Docstoc

Giong to _tac phamve du luan_Q1__841

Document Sample
Giong to _tac phamve du luan_Q1__841 Powered By Docstoc
					     VUÄ TROÅNG PHUÅNG




     GIÖNG TÖË
TAÁC PHÊÍM VAÂ DÛ LUÊÅN




    NHAÂ XUÊËT BAÃN VØN HOÅC
          HAÂ NÖÅI - 2001
      Töí chûác vaâ tuyïín choån:
NGUYÏÎN CÛÂ - LAN HÛÚNG - ANH VUÄ
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                               3




                                      I




    Mùåt trùng rêët to vaâ rêët troân, chiïëu vùçng vùåc... caánh
àöìng luáa chñn nhû möåt têëm thaãm vaâng. Con àûúâng quan
löå raãi nhûåa, nhû möåt con rùæn boáng nhïî nhaåi, nùçm uöën
khuác trïn têëm thaãm êëy. Nhûäng laâng maåc xa xa hiïån ra
nhûäng neát veä thùèng àen sò.

   Àoá laâ vaâo thaáng mûúâi, nùm 1932.

    Giûäa luác àïm khuya tõch mõch êëy, trïn con àûúâng quan
löå, maâ thónh thoaãng múái coá möåt vaâi cêy xoan khöng laá
khùèng khiu vaâ tiïìu tuåy nhû thûá cêy trong nhûäng bûác hoåa
vïì “caãnh chïët”, möåt chiïëc xe hoâm phùng phùng chaåy hïët
töëc lûåc, thên xe chó laâ möåt caái chêëm àen boáng, coân hai
ngoån àeân saáng quùæc chiïëu daâi haâng nûãa cêy söë thò nhû hai
caái tïn vun vuát bay dûúái aánh trùng.

   Xe àûúng phùng phùng chaåy thò àïën gêìn möåt chöî ngoùåt
maâ bïn àûúâng coá möåt lúáp quaán gaåch vaâ möåt cêy àa cöí thuå,
böîng dêìn dêìn chêåm laåi, röìi àûáng hùèn.

                                          http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                 4

    Khi xe àaä àûáng dûâng laåi lêu röìi, ngûúâi ta coân thêëy sûå
cöë sûác cuãa ngûúâi taâi xïë múã maáy sònh sõch mêëy lêìn nûäa maâ
xe vêîn khöng nhuác nhñch àûúåc möåt ly. Röìi thò tûâ xe bûúác
xuöëng, hai ngûúâi taâi xïë hêëp têëp ra muäi xe, lêåt miïëng sùæt
che maáy ra, loay hoay kiïím àiïím böå maáy. Trong khi hai
ngûúâi chûa tòm àûúåc cöî xe chïët vò leä gò, thò tûâ trong hoâm
kñnh thêëy àûa ra möåt cêu hoãi gùæt rêët ngùæn, nhûng cuäng
àuã laâm cho caã hai run lêåp cêåp.
   - Thïë naâo?
   Vaâi phuát im lùång, röìi ngûúâi taâi xïë chñnh êëp uáng àaáp:
  - Bêím quan, con àaä thêëy röìi. Caái öëng cao su dêîn eát
xùng coá möåt àoaån naát nhuãn, àïën nöîi xùng chaãy caã ra ngoaâi
nhûng maâ xuöëng khöng thoaát.
   - ...! Sao khöng liïåu maâ thay vaâo caái chuyïën chûäa höm
noå ài?...
    Dûát lúâi “chûãi”, “quan” bûúác xuöëng xe vaâ sêåp cûãa xe rêët
maånh àïí toã yá giêån dûä. Àoá laâ möåt ngûúâi gêìn 50 thên thïí
vaåm vúä, húi luân, trûúác mùåt coá möåt cùåp kñnh trùæng goång
vaâng, trïn möi coá möåt ñt rêu luán phuán kiïíu têy, caái muä daå
àen hònh quaã dûa, caái aáo àen boáng möåt khuy, caái quêìn
àen, roåc trùæng, àöi giaây laáng muäi nhoån vaâ boáng löån, laâm
cho laäo coá caái veã sang troång maâ quï kïåch, caái veã rêët khoá
taã cuãa nhûäng anh troåc phuá hoåc laâm ngûúâi vùn minh...
   Taâi xïë chñnh vaâ phuå, caã hai àïìu súå haäi lùæm, cûá viïåc chêu
àêìu vaâo caái hoâm maáy, luác àaánh diïm soi, luác súâ soaång nhû

http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                               5

xêím tòm gêåy, chûá khöng daám quay laåi nhòn àïën öng chuã,
luác êëy àûáng daång haáng giûäa àûúâng, hai tay khoanh trûúác
ngûåc, àêìu húi cuái xuöëng phña trûúác mùåt, cùåp mùæt gûúâm
gûúâm hûáa möåt sûå trûâng trõ àaáng súå. Bõ chuã mùæng taâi xïë
chñnh kheä quaát ngûúâi phuå:
  - Cêìm lêëy caái muâi xoa naây, buöåc nöëi vaâo hai àêìu dêy
cao su! Mau lïn! Maâ quêën roä chùåt cho noá thêåt kñn chûá!
  Röìi ngûúâi taâi xïë chñnh laåi lïn ngöìi múã maáy thûã. Caái xe
kïu sònh sõch möåt luác lêu röìi laåi thöi. Mêëy bêån àïìu thïë caã,
hai ngûúâi caâng hêëp têëp bao nhiïu, caâng gia cöng vêët vaã
bao nhiïu thò caái xe caâng bûúáng bónh, caâng yâ ra bêëy nhiïu.
Laäo chuã cûúâi nhaåt maâ rùçng:
   - Töåi chuáng maây àaáng chïët caã àoá, caác con aå!
   Hai anh laâm cöng àûa mùæt nhòn nhau lo súå, chûá khöng
daám noái gò. Laäo chuã laåi tiïëp:
   - Chuáng maây àïí öng nguã àûúâng thò khöën caã àoá!
   - Laåy quan, chùèng may nhû thïë naây, quan thûúng cho.
   Taâi xïë chñnh van lún nhû vêåy röìi laåi ra hiïåu ngêìm cho
ngûúâi phuå mònh cûá viïåc vúâ võt loay hoay chûäa möåt caách vö
hiïåu caái böå maáy hêìu nhû khöng thïí chûäa àûúåc êëy.
   Laäo chuã hoãi:
   - Thïë coân bao nhiïu cêy nûäa àïën Haâ Nöåi?
   Anh phuå laái nhanh nhaãu thûa:
   - Bêím chó coân àöå böën mûúi cêy.

                                          http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                 6

   - Hûâ!
   Laäo chuã hûâ möåt caái ài ài laåi laåi trïn àûúâng bûåc tûác cûåc
àiïím.
   Nguyïn laäo ta laâ möåt öng àöìn àiïìn giaâu coá àaä kheát
tiïëng miïìn trung thöí, bûäa nay àûúng àïm khuya vïì thuã
àö, laâ vò muöën àïí saáng súám höm sau coá àuã thúâi giúâ àïën
möåt cûãa hiïåu kim hoaân, mua möåt thûá haâng quyá giaá, àïí
mûâng möåt öng töíng àöëc àûúåc àïå nhõ àùèng Bùæc àêìu böåi
tinh. Cho nïn khi thêëy xe bõ liïåt maáy nhû thïë úã giûäa
àûúâng, àûúng àïm khuya, khöng coân biïët cêìu cûáu vaâo àêu
nûäa thò laäo bùn khoùn vaâ bûåc tûác, bùn khoùn vïì nöîi súå àïën
mûâng chêåm hún nhûäng ngûúâi khaác thò mêët veã long troång,
vaâ bûåc tûác vïì nöîi tûâ khi laäo ta giaâu coá àïën phuá gia àõch
quöëc, tûâ möåt anh cai phu moã lïn àïën bêåc nhên dên àaåi
biïíu, thò chûa hïì coá möåt sûå gò traái yá laäo maâ laäo laåi phaãi
chõu. Lêìn naây laâ lêìn àêìu, laäo phaãi chõu thua caái maáy xe
húi.
    Laäo ài ài laåi laåi nhû cuöìng chên, nhû con höí trong cuäi
sùæt, nghô àïën nhûäng caái maá höìng mún múãn, nhûäng caánh
tay trùæng nhû ngaâ ngoåc cuãa mêëy cö àaâo úã Haâ Nöåi... nïëu
taâi xïë cuãa laäo àaä biïët lo liïåu tûâ trûúác cho caái xe luác naâo
cuäng laânh lùån hoaân toaân. Vêåy maâ bêy giúâ laäo phaãi thú
thêín giûäa núi àöìng khöng möng quaånh ngùæm trùng suöng,
nhòn sûúng toãa, nghe giun kïu dïë khoác, bïn caånh nhûäng



http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                               7

tiïëng buáa goä vaâo sùæt caânh caåch, nhûäng tiïëng sònh sõch cuãa
möåt caái xe húi khoá tñnh cûá muöën chaåy laåi thöi...
   - Tao cho chuáng maây nûãa giúâ sau nûäa àêëy!

   Noái röìi, laäo nhùçm phña cêy àa maâ ài thùèng trïn möåt con
àûúâng nhoã, qua caánh àöìng, ài daåo chúi cho tiïu diïåt thò
giúâ, cuäng khöng coá muåc àñch gò khaác...

    Mùåt trùng luác naây thò maãng mêy to lûúát qua che ài
thaânh thûã trúâi àêët töëi sêìm hùèn laåi. Sûúng xuöëng dêìy quaá,
laâm ûúát caã aáo cuãa laäo. Giûäa caánh àöìng thêëy taãn maån
nhûäng cuåc lûãa xanh, lûãa àoã trïn mùåt àêët luác chaáy luác tùæt,
nhû ma trúi. Tiïëng cön truâng tó tï, ri ró, laâm cho laäo ta bùæt
àêìu caãm thêëy sûå im lùång, hiïíu roä àûúåc yá nghôa sûå vùæng
tanh vaâ thöi cuäng khöng nïån maånh goát giêìy xuöëng àûúâng
löåp cöåp nûäa. Hai tay àuát tuái quêìn, laäo cuái àêìu xuöëng maâ
ài, coá veã ngêîm nghô nhû möåt nhaâ triïët hoåc... Chúåt thêëy vïì
phña trûúác mùåt coá tiïëng cûúâi khuác khñch... Laäo ngêíng lïn,
thêëy böën nùm àöëng raå luâ luâ tiïën àïën. Thò ra möåt boån thúå
cêëy ài gaánh raå àïm. Ngêìn êëy ngûúâi cûúâi noái chuyïån troâ vui
veã lùæm.

   Laäo àûáng traánh ra möåt bïn.

   Nhûäng àöëng raå cuäng luâ luâ tiïën àïën.

   Àaám mêy to àaä buöng tha mùåt trùng ra röìi. Trúâi àêët laåi
saáng quang vò caái aánh trùng laånh leäo.

                                          http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                8

   Boån thúå cêëy thêëy coá möåt ngûúâi ùn mùåc têy àûáng àêëy thò
thöi khöng chuyïån troâ gò vúái nhau nûäa, chó len leán roán reán
ài qua. Baâ laäo giaâ ài àêìu kheä thûa.
      - Quan lúán laâm ún naánh cho chuáng con ài möåt thõ.
      Laäo beân laâm ra caái böå thûúng ngûúâi maâ hoãi caã luä:
  - Caác ngûúâi ài laâm àöìng khuya nhó? Muâa maâng coá khaá
khöng?
      Möåt ngûúâi trong boån àaáp möåt cêu oaán hêån:
      - Bêím quan, luáa bõ sêu cùæn raáo caã, khöng àuã tiïìn thuï
aå.
   Baâ laäo giaâ ài àêìu qua röìi thò àïën möåt muå tröng bêín
thóu. Muå thûá ba tröng cuäng xêëu xñ. Ngûúâi gaánh caái gaánh
raå thûá tû laâ möåt öng laäo rêu àaä baåc, caái àêìu troåc quêën
trong miïëng vaãi nêu tröng nhû möåt caái moä nhaâ chuâa, gaánh
thûá nùm thò do möåt cö aã maâ quêìn aáo tröng goån gheä hún
hïët thaãy.
   Laäo tröë mùæt nhòn... Cö aã gaánh raå húi cuái nghiïng mùåt
àïí àûa mùæt nhòn tröåm. AÁnh saáng trùng tuy leo leát, song
cuäng àuã khiïën cho hai con mùæt rêët tinh tûúâng cuãa nhaâ
àiïìn chuã nom thêëy roä hai caái maá phuáng phñnh, möåt cùåp
möi nhoã vaâ dêìy, caái cùçm troân trônh vaâ húi leåm trong caái
vaânh khùn moã quaå bùçng laáng thêm. Khi cö aã gaánh raå ài
qua, nghôa laâ caái mùåt àaä khuêët sau àöëng raå troân, nhaâ àiïìn
chuã laåi tröng theo caái vaáy nêu cuän cúän, do möåt àûúâng laåt
khñu giûäa, cho noá cheän àïën nûãa àuâi, möåt böå àuâi phöëp phaáp

http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                               9

trùæng noän, tröng rêët àaáng yïu, mùåc loâng tûâ buång àïën baân
chên àïìu coá möåt lúáp buân trùæng, moãng, khö, àöng laåi, àaä
nûát ra thaânh tûâng miïëng nhoã, sùæp rúi xuöëng...
   Nhaâ tû baãn àûáng tröng caái böå àuâi thön nûä êëy möåt caách
têìn ngêìn trong àïën vaâi phuát, àoaån nhû àõnh thêìn laåi,
thoùn thoùæt bûúác theo maâ noái bùçng möåt gioång rêët ên cêìn:
   - Naây chõ gaánh caái gaánh laåi chöî xe ö tö kia, töi mua möåt
ñt cho.
  Thêëy lúâi noái laå tai êëy, chõ nhaâ quï àûáng laåi, nûãa tin,
nûãa ngúâ.
   Laäo naây nhanh nhaãu duâng àïën caái gioång haách dõch:
   - Xe nöí löëp, ngûúâi ta phaãi mua raå àïí nhöìi vaâo baánh, maâ
coá sùén raå laåi khöng baán hay sao? Alï mau lïn gaánh laåi,
quan lúán traã cho tiïìn möåt nûãa gaánh! Coân caác baâ giaâ kia coá
muöën chúâ thò cûá ài àuãng àónh laåi möåt tñ, chõ êëy àem laåi
chöî xe àêy kia thöi.
   Noái xong, laäo khön ngoan bûúác nhanh vïì chöî caái xe. Boån
thúå gùåt cuäng àuãng àónh lïn àïën àûúâng caái quan thò àùåt
gaánh, ngöìi phïåt xuöëng àêët, cùèng xoaåc ra vaâ hai tay boá laâm
möåt. Coân chõ nhaâ quï ngêy thú thò thoùn thoùæt gaánh gaánh
raå thùèng tiïën àïën caái xe húi, trong àoá quan àaä chïîm chïå
lïn ngöìi vaâ bêåt àeân saáng quùæc lïn röìi.
    Hai anh taâi xïë quay laåi, ngûâng tay, nhòn öng chuã nhû
coá yá àúåi lïånh gò thò laäo chuã quaát:

                                          http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                             10

  - Chuáng maây ngêín ngûúâi ra laâm gò thïë? Chuáng maây
àõnh àïí öng nguã àïm trïn xe naây phaãi khöng?

   Thïë laâ caã hai laåi quay àêìu vaâo böå maáy. Möåt anh vêîn
coân coá gan kheä noái:

    - Bêím quan, con àaä cùæt àûúåc möåt àoaån dêy úã chöî khaác
àïí thay vaâo àêy röìi. Chêåm lùæm thò cuäng chó nûãa giúâ nûäa
laâ xe chaåy àûúåc.

   Lúâi öng chuã:

   - Öng cho chuáng maây möåt giúâ nûäa!

    Noái xong, laäo chuã quay laåi sau lûng nhòn qua miïëng
kñnh hêåu úã hoâm xe thò thêëy boån thúå gùåt àùåt gaánh ngöìi chúâ
úã chöî caách xa ö tö nhûäng ba mûúi thûúác coân cö baán raå thò
àaä àïën àûáng bïn cûãa xe.

  - Thûa quan, quan duâng hïët caã gaánh, hay àöå bao nhiïu
con thaáo...

  - AÂ, con baán cho quan lúán möåt bïn nheá! Thaáo ài röìi
quan cho tiïìn.

  Trong luác cö aã luái huái thaáo möåt bïn quang thò nhaâ àiïìn
chuã loá àêìu ra, àöi mùæt phong tònh ngùæm nghña khöng
chúáp...

   - Bêím con gaåt raå úã bïn àûúâng àoá aå.

   - ÛÂ, àïí röìi quan cho tiïìn.

http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                             11

    Vúâ tòm vñ da trong tuái aáo, nhaâ àiïìn chuã mùæt vêîn lùèng
lú nhòn chõ nhaâ quï cho maäi àïën khi cêìm trong tay caái vñ
röìi maâ vêîn khöng lêëy tiïìn ra vöåi, laåi hoãi:
   - Con tñnh bao nhiïu?
   - Bêím quan chaã mêëy tñ, quan cho mêëy xu cuäng àûúåc aå.
    - Àûúåc lùæm! Con ngoan ngoaän lùæm, àïí ta thûúãng cho
nhiïìu tiïìn! Con haäy lïn xe naây àïí quan àoáng cûãa khöng
reát quan... Ta àang àïën tiïìm àêy.
   Chõ nhaâ quï nhòn àïën nhûäng àïåm daå àeåp àeä, nhûäng chöî
kïìn maå boáng nhoaáng, con buáp bï Nhêåt hay hay, treo úã bïn
miïëng kñnh, ngoån àeân nhoã saáng choái loåi trïn noác xe, thêëy
noá saåch seä quaá, sang troång quaá, khöng daám bûúác lïn.
Nhûng maâ quan àaä vúái ra àõnh àoáng cûãa xe, chõ àaânh liïìu
maâ bûúác lïn vêåy. Quan àoáng cûãa àaánh sêåp möåt caái röìi laåi
hoãi:
  - Thïë con laâm vêët vaã nhû thïë thò möîi ngaây àûúåc bao
nhiïu?
   - Bêím chó àûúåc möîi ngaây saáu xu vaâ hai baát gaåo.
    - Khöí nhó! Thïë àïí quan cho nùm àöìng con may aáo mùåc
tïët nheá! Àêy naây, nùm caái giêëy baåc möåt àöìng àêëy, con àem
vïì maâ mua nhiïu, mua xaä cho chöìng.
   - Con xin quan lúán, caãm ún quan lúán.
   - A, nhûng maâ con àaä coá chöìng röìi hay laâ chûa?

                                         http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                 12

  Chõ nhaâ quï cuái mùåt khöng àaáp, buöåc tiïìn vaâo thùæt lûng
xong àûáng lïn.
   - Thöi laåy quan, quan cho con xuöëng keão hoå àúåi.
   - ÊËy khoan àaä! Mùåt con taái ài thïë kia, kheáo khöng thò
truáng phong röìi àoá, àïí quan lêëy cho möåt tõ dêìu trong naây
maâ böi röìi vïì thò vïì.
    Nhaâ àiïìn chuã noái xong lêëy úã aáo ra möåt loå gò nhoã, àïí àêìu
ngoán tay vaâo miïång loå lùæc möåt caái, röìi quúâ tay vaâo traán chõ
nhaâ quï. Chõ naây cûá àïí yïn vaâ co ro kheáp àöi àuâi laåi, keáo
caái vaáy xuöëng.
   ...
   - Giúâi úi! Con laåy öng, öng buöng con ra!
   Gioång quan vêîn ngoåt ngaâo:
   - Con im, khöng àûúåc cûúäng...
   - Giúâi úi, laåy öng! Öng àûâng laâm haåi möåt àúâi töi!
   - Im ngay! Quan seä cho nhiïìu tiïìn...
   - Boã ra! AÁi.
   - Im cho ngoan naâo...
   - ÖËi giúâi àêët úi! ÖËi laâng nûúác...
  Hai anh taâi xïë khön ngoan vaâ trung thaânh muöën aát
nhûäng tiïëng êëy, cûá viïåc goä buáa thònh thònh vaâo möåt böå
phêån naâo àoá trong àöång cú...
   Maäi àïën luác öng àiïìn chuã ngöìi lïn bêåt àeân, chõ nhaâ quï
vêîn nùçm àúâ trong xe, hai tay bûng mùåt, ngêët ài. Laäo naây

http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                13

cuái xuöëng, hön möåt caái hön cuöëi cuâng, löi caái vaáy xuöëng,
nhêëc chõ nhaâ quï ngöìi dêåy, múã cûãa xe maâ àêíy ngûúâi ta
xuöëng...
   - Thöi, con vïì vúái hoå mau lïn khöng hoå chúâ.
  Chõ nhaâ quï bõ àuân ra thò ngöìi phõch xuöëng àêët, vêîn ruä
ngûúâi ra khoác: “ÖËi cha meå úi! Öi cha meå...”. Laäo naây thaãn
nhiïn àoáng sêåp cûãa laåi.
   Röìi quaát hoãi:
   - Xong chûa?
   Hai anh taâi xïë cuöëng quñt goä möåt höìi nûäa röìi anh phuå
treâo lïn múã cûãa thûã maáy. Chúåt coá tiïëng nöí ghï gúám cuãa
möåt luä ngûúâi cuâng kïu möåt lûúåt:
   - ÖËi laâng nûúác úi! ÖËi laâng nûúác úi! Ngûúâi ta giïët ngûúâi!!!
   Nhaâ àiïìn chuã quay laåi nhòn thò àoá laâ mêëy ngûúâi àaân baâ
àûáng caách xa xe, nhûng maâ chó kïu choaáng lïn thöi chûá
khöng daám beán maãng àïën. Coân chõ nhaâ quï vûâa mêët tên
tiïët thò vêîn ngöìi sïåt dûúái àêët, bïn caånh àöëng raå, maâ kïu,
maâ rïn...
   Àöång cú xe húi nöí sònh sònh.
   Àùçng xa thêëy möåt höìi tuâ vaâ ruác lïn.
   Caánh cûãa sêåp möåt caái, anh eát lïn nöët xe...
  ÚÃ sau coá tiïëng laâo xaâo: - “Ta hay Têy? Ta hay Têy?”
Nhaâ àiïìn chuã quay laåi lêìn nûäa thò àoá laâ möåt boån ngûúâi coá
tay thûúác, aáo túi, quêìn xùæn goån, yá chûâng laâ boån tuêìn.

                                           http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                           14

   Xe bùæt àêìu tûâ tûâ chaåy...
  Trûúác hai vïåt aánh saáng cuãa àeân pha thêëy hiïån ra möåt
ngûúâi aáo têy cöåc, muä khaách bõt kñn tai, giaây trùæng àïë cao
su, àûáng giûäa àûúâng giú hai tay ra chùæn xe, ra hiïåu bùæt
dûâng laåi.
   Anh taâi xïë ngûâng àaâ xe, quay nhòn chuã.
   Laäo naây àiïìm nhiïn phaán:
   - Cûá múã hïët maáy, töåi vaå àêu tao chõu!
   Thïë laâ chiïëc xe húi cûá nhùçm caái boáng ngûúâi àûáng dang
tay maâ àêm thùèng, theo caái töëc lûåc saáu mûúi cêy söë möåt
giúâ.




http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                               15




                                      II



    Trong caái nhaâ gianh ba gian cuãa öng àöì Uêín, höm êëy
coá àöng nghõt nhûäng khaách khûáa. Ngoaâi söë thên bùçng cöë
hûäu àïën hoãi thùm cö Mõch bõ naån àïm trûúác, laåi coá caã boån
lyá dõch trong laâng àïën thuác giuåc öng àöì thaão àún kiïån lïn
trònh quan trïn. Baâ àöì phaãi nghó viïåc àöìng aáng àïí úã nhaâ
bïëp nûúác thïët khaách. Mêëy baâ giaâ, mêëy cö gaái úã haâng xoám
cuäng sang laâm giuáp, y nhû nhaâ coá giöî töí vêåy. Coân cö Mõch
thò nùçm öëm liïåt giûúâng, song boån con giai trong laâng cûá haá
möìm ra maâ cûúâi, sau khi àöìn àaåi nhau rùçng êëy laâ cö beá
êëy laâm ra thïë cho àúä ngûúång àoá maâ thöi. Baâ Uêín àùåt lïn
chiïëu möåt mêm àêìy nhûäng thõt caá röìi thò öng àöì xoa tay
noái: “Bêím caác cuå thûúng töi laåi hoãi thùm chaáu vaâ lo viïåc
cho thïë naây, thêåt caãm kñch quaá, vêåy xin múâi caác cuå duâng
cúm ngay àêy cho tiïån àïí coân lïn quan keão cuå naâo cuäng
laåi phaãi vïì nhaâ thò lñch kñch quaá”. Chûá “caác cuå” àêy chó
öng chaánh höåi, öng phoá höåi, öng lyá trûúãng, öng phoá lyá,
nghôa laâ mêëy öng tuöíi múái àöå 40 caã maâ thöi chûá khöng ai
giaâ nua tuöíi taác gò, song öng àöì Uêín duâng löëi xûng hö êëy

                                           http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                               16

laâ búãi caái têåp quaán úã chöën hûúng thön. Böën öng naây àaä
ngöìi chïîm chïå böën goác giûúâng, nhûng chûa muöën cêìm àuäa
vöåi, coân ra yá àúåi öng trûúng tuêìn, möåt ngûúâi anh em àöìng
töng vúái... khöí chuã, luác êëy lïn huyïån trònh quan. Öng àöì
naâi:
  - Múâi böën cuå chaánh phoá cûá viïåc cho, röìi chuá chaáu thò vïì
ùn vúái töi cuäng àûúåc.
  Böën öng kia coân duâng dùçng, may sao àaä thêëy möåt gioång
oang oaác tûâ ngoaâi cöíng tre:
   - Thöi cûá viïåc kiïån ài laâ àûúåc!
  Àoá laâ öng trûúng tuêìn àaä vïì. Moåi ngûúâi xuám laåi hoãi
han, öìn aâo àïën nöîi khöng coân ai nghe hiïíu ai muöën noái gò
nûäa.
  Öng Trûúng tuêìn lïn hoåp cöî, röìi sau möåt höìi múâi moåc
nhau laâo xaâo, múái kõp noái raânh roåt cho caã nhaâ nghe:
   - Töi vaâo hêìu cuå laåi, kïí hïët àêìu àuöi thò cuå vöåi thûa lïn
quan, vaâ quan baão bêy giúâ baác àöì töi coá thïí àïå àún kiïån
keã vö danh, maâ riïng töi thò thay mùåt cho caã laâng maâ rêët
coá thïí kiïån caái öng chuã naâo àoá, úã chöî chiïëc ö tö êëy, sao
thêëy hiïåu laåi khöng dûâng. Quan baão cûá laâm àún cho raânh
maåch thò coá thïí võn vaâo cúá suyát nûäa xe àeâ phaãi ngûúâi maâ
buöåc chuã xe vaâo töåi mûu saát àûúåc. Quan huyïån laâ ngûúâi
tên hoåc, xem ra yá söët sùæng vïì viïåc naây lùæm, chùæc thïë naâo
quan cuäng xeát xûã rêët cöng minh.
   Öng chaánh höåi vöî àuâi rêët maånh, muáa tay noái:

http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                              17

   - Caái kiïån naây thïë naâo cuäng phaãi àûúåc! Vò rùçng àiïìu can
hïå laâ biïín söë xe thò nom thêëy röìi, coá phaãi khöng, öng
Trûúng?
   Öng Trûúng ngêìn ngûâ maâ rùçng:
   - Nhúá thoang thoaáng thöi aå. Luác êëy töi cuäng höët hoaãng
lùæm, khöng biïët laâ söë xe thò: hai vaån böën nghòn taám trùm
bêíy mûúi nhùm, hay laâ hai vaån böën nghòn taám trùm mûúâi
lùm.
   Öng lyá trûúãng trêìm tônh laâm ra mònh hiïíu phaáp luêåt:
   - Mònh coá nhúá àñch xaác thò haäy khai söë xe. Bùçng mú höì
thò thaâ kiïån keã vö danh coân hún, keão khöng nhúä truâng söë
xe cuãa möåt ngûúâi naâo khaác thò röìi khöën caã àêëy.
   Nhûng öng phoá höåi tûác khùæc nöíi giêån maâ rùçng:
    - Viïåc gò maâ khöën caã? Öng baão viïåc gò maâ khöën caã? Töi
thò töi tûúãng nïëu öng Trûúng àaä nhòn thêëy nhû thïë thò cûá
viïåc khai trong àún caã hai söë xe, maâ khöng roä àñch xaác laâ
söë naâo! Coá phaãi thïë khöng, húã caác cuå? Ta chó nhêìm maâ
khöng roä laâ con 7 hay con söë 1 maâ thöi! Ta cûá viïåc khai
nhû thïë, àïí nhaâ chûác traách tiïån àiïìu tra chûá viïåc gò maâ
súå!
   Öng phoá lyá ngùn laåi:
   - Thöi ài, ngöå nhúä quan trïn khiïín traách öng Trûúng,
laâm sao ài tuêìn maâ gùåp viïåc nhû thïë, coá möåt haâng söë xe
cuäng khöng nhúá, thò coá phaãi khöí caã khöng? Caái àiïìu êëy ta
phaãi suy nghô lùæm múái àûúåc.

                                          http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                           18

   Noái röìi thò öng naây tûâ töën roát àêìy nùm cöëc rûúåu. Nùm
öng múâi nhau, ngûãa cöí nöëc möåt húi caån àoaån öng chaánh
höåi xùæn tay aáo, giú möåt quaã àêëm lïn trêìn nhaâ hùng haái
noái:
   - Thöi caác öng khöng phaãi baân ra taán vaâo! Noái lùæm chó
naát chuyïån! Öng Trûúng luác êëy maâ khöng nhanh chên
chaåy neá sang möåt bïn àûúâng thò têët mêët maång röìi, têët
nhiïn àïën quan thöëng sûá ài nûäa cuäng khöng núä naâo bùæt
öng ta phaãi nhúá kyä söë xe... Vêåy thò ta cûá kiïån! Maâ thùçng
chaánh naây xin thïì vúái caã laâng naây, nïëu thùçng chaánh naây
khöng kiïån nöíi caái thùçng cha dêm aác naâo àoá, thò thùçng
chaánh naây àem meå noá triïån àöìng maâ lïn traã laåi quan trïn.
   Mêëy chuåc ngûúâi quêy quêìn nhau trong gian nhaâ, ai
cuäng taái mùåt ài vò kñnh phuåc, khöng ai daám noái gò nûäa.
Öng chaánh àûáng lïn, cao lïnh khïnh giûäa àûúâng, laåi muáa
tay maâ rùçng:
   - Khöng thò nhuåc lùæm, xêëu höí lùæm! Maâ nhuåc cho caã
laâng! Nhuåc cho caã caái laâng naây, caác cuå àaä biïët chûa?
  Cûã chó êëy laâm cho öng àöì Uêín cuäng àêm ra súå xanh
mùæt. Öng àöì ngùn möåt caách vö nghôa lyá thïë naây:
   - Thöi, cuå chaánh! Xin cuå àûâng noáng naãy quaá thïë. Viïåc
àaä xaãy ra röìi, ta cûá bònh tônh maâ nghô àïën viïåc thaão àún
kiïån röìi sûãa soaån vaâo quan.
   Möåt ngûúâi hoãi:

http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                             19

   - AÂ, thïë nhûng maâ quan truyïìn thïë naâo? Quan coá baão
gò öng Trûúng àêëy khöng?

   Öng Trûúng húán húã àaáp möåt caách sung sûúáng:

   - Coá lùæm chûá! Quan baão töi rùçng: muöën kiïån hay khöng
thò tuây, nhûng maâ cûá baão thùçng chaánh höåi vúái thùçng lyá
trûúãng lïn àêy tao baão. Quan laåi baão thïm phaãi giûä cêín
thêån 5 caái giêëy baåc möåt àöìng maâ laäo chuã xe êëy àûa cho
con Mõch thò múái coá tang chûáng àûúåc. A, baác àöì, thïë caái söë
tiïìn êëy àêu? Àûâng coá tiïu ài mêët àêëy nheá!

   - Khöng, tuy nhaâ töi luác naâo cuäng tuáng thêåt nhûng maâ
ai laåi tiïu nhû thïë?

   Giûäa luác êëy, baâ àöì Uêín múã phoâng con gaái ra, sûng mùåt
lïn maâ cûå öng trûúng tuêìn:

   - Naây, töi xin öng! Öng khinh bó nhaâ töi vûâa vûâa chûá!
Töi ngheâo thûåc àêëy, nhûng khöng khi naâo laåi khöën naån
àïën nhû thïë àêu! Töi chûa àïën luác phaãi cho con gaái töi ài
laâm àô! Duâ sao ài nûäa thò con giai töi cuäng vêîn gûãi cho töi
möîi thaáng möåt söë tiïìn.

   Öng àöì nhaãy lïn mùåt àêët, nhû giêîm phaãi àöëng kiïën lûãa,
tru treáo:

   - Thöi ài, töi xin con gaái giaâ! Con gaái giaâ àûâng coá thïm
àiïìu àeã chuyïån, khöng coá maâ töi àiïn tiïët lïn bêy giúâ àêëy.

   Tûâ buöìng bïn caånh cuäng thêëy gioång cuãa cö Mõch:

                                         http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                               20

  - Khöí lùæm u úi! Con sung sûúáng gò maâ u coân phaãi lùæm
nhúâi, lùæm àiïìu nhû thïë nûäa!
    ÊËy thïë laâ öìn aâo lïn möåt höìi. Möîi ngûúâi vaâo möåt lúâi,
thaânh thûã nhaâ nhû laâ coá cuöåc loaån àaã. Sau nûãa giúâ vúä chúå,
keã khuyïn can laåi to tiïëng hún keã gêy sûå, haâng chuåc caái
möìm àaân öng àaân baâ, giaâ vaâ treã, phên beâ keáo àaãng nhau
maâ noái khaáy nhau, choåc tûác nhau. Öng chaánh höåi phaãi vúá
lêëy möåt caái gêåy maâ rùçng:
   - Thöi caã àêëy nheá! Cêëm khöng ai àûúåc noái nûãa nhúâi àêëy,
keão khöng coá maâ thùçng naây phang caã cho möåt lûúåt chûá
chùèng tûâ ai àêu! Laåi khöng biïët ngûúâi ta bêån? Laåi khöng
biïët ngûúâi ta chó chöëc nûäa laâ phaãi lïn quan aâ? Cuát caã ài
cho caác cuå laâm viïåc!
   Sau cêu haát cai quyïìn êëy, laåi nghe thêëy tiïëng “lïn
quan”, thò khöng möåt ai daám noái gò nûäa. Quaá nûãa ngûúâi
laâng ruã nhau len leát ra vïì. Baâ àöì vaâo phoâng con gaái, lùång
im. Saáu ngûúâi kia doån giûúâng doån baân röìi öng àöì nùçm boâ
ra thaão àún kiïån.
   Öng lyá trûúãng noái:
   - Caái kiïån naây to lùæm! Töi khöng àûúåc muåc kñch nïn
khöng daám chùæc nhûng maâ cûá theo nhû lúâi baác Trûúng noái
thò dïî thûúâng chuã xe laâ laäo Nghõ Haách úã tónh miïìn trïn
êëy chûá chùèng phaãi xa laå àêu!
   - Thùçng cha coá hai chuåc con vúå leä trong àöìn àiïìn êëy aâ?
   - Phaãi.

http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                             21

  - Caái thùçng cha boã baä rûúåu vaâo ruöång lûúng dên röìi baáo
nhaâ àoan vaâ chó búãi möåt thuã àoaån êëy àaä têåu àûúåc ba trùm
mêîu ruöång rêët reã tiïìn êëy aâ?
   - Chñnh thïë.
  - Caái thùçng cha àöåc aác àaánh chïët ngûúâi laâm röìi vûát xaác
ngûúâi ta xuöëng giïëng, maâ khai ngûúâi ta tûå tûã êëy aâ?
   - Noá àêëy?
   - Thïë naâo? Thïë thò phaãi kiïån cho noá boã meå noá ài chûá?
   Öng Lyá bònh tônh àaáp öng Chaánh:
   - Naâo biïët laâ röìi noá boã meå hay chuáng mònh boã meå!
   Öng àöì vûát buát xuöëng chiïëu, ngöìi lïn maâ rùçng.
   - Öng noái àïën choá cuäng khöng nghe àûúåc.
   Öng Lyá vêîn bònh tônh möåt caách khaã öë:
   - Choá khöng nghe àûúåc nhûng maâ töi nghe àûúåc! Àêy
nheá: laäo nghõ êëy coá nùm trùm mêîu àöìn àiïìn trïn tónh naây,
möåt caái moã than úã Quaãng Yïn naây, ba chuåc noác nhaâ têy úã
Haâ Nöåi, böën chuåc noác nhaâ nûäa úã Haãi Phoâng naây, baåc nhaâ
noá cûá goåi gaâ ùn khöng hïët, vêåy öng coá àuã tiïìn choåi nhau
vúái noá khöng? Vö phuác thúâi àaáo tuång àònh öng aå.
   Öng phoá höåi cûå öng lyá:
  - Chaã nheä noá hiïëp con gaái laâng maâ khöng kiïån aâ? Sao
öng cûá baân ngang thïë?

                                         http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                 22

   - Töi khöng baân ngang maâ cuäng khöng ngùn trúã gò ai
hïët. Ai coá tiïìn coá sûác cûá viïåc theo kiïån. Nhûng töi mong
rùçng cûá àïí öng àöì kiïån vïì con gaái öng êëy bõ hiïëp maâ thöi.
   Öng chaánh ngöìi lïn ngay ngùæn maâ rùçng:
   - AÂ, thïë maâ luác naäy öng cûá tûå do ngöìi vaâo àaánh cheán!
Öng tûúãng cuå àöì laâm bûäa rûúåu êëy àïí cho öng ùn khöng
àêëy aâ? Öng phaãi biïët nghôa lyá caái mêm rûúåu êëy múái àûúåc
chûá!
   - Thöi, öng say röìi, töi khöng daám noái nûäa.
   - Öng baão ai say? Öng baão ai say?
   - Kòa, chïët chûãa kòa! Sao laåi thïë, hai öng?
   - Töi chó muöën baão möåt mònh öng àöì kiïån thöi cuäng àuã,
chûá khöng viïåc gò maâ phaãi coá caã laá àún cuãa laâng cuäng
àûáng kiïån. Trûúng tuêìn khöng chïët cheåt thò khöng viïåc gò
àïën laâng, maâ caã laâng phaãi àûáng kiïån. Tûå nhiïn trïu ngûúâi
ta àïí röìi ngûúâi ta thuâ cho caã luä êëy aâ?
   - Thïë öng coá biïët quan truyïìn ra sao khöng?
   - Mùåc! Öng quyïët khöng kyá vaâo àún.
   - Öng mùåc thò kïå öng? Àêy coá böën ngûúâi kyá röìi. Chaánh
höåi, phoá höåi, phoá lyá, trûúng tuêìn, kyá caã röìi. Coân öng laâ lyá
trûúãng maâ khöng kyá thò cuäng khöng ai cêìn. Öng laâ àöì heân
nhaát! Öng khöng muöën lïn quan thò öng vïì ài.
  Tuy thïë, öng lyá trûúãng cuäng khöng vïì. Öng cûá ngöìi
nguyïn chöî, chúâ cho àïën nûãa giúâ sau khi hai laá àún kiïån

http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                              23

thaão xong röìi thò öng cuäng kyá. Moåi ngûúâi àïìu àûúåc bùçng
loâng thò laåi àïën lûúåt baâ àöì Uêín ra ngùn:
   - Thöi, caác cuå aå! Naâo biïët röìi coá ùn thua gò khöng maâ
kiïån vúái tuång, röìi nay quan goåi, mai quan goåi, chó töí mêët
caã cöng viïåc laâm ùn. Phûúng ngön àaä coá cêu: Vö phuác àaáo
tuång àònh.
  Öng àöì phaãi laâm êìm ô lïn möåt höìi nûäa röìi ngûúâi ta múái
quyïët àõnh keáo nhau lïn quan.
    Laâng Quyânh Thön caách xa huyïån lyå chûâng mûúâi cêy söë.
Baâ àöì Uêín phaãi múã caái hoâm khoáa chuöng lêëy nöët ba àöìng
baåc chinh ra trao öng àöì. Àoá laâ caã vöën liïëng cuãa möåt caái
gia àònh cuãa möåt thêìy àöì coá dûúái caái roi mêy cuãa mònh,
àuáng saáu àûáa treã thuöåc haång nûãa ngûúâi, nûãa ngúåm, vaâ
nûãa àûúâi ûúi. Tiïìn xe phaáo maâ thûâa thò chùèng kïí, chûá nïëu
laåi ùn hïët vaâo chöî êëy thò röìi ngûúâi ta khöng biïët tröng vaâo
àêu maâ ùn cho àïën tïët nguyïn àaán.
   Thõ Mõch àaä phaãi gùæng gûúång ngöìi dêåy...
  Àïën luác thêëy meå thuác giuåc, cö beá phaãi mùåc àïën caái aáo
böng, caái quêìn thêm laâ nhûäng caái àïí daânh riïng cho ngaây
àònh àaám. Cö Mõch tuy nghe thêëy baão lïn àïí quan khaám,
nhûng chûa hiïíu khaám laâ thïë naâo. Cho nïn cö cûá viïåc theo
meå ra ài.
  Caã boån löi thöi, löëc thöëc, keáo nhau ra khoãi laâng. Trûúác
nhûäng cùåp mùæt toeát maâ coân toâ moâ cuãa boån giai laâng, trûúác
nhûäng caái möìm cûúâi rêët khaã öë, cö Mõch cuái gêìm mùåt xuöëng

                                          http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                             24

àêët, võn vaâo tay meå maâ ài. Coân baâ àöì thò coi böå àùm àùm,
chiïu chiïu cuãa möåt tñn àöì àaåo Gia tö, ài vaâo caái haâng seä
dêîn lïn cêy thêåp tûå, hoùåc seä bõ chïët cheám úã thúâi vua Minh
Mïånh vêåy.
  Qua möåt caánh àöìng ngoát hai cêy söë múái thêëy àûúâng caái
quan. Lïn chöî möåt caái quaán maái gianh röìi, öng chaánh höåi
múâi caã boån nghó chên àïí cho möåt anh phu xe ài goåi thïm
mêëy caái xe khaác nûäa àïën cho àuã.
   Taám ngûúâi coân ngöìi chúâ thò thêëy tûâ xa tiïën àïën möåt
thiïëu niïn aáo sa tanh, giêìy ban, khùn lûúåt, aáo daå khoaác
ngoaâi, tröng sang troång lùæm. Thiïëu niïn tiïën àïën chöî taám
ngûúâi, nghiïng àêìu chaâo caã luä maâ rùçng:
   - Töi hoãi thùm caác öng coá phaãi laâng coá öng àöì Uêín daåy
hoåc thò chñnh laâ caái rùång tre àêy kia röìi, coá phaãi khöng aå?
   - Phaãi àêëy. Nhûng maâ ngaâi tòm ai trong laâng?
   Lúâi öng àöì hoãi.
   - Töi muöën tòm chñnh öng àöì.
   - Àïí coá viïåc gò thïë aå?
   - Nguyïn töi laâ phoáng viïn möåt nhaâ baáo...
   - Bêím thïë sao nûäa aå?
  - Töi thêëy àöìn àïm qua, hònh nhû coá möåt viïåc chùèng
may xêíy ra cho con gaái öng àöì.
   - Thïë ngaâi úã baáo naâo vêåy?

http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                               25

  - Töi giuáp viïåc cho möåt túâ baáo tïn laâ Lûúäng kyâ , nghôa laâ
möåt túâ baáo haâng ngaây to nhêët Àöng Dûúng.
   Öng chaánh höåi söët ruöåt noái phùng ngay:
   - Caác öng nhaâ baáo hoãi chuyïån àïí lêëy tin chûá coân laâm gò
nûäa! Öng nhêån quaách ài cho coá àûúåc khöng! Chñnh öng àöì
Uêín àêëy ngaâi aå. Chuáng töi laâ lyá dõch trong laâng cuâng öng
êëy ài lïn quan àêy.
   Thiïëu niïn nghiïm gioång:
   - Nïëu viïåc laâ àñch xaác thò chuáng töi xin hïët sûác cöng
kñch keã laâm bêåy, maâ bïnh vûåc ngûúâi yïëu thïë, mùåc loâng keã
laâm bêåy, laâ ngûúâi quyïìn thïë nhû thïë naâo.
   Giûäa luác êëy, anh phu xe àaä ài goåi thïm àûúåc hai chiïëc
xe.
   Öng àöì Uêín hoãi thiïëu niïn:
   - Thïë ngaâi laâ ngûúâi úã Haâ Nöåi vïì hay laâ ngûúâi vuâng naây?
   - Töi laâ con öng chuã ty rûúåu úã ngay huyïån.
   - ÖÌ thïë thò hay lùæm, múâi ngaâi lïn xe vïì huyïån, chuáng
ta chuáng ta chuyïån troâ úã doåc àûúâng.
  Têët caã coá ba caái xe maâ nhûäng chñn ngûúâi. Anh phu kïu
chó goåi vïì àûúåc coá thïë thöi caã boån àaânh phaãi ngöìi ba ngûúâi
möåt xe. Caái xe cuöëi cuâng keáo öng àöì, baâ àöì vaâ cö Mõch.
   Caái àaám rûúác ngoaån muåc êëy bùæt àêìu khúãi haânh. Ba anh
phu xe cùæm cöí keáo... Cuâng àûúâng, ngûúâi ta thêëy öng chaánh
höåi vaâ nhaâ viïët baáo laâ hai ngûúâi coá nhûäng gioång huâng höìn,

                                           http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                              26

hïët loâng vò nûúác vò dên. Sau möåt giúâ àöìng höì thò àïën
huyïån.
   Huyïån Cuác Lêm úã vaâo chöën êëy quang caãnh cuäng nhû
trùm nghòn huyïån khaác. ÚÃ möåt phöë keáo daâi hai bïn àûúâng
quan löå, huyïån coá nhaâ bûu àiïån, nhaâ thûúng, nhaâ àoan vaâ
möåt nhaâ lö cöët. Phöë xaá lú thú möåt ñt nhaâ gaåch hai têìng
giûäa nhûäng caái nhaâ gianh.
   Àïën cûãa huyïån, böën tay lyá dõch trong laâng noái gò vúái baác
lñnh khöë xanh, àïí cho baác naây chaåy vaâo möåt luác röìi chaåy
ra baão:
   - Quan cho vaâo caã!
  Quan huyïån coân treã lùæm, tröng chó múái ngoaâi hai mûúi
tuöíi thöi, àûúng ngöìi cùåm cuåi viïët.
  Böën öng lyá dõch vûâa phuã phuåc dûúái àêët, quan àaä giú tay
ngùn:
   - Thöi, ta tha cho!
  Viïn àïì laåi roán reán àïí hai laá àún trïn baân. Quan cuái
xuöëng àoåc àún. Sûå im lùång trong huyïån àûúâng khiïën cho
quan caâng oai vïå lùæm. Böîng quan ngûâng laåi, hêët haâm baão
möåt lñnh lïå:
   - Dùæt hai ngûúâi àaân baâ kia sang nhaâ thûúng àïí quan
àöëc khaám nghiïåm!
  Tïn lñnh lïå ra hiïåu cho baâ àöì vaâ cö Mõch laåi quay ra àïí
theo goát mònh.

http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                             27

   Quan xem àún möåt luác röìi ngêíng àêìu lïn hoãi:
   - Thïë caác thêìy lyá dõch phaãi goåi ba baâ giaâ vúái öng cuå
gaánh raå êëy lïn àêy kyá vaâo àún laâm chûáng nheá? Chiïìu
ngaây mai thò lïn caã àêy, hiïíu chûa?
   Boån lyá dõch giêåm daå vang huyïån àûúâng. Vûâa luác naây
thêëy viïn cai lïå tûâ ngoaâi nhanh nheån leãn ài vaâo àïí lïn baân
giêëy quan möåt têëm danh thiïëp:
                          Taå Àònh Haách
                   Bùæc Kyâ Nhên dên àaåi biïíu.
   Quan trêìm ngêm möåt laát, hoãi:
   - Trong boån naây ai laâ trûúng tuêìn Quyânh Thön?
   Baác trûúng xñch ra, kïu:
   - Bêím con,
   Quan kheä baão:
   - Thûã vúâ ra xem coá phaãi chñnh caái ö tö êëy khöng röìi laåi
vaâo àêy.
  Baác trûúng ra cûãa huyïån àûúâng möåt laát röìi quay vaâo,
kïu lïn:
   - Bêím quan lúán, chñnh àêëy aå.
   Quan phaán:
   - Lïå àêu! Dùæt boån naây ra cûãa sau huyïån maâ cho vïì. Lyá
dõch thò röìi chiïìu mai phaãi viïån àuã chûáng taá àïën. Coân anh
cai thò ra baão rùçng quan töi cho vaâo.

                                         http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                               28

   Ba phuát sau, khi boån öng àöì Uêín àaä thaão ra röìi thò
quan huyïån chó thêëy möåt ngûúâi àaân baâ, möåt myä nhên nûäa,
quêìn aáo tên thúâi, sang troång bïå vïå, bûúác vaâo, cûúâi noái rêët
tûå nhiïn maâ rùçng:
    - Laåy quan lúán aå! Chuáng töi phaãi duâng thiïëp cuãa öng
nghõ töi thò chùæc quan múái cho vaâo ngay. Vêåy xin löîi quan
lúán nheá! Töi thay mùåt öng nghõ Haách töi, àïën thûa vúái
quan lúán möåt chuyïån riïng... Thïë ngaâi coá bùçng loâng tiïëp
töi khöng naâo?




http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                29




                                      III



    Caái êëp cuãa nhaâ triïåu phuá Taå Àònh Haách thêåt laâ àöì söå
nhêët tónh, àïën dinh quan Cöng sûá cuäng khöng to taát bùçng.
ÊËp úã caách tónh lyå nùm cêy söë, laâm trïn möåt ngoån àöìi cao
möåt trùm thûúác, diïån tñch ûúác àöå mûúâi mêîu ta. Chung
quanh êëp, nghôa laâ sûúân àöìi, thò giöìng toaân möåt giöëng caâ
phï, khiïën cho khaách böå haânh tûâ àùçng xa àaä thêëy möåt quaã
nuái nhoã xanh àen maâ trïn ngoån laâ ba toâa nhaâ têy, toâa
giûäa thò ba têìng, hai toâa bïn thò hai têìng, tröng kiïn cöë
vaâ oai nghiïm nhû möåt traåi binh vêåy. Àiïím lú thú bïn
caånh nhûäng toâa nhaâ êëy, laâ nhûäng cêy gaåo, cêy muöîm cöí
thuå, nhûäng cêy ngö àöìng vaâ nhûäng cêy thöng. Chung
quanh ba toâa nhaâ coá vûúân hoa thò laâ möåt voâng troân raâo
gùng cao túái hai àêìu ngûúâi vaâ daây àöå hai thûúác. Cöìng
chñnh cuãa êëp, xêy bùçng xi mùng cöët sùæt, laâ möåt caái thïí
mön kiïíu Nhêåt Baãn trïn coá àïì böën chûä noá toã roä caái linh
höìn öng chuã: Tiïíu vaån trûúâng thaânh. Tûâ cöíng êëp, nghôa laâ
tûâ lûng chûâng àöìi maâ xuöëng àïën àûúâng quan löå, thò coá möåt


                                            http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                 30

con àûúâng nhoã cuäng raãi àaá vaâ àöí nhûåa kyä caâng cuäng nhû
àûúâng thuöåc àõa.
   Trong êëp caái gò cuäng ngùn nùæp lùæm. Trûúác caái toâa nhaâ
ba têìng maâ ngûúâi ta phaãi leo lïn bùçng mûúâi saáu bûåc thïìm
àaá laâ caái sên röång raãi cuöåi, coá nhûäng luöëng hoa hoùåc coã toác
tiïn, coá möåt caái bïí troân xêy nïìn xi mùng sêu ba thûúác, maâ
chung quanh laâ möåt àûúâng lan can göî chaåm vaâ sún son
thiïëp vaâng. Trong bïí thaã sen, vò bïí luác naâo cuäng nhiïìu
nûúác. Ba àûúâng maáng keäm bùæt chung quanh maái ba toâa
nhaâ röìi ùn ngêìm dûúái lúáp cuöåc úã sên dêîn nûúác mûa vaâo
bïí. Chung quanh bïí laâ möåt lûúåt liïîu yïíu àiïåu nhû nhûäng
thiïëu nûä àûáng xoäa toác chêu àêìu nhòn xuöëng mùåt nûúác.
Caách ba göëc liïîu möåt, laåi coá möåt caái ghïë àaá nhû úã nhûäng
cöng viïn. Caách nùm goác möåt, laåi coá möåt chuöìng chim, àêìy
nhûäng con vaânh khuyïn, ri ca, bay úã trïn àïí cho möåt àöi
trô, löng àuöi daâi lï thï tûâ töën ài laåi úã dûúái. Nhûäng luöëng
hoa àïìu àùæp theo nhûäng hònh veä kyã haâ hoåc: troân, baán
nguyïåt, luåc lùng. Nhûäng cêy hoa têy, ta, vaâ taâu, trong
nhûäng luöëng hoa, àïìu giöëng thaânh nhûäng hònh chûä hó, chûä
thoå, hoùåc nhûäng chûä T.À.H laâ nhûäng chûä àêìu vïì tïn hoå
nhaâ àaåi phuá. Nhûäng caái àön sûá hònh tröëng, hònh voi phuåc,
baây raãi raác trong caái sên trûúác, cuäng àaä vaâo söë hai trùm.
   Sau toâa nhaâ ba têìng laâ sên coã coá loaáng thoaáng nhûäng
cêy cau vaâ thöng. Giûäa sên laâ möåt caái nhaâ giöëng nhû nhaâ
keân caác tónh, maái bùçng àaá àen trïn taám cöåt hònh baát giaác,


http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                              31

trïn noác coá ba chûä haán: Nghinh phong àònh... Trong
Nghinh phong àònh sùén coá baân ghïë àïí chuã nhên giaãi khaát
vúái khaách khûáa, vaâo nhûäng ngaây heâ noáng nûåc.
   Tûâ caái sên naây ài maäi vaâo nùm trùm thûúác nûäa àïën möåt
khu böën gian nhaâ gaåch möåt têìng, xêy bïn caånh möåt caái
sên troân, raâo bùçng lûúái theáp, bïn trong inh oãi nhûäng tiïëng
gaâ Nhêåt Baãn, gaâ têy... Böën gian nhaâ êëy laâ chöî nuöi lúån,
boâ, dï, thoã vaâ laâ chöî úã cuãa nhûäng anh bïëp, thúå vûúân. Tûâ
khu naây laåi ài hai trùm thûúác nûäa thò àïën möåt núi cêy cöëi
um tuâm phaãng phêët nhû lùng. Giûäa àaám laá xanh rêåm raåp
êëy, nhoi lïn möåt caái sinh phêìn bùçng cêím thaåch, löëi baâi trñ
vaâ kiïën truác theo kiïíu Xiïm La, àïí mai sau chuã nhên gûãi
nùæm xûúng taân.

    Xem löëi ùn úã nhû vêåy thò thêåt laâ àïë vûúng. Laâ vò riïng
caái toâa nhaâ ba têìng úã giûäa êëp thò têìng dûúái laâ phoâng
khaách, têìng gaác nhò laâ phoâng ùn, maâ gaác ba múái laâ chöî
laâm viïåc vaâ phoâng nghó cuãa nhaâ tû baãn. Coân hai toâa nhaâ
hai têìng úã hai bïn thò möåt laâ àïí cho gia àònh hoå maåc, hoùåc
caác baån thên àïën ùn úã, vaâ möåt nûäa laâ nhaâ túâ, nhûäng phoâng
nguã àöì àaåc rêët sang troång nhûng maâ chó àïì phoâng xa.
Thaânh thûã boån gia nhên göìm coá quaãn gia, taâi xïë, thû kyá
êëp, àïìu àûúåc mùåc sûác tung hoaânh nhû nhûäng ngûúâi nhaâ
cuãa öng chuã.

    Toám laåi möåt cêu thò êëp Tiïíu vaån trûúng thanh laâ möåt
toâa lêu àaâi hùèn hoi, vò caách ùn úã cuãa chuã nhên khiïën ta

                                          http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                             32

phaãi tûúãng tûúång àïën caách ùn úã cuãa nhûäng võ cöng hêìu,
khanh tûúáng, trong nhûäng tiïíu thuyïët Taâu vêåy.
   Buöíi saáng höm êëy, mûúâi möåt cö naâng hêìu cuãa nhaâ triïåu
phuá, khöng phaãi ài coi àöìn àiïìn. Böën höm trûúác, Taå Àònh
Haách, trûúác khi ra ài, vaâo luác àïm khuya, coá noái vúái mêëy
ngûúâi rùçng seä khöng coá mùåt úã êëp àöå möåt tuêìn lïî, vò sau
khi vïì Haâ Nöåi mûâng öng baån töíng àöëc thò seä xuöëng Haãi
Phoâng coá viïåc vúái baâ caã, röìi tiïån àûúâng ài thùm moã úã
Quaãng Yïn. Vêåy maâ múái saáng höm nay laåi coá möåt bûác àiïån
tñn àaánh vïì rùçng nöåi chiïìu nay thò “quan” vïì, nïn chó mûúâi
möåt cö aã kia laåi àûúåc úã nhaâ sûãa soaån hêìu haå möåt öng
chöìng maâ hoå khiïëp súå nhû möåt võ baåo chuáa. Vò chung möîi
ngûúâi àïìu coá möåt caái tiïíu sûã vïì nhên duyïn kyâ laå vaâ àùåc
biïåt caã, nïn ai cuäng hiïíu roä caái àõa võ cuãa mònh, thêåt chaã
khaác àõa võ cuãa möåt cung phi, mùåc loâng hoå khöng laâ cung
phi. Thöi thò ai cuäng hïët sûác tûå tö luåc chuöët höìng, chiïìu
chuöång nõnh hoát àûác lang quên, ngoä hêìu àûúåc vúái luön thò
àaä àuã laâ hên haånh. Ngaây thò hoå laâ nhûäng tay quaãn gia àöìn
àiïìn cuãa öng chuã. Àïm àïën hoå laâ vúå... Maâ nhûäng ngaây
chùèng may maâ baâ caã úã Caãng vïì thùm thò hoå chó laâ nhûäng
ngûúâi ài haái cheâ, ài giöìng caâ phï, lûúng möîi ngaây möîi
ngûúâi àûúåc 15 xu. Caách cû xûã vaâ ùn úã cuãa hoå trong êëp,
thêåt giöëng vúái caái àúâi cuãa nhûäng cö aã àaâo.
  Trong söë mûúâi möåt cö êëy, coá taám cö gaái quï möåt trùm
phêìn trùm, vaâ ba cö laâ gaái giang höì lûúåm lùåt, sau mêëy


http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                               33

cuöåc daå yïën úã Haâ Nöåi, Nam Àõnh, hoùåc Haãi Phoâng cuãa nhaâ
tû baãn, coá mûúâi cö àûúåc öng chuã àùåt tïn cho laâ: Phuá, Quyá,
Thoå, Khang, Ninh, Nhên, Nghôa, Lïî, Trñ, Tñn. Coân möåt
muå, traåc àöå 40 tuöíi, giaám àöëc boån êëy vaâ giûä chòa khoáa keát
trong nhaâ, chi lûúng cho thúå gùåt vaâ gia nhên, nghôa laâ
ngûúâi àûúåc öng àiïìn chuã tin cêåy nhêët, thò vêîn giûä nguyïn
tïn cuä laâ cö Kiïím, nguyïn xûa cö naây àaä lêëy möåt öng têy
kiïím lêm möåt àïm, öng Nghõ Haách xuöëng Caãng, trong möåt
luác röîi viïåc, àaä àïën möåt khaách saån noå thuï buöìng. Thùçng
höìi sùm goåi àïën Kiïím lêm phu nhên. Thïë röìi thò... Ñt lêu
vïì sau, cö Kiïím vïì laâm cö naâng hêìu caã cuãa quan nghõ.
   - Gúám chûãa kòa! Caác baâ lúán coân ûúân xaác ra maäi thïë! Dêåy
ài thöi chûá! Quan cuäng sùæp vïì röìi àêëy!
    Tay cêìm möåt chuâm chòa khoáa, toác vêën trêìn, chên deáp
dûâa quai nhung, co ro trong möåt caái aáo len rêët àeåp, cö
Kiïím noái doäng nhû vêåy, röìi àûáng sûâng sûäng trûúác cûãa
phoâng, möåt caái phoâng röång raäi coá kï taám caái giûúâng têy
göî, chên maân àuã caã nhû trong möåt caái phoâng höå sinh. Luác
êëy cuäng chó coân coá vaâi ba cö nùçm nguã li bò thöi, song caái
tñnh noái chuâm noái lúáp laâ thoái quen cuãa cö Kiïím. Tûác thò
cö Tñn vuâng dêåy, sang caái giûúâng bïn caånh àêåp vaâo nhûäng
àöëng chùn böng böìm böåp maâ rùçng:
   - Caác chõ úi, quaá ngoå röìi maâ quan cuäng sùæp vïì röìi dêåy
ài, mau lïn!



                                           http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                               34

    Luác êëy cö Quñ, cö Ninh, cö Nhên àaä ngöìi trûúác baân keã
chaãi àêìu, keã àaánh phêën. Coân cö Phuá, cö Thoå, cö Trñ thò
vêîn uïí oaãi trong chùn vúái mêëy túâ baáo, mêëy cuöën truyïån
ngön tònh. Riïng coá cö Lïî, möåt cö mùåt tröng ngêy thú coá
caái veã àeåp nêu söìng thò ngöìi riïng biïåt möåt caái baân vaâ
àûúng hoåc: e o eo, ïu ïu, iu ui...
   Thêëy coá ngûúâi goåi, cö Khang vaâ cö Nghôa tung chùn ngöìi
lïn ngaáp daâi maâ rùçng: “Höm nay coá phaãi laâm luång gò àêu
maâ phaãi dêåy súám?”
   Cö Kiïím laånh luâng:
   - Thûa hai baâ lúán, cuäng khöng súám laâ mêëy nûäa àêu aå.
   Nghe thêëy vêåy, hai cö ngöìi nhoãm lïn. Mûúâi lùm phuát
sau, caãnh tûúång trong phoâng àöíi hùèn. Àoá laâ nhûäng caái
quêìn trùæng, aáo di lï, aáo len, khùn nhung, thùæt lûng hoa
àaâo, vaâ nhûäng deáp quai nhung hoaåt àöång trong phoâng
trûúác nhûäng caái tuã aáo, baân rûãa mùåt, - khöng khñ möåt nhaâ
aã àaâo, luác àaä àïën giúâ trang àiïím, àúåi khaách laâng chúi. Nïëu
chuã nhên maâ úã nhaâ thò duâ sao cuäng phaãi sùén coá àaân baâ àïí
chuã nhên öng sai baão viïåc vùåt, hoùåc ngûáa möìm thò hön
möåt caái, ngûáa tay thò súâ soaång möåt caái cêëu veáo möåt caái...
   Cö Kiïím laåi àûáng bïn caånh cö Lïî, kheä hoãi:
   - Thïë naâo, mêëy höm nay em coá àûúåc saåch seä khöng?
   Cö Lïî len leát thûa
   - Daå saåch seä lùæm aå.

http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                              35

   - Thïë coá nhúá àïën höåp taáo taâu àêëy hay laâ khöng?
   ...
   Chúåt coá tiïëng àöång cú xe húi, trûúác coân vùng vùèng, sau
thêëy möîi phuát möåt roä dêìn. Möåt höìi coâi àiïån nhû tiïëng lúån
heát, ruác vang lïn. Caã phoâng nhao nhao.
   - Quan vïì! Xe quan àaä vïì thêåt.
  Möåt söë àöng caác cö, nhûäng cö quêìn truâng aáo daâi röìi xö
nhau chaåy ra haânh lang, nhòn xuöëng sên. Möåt cö kïu:
  - Khöng phaãi xe öng. AÂ, aâ! Xe cêåu caã! Cêåu tuá lïn chúi,
chuáng maây aå.
   Möåt cö khaác reo:
  - Cêåu lïn chúi àêëy aâ? Thïë coá öng úã trong xe khöng? ÖÌ!
Cêåu tuá lïn chúi! Chuáng ta ra àoán ài, caác chõ úi!
   Noái röìi thò, trûâ cö Lïî laâ chûa hiïíu phong tuåc trong nhaâ
nïn ngöìi laåi, caã luä keáo nhau xuöëng. Cö Kiïím, trong tay
vêîn coá chuâm chòa khoáa, ài àêìu. Cö àïën ngay bïn xe, vaâ
trûúác khi ngûúâi thiïëu niïn xuöëng xe, àaä kñnh cêín vaái daâi
möåt caái.
   - Laåy cêåu aå! Cêåu múái lïn chúi.
   - Khöng daám, chaâo caác cö. Öng hiïån úã nhaâ naâo bêy giúâ?
    - Bêím cêåu, quan öng chûa vïì. Nhûng maâ cuäng sùæp vïì
röìi àêëy aå. Àaä coá tï-lï-gam baáo laâ trûa höm nay thò quan
öng vïì.

                                          http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                 36

   Thiïëu niïn bûúác xuöëng xe. Àoá laâ möåt ngûúâi nhoã nhùæn,
trùæng treão, rêët àeåp giai nhûng chó tiïëc löîi laåi húi coá veã àaân
baâ. Quêìn aáo têy lõch sûå. Neát mùåt nhû àûúng coá sûå gò
khöng vui.
   Cö Kiïím àon àaã:
   - Xin múâi cêåu Tuá sang bïn t oâa    nhaâ traái naây kia aå.

   Thiïëu niïn lûâ lûâ theo. Àïën phoâng khaách quay laåi noái vúái
cö Kiïím:
   - Cö àïí töi ngöìi möåt mònh. Khöng ai phaãi tiïëp töi caã.
  - Bêím àïí liïåu múâi cêåu xúi cúm trûa vúái quan öng chûá?
Thïë...
   Möåt cêu àaáp gùæt goãng cùæt lúâi àon àaã êëy:
   - Vêng!
    Cö Kiïím vaâ caã boån beän leän keáo nhau vaâo möåt phoâng coân
thiïëu niïn vaâo ngöìi úã phoâng khaách, lêëy úã tuái aáo möåt túâ baáo
Lûúäng kyâ ra, cùæm mùåt xuöëng xem, khöng biïët lûúåt naây àaä
laâ lûúåt thûá mêëy.


                       THÚÂI SÛÅ CAÁC TÓNH
   Phaãi chùng laâ möåt vuå cûúäng dêm?
  Cuác Lêm (tñn àiïån thoaåi) - Quan huyïån Cuác Lêm múái
àêy coá chêëp möåt laá àún cuãa möåt öng àöì úã laâng Quyânh
Thön, kiïån möåt nhaâ tai to mùåt lúán kia, vïì töåi cûúäng dêm
con gaái öng ta. Theo cuöåc àiïìu tra cuãa àùåc phaái viïn baãn

http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                               37

baáo thò Thõ M. con gaái öng àöì, àïm êëy ài gùåt raå cuâng vúái
mêëy ngûúâi laâng, àaä bõ nhaâ tai to mùåt lúán (?) kia goåi àïën
chöî xe húi hoâm cuãa öng, röìi Thõ bõ cûúäng dêm. Sau cuöåc
cêíu húåp, con dï giaâ kia vûát cho cö beá àaáng thûúng, nùm
caái giêëy baåc möåt àöìng yá chûâng àïìn buâ cho caã möåt cuöåc àúâi
bõ laâm haåi. Cö beá luác êëy vò ngöå phaãi gioá àöåc nïn àaä öëm
trêìm troång. Tuêìn traáng nghe thêëy tiïëng kïu rïn, chaåy ra
toan bùæt, song con dï giaâ phoáng xe ài thùèng! Thêåt laâ möåt
viïåc rêët daä man. Nghe àêu con dï giaâ kia seä chùèng bao lêu
bõ truy töë trûúác phaáp luêåt, vò tuêìn traáng coá tröng thêëy söë
xe. Baãn baáo chúâ cuöåc àiïìu tra cuãa nhaâ chûác traách seä nïu
lïn àêy caái tïn tuöíi àaáng lûu truyïìn sûã xanh cuãa con dï
giaâ êëy. Hiïån gúâ cö beá bõ hiïëp àaä àûúåc àiïìu dûúäng taåi nhaâ
thûúng. Vaâ àûúåc tin gò baãn baáo seä àùng tiïëp.
   Àoåc xong, thiïëu niïn lêëy khùn tay ra lau mêëy gioåt möì
höi trïn traán. Vûâa luác êëy, laåi thêëy tiïëng coâi xe húi vang
àöång lïn. Thiïëu niïn vöåi cêët túâ baáo vaâo tuái aáo, àûáng lïn
chùæp tay sau lûng laäo Taå Àònh Haách xuöëng xe bûúác vaâo
nhaâ...
   - ÖÌ, Anh àêëy aâ? Anh úi, thêìy mong nhúá maây quaá! Maây
lïn àêy chúi thò úã cho lêu nheá! Thïë naâo, caái trûúâng tû cuãa
maây coá àöng hoåc troâ khöng? Àöå naây maây coá nhêån àûúåc thû
cuãa àeã maây khöng? Maây coá xuöëng Haãi Phoâng àêëy khöng?
Giúâi úi, tao sûúáng quaá! Tao vûâa ài Haâ Nöåi, vaâ coá laåi tòm




                                           http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                            38

maây mêëy lûúåt àïìu khöng gùåp. Thïë maây úã àêy nghó vaâi
höm nheá!
      - Khöng! Thûa öng, töi khöng phaãi lïn àêy àïí chúi...
 Cha thêëy con laänh àaåm nhû vêåy thò àûáng tûng hûãng.
Maäi möåt luác múái hoãi:
      - Thïë maây lïn coá viïåc gò?
      Con ruát túâ baáo, laånh luâng giú cho cha:
      - Xin öng haäy àoåc xem ngûúâi ta noái gò öng àêy!
   Laäo Haách chó àoåc ba phuát àaä vûát túâ baáo xuöëng àêët, ra
yá giêån dûä:
   - Nhûäng thùçng laâm baáo laâ nhûäng thùçng noái laáo! Maây maâ
cuäng ài tin...
   Nhûng ngûúâi con laäo giú tay ngùn vaâ bònh tônh noái möåt
caách àaáng súå:
   - Khöng, thûa öng! Ngûúâi ta àaä noái thêåt! Laâ vò ngoaâi
cuöåc àiïìu tra cuãa nhaâ baáo, coân coá cuöåc àiïìu tra cuãa töi,
thùçng con öng! Sau caái viïåc bêåy baå êëy, öng coân phaái con
àaâo Lan vïì, toan höëi löå laäo huyïån, nhûng maâ öng àaä thêët
baåi. Öng coá biïët rùçng nhiïìu ngûúâi thuâ oaán öng lùæm röìi
khöng? Öng muöën tûâ töi thò xin cûá tûâ, nhûng maâ àïí cho
töi noái vaâi lúâi àaä! Töi àaä àïën luác khöng nñn àûúåc röìi.
  - Khöng! Tao chùèng hiïëp ai, cûúäng ai. Luác xe ùng ban (1)
tao buöìn, goåi noá laåi... Tao àaä traã noá 5 àöìng.

(1)   Xe bõ hoãng.

http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                             39

  - ... Thûa öng noá àaä àûúåc giêëy nhêån thûåc bõ öng laâm
mêët tên.
   - Thêåt quaã tao khöng ngúâ noá laåi laâ con gaái tên...
   - Thûa öng, öng laâ cha töi, àiïìu àoá luác naâo töi cuäng nhúá
lùæm. Töi chõu ún öng àaä nhiïìu lùæm, nhûng maâ öng àaä laâm
nhiïìu àiïìu bó öíi lùæm. Öng àeã ra töi thò öng coá quyïìn cho
töi söëng hoùåc bùæt töi chïët... Thûa öng, xin öng cho töi chïët.
Öng giïët töi ài.
   Nhaâ àaåi phuá cuái àêìu höí theån höìi lêu... Sau cuâng ngêíng
lïn, caái mùåt vêîn trên trên..
   - Ö hay! Sao maây dúã húi thïë? Thò tao mua con beá êëy
laâm hêìu laâ cuâng chûá gò?




                                         http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                              40




                                      IV



   Ngûúâi böìi chaåy lïn gaác möåt luác, röìi xuöëng baão vúái öng
nghõ Haách: “Cuå lúán cho pheáp quan cûá lïn”. Khi laäo naây vaâo
thò quan cöng sûá àûúng ngöìi laâm viïåc úã baân giêëy, bïn caånh
möåt caái loâ sûúãi àêìy nhûäng cuãi vaâ àoã rûåc nhûäng lûãa.

    Quan laâ möåt ngûúâi àaä cao tuöíi, úã thuöåc àõa àaä trïn ba
mûúi nùm, àaä àûúåc loâng dên khöng phaãi vò möåt chñnh saách
giaã döëi, khöng phaãi vò nhûäng baâi diïîn vùn kïu vang vaâ
röîng tuïëch, khöng phaãi vò àaä àem nhûäng gioåt nûúác mùæt caá
sêëu ra huyïîn hoùåc, lûâa döëi dên ngu nhûng chñnh búãi quan
laâ möåt bêåc hiïìn nhên quên tûã rêët ñt coá úã àúâi. Ngoaâi nhûäng
giúâ bêån viïåc cai trõ, quan thûúâng àoåc saách, viïët vùn. Vò rêët
gioãi chûä Haán, quan àaä xuêët baãn àûúåc möåt quyïín saách khaão
cûáu vïì caách duâng binh cuãa Trêìn Hûng Àaåo. Do leä àoá, quan
cöng sûá noái tiïëng An Nam cuäng thaåo vaâ cuäng dïî nghe.

   Caái loâng nhên tûâ cuãa quên thò hêìu nhû thaânh möåt cêu
caách ngön àaä truyïìn tuång. Nhûäng ngûúâi trñ thûác, caã nhûäng
nhaâ viïët baáo rêët hoaâi nghi, cuäng phaãi nhêån ngaâi laâ ngûúâi

http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                 41

hiïëm coá, söëng úã thuöåc àõa àaä nûãa àúâi ngûúâi, maâ vêîn giûä
àûúåc nhûäng quan niïåm vïì sûå tûå do caá nhên rêët röång raäi,
vêîn biïíu löå àûúåc caái tinh thêìn àaáng troång cuãa haång trñ
thûác nûúác Phaáp, chûá khöng nhiïîm phaãi tñnh nïët cuãa phaái
thûåc dên bùçng duâi khui.
    Möåt buöíi kia, coá viïåc ra nhaâ giêy theáp, quan cûá cuöëc böå
maâ lûã khûã ài nhû nhûäng ngûúâi têy thûúâng. Qua möåt phöë
noå, coá möåt trûúâng tû thuåc, möåt luä treã em àuâa nghõch àaá
boáng, laâm cho quaã boáng truáng àaánh böëp möåt caái vaâo ngûåc
quan. Möåt vïåt buân to tûúáng in ngay vaâo ve aáo, chöî coá caái
cuöëng mïì àay Bùæc àêíu, Quan vaâo trûúâng. Viïn àöëc hoåc
trûúâng tû súå taái mùåt nhû moåi ngûúâi phaãi lo súå vaâo möåt
trûúâng húåp nhû thïë. Nhûng maâ quan cöng sûá cûá khoan
thai cêìm khùn mùåt böng phuãi aáo, rûãa tay vaâo chêåu nûúác
röìi ön töìn baão viïn àöëc: “Öng phaãi baão hoåc troâ cuãa öng, ra
caái baäi coã úã caånh chúå maâ àaá boáng, chûá thïí thao úã giûäa phöë
nhû thïë thò röìi coá nhûäng tai naån xe cöå xaãy ra”. Thïë röìi
quan laåi ra ài, neát mùåt vêîn hiïìn hêåu, nhû khöng coá viïåc
gò xaãy ra caã.
    Möåt lêìn khaác, xe húi cuãa quan vûâa úã thuã àö vïì, ngûúâi
taâi xïë àûúng laái voâng àïí vaâo sên toâa sûá, thò coá möåt muå
nhaâ quï tay cêìm möåt laá àún àïën quyâ ngay trûúác xe. Mêëy
anh lñnh khöë xanh toan giú cao caái roi mêy thò quan cöng
sûá ra hiïåu ngùn laåi hoãi... “Àún kïu cuãa baâ coá roä raâng
khöng?” ngûúâi àaân baâ kïu laãi nhaãi möåt höìi thò quan


                                            http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                               42

truyïìn: “Thöi, cûá vïì röìi quan seä xeát xûã”. Nguyïn do àoá laâ
möåt muå ài moâ cua bùæt öëc, bõ laâng bùæt vaå vò chûa hïët tang
chöìng maâ àaä coá mang. Theo nhû trong àún, thò muå àaä bõ
möåt boån bö laäo trong laâng, löi nhûäng huã tuåc ra àïí haânh
haå muå, chûá thêåt ra, muå àaä hïët tang tûâ vaâi thaáng trûúác khi
coá mang. ÊËy thïë laâ quan viïët thû traã lúâi caái muå moâ cua êëy
rùçng: “Thûa baâ, baãn chûác àaä xeát àún cuãa baâ röìi. Nïëu baâ
coân coá tang öng êëy thò theo luêåt Gia Long, coá chûãa nhû
vêåy laâ coá löîi. Coân nïëu baâ àaä àoaån tang röìi thò khöng ai
àûúåc pheáp bùæt vaå baâ, nïëu baâ viïån àûúåc àuã chûáng cúá laâ àaä
hïët tang thò cûá lïn toâa maâ trònh baây, baãn chûác seä trõ töåi
nhûäng keã nhuäng laåm”. Möåt bûác thû cuãa möåt võ quan àêìu
tónh maâ laåi coá caái luêån àiïåu lïî pheáp vúái möåt muå moâ cua
àïën bûåc êëy, àaä laâm cho caác quan töíng àöëc, böë chaánh, tri
phuã phaãi nhùn mùåt laåi. Röìi boån bö laäo trong laâng súå haäi
àïën hïët vña maâ àïìn laåi caái vaå. Hai chuyïån naây àuã laâ chûáng
cúá rùçng quan cöng sûá tónh coá nghõ Haách höìi êëy, laâ ngûúâi
dïî daâng biïët bao nhiïu.
   Àïm nay, ngöìi laâm viïåc, hai chên quan ài giêìy da àen,
cöí quan quêën möåt caái khùn quan dêìy suå, löng chiïn tua
tuãa bõt àïën caã cùçm. Böå rêu baåc ba choâm vaâ caái traán hoái
àïën boáng löån cuãa quan, khiïën ngaâi coá veã àûúâng bïå oai
nghiïm lùæm.
   Nghõ Haách, mùåc loâng mùåc böå aáo traâo vaâo ngaây daå tiïåc,
cuäng chêëp tay vaái daâi lûng cuái thêåt khom, maâ rùçng:


http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                 43

      - Bêím laåy cuå lúán aå.

      Quan cöng sûá àùåt buát xuöëng baân, giú tay àoán:

    - Chaâo öng Nghõ. Öng àïën thùm töi hay coá viïåc gò can
hïå? Öng nghõ ngöìi àêy... Töi àûúng viïët möåt baâi triïët lyá vïì
Àöng phûúng cho möåt túâ baáo úã Ba lï àêy... Öng Nghõ coá
reát khöng? Töi bêy giúâ yïëu lùæm, khöng coá sûác chöëng reát
nûäa. Öng Nghõ uöëng nûúác cheâ hay uöëng rûúåu maånh nheá?

   - Bêím vêng, con xin pheáp hêìu cuå lúán möåt cöëc. Caãm ún
cuå lúán lùæm.

      - AÂ, thïë öng Nghõ coá viïåc gò cêìn töi giuáp àêëy chûá?

   - Bêím cuå lúán, khöng aå. Bêím chuáng con thêëy cuå lúán cuäng
dïî daâng, laåi hay tiïëp ngûúâi baãn xûá, cho nïn con sang thùm
vaâ hêìu chuyïån, vaâ xem cuå lúán coá àiïìu gò chó baão khöng,
thïë thöi aå.

      Quan cöng sûá bêëm caái chuöng àiïån. ngûúâi böìi loá vaâo.

  - Àem cho töi khay rûúåu Anis (1) lïn nheá. Baâ lúán ài nghó
chûa? Naây böìi, höm nay maây àïí con Toby cùæn chïët mêët
möåt con gaâ söëng thiïën, nhû thïë laâ töi khöng bùçng loâng
àêu. Noá laâ choá sùn thò luác naâo cuäng phaãi xñch noá laåi. Nïëu
maây cûá quïn lúâi töi naâo thò röìi töi seä noái vúái baâ lúán khöng
thûúãng cho maây nhiïìu tiïìn tiïu tïët nûäa!

(1)   Àoåc laâ Anit (rûúåu höìi).

                                             http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                 44

  Ngûúâi böìi chõu quúã röìi lùèng lùång quay ra. Nùm phuát sau
àem möåt caái khay coá möåt chai, hai cöëc lùång leä àïí úã baân.
Chúâ khi ngûúâi böìi xuöëng röìi, nghõ Haách múái noái:
      - Bêím cuå lúán, thïë cuå lúán baâ àöå naây vêîn maånh khoãe chûá
aå?
      Quan cöng sûá gêåt guâ maâ rùçng:
   - ÖÌ öì! Vúå töi yïëu lùæm, öng nghõ aå. Vúå töi cûá muöën àoâi
vïì nghó úã Nice(1) . Coá leä ñt lêu nûäa thò töi phaãi àïí vúå töi vïì
nghó möåt mònh, saáu thaáng, röìi laåi sang.
      - Bêím cuå lúán, nhû vêåy thò töën keám nhiïìu tiïìn lùæm,
   - Chñnh thïë àêëy, öng nghõ aå. Bêy giúâ ai cuäng nïn tiïët
kiïåm. Phuã toaân quyïìn àaä coá túâ thöng tû cho caác quan phaãi
deâ dùåt chi tiïu, theo chñnh saách tiïët kiïåm. Vò rùçng caái naån
khuãng hoaãng kinh tïë möîi ngaây möåt nùång thïm...
  - Bêím do àoá maâ múái coá nhûäng viïåc nhû úã Haâ Tônh,
Nghïå An vûâa röìi, chùæc cuå lúán coá àïí yá.
      Quan cöng sûá uöëng möåt húáp rûúåu röìi noái rùçng.
    - Phaãi, giûäa luác kinh tïë naây, caái nghïì cai trõ dên thêåt
laâ khoá khùn...
  - Bêím... nhû cuå lúán àaä cai trõ tónh naâo thò quyïët khöng
bao giúâ dên laåi nhû thïë. Cuå lúán thûúng dên lùæm.
      - Dên hoå cuäng hiïíu cho töi àêëy chûá?

(1)   Àoåc laâ Nixo (tïn möåt àõa phûúng úã Phaáp).

http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                              45

    - Bêím vêng. Loâng thûúng dên cuãa cuå lúán thò khöng ai
laâ khöng caãm phuåc. Nhûng maâ coân nhûäng tay phiïën loaån
chuáng xuái giuåc.
    - Vûâa röìi, sen àêìm úã àêy phaãi bùæt búá mêëy vuå, laâ vò coá
mêëy tay úã núi khaác laåi, tröën traánh úã àêy maâ thöi, chûá töi
tin rùçng dûúái quyïìn cai trõ cuãa töi, khöng möåt ai laâm loaån
caã.
    - Bêím cuå lúán, caái êëy thò àaä àaânh. Nhûng maâ coá nhiïìu
caái ngûúâi ta khöng thïí ngúâ trûúác àûúåc.
   Quan cöng sûá gêåt guâ höìi lêu maâ rùçng:
  - Chñnh phuã baão höå lo thïë naâo cho dên khoãi àoái thò
khöng súå gò nûäa.
   - Bêím cuå lúán, chñnh thïë àêëy aå. Nhûng boån nghiïåp chuã
chuáng con daåo naây, thêåt lêëy laâm khöí súã vò caái phong traâo
cöång saãn. Trong caái moã úã Quaãng Yïn cuãa con, vûâa röìi suyát
nûäa thò coá naån phu àònh cöng. Maâ ngay úã àöìn àiïìn cuãa con
trïn tónh naây thò nöng dên, ñt lêu nay con thêëy hoå bùæt àêìu
trúã nïn bûúáng bónh lùæm.
   - Töi vêîn biïët thïë. Nhûng caái àoá khöng hïì gò. Nïëu öng
nghõ cuäng biïët àaäi nöng dên vaâ taá àiïìn cho phaãi chùng, thò
khöng bao giúâ phaãi lo ngaåi gò nûäa. Töi quyïët rùçng dên dûúái
quyïìn töi, hoå khöng àoái khöí thò khöng khi naâo hoå laåi laâm
xùçng.
   - Bêím cuå lúán, vêåy maâ con thò con thêëy rùçng phong traâo
êëy àaä bùæt àêìu lan àïën tónh ta.

                                          http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                  46

   Quan cöng sûá giêåt nêíy mònh lïn, trúån mùæt hoãi:
   - Àaä lan àïën tónh ta, öng baão!
   - Bêím cuå lúán, hònh nhû thïë.
   - Coá caái gò laâ chûáng cúá khöng?
    - Bêím, toaân dên tónh naây àaä bùæt àêìu noái xêëu vaâ vu oan
cho con. Bêím cuå lúán, chùæc laâ hoå chó nhùæm mùæt nghe theo
boån phiïën loaån chuáng múám nhúâi maâ thöi. Hoå vu cho con
laâ giïët ngûúâi, laâ hiïëp troác àaân baâ con gaái, laâ boáp hêìu, boáp
cöí boån dên ngheâo, thöi thò àuã nhûäng töåi aác. Hoå hïët sûác
gieo caái mêìm thuâ gheát ngûúâi giaâu coá, cho lan röång trong
àaám cöng dên. Kïí ngay boån taá àiïìn laâm viïåc trong àöìn
àiïìn cuãa con thò chuáng cuäng àaä bùæt àêìu àoâi tùng lûúng, êëy
laâ lûúng con phaát cho chuáng cuäng àaä cao lùæm. Bêím cuå lúán,
con thêëy rùçng caái phong traâo êëy sùæp sûãa lan àïën tónh ta.
Vêåy con xin lêëy tû caách möåt ngûúâi dên biïíu maâ trònh baáo
àïí cuå lúán tiïån àûúâng cai trõ cho tónh yïn öín.
    - Öng nghõ àaä laâm phaãi lùæm, öng nghõ nhêån àêy nhûäng
lúâi khen cuãa töi nheá! Àïí töi phaãi thöng baáo cho öng giaám
binh. Öng nghõ cûá yïn têm, chñnh phuã baão höå bao giúâ cuäng
coá traách nhiïåm giûä cuöåc trõ an, baão toaân tñnh mïånh vaâ taâi
saãn cho dên, trûâng trõ keã phiïën loaån.
   - Bêím laåy cuå lúán, con ngöìi cuäng àaä lêu, vêåy xin pheáp
caáo tûâ àïí cuå lúán laâm viïåc.
   - Phaãi, chaâo öng nghõ! Chuác öng nghõ nguã ngon.
   - Bêím laåy cuå lúán.

http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                47

   Giûäa luác êëy, àöìng höì àaánh chñn tiïëng boong boong nghõ
Haách bûúác xuöëng thang, coân nghe thêëy quan cöng sûá
mùæng ngûúâi böìi: “Sao maây khöng chêët cuãi vaâo? Töi coân laâm
viïåc khuya, maây lûúâi nhû thïë töi khöng bùçng loâng chuát
naâo caã”. Ngûúâi phu böìi tiïîn nghõ Haách ra cûãa dinh möåt
caách súå haäi. Khi bûúác lïn xe húi, öng nghõ laåi àûúåc baác lñnh
khöë xanh nghiïm nghõ böìng suáng lïn àaánh thñch möåt caái
àïí chaâo!
   Xe húi sònh sõch chaåy ài, nhaâ tû baãn baão ngûúâi taâi xïë
“Àïën dinh öng töíng àöëc”. Nùm phuát sau, xe àaä àöî trûúác
möåt caái tam quan. Laåi möåt ngûúâi lñnh böìng suáng lïn chaâo,
cho xe húi tiïën thùèng qua sên vaâo túái bûåc àaá Nghõ Haách
chûa kõp noái gò thò möåt baác lñnh àaä chaåy toåt vaâo, röìi chaåy
ra: “Bêím múâi quan lúán vaâo cuå lúán coân thûác àêëy aå”.
    Luác nghõ Haách vaâo àïën phoâng khaách thò vûâa thêëy cuå
lúán baâ vöåi ngöìi dêåy, tay cêìm möåt caái traáp maâ chaåy toåt vaâo
nhaâ trong. Coân cuå lúán öng thò àûúng ngöìi úã sêåp.
   - Bêím laåy cuå lúán aå.
   - Khöng daám, laåy quan lúán, quan lúán coá viïåc gò cêìn maâ
àïën chúi khuya thïë?
    - Bêím cuå lúán, chuáng töi sang xem cuå lúán coá thiïëu chên
töí töm naâo...
  - Quan lúán ngöìi chúi. Àöå naây chùèng ai àaánh chaác gò caã.
Quan böë thò khoá úã, baâ luåc löå thò thñch àöìng boáng, goåi hoåp

                                           http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                             48

roä khoá quaá. Àöå naây quan lúán maånh khoãe àêëy chûá? Lñnh
àêu! Pha traâ ài maây!
  Phoâng bïn caånh coá tiïëng daå giêåm vang lïn. Nghõ Haách
ngöìi lïn sêåp, keáo mònh vïì caái àiïëu öng röìi noái nhoã:
   - Thïë naâo? Cuå lúán vûâa röìi coá gùåp quan tuêìn Haâ töi laåi
nhaâ cuå Thûúång àêëy khöng? Cuå lúán coá àaã àöång gò viïåc êëy
giuáp töi khöng?
   - Coá, coá! Chuá noá lêëy laâm vui loâng lùæm.
   - Thêåt vêåy û? Quan tuêìn Haâ vui loâng nûäa kia û? Liïåu
cuå lúán xem röìi, viïåc êëy coá thaânh àûúåc khöng?
   - Chïët chûa, laâm gò maâ khöng thaânh? Quan lúán thöng
gia vúái chuá tuêìn noá thò thò mön àùng höå àöëi lùæm röìi, maâ
cêåu tuá Anh vúái con chaáu Nga noá kïët baån vúái nhau thò coân
àöi naâo àeåp bùçng nûäa?
   - Bêím thïë trùm àiïìu xin tröng cêåy caã vaâo cuå lúán.
   Cuå töíng àöëc cûúâi khaâ khaâ maâ rùçng:
   - Chöî töi vúái quan lúán thò coân ngaåi gò? “Trùm àiïìu haäy
cûá tröng vaâo möåt ta”!
   - Ha ha ha! Vêng! Àa taå cuå lúán vaån böåi! Maâ töi muöën
viïåc choáng xong.
   - Àûúåc röìi. Muöën choáng xong thò seä choáng xong.
  Tûâ àêy trúã ài, mùåt nghõ Haách löå möåt veã buöìn khoá taã.
Àïën möåt khùæc, cûá trêìm ngêm nghô ngúåi, quïn caã àaáp lúâi
öng töíng àöëc.

http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                49

  - Kòa, sao quan lúán nhû coá àiïìu gò buöìn bûåc thïë? Caái tin
mûâng nhû thïë khöng àuã laâm cho quan lúán vui lïn möåt
chuát nhó?
   Nghõ Haách hoaãng höët cûúâi chûäa maâ rùçng:
   - Xin löîi cuå lúán, töi àang nghô àïën viïåc quan huyïån Cuác
Lêm muöën kiïëm chuyïån vúái töi àêëy aå. Öng ta vêîn coá hiïìm
khñch gò vúái töi khöng biïët, maâ múái àêy àaä xui dên ài kiïån
töi. Xem ra quan huyïån laâ ngûúâi tên hoåc cho nïn chñnh
saách cai trõ nhêìm lùæm.
   - ÖÌ laå! Thùçng huyïån Cuác Lêm gêy sûå vúái quan lúán? Àïí
töi baão noá, àûúåc!
   - Öng ta cêåy mònh àöî luêåt khoa tiïën sô, nïn húåm hônh
àïën nöîi laâm hoãng caã moåi trêåt tûå cuãa quan trûúâng.
   Cuå lúán töíng àöëc nghe àïën àoá röìi laåi nghô àïën caái bûúác
laâm quan tùæt cuãa mònh thò sa sêìm neát mùåt xuöëng...
  - Caái thùçng êëy laáo thïë aâ? Àïí röìi töi trõ cho noá möåt trêån.
Noá laåi khöng biïët laâ quan lúán seä thöng gia vúái em ruöåt töi
hay sao?
  - Vêng töi chó mong öng huyïån Cuác Lêm biïët cho nhû
thïë.
   - Àûúåc aå!
   - Thöi àaä khuya...
   - ÊËy ngöìi chúi àaä!
   - Bêím àïí cuå lúán ài nghó... Bêím laåy cuå lúán.

                                           http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                              50

   - Khöng daám, laåy quan lúán aå.
  Möåt höìi goát giêìy, röìi tiïëng nöí cuãa àöång cú xe húi. Chiïëc
xe giêåt luâi voâng möåt voâng röìi tûâ dinh quan töíng àöëc chaåy
phùng ra, laåi qua möåt caái böìng suáng cuãa baác lñnh khöë
xanh àûáng gaác.
   Mûúâi phuát sau, caái xe êëy lïn caái döëc cöíng Tiïíu vaån
trûúâng thaânh.
   Trong êëp, gia nhên àaä nguã gêìn hïët, trûâ trïn möåt têìng
gaác toâa nhaâ traái laâ coân tûng bûâng aánh àeân mùng söng.
Nghõ Haách cho taâi xïë àaánh xe húi vaâo nhaâ chûáa xe, àoaån
möåt mònh cuöëc böå xuöëng khu nhaâ caånh caái sên gaâ võt. Àïm
àaä khuya, nhûäng cêy àeân trong êëp àaä caån bêëc, luåi dêìn,
nïn hiïån ra nhû nhûäng cuåc lûãa àoã öëi, úã hai bïn löëi ài. Mùåt
trùng múái chïnh chïëch bùæt àêìu lïn, nïn trúâi àêët coân töëi
muâ mõt.
  Gêìn àïën gian nhaâ nhoã thò öng chuã nïån kheä goát giêìy...
Möåt boáng ngûúâi loá ra cûãa thò öng chuã hoãi:
   - Xong chûa?
   Möåt gioång öì öì àaáp laåi:
   - Bêím xong àaä lêu, rûúác quan vaâo xem.
   - Chuáng noá nguã caã chûa?
  - Bêím khöng coân àûáa naâo biïët trúâi àêët laâ gò nûäa. Con
chúâ quan maäi.

http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                               51

   Öng chuã vaâo nhaâ. Caánh cûãa bõ àoáng laåi. Ngoån àeân dêìu
àûúåc vùån to lïn. AÁnh lûãa bïn trong thöng phong àûúåc khïu
to thò chiïëu thùèng vaâo möåt caái mùåt àaáng súå: àöi löng maây
àêåm maâ chaåy tuöåt xuöëng àuöi mùæt, caái cùçm to tûúáng dûúái
maá nöíi baânh baånh vaâ möåt bïn maá coá möåt caái seåo daâi chaåy
ngang qua. Ngûúâi coá caái mùåt hung aác êëy cêìm àeân tûâ baân
ra soi vaâo giûúâng.
   - Khö chû?
   - Khö àaä u.
   - Àöå 2 giúâ àïm haäy ra ài, maâ nhúá nhûäng lúâi ta dùån àoá...
   - Bêím vêng. Nhûng maâ hiïån thò con run lùæm, súå lùæm.
   - Coá thïë thöi maâ run caái gò? Cöë ài, ta seä coá thûúãng.
   - Bêím vêng.
  - Möåt ñt úã sau huyïån, möåt ñt úã phoâng höåi àöìn laâng
Quyânh Thön.
   - Bêím vêng.
    - Öng chuã lùèng lùång ra khoãi gian nhaâ ài qua caái vûúân
töëi tùm, röìi vïì caái phoâng gaác coá möåt mêm cöî linh àònh vaâ
mûúâi möåt ngûúâi àaân baâ ngöìi àúåi.




                                          http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                52




                                      V



    Vò xêy trïn möåt ngoån àöìi, úã vaâo caái àõa thïë bêët lúåi, nïn
nhûäng ö cûãa söí cuãa nhaâ thûúng múã ra möåt vuâng phong
caãnh rêët ngoaån muåc. Ngûúâi bïånh cûá tröng nhûäng noác nhaâ
maái ngoái, maái gianh, chen chuác nhau, úã hai lïì àûúâng bïn
nhûäng voâm cêy chi chñt, hoùåc laâ chöî thò chúå, chöî thò trûúâng
hoåc, chöî thò cûãa huyïån coá möåt caái choâi cöí löî luác naâo cuäng
àöåi möåt laá cúâ ba sùæc bay phêëp phúái: àêy, möåt daäy lûúng
khoai: kia, nùm baãy ngoån xoan; laåi thïm tuám nùm, tuåm
ba, nhûäng ngûúâi göìng gaánh hoåp chúå chó to bùçng caái àêìu
tùm, nïn chi hoå cuäng coá luác coá nhûäng phuát cao hûáng quïn
khuêëy bïånh traång cuãa mònh, àïí hûúãng möåt sûå hoå múái
khaám phaá ra àûúåc: ngùæm caãnh thiïn nhiïn. Mêëy phoâng
nhaâ thûúng cao raáo saáng suãa àïën nöîi nhûäng luác trïn trúâi
coá mêy trùæng thò nhaâ thûúng hiïån ra trong caái tûng bûâng
maâ nhûäng khi mêy trúâi aãm àaåm mõt muâ thò cuäng khöng
àïën nöîi thiïëu aánh saáng. Nùçm ngöìi trïn nhûäng chiïëc
giûúâng sùæt sún xanh, coá nïåm maân trùæng xoáa, maâ nhòn qua
khung cûãa kñnh, laåi thïm ngoaâi hiïn laác àaác bay laâ vaâi

http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                               53

chiïëc laá vaâng, keã coá bïånh cuäng caãm thêëy sûå di dûúäng cuãa
tinh thêìn quïn nhûäng vïët thûúng trong thên thïí, coá thïí
àïí hïët khöëi oác vaâo moåi sûå mú maâng, suy nghô, triïët lyá nûäa,
nghôa laâ vaâo nhûäng thúâi khùæc vöën chó àïí daânh cho haång
thúå vùn chûúng. Bïånh nhên höìi êëy àa söë laâ vúå caác ngaâi
viïn chûác àïën àeã, àïën chûäa möåt caái rùng sêu möåt caái haåch,
möåt caái muån nhoã trïn àêìu chùèng haån, nïn trong nhaâ
thûúng, ngûúâi ta chó thêëy nhûäng baâ quêìn aáo saåch nhû caái
àuäa Nhêåt Baãn, leåp keåp àöi guöëc nuäng nõu vò nhûäng àöi bñt
têët böng tuâm huåp trong nhûäng caái khùn vuöng, hoùåc ra
cûãa söí ngùæm caãnh chúå buáa, laâng maåc dûúái àöìi, hoùåc nùçm
trong chùn àïí àoåc möåt túâ baáo, möåt cuöën tiïíu thuyïët.
Nhûäng luác êëy laâ nhûäng luác quyá hoáa, àïí hoå luåc tòm trong
kyá ûác, nhûäng kyã niïåm hoùåc vui veã, hoùåc àau àúán, röìi kiïëm
lêëy nhûäng phûúng chêm xûã thïë, laâ nhûäng luác hoå kiïím soaát
cuöåc àúâi.
  Cö Mõch cuäng nùçm dûúäng bïånh nhû hoå, cuäng suy nghô
nhû hoå.
   Mûúâi taám tuöíi àêìu, cö cuäng vêîn ngêy thú, khúâ daåi nhû
gaái mûúâi lùm. Cö khöng biïët àúâi laâ gò caã. Cö thêëy àúâi laâ
sûå ngheâo khöí vaâ sûå nhêîn nhuåc cuãa cha meå, laâ sûå siïng
nùng laâm ùn cuãa cö maâ thöi. Nhûng dêîu ngheâo khöí thò cha
meå cö cuäng laâ möåt öng àöì. Maâ trong möåt laâng, maâ caã ngûúâi
laâng, chûa ai tröng thêëy möåt loå nûúác hoa, chûa ai nghe
thêëy möåt caái maáy haát thò öng àöì cuäng laâ möåt caái danh giaá.


                                           http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                54

Öng àöì coá saáu àûáa hoåc troâ tûâ 8 àïën 12 tuöíi àûáa naâo cuäng
àïí choãm, vêîn haâng ngaây àïën nùçm boâ nhoaâi trïn phaãn àïí
nhai chûä, thûúâng àem àïën khoe thêìy vaâ cho mûåc taâu, giêëy
baãn, nhiïìu dûã mùæt hún laâ nhiïìu sûå thöng minh. Coân baâ àöì
thò luác naâo cuäng phaãi gùæt vúái öng àöì, mùåc loâng baâ thûác
khuya dêåy súám, khêu thuï, cêëy mûúán àïí giûä gòn gia àònh
cuäng nhû hêìu hïët caác baâ àûác phu nhaâ quï.
    Anh cö, möåt thiïëu niïn coá möåt ñt chûä têy, thò laâm nghïì
veä truyïìn thêìn úã... nhûäng tónh Haâ Nöåi! Cho nïn caái söë möîi
àûáa hoåc troâ hai thuâng gaåo hoùåc àöî, vúái söë tiïìn laâ 5 àöìng
baåc cuãa con giai caã, möîi thaáng gûãi vïì, khiïën öng àöì thêëy
quêìn aáo choáng raách, thêëy toác trïn àêìu choáng baåc, maâ cuöåc
àúâi thò chó laâ möåt chuöîi ngaây liïn tiïëp rêët nùång nïì, súâ vaâo
tuái thò ngaây naâo cuäng tuáng tiïìn, súâ lïn cùçm, lïn meáp, thò
thêëy rêët phong lûu nhûäng rêu vaâ ria.

   Coân ngûúâi chöìng sùæp cûúái cuãa cö Mõch?

   Ngûúâi naây thò may àûúåc caái àöëi vúái cö, vöën khöng phaãi
xa laå. Àoá laâ möåt ngûúâi anh hoå rêët xa, vïì bïn ngoaåi. Hai
mûúi nhùm tuöíi, mùåt muäi cuäng nheå nhoäm, cûã chó ngön
ngûä cuäng dïî thûúng. Anh êëy àaä sang chúi öng chuá hoå vaâi
ba lêìn. Nhûäng lêìn sang, cö Mõch àaä phaãi nghó viïåc àöìng
aáng àïí vùåt löng gaâ, möí caá cheáp, thaái ngoån mùng. Cö khöng
ngúâ anh hoå laåi yïu cö, nïn khi thêëy böë meå noái chuyïån cho
nghe, cö cuäng lêëy laâm laå. Cö laå möåt luác röìi cö gêåt àêìu
nhêån lúâi. Vò rùçng cö àaä so saánh mònh vúái ngûúâi cuâng mònh

http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                             55

muöën kïët baån trùm nùm. Anh êëy, saánh vúái ngûúâi laâng, laâ
ngûúâi coá hoåc, laåi àûúåc úã nhaâ goåi laâ anh kyá. Hònh nhû anh
êëy cuäng àoåc nhiïìu saách nûäa, vò laâm thêìy kyá cho möåt
trûúâng tû thuåc úã kinh àö. Anh êëy khöng laâm daáng khöng
khinh ngûúâi, noái ñt, laåi hay àoã mùåt nhû àaân baâ nûäa. Söë
lûúng anh êëy tuy ñt oãi, song cuäng àuã nuöi vúå con. Thïë laâ
Mõch bùçng loâng. Röìi Mõch cuäng àem loâng yïu nûäa. Viïåc
daåm hoãi do anh ruöåt Mõch noái höå lïn bïì trïn. Baâ àöì Uêín
noái roä to möåt cêu: ÛÂ! Öng àöì cuäng gêåt àêìu. Thïë laâ möåt
cuöåc tònh duyïn àûúåc cöng nhêån, möåt àöi trai gaái àûúåc
maän nguyïån.
   Mõch nghô àïën mònh thò cuäng thêëy xûáng lûáa vûâa àöi.
Tuy ngheâo, nhûng Mõch laåi àeåp. Hai maá luác naâo cuäng àoã
ûãng nhû say trêìu, haâm rùng àen lay laáy haåt huyïn hùèn
hoi. Nhûäng khi soi boáng trong gûúng, Mõch thêëy mùåt muäi
mònh cuäng nheå nhoäm, maâ àöi mùæt mònh thò laâ mùæt con
nhaâ lûúng thiïån. Caái cùåp mùæt êëy ngûúâi ngoaâi tröng thêëy
thò ai cuäng phaãi khen laâ ngêy thú, hay laâ dïî hû, hay laâ dïî
buång nghe, laâ laåc quan, laâ dïî tin àúâi. Maâ quaã thêåt nhû
vêåy. Vò rùçng khöng bao giúâ Mõch laåi tûúãng tûúång rùçng laåi
coá thïí coá möåt ngûúâi bùçng tuöíi böë mònh, laåi giaâu coá sang
troång nûäa, maâ laåi lûâa mònh àïí laâm möåt viïåc xêëu höí trong
möåt caái xe tu bin. Luác coá ngûúâi úã àùçng trûúác, vaâ ngûúâi úã
àùçng sau xe nûäa!




                                         http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                               56

    Mõch nghô àïën luác êëy thò mùåt laåi àoã bûâng lïn, tûå mònh
cuäng àuã theån vúái mònh. Cö nghô àïën nhûäng cêu chïë nhaåo
cuãa boån giai laâng vö giaáo duåc. Tûâ khi êëy, cö súå nhêët caái xe
ö tö. Möîi lêìn tröng thêëy möåt caái xe ö tö laâ laåi giêåt mònh
àaánh thoát möåt caái. Röìi cö Mõch àau khöí, àau khöí lùæm. Vò
cö rêët yïu chöìng. Ngûúâi chöìng sùæp cûúái êëy, theo lúâi meå kïí
laåi, seä lïn têån núi thùm cö! Caái tinh thêìn nhaâ nho cuãa öng
àöì àaä khiïën öng àöì baáo caái tai hoåa êëy ngay cho chaâng rïí
möåt caách quaã quyïët. Trúâi haåi öng vaâ con öng, chûá khöng
phaãi öng hay laâ con gaái öng gêy ra. Öng seä cho hai àûáa
àûúåc troâ chuyïån vúái nhau, mùåc loâng öng àaä hiïíu trûúác
rùçng cho con rïí nhû thïë thò con gaái seä theån. Maâ nïëu anh
chaâng rïí chûa thûåc thuå êëy coá vin vaâo cúá tên tiïët àïí boã
Mõch thò, thöi, öng cuâng àaânh úã vúái Trúâi. Bao giúâ öng cuäng
chó úã vúái Trúâi, mùåc loâng Trúâi chùèng bao giúâ tûã tïë gò vúái
öng. Xa ra! Nhûäng caái dû luêån khöën naån cuãa haång ngûúâi
nöng nöíi. Viïåc êëy khöng laâ viïåc giêëu giïëm àûúåc. Coá böín
phêån thöng baáo, öng cûá viïåc laâm...
   Thõ Mõch ruâng mònh nghô àïën caái phuát maâ ngûúâi chöìng
sùæp cûúái seä àïën. Anh êëy seä àïën! Maâ chó nöåi trong höm nay
thöi!
   Mõch baâng hoaâng, run súå, keáo caái chùn trùæng truâm kñn
àêìu. Cö nghô àïën àïm êëy, luác cö ngêy thú, daåi döåt maâ bûúác
vaâo àïí cho keã khöën naån àûúåc thïí kheáp goån ngay cûãa xe.
Cö nghô àïën luác cö tham tiïìn, thêëy noái àïën söë tiïìn nùm


http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                57

àöìng, nïn cûá àïí cho keã khöën naån duâng loå dêìu laâm cúá àïí
súâ vaâo traán cö, cöí cö, ngûåc cö. Röìi Mõch laåi nghô àïën luác bõ
quan àöëc túâ bùæt... lïn nùçm daâi tö hö trïn caái baân àaá. Sûå
toâ moâ cuãa khoa hoåc àaä vaâo huâa vúái sûå dêm duåc cuãa loaâi
ngûúâi maâ àêåp tan naát mêët caã caái yá nhõ theån thuâng kñn àaáo
cuãa möåt cö gaái quï ngêy thú. Àïí àïën nöîi nhû thïë, vò leä gò?
Vò tham tiïìn, vò daåi döåt bûúác chên lïn ö tö. Vò ngêy thú
àïí cho con dï giaâ böi dêìu vaâo traán, vaâo cöí.
    “Trúâi àêët úi, thò ra vò mònh daåi döåt vaâ tham lam!” Mõch
noái möåt mònh trong chùn, qua hai haâng lïå raân ruåa. Mõch
suåt suâi, Mõch khoác nûác núã, Mõch höëi hêån lùæm khöng coân
mùåt muäi naâo nûäa maâ tröng thêëy ngûúâi yïu. Nïëu anh êëy
hiïíu cho thûúng cho, thò chùèng noái laâm gò. Nhûng anh êëy
do thïë maâ giaãm loâng yïu, hoùåc laåi núä reã ruáng mònh thò coân
gò nûäa? Maâ nïëu bõ coi reã thò àoá chùèng phaãi löîi taåi mònh,
caái löîi thêëy tiïìn hñp mùæt laåi maâ ra àoá û? Trúâi úi nhuåc!".

    Thõ Mõch thöín thûác bùçng giúâ. Chung quanh, nhûäng
bïånh nhên toaân laâ baâ kyá, baâ thöng, chùèng ai theâm hoãi àïën
Mõch. Coá u thò u àaä phaãi vïì, vò úã laâng mònh nhû laåi vûâa
coá chuyïån gò xaãy ra.

   Nghô àïën caái ngheâo cuãa böë meå, caái yá muöën baán gaánh raå
àïí meå àúä àêìu tùæt, mùåt töëi, noá gêy ra viïåc bõ hiïëp, Mõch tuãi
thên giêån àúâi, chó muöën chïët. Cö tûúãng rùçng úã àúâi, cûá viïåc
ùn úã cho hiïëu thuêån, laâm ùn cho chùm chó, thêëy ai tuáng
thiïëu thò khöng deâ dùåt, cúãi ngay hêìu bao àûa vaâi àöìng baåc

                                           http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                              58

àaä àïí daânh trong mûúâi ngaây, vaâ khöng ngöìi lï bùæt chêëy,
khaáo chuyïån nhaâ ngûúâi, thïë laâ àuã lùæm. Bõ hiïëp! Chûa bao
giúâ Mõch ngúâ laåi coá khi... Trong cún àau khöí, cö thêëy mònh
höìng nhan baåc mïånh, thêëy àúâi laâ àöåc aác vö cuâng, thêëy chõ
em baån gaái trong laâng laâ töìi tïå, thêëy böë meå khöng àuã sûác
chöëng choåi, thêëy Trúâi vaâ Phêåt laâ nhûäng àöì thong manh.
   Mõch khöng coân hy voång gò nûäa, khöng coân tñn ngûúäng
gò nûäa.
   Thïë laâ Mõch ngöìi nhoãm dêåy, duåi maäi cùåp mùæt àoã hoe vaâ
baâng hoaâng nhòn quanh... Thiïn haå keã nùçm ngûúâi ngöìi,
möîi ngûúâi àïìu laâ möåt thïë giúái riïng khiïën cho Mõch thêëy
mònh laåi caâng cö àöåc, laåi caâng leã loi, laåi caâng trú vú, laåi
caâng möåt thên möåt mònh trong caái àöng ngûúâi êëy.
   Luác êëy àaä quaá trûa. Giúâ yïn nghó cuãa keã bïånh. Giúâ maâ
caác cö, hoùåc caác thêìy khaán höå àûúåc nguã taåm möåt giêëc taåi
nhaâ mònh. Giúâ maâ quan àöëc khöng coá mùåt úã nhaâ thûúng
vùæng ngùæt.
   Mõch lùèng lùång xuöëng àêët, giêîm chên khöng ra hiïn. Cö
àûa mùæt khùæp vûúân, tòm möåt cêy naâo coá thïí coá möåt caânh
cao hún àêìu ngûúâi àûúåc. Roä khöí! Coá cêy öíi àêëy nhûng maâ
haâng raâo rêm buåt thûa thúát quaá, ngûúâi ngoaâi coá thïí nom
vaâo àûúåc. Mõch àûáng thûâ ngûúâi. Röìi Mõch laåi ài, ài thùèng
vaâo gian nhaâ con laâ chöî chuöìng tiïu. Mõch múã cûãa nhòn
lïn trêìn, thêëy möåt goác tûúâng coá möåt öëng maáng bùçng keäm
to nhû öëng tre bûúng vaâ chùæc chùæn lùæm, Mõch laåi quay vïì

http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                               59

phoâng, len leát nhòn quanh, röìi nhùæc theo möåt caái ghïë àêíu
nhoã, àem vaâo chuöìng tiïíu...
   Caánh cûãa bõ kh oáa    bïn trong.

  Hai con möëi trïn tûúâng nom thêëy ngûúâi àaân baâ treâo lïn
ghïë àêíu, cúãi caái thùæt lûng duäi ra, thoâng loång hai àêìu, quêën
quanh caái öëng keäm...
  - Laåy thaây, laåy àeã, con söëng cuäng khöng laâm gò, thêìy àeã
tha thûá cho. Con àaânh cam töåi bêët hiïëu.
   Giûäa luác êëy, trong phoâng vêîn laâ sûå im lùång, sûå uïí oaãi
cuãa nhûäng bïånh nhên. Thöët nhiïn coá möåt höìi guöëc leåp keåp
vang lïn, thêìy khaán höå ài trûúác àïí cho möåt thiïëu niïn y
phuåc nhuän nhùån, vûâa ngú ngaác theo sau, vûâa nhêån möåt
traâng nhûäng cêu laâu nhaâu gùæt goãng: “Cêåu phaãi biïët thïë
naây laâ röång raäi cho cêåu lùæm. Leä ra phaãi àúåi chöëc nûäa, xin
pheáp quan àöëc múái àûúåc vaâo. Ngûúâi ta àaä cho vaâo laåi
khöng biïët àiïìu, cûá giuåc öìn lïn nhû böë ngûúâi ta vêåy!”.
   Thiïëu niïn dõu daâng chöîi caäi:
   - Bêím, vò chuáng töi úã taåi Haâ Nöåi lïn, chó àûúåc coá ñt thò
giúâ, phiïìn öng laâm phuác höå.
  Ngûúâi khaán höå àïën bïn giûúâng cö Mõch, hoãi tröëng khöng
möåt cêu:
   - ÖÌ hay! Caái cö nùçm giûúâng naây àêu mêët röìi?
   Tuy lúâi noái laâ tröëng khöng, buöng soäng, song cuäng nùm
baãy caái möìm àaân baâ nhanh nhaãu noái àoán:

                                           http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                              60

   - ÊËy, cö ta vûâa àêy maâ! Hay laâ ra àùçng sau chùng?
   Möåt ngûúâi khaác cuäng vu vú thïm:
  - Cö ta ài àêu dïî àïën nûãa giúâ röìi... Ra àùçng sau laåi lêu
thïë?
    Ngûúâi khaán höå ra cûãa söí tröng ra vûúân, röìi laåi quay trúã
laåi haânh lang nhòn trûúác nhòn sau. Quanh quêín khöng
thêëy gò, laåi quay vaâo baão ngûúâi thiïëu niïn:
   - Cûá ngöìi àêëy maâ àúåi.
   Nhûng möåt baâ phaán noái:
  - Luác naäy hònh nhû cö aã coá àem möåt caái ghïë àêíu ài
theo. Nhûng vêåy chùæc laâ ra ngöìi chúi maát ngoaâi vûúân.
   Ngûúâi khaán höå rñt lïn:
   - Ra vûúân? Ra vûúân röìi aâ? ÖÌ laå! Ai cho caái con núäm êëy
ra vûúân? Caái con núäm êëy laåi khöng nhúá lúâi dùån cuãa quan
àöëc laâ phaãi kiïng gioá maáy hay sao?
   Noái xong, ngûúâi khaán höå têët taã chaåy ài, laâm möåt voâng
quanh caã caái khu nhaâ thûúng röång raäi. Thiïëu niïn ngöìi
xuöëng giûúâng ra yá mïåt moãi, chöëng tay lïn traán, thûâ ngûúâi
ra. Hai tai thiïëu niïn phaãi nghe àêìy nhûäng cêu cuãa boån
bïånh nhên bònh phêím ngûúâi yïu cuãa mònh, nhûäng laâ: nhaâ
quï, àuâ àúâ, ngêín ngú, daåi döåt, quï kïåch, thöi thò àuã trùm
thûá. Nhûäng ngûúâi bònh phêím möåt caách vö tònh êëy khöng
ngúâ rùçng ngûúâi laåi thùm cö Mõch chñnh laâ chöìng sùæp cûúái

http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                 61

cuãa cö Mõch, nïn hoå àaä vö tònh maâ thaânh ra nhûäng ngûúâi
xêëu buång coá tñnh gieâm pha.
    Chúåt thêëy ngûúâi khaán höå taái mùåt chaåy vaâo rêìm röå kïu
lïn möåt cêu: “Boã meå! laåi coá chuyïån chùèng laânh röìi”, vaâ vúá
lêëy möåt chiïëc ghïë àêíu, cùæm àêìu chaåy ra. Hïët thaãy nhûäng
ngûúâi trong nhaâ thûúng hoaãng caã lïn, tung chùn ra, nhaãy
xuöëng àêët. Coá möåt baâ thöng, vò khöng thêëy deáp, cûá nguyïn
àöi bñt têët luåa, giêîm phùng xuöëng àêët, chaåy theo ngûúâi
khaán höå. Röìi thò laâ nhûäng tiïëng ghïë àêíu phaång vaâo cûãa
chuöìng tiïu thònh thònh...

    Cûãa bêåt tung ra, hún chuåc ngûúâi àûáng xem cuâng möåt
tiïëng ruá kinh khuãng. Ngûúâi khaán höå bùæc caái ghïë àêíu àaä
àöí lùn caånh chöî thõ Mõch thùæt cöí, treâo lïn àúä ngûúâi khöën
naån, möåt tay thaáo chiïëc thùæt lûng... Röìi ùém phùng cö Mõch
vaâo phoâng nhaâ thûúng, vûâa ài vûâa noái roä to: “Caái nhaâ xñ
êëy coá ma àêëy maâ! Nùm ngoaái cuäng àaä coá möåt ngûúâi thùæt
cöí chïët, baâ naâo laâm ún reáo ngay höå töi möåt cö khaán höå ài!”.
Giûäa nhûäng cêu noái ài, noái laåi xön xao, ngûúâi khaán höå cûá
thaãn nhiïn cúãi khuy aáo, cúãi caã giaãi yïëm cöí, cúãi caã giaãi ruát
quêìn cö Mõch. Vûâa luác êëy, cö khaán höå àaä bûng möåt chêåu
nûúác laånh coá möåt caái khùn böng vaâo. Ngûúâi ta àêåp caái
khùn böng ûúát vaâo mùåt cö beá, luác êëy, khöng biïët söëng hay
chïët.

   Ngûúâi ta laåi àïí möåt ñt böng trïn muäi cö. Röìi cö khaán höå
treâo lïn giûúâng, quyâ phña dûúái chên cö gaái quï, àêíy hai

                                            http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                               62

chên cö cho ruöîi thùèng ra, röìi laåi co laåi... Thêìy khaán höå
thò lïn ngöìi caånh àêìu, löi hai tay bïånh nhên cho thùèng lïn
trúâi, laåi àùåt xuöëng giûúâng, laåi löi lïn y nhû bùæt têåp thïí
thao.
   Giûäa caái luác bi thûúng, cuäng coá vaâi ngûúâi àaân baâ cho caái
troâ êëy laâ laå mùæt, laâ ngöå nghônh, haá höëc möìm ra cûúâi.
   Khi thêëy duám böng trïn hai löî muäi cö Mõch nhû coá bõ
lay àöång möåt chuát, caã hai ngûúâi khaán höå múái nhaãy xuöëng
àêët cuâng reo möåt cêu: “May quaá!” Ngûúâi ta böi möåt ñt
thuöëc àoã sêîm vaâo cö beá nhaâ quï, caái cöí àaä coá möåt ngêën
thùæt lûng. Dêìn dêìn Mõch múã mùæt ra, ngú ngaác nhòn möåt
ngûúâi. Hai con mùæt daåi nhû mùæt treã múái àeã vêåy.
  Thiïëu niïn tûâ naäy cûá ngöìi dûúái chên giûúâng, bûng traán,
bêy giúâ múái àûáng dêåy, doäng daåc noái vúái caã luä êëy:
   - Thûa caác baâ, cö beá naây laâ vúå sùæp cûúái cuãa töi. Noá àaä
bõ naån ra sao, chùæc caác baâ àaä roä. Töi úã Haâ Nöåi vûâa lïn thò
thêëy cú sûå dûúâng naây. Thêåt laâ nhûäng sûå seát àaánh ngang
tai töi. May maâ noá söëng soát. Vêåy xin caác baâ laâm ún lui goát,
cho vúå chöìng chuáng töi coá thïí àûúåc cuâng nhau troâ chuyïån
riïng vaâi phuát, vaâ töi xin rêët caãm taå sûå sùn soác cuãa caác
baâ.
   Thêëy ngûúâi chöìng sùæp cûúái cuãa cö gaái quï ngu àêìn, daåi
döåt, ngúâ nghïåch êëy, maâ laåi coá gioång ùn noái cûáng coãi àïën
nhû thïë, ai cuäng lêëy laâm ngaåc nhiïn. Ngûúâi ta beân gêåt guâ,
ruã nhau sang phoâng thêìy khaán höå, hoãi vïì caái chïët cuãa

http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                63

ngûúâi àaân baâ thùæt cöí chïët trûúác kia ra laâm sao, caái nhaâ xñ
êëy coá ma ra laâm sao, àïí súå haäi vúái nhau cho àúä buöìn.
   Khi gian phoâng chó coân coá hai ngûúâi, Mõch höín hïín kheä
noái:
   - Anh Long úi, töi xin löîi anh...
   Long cuái xuöëng, ûáa nûúác mùæt hoãi:
   - Mõch úi, sao laåi àïën nöng nöîi thïë? Mõch khöng nghô
àïën cöng cha nghôa meå nûäa a? Mõch khöng nghô àïën ngûúâi
chöìng cuãa Mõch rêët yïu thûúng Mõch, coá thïí chïët àûúåc,
nïëu Mõch chïët aâ?
   - Laåy anh, anh tha cho, töi xêëu höí quaá.
   - Sao laåi nghô lêín thêín thïë?
   - Thûa anh, töi khöng daám nhòn mùåt anh nûäa.
  - Thöi ài, àûâng noái dúã nhû vêåy maâ anh laåi caâng thïm
buöìn.
    - Töi chó súå vò nhûäng sûå bêët haånh cuãa töi maâ anh àem
loâng reã ruáng töi. Cho nïn töi tuãi thên, töi giêån àúâi, töi chó
muöën chïët quaách ài cho xong.
   - Coá phaãi löîi taåi Mõch àêu maâ anh reã ruáng Mõch àûúåc?
    - Xin anh cam àoan laâ seä thûúng haåi töi maäi maäi ài!
Anh Long úi, nïëu bao giúâ anh mêët loâng thûúng töi thò töi
seä laåi phaãi chïët mêët, anh aå. Töi khöí súã lùæm, chaán àúâi lùæm,
anh aå.

                                            http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                              64

   - Anh cam àoan vêîn yïu quyá Mõch nhû trûúác, yïu quyá
maäi, yïu quyá suöët àúâi. Anh laåi cam àoan laâ seä rûãa thuâ cho
Mõch nûäa, vò rùçng caái nhuåc cuãa Mõch tûác laâ möåt vïët nhoå
trïn traán anh. Röìi thò anh cuäng phaãi laâm thïë naâo rûãa cho
saåch vïët nhoå êëy thò múái coá thïí tröng thêëy moåi ngûúâi àûúåc.
Thöi ài, àûâng khoác nûäa.
   - Chuáng töi ngheâo heân lùæm, laâm gò àûúåc?
    - Noá duâng tiïìn baåc vaâ thïë lûåc, thò ta seä duâng mûu sêu,
Anh àaä noái Mõch seä àûúåc traã thuâ thò röìi thïë naâo Mõch cuäng
rûãa àûúåc thuâ. Anh laâm cöng cho con giai laäo nghõ êëy,
chuyïån gò anh cuäng coá thïí biïët àûúåc. Maâ con laäo chó biïët
laâ chuã anh chúá khöng biïët rùçng ngûúâi con gaái maâ thùçng böë
noá àaä hiïëp, laåi laâ vúå chûa cûúái cuãa anh. Nhû vêåy thò cuäng
khöng khoá, Mõch aå. Thïë höm naâo thò hïët haån nhaâ thûúng,
maâ vïì àûúåc nhaâ?
   - Hònh nhû coân coá ngaây mai nûäa thöi.
   - Mõch nïn xin vïì ngaây höm nay thò hún.
   - Vêng, àïí röìi töi xin.
    Hai ngûúâi cêìm tay nhau, nhòn nhau möåt caách rêët àöîi
yïu thûúng. Sûå cùm húân chung laâm cho caã hai àaä lùèng
lùång vaâ sûå lùèng lùång thïì thöët vúái nhau, laåi yá nhõ hún caã
bùçng lúâi noái nûäa. Dêîu sao, hoå cuäng thêëy möåt veã sung
sûúáng riïng trong nhûäng cún tai hoåa têìy àònh.
  Nhûng chùèng may baâ àöì Uêín phaá tan ngay mêët caái
phuát hiïëm coá êëy. Baâ bûúác vaâo noái rêìm lïn rùçng:

http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                             65

   - Quaái laå thêåt! Möåt ñt giêëy in chûä tñm vúái hai maãnh vaãi
têy àoã thò laâm caái gò maâ quan cuäng vïì bùæt khaám xeát caã
laâng laâ nghôa laâm sao? Sao laåi goåi laâ àöì quöëc cêëm?
   Long àûáng lïn kïu:
   - Thöi chïët röìi!
   Mõch hoãi:
   - Laâm sao húã u? Laâm sao húã anh Long?
   Baâ àöì àaáp tiïëp:
  - Mêëy trùm túâ giêëy vúái hai miïëng vaãi têy àoã khöng biïët
àûáa naâo vêët vaâo laâng maâ quan huyïån cuäng vïì khaám lung
tung caã lïn.
   - Coá bùæt ai ài khöng?
   - Quan vúái öng àöìn baão öng chaánh höåi vúái öng lyá trûúãng
lïn xe tu bin vïì huyïån.
  Àaáp xong, baâ àöì ngêín ngûúâi ra nhòn con rïí, miïång troân
nhû möåt chûä o.




                                         http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                66




                                      VI




    Buöíi chiïìu höm êëy, nhên dên huyïån Cuác Lêm nhön
nhao àöìn àaåi nhau rùçng coá möåt võ quan to naâo àaä vïì thùm
huyïån. Ngûúâi noái àoá laâ quan cöng sûá vïì hiïíu duå. Keã kïu
àoá laâ quan thöëng sûá vïì kinh lyá. Laåi coá keã cam àoan àoá chó
laâ quan nghõ ngûúâi Nam. Ngûúâi ta chó thoaáng tröng möåt
chiïëc xe húi hoâm, nghïnh ngang tiïën àïën cûãa huyïån, röìi
möåt ngûúâi to nhúán, quêìn aáo têy maâu àen bûúác xuöëng, chaåy
toåt vaâo huyïån. Luác xuöëng xe, öng chuã xe àaä àûúåc ngûúâi taâi
xïë, quêìn aáo daå tñm, muä lûúäi trai, xuöëng tûâ trûúác àïí múã cûãa
xe. Ngûúâi ta chó tröng thêëy caái hònh thûác uy nghi êëy maâ
thöi, chûá khöng roä mùåt muäi öng chuã xe nhû thïë naâo. Cho
nïn coá nhûäng lúâi àöìn àaåi huyïn thuyïn kïí trïn.

    Chñnh thêåt ra, àoá laâ nghõ Haách, vò öng tri huyïån Cuác
Lêm coá giêëy goåi. Cöng cuöåc àiïìu tra cuãa möåt öng huyïån súã
taåi hònh nhû àaä kïët liïîu. Nhûng maâ giêëy goåi chó duâng möåt
gioång deâ dùåt, goåi keã bõ nghi laâ can phaåm lïn huyïån noái
chuyïån chûá khöng phaãi laâ traát bùæt lïn.

http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                               67

   Chùèng theâm àúåi lïånh, cuäng khöng baáo cho lñnh nûäa,
nghõ Haách cûá xöìng xöåc chaåy thùèng vaâo huyïån àûúâng. Luác
êëy, trûúác baân giêëy quan huyïån, coá hai ngûúâi nhaâ quï, y
phuåc ra löëi töíng lyá. Öng huyïån phaán:
   - Caác thaây cûá vïì. Phaãi baão tuêìn traáng canh phoâng cho
cêín mêåt àïí chúâ coá traát nûäa thò tûác khùæc phaãi lïn ngay.
  Hai ngûúâi nhaâ quï daå lui ra. Öng huyïån truyïìn lñnh keáo
ghï múâi nghõ Haách ngöìi.
   - Bêím, quan lúán coá giêëy goåi chuáng töi vïì viïåc gò thïë aå?
   - AÂ, nguyïn vûâa röìi coá hai laá àún kiïån öng chuã möåt
chiïëc xe húi, coá laâm möåt viïåc naâi hoa eáp liïîu. Töi laâ quan
súã taåi, töi coá phêån sûå múã cuöåc àiïìu tra. Cho nïn coá giêëy
goåi ngaâi.
   - Bêím, chuáng töi xin chúâ lïånh cuãa quan lúán.
  Quan huyïån quay tòm möåt têåp bòa vaâng trong àöëng giêëy
maá lêëy ra àïí trûúác mùæt, giúã tûâng túâ möåt vaâ hoãi nghõ Haách:
    - Höm 16 ta vûâa röìi, vaâo luác àaä khuya, hònh nhû ngaâi
coá àaáp xe húi lïn vïì Haâ thaânh?
    Nghõ Haách àïí tay lïn traán, laâm ra veã nghô ngúåi höìi lêu
röìi àaáp:
   - Bêím vêng.
  - Xe húi cuãa ngaâi söë hai vaån böën nghòn taám trùm baãy
mûúi nhùm, coá phaãi khöng?

                                           http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                             68

  - Bêím khöng phaãi. Mûúâi lùm chûá khöng phaãi baãy mûúi
lùm.
   - Àûúåc aå. Töi àaä cho hoãi ngûúâi gaác ba àen cêìu úã Àoå, thò
àïm höm 16, coá chiïëc xe húi hoâm söë hai vaån böën nghòn
taám trùm mûúâi lùm chaåy qua.
   - Bêím thïë naâo nûäa aå?
    - Khöng coá gò nûäa aå. Caãm ún ngaâi, ngaâi coá thïí vïì àûúåc
röìi.
   - Quan lúán cho chuáng töi vïì?
   - Vêng.
   - Thûa ngaâi, thïë bïn nguyïn kiïån töi ra laâm sao?
   - ÊËy, hoå àaåi khaái nhû ngaâi... àaä biïët.
   Laånh luâng, viïn tri huyïån àûáng lïn.
  Nghõ Haách cuäng cûúâi nhaåt àûáng lïn cêìm caái muä quaã
dûa, mùåt beän leän...
   - Bêím quan lúán, ngaâi muöën trõ töi thùèng tay àoá hay sao?
   Öng huyïån cûúâi, caái cûúâi xaä giao, maâ rùçng:
  - Trõ ngaâi aâ? Taåi sao thïë nhó? Töi tûúãng töi vúái ngaâi,
chuáng ta khöng coá àiïìu gò thuâ hùçn thò phaãi.
   - Bêím, vêåy maâ caái thaái àöå cuãa quan lúán laånh luâng àïën
nöîi chuáng töi phaãi coá caái yá nghô êëy.
   - Àoá laâ ngaâi nhêìm?
   - Thûa quan lúán, àïën quan töíng àöëc vaâ quan cöng sûá
tónh nhaâ cuäng khöng núä xûã vúái töi nhû thïë.

http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                  69

   Öng huyïån treã tuöíi giú tay ngùn maâ rùçng:
    - Baãn chûác àaä biïët! Ngaâi laâ möåt ngûúâi giaâu coá, nhiïìu thïë
lûåc. Chó vò thïë maâ baãn chûác phaãi laänh àaåm.
   - Bêím quan lúán, hay ngaâi xûã hoâa cho chuáng töi?
    - Viïåc naây töi cuäng nghô thïë àêëy. Nhûng maâ vïì sau, töi
laåi nghô rùçng àïí quan tónh xûã hoâa thò hún. Laâ vò caái quyïìn
haån cuãa chuáng töi heåp hoâi lùæm. Coá viïåc gò xaãy ra, chuáng
töi chó àûúåc múã cuöåc àiïìu tra, röìi bêím lïn quan trïn maâ
thöi. Maâ möåt vuå kiïån hiïëp dêm laåi thuöåc vïì luêåt hònh.
   Nghõ Haách àoã mùåt êëp uáng.
   - Thûa ngaâi, thïë trong àún hoå kiïån töi laâ hiïëp dêm?
   - Töi coá laâm biïn baãn àêu? Àêëy ngaâi xem, nïëu coá biïn
baãn, töi àaä múâi ngaâi phaãi kyá möåt chûä chûá?
   Hai ngûúâi noái àïën àêëy thò àûáng cuái àêìu trûúác caái baân
giêëy, möîi ngûúâi bêån vïì möåt yá nghô, Nghõ Haách thò chûa
biïët nïn noái ra sao cho kheáo leáo, coân öng huyïån thò cuäng
àûáng im, muöën töëng khûá Nghõ Haách ài ài, vò ngaâi coân bêån
lïn tónh. Höìi lêu, Nghõ Haách noái:
  - Thûa ngaâi, sûå thûåc thò khöng nhû trong àún kiïån. Bïn
nguyïn àún àaä vu caáo.
   - Laâm sao aå?
   - Baão hiïëp dêm thò thêåt laâ vu oan. Thûa ngaâi, luác êëy xe
húi cuãa chuáng töi liïåt maáy, phaãi chûäa trong hai ba tiïëng
àöìng höì. Giûäa luác töi buöìn, thònh lònh con beá êëy dêîn xaác

                                             http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                70

àïën. Ngaâi cuäng thûâa biïët cho laâ dêîu ngûúâi tai to mùåt nhúán
àïën thïë naâo ài nûäa, thò cuäng phaãi coá luác giùng gioá möåt
chuát, caái êëy laâ trúâi sinh ra. Töi hoãi con beá, noá àaä bùçng
loâng... noá cuäng nhû laâ möåt àûáa giang höì, maâ caái viïåc xùçng
bêåy cuãa töi thò cuäng chó laâ cuãa möåt ngûúâi khöng hoaân toaân
àûáng àùæn maâ ài chúi bêåy àïm maâ thöi.
  Öng huyïån laåi quay vïì sau baân giêëy, giú caái bòa vaâng
ra maâ rùçng:
  - Àêy laâ giêëy nhêån thûåc cuãa viïn Y sô, giêëy nhêån thûåc
cho thõ Mõch... laâ...
   Nghõ Haách cuái xuöëng xem röìi noái:
    - Giêëy naây cuäng khöng àuã buöåc töåi àêu. Quan lúán xem
laåi maâ xem!... Nhêån thêëy rùçng con beá êëy àaä mêët tên
constate que ta dite filleaperdusa virginiteá... doâng chûä êëy
vö nghôa. Luác khaám thò viïn y sô thêëy rùçng àaä mêët tên!
Cêu vu vú êëy àuã cho thêìy kiïån cuãa chuáng töi caäi rùçng coá
thïí ngûúâi con gaái àaä mêët tên tûâ trûúác khi gùåp töi kia röìi.
Bêím quan lúán, nïëu viïåc xaãy ra to thò töi seä chöëng aán lïn
thûúång thêím, maâ bïn nguyïn àún thò khöng thïí coá tiïìn
chaåy thaây kiïån nhû töi. Bêím quan lúán, neán baåc àêm toaåc
túâ giêëy, ngaâi nïn baão nguyïn àún giaãi hoâa.
    - Ngûúâi ta chûa noái gò àïën viïåc xin böìi thûúâng, chó noái
laâ xin trõ keã coá töåi, àïí rûãa nhuåc cho ngûúâi con gaái maâ thöi.
  - Bêím quan lúán, chuáng töi xin noái thêåt rùçng chuáng töi
khöng thua caái kiïån naây àêu. Nghôa laâ viïåc lïn àïën quan

http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                   71

sûá, thò chuáng töi chó húi phiïìn loâng maâ thöi, chûá thua thò
khöng coá thïí. Vêåy mong quan lúán goåi nguyïn àún lïn baão
laâ nïn giaãi hoâa.
       - Baãn chûác cûá biïët bêím tónh àaä.
       Nghõ Haách àûáng thûâ ngûúâi ra höìi lêu röìi noái rùçng:
   - Thûa quan lúán, caách àêy ñt lêu, töi coá sai ngûúâi nhaâ
lïn àiïìu àònh möåt viïåc vúái quan lúán...
   - Caái àoá töi coá biïët. Ngûúâi àaân baâ êëy cuäng àaä khön kheáo
lùæm lùæm, song töi khöng thïí laâm vui loâng ngaâi àûúåc.
       Röìi öng huyïån laãng chuyïån bùçng caách phaán cho tïn lñnh
lïå:
       - Baão xaâ ñch àaánh caái xe ngûåa ra àïí tao lïn tónh ài maây!
   Tïn lñnh daå möåt caái röìi thuåt vaâo cûãa sau. Nghõ Haách laåi
noái:
   - Quan lúán tiïët kiïåm quaá nhó? Sao ngaâi laåi chûa têåu ö
tö?
       - Töi khöng coá nhiïìu tiïìn nhû nhûäng öng quan khaác.
  - Bêím quan lúán, ngaâi thûã tröng caái xe cuãa töi àêëy kia
xem.
       Öng huyïån quay nhòn ra chöî caái xe hoâm, hoãi laåi:
       - Laâm sao?
   - Nïëu chñnh quan lúán mua giuáp cho thò töi xin àïí laåi
bùçng möåt giaá rêët reã.
       - ...

                                               http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                            72

   - Nïëu quan lúán duâng àïën thò töi hó xin lêëy ngaâi hai
trùm thöi. Luác múái mua giaá noá laâ ba nghòn taám àêëy aå. Möåt
chiïëc xe hiïåu Avion Voisin...

   - ...

    - Nhûng maâ trong giêëy túâ thò cûá biïn laâ quan lúán mua
laåi nhûäng hai nghòn.

   - ...

   - Bêím quan lúán, hay laâ ngaâi ài thûã möåt chöëc? Àïí chuáng
töi cêìm hêìu ngaâi lïn tónh röìi xong viïåc quan, laåi cêìm hêìu
ngaâi vïì huyïån? Nïëu quan lúán muöën ài thûã thò àïí töi baão
xaâ ñch thöi àûâng gioáng ngûåa nûäa.

   Öng huyïån àûáng nghô möåt laát röìi móm cûúâi noái:

   - Vò viïåc töi cêìn lïn tónh súám, nïn töi bùçng loâng ài xe
húi cuãa öng, thïë thöi. Coân têåu laåi thò khöng duâ laâ öng chó
àïí laåi cho töi bùçng möåt àöìng baåc. Nïëu töi àõnh buång kiïëm
chaác gò öng, thò tûâ höm noå, töi àaä nhêån lúâi vúái ngûúâi àaân
baâ maâ öng phaái lïn àiïìu àònh röìi coân gò!

  Thïë laâ öng huyïån àïí cho nghõ Haách beän leän maâ dêîn
mònh ra xe. Cuâng lïn theo xe cuãa nghõ Haách vúái öng
huyïån coân coá caã möåt baác lñnh cú tay öm cùåp cöng vùn daây
möåt têëc nûäa.

   Xe chaåy àöå mûúâi phuát thò àaä túái tónh lyå.

http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                       73

  Öng huyïån vaâo phoâng giêëy quan töíng àöëc, coân nghõ
Haách thò ài ài laåi laåi ngoaâi sên toâa aán. Luác naâo, vûâa kõp kheáp
cûãa, öng huyïån àaä thêëy quan töíng àöëc hoãi:

  - A, thêìy huyïån! Thïë viïåc truyïìn àún, cúâ àoã úã laâng
Quyânh Thön ra laâm sao?
   Öng huyïån khoan thai thûa lïn:
   - Bêím cuå lúán, trong biïn baãn töi àaä coá trònh roä raâng
lùæm.
   - Thïë vuå thuïë thaáng mûúâi naây thïë naâo?
   - Bêím, thu àûúåc àuã caã.
   - Thêìy huyïån chó bêím lïn coá thïë?
  - Bêím, coân viïåc möåt thêìy àöì vúái lyá dõch laâng Quyânh
Thön kiïån möåt ngûúâi vïì töåi hiïëp dêm.
   - Hiïëp dêm? Àêìu àuöi nhû thïë naâo?
   - Bêím cuå lúán, biïn baãn tuy vùæn tùæt nhûng àuã roä raâng
lùæm.
   Quan töíng àöëc cuái xuöëng têåp bòa vaâng. Neát mùåt quan
luön luön thay àöíi. Maâu da luác taái ài, luác laåi àoã bûâng lïn.
Sau nûãa tiïëng àöìng höì, quan ngêíng lïn nhòn viïn tri
huyïån, tiïëng àöìng sang saãng:
   - Naây, thêìy huyïån! Thaây úã Ba Lï àaä àöî luêåt khoa tiïën
sô?...
   Biïët laâ coá chuyïån, öng huyïån ngêîm nghô möåt phuát röìi
cûáng coãi àaáp:

                                                   http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                74

      - Bêím vêng, quaã coá thïë thêåt!
  - ÚÃ bïn têy, thêìy àaä diïîn thuyïët vaâ biïíu tònh vúái öng
vùn sô Romain Rolland (1) vïì viïåc chñnh trõ phaåm Àöng
Dûúng?
      - Bêím vêng!
  - Cho nïn thêìy khöng biïët múã cuöåc àiïìu tra cho nïn
thêìy khöng àuã tû caách laâm möåt viïn tri huyïån!
   Quan töíng àöëc noái àïën àêëy thò àûáng lïn, tay khoanh
trûúác ngûåc. Öng huyïån àoã mùåt lïn. Nhûng vêîn khoan thai
maâ thûa rùçng:
      - Bêím chuáng töi coá löîi gò aå?
  Quan töíng àöëc chên tay run lïn bêìn bêåt, hai bïn maá
nhû bõ hai caái gên tai aác giêåt lêëy giêåt àïí, laâm möåt höìi daâi:
    - Cûá riïng vïì truyïìn àún úã laâng Quyânh Thön cuäng àuã
toã ra thaây laâm quan maâ khöng biïët luêåt. Duâ laâ chûa tòm
thêëy keã laâm viïåc êëy, thò thaây cuäng phaãi biïët giam boån lyá
dõch caái laâng êëy laåi chûá? Thaây khöng nhúá trong hònh luêåt
coá khoaãn buöåc lyá dõch möîi laâng phaãi chõu traách nhiïåm vïì
möîi viïåc röëi cuöåc trõ an xaãy ra trong laâng hay sao? Thaây
lêëy cúá gò maâ àïí yïn cho chuáng? Sao thaây laâm bêåy baå thïë?
    - Bêím cuå lúán, chuáng töi àaä xeát kyä rùçng dên huyïån töi
coân ngu döët lùæm, khöng thïí laâm nhûäng viïåc êëy àûúåc, maâ
laâng Quyânh Thön thò laåi laâ möåt laâng coân ngu döët hún hïët.

(1)   Àoåc laâ Römanh Rölùng.

http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                 75

Àoá chó laâ keã naâo úã xa àïën laâm viïåc êëy maâ thöi. Àaä biïët maâ
coân bùæt, súå oan cho dên sûå.
    - Thaây àûâng noái laâ biïët! Caái laäo àöì laâng Quyânh Thön
daám daåy 6 àûáa treã maâ khöng xin pheáp múã trûúâng nhû vêåy
laâ sai nghõ àõnh nhaâ nûúác, laâ phaãi bùæt töëng giam, vêåy maâ
thaây khöng hiïíu möåt tñ gò caã! Öng àöìn vïì khaám, khi qua
nhaâ laäo àöì, àïëm àûúåc 6 àûáa hoåc troâ, àaä coá phaân naân viïåc
êëy lïn quan sûá röìi. Nhû vêåy laâ thaây sao nhaäng!
   - Bêím luác khaám caã laâng thò cöng viïåc öì aåt, nïëu vêåy thò
töi troát sú yá.
   - Thaây sú yá nhû thïë thò àïí dên noá nöíi loaån aâ? Àaä laâm
tri huyïån thò noái trong huyïån, nhaâ naâo coá mêëy con gaâ laâ
thaây cuäng phaãi biïët múái àûúåc!
   - Bêím cuå lúán, töi xin cam chõu löîi.
    - Laåi coân caái viïåc bêín thóu, caái viïåc hiïëp dêm naây nûäa.
Thaây phaãi biïët rùçng ngoaâi caái söë thaám tûã cuãa thaây, laåi coân
coá thaám tûã cuãa toâa sûá nûäa, dûúái quyïìn cuãa töi, cuäng múã
cuöåc àiïìu tra! Caái dên dûúái quyïìn thaây vò nhiïîm phaãi tû
tûúãng phaãn nghõch vò caái nhu nhûúåc cuãa thêìy coá leä vò caã
nhûäng tû tûúãng cuãa thêìy coá úã Ba Lï, maâ thaây àem theo
vïì àêy nûäa, àaä vaâo huâa nhau cùm húân nhûäng ngûúâi giaâu
coá, baão ngûúâi ta laâ tû baãn thò xêëu xa lùæm, röìi vu oan giaá
hoåa cho ngûúâi ta! Thaây laâm quan nhû thïë laâ ngu! Àêy naây,
thõ Mõch keâm theo caái söë tiïìn 5 àöìng trong àún kiïån laâ
nghôa lyá gò? Lyá luêån thaây àïí àêu maâ thaây cai trõ dên nhû

                                            http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                              76

thïë? Thaây phaãi bùæt giam con beá êëy laåi maâ gûãi vïì nhaâ luåc
xò Haâ Nöåi chûá? Thaây laâm quan nhû vêåy laâ laâm loaån! Àïí
töi trònh lïn quan trïn àöíi thaây ài Sún La àïí cho thaây biïët
thên múái àûúåc. Quan sûá cuäng khöng bùçng loâng thaây.
   Öng huyïån cuái àêìu 15 phuát röìi ngêíng lïn cûúâi nhaåt noái:

  - Bêím cuå lúán, töi tûúãng töi ra laâm quan àûúåc thò töi laâm
àûúåc möåt viïåc ñch quöëc lúåi dên! Bêy giúâ nhû thïë naây, töi
múái biïët laâ töi àaä nhêìm...

  - AÂ, thaây huyïån! Thaây daám khaáng cûå ngûúâi bïì trïn nhû
thïë aâ?

  - Cuå lúán cho töi noái nöët. Vêng, quaã laâ töi coá nhiïìu tû
tûúãng khöng húåp vúái chïë àöå cuä. Bêím cuå lúán, nhûng maâ
khöng phaãi tûå töi ài chaåy choåt caái tri huyïån.

   - Thaây nhû vêåy laâ haåi dên, haåi nûúác! Thaây khöng chõu
hoâa   giaãi möåt viïåc nhoã moån nhû thïë, vêåy thaây thêëy ngûúâi ta coá maáu mùåt
nïn thêìy xoay aâ?

   - Bêím cuå lúán, nhaâ nûúác khöng cêìn phaãi àöíi töi töi ài xa!
Duâ töi khöng ài laâm thò töi cuäng khöng chïët àoái aå. Bêím
cuå lúán, chùèng phaãi noái khoe gò, quan thaây cuãa töi trong
àaãng xaä höåi, nay mai maâ coá sang nhêån chûác toaân quyïìn,
thò luác êëy töi laåi seä laâm quan cuäng khöng muöån aå. Maâ nïëu
coá phaãi laâm quan, töi seä cuäng khöng laâm quan huyïån
nûäa... töi xin cam àoan vúái cuå lúán trûúác nhû thïë. Thïë thò
xin cuå lúán biïët cho laâ ngay bêy giúâ, phaãi ngay bêy giúâ, töi

http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                  77

xin coá lúâi traã laåi caái tri huyïån cho Nhaâ nûúác! Ngaây mai thò
seä coá àún tûâ chûác cuãa töi hùèn hoi.
   Quan töíng àöëc ngêín ngûúâi ra höìi lêu röìi dõu gioång:
   - Thêìy noái thêåt àêëy aâ?
   - Bêím cuå lúán, chuáng töi laåi daám noái àuâa thïë aâ?
  - ÚÃ àúâi naây, khöng nïn ûúng ngaånh quaá thïë, töi baão
thêåt...
    - Bêím, naâo coá phaãi ûúng ngaånh! Chuáng töi hiïíu röìi, vò
àaä laâm tri huyïån möåt nùm röìi. Nhû caái viïåc hiïëp dêm naây
laâ do taâi xïë cuãa öng nghõ êëy vïì Haâ thaânh, vaâo möåt tiïåm
thuöëc phiïån khaáo chuyïån, khöng may laåi vúá phaãi möåt
thùçng con riïng cuãa öng nghõ êëy. Thùçng con êëy, möåt àûáa
vö laåi muöën xoay tiïìn böë, àaä àïën noái vúái nhaâ baáo àïí cho
möåt túâ baáo noå cûá gaâo choaáng maäi lïn, kïu àoâi thêìn cöng
lyá cuãa quan súã taåi, laâ töi... Cho nïn bêy giúâ, sau khi bõ cuå
lúán khiïín traách thïë naây, thò töi lêëy laâm xêëu höí cho caái
thêìn cöng lyá cuãa töi lùæm.
   - Nïëu thïë ra biïn baãn cuãa thaây laâ àuáng?
   - Thöi àûúåc, cuå lúán àaä baão laâ sai thò noá laâ sai. Töi cuäng
khöng cêìn caäi bûâa, vò töi àaä xin tûâ chûác röìi. Àïí töi múã möåt
phoâng luêåt sû vaâ möåt cú quan ngön luêån bùçng chûä têy, luác
êëy röìi töi xin àaáp laåi cuå lúán vaâ caái chïë àöå quan trûúâng hiïån
nay. Thûa cuå lúán, khi ngûúâi ta khöng phaãi laâ keã vö hoåc thò
ngûúâi ta muöën laâm gò cuäng àûúåc.

                                             http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                             78

   Quan töíng àöëc, yá chûâng nghô àïën caái bûúác laâm quan tùæt
cuãa mònh, nïn taái mùåt ài, tûác khöng noái àûúåc nûäa.
   Luác öng huyïån ra túái sên thò thêëy nghõ Haách àûúng noái
vúái möåt thaây phaán: “Noá kònh àõch vúái töi thò töi seä laâm cho
noá mêët caái tri huyïån!”.
   Öng huyïån tuy vêåy cuäng laâm nhû khöng nghe tiïëng vaâ
cûá goåi roä to:
  - Kòa quan lúán nghõ! Ngaâi khöng àaánh xe traã töi vïì
huyïån aâ?




http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                79




                                      VII




    Àïën trûúác baân giêëy öng giaám àöëc Àaåi Viïåt hoåc hiïåu laâ
Tuá Anh, öng chuã rêët treã tuöíi cuãa mònh, Long múã quyïín söí
lúán, cêìm buát chò doâ vaâo cöåt chûä söë, vûâa àoåc, vûâa noái:

    - Thûa öng, tñnh àïën möìng 10 naây thò söë tiïìn hoåc phñ
thu àûúåc cuäng àaä khaá lùæm. Nùm thûá tû, hoåc sinh traã hïët
caã. Nùm thûá ba, nùm thûá hai vaâ nùm thûá nhêët thò àöå mûúi
hoåc sinh têët caã, khêët àïën cuöëi thaáng. Coân lúáp nhêët thò 25
hoåc sinh thiïëu tiïìn, lúáp nhò 7 ngûúâi, lúáp ba 16 ngûúâi. Coân
lúáp dûå bõ vaâ lúáp àöìng êëu thò vò öng chûa ra lïånh giaãm 10
hay 30 phêìn trùm, nïn chûa thu.

   - Mai thò thêìy thu möåt lûúåt ài. Haå cho caác cö caác cêåu
êëy 30 phêìn trùm hoåc phñ. Coân caái baãn thöëng kï cuãa thû
viïån thò ra sao?

   Long laåi giúã möåt têåp giêëy àaánh maáy, nhòn vaâo röìi àaáp:

   - Thaáng naây coá hai trùm hoåc sinh mûúån saách cuãa thû
viïån, trong söë àoá thò saáu phêìn mûúâi àoåc tiïíu thuyïët tònh,

                                            http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                80

böën phêìn àoåc truyïån trinh thaám, maâ chó coá hai phêìn mûúån
saách hoåc maâ thöi.
   - Thïë söë tiïìn hoåc phñ thu àûúåc bao nhiïu?
   - Bêím töíng cöång nùm trùm saáu mûúi tû àöìng?
   Öng giaám àöëc thúã daâi möåt caái röìi baão:
   - Thöi àûúåc, thaây lïn ùn cúm.
   Long cuái chaâo röìi quay ra àûúåc mûúi bûúác, thò öng chuã
treã laåi goåi laåi:
   - AÂ naây! Hay thaây höå töi möåt viïåc àaä nheá?
   - Vêng.
  - Thaây àûâng ùn cúm nûäa, lêëy úã keát möåt àöìng baåc maâ ài
ùn hiïåu. Nhûng maâ trûúác khi ài ùn thò haäy laåi caái tiïåm
thuöëc phiïån chuá Sïëch úã haâng Buöìm höå töi möåt viïåc naây àaä.
   - Bêím vêng.
   - Àêy naây thöi thò chùæc thaây cuäng chùèng laå gò caái viïåc
bêåy baå cuãa öng cuå nhaâ töi maâ vûâa röìi túâ baáo Lûúäng kyâ noá
àùng tin àaä loaån caã lïn...
   Long laâm böå ngúá ngêín maâ rùçng:
   - Bêím viïåc gò thïë aå? Thûa öng, quaã àöå naây töi khöng
àoåc baáo.
   Öng chuã êëp uáng:
    - Nguyïn öng cuå nhaâ töi... öng cuå nhaâ töi... vûâa röìi coá
laâm möåt viïåc naâi hoa eáp liïîu, kïí cuäng bêåy baå lùæm. Thïë röìi
caái thùçng con riïng cuãa öng cuå, möåt thùçng con mêët daåy,

http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                              81

maâ öng cuå khöng nhêån nûäa, khöng biïët laâm thïë naâo, laåi
roä viïåc êëy. Chùèng biïët noá laâ àûáa tröëng möìm tröëng miïång,
hay laâ vò noá thuâ öng cuå maâ noá cûá rïu rao lïn cho moåi
ngûúâi biïët caái chuyïån xêëu höí êëy. Höm qua töi coá àïën tiïåm
tòm noá thò laåi khöng gùåp, vêåy bêy giúâ thaây laåi tòm noá giuáp
töi. Tïn noá laâ thùçng Vaån, nhûng maâ thiïn haå cûá quen goåi
noá laâ thùçng Vaån toác mai. Thaây tòm àûúåc noá röìi thò kheä baão
vúái noá àaåi khaái rùçng: töi, Tuá Anh, con giai trûúãng cuå nghõ
Haách, nghôa laâ anh em cuâng cha khaác meå vúái noá, muöën
múâi noá laåi chúi àïí baão noá rùçng: noá àûâng rïu rao öng cuå
nûäa thò chñnh töi, töi seä xin vúái öng cuå cho noá àûúåc hùèn
möåt caái nhaâ. Thaây noái thïë röìi keáo ngay noá vïì àêy cho töi.
   - Vêng.

  - Thaây nïn khön kheáo möåt chuát nheá, thùçng êëy noá vö
nghôa lùæm.

   - Vêng, thïë thò töi chúåt nhúá ra chuyïån êëy röìi. Chuyïån
xaãy ra, hònh nhû cuäng àaä quaá nûãa thaáng. Maâ nghe àêu
nhû cuå nghõ nhaâ ta boã ra nhûäng nùm trùm àïìn cho böë meå
cö gaái quï vûâa röìi cú maâ?

   - Caái gò? Ai baão thaây thïë?

   - Thiïn haå àöìn nhau thïë thò phaãi.

  Öng giaám àöëc thúã daâi möåt caái, mònh tûå nhuã mònh:
“Khöng coân möåt ai laâ khöng biïët nûäa”. Röìi noái vúái ngûúâi
thû kyá:

                                          http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                 82

   - Khöng, àêëy laâ hoå àöìn nhaãm. Öng nghõ nhaâ töi seä cûúái
cö beá êëy laâm vúå leä thò múái laâ àïìn buâ àûúåc cho caã möåt àúâi
bõ haåi cuãa ngûúâi ta.
   Long taái xanh mùåt, vöåi quay nhòn ra phña khaác, röìi cuái
xuöëng àêët nhùåt möåt caái àanh ghim àïí giêëu sûå xuác àöång
rêët maånh àaä hiïån ra caã thêìn thaái. Höìi lêu, chaâng hoãi chuã:
   - Bêím lêëy laâm vúå thò phaãi coá pheáp cûúái hùèn hoi?
   - Phaãi.
   - Maâ laåi coá caã cuå nghõ baâ ûng thuêån?
   - Caái àoá daä hùèn. Lïî cûúái seä rêët troång thïí, rêët linh àònh.
   - Bêím, chñnh cuå nghõ öng muöën lêëy ngûúâi gaái quï ngu
àêìn êëy vïì laâm thûá phoâng maâ öng khöng phaãn àöëi?
    - Sao töi laåi phaãn àöëi? ÊËy laâ chñnh töi, töi bùæt eáp öng cuå
nhaâ töi phaãi xûã sûå nhû thïë, cho boä vúái caái luác caân bêåy, chûá
coá phaãi öng cuå töi muöën thïë àêu!
   Long gûúång cûúâi maâ rùçng:
   - Thûa öng, töi tûúãng chùèng cêìn phaãi thïë. Cûá àïìn cho
hoå vaâi trùm baåc, hoå muöën lêëy ai thò lêëy coá àûúåc khöng!
   Öng chuã treã tuöíi xo vai, nghiïm khùæc maâ rùçng:
   - Thaây àûâng noái caân! Caái tên tiïët   cuãa möåt ngûúâi con gaái,
duâ laâ gaái quï ngu àêìn, thò cuäng laâ     àaáng quñ lùæm. Öng cuå
êëy àaä phaá tên ngûúâi ta, thò öng cuå      êëy phaãi lêëy hùèn ngûúâi
ta. Maâ lêëy laâm baâ hai hùèn hoi chûá      khöng phaãi laâ mua vïì
laâm hêìu nhû nhûäng ngûúâi khaác.

http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                83

   Long xoa tay, lïî pheáp hoãi laåi:
    - Bêím xin öng tha löîi cho, thïë ngöå ngûúâi ta khöng bùçng
loâng thò sao?
    - AÂ, caái êëy coá thïí xaãy ra àûúåc lùæm, vò böë ngûúâi ta cuäng
laâ möåt nhaâ nho hùèn hoi, maâ möåt nhaâ nho thò vêîn khñ khaái
lùæm. Nhûng maâ töi tûúãng viïåc êëy röìi thaânh àûúåc. Laâ vò caái
kiïån theo àuöíi con dúã dang thò chùèng may cho öng àöì laåi
bõ quan àöìn truy töë vïì töåi khöng xin pheáp maâ laåi múã
trûúâng tû. Öng ta daåy saáu àûáa treã con, nghôa laâ sai nghõ
àõnh. Hiïån giúâ thò öng àöì vêîn àûúåc taåi ngoaåi hêåu cûáu,
nhûng nay mai toâa aán xeát xûã thò thïë naâo röìi cuäng phaãi tuâ.
Nïëu phaãi tuâ thò têët caái gia àònh êëy cêìn tiïìn, maâ töi baão
öng cuå nhaâ töi àem nghòn baåc àïën thò coân gò maâ chaã cûúái
àûúåc! Vûâa lêëy möåt ngûúâi àaä troát nguã vúái mònh laâm chöìng,
laåi vûâa coá tiïìn chaåy choåt cho böë, thò coá phaãi laâ möåt viïåc
nhêët cûã, lûúång tiïån khöng?
   - Bêím thïë àaä bõ bùæt chûa aå?
   - Chó thêëy noái bõ truy töë, chûá bõ bùæt chûa, thò khöng
hiïíu.
  Nghe àïën àoá, Long cuái àêìu xuöëng, lo súå khöng thïí giêëu
àûúåc neát mùåt nûäa. Chên tay chaâng àïìu run bêìn bêåt lïn.
May sao öng chuã cuãa Long ngùæt chuyïån maâ giuåc chaâng:
   - Ö hay thêìy ài ngay ài chûá?
  May quaá, Long laâm ra böå hêëp têëp bûúác ra ngoaâi Àaåi
Viïåt hoåc hiïåu. Chaâng goåi xe, bûúác lïn, baão phu keáo àïën

                                           http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                              84

phöë Haâng Buöìm. Cêu chuyïån Tuá Anh vûâa húã cú kïí laåi,
khiïën chaâng nhû caái àöìng höì àûát mêëy dêy toác. Nhûng
chaâng cûá phaãi cöë giûä neát mùåt àiïìm tônh cho khoãi húá trong
cöng cuöåc doâ la.
   Xe àöî trûúác möåt hiïåu phúã nhoã. Möåt ngoån àeân àêët leo leát
chiïëu vaâo möåt con gaâ, möåt miïëng thõt boâ, vaâi dêy úát àoã,
vúái mêëy cêy rau caãi laân, rau cêìn têy. Hiïåu vùæng veã nhû
baäi sa maåc. Chuã hiïåu, möåt chuá khaách ngöìi nguã gêåt, huát
möåt caái àiïëu thuöëc laá baâo, Long noái:
   - Xin pheáp chuá, töi lïn trïn chuá Sïình.
   - Hêíu lúã!
   Long thoùn thoùæt bûúác qua böën caái baân, möåt caái bïëp, thò
àïën möåt chöî töëi om. Trong töëi hiïån ra, toã toã múâ múâ, möåt
dêîy mûúâi caái buöìng, möîi buöìng coá caái phaãn möîi phaãn coá
möåt caái maân xïëp che, möîi maân xïëp coá treo möåt xêu caá
mùæm mûåc. Buöìng naâo cuäng caách nhau bùçng möåt lêìn coát,
buöìng naâo cuäng coá möåt caái hoãa loâ böëc khoái xanh muâ. Tiïëng
treã con khoác, tiïëng múä nöí lanh tanh trong sanh àöìng,
tiïëng choá con buá meå un uãn, cùæt nghôa rùçng trong chöî töëi
tùm êëy coá mûúâi gia àònh hùèn hoi. Möåt thûá muâi tanh tanh
rêët khoá taã, baão rùçng mûúâi gia àònh êëy laâ mûúâi gia àònh
khaách truá.
   Long cûá giêîm bûâa lïn lúáp buân quaánh giûäa löëi ài, khöng
súå bêín àïën gêëu quêìn. Àïën möåt caái thang göî nhoã, chaâng
àûáng laåi, nhòn lïn. Trïn gaác luåp suåp chó coá möåt thûá aánh

http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                85

saáng heáo hùæt, thêëy vang lïn nhûäng tiïëng ro ro, do nhûäng
caái cöí hoång anh huâng keáo thêåt khoãe .
   Long, vò laâ lêìn àêìu, nïn roán reán lïn thang. Vûâa lïn àïën
bêåc nhêët, àêìu chaâng àêåp phaãi caái giêìm àaánh böëp möåt caái.
Cuâng giûäa luác êëy coá ngay möåt chuöîi cûúâi vang lïn. Tiïëng
cûúâi lêîn löån cuãa caã ta, têy àen, khaách, têy trùæng. Long
dûâng laåi, àoã bûâng mùåt, nhûng khöng phaãi hoå cûúâi caái àuång
àêìu chaâng. Vò rùçng sau chuöîi cûúâi kyâ laå vaâ höîn àöån êëy,
tûác khùæc coá möåt gioång khaân khaân noái rêët to:
    - ÖÌ, thêåt àêëy maâ! Caái thùçng cha êëy noá àeã ra moa, chñnh
laâ vò möåt phuát àiïn röì cuãa xaác thõt àêëy!
   - Ha ha ha! Haâ haâ haâ!... Hi hi hi!!!!...
    - Cuäng vò thïë maâ luyá boã ma me, àïí ma me ngheâo, chïët,
röìi bêy giúâ luyá laåi chûåc tûâ nöët caã moa! Caác àùçng êëy baão vò
leä gò túá laåi khöng rûãa thuâ? Luyá àeã ra moa maâ luyá chùèng
bao giúâ theâm nghô àïën moa caã!
   ...
   Caái tiïëng dêm cuãa nghõ Haách thò àaä lûâng lêîy caã mêëy
tónh!
    Long nhòn vaâo thò ngûúâi vûâa noái nhûäng cêu êëy laâ möåt
thiïëu niïn mùåt muäi voä vaâng, hai bïn tai coá böå toác mai rêët
to, mùåc aáo gêëm lam, ngoaâi phuã möåt caái aáo daå vai vuöng,
caái àêìu toác hung hung àoã vaâ quùn quùn kï lïn trïn möng
möåt thiïëu phuå mùåt bûå nhûäng phêën maâ möi laåi taái nhúåt,
toác buái, cöí coá àeo kiïìng, quêìn aáo löëi múái, cöí aáo baânh beã,

                                           http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                     86

cuäng coá ba àúâ suy àúâ vin hùèn hoi. Trûúác mùåt cùåp êëy laâ hai
thiïëu niïn aáo quêìn cûåc kyâ sang troång. Caác phaãn khaác àêìy
nhûäng nhên viïn laâng beåp. Nùm ngûúâi Viïåt Nam, taám
ngûúâi khaác trong söë àoá coá hai aã sêím, möåt lñnh têy trùæng
vaâ ba linh têy àen, vaâ muå àêìm gêìn giaâ.
      ...
  Noái xong thiïëu niïn hön vaâo àuâi thiïëu nûä àaánh chuát
möåt caái, vöî vïì ngûúâi yïu möåt höìi maâ rùçng:
    - Bêy giúâ úã trïn àúâi naây, moa chó coá ma Quyâ naây laâ thên
yïu! Ö hay! Trö(1) ài chûá caác ngaâi? Tûå tûã bùçng thuöëc phiïån
laâ nhêët, nhêët nhêët!
      Long àïën bïn caånh, lïî pheáp hoãi.
      - Xin löîi, ngaâi laâ öng Vaån coá phaãi khöng?
      Vaån toác mai meáo xïåch caái möìm, caã cûúâi maâ rùçng:
      - Sao biïët?
      Röìi laåi àiïìm nhiïn baão nhên tònh:
      - Mònh cûá viïåc trö ài cho thêåt àuã, cho th oãa   thñch. Chöëc nûäa
ta seä ài nhúân úã hiïåu nem.

   Hai ngûúâi quêìn aáo lõch sûå cuâng nùçm quanh caái tônh êëy
àaä ngöìi lïn deåp chöî cho Long. Vaån toác mai bêëy giúâ múái laåi
hoãi:
      - UÁ, sao àùçng êëy laåi biïët tïn túá? Àùçng êëy muöën hoãi gò?
      Long ngöìi xuöëng giûúâng àaáp:

(1)   Huát (tiïëng boáng).

http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                               87

   - Töi laâ ngûúâi laâm cuãa trûúâng Àaåi Viïåt, nghôa laâ cuãa öng
Anh. Öng ta sai töi àïën àêy tòm öng, múâi öng laåi chúi coá
viïåc cêìn.
      Cö aã nùçm dûúái àêìu Vaån toác mai àaánh möåt cêu:
   - Laâm choá gò coá viïåc cêìn! Caái thùçng cha êëy hûúãng gêìn
hïët gia taâi cuãa chuáng töi, bêy giúâ goåi àïën, chùæc laåi chó coá
chuyïån khöng töët.
   Biïíu àöìng tònh vúái nhên ngaäi úã chöî êëy, Vaån toác mai
cuäng tiïëp:
    - Coá leä lùæm. Nhêët laâ meå noá xûã vúái chuáng mònh thò caâng
tïå. Nghe àêu baâ lúán vúái mêëy cö Chiïu úã Haãi Phoâng, cuäng
àem caái cuãa chiïëm àûúåc cuãa chuáng mònh, ra àöìng boáng hïët
maâ thöi.
   Röìi Vaån toác mai giúái thiïåu cho Long biïët hai ngûúâi quêìn
aáo lõch sûå:
   - Àêy, töi giúái thiïåu öng biïët, hai öng naây laâ hai tay nhaâ
baáo, möåt öng thò trúå buát cho baáo Lûúäng kyâ , möåt öng thò laâ
chuã buát cuãa túâ baáo Cuâng dên. Hai öng thêåt laâ nhûäng ngûúâi
anh huâng nghôa hiïåp, hïët sûác baâi baác nhûäng viïåc vö nhên
àaåo, hïët sûác cöng kñch nhûäng keã cêåy thïë lûåc kim tiïìn maâ
xûã àïíu vúái ngûúâi khöng coá xu. Caác öng êëy àïìu àaä cöng
kñch kõch liïåt caái viïåc hiïëp dêm vûâa röìi cuãa monpeâre(1)!
nhûng maâ, àùçng êëy aå, àùçng êëy aå... àùçng êëy chó laâ keã laâm

(1)   Cha töi (tiïëng Phaáp).

                                           http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                88

cöng cho Tuá Anh thöi nïn àùçng êëy khöng biïët, chûá túá thò
túá biïët nhiïìu àiïìu àïíu giaã cuãa monpeâre lùæm. Túá seä noái hïët
têët caã nhûäng caái töåi aác cuãa luáy(1) úã ngoaâi moã, úã trong
xûúãng maáy, úã àöìn àiïìn...
      Öng chuã buát túâ Cung dên àûa àoán:
   - Cûá kïí nhû öng cuå nghõ êëy thò cuäng quaá thêåt. Coá con
maâ laåi khöng nhêån con thò thêåt laâ phaåm möåt töåi àaåi aác.
Maâ khi öng cuå êëy súå phaãi nuöi con nhû thïë thò sao laåi coân
cûá dêm àaäng quaá sûác... Töi chùæc öng cuå êëy rùæc con trong
thiïn haå cuäng àaä khaá nhiïìu...
      Vaån toác mai ngöìi nhöím dêåy, söët sùæng maâ rùçng:
   - A, caái àoá thò àaä hùèn! Caái söë con caái luyá rùæc trong thiïn
haå thò chùæc laâ phaãi nhiïìu! Vò rùçng luác naâo luyá cuäng chó
chùm chó caái viïåc böìi dûúäng thên thïí bùçng sêm, nhung,
thuöëc böí, rûúåu sêm banh...
      ...
   Noái àïën àêëy, Vaån toác mai laåi meáo xïåch caái möìm ra maâ
cûúâi. Nhûäng ngûúâi nùçm quanh nhûäng khay àeân, úã nhûäng
giûúâng caånh àêëy, cuäng khuác khñch cûúâi thêìm vúái nhau.
   Chuá Sïëch, öng chuã tiïåm, tuy laâ ngûúâi Taâu nhûng noái
tiïëng ta chùèng ngoång tñ naâo caã, cuäng tûâ xa noái vúái laåi:
   - Cûá kïí nhûäng chuyïån cêåu Vaån noái maâ àuáng thò ra öng
cuå êëy àaáng súå lùæm, maâ aác bùçng Têìn Thuãy Hoaâng röìi àêëy.

(1)   Hùæn, öng ta (tiïëng Phaáp).

http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                89

   Vaån toác mai laåi huâng höìn tiïëp:
   - Coân phaãi baân!...
  Caã gian gaác laåi vang àöång lïn möåt chöîi cûúâi daâi. AÃ Quyâ
cau mùåt, cêìm doåc têíu choåc vaâo maá Vaån toác mai möåt caái
maâ rùçng:
    - Thöi cuát ài àaä! Khó lùæm, chó coá möåt caái chuyïån khó gioá
êëy maâ cûá luác naâo cuäng giúã ra noái maäi àûúåc. Huát ài röìi thûã
laåi vúái öng êëy xem coá chuyïån gò khöng.
   Long cuäng noái ngay:
  - Vêng. Öng chuã töi baão töi àïën tòm öng Vaån àïí noái
chuyïån vïì gia taâi gò àoá.
  Keáo xong àiïëu thuöëc, Vaån toác mai hêëp têëp haäm möåt
cheán nûúác noáng, röìi baão nhên ngaäi.
   - Thïë thò toa cûá úã àêy nheá, Quyâ nheá? Àïí moa ài ngay
xem ra sao. Nïëu anh Anh maâ laåi noái höå cho chuáng mònh
cûá möîi thaáng àûúåc hûúãng möåt söë tiïìn nhaâ thò haã lùæm, thò
cuöåc àúâi chuáng ta chuäng khöng ba àaâo nûäa. Nïëu thêåt thò
tûâ nay trúã ài chuáng ta têíy chay meå noá caái thûá xaái “naåm
thên” naây ài!
   - ÛÂ, thöi àûúåc, haäy cûá ài ài àaä!
  Hai tay laâm baáo cuäng àûa mùæt cho nhau àûáng lïn. A
Quyâ noái:
  - Hai öng cûá ngöìi chúi, nhaâ töi chó ài coá chöëc röìi vïì thöi
maâ. Nïëu caác ngaâi coá muöën àiïìu tra vïì àaân baâ ùn cúm àen

                                           http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                90

thò cûá nùçm àêy, töi noái hïët têm sûå cuãa töi sau khi truåy laåc
cho maâ nghe.
   Vaån toác mai cuäng hûúãng ûáng.
   - Phaãi àêëy, caác ngaâi cûá úã chúi! Chó chöëc nûäa laâ töi vïì.
Àïm nay chuáng ta seä úã àêy àïën 2 giúâ khuya. Röìi töi seä kïí
hïët sûå töí chûác cuãa àaãng Caân Long cho hai ngûúâi nghe.
Moa àaä lêåt têíy thò phaãi biïët!
   Hai tay laâm baáo laåi nùçm xuöëng giûúâng, Vaån toác mai
cuâng vúái Long xuöëng thang...
    Khi vïì túái Àaåi Viïåt hoåc hiïåu, Long vaâo trûúác baáo cho
chuã. Tuá Anh vöåi bêåt àeân àiïån cho phoâng khaách saáng trûng,
röìi ra têån bêåc cûãa àûáng àoán rêët troång thïí, khöng ngúâ chûa
chi àaä phaãi nhùn mùåt laåi, vò öng em duâng aáo gêëm vaâ
ba-àúâ-suy àïí àûáng veán quêìn... tiïíu tiïån ngay úã göëc cêy
trûúác cûãa trûúâng.
  Vaâo trong phoâng khaách, ai nêëy an võ àêu àêëy röìi Tuá
Anh noái trûúác:
   - Töi nhúâ öng Long àêy laåi múâi chuá, vïì möåt viïåc cêìn
lùæm. Xûa nay chuá cûá nghe nhûäng lúâi àöìn úã ngoaâi, nghi töi
xui bêåy öng cuå tûâ chuá àïí chiïëm hïët gia taâi, caái àoá laâ chuá
nhêìm, chûá khöng phaãi caái buång daå töi khöën naån àïën thïë
àêu. Chûáng toã hiïín nhiïn laâ töi àaä coá noái vúái öng cuå àïí laåi
ngay cho chuá möåt caái nhaâ úã phöë Múái, àïí chuá coá vöën maâ
sinh cú lêåp nghiïåp. Öng cuå àaä hûáa nay mai vïì thò sang tïn
cho chuá.

http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                  91

   Vaån toác mai tûúi cûúâi àaáp:
   - Thûa baác, thïë thò caám ún baác lùæm. Coân nghi baác xuác
xiïím öng cuå thò quaã laâ khöng bao giúâ em nghi, baác àûâng
nhêìm vaâ oan em.
   - Thöi àûúåc, nïëu chuá àaä nghi töi thò tûâ raây trúã ài àûâng
coá nghi nûäa, coân nïëu khöng nghi thò thöi. Maâ chuá cuäng
nïn caãi taâ qui chñnh ài thò vûâa, àûâng nïn ùn chúi lïu löíng
maäi nhû thïë nûäa, àûâng nïn ài hïët tiïåm naây àïën tiïåm khaác
nûäa.
  - Thûa baác, vò ba böën thaáng nay chuáng töi bõ cùæt lûúng
phaãi baán àöì àaåc ài, baán quêìn aáo ài maâ ùn, röìi phaãi nguã
nhúâ moåi chöî, chûá coá phaãi muöën lùn loác thïë laâm gò?
   - Chuá vúái thñm êëy, nïëu coá phaãi duyïn kiïëp vúái nhau, thò
nïn ùn úã vúái nhau cho noá ra vúå, ra chöìng, àûâng coá taåm búå
nhû trûúác nûäa. Nïëu chûa coá chöî taåm truá thò àïí töi xïëp cho
möåt caái buöìng trong trûúâng naây röìi thò vïì àêy maâ úã, vaâ
cho thuï búát ài, lêëy tiïìn maâ ùn. Nhûng maâ chuá phaãi cam
àoan vúái töi laâ àûâng coá tröëng möìm, tröëng miïång nhû trûúác
nûäa, àûâng coá baå caái gò cuäng noái............... Nhiïìu ngûúâi noái
àïën tai töi laâ chuá cûá noái xêëu öng cuå vúái nhûäng tay laâm
baáo, nhû vêåy laâ daåi döåt lùæm.
   Vaån toác mai ngú ngaác caäi:
   - Oan! Oan töi quaá! Naâo töi coá noái xêëu öng cuå bao giúâ?
    - ÚÃ nhûäng tiïåm maâ chuá vaâo huát, chuá àïìu noái toang ra
caã.

                                             http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                                 92

   Vaån toác mai nhaáy Long möåt caái maâ rùçng:
   - Àêy laâ öng Long laâm chûáng nheá: vûâa röìi öng coá thêëy
töi àaã àöång gò àïën öng cuå nhaâ töi khöng? Hoå chó noái laáo!
   Ra veã söët ruöåt, Tuá Anh nhùn mùåt khoá chõu, gaåt ài maâ
rùçng:
    - Thöi, nïëu chuá khöng noái gò thò thöi! Nhûng maâ chuá laåi
àïën tiïåm huát cho àuã ài, röìi ngay àïm nay hai vúå chöìng
phaãi àûa nhau vïì nhaâ naây. Hoùåc laâ chuá bõ öng cuå tûâ, hoùåc
laâ chuá seä coá möåt caái nhaâ vaâ vêng lúâi töi!
   - Thûa baác, baác laâ anh töi, laåi thûúng töi, têët nhiïn laâ
töi phaãi vêng lúâi baác.
   - Thöi, thïë chuá coá thïí quay vïì chöî cuä àïí sûãa soaån...
   - Vêng, laåy baác, em ài röìi chöëc nûäa em xin vïì àêy.
  Vaån toác mai sung sûúáng ra àûúâng, neám mònh àaánh
phõch möåt caái lïn möåt chiïëc cao su, nùçm thùèng cùèng ra...
xe chaåy.
   Tuá Anh baão ngûúâi thû kyá:
   - Öng Long, töi laåi nhúâ öng möåt vaâi viïåc nûäa. Trûa mai
thò öng àaä phaãi giao hïët cöng viïåc cho ngûúâi thû kyá múái
àïí röìi öng ài. Coá leä öng lïn tónh trïn vúái cuå Nghõ nhaâ töi.
Coá leä öng seä ài àiïìu àònh vúái ngûúâi nhaâ cö Mõch cho töi
nûäa maâ coá leä röìi öng laåi phaãi xuöëng Haãi Phoâng, àiïìu àònh
vúái baâ cuå töi, àïí öng töi àûúåc cûúái ngûúâi ta laâm leä nûäa.
Nïëu xem yá öng cuå töi khöng coá loâng muöën lêëy ngûúâi ta

http://ebooks.vdcmedia.com
Giöng töë - Taác phêím vaâ dû luêån                              93

laâm vúå thò öng seä noái laâ töi cuäng khöng bùçng loâng lêëy cö
con quan töíng àöëc naâo àoá maâ öng cuå àaä hoãi cho töi àêu.
Öng cuå àaä troát hoãi thò mùåc kïå öng cuå - Öng Long haäy ra
àêy. Mêëy caái thû cuãa töi àêy naây...
   Long cuái xuöëng àoåc mêëy caái thû.
    - Thïë öng coá têån têm giuáp àûúåc töi trong cöng cuöåc naây
khöng? Öng nïn biïët töi tin cêåy úã öng lùæm, vaâ töi hiïíu caái
loâng lûúng thiïån cuãa öng lùæm.
   Long àûáng ngay ngùæn lïn maâ rùçng:
  - Thûa öng, töi cuäng lêëy laâm vinh dûå maâ àûúåc laâm cöng
cho möåt ngûúâi nhû öng. Töi xin cöë hïët sûác.




                                          http://ebooks.vdcmedia.com

				
DOCUMENT INFO