) is voorzitter van de commissie.
Overige leden van de commissie zijn:
Adriaans (oprichter en general manager Syllogic), Van den Bergh (vice voorzitter
RvB VNU), Van den Brink (RvB ABN-AMRO), Van
Lunteren (DG Belastingen, Ministerie Financiën), Morley (RvB KPN), Van
Oortmerssen (directeur SMC),
Soete (directeur MERIT, hoogleraar UM), Swanenburg (oud-directeur research
coördinatie Philips worldwide). Het
projectsecretariaat is neergelegd bij prof.dr. P.Rutten (TNO-STB).
In februari heeft een kick-off meeting plaatsgevonden en zijn de leden van de
commissie afzonderlijk geïnterviewd over hun visie
op ICT en de economie. Op basis van deze interviews worden rode draden benoemd,
die dienen als leidraad voor het bepalen van
de kernpunten die in de verkenning aan bod dienen te komen.
Looptijd: Looptijd onbekend
Contactpersonen: V.C.M. Timmerhuis (AWT).
Website: www.awt.nl/nl/verken/ict.html

Handelen met kennis
Omschrijving: Advies
Uitvoering: AWT
Inhoud: Dit AWT-advies handelt over het octrooieren vanuit publieke
kennisinstellingen, in het bijzonder universiteiten. Centraal
staat de vraag naar zinvol en effectiefuniversitair octrooibeleid, dat wil zeggen naar
het beleid binnen universiteiten dat betrekking
heeft op de omgang met octrooieerbare kennis. Hierbij gaat het om de volgende
vragen:
- Wat zijn geëigende doelstellingen voor universitair octrooibeleid? Hoe verhoudt
octrooiering zich tot de publieke taken van
universiteiten? Moeten universiteiten actief en méér gaan octrooieren?
- Wat zijn - in het verlengde van de doelen - passende uitgangspunten voor
universitair octrooibeleid? Wie is de meest geëigende
partij om een octrooi-aanvraag in te dienen? Waarover moeten nadere afspraken
met de gebruiker van een octrooi worden
gemaakt?
Looptijd: Afgerond in juni 2001
Contactpersonen: Mw. dr. G.H. Dinkelman, stafmedewerker AWT
Website: www.awt.nl/nl/a46.pdf

ICT- kenniscongres en- beurs
Omschrijving: Congres
Uitvoering: Senter en NWO
Inhoud: Donderdag 6 en vrijdag 7 september 2001 vindt de eerste editie van het
Nederlandse ICT-Kenniscongres en -beurs
plaats in het Nederlands Congres Centrum te Den Haag. Verwacht worden
professionals die bij universiteiten, kennisinstellingen
en bedrijven grensverleggend ICT-onderzoek verrichten of innovatieve ICT
toepassen. Met het evenement wordt een verdere
ontsluiting van de ICT-kennismarkt beoogd. Tevens wordt via het samenbrengen van
"vraag en aanbod" het doel nagestreefd om
funderend onderzoek en ontwikkelingswerk beter op elkaar afgestemd te krijgen.
Minister Jorritsma (EZ) en minister Hermans
(OC&W) zullen het evenement gezamenlijk openen, daarbij het belang
onderstrepend van de belangrijke rol die ook de overheid
ziet van ICT-kennis voor de Nederlandse economie.
Looptijd: 6 en 7 september 2001
Contactpersonen: info@ict-kenniscongres.nl
Website: www.dedigitaledelta.nl

Taskforce ICT en kennis Omschrijving: Eindrapport
Uitvoering: Ministeries van Economische Zaken en OC&W
Inhoud: De task force ICT-en-kennis stelt in haar rapport voor om het publiek
onderzoek in Nederland structureel te
verdubbelen, om een nationaal ICT-forum op basis van visie en ambities,
strategische richting te laten geven aan het
ICT-onderzoek en de onderzoeksorganisaties, en om de samenwerking tussen
bedrijven en kennisinstellingen sterk te verbeteren
door stimulering van publiek-private onderzoeks-initiatieven en de vorming van een
marktplaats voor ICT-kennis bestaande uit
een jaarlijks nationaal ICT-Kenniscongres en een web-gebaseerde omgeving.
Looptijd: Afgerond in juli 2001 Contactpersonen:
Dhr. dr. C. le Pair is voorzitter van de taskforce Website:
www.ez.nl/publicaties/pdfs/01I07.pdf

								
To top